نجيب_محفوظ
وقعة أولاد حارتنا
فى الفتره دى طلب منه احسان عبد القدوس بتكليف من محمد حسنين هيكل انه ينشر فى الاهرام روايه مسلسله فوافق نجيب محفوظ و ظهرت رواية " أولاد حارتنا " مسلسله على صفحات جورنال الاهرام و انقلبت الدنيا عليه و كانت هتسببله كارثه اكمن فيه مشايخ فهمو الروايه على انها بتمس كرامة الأنبيا و انه رمز فيها لشخصيات دينيه و عملو ضجه كبيره لدرجة انهم طالبو بمحاكمته ، لكن رغم كده الاجواء فى مصر اياميها ماكانتش لسه انحدرت بشكل مريع و أصر محمد حسنين هيكل على استمرار نشر المسلسل فى الاهرام و بعد مااتنشرت كلها اتصل حسن صبرى الخولى مندوب الرئيس جمال عبد الناصر و طلب منه انه مايطبعش الروايه فى كتاب اكمنها هتعمل ضجه كبيره و قاله لو يحب يطبعها فيبقى يطبعها بره مصر براحته و وعده بإنه هيمنع اى كتابه عن الروايه فى الجرانيل المصريه سواء بالخير او بالشر. نجيب محفوظ ماكانش بيحب فكرة طبع رواياته بره مصر لكن سهيل ادريس اخدها من الاهرام و طبعها و حطه قدام الامر الواقع. رواية أولاد حارتنا روايه فلسفيه فيها رموز كتيره و ممكن تتفهم و تتأول بكذا طريقه و جايز نشرها فى جورنال كان فى حد ذاته غلطه حيث انها اتعرضت على المتعلمين و انصاف المتعلمين اللى مابيقروش كتب و روايات اصل و مابيقدروش يميزو مابين رأى الكاتب المفكر و الكلام اللى بييجى على لسنة شخصياته كنماذج موجوده فى المجتمع و الحياه من غير مايكونو فى الواقع بيمثلو رأيه. من الحاجات الغريبه اللى اتقالت عن رواية " أولاد حارتنا " انها متقسمه على 114 فصل و ان ده مقصود لإنه بيشير لعدد سور القرآن. و كإن استخدام الرقم 114 من المحرمات. عن وقعة أولاد حارتنا قال نجيب محفوظ ان رجال الدين فهمو الموضوع غلط و لو كان قدر يقابلهم و يقعد معاهم كان قدر يقنعهم بوجهة نظره( فى الاول اتقال ان لجنة النشر فى الازهر هتناقش الموضوع مع نجيب محفوظ لكن المناقشه ماحصلتش و اتمنعت الروايه من غير مناقشه ) ، و قارن مابين المناخ العام فى مصر اياميها بالمناخ المتطرف المستبد اللى بقا موجود فى مصر بعد كده ، و ان الازهر وقتها كان بيمثل التسامح لو اتقارن بحالة التيارات اللى سادت مصر فى فتره لاحقه. اياميها كان المشايخ متنورين و دارسين الدين و متعلمين و مثقفين و كان بينهم ادبا و كتاب ، و لما كانو بينتقدو حاجه مش عجباهم كانو بينتقدوها بطريقه متحضره و ماكانوش بيهددو بأكتر من عرض الموضع على المحاكم زى ماعملو مع على عبد الرازق و طه حسين من غير تهديد بقتل و تفجير زى مابقى الحال بعد مادخل فى الحكايه فئات تانيه بتتمسح بالدين لقهر الغير و الاستبداد بالمجتمع و اتحول الموضوع على ايديها لغوغائيه دينيه من نص السبعينات. اول ناقد أدبى كتب عن نجيب محفوظ كان سيد قطب نفسه و كان بمناسبة ظهور رواية " خان الخليلى " فكتب سنة 1945 فى مجلة " الرسالة " ان رواية " خان الخليلى " أحسن من رواية " رجوع الروح " بتاعة توفيق الحكيم و إن أحسن حاجه فيها هى بساطة الحياه و واقعية العرض و دقة التحليل. سيد قطب ضاف المقاله دى فى كتابه " كتب وشخصيات " ، و ده مع ان رواية خان الخليلى فيها كلام معادى للدين بتقوله الشخصيات ، زى قول واحد من شخصياتها هو المحامى " احمد راشد " : " فكما انقذتنا الديانات من الوثنية ينبغى أن ينقذنا العلم من الديانات " و قوله: " العلماء المعاصرين يعلمون بما فى الذره من عناصر، وبما بعد عالمنا الشمسى من ملايين العوالم، فأين الله ؟ "، لكن سيد قطب مالتفتش للكلام ده و ماتعرضش للى جه على لسان شخصيات الروايه و ماكفرش نجيب محفوظ او اتهمه بالزندقه. سيد قطب قال عن روايات نجيب محفوظ الأولانيه إنها أسطوره ادبيه تستحق انها تدرس لتلاميذ المدارس ، و ده اكمنه لحد و ان تطرف فى افكاره الدينيه ماكانش شخصيه دينيه غوغائيه لكن مفكر دينى و انسان مثقف و متعلم و ناقد أدبى و شاعر و فاهم يعنى ايه روايه و بيعرف يميز مابين رأى الكاتب و رأى شخصيه من شخصياته. دى كانت روح المصريين فى النص الأولانى من القرن العشرين مهما اختلفو فى الرأى و المعتقد و مهما كانت مفاهيمهم الدينيه معتدله او متطرفه. على عكس كده، فى عصر الغوغائيات فى 1988 نشر نجيب محفوظ رواية " قشتمر " مسلسله برضه فى الاهرام و مع ان ماكانش فيها حاجه ضد الدين و الاخلاق و القيم لكن رغم كده بقت تجيله جوابات مليانه تهديدات و شتايم فظيعه و كلام بيتهمه بإنه بيكتب عن " الستات " و انه بيهدم الاسلام و كلام من ده من النوعيه اللى ازدهرت فى مصر و بقى بيعانى منها المؤلفين و الكتاب على عكس الحال فى فترة النص الاولانى من القرن العشرين و لحد فى عصر جمال عبد الناصر على حد قول نجيب محفوظ على اساس ان عبد الناصر كان استبدادى فى السياسه لكن كان متسامح مع الادب و الفن. نجيب محفوظ قال كده سنة 1988 قبل مايعتدى عليه متطرف جاهل ضربه بسكينه فى رقبته.