cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2MASX J13381460+3109154 (مجره)
2MASX J13381460+3109154 هيا مجره بتتبع كوكبة كينيز ڤيناتيساى و معناها كلاب صيد اللى هيا كوكبه فى دايرة البروج من ابراج النص الشمالى للكوره الارضيه.
ميناميتشيزن
ميناميتشيزن بلده فى اليابان.
جغرافيا
ميناميتشيزن بتتبع مقاطعه نانجو, فوكوى, و بتمتد على مساحة 343.690 كيلومتر مربع
السكان
وصل عدد السكان فى ميناميتشيزن 10135 انسان حسب تعداد سنة 2019.
ارتيم انيسيموڤ (لاعب هوكى الجليد)
ارتيم انيسيموڤ لاعب هوكى الجليد من روسيا.
SDSS J080115.21+162414.0 (مجره)
SDSS J080115.21+162414.0 هيا مجره بتتبع كوكبة كانسر.
ارتيم انيسيموڤ (لاعب هوكى الجليد)
حياته
ارتيم انيسيموڤ من مواليد يوم 27 يوليه 1976 فى قازان.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز مدافع, و لعب مع فريق Ak Bars Kazan.
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - سباعى السيدات
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - سباعى السيدات ( athletics at the 1997 Summer Universiade – women's heptathlon ) هوا موسم رياضى فى العاب القوى اتعمل فى ايطاليا سنة 1997.
معلومات الموسم
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - سباعى السيدات عن فئة المنافسه لـ رياضه نسويه.
ضفدعيات الشكل
ضفدعيات الشكل ( الاسم العلمى: Batrachomorpha ) هوا طويئفه بيتبع برمائيات.
بحيره لاك جرينيت
لاك جرينيت بحيره فى كندا.
جغرافيا
لاك جرينيت موجوده فى منطقه اداريه اسمها اسمها اوتاوى.
بول اوستريكر
بول اوستريكر عالم لاهوت و كاهن انجليكانى من المانيا.
حياته
بول اوستريكر من مواليد يوم 29 سبتمبر 1931 فى ماينينجن.
رونالد هاند
حياته
رونالد هاند من مواليد يوم 16 يوليه 1977 فى هاله.
الحياه العمليه
سياسيا عضو فى الحزب اليسارى الالمانى.
اشتغل فى ارفورت.
ستيان ريم
ستيان ريم لاعب سباق عجل من النرويج.
حياته
ستيان ريم من مواليد يوم 4 يونيه سنة 1982 فى برجن.
هيكارو مينيجيشى
هيكارو مينيجيشى لاعب كورة قدم من الفيليبين.
الدراسه
درس فى Sendai University.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز لاعب وسط, و لعب مع فريق اوراوا رد دايموندز.
(26703) 2001 FB144 (كويكب)
(26703) 2001 FB144 كويكب بيتبع حزام الكويكبات.
الاكتشاف
اللى اكتشف هوه ( مشروع مرصد لويل للتدوير عن اجرام قرب الارض ) فى محطه اندرسون ميسا, و الاكتشاف كان بتاريخ 23 مارس 2001
انقليس ثعبانى برجى
انقليس ثعبانى برجى ( الاسم العلمى: Brachysomophis umbonis ) هوا نوع من الاسماك بيتبع براتشيسوموفيس.
بحيره كاريڤاتنيت
جغرافيا
كاريڤاتنيت موجوده فى منطقه اداريه اسمها Uddevalla Municipality,
عمقها 23 متر
بحيره موليسچون
موليسچون بحيره فى السويد.
جغرافيا
موليسچون موجوده فى منطقه اداريه اسمها Olofström Municipality,
غماقتها 14.3 متر,
مينكو بالكانسكى
مينكو بالكانسكى عالم فيزيا من فرنسا و بلجاريا.
حياته
مينكو بالكانسكى من مواليد يوم 24 يوليه 1927 فى اورياهوڤيتسا.
الدراسه
درس فى جامعة صوفيا.
الحياه العمليه
اشتغل فى: جامعة كاليفورنيا, بركلى و جامعة بيير ومارى كورى.
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - الوثب العالى للسيدات
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - الوثب العالى للسيدات ( athletics at the 1997 Summer Universiade – women's high jump ) هوا موسم رياضى فى العاب القوى اتعمل فى ايطاليا سنة 1997.
معلومات الموسم
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - الوثب العالى للسيدات عن فئة المنافسه لـ رياضه نسويه.
نيڤيل مارينير
نيڤيل مارينير كان ملحن مزيكا من المملكه المتحده.
حياته
نيڤيل مارينير من مواليد يوم 15 ابريل 1924 فى لنكولن, مات فى 2 اكتوبر 2016.
الدراسه
درس فى الكليه الملكيه للموسيقى و المعهد الوطنى العالى للموسيقى والرقص و Lincoln Christ's Hospital School. نيڤيل مارينير بيلعب كمان و بيقدم الانواع الفنيه:
UVISTADR1 J095809.16+023016.0 (مجره)
UVISTADR1 J095809.16+023016.0 هيا مجره بتتبع كوكبة سيكستانس.
تونى ليون (صحفى)
تونى ليون صحفى من جنوب افريقيا.
حياته
تونى ليون من مواليد يوم 15 ديسمبر 1956 فى ديربان.
الدراسه
درس فى جامعة ويتواترسراند.
ادوارد بوجدانوڤ
ادوارد بوجدانوڤ لاعب كورة قدم من روسيا.
حياته
ادوارد بوجدانوڤ من مواليد يوم 4 يناير 1968 فى ايليستا.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز لاعب وسط, و لعب مع فريق دينامو موسكو و FC Neftekhimik Nizhnekamsk و FC Chernomorets Novorossiysk و اورالان اليستا و دينامو ستافروبول و FC Dinamo Sukhumi و FC Chita و FC Metallurg Lipetsk.
جوزيبى سالا
جوزيبى سالا () مدير و سياسى و اصحاب بيزنيس من ايطاليا.
حياته
جوزيبى سالا من مواليد يوم 28 مايو سنة 1958 فى ميلانو.
الدراسه
درس فى جامعة بوكونى.
اڤيرتون سوزا سانتوس
اڤيرتون سوزا سانتوس لاعب كورة قدم من برازيل.
حياته
اڤيرتون سوزا سانتوس من مواليد يوم 2 ابريل 1984 فى برازيل.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز لاعب وسط, و لعب مع فريق Sabah FA.
ادم شابان
ادم شابان لاعب كورة قدم من كينيا.
حياته
ادم شابان من مواليد يوم 28 فبراير 1983 فى نيروبى.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز مُدَافِع, و لعب مع فريق منتخب كينيا لكره القدم و نادى توسكر و Mathare United F.C..
بارك يونج هيو
بارك يونج هيو () كان كاتب سير ذاتيه و سياسى من امبراطوريه كوريا و مملكه چوسون و اليابان.
حياته
بارك يونج هيو من مواليد يوم 19 يوليه سنة 1861 فى سوون.
الدراسه
درس فى جامعة ادنبره.
وفاته
بارك يونج هيو مات فى 21 سبتمبر سنة 1939.
دى ادواردز
دى ادواردز كانت مغنيه من امريكا.
حياتها
دى ادواردز من مواليد يوم 19 يونيه 1945 فى برمنجهام فى ولاية الاباما, ماتت فى 25 يناير 2006.
دى ادواردز اشتغلت مع Cotillion Records و بتقدم الانواع الفنيه:
دوزان باجيفيتش
حياته
دوزان باجيفيتش من مواليد يوم 10 ديسمبر 1948 فى موستار.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز مهاجم, و لعب مع فريق منتخب يوجوسلافيا لكره القدم و ايك اثينا و نادى ساراييفو و فيليز موستار و AEK.
المشاركات
شارك فى:
بحيره كانينج
جغرافيا
كانينج موجوده فى منطقه اداريه اسمها اونتاريو,
توم وولف (رجال اعمال)
توم وولف شخصيه اعمال و سياسى و رجل اعمال من امريكا اشتغل فى هاريسبرج.
الدراسه
درس فى معهد ماساتشوستس للتكنولوجيا و كليه دارتموث و جامعة لندن و The Hill School.
MCG+06 36 040 (مجره)
MCG+06 36 040 هى مجره بتتبع كوكبه الاكليل الشمالى.
اولاف مولير
حياته
اولاف مولير من مواليد يوم 10 ديسمبر 1963 فى فارل.
كهف ارينا 1
كهف ارينا 1 (Areni-1 cave complex) هوا كهف فى ارمينيا.
المكان
كهف ارينا 1 موجود فى منطقه اداريه اسمها محافظة وايوتس جور.
اولاف مولير
الحياه العمليه
سياسيا عضو فى تحالف '90 / الخضر.
اشتغل فى ارفورت.
58424 Jamesdunlop (كويكب)
58424 Jamesdunlop كويكب بيتبع حزام الكويكبات الموجود بين كوكب المريخ و كوكب المشترى. اتسمى بالاسم ده على اسم جيمس دنلوب.
الاكتشاف
اللى اكتشف هوه ( Zdeněk Moravec و Miloš Tichý ) فى Kleť Observatory, و الاكتشاف كان بتاريخ 22 فبراير 1996
ارت تونسيند
ارت تونسيند كان لاعب هوكى الجليد من كندا.
