cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
تاريخ مصر القبطيه
انتشار المسيحيه فى مصر
من بداية القرن التالت انتشرت المسيحيه فى مصر بشكل واسع خاصة فى الصعيد الاعلى و الصعيد الأوسط ( الفيوم و البهنسا ) ، و اتفتحت كنايس على راسها مطارنه بياخدوا اوامرهم من رئيسهم فى اسكندريه ، و كل ما زاد اضطهاد الرومان كل ما زاد التفاف المصريين حوالين دينهم الجديد و استمرت مقاومة الاقباط بعد اضطهادات ساويرس فى بداية القرن التالت اللى اتنكل فيها بالأقباط تنكيل رهيب ، و اضطهادات كاركلا فى 211 اللى اصدر قوانين بصلب الاقباط المعارضين و رميهم للوحش المفترسه و دبح اعداد كبيره من أقباط اسكندريه ، و اضطهادات مكسيمينوس سنه 235 اللى عذب فيها أعداد من الأقباط لحد الموت و اضطر فى عهده البطريرك ياروكلاس انه يهرب من اسكندريه ، و اضطهادات دكيوس اللى بدت بمرسوم سنه 250 و اتعذب و استشهد فيها الالاف و انتشر الحزن و الفزع فى نواحى مصر ، و اضطهادات ديوقليسيانوس سنه 303 و فاليريوس و و دازا و غيرهم ، و استشهدت اعداد كبيره من الاقباط ، و غيرهم اتعذبوا و اتحبسوا و استعبدوا فى معتقلات المحاجر فى سينا و البحر الاحمر ، و فضل الوضع على كده ، الرومان بيضطهدوا الأقباط و الأقباط متمسكين بالمسيحيه. فى التاريخ القبطى اتعرفت فترة اضطهاد الامبراطور ديوقليسيانوس للأقباط بـ " عصر الشهدا " و تاريخ قعاده على عرش روما فى 29 اغسطس 284م بقى بدايه للتقويم القبطى التقويم القبطى ده استخدمت فيه الشهور اللى كان بيستخدمها المصريين فى عصر الاسرات و هى الشهور اللى لغاية النهارده بيستخدمها الفلاحين المصريين أقباط و مسلمين لحساب المواسم الزراعيه. بيقول عزيز سوريال عطيه : " و ده بيبين الشعور الوطنى الدفين فى دم ولاد مصر كلها مسلمين و مسيحيين لغاية النهارده ".
عصر الشهدا اللى دام عشر سنين متواصله من الترويع و التنكيل و القتل راحت ضحيته اعداد ضخمه من الأقباط بيتقال 840.000 ، و بيتقال ان عدد الأقباط فى نهاية العصر ده نزل من عشرين مليون لعشره مليون. بيقول عزيز سوريال عطيه فى الموضوع ده ان من الصعب تقبل الارقام اللى بتقولها الكنيسه المصريه عن عدد الشهدا ، لكن طبعاً بغض النظر عن ان الارقام دى محتمل انها مبالغ فيها على فى العاده مؤرخين زمان فهى على أى حال بتوضح حجم الاضطهاد و المعاناه اللى عاش فيها الأقباط. الموضوع ما كانش مجرد تمسك بدين جديد لكن كان كمان تمسك بالقوميه المصريه فى مواجهة المحتلين ، و فضل الوضع على كده لغاية سنه 313 لما اصدر الامبراطور قسطنطين الاول مرسوم ميلانو اللى سمح بحرية العبادات فى نواحى الامبراطوريه الرومانيه.
الفتره دى فى بداية القرن الرابع كان فيه حوالى اربعين مدينه مصريه فيها اساقفه ، و اسكندريه وحدها كان فيها 100 اسقف. عدد المسيحيين فى مصر وقتها وصل لحوالى مليون.
اللغه القبطى
مش معروف بالظبط امتى اتولدت اللغه القبطيه و المحتمل ان التحول ليها اخد وقت طويل و بطريقه متدرجه. لكن الأكيد ان اللغه القبطيه سبقت المسيحيه ، فأول نص قبطى معروف اتكتب قبل ميلاد المسيح بقرن و نص. اللغه القبطيه هى رابع و اخر صيغه للغه المصريه القديمه بعد الهيروغليفى ( صيغة الكتابات المقدسه على المعابد و ورق البردى ) ، و الديموطيقى ( صيغه ابسط و اقل رسميه من الهيروغليفى ) ، و الديموطيقى ( صيغه شعبيه تصاويرها ابسط من الهيروغليفى و الهيراطيقى ).
التبشير بالمسيحيه ابتدا فى المدن الكبيره و كان باللغه اليونانى. غالبية المصريين العايشين فى اقاليم مصر برا اسكندريه و المدن ما كانوش بيتكلموا باليونانى لغة الدوله الرسميه و ان كانو بيضطروا يستخدموها فى معاملاتهم مع الدوله الرومانيه الحاكمه سواء فى دواوينها او فى محاكمها فى العاده عن طريق كتبه عموميين لان غالبيتهم كانو اميين مابيعرفوش يقروا و يكتبوا لا بالديموطيقى و لا باليونانى ، فلما انتشرت المسيحيه بره المدن كان لازم مواعظها تكون بلغة سنهة المصريين اللى بيتكلموها و بيفهموها من الاف السنين ، و بعدين الانتشار حتم استخدام الحروف اليونانيه فى كتابة النصوص المسيحيه باللغه المصريه. كتابة اللغه المصريه بالحروف اليونانيه ماكانش حاجه جديده فى مصر و كان موجود قبل اعتناق المصريين للمسيحيه ، لكن اعتناقهم للمسيحيه كان سبب رئيسى لانتشار كتابة اللغه المصريه بالحروف اليونانيه و ده لان الخط الديموطيقى كان معقد و مافيهوش حروف الحركه اللازمه لقراية الاسامى و الصلاوات بطريقه صح ، فرجال الدين المسيحى الجديد اللى كانو عايزين ينشروا الكتاب المقدس و التعاليم الكنسيه شافوا ان اسهل طريقه هوه ترجمتها للمصرى مع استخدام الحروف اليونانيه و بكده يلقوا حد يقراها ، و دى كانت بداية اللغه القبطيه و هى لغة قدماء المصريين المخلطه بألفاظ و مصطلحات يونانيه و كنسيه ، و اكمن كان فيه مخارج حروف مصريه مالهاش مماثل فى اليونانى ضاف المصريين للألفباتيه اليونانيه سبع حروف ديموطيقيه. من المرجح ان مع نهاية القرن التانى و بدايات القرن التالت كل الاناجيل فى مصر بقت مكتوبه بالقبطى. دى كانت بداية اللغه القبطيه و فى نفس الوقت كانت بداية ضياع القدره على قراية اللغه المصريه القديمه و بالتالى ضاع تاريخ مصر الفرعونى من المصريين لغاية ما الفرنساوى شامبوليون قدر يفك شفرة الحروف المصريه القديمه. اللغه القبطيه بتعكس اللهجات القديمه فى مصر و بتتميز بتلت ليهجات هى البحيريه فى الوجه البحرى ، و الصعيديه فى الصعيد ، و الفيوميه ، و الاخمينيه ، و البشموريه ، و يتضاف للهجات دى ليهجات مختلطه و متفرعه. اللغه المستخدمه فى الطقوس الكنسيه المصريه هى اللهجه البحيريه اللى من المحتمل انها اقدم اللهجات القبطيه.