حياته
ارت تونسيند من مواليد يوم 9 اكتوبر 1902 فى سوريس, مات فى 5 اغسطس 1971.
الحياه الرياضيه
لعب فى مركز مدافع, و لعب مع فريق شيكاجو بلاكهوكس.
NGC 4935 (مجره)
NGC 4935 هيا مجره بتتبع كوكبة كوما برنيس و اللى اكتشفها لويس سويفت و الاكتشاف كان بتاريخ 17 ابريل 1887.
بحيره ليتل تول
ليتل تول بحيره فى كندا.
جغرافيا
ليتل تول موجوده فى منطقه اداريه اسمها اونتاريو,
تييرا روفين برات
تييرا روفين برات لاعبه كورة سله من امريكا.
حياتها
تييرا روفين برات من مواليد يوم 11 ابريل 1991 فى الاسكندريه, ڤيرچينيا.
الدراسه
درست فى T. C. Williams High School.
الحياه الرياضيه
بتلعب فى مركز مدافع مسدد الهدف, و لعبت مع فريق واشنطن ميستيكس.
2MASX J00024689 3912158 (مجره)
2MASX J00024689 3912158 هيا مجره بتتبع كوكبة نحات اللى هيا كوكبه ف دايرة البروج.
ديشار مخطط
ديشار مخطط ( الاسم العلمى: Pteris vittata ) هوا نوع من النباتات بيتبع ديشار.
بحيره نورا باكاسچون
نورا باكاسچون بحيره فى السويد.
توم هنتر
توم هنتر رجل اعمال من المملكه المتحده.
بحيره نورا باكاسچون
جغرافيا
نورا باكاسچون موجوده فى منطقه اداريه اسمها Olofström Municipality,
توم هنتر
حياته
توم هنتر من مواليد يوم 6 مايو 1961 فى نيو كومنوك.
الدراسه
درس فى جامعة ستراثكلايد.
مركز ريتشارد جيه دالى
مركز ريتشارد جيه دالى ناطحة سحاب فى امريكا, بترتفع عن الارض 30 دور.
ميناميتانه
ميناميتانه بلده فى اليابان.
مركز ريتشارد جيه دالى
المكان
مركز ريتشارد جيه دالى موجوده فى منطقة اداريه اسمها شيكاجو.
ميناميتانه
جغرافيا
ميناميتانه بتتبع مقاطعه كوماج, و بتمتد على مساحة 110.360 كيلومتر مربع
مركز ريتشارد جيه دالى
التأسيس
مركز ريتشارد جيه دالى اتأسست سنة 1965.
ميناميتانه
السكان
وصل عدد السكان فى ميناميتانه 5499 انسان حسب تعداد سنة 2019.
ستيڤين وزنيك
ستيڤين وزنيك لاعب سباق عجل من امريكا.
حياته
ستيڤين وزنيك من مواليد يوم 14 اكتوبر سنة 1949 فى اوكلاند فى ولاية كاليفورنيا.
المشاركات
شارك فى:
كابوريا
كابوريا فيلم من افلام السينما المصريه.
تاريخ
كابوريا اتعمل سنه 1990 و كان من اخراج خيرى بشاره.
كرومبيك
كرومبيك (Krumbek) هوا نهر فى المانيا.
المكان
كرومبيك موجود فى منطقه اداريه اسمها شلسفيج هولشتاين.
جغرافيا
كرومبيك بيصب فى Gronau و ميته بتتجمع فى Elbe Basin.
(8341) 1986 ك (كويكب)
(8341) 1986 ك كويكب بيتبع حزام الكويكبات الموجود بين كوكب المريخ و كوكب المشترى.
الاكتشاف
اللى اكتشفه هوه اونرى ديبييون فى مرصد لاسيلا, و الاكتشاف كان بتاريخ 26 اغسطس 1986
بحيره ليلا هولميڤاتنيت
ليلا هولميڤاتنيت بحيره فى السويد.
جغرافيا
ليلا هولميڤاتنيت موجوده فى منطقه اداريه اسمها Uddevalla Municipality,
عمقها 8.4 متر
شربل كوركيس
شربل كوركيس لاعب كورة قدم من السويد.
حياته
شربل كوركيس من مواليد يوم 28 سبتمبر 1993 فى السويد.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز لاعب وسط, و لعب مع فريق نادى سيريانسكا.
دوين ستيفنسون
دوين ستيفنسون مغنى من چامايكا.
حياته
دوين ستيفنسون من مواليد يوم 1 يناير 1976 فى مدينه كينجستون.
دوين ستيفنسون اشتغل مع VP Records و بيقدم الانواع الفنيه:
نيزامى هاچيڤ
نيزامى هاچيڤ لاعب كورة قدم من اذيربايجان.
حياته
نيزامى هاچيڤ من مواليد يوم 8 فبراير 1988 فى باكو.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز لاعب وسط, و لعب مع فريق منتخب اذربيجان لكره القدم و AZAL PFC و MOIK Baku و نادى خزر لنكران و نادى انتر باكو و منتخب اذربيجان تحت 21 سنه لكره القدم و نادى قبله و منتخب اذربيجان تحت 19 سنه لكره القدم.
ستيڤين ڤان ڤورين
ستيڤين ڤان ڤورين لاعب سباق عجل من بلجيكا.
حياته
ستيڤين ڤان ڤورين من مواليد يوم 5 اكتوبر سنة 1986 فى جنت.
فارزاد كامانجار
فارزاد كامانجار كان صحفى من ايران.
حياته
فارزاد كامانجار من مواليد يوم 1 يناير 1975 فى كامياران, مات فى 9 مايو 2010.
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - رمى الرمح للسيدات
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - رمى الرمح للسيدات ( athletics at the 1997 Summer Universiade – women's javelin throw ) هوا موسم رياضى فى العاب القوى اتعمل فى ايطاليا سنة 1997.
معلومات الموسم
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - رمى الرمح للسيدات عن فئة المنافسه لـ رياضه نسويه.
ادم هلوشك
ادم هلوشك لاعب كورة قدم من تشيكيا.
حياته
ادم هلوشك من مواليد يوم 20 ديسمبر 1988 فى تورنوڤ.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز ظهير, و لعب مع فريق نادى شتوتجارت.
جياسينتو جاجيا
جياسينتو جاجيا كان قسيس كاتوليك من مملكه ايطاليا.
حياته
جياسينتو جاجيا من مواليد يوم 8 اكتوبر سنة 1847 فى ڤيرولانوڤا.
المناصب
شغل المناصب دى:
وفاته
جياسينتو جاجيا مات يوم 15 ابريل سنة 1933.
مين نايبين
مين نايبين كان عالم فيزيا من الصين.
حياته
مين نايبين من مواليد يوم 9 اغسطس 1935 فى روجاو, مات فى 16 سبتمبر 2018.
الدراسه
درس فى جامعة نانجينج و جامعة توهوكو.
الحياه العمليه
اشتغل فى: جامعة نانجينج.
ادوارد بولتروشيڤيتش
ادوارد بولتروشيڤيتش لاعب كورة قدم من بيلاروس.
سميه (فطر)
سميه (فطر) ( الاسم العلمى: Fomes ) هوا جنس من الفطريات من نوع بوليتوس فومينتاريوس بيتبع دعريات.
ادوارد بولتروشيڤيتش
حياته
ادوارد بولتروشيڤيتش من مواليد يوم 18 يناير 1971 فى فيتيبسك.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز مُدَافِع, و لعب مع فريق منتخب روسيا البيضاء لكره القدم و نيمان جرودنو و نادى بلشينا بوبرويسك و FC Dnepr Mogilev و نادى فيتيبسك و FC Fakel Voronezh و Wisła Płock و FC Torpedo-Kadino Mogilev و FC Spartak Shklov و FC Kristall Smolensk.
توم موناجان
توم موناجان رجل اعمال من امريكا.
الدراسه
درس فى جامعة ميشيجان.
بحيره دوجفلى
دوجفلى بحيره فى كندا.
جغرافيا
دوجفلى موجوده فى منطقه اداريه اسمها اونتاريو,
بيتر راسموسن
بيتر راسموسن لاعب ريشه طايره من دنمارك.
حياته
بيتر راسموسن من مواليد يوم 2 اغسطس 1974 فى كوبنهاجن.
المشاركات
بيتر راسموسن شارك فى
جيوڤانى انتونيو ڤيسكاردى
جيوڤانى انتونيو ڤيسكاردى كان مهندس من سويسرا.
حياته
جيوڤانى انتونيو ڤيسكاردى من مواليد يوم 27 ديسمبر 1645 فى سان ڤيتور, مات فى 9 سبتمبر 1713.
2MASX J09494673+4916339 (مجره)
2MASX J09494673+4916339 هى مجره بتتبع كوكبة اوسا مايور.
مبنى ريتشاردسون
مبنى ريتشاردسون ناطحة سحاب فى كندا, بترتفع عن الارض 34 دور.
MBF2013 559 (مجره)
MBF2013 559 هيا مجره بتتبع كوكبة فورناكس اللى هيا كوكبه فى دايرة البروج و ممكن تتشاف من نص الارض الجنوبى.
مبنى ريتشاردسون
المكان
مبنى ريتشاردسون موجوده فى منطقة اداريه اسمها مانيتوبا.