استخدام اللغه القبطيه كان سلاح ليه حدين من ناحيه عزلت اللغه القبطيه اللغه اليونانيه لصالح اللغه المصريه و القوميه المصريه لكن لانها استخدمت الحروف اليونانيه خلت اللغه المصريه المكتوبه على المعابد و فى البرديات الفرعونيه ما تتقريش. فى الزمن ده المصريين كانو منهمكين فى عصرهم و بيدافعوا عن القوميه المصريه فى ظل احتلال اجنبى مش عن تاريخ مصر القديم. بيحكى ابن تغرى ان احمد بن طولون اللى استقل بمصر جاب علما من الأقباط المعمرين و سألهم عن موضوع بنا الاهرامات و الكتابات اللى موجوده عليها و على المعابد و سألهم ليه ماحدش بيعرف يقراها ، فشرحوا ليه ان الحكما اللى كتبوا بحروف لغتهم ( الهيروغليفى ) انتهوا ، و بسبب الاحتلالات اختفت الكتابه بالحروف دى ( الهيروغليفى ) و حل محلها الكتابه بالحروف الرومى ( اليونانى ) فضاعت كتابة اجدادهم و بقوا ما بيعرفوش يقروها. مش بس القدره على قراية اللغه المصريه القديمه ضاعت لكن ضاعت كمان معانى كلمات مصريه قديمه ، فى الخصوص ده بيقول المسعودى انه سأل جماعه من أقباط مصر فى الصعيد عن معنى اسم " فرعون " فماعرفوش معناه لا هما و لا " اهل الخبره " و ماقدرش يلاقى معنى ليه فى لغتهم (القبطى).
اللغه القبطى ما بتعتبرش دلوقت لغه حيه رغم انها بتستخدم فى طقوس الكنايس المصريه و رغم ان فيه اشارات بانها بتستخدم فى قرى مصريه فى الصعيد كلغة حوار يومى بين الناس و رغم ان فيه محاولات لاحيائها فى مراكز ثقافيه و دينيه فى مصر. لكن اللغه القبطى موجوده فى اللغه المصريه الحديثه ( العاميه ) اللى بيتكلمها المصريين النهارده. اللغه المصريه الحديثه ( العاميه ) مليانه كلمات و تراكيب ما يقدرش يفهمها مش اهل مصر ( مش بالتعليم ) مع انها بتتكتب بالحروف العربى ، و من ناحيه تانيه اللغه المصريه الحديثه ( العاميه ) بتحكمها نفس الاجروميه اللى كانت بتحكم لغة قدماء المصريين. اللغه المصريه الحديثه دى هى اللغه القوميه لأهل مصر فى العصر الحديث زى ما كان القبطى تعبير عن القوميه المصريه فى العصر القديم و بالرغم من محاولات تهميشها ثقافى بيزيد استخدامها فى الكتابه مع مرور الوقت.
حركة الرهبنه القبطيه
تصغير|القديس [[انطونيوس الكبير من أبهات الرهبنه القبطيه.]] دخول المسيحيه كان من عناصر التمسك بالقوميه المصريه و مقاومة المصريين للاحتلال الأجنبى ، و فى بدايات العصر القبطى طور الأقباط وسيله تانيه هى " المقاومه السلبيه " اللى ظهرت على شكل النسك و الرهبنه. الديانه المصريه القديمه عرفت الاعتكاف و النسك فى الصحرا المتاخمه للوادى و ظهورها فى مصر فى القرن التالت الميلادى ما كانش حاجه جديده. بيتقال ان اول دير قبطى فى مصر ا اتاسس على ايد فرونتينوس سنه 151 فى وادى النطرون ، لكن المؤكد ان الرهبنه ا اتاسست فى القرن التالت لما خرج راجل صعيدى مسيحى اسمه بولا او بولس للصحرا و اعتكف هناك للتعبد و الصلا. بعد الأنبا بولا ظهر فى الصعيد برضه القديس المعتكف المشهور أنطونيوس ، و الأنبا باخوم مؤسس الرهبنه الجماعيه ( رهبنة الشركه الكينوبيتيه )، و الأنبا شنوده اشهر اللى عادوا الديانه المصريه القديمه و ارتبط اسمه بهدم الاثار المصريه القديمه. الاف الاقباط التفوا حوالين حركة الرهبنه و ما كانوش كلهم قديسين و لا لحد ناس صالحين متدينين فكان فيه بينهم ناس عاديين من سنهة الشعب هربانين من احكام قانونيه بمعنى هربانين من القوانين الظالمه اللى كان بيمارسها الرومان على المصريين فى المحاكم المختلطه و غيرها و من جماع الضرايب و الوالى الرومانى و اعوانه. الاقباط دول لجأوا للرهبنه فى صحارى مصر كوسيله للاحتجاج و المقاومه السلبيه للمحتلين الرومان. فى الايام دى ا اتاسس الدير الابيض جنب سوهاج ، و اتجمع الرهبان الأقباط فى وادى النطرون فى جنوبه عند دير السريان و دير الأنبا بشوى حالى ، و فى شماله فى صحرة شهات ( الاسقيط ). قامت فى مصر تلت انواع من الرهبنه ، رهبنة النساك اللى بيعيشوا فى الاديره ، و رهبنة الزهاد اللى بيختلوا بنفسهم فى الصوامع الصحراويه و الجبليه ، و رهبنة المتبتلين اللى بيعيشوا اتنين او تلاته مع بعض فى المدن و بيمتنعوا عن الجواز.
اشتهر موضوع أديرة مصر فى العالم المسيحى و بقوا الاجانب يروحوا مصر عشان يشوفوا الاديره و كان منهم روفينوس و القديس أرسانيوس و الأنبا باسليوس اللى انشأ الرهبنه فى اليونان و من الستات من نبلا الدوله الرومانيه الشرقيه و الغربيه باولا و ملانيا اللى راحت مصر مع القديس جيروم ( هير ونيموس ). من مصر انتشرت فكرة الرهبنه و الأديره. الرهبنه كانت من ابداع المصريين و اتجاوزت اثارها حدود مصر للعالم الخارجى.
فى العصر البيزنطى الرهبان الأقباط بقوا الجيش الروحانى و لحد الفعلى لبطريرك الكرازه المرقسيه فى اسكندريه فكان لما بيروح المجامع اللى كانت فى العاده بتنعقد فى اسيا الصغرى بأمر امبراطور بيزنطه لمناقشة اركان العقيده المسيحيه و مشاكلها كان البابا القبطى بياخد معاه الرهبان و جماعه اسمها " البارابولانى " ( صبوات ) ممكن يتسموا بلغة العصر " الهتافه " عشان يظهروا تأييدهم ليه فى الغربه و يهتفوا ليه فى حاجه تشبه المظاهرات كمؤيدين لزعيم الوطنيه المصريه. البابا فى الزمن ده ما كنش مجرد رئيس دينى لطايفه دينيه لكن كان رمز لمصر و للقوميه المصريه. بعد ما استقرت المسيحيه فى مصر ، الكنيسه حلت محل الديانه الرسميه القديمه فى تمثيلها للقوميه المصريه و زى ما كانت مصر فى وقت ضعفها فى العصور الفرعونيه بتلتف حوالين كبير كهنة امون - رع فى طيبه ، كل القوى الوطنيه فى العصر القبطى التفت حوالين رئيس الكنيسه المصريه " بابا و بطريرك مدينة اسكندريه ، و بلاد لوبيا ، و المدن الغربيه الخمسه ، و اثيوبيا ، و كل أرض مصر ، أبو الأباء ، أسقف الأساقفه ، الحوارى التلتاشر ، قاضى العالم ".
عصر الدفاع عن القوميه المصريه
حتى بعد ما اعتنق امبراطرة روما و بيزنطه المسيحيه فضل الأقباط يكرهوا الامبراطور الأجنبى المستعمر اللى بيحكم مصر من عاصمة ملكه فى بيزنطه. بعد ما الامبراطور البيزنطى دخل المسيحيه طوالى اقباط مصر اخدوا مذهب مخالف لمذهبه ، لما اخد الامبراطور بالمذهب الأريوسى ناهض الاقباط فى مصر الأريوسيه ، و لما أخد بمذهب ازدواج طبيعة المسيح أخدت الكنيسه المصريه بمذهب المونوفيزيه Monophysitism ( الطبيعه الواحده للمسيح ) و فضلت على المذهب ده لغاية النهارده. المونوفيزيه فى الاصل خلفيتها من الثقافه و الديانه المصريه القديمه اللى ما كانتش بتمانع فى ان الشخص ممكن يكون انسان و الاه فى نفس الوقت. فى سنه 325 شارك اثناسيوس اللى كان وقتها لسه شماس و سكرتير البابا ألكساندروس فى مجمع نيقيا الاول لمناقشة المذهب اللى روج ليه القسيس آريوس بخصوص طبيعة المسيح ، و قدر ببلاغته و بتأييد الرهبان و الصبوات انه يقنع المجتمعين بوجهة نظر الكنيسه القبطيه و رجع مصر منتصر ، لكن ده ما منعش استمرار اضطهاد البيزنطيين للأقباط ، و من الحوادث الشنيعه اللى حصلت سنه 356 فى عهد أثناسيوس اللى فى الغضون دى بقى بابا الكنيسه القبطيه ، كان اقتحام العسكر البيزنطى لكنيسة العدرا فى اسكندريه وقت المغربيه بالسيوف و الحراب و أثناسيوس بيصلى بالناس صلاة الغروب و ارتكبوا مدبحه شنيعه بين المصليين اللى اتقتلت منهم اعداد كبيره جوه الكنيسه و براها ان العسكر البيزنطى اتعقب اللى قدروا يهربوا. اثناسيوس اللى دافع بكل قوه عن الكنيسه القبطيه و القوميه المصريه نفاه البيزنطيين خمس مرات.
فى سنه 451 راح البابا ديوسقوروس مجمع خلقدونيا و خد معاه الرهبان و الصبوات زى العاده لكن المره دى ماقدروش يعملوا للبابا حاجه و حكم المجمع بحرمان ديوسقوروس و ابعاده عن كرسى الكرازه المرقسيه. اتسمى اتباع المونوفيزيه المصريين باسم " اليعاقبه " و اتسمى اتباع مذهب الازدواج بتاع ملك بيزنطه " ملكانيين " و قام صراع بين الطرفين ، طرف بيحتل مصر و ليه جيش عسكرى مدجج بالسلاح ، و طرف أعزل سلاحه الوحيد هوه الايمان بالذات و بالقوميه المصريه ، طرف بيحتل التانى و عايز يفضل مسيطر عليه و يخلى قسطنطينيه عاصمة الامبراطوريه البيزنطيه من مش منازع ، و طرف عايز يستقل و يخلى اسكندريه عاصمة المسيحيه فى العالم ، و اتحالفت الكنيسه اللاتينيه ( الكاتوليكيه ) فى روما مع امبراطور بيزنطه ، و فى الصراع ده دفع الأقباط بطبيعة الحال الغالى و الرخيص ، اقتحمت الأديره ، و اتدفن أقباط و هما أحياء و اتذل الاساقفه بربط رقابيهم بالسلاسل و الاغلال و جرهم فى الشوارع ، و استشهدت من الأقباط اعداد كبيره على ايد البيزنطيين المسيحيين جايز اكتر من اللى استشهدوا فى مواجهة الرومان الوثنيين فى السنين الأولى للمسيحيه.