التأسيس
مبنى ريتشاردسون اتأسست سنة 1967.
ايريس مارتين جيهل
ايريس مارتين جيهل سياسيه من المانيا.
حياتها
ايريس مارتين جيهل من مواليد يوم 2 ديسمبر 1956 فى فايمار.
مينامى ايزو
مينامى ايزو بلده فى اليابان.
ايريس مارتين جيهل
الحياه العمليه
سياسيا عضوه فى الحزب اليسارى الالمانى.
اشتغلت فى ارفورت.
مينامى ايزو
جغرافيا
مينامى ايزو بتتبع فوكوشيما, و بتمتد على مساحة 886.470 كيلومتر مربع
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - الوثب الطويل للسيدات
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - الوثب الطويل للسيدات ( athletics at the 1997 Summer Universiade – women's long jump ) هوا موسم رياضى فى العاب القوى اتعمل فى ايطاليا سنة 1997.
معلومات الموسم
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - الوثب الطويل للسيدات عن فئة المنافسه لـ رياضه نسويه.
جوزيبى سكارافيا
جوزيبى سكارافيا () ناقد ادبى و كاتب من ايطاليا.
حياته
جوزيبى سكارافيا من مواليد يوم 2 ابريل سنة 1950 فى تورينو.
الدراسه
درس فى جامعة ميلانو.
بحيره نوراجيليت
نوراجيليت بحيره فى السويد.
جغرافيا
نوراجيليت موجوده فى منطقه اداريه اسمها Olofström Municipality,
باركورنى كورمو
باركورنى كورمو () كان سياسى من نيجر.
حياته
باركورنى كورمو من مواليد يوم 1 يناير سنة 1916 فى ساى.
وفاته
باركورنى كورمو مات فى 16 نوفمبر سنة 1993.
نيڤيسير كوكديس
نيڤيسير كوكديس كانت ملحنه مزيكا من توركيا.
حياتها
نيڤيسير كوكديس من مواليد يوم 1 يناير 1904 فى اسكدار, ماتت فى 1 يناير 1962.
الدراسه
درست فى مدرسه ليسى نوترى ديم دى سيون الفرنسيه. نيڤيسير كوكديس بتلعب tambur و بتقدم الانواع الفنيه:
تخن
التخن هوه المرض اللى بيحصل فيها تكدس للدهون فى الجسم بالحد اللى يضر الصحه. ودليلها اسمه ( مؤشر كتله الجسم BMI ) وحدة قياسها واللي بيكون اكتر من 30 كيلوجم/متر مربع ( فى حاله التخن ). اما فى حاله زياده الوزن ( مش التخن الشديد ) فبيكون 25 كجم/متر مربع او زياده.
زياده الوزن غالباً ترافقه امراض وخصوصا امراض القلب والاوعيه الدمويه, مرض السكر النوع التاني ( اللى مبياخدوش انسولين ) , توقف النفس وقت النوم , انواع معينه من السرطانات , التهاب المفاصل وكنتيجه لكده فالتخن بيقلل معدلات الحياه. العلاج الاولاني هوا الريجييم وعمل مجهود لكن لو فشل بيبقي الحل فى ادويه التخسيس ولو فشلت يبيبقي الحل فى الجراحه.
زياده الاكل اللى فيه كالوريز ( سعرات ) كتير مع قله الحركه وان الشخص يكون عنده ميول وراثيه للتخن بتعتبر اغلب اسباب التخن مع حالات محدوده بيكون سببها مرض وراثي او سبب طبي او مرض نفسي.
وبسبب ان التخن بقا واحد من اسباب الوفاه واللي بيحاولوا يقللوها ولان عدد الكبار والاطفال التخان بيزيدوا علي مستوي العالم, بدا المسئولين يوضحوا انها واحده من اكبر المشاكل الطبيه العامه فى القرن الواحد والعشرين. الفكره عن التخن عند الغربيين انه حاجه مش طبيعيه لكن كان فيه مجتمعات زمان ( ولسه فيه شويه مناطق فى افريقيا ) بتبص للتخن علي انه علامه من علامات الغني والخصوبه.
تقسيمات
التخن هوه زياده كتله ( الدهن ) فى الجسم ولانه فى الحياه العمليه من الصعب اننا نقدر نحدد ده فعشان كده اتعمل مقياس تاني اسمه مؤشر كتله الجسم body mass index واختصارا BMI ( بي ام اى ), لكن فى حالات تانيه زي حالات وجود كرش بنحتاج نقيس محيط الوسط, وكمان لانه وجود التخن مرتبط بمخاطر مرضيه عشان كده لازم ساعات نقيسه فى نفس السياق الطبي ده.
مؤشر كتله الجسم BMI
اختصار ل Body mass index ودا اكتر طرق القياس المشهوره والمنتشره. بدا تطويره فى القرن التسعتاشر فى بلجيكا وبيعتبر مقياس دقيق خصوصا فى اغلب الكبار لكنه مش دقيق بالنسبه ل لاعبين كمال الاجسام والستات الحوامل واللي وزنهم بيكون مختلف.
بيتقاس باننا نقسم وزن الشخص علي مربع طوله ( وزن الجسم / مربع الطول )
قامت منظمه الصحه العالميه سنة 1997 بعمل الجدول اللى علي الشمال ودا ب يوضح ال BMI مع التصنيف واتنشر سنه 2002.
بعد كده حصل شويه تعديلات عليه وقسموا التخن الدرجه التالته ل 3 تقسيمات فيه شويه دول زي اليابان بتقيس التخن بال بي ام اى BMI لما يكون اكتر من 25 .اما الصين فبيعتبروا الشخص تخين لما يكون BMI اكتر من 28.
محيط الوسط
ودا بنقيس بيه الكرش.
ودا بيختلف بين الرجاله والستات, يعني فى الرجاله لو محيط الوسط اكتر من 102 بيعتبر الشخص ده مكرش اما فى الستات فمحيط الوسط فوق 88 بتعتبر الست دي عندها كرش.
وفيه معدل تاني مرتبط بيه وهو 'معدل محيط الوسط/محيط الحوض' وبيعتبر الراجل تخين ( مكرش ) لو كان زياده عن 0.9 واكتر من 0.85 للستات.
فى الحالات اللى بيكون عندها كروش ( حسب المعادله اللى فوق ) و BMI بتاعها اقل من 35 ( حسب المعادله فوق ) بتكون مرتبطه بمشاكل صحيه حتي من غير ما نبص لدهن الجسم ككل وبتكون مرتبطه ارتباط قوي بامراض فى القلب والاوعيه الدمويه. فيه دراسه اتعملت علي 150 الف شخص وقالوا فيها انه غالبن حالات الكرش بتكون مرتبطه بمشاكل فى الميتابوليزم (زي امراض القلب والسكر ) اكتر من ارتباطها بال بي ام اى. وحتي الستات اللى عندهم بطن ( كرش ) بيتعرضوا لنفس مشاكل الرجاله .وعموما اللى عنده بي ام اى اكتر من 35 بيكون غالبن كمان عنده كرش ( بطن ).
نسبه دهن الجسم
نسبه الدهن فى الجسم بتعبر عن الدهن الكلي اللى فى الجسم بالبرسنتج % من كل وزن الجسم. ودلوقتي بقا معروف ان نسبه اكتر من 25% دهن فى جسم الراجل و اكتر من 33% من جسم الست بيعتبر تخن.
طريقه حساب نسبه الدهن فى الجسم بتيجي من المعادله الجايه اللى بتعتمد علي ال بي م اى BMI.
بحيره اويريچارڤى
اويريچارڤى بحيره فى السويد.
AGC 734660 (مجره)
AGC 734660 هيا مجره بتتبع كوكبة ليو اللى هيا كوكبه ف دايرة البروج.
بحيره اويريچارڤى
جغرافيا
اويريچارڤى موجوده فى منطقه اداريه اسمها كيرونا.
تخن
المخاطر والامراض
وجود مخاطر او امراض برضه بيستخدموا لتحديد مدي اهميه علاج التخن يعني وجود امراض القلب والاوعيه الدمويه او السكر ( النوع التاني ) او توقف النفس ساعه النوم بيدل علي مدي خطوره التخن ومدي اهميه البدايه فى علاجه. مش بس دول كمان فيه التدخين وعلو الضغط والسن وتاريخ العيله بيعتبروا مخاطر مع التخن واللي ممكن يكونوا سبب مهم لبدايه العلاج.
تخن الاطفال
المدي بتاع ال بي ام اى BMI بيختلف حسب نوع وسن الطفل. التخن فى الاطفال والمراهقين بيتحسب عن طريق ال بي ام اى برسم بياني ودي طريقه من 1963 لحد 1994 ومش متحدثه. زياده تخن الاطفال علي مستوي العالم فى القرن الواحد والعشرين وكمان زياده المعدلات فى دول العالم بقت ملفته للانتباه يعني فى عيال كانادا زادت من 11% فى التمنينات ل 30% فى التسعينيات والمعدلات زادت من 4% ل 14% فى برازيل.
وزي اى تخن تاني فيه اسباب خلت التخن فى الاطفال يزيد. اهمها تغييرات الاكل و قله الحركه عشان كده بيكون العلاج فى الاطفال بتغيير ستايل حياتهم وخصوصن ان العلاجات مش معتمده - خالص- فى السن ده.