ثورات ولاد البلد
تاريخ مصر القبطيه ما كانش بس تاريخ الكنيسه القبطيه و ان كانت هى المركز اللى التف حواليه الاقباط زى ما التف المصريين القدام حوالين معابد امون-رع فى وقت المحن ، الناس العاديه من سنهة الشعب ناضلوا و قاموا بثورات كتيره كان منها " ثورة الاخوان التلاته " اللى قامت فى بدايات حكم الامبراطور موريس سنه 582. الاخوان التلاته دول كانو يعقوب و مينا و ابو سخريون من قرية " أيكيله " اللى النهارده اسمها زاوية صقر فى مركز ابو حمص فى البحيره. بدات الثوره لما احتج الاخوان التلاته على اعتقال السلطات البيزنطيه لاتنين من كبار الأقباط و اتحول الاحتجاج لثوره كبيره عمت غالبية أقاليم الوجه البحرى و حاول الثوار اقتحام مدينة اسكندريه و قدروا يمنعوا عنها القمح ، و قدر اسحق اللى كان ابن الاخ الكبير انه يستولى على مراكب الغلال اللى كانت بتنقل غلة مصر المنهوبه للقسطنطينيه. انتهت الثوره بتهديد من حاكم اسكندريه انه حا يعدم الاقباط الاتنين المعتقلين و غيرهم ، و هرب الاخوان التلاته على صان لكن اتقبض عليهم و اتسجنوا و اتعدموا. و من الثورات التانيه كانت ثورات صان و خربتا و بسطه و سنهور و اخميم و غيرها كتير انتهت كلها بمدابح وحشيه قام بيها المستعمر البيزنطى و عساكره المدججين بالسلاح فى مواجهة شعب اعزل انتزع منه جيشه و سلاحه لكن فضل سبع قرون يدافع عن هويته و قوميته و رفض ان مصر تدوب فى ثقافة المحتلين او انها تخرج من التاريخ.
ولا كان تاريخ مصر القبطيه تاريخ اضطهادات و ثورات بس ، الاضطهادات و الثورات كانت احداث و وقائع بتتخلل تاريخ مصر ، ساعات بتزيد و ساعات بتقل و ساعات بتختفى ، لكن فى كل الظروف عطاء المصريين الحضارى و الفنى كان دايماً حاضر و متواصل و مستمر. زى ما مصر كانت معطاءه على مر التاريخ ، حضارة شعبها ما اتوقفتش فى العصر القبطى رغم الاحتلال و المحن و الفواجع. فلاح مصر فضل يزرع ارضه و يرويها من النيل زى اجداده ما كانو بيزرعوها و بيرووها ، و الصنايعى المصرى فضل يصنع و يطور زى ما عمل المصرى القديم ، القبطى هوه اللى كان بيبنى المبانى و بيحفر القنوات و الترع و هوه اللى كان بيروى الارض و يحرثها و يجنى ثمارها و غلتها و كان هوه الفنان اللى بينحت و بيرسم و بيكتب. مصر فى العصر القبطى ظهر فيها فن باسلوب جديد ، هوه الفن القبطى ، فن مصرى اصيل لكن بتأثيرات جديده من وحى المسيحيه و الاتصال بالعالم البيزنطى. المسيحيه دخلت مواضيع فنيه جديده فى فن النحت و ظهرت براعة الفنان القبطى ابن حضارة مصر العريقه فى الحفر على الخشب و صناعة النسيج و تلوينه ، و رسم الفنانين الأقباط رسومات بديعه على القماش و الجص و الخشب و برعوا فى تدهيب هوامش المخطوطات و الكتب. من الفنون اللى ابدع فيها الفنانيين الأقباط كان فن الأيقونات ، رسم الفنان القبطى على الايقونات رسومات جميله من وحى المواضيع الدينيه و من وحى البيئه المصريه.
شارميان لندن
حياتها
شارميان لندن من مواليد يوم 27 نوفمبر سنة 1871 فى لوس انجليس.
تاريخ مصر القبطيه
ثورات ولاد البلد
فن النسيج المرسوم كان من الحاجات اللى برع فيها الأقباط و كان ليه اثر كبير على الفن الاوروبى الحديث و اتأثر بيه فنانيين اوروبيين كبار منهم بيكاسو Picasso و ماتيز Matisse و ديرين Derain ، و كل متاحف العالم الكبيره بتحتفظ بنماذج جميله من فن النسيج القبطى.
فيه باحثين بيعتقدوا ان الموسيقا المصريه القديمه لعبت دور فى تطوير الموسيقا الاوروبيه و انها هى و الترانيم المصريه القديمه اتنقلت عن طريق المبشرين الأقباط لأوروبا. و من الحاجات التانيه اللى فيه باحثين بيعتقدوا ان اصلها مصرى قديم و اتنقلت ل اوروبا عن طريق الاقباط طراز الباسيليكا Basilica فى البنا. فبعد دخول المسيحيه مصر بنا المصريين اللى اعتنقوا المسيحيه كنايس فى المعابد المصريه ، و بعد كده لما ابتدوا يبنوا كنايس منفرده بنوها على نفس الطراز اللى اتطور و اتنقل ل اوروبا و اتبنت كاتدرائيات على طرازه.
جبل الوعره
جبل الوعره (Jabal al Wa‘irah) هوا جبل فى مصر.
تاريخ مصر القبطيه
ثورات ولاد البلد
فن النحت فن مصرى قديم ازدهر و عاش فى مصر عبر تاريخها القديم على امتداد العصور الفرعونيه و العصر البطلمى و العصر القبطى. النحت كان من اكبر رموز الثقافه المصريه و كان بيعبر عن القوميه المصريه و بيجسدها. فن النحت القبطى كان امتداد لأمجاد مصر الفنيه فى العصور القديمه و فضل مستمر لغاية دخول الثقافه العربيه مصر من سنه 640 ، و من وقتها انحدر لغاية ما تقريباً انعدم لغاية العصر الحديث لما ظهر النحات محمود مختار و نحاتين مصريين غيره حاولوا يسترجعوا مجد مصر فى فن النحت من وحى تراثها الفرعونى و القبطى القديم.
چيم ريتشير
چيم ريتشير لاعب فوتبول امريكانى من امريكا.
حياته
چيم ريتشير من مواليد يوم 21 مايو 1958 فى بيريا, اوهايو.
كيرى ميلس
كيرى ميلس كان ملحن مزيكا من امريكا.
حياته
كيرى ميلس من مواليد يوم 1 فبراير 1869 فى فيلادلفيا, مات فى 5 ديسمبر 1948. كيرى ميلس بيلعب بيانو و بيقدم الانواع الفنيه:
چيم ريتشير
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز مركز, و لعب مع فريق بافالو بيلز و اتلانتا فالكونز.
تاريخ مصر القبطيه
تدمير تراث مصر القديم
فى سنه 395 فى عهد البابا ثاؤفيلس اصدر ثيودوسيس قيصر مرسوم بتدمير المعابد و التماثيل المصريه القديمه و محو الديانه المصريه القديمه اللى كان فيه لسه مصريين بيؤمنوا بيها فى صعيد مصر بالذات ، وهنا ، على حد قول عزيز سوريال عطيه ، دارت عجلة التاريخ ، فبدات الغالبيه المسيحيه فى اضطهاد الاقليه اللى بتتبع الدين المصرى القديم. ولم يقودالبطريرك ثاؤفيلس بنفسه سنهة المسيحيين فى الهجوم على تمثال سيرابيس فهذة كانت اكذوبةه. وضاع اثار مصرنا بسبب تدمير الاثار بسبب الملك ثيودسيوس ، فضاع من مصر جزء من تراثها زى ما ضاعت القدره على قراية و كتابة لغتها القديمه. معبد باخوس فى اسكندريه كان المسيحيين دمروه سنه 389. و فى 411 دمر المسيحيين معبد سيرابيس الضخم فى اسكندريه دى كانت اكذوبة ايضا ، و وقت تدميره دمروا كمان جزء من مكتبة اسكندريه ( الموزيون Museion ) اللى البطالمه اسسوها فى اسكندريه و بقت مناره للعلم و الثقافه فى منطقة حوض البحر المتوسط. دافع المصريين اتباع الدين القديم عن نفسهم بقيادة الفيلسوف اولمبيوس و قامت معارك بينهم انتهت بطبيعة الحال بقهر الاقليه من اتباع الدين القديم. من القصص التاريفا و المؤلمه فى نفس الوقت و اللى بتوضح انحدار العقليه المصريه فى الفتره دى بفعل التعصب الدينى و القهر و الاستعمار الاجنبى ، و ازاى ثقافة مصر كانت فى حالة انسلاخ من تاريخ مصر القديم ، و اللغه المصريه القديمه ماعادش فيه كتير بيعرفوا يقروها ، انهم بعد تدمير معبد سيرابيس لقيوا نقش بالهيروغليفى مرسوم فيه " صليب " ، فاتخانق المسيحيين و اصحاب الدين القديم على معناه ، فقال المسيحيين انه رمز المسيحيه و قال اصحاب الدين القديم انه رمز من رموزهم هما و قعدوا يتخانقوا لغاية ما واحد بيعرف يقرا هيروغليفى وضح ليهم فى الأغلب انه " عنخ " و شرح ليهم معناه ان بقية القصه بتقول انه قالهم ان معناه " الحياه الأتيه " و ده فعل معنى الرمز " الحياه الابديه " لكن فضل الطرفين يتخانقوا و اصر المسيحيين على انه بالمعنى ده بيشير لدينهم و بقية القصه بتقول ان اصحاب الدين القديم اقتنعوا بكلام المسيحيين و اتعمدوا ، لكن ده بطبيعة الحال خارج نطاق التاريخ. بعد تدمير معبد سيرابيس و جزء من مكتبة اسكندريه سنة ، هاجم الرهبان المسيحيين الفيلسوفه هباتيا اخر الافلاطونيين الجداد فى مدرسة اسكندريه ، و سحلوها لحى القيساريه اللى حولوه لكنيسه و رجموها و قتلوها بطريقه فظيعه. نهاية هباتيا كان قتل الرهبان لأخر وميض بيشع بروح الثقافه الهيلينيه فى مصر.
الأنبا شنوده من بانوبولس ( اخميم دلوقتى ) كان من اشهر الرهبان اللى عادوا الديانه المصريه القديمه و ارتبط اسمهم بتدمير أثار مصر القديمه ، فبعد عهد الامبراطور قسطنطين ارتد الأمبراطور جوليان (332-363 ) عن المسيحيه ، و ده كان سبب ان فى فترة حكمه القصيره رجعت اعمال العنف لمصر من تانى فبقوا رهبان مريوط و وادى النطرون يشنوا هجمات على اتباع الدين القديم فى اسكندريه و يروعوهم ، و هجمت كتايب الأنبا شنوده على الاثار المصريه فى طيبه ( الأقصر ) و دمرت منها الكتير و حولت المعابد المصريه لكنايس.
طبعاً لازم يتاخد فى الاعتبار ان الحوادث و الوقايع دى أحداث تاريخيه قديمه حصلت من قرون طويله من حوالى الف و خمسميت سنه ، فى ظروف تاريخيه معينه و خلفياتها عقليه قديمه كانت سايده فى الأزمنه دى و فى ظل فتره تاريخيه انتقاليه و صراعات ثقافيه و دينيه و استعمار اجنبى و عناصر كتيره فيه منها وصلنا و فيه منها ما وصلناش ، لكن فى كل الأحوال مش ممكن الحكم عليها بظروف العصر الحديث. الاحداث القديمه بوجه سنه وصلتنا مبتوره او مبالغ فيها و بالتالى ما ينفعش اخدها حرفى و الخروج منها باستنتاجات مؤكده.
الاحتلال العربى
اخر ايام الحكم البيزنطى فى مصر كانت مليانه مشاكل سياسيه و اضطرابات فى مصر و فى بيزنطه نفسها فانتهز الفرس الفرصه و زحف ملكهم خسرو برويز المعروف باسم " كسرى " على الاراضى البيزنطيه فى اسيا ، و فى سنه 613 دخل الفرس دمشق و استولوا عليها و فى 614 استولوا على مدينة القدس و اخد خسرو صليب الصلبوت من القبر المقدس عشان يديه هديه لمراته شيرين اللى كانت مسيحيه على المذهب اليعقوبى. فى سنه 619 غزت فرقه فارسيه مصر و استولت عليها ، و فضلت مصر فى ايد الفرس عشر سنين. هرقل رسى بأسطوله قدام اسكندريه سنه 622 و قدر يوقف زحف الفرس فى المنطقه دى ، و بعت اسطول فى البحر الاسود على طرابيزون ، و نزل العسكر البيزنطى و هجم على معسكر الفرس الساسانيين فى جانزاك ، فاضطر الفرس انهم يسحبوا قواتهم من مصر سنه 627 ، و زحف هرقل على بلاد فارس و هزم الجيش الفارسى هزيمه ساحقه و استعاد صليب الصلبوت و رجعه لضريح القبر المقدس فى بيت المقدس و بكده رجعت مصر للسباده البيزنطيه من تانى.