خطر الوفاه
التخن بقا من الاسباب الزياده فى الوقت الحالي لموت البشر ( وان كانت من الاسباب اللى ممكن منعها ). وفيه دراسات امريكيه واروبيه مترجحه بتقول ان مخاطر الوفاه بتختلف حسب ال بي ام اى BMI. ولقيوا ان اقل خطر بيكون من بي ام اى من 21-24 ( ل غير المدخنين ) ومن 24-27 للمدخنين الجداد وبعد كده بتزيد المخاطر مع زياده ال بي ام اى او التدخين. كمان التخن بيزود مخاطر الوفاه عند المدخنين القدام والجداد وحتي اللى عمرهم ما دخنوا. كمان لو ال بي ام اى اكتر من 32 فدا بيضاعف الخطر. مش بس كدا دا فيه تقدير ان عدد وفيات التخن فى امريكا اكتر من 111,909 ولحد 365,000 وفاه فى السنه. التخن بيقلل توقعات معدل الحياه من 6- 7 سنين ولو التخن مرضي ( بي ام اى اكبر من 40 ) فدا بيقلل توقعات الحياه 20 سنه للرجاله و 5 للستات.
مخاطر مرضيه
فيه امراض كتير بنلاقيها غالبن مع التخن زي السكر النوع التاني ( اللى مبياخدوش انسولين ), علو الضغط , زياده الكوليسترول والتراي جليسريد( نوع من دهون الدم ).
التخن مرتبط بطريقه - مباشره او غير مباشره(اكل مش صحي او كتر القعده) بمشاكل مرضيه اهمها السكر النوع التاني. زياده الوزن ورا 64% من حالات السكر فى الرجاله و 77% من الستات.
تناقض
بالرغم من كل المحاذير الصحيه اللى فاتت. فيه شويه تجارب علي شويه جروبات من البشر قالت ان التخن ( زياده بي ام اى ) بيشتغل ضد الوفاه, وبداو يدونوا المعيار ده من 1999 وحاولوا يفسروه بان المريض ( خصوصا مريض القلب ِ) بيقدر يعافر نتيجه نقص وزنه بسبب المرض وبالتالي بيقدر يفضل عايش فتره اطول حتي لو بعد عمليه فى القلب.
التناقض ده مبيلغيش المشاكل الصحيه الكتير للتخن لكنه بيتكلم عن المعافره ساعه المرض للنجاه من الموت واللي لقيوا انها بتكون احسن عند التخان.
الاسباب
اغلب الابحاث متفقه ان كتر القعده مع كتر الاكل هما اكتر اسباب التخن. بس فيه بعض الحالات بيكون سبب كتر الاكل فيها وراثي او طبي او نفسي. وعموما زياده التخن ناتج من سهوله الحصول علي الاكل اللذيذ ودا بسبب ثقافه العربيات والالات اللى انتشرت وسهلت طرق الحصول علي الاكل. لكن حصل اعاده نظر فى 2006 وحددوا عشر اسباب تانيه مؤثره فى زياده الوزن فى الوقت الحالي (1)قله النوم (2)ماكولات بتأثر علي الغدد والميتابوليزم (3)نقص التغيير فى درجه الحراره المحيطه (4)نقص معدلات التدخين ( لان التدخين بيسد النفس ) (5)زياده استهلاك بعض الادويه اللى بتزود الوزن (6) زياده المجموعات العرقيه والعمريه اللى بتميل للتخن (7)الحمل المتأخر (8)تاثيرات رحميه وجيليه (9)اختيار الطبيعه الايجابي للي عندهم BMI عالي (10)ميل التخان انهم يحبوا او يتجوزوا بعض.
الاكل
نظام الاكل بيختلف من منطقه لمنطقه وحتي مع الوقت. من اول السبعينيات للتسعينيات زاد متوسط السوعرات الحراريه ( كالوريز ) للفرد ود زاد فى كل العالم ماعدا اوروباالشرقيه. اعلي معدل هوا فى امريكا واللي وصل 3654 سوعر/فرد سنه 1996. معدل الاوربييين فى نفس الفتره 3394 سوعر/فرد. فى الدول الناميه فى اسيا كان 2648 سوعر/فرد. وفي بعض افريقيا كان 2176 سوعر/فرد. المعدل الامريكي زاد فى 2002 ل 3770 سوعر/فرد .وليك انك تلاحظ تاثير الحياه السهله مع التخن.
وبالرغم من انتشار دكاتره التغذيه فى المدارس والمعلومات اللى ماليه النت وعلي علب المنتجات فضلت مشكله زياده الاكل مشكله فى الواقع. فى الفتره من 1971–2000 زادت معدلات التخن فى امريكا من 14.5% ل 30.9% وفي نفس الفتره زاد متوسط استهلاك السوعرات اللى استهلكها الافراد. بالنسبه للستات كان متوسط الزياده 335 سوعر يوميا(1542 سوعرات سنه 1971 و1877 سوعرات فى 2004). اما بالنسبه للرجاله ف كان متوسط الزياده 168 يوميا (2450 سوعرات سنه 1971 و2618سوعرات سنه 2004) اغلب الزياده دي جات من زياده استهلاك الكربوهيدرات ( النشويات ) اكتر من الدهون .اغلب الكربوهيدرات دي جايه من المشروبات المسكره واللي مسئوله عن 25% من السوعرات اليوميه للشباب الصغير فى امريكا .وبيتقال ان المشروبات المسكره دي هيا المسئول الاول عن زياده التخن فى العالم.
فى بدايه التمنينيات رفعت حكومه رونالد ريجان الموانع اللى كانت علي اعلانات الحلويات والوجبات السريعه للاطفال وبالتالي زادت الاعلانات عليها. وكمان السياسات الزراعيه واساليب المعالجه فى امريكا واوروبا خلت اسعار الاكل ترخص .كمان الدعم اللى اتقدم فى الولابات المتحده للصويا والدره والقمح خلي اسعار المواد الاساسيه دي تقلل اسعار الاكل بالمقارنه بالفواكه والخضار.
فى ادله بسيطه بتقول ان السبب فى التخن عند بعض التخان هوا بوطء الميتابوليزم (التفاعلات جوه الجسم) عندهم.
كتر القعده
ودي بتلعب دور مهم جدا فى التخن اللي حاصل الايام دي. على مستوى العالم فيه ميل للاعمال اللي فيها قعده وحركه قليله واللي كمان حصل معاها زياده فى ركوب العربيات والباصات دا غير استعمال الألات ومكن فى البيوت واللي بيقلل المجهود وكمان قله ممارسه الهوايات.
التخان عموما بيكونوا اقل حركه من السولام. فى كانادا 27% من الرجاله اللي حياتهم واعمالهم فيها قعده كتير بيكونوا تخان بعكس 19.6% من الرجاله النشيطين. كمان الاشخاص السولام بيكونوا اكتر قلق وحركه من التخان لحد لو اكلوا اكتر او اكل التخان اقل.
فى 2002 قدرت CDC ان 40% من الامريكان اسلوب حياتهم فيه كتر قعده ( مأنتخين ). و 30% عندهم نشاط بس مش كافي. واقل من 30% بيقوموا بالنشاط الكافي. الميل ل قله الحركه وكتر القعده راجع لاستعمال المكن فى اغلب الشغلانات ووسايل المواصلات المريحه وتوسع المدن .دراسه من الصين قالت ان زياده التمدن ( توسع المدن )وكتر الضواحي بيقلل استهلاك الطاقه 300-400 سوعر واستعمال العربيات بيقللها 200 سوعر ودا بسبب ان الشخص هيضطر يفضل قاعد مده اطول فى عربيته او فى الباص وبالتالي حركه اقل ووقت اقل فى تجهيز اكل صحي فى البيت. كمان زياده حالات توصيل الام او الاب لولادهم للمدارس, مثلا فى امريكا قلت نسبه الاطفال اللى بيروحوا المدارس مشي او راكبين بسكلته ل 42% سنه 1969 ل 16% سنه 2001 واللي عمل قله حركه بالتاكيد. كمان فيه دراسات كتير بتربط بين زياده اوقات الفرجه علي التلفزيون فى الكبار والاطفال وبين التخن. تحليل سنه 2008 لقي ان 63 دراسه من اصل 73 (86%) قالوا ان فيه علاقه اكيده بين الفرجه ع التلفزيونات والاعلام عمومن والتخن وخصوصن مع زياده وقت الفرجه.
فى بريطانيا المشي وركوب العجل قل من سنه 1975 واتحول الناس اكتر للعربيات. كان متوسط المسافه اللى بيمشيها المواطنين سنه 2005 تقريبن 317 كيلومتر فى السنه. واللي نزل 106 كيلو من سنه 1975. ونفس المعدلات دي تقريبن فى امريكا واللي فى سنه 1983 كانت 9% من الرحلات مشي ودا قل ل 7% فى 1990.
الوراثه
زي باقي الحالات الطبيه فالتخن بيكون نتيجه لعوامل وراثيه وعوامل بيئيه .الجينات بتتحكم فى الشهيه وكمان فى الميتابوليزم ( التفاعلات اللى جوه الجسم ) واللي ممكن يخلي الشخص ميال اكتر للتخن. فى 2006 41 من المواقع ربطوا بين التخن والجينات خصوصن فى وجود بيئه مناسبه.