فى الغضون دى ، فى سنه 620 ، اتولى الكرازه المرقسيه البطريرك التامن و التلاتين بنيامين الاول. هرقل بعت لمصر حاكم مدنى و فى نفس الوقت بطريرك ملكانى هوه " سيروس " او " قوروس " اللى اتعرف بعد كده فى التاريخ الاسلامى باسم المقوقس. قبل هرقل ما يبعت سيروس على مصر كان اتشاور مع بطريرك قسطنطينيه و بطريرك انطاكيا فى موضوع توحيد المذاهب المسيحيه على مبدأ جديد و هوه ان المسيح واحد و فعله واحد و مشيئته واحده من مش الاشاره لوحدة طبيعته او ازدواجها اللى كانت سبب ابعاد الكنيسه المصريه بعد مجمع خلقدونيه ، المبدأ ده اتعرف باسم " المشيئه الواحده Monotheletism ". الحيله دى ما دخلتش على الأقباط و رفض بابا مصر بنيامين الاعتراف بسلطة البطريرك الملكانى سيروس فاتعرض لاضطهاد كبير اضطره انه يسيب اسكندريه و يهرب على صحرة الاسقيط ( شهات ) فى وادى النطرون فلقى هناك عدد ص مش من الرهبان بعد ما قتل الفرس رهبان كتار فى العشر سنين اللى طلعوا فيها مصر من الحكم البيزنطى ، فساب بنيامين وادى النطرون و راح على الصعيد و استخبى هناك بعد ما طلب من اساقفته انهم هما كمان يستخبوا ، و فيه سمعوا كلامه و فيه اتبعوا سيروس تحت الضغوط الفظيعه ، و عين هرقل اساقفه ملكانيين فى نواحى مصر و اضطهد الاقباط اضطهاد كبير و قامت فى مصر موجه من التنكيل و الاذلال ماكانلهاش مثيل فى التاريخ ، و هجم البيزنطيين على الكنايس و الاديره و نهبوا الاوانى المقدسه و صادروا الاراضى و الممتلكات وجلدوا الاقباط بالكرابيج و قتلوهم و اعتقلوهم و عملوا فيهم كل الفظايع ، و قبض سيروس على مينا اخو بنيامين و عذبه بخلع سنانه و حرقه بالمشاعل بطريقه مرعبه و بعدين حطه فى شوال متعبى بالرمله و رماه فى البحر فاستشهد. فى الظروف دى و التنكيل بالاقباط شغال بطريقه رهيبه ، هجم العرب على مصر بقيادة قائد عسكرى اسمه عمرو ابن العاص. العرب دول كانو امنوا بدين جديد اسمه الاسلام اسسه النبى محمد فى جزيرة العرب و قدرت جيوشهم انها تغلب الفرس و تستولى على بلادهم و تغلب البيزنطيين و تطردهم من الشام و دلوقت جم على مصر اللى بقت نهيبه عشان ياخدوها هى كمان من البيزنطيين. مصر بطبيعة الحال كانت بتتميز بحاجات مهمه عن كل بلاد جنوب و شرق البحر المتوسط. منها كترة عدد سكانها ، و ارضها الخصبه اللى بتنتج غلال ، و موقعها المتوسط و المحمى عن طريق الصحارى. عدد السكان و الغله معناهم ضرايب و مكوس كتيره و اكل وفير ، و الموقع كان قيمته بالنسبه للغزاه انه موقع آمن و مناسب ممكن يتحول لقاعده لتطوير هجماتهم على المناطق التانيه حوالين مصر. و دى كانت الاسباب الرئيسيه اللى بتجذب الطامعين لاحتلالها و التصارع على ملكها عبر التاريخ.
قدر الجيش العربى الغازى اللى كان عدده الاصلى قبل تدعيمه بجيوش تانيه حوالى 4000 محارب. ، انه يغلب البيزنطيين و يخرجهم من مصر سنه 642. بطبيعة الحال الاقباط اللى ملت نفوسهم مراره و كراهيه لكل حاجه بيزنطيه فرحوا و حسوا بالراحه و هما بيتفرجوا على الجلاد البيزنطى و هوه بيترنح و بيقع مدحور على الارض
بالاستناد على المصادر المعاصره موقف الاقباط من المعارك اللى دارت بين العرب والبيزنطيين كان اقرب للحياد و فيه مصار ذكرت ان فيه اقباط انضموا للمسلمين و حشدوا جيش من اهل البرلس و الميره و غيرها و ساعدوا المسلمين فى الاستيلاء على مدينة تنيس فى بحيرة المنزله. بطبيعة الحال الأقباط ما كانوش متعاطفين مع البيزنطيين " الملكانيين " اللى نكلوا بيهم و عذبوهم ، و مباشرة قبل دخول الجيش العربى مصر كان سيروس سلب من الاقباط حريتهم الدينيه و السياسيه ونكل بيهم. فوق كده العرب كان موقفهم واضح من "اهل الكتاب " و " اهل الذمه " و ادوا الاقباط " العهد العمرى " اللى كفل للأقباط حريتهم الدينيه بشكل عمرهم ما نعموا بيه تحت الحكم البيزنطى. لما حاول البيزنطيين يرجعوا و ينزلوا فى اسكندريه عشان يحتلوها من تانى ساعدهم البيزنطيين اللى كانو عايشين فى المدينه لكن الأقباط اتصدوا ليهم و حاربوهم لغاية ما فشلوا فى الاستيلاء عليها
لكن رغم كده فمصر خرجت من احتلال اجنبى و دخلت فى احتلال اجنبى ، و بغض النظر عن نجاة الأقباط من القتل و التعذيب و التنكيل ، سياسى ما نابهاش حاجه من الموضوع باستمدح تغيير القوانين البيزنطيه اللى كانت سايده و تغييرات ثقافيه لغويه و دينيه حصلت فى فتره لاحقه مع مرور السنين. لكن طبعاً الغزو العربى كان ليه قيمه مباشره مهمه و هى انه فصل كنيسة مصر القبطيه عن الكنيسه البيزنطيه اللى حاولت تسيطر على مذاهب أقباط مصر و استخدمت الاضطهاد و العنف كوسيله لفرض مذاهبها على الكنيسه القبطيه. الغزو العربى لمصر فض الاشتباك ما بين الكنيسه القبطيه و الكنيسه البيزنطيه ، فسقوط عسكر بيزنطه و طردهم من مصر ما خلاش حاجه للبيزنطيين تمكنهم من السيطره على افكار و مذاهب الأقباط ، القوميه المصريه اللى صمدت ضد الرومان ، لاتين و بيزنطيين ، و ما دابتش فى ثقافاتهم طلعت سليمه بعد 700 سنه من القهر و الاحتلال لكن بعدد مهول من الشهدا اللى استشهدوا فى سبيل عقيدتهم و القوميه المصريه. خرج الاقباط من الكابوس الرومانى-البيزنطى بلغتهم القبطيه و بفنهم و ادابهم و تقاليدهم و بكل حاجه بتمثل القوميه المصريه. بطبيعة الحال البابا بنيامين اللى استخبى فى الصحارى عشر سنين و نجى من تنكيل و موت اكيد و الرهبان اللى كانو مستخبيين من سيروس و عساكره فرحوا بالموضوع و طلعوا من مخابئهم و راحوا على القائد العربى عمرو بن العاص ، و بيتقال ان عددهم كان 70 الف من الحفاه بهدوم مقطعه و مع كل واحد عكاز. عمرو ابن العاص استقبل البطريرك بنيامين باحترام كبير و رجعه لمنصبه فى اسكندريه. عمرو بن العاص كان قائد عسكرى بيأدى مهمه عسكريه و بيعتبر شخصيه معتدله بالنسبه لناس محاربين جايين من الصحرا ، هدفه كان استعمار مصر عشان تستغل اقتصادى مش القضاء على المصريين زراع الارض و دفيعة الضرايب. عمرو بن العاص ، فى قصة المؤرخين العرب ، زار اسكندريه و هوه شاب ص مش و لفت نظره ان مصر بلد غنيه جداً. فى الفتره دى العرب ما اتدخلوش فى شئون الأقباط و قعدوا مده منعزلين عنهم ، و ما استخدموش اى عنف ضدهم و ما حاولوش يدخلوهم فى الاسلام بالعافيه و بالعكس وعدوا بانهم حا يحافظوا على الكنايس و مش حا يتعرضوا ليها. فى الفتره دى كان فيه قانون اصدره الخليفه عمر بن الخطاب بمنع العرب من امتلاك اراضى بره جزيرة العرب. اهم حاجه فى الفتره دى زى ما كان الحال وقت المستعمرين الرومان و البيزنطيين كانت الغله اللى بيزرعها الفلاح القبطى و الضرايب اللى بيدفعها الأقباط. عمرو بن العاص عمل معاهده مع سيروس ( المقوقس ) تحمى المصريين مقابل دفع ضريبة الراس ( جزيه ) على البالغين مقابل اعفائهم من الخدمه العسكريه و اعفاء الستات و الاطفال و المسنين منها. ففضل نظام الضرايب البيزنطى اللى كان بيتكون من ضريبة خراج الارض و ضريبة الراس ، لكن مجموع الضرايب اللى كانت بتتلم فى ولاية عمرو ابن العاص اللى بقى والى على مصر كانت 12 مليون دينار بعد ما كانت 20 مليون دينار ايام البيزنطيين. اللى بيلموا الضرايب كانو موظفين أقباط بيشتغلوا فى كل وظايف دواوين الضرايب ما عدا فى المناصب الكبيره. الاحتلال العربى فى بداياته ما عملش تغييرات كبيره على حياة سنهة الشعب القبطى مش انه زاح الاضطهادات الدينيه بالشكل المريع اللى كان الاقباط بيعانوا منها وقت الحكم البيزنطى اللى بزواله اختفى زعماء الملكانيين من مواقع السلطه الدينيه و العسكريه و اتملك الاقباط اراضيهم ، و ضموا كنايسهم و مؤسساتهم للكنيسه المصريه بعد البيزنطيين ما سابوها. عمرو بن العاص كان سمح للبيزنطيين العايشين فى مصر ، اللى بتقول مصادر ان عددهم كان اكتر من 300 الف ، بالخروج من مصر او القعاد فيها بجزيه ففضل معظمهم الخروج فأخد الأقباط ممتلكاتهم على اساس انهم كانو نهبوها من الأقباط قبل كده
تصغير|300px| اتدفقت قبايل [[شيوخ العربان فى مصر|العربان على مصر بعد الغزو العربى.]] فى البدايه العرب عاشوا منعزلين عن الاقباط و ماعاشوش فى العاصمه اسكندريه او فى المدن لكن استقروا فى حاميات و بعدين اسسوا الفسطاط فى منطقه رومانيه استراتيجيه مابين المقطم و بابليون. شارك الأقباط مشاركه كبيره فى بنا مدينة الفسطاط وسمح ليهم عمرو بن العاص ببنا كنايس فيها و بقت مدينه سنهره و عزل سكان ممفيس من الاقباط و راحوا سكنوا فيها جنب اماكن اشغالهم فى الدواويين. الفسطاط دى بقت مركز العرب فى مصر و عن طريق دواوينها العربيه تمت عربنة مصر ببطء بطريقه تدريجيه. اليونانى فضل اللغه الرسميه فى مصر لغاية سنه 706 و فيه دلايل ان اللغه القبطى فضلت مستخدمه فى الكلام لحد فى مدينة الفسطاط نفسها. عملية الاسلمه كانت هى كمان بطيئه و تدريجيه و بدات ببنا جامع فى الفسطاط اسمه جامع عمرو بن العاص و اتبنت جوامع صغيره فى كل حى من احياء الفسطاط. جامع عمرو بن العاص ماكانش جامع للصلا بس لكن كان كمان مركز لأنشطه اداريه و قضائيه. اسكندريه استمرت تأدى دورها كمينا لكن اكمن الفسطاط كانت على النيل فكانت هى كمان مينا مهمه. عمرو بن العاص جدد و فتح قناة تروجان اللى كانت بتوصل ما بين النيل و البحر الاحمر و بالطريقه دى بقت المراكب بتنقل الغله اللى بيزرعها أقباط مصر فى وادى النيل لجزيرة العرب عن طريق البحر بدل ما تتنقل بالجمال. و بكده مفيش حاجه اتغيرت فى عملية نهب مصر ، بدل الفلوس و الغله ما كانو بيروحوا قسطنطينيه يملوا خزاين و بطون البيزنطيين بقوا بيروحوا على الجزيره العربيه. العرب سمحوا بدخول قبايل بدويه عربيه للاستقرار فى مصر لعمل توازن نسبى مع سكان مصر الاقباط ، القبايل دى اللى اتعرفوا باسم العربان اتسببوا فى اضطرابات و مشاكل كتيره فى مصر فى العصور اللاحقه. استمر دور الأقباط الحضارى بيزرعوا و يبنوا و يعمروا و يشقوا قنوات و يبدعوا فى الفنون و المستعمر الأجنبى ياخد منهم ضرايب و الغله اللى بيزرعوها.