شويه دراسات منها ربطت بين قولبه جين اسمه FTO ( الجين المسئول عن كتله الدهن واللي بيقلب لاكتر من شكل ) وكمان الجين NPC1.
دراسه تانيه قالت ان 80% من اولاد التخان( لما يكون الراجل والست تخان ) بيكونوا هما كمان تخان. بالمقارنه ب 10% بس اطفال تخان من ابين سولام.
مرض طبي/نفسي
شويه امراض وعلاجاتها ممكن تعمل تخن. من الامراض الطبيه دي ( بعض الامراض الوراثيه النادره زي Prader-Willi syndrome ) او بعض الامراض اللى بيكتسبها الانسان زي نقص السايروكثين ,مرض كشنج Cushing's syndrome (زياده الكورتيزون), نقص هرمون النمو وامراض الاكل ( زي مرض الاكل الليلي ومرض الاكل بشراهه binge eating disorder ). التخن مش معترف بيه كمرض نفسي.
بعض العلاجات ممكن تعمل تخن او زياده فى الوزن زي الانسولين ,سلفونايل يوريا (ادويه السكر النوع التاني زي دياميكرون واماريل وغيرها ), ادوية ثايازوليدينز (ادويه سكر زي افانديا واكتوس ) , بعض ادويه الهلوسه والاكتئاب والكورتيزونات ,بعض ادويه الصرع ( فنتوين وفالبورات (ديباكين))و بيزوتايفين (موسيجور) وبعض حبوب منع الحمل الهرمونيه.
اسباب اجتماعيه/اقتصاديه
رغم ان العوامل الوراثيه مهمه فى فهم التخن لكنها مش بتقدر تشرح الزياده الدراماتيكيه اللى بتحصل فى مناطق معينه او فى العالم ككل. بالرغم انه من المقبول دلوقتي ان استهلاك سوعرات زياده مسئول عن الزيادات الفرديه, لكن النقله اللى حاصله فى الخطين دول علي مستوي المجتمع محل جدل. فيه دراسات بتقول ان دول هما السبب لكن فى دراسات تانيه بتقول ان الاسباب متنوعه.
علاقه ال بي ام اى BMI بين كلاسات المجتمع بتختلف. تحليل سنه 1989 لقي انه فى الدول المتقدمه الستات الهاي كلاس مش بيحبوا يظهروا تخان .لكنهم ملقيوش اختلاف فى الرجاله بين الكلاسات المختلفه.
فيه دراسات كتير بتبحث ف الموضوع ده وبيعتقدوا ان شعوب الدول المتقدمه الغنيه بيكونوا تحت ضغط كبير انهم يفضلوا رفيعين بسبب سهوله المعيشه وسهوله الاكل ووجود عربيات والات فى البيوت وقله الحركه وكمان فيه بعض المجتمعات عندها نظره كويسه للشخص المليان كل ده بيخلي فيه زياده فى التخان هناك.
التدخين ليه علاقه برضه علي وزن الشخص لانه بيسد النفس يعني اللى بيبطلوا تدخين بيزيدوا فى المتوسط 4.4 كيلوجرام للرجاله و 5.0 كيلو للستات علي مدي 10 سنين. لكن تغير معدل التدخين ملوش تاثير كبير علي التخن العام.
فى امريكا بيتقال ان زياده عدد الاطفال مسئول برضه عن زياده مخاطر الوزن ( للستات :7% لكل طفل, للرجاله : 4% لكل طفل )وحاولوا يفسروا ده بانه زياده الاطفال والاعتماد عليهم بيخلي حركه الام او الاب قليله.
نقص التغذيه فى الطفوله
فيه ايمان انو فى الدول الناميه بيكون نقص التغذيه فى الطفوله من اسباب التخن ودا بسبب ان الغدد بتشتغل بطريقه انها تحافظ وتخزن الدهن فى الجسم بشكل اكبر.
البكتيريا فلورا
ودي بكتيريا موجوده فى الامعاء وبتساعد فى الهضم, اكتشفوا انه فيه فروقات بين الشخص الرفيع والتخين فى البكتيريا دي لانها بتاثر فى الميتابوليزم ( تفاعلات جوه الجسم ). والموضوع لسه بيتدرس.
علاجات التخن
العلاج الرئيسي للتخن بيعتمد اساسن علي الريجييم والمجهود الحركي. انظمه الريجييم ممكن تعمل تنزيل وزن فى فتره قليله لكن بتبقي المشكله هى فى المحافظه علي الوزن ده والريجييم بيعتمد علي اكل ب سوعرات حراريه قليله وتغيير فى نظام حياه الشخص مع شويه مجهود. فى العموم 20% بس من البشر هما اللى قدروا يحافظوا علي تنزيل وزنهم مده طويله. وبالتفصيل : 67% من البشر هما اللى قدروا ينزلوا من وزنهم 10% ويحافظوا عليه او يستمروا فى التنزيل خلال سنه. متوسط الوزن النازل اللى اتحافظ عليه كان اكتر من 3 كيلوجم او 3% من كتله الجسم واللي ممكن يستمر ل 5 سنين. تنزيل الوزن مفيد صحيا وخصوصن انه فيه دراسه بتتوقع انخفاض المشاكل المرضيه مع الريجييم.
افضل علاج للتخن هوا الجراحه لكن مخاطرهاالكتير وسعرها الغالي خلي العلما يتحمسوا انهم يدوروا علي علاجات جديده.
الريجييم
الريجييم بيعتمد انه يقلل وزن الجسم عن طريق الاكل ودا بيتقسم لاربع انواع : (1) ريجييم دهون قليله (2) ريجييم كربوهيدات قليله (3)ريجييم سوعرات قليله (4)ريجييم سوعرات قليله جدا. فيه تحليل قال انه مفيش فرق كبير بين اول تلات انواع من الريجييم (سوعرات قليله - دهون قليله - كربوهيدرات قليله ) واللي كان معدل تنزيلهم 2-4 كيلو فى كل الدراسات اللى اتحللت.
ريجييم دهون قليله
ودا بيعتمد علي تقليل اكل الدهون واللي بيحصل معاه نقص استهلاك السوعرات ( ولو انه مش بشكل متعمد ). فيه تحليل ل 12 دراسه علي مدار 2-12 شهر قال ان الريجييم ده بينزل 3.2 كيلوجم مع اكل عادي.
ريجييم كربوهيدرات قليله
الاكل بيكون فيه اعتماد اكتر ع الدهون والبروتينات ( بالمقارنه ) ودا اكتر نوع ريجييم مشهور فى الجرايد لكنه مش متفضل من جمعيه القلب الامريكيه. مراجعه ل 107 دراسه وجدت انه مفيش تنزيل وزن مع النوع ده من الريجييم الا لو قل معاه السوعرات الحراريه. وعمومن مفيش اثار جانبيه لنوع الريجييم ده حد اكتشفها.
ريجييم سوعرات قليله
ودا بيعتمد علي تنزل الطاقه من500-1000 سوعر حراري فى اليوم. واللي ممكن يعطينا نزول 0.5 كيلو فى الاسبوع. مؤسسات الصحه الوطنيه راجعت 34 تجربه عشان تشوف نتايج الريجييم ده وقالت انه ممكن يقلل كتله الجسم 8% خلال 3-12 شهر.
ريجييم سوعرات قليله جدا
بيعتمد علي تنزيل 200-800 سوعر فى اليوم ( من الدهون والكربوهيدرات ومش البروتين ) .بيعتمد علي تجويع الجسم ومعدل تنزيله من 1.5-2.5 كجم. الريجييم ده مش مفضل للاستخدام العام لانه بيكون معاه اثار جانبيه زي ضعف العضلات وزياده احتمالات النقرص واضطرابات فى املاح الجسم ( من المشاكل الكبيره ) عشان كده لازم يتابع مع دكتور.
المجهود
الحركه بتستهلك طاقه بتيجي من الدهون والجيلايكوجين ( كربوهيدرات - جلوكوز ( متخزن فى الجسم )). ولان عضلات الرجل كبيره فالمشي والجري وركوب العجل هما احسن الطرق لحرق الدهون لان الجسم بيستخدمها كبنزين. الجري مش مفضل للي عندهم مشاكل فى الروكب وبتبقي السباحه احسن ليهم.
تحليل عملته Cochrane Collaboration ل 43 تجربه وجدوا ان المجهود - لوحده - بيأدي لتنزيل محدود للوزن .مع الريجييم, الجمهود بيساهم فى تنزيل 1.0 كيلو زياده عن الريجييم لوحده. ولو المجهود زياده ممكن ينزل 1.5 كيلو. ورغم ان تاثيرات عمايل المجهود ع البشريه متواضعه, لكن الاكيد انه فيه علاقه طرديه بين ثبات نزول الوزن والمجهود المبذول وخصوصن لو كان مجهود شاق. علي مدار 20 اسبوع من التمارين العسكريه الاساسيه وبدون اى موانع اكل وجدوا ن المجندين الجداد بيقلوا 12.5 كيلوجم. ميزه المجهود هوا فى الحفاظ علي الوزن.
مراجعه نظاميه اكتشفت ان الناس اللى بيستعملوا عجل المشي ( الاجهزه الرياضيه اللى بعداد ) لمده 18 اسبوع فى المتوسط زاد نشاطهم 27% وقل ال بي ام اى BMI عندهم 0.38.
فى مدينه بوجوتا فى كولومبيا بيقفلوا 113 كم من الطرق ( 70 ميل ) كل يوم حد وفي الاجازات عشان يشجعوا الناس ع الحركه .الطرق الفاضيه من العربيات واحده من طرق مكافحه الامراض المزمنه ومنها التخن.
ادويه
فيه دوايين بس متوافق عليهم من اداره الاغذيه والادويه الامريكيهFDA للاستخدام ع المدي الطويل هما اورليستات orlistat الاسم التجاري زينيكال Xenical من شركه روش ROCHE واللي بيقلل امتصاص الدهون من الامعاء عن طريق انه بيقلل انزيم اسمه ليبيز lipase. والدوا التاني هوا سيبوترامين sibutramine والاسم التجاري ميريديا Meridia من شركه ابوت Abbott واللي بيشتغل ع المخ ( بيزود شغل سيروتاينين و نورادرينالين و دوبامين ) وشغله قريب من شغل بعض ادويه الاكتئاب وبيجي من الدوا ده سده نفس.
فيه ادويه تانيه زي ريمونابانت Rimonabant الاسم التجاري اكومبليا Acomplia والدوا ده بيشتغل عكس الحشيش ( block ) لانهم اكتشفوا ان الحشاشين بيعانوا من حالات صوصوه فى البطن من الجوع. الدوا ده معتمد فى اوروبا لعلاج التخن لكنه لسه مش معتمد فى امريكا وكانادا بسبب انهم مش متاكدين من الامان بتاعه.
الوزن اللى بينزل مع الادويه دي بيعتبر متواضع واللي بيكون حوالى 2.9 كجم مع زينيكال, 4.2 كجم مع ميريديا و 4.9 كجم مع اكومبليا. زينيكال واكومبليا بيقللوا احتمالات مرض السكر والادويه التلاته ليهم شويه تاثير علي الكوليسترول. وع العموم فيه معلومات قليله عن تاثيرات العلاجات دي ع المدي الطويل علي تعقيدات و حصيلة التخن.
فيه ادويه اقل انتشارن فى استعمالها .بعضها حاصل علي موافقهFDA للاستعمال لفتره بسيطه واشهرهم Phendimetrazine التجاري (بونتريل Bontril)
فيه دوا كمان مشهور مع مرضي السكر اللى عندهم زياده فى الوزن وهوا ميتفورمين metformin تجاري جلوكوفاج Glucophage. بعض ادويه السكر بتعمل زياده فى الوزن ( زي دياميكرون واماريل ودوانيل ). ممكن مرضي السكر يحصلوا علي شويه نزول فى الوزن عن طريق دوا اكتئاب اسمه التجاري بروزاك Prozac (فلوكستين)وكمان زينيكال وميريديا لمده 12-57 اسبوع لكن الفوايد الصحيه من العلاجات دي ع المدي الطويله لسه مش واضحه.
فى ادويه تانيه مش معتمده او بتستخدم بطريقه غير شرعيه وكتير منها اتسحب م الاسواق زي Fenfluramine و dexfenfluramine ( اتسحب 1997 ) و Dexamphetamines نوع من الامفيتامينات بيعمل ادمان وله اثار جانبيه خطيره ومش معتمد من FDA.
الجراحه
بسبب مشاكل الجراحه فهيا بتستخدم بس للحالات الخطيره (BMI >40) واللي فشلت معاهم الحلول التانيه. فيه اكتر من اسلوب جراحي واشهر واحد هوه تقليل حجم المعده واللي بيدي احساس سريع بالشبع وبيقلل المساحه بتاعه الهضم.
بروتوكولات اكلينيكيه
ودي بروتوكلات عملتها كليه الاطباء الامريكيه واللي ادت 5 نصايح : 1- الناس اللى عندهم بي ام اى BMI اكتر من 30 بينصحوا بالريجيم والمجهود وتغيير اسلوب حياتهم وانهم يحطوا التخسيس هدف. 2- لو فشل الحل الاولاني بيتنقلو مع المريض للادويه وفي الحاله دي لازم يعرفو الاثار الجانبيه بتاعتها وكمان يعرفو مدي نتايجها ع المدي الطويل. 3- الادويه اللى بتستخدم زي ميريديا وزينيكال والادويه التانيه, فى الحالات الشديده ممكن يستخدموا امفيتامين ( تحت اشراف طبي بسبب الادمان) , وممكن ادويه الاكتئاب بس لسه مفيش عليها ادله كافيه. 4- اذا فشلت الحلول اللى فوق وكان ال بي ام اى اكتر من 40 و/او كان فيه امراض ناتجه عن التخن ففي الحاله دي بيكون الاتجاه للجراحه بعد تعريف المريض بكل مشاكلها. 5- العلمليات دي لازم تتعمل فى مستشفيات بتعمل العمليات دي كتير لانه فيه ادله علي انه الجراحين اللى بيعملوها كتير بيكون نتايجهم احسن.
برامج تخسيس
ودي بتعتمد علي تغيير طريقه الحياه مع الريجييم وعمل مجهود. الفكره هنا هيا جمع مجموعه من الاشخاص اللى بيعانوا من نفس المشكله مع بعض واللي ممكن بالتالي يشجعوا بعض .وبيتقال ان نتايج البرامج دي احسن من النتايج الفرديه.
وباء التخن
لالاف السنين فضل التخن مش متشاف ومش ملحوظ الا فى بدايه القرن العشرين. فى سنه 1997 اعتبرت منظمه الصحه العالميه WHO ان التخن بقا وباء عالمي واللي فى سنه 2005 قالت انه ع الاقل 400 مليون بالغ (9.8%) تخان, مع زياده المعدلات فى الستات عن الرجاله وفي السن من 50-60 سنه. ومعدتش بس مشكله فى الدول المتقدمه لكن كمان بقت مشكله عالميه ف العموم وان كانت الزيادات دي درامتيكيه اكتر فى المدن ( خصوصا الكبيره ) والحىته الوحيده اللى موصلهاش وباء التخن هيا المنطقه الافريقيه جنوب صحاري ( تحت الدول العربيه ).
الصحه العامه
منظمه الصحه العالميه بتحاول تدرس العوامل اللى بتزود التخن علي مستوي العالم وازاي انها بتزود استهلاك السوعرات وتزويد حركه الناس وخصوصا فى المدن الكبيره ودا بسبب تاثيرات التحن علي الصحه العامه.
وبدات كتير من دول العالم تطبع تقارير دوريه عن التخن واللي بدات سنه 1998 فى امريكا واللي بتدي معلومات عن التخن وتقييمه وطرق علاجه. وبدات كانادا بنفس الاسلوب سنه 2006 وبريطانيا سنة 2004.
تاثيرات مش طبيه
غير المشاكل الطبيه فيه كمان شويه مشاكل تانيه بتيجي من التخن زي المعايره فى المجتمع والتأليس وعدم التفضيل فى الوظايف وزياده تكاليف البيزنس. ودا علي مستوي الافراد والشركات وحتي الحكومات.
التخن والامراض المرتبطه بيه عملت تكاليف اقتصاديه ضخمه .سنه 1998 فى امريكا كانت التكلفه 78.5 مليون دولار. وان كانت البرامج العلاجيه قللت التكاليف بعدين لكن مصاريف العلاجات لسه كبيره. فحتي مع تحسن صحه المجتمع لسه المصاريف كبيره.
التخان عموما مش بيفضلوهم فى الوظايف ولا الترقيات وحتي مرتباتهم بتكون اقل بالمقارنه بزمايلهم الرفيعيين. شركات الطيران بتعاني هيا كمان من ضغوط بسبب زياده الاوزان اللى بيتطلب منها بنزين اكتر وعليها ضغوط لتوسيع الكراسي. سنه 2000 الوزن الزايد للمسافرين كلف شركات الطيران 275 مليون دولار. وكمان المطاعم زادت تكاليفها بسبب القضايا اللى اترفعت عليها واللي اتهمتها بالمسئوليه عن التخن. فى 2005 ناقش الكونجرس الامريكي شويه تشريعات ضد شركات الاغذيه لمسئوليتها عن التخن لكنها مبقتش قانون.
اصل الكلمه
كلمه تخن الانجليزيه obesity جايه من الكلمه اللاتينيه obesitas واللي معناها تخين او سمين او مليان.
عبر التاريخ
اليونايين هما اول ناس اعتبرو التخن مشكله طبيه و ابوقراط قال ان البدانه مش مرض فى حد ذاتها لكنها بتبشر بيه. فى القرن السادس ربط الجراح الهندي ساشروتا Sushruta بين التخن ومرض السكر وكمان اقترح عمل مجهود لعلاجه . تاريخ الانسان مليان بالمعانه للحصول علي الغذا والمؤنه لكنه مع حدوث ثورة فى الصناعه وانه بقا فيه دول متقدمه وغنيه وشعرت الدول دي ان قوتها هيا فى قوه عساكرها وبالتالي بدات تزود اوزانهم من الروفع للوزن العادي ومن هنا بدات الزيادات فى الاوزان. ف فى القرن التسعتاشر زاد طول وعرض الانسان وفي القرن العشرين زادت الاطوال ومعاها الاوزان. من 1950 بدات الثروه تزيد فى الدول المتقدمه دي واللي ادت لتقليل معدلات وفاه الاطفال لكنها كمان ساعدت فى زياده الاوزان.
كتير من الثقافات البشريه عبر التاريخ كانت بتبص للتخن علي انه خلل. الكوميديا اليونانيه كانت بتسخر منهم. اما فى العصور المسيحيه فكان كتر الاكل بيعتبروه باب للخطيئه والكسل والشهوه.
فى الثقافه الغربيه الحديثه بيعتبرو التخين شخص مش جذاب وكمان التخان هناك بيتعرضوا للتأليس والسخريه من زمايلهم وبتوصل ساعات انهم بيتجنبوهم. وعمومن فالتخن فى الثقافه الغربيه بيدل علي مستوي اجتماعي واقتصادي ردئ.
الباحثين بيشوفوا تغير الوزن فى الميت سنه الاخيره وبيلاحظوه فى اوزان ملكات جمال امريكا واللي قل من سنه 1920 بنسبه 12%.
فى بعض الدول الافريقيه لسه بيشوفوا ان التخن علامه من علامات الغني والقدره.
ادويه التخسيس
اول المحاولات لتطليع دوا ل لعلاج التخن كانت بتاعه الدكتور اليوناني سورانيوس Soranus ( القرن التاني ) واللي كان بيدي ملينات وكمان كان بيعمل مساج سوخن دا غير المجهود البدني. ودا فضل الركن الاساسي فى العلاج لالاف السنين لحد 1920 و 1930 وقتها بدا يطلع ادويه جديده. وبالاعتماد علي كفاءة الثايروكسين ( الاسم التجاري التروكسين فى الوقت الحالي ) واللي شاع استخدامه فى العلاج واللي كانت نتييجه متوسطه دا غير اعراضه الجانبيه زي بلبطه القلب وصعوبه النوم. بعد كده طلعت ادويه كتير وكانوا كل مره بيلاقوا ليها مشاكل واثار جانبيه كتير بتخليهم يبحثوا اكتر لحد ما وصلنا للدوايين اللى متوافق عليهم من FDA زي زينيكال وميريديا. ولسه الابحاث مستمره.
الفنون
اول عمل نحتي اتناول جسم الانسان كان من 20000-35000 سنه واللي صور ستات تخان. بعض خصائص تماثيل Venus figurines كانت بتكبر خصائص الخصوبه فى البروتريهات عند الستات لكن فيه اقاويل ان الستات فى الوقت ده كانت فعلن بالاحجام دي. البدانه عمومن غابت عن الفن اليوناني والروماني ودا كان لميلهم للاعتدال واللي استمر للعصر الاوروبي المسيحي الا من بعض اللى حالتهم الاقتصاديه والاجتماعيه مكنتش عاليه واللي كانو بيتصوروا سمان. فى عصر النهضه الاوروبيه بدا الناس الهاي كلاس يتباهوا باحجامهم واللي ظهر فى بورتريهاتهم. فى القرن التسعتاشر بدات النظره للتخن فى الغرب تتغير بعد عصور كان فيها التخن معيار للغني والجاه والمنزله العاليه وبدا الرفع يبقي هوه الشكل المرغوب فيه.
رفض وقبول
فيه منظمات بدات تعمل مجهود فى الغرب عشان تمنع التمييز ضد التخان وكمان لتوعيتهم من الامراض المرتبطه بالتخن.
طحلبيات مرجانيه
طحلبيات مرجانيه ( الاسم العلمى: Corallinales ) هوا رتبه من الطحالب بيتبع كورالينوفيسيداى.
ABL2013 J022837.08+004602.39 (مجره)
ABL2013 J022837.08+004602.39 هى مجره بتتبع كوكبة الحوت.
دونى بروكس
دونى بروكس كان مغنى من امريكا.
حياته
دونى بروكس من مواليد يوم 6 فبراير 1936 فى دالاس, تكساس, مات فى 23 فبراير 2007.
ستيڤين ڤان هيردين
ستيڤين ڤان هيردين لاعب سباق عجل من جنوب افريقيا.
5842 Cancelli (كويكب)
5842 Cancelli كويكب فى حزام الكويكبات اللى بين كوكب المريخ و كوكب المشترى.
ستيڤين ڤان هيردين
حياته
ستيڤين ڤان هيردين من مواليد يوم 6 اغسطس سنة 1993 فى كيمپتون پارك.
ايفى وينجو
ايفى وينجو (Ivey Wingo) كان لاعب بيسبول من امريكا.
5842 Cancelli (كويكب)
الاكتشاف
اللى اكتشف هوه ( Henri Debehogne ) فى مرصد لاسيلا, و الاكتشاف كان بتاريخ 8 فبراير 1986
ايفى وينجو
حياته
ايفى وينجو من مواليد يوم 8 يوليه 1890 فى جينسفيل, مات فى 1 مارس 1941.
حياته الرياضيه
ايفى وينجو لعب مع فريق سانت لويس كاردينالز و سينسيناتى ريدز فى مركز كاتشار
ستيف واتسون
ستيف واتسون لاعب كورة قدم من المملكه المتحده.
حياته
ستيف واتسون من مواليد يوم 1 ابريل 1974 فى نورث شيلدس.
(8385) 201 سه17 (كويكب)
الاكتشاف
اللى اكتشفه هوه: ( بحث لينكولن عن الكويكبات القريبه من الارض ) فى مختبر لينكولن, و الاكتشاف كان بتاريخ 16 سبتمبر 2001
تيوين ماكى
تيوين ماكى لعيب كورة سله من امريكا.
حياته
تيوين ماكى اتولد يوم 7 مارس 1986 فى فيلادلفيا.
الدراسه
درس فى John Bartram High School.
هشام مصباح
هشام مصباح لاعب جودو مصرى
تيوين ماكى
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز هجوم خلفى, و لعب مع فريق نادى يونيكس قازان لكره السله و لو مان سارت باسكت و زينيت سان بطرسبرج.
هشام مصباح
حياته
هشام مصباح اتولد يوم 17 مارس سنة 1982 ف اسكندريه
ميداليات
هشام مصباح كسب الميدالية البرونزية فى الجودو فى وزن 90 كجم فى دورة الألعاب الاولانىمبية بكين 2008 وهو المصرى اللى اخد الميدالية فى الاولانىمبياد ده. هشام مصباح هو اول لاعب مصرى يكسب ميداليه ف الجودوف دورة الألعاب الاولانىمبية بعد محمد على رشوان. هشام مصباح هو بطل مصر وافريقيا فى الجودو لوزن 90 كجم و كسب ميداليات محلية وعربية وإفريقية.
بعد الاعتزال
هشام مصباح عضو مجلس إدارة اتحاد الجودو المصرى بعد الاعتزال.
برج ريتشفيلد
برج ريتشفيلد ناطحة سحاب فى امريكا, بترتفع عن الارض 12 دور.
المكان
برج ريتشفيلد موجوده فى منطقة اداريه اسمها لوس انجليس.
التأسيس
برج ريتشفيلد اتأسست سنة 1929.
كهف اريبو
كهف اريبو (Aripo Cave) هوا كهف فى ترينيداد و توباجو.
كابتن هيما
كابتن هيما فيلم من افلام السينما المصريه.
2dFGRS TGN317Z165 (مجره)
2dFGRS TGN317Z165 مجره بتتبع كوكبة العدرا اللى هيا كوكبه ف دايرة البروج
كرومباخ
كرومباخ (Krummbach) هوا نهر فى المانيا.
المكان
كرومباخ موجود فى منطقه اداريه اسمها بادن-فورتمبيرج.
جغرافيا
كرومباخ طوله 2.3 كيلومتر.
كرومباخ بيصب فى نهر ستينهاوسير روتوم و ميته بتتجمع فى حوض دانوب.
SDSS J031345.70+001323.5 (مجره)
SDSS J031345.70+001323.5 هى مجره بتتبع كوكبة الحوت.
جياسينتو ماريا ارانب
جياسينتو ماريا ارانب كان قسيس كاتوليك من جمهورية ڤينيسيا.
حياته
جياسينتو ماريا ارانب من مواليد سنة 1621 فى ڤينيسيا.
وفاته
جياسينتو ماريا ارانب مات سنة 1704.
UVISTADR1 J100141.03+023623.1 (مجره)
UVISTADR1 J100141.03+023623.1 هيا مجره بتتبع كوكبة سيكستانس.
بحيره ليلا هاليسڤاتنيت
ليلا هاليسڤاتنيت بحيره فى السويد.
جغرافيا
ليلا هاليسڤاتنيت موجوده فى منطقه اداريه اسمها Uddevalla Municipality,
غماقتها 9 متر,
مويس كين
مويس كين لاعب كورة قدم من ايطاليا.
حياته
مويس كين من مواليد يوم 28 فبراير 2000 فى فيرتشيلى.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز مهاجم, و لعب مع فريق يوڤينتوس و نادى ايفرتون و هيلاس فيرونا و فريق ايطاليا تحت 21 سنه لكورة القدم و فريق ايطاليا تحت 19 سنه لكورة القدم و منتخب ايطاليا تحت 17 سنه لكره القدم و منتخب ايطاليا تحت 16 سنه لكره القدم و منتخب ايطاليا تحت 15 سنه لكره القدم.
المشاركات
شارك فى:
سيمون ستشولز
سيمون شولز سياسيه من المانيا.
الحياه العمليه
سياسيا عضوه فى الاتحاد الديموقراطى المسيحى.
اشتغلت فى ارفورت.
DEEP2 GRS 32014580 (مجره)
DEEP2 GRS 32014580 هيا مجره بتتبع كوكبة الحوت.
بحيره ناتسچون (بحيره)
ناتسچون بحيره فى السويد.
جغرافيا
ناتسچون موجوده فى منطقه اداريه اسمها Olofström Municipality,
غماقتها 9 متر,
اديمير ويتا
اديمير ويتا لاعب كورة قدم من برازيل.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز مهاجم, و لعب مع فريق نادى بالميراس.
المشاركات
شارك فى:
توم فيرنر
توم فيرنر رجل اعمال و منتج تلفزيونى و منتج افلام من امريكا.
حياته
توم فيرنر من مواليد يوم 12 ابريل 1950 فى نيو يورك.
الدراسه
درس فى جامعة هارفارد و مدرسه هوتشكس.
بحيره پوتير
پوتير بحيره فى كندا.
جغرافيا
پوتير موجوده فى منطقه اداريه اسمها اونتاريو,
سنونو ابيض الظهر
سنونو ابيض الظهر ( الاسم العلمى: Cheramoeca leucosterna ) هوا نوع من الطيور بيتبع تشيرامويكا.
(26702) 2001 FK143 (كويكب)
(26702) 2001 FK143 كويكب بيتبع حزام الكويكبات.
دونا سيمبسون
دونا سيمبسون مغنيه من اوستراليا.
عكدان
عكدان قريه فى اليمن و هيا تابعه لـ عزله ارياب.
دونا سيمبسون
حياتها
دونا سيمبسون من مواليد يوم 1 يناير 1970 فى البانى.
(26702) 2001 FK143 (كويكب)
الاكتشاف
اللى اكتشف هوه ( مشروع مرصد لويل للتدوير عن اجرام قرب الارض ) فى محطه اندرسون ميسا, و الاكتشاف كان بتاريخ 23 مارس 2001
دونا سيمبسون
حياتها
دونا سيمبسون اشتغلت مع Jarrah Records و بتقدم الانواع الفنيه:
عكدان
السكان
حسب الاحصا اللى اتعمل سنه 2004 وصل عدد السكان فى عكدان 265 انسان.
توم فارمر (رجال اعمال)
توم فارمر رجل اعمال من المملكه المتحده.
حياته
توم فارمر من مواليد يوم 10 يوليه 1940 فى ليث.
عضو فى:
ستيڤين ترونيت
ستيڤين ترونيت لاعب سباق عجل من فرنسا.
حياته
ستيڤين ترونيت من مواليد يوم 14 اكتوبر سنه 1986 فى كاليه.
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - القفز بالزانه سيدات
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه 1997 - القفز بالزانه سيدات ( athletics at the 1997 Summer Universiade – women's pole vault ) هوا موسم رياضى فى العاب القوى اتعمل فى ايطاليا سنة 1997.
ادوارد بوليا
ادوارد بوليا لاعب كورة قدم من روسيا.
حياته
ادوارد بوليا من مواليد يوم 19 مايو 1991 فى ايفانوفو.
جوزيبى سولارو
جوزيبى سولارو () كان سياسى من مملكه ايطاليا.
ادوارد بوليا
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز مهاجم, و لعب مع فريق شينيك ياروسلافل و FC Sever Murmansk و FC Tekstilshchik Ivanovo.
جوزيبى سولارو
حياته
جوزيبى سولارو من مواليد يوم 1 يناير سنة 1914 فى تورينو.
وفاته
جوزيبى سولارو مات فى 29 ابريل سنة 1945.
فابيان وار
فابيان وار كان صحفى من المملكه المتحده.
مينامى
مينامى بلده فى اليابان.
جغرافيا
مينامى بتتبع مقاطعه كايفو, توكوشيما, و بتمتد على مساحة 140.800 كيلومتر مربع
السكان
وصل عدد السكان فى مينامى 6398 انسان حسب تعداد سنة 2019.
بارنى بيجارد
بارنى بيجارد () كان چاز كلارينيتيست و عازف ساكسفون و مايسترو و ملحن من امريكا.
حياته
بارنى بيجارد من مواليد يوم 3 مارس سنة 1906 فى نيو اورلينز.
ميلتون اس. پليسيت
'''ميلتون اس. پليسيت''' كان عالم فيزيا من امريكا.
بارنى بيجارد
العضويه
كان عضو فى:
وفاته
بارنى بيجارد مات فى 27 يونيه سنة 1980.
ميلتون اس. پليسيت
حياته
ميلتون اس. پليسيت من مواليد يوم 7 فبراير 1908 فى بيتسبرج, مات فى 19 فبراير 1991.
الدراسه
درس فى جامعة ييل و معهد كاليفورنيا للتقنيه و جامعة بيتسبرج.
الحياه العمليه
اشتغل فى: جامعة روتشستر و معهد كاليفورنيا للتقنيه.
نيڤا كراستيڤا
حياتها
نيڤا كراستيڤا من مواليد يوم 2 اغسطس 1946 فى صوفيا. نيڤا كراستيڤا بتلعب ارجن و
بحيره سكيسچون
سكيسچون بحيره فى السويد.
جغرافيا
سكيسچون موجوده فى منطقه اداريه اسمها Olofström Municipality,
ادريان راكوسكى
ادريان راكوسكى لاعب كورة قدم من بولاندا.
حياته
ادريان راكوسكى من مواليد يوم 7 اكتوبر 1990 فى زاجان.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز لاعب وسط, و لعب مع فريق زاجويمبيه لوبين و Olimpia Grudziądz.
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه لعام 1997 - رمى الجله للسيدات
معلومات الموسم
العاب القوى فى بطولة الجامعات الصيفيه لعام 1997 - رمى الجله للسيدات عن فئة المنافسه لـ رياضه نسويه.
بحيره پاهتاچارڤى (السويد)
پاهتاچارڤى بحيره فى السويد.
جغرافيا
پاهتاچارڤى موجوده فى منطقه اداريه اسمها Kiruna Municipality,
AGC 211851 (مجره)
AGC 211851 هيا مجره بتتبع كوكبة ليو اللى هيا كوكبه ف دايرة البروج.
بحيره ليلا جالتين
ليلا جالتين بحيره فى السويد.
جغرافيا
ليلا جالتين موجوده فى منطقه اداريه اسمها Uddevalla Municipality,
غماقتها 7.5 متر,
(8384) 201 سك16 (كويكب)
(8384) 201 سك16 كويكب بيتبع ( حزام الكويكبات ).
الاكتشاف
اللى اكتشفه هوه بحث لينكولن عن الكويكبات القريبه من الارض فى مختبر لينكولن, و الاكتشاف كان بتاريخ 16 سبتمبر 2001
بن رينسترا
بن رينسترا لاعب كورة قدم من مملكة نيديرلاند.
حياته
بن رينسترا من مواليد يوم 5 يونيه 1990 فى الكمار.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز لاعب وسط, و لعب مع فريق هيراكليس الميلو و اياكس امستردام و اى زد الكمار و بى اى سى زفوله و منتخب هولندا تحت 19 سنه لكره القدم و فريق نيديرلاند تحت 21 سنه لكورة القدم.
مبنى برج رينكو جيت
مبنى برج رينكو جيت ناطحة سحاب فى اليابان, بترتفع عن الارض 56 دور.
المكان
مبنى برج رينكو جيت موجوده فى منطقة اداريه اسمها ايزوميسانو.
وريقيه صغيره
وريقيه صغيره ( الاسم العلمى: Phyllidia ) هوا جنس من الرخويات بيتبع وريقيات الصغيره.
Mrk 972 (مجره)
Mrk 972 هى مجره بتتبع كوكبة الحوت.
روسى
الروسى (Русский язык) هوه لغه سلافيه شرقيه زى الاوكرانى و البيلاروسى وهما كلهم تبع عيلة اللغات الاندو-اوروبيه. الروسى هوه اللغه الرسميه بتاعة روسيا بالاضافة لبلاد تانيه زى بيلاروس، كازاخستان ،قيرغيزستان و اوزبيكستان. الروسى كمان واحده من اللغات الرسميه السته فى الامم المتحده.
الكتابه
الروسى بتكتب بالحروف الكيريليه ( متعدله شويه) و الالفبائيه الروسيه بتتكون من 33 حرف و دا جدول بالحروف الروسيه مع النطق بتاعهم:
ميناكامى
ميناكامى بلده فى اليابان.
جغرافيا
ميناكامى بتتبع مقاطعه تونه, و بتمتد على مساحة 781.080 كيلومتر مربع
السكان
وصل عدد السكان فى ميناكامى 17829 انسان حسب تعداد سنة 2019.
بحيره كانينج (كندا)
جغرافيا
كانينج موجوده فى منطقه اداريه اسمها اونتاريو,
رومان شاندروك
رومان شاندروك لاعب كورة قدم من اوكرانيا.
حياته
رومان شاندروك من مواليد يوم 29 مايو 1998 فى اوكرانيا.