الأقباط فى عصور الخلافه الأمويه و العباسيه
فى العصر الاموى و العصر العباسى قلت الضرايب اللى دخلت الخزانه بسبب تدهور احوال دفيعة الضرايب المطحونين من جهه ، و بسبب اعتناق اعداد من المصريين للاسلام من جهه تانيه ، فده خلى ولاه ما يشجعوش المصريين على دخول الاسلام. و حاولوا كمان انهم يفرضوا ضرايب على اللى أسلموا بحجة ان اسلامهم ضر الخزنه ، و بقوا يعملوا قوانين ضريبيه فيها ظلم كبير على الاقباط عشان يعوضوا النقص ، و منهم فرضوا ضريبة الراس ( الجزيه ) على الكهنه و الأساقفه لكن بمبالغ اعلى بكتير من المبالغ اللى كانو بينهبوها من سنهة الأقباط ، بيتقال انها وصلت ساعات لـ 10.000 دينار مره واحده
فى سنه 750 فى وقت ولاية عبد الملك بن مروان وقت ما كان ابوه مروان الحمار مشغول فى الشام فى محاربة ابو العباس السفاح ، ابتدا يضطهد الاقباط فى مصر فثاروا و قتلوا عمال الخراج فى البشمور فى الدقهليه و قاوموه فى برارى الدلتا و بحيراتها فى المنزله و دمياط و انتصر الاقباط على عساكره مرتين بقيادة مينا بن بقيره ، و فى الغضون دى وصل مصر مروان الهربان من ابو العباس فهجم عليهم و غلبهم فهربوا على قراهم و اتحصنوا فيها فحاصرهم و شنوا هما عليه حرب عصابات بالليل لغاية ما اضطروه انه ينسحب. و وصل ابو العباس مصر و وقف الاقباط فى صفه فهرب مروان على الصعيد و نهب قرى و هدم كنايس و رفض اقباط طخا فى المنيا انهم يدفعوا الخراج فبعت ليهم عسكر استباحوا دمهم و دمروا كنايسهم و اعتدوا على الاديره. لما رجع مروان على الفسطاط لقى جيش ابو العباس عندها فراح مولع نار فى الفسطاط و حرق مبانيها و عانى الاقباط معاناه كبيره لغاية ما انتصر ابو العباس و قتل مروان الحمار و بكده انتهت الخلافه الامويه فى الشام و حلت محلها الخلافه العباسيه فى بغداد.
فضلت مصر البقره الحلوب للمستعمرين. فى بدايات العصر العباسى اتحسنت احوال الاقباط عما كانت عليه ايام الامويين اللى ارهقوهم بالمظالم و الضرايب و السبب فى كده ان الاقباط أيدوا ابو العباس السفاح ضد مروان الحمار و ساعدوه لغاية ما جاب اجله ، و عاهدهم السفاح على انه حا يكون عادل معاهم فارتاح الأقباط شويه لغاية ما رجعت ريما لعادتها القديمه و ابتدا الاضطهاد العباسى و معاه ثورات الأقباط ، اخر ثورات الأقباط فى العصر العباسى كانت سنه 813 فى عهد الخليفه المأمون و اتعرفت باسم " ثورة البشموريين " ، و دى ثوره امتدت لنواحى كتيره فى مصر ، فراح المأمون على مصر عشان يقضى عليها بنفسه و شاف الحاله الضنك اللى كانت فيها مصر و بيتقال انه عاتب الوالى و قاله : " حملتم الناس ما لا يطيقون " ، و قدر انه يخمد الثوره باستخدام القهر و الملاينه ، و من اعماله فى مصر اللى قضى فيها حوالى شهرين اضافه لانه اعتقل و قتل اعداد من الأقباط و سبى ستاتهم و عيالهم انه عمل فتحه فى الهرم عشان يدور على دهب و كنوز مصر. و دى كانت اخر ثورات الأقباط الكبيره اللى انهكهم الاضطهاد و التعسف و من وقتها بدئت اعدادهم تقل بعد ما دخل الاسلام منهم حوالى ربعهم و على القرن التاسع كان الأقباط بقوا اقليه فى مصر ، و زاحت اللغه العربيه اللغه اليونانيه عن دواوين الدوله و بدئت كمان تاخد مكان اللغه القبطيه فى المعاملات بين الناس ، و على القرن الحداشر ظهرت قواميس قبطى - عربى و ظهرت كتب قواعد النحو القبطى بالعربى من تأليف كتاب أقباط اساميهم بقى شكلها عربى ، و بكده اتعربت و اتأسلمت مصر و بقى المصريين طايفتين ، أقباط ان المسيحيين المصريين بقوا بيتسموا كده ، و مسلمين. لكن ده ما نهاش الثقافه القبطيه اللى استمرت رغم كل المحن اللى حلت بمصر.
لما استولى عمرو بن العاص على مصر جبى ضرايب قدرها 12 مليون دينار ، الوالى اللى خلفه عبد الله بن سعد لم 14 مليون و الظاهر انه اكتنز جزء من الجبايه لحسابه الخاص ، لكن بعد كده ابتدا المبلغ يقل فمعداش 3 مليون فى فتره ولاة العباسيين ، بيقول المفريزى " وانحط خراج مصر بعدهما (عمرو و ابن سعد ) لنمو الفساد مع الزمان وسريان الخراب فى اكثر الارض ". سبب الخراب اللى عم ان مصر و المصريين اتدهورت حالتهم بشكل مريع بسبب قلة الزراعه و كساد التجاره و موت اعداد كبيره من المصريين بسبب الاوبئه و قتلهم على ايدين الولاه الفاسدين الظلمه و طبعاً بسبب قلة المبالغ المنهوبه من الاقباط على شكل ضريبة راس ( جزيه ) و غرامات بعد ما ماتت و اسلمت اعداد كبيره منهم بالرضا و بالاضطرار للهروب من الضرايب و القمع. فى زمن عمرو بن العاص عدد الاقباط اللى كانو بيدفعوا ضرايب كان 8 مليون بعد كده فضل العدد ينزل و ينزل فبقى 6 مليون و بعدين بقى 5 مليون و بعدين نزل اكتر. لما ما قدرش الوالى محفوظ بن سليمان انه يجمع لخزنة الخليفه أكتر من 300 الف دينار بعت الخليفه من بغداد ناس قبضوا عليه و ودوه بغداد و هوه مقيد بالحديد. الخليفه كان بيحط مبلغ للولاه لازم يحققوه و عشان كده كان بيعملوا كل ما فى وسعهم من المظالم عشان يحققوا للخليفه طلبه. اخر ولاة العباسيين قبل احمد بن طولون كان احمد محمد بن المدبر ، ابن المدبر ده عمل مظالم كتيره و اتفنن فى عمل انواع جديده من الضرايب كان منها ضريبه على العشب اللى بتاكله بهايم الفلاحين و سماها " خراج المراعى " ، و ضريبه على السمك اللى بيصطادوه الصيادين و سماها " خراج المصايد " و ضاف ضريبه اسمها " الخراج الهلالى " فرضها على كل المحاصيل الزراعيه و المنتجات الصناعيه و الأملاك و كان بيحصلها ظلماً و عدوان مع ضريبة الارض ( الخراج ). رغم كده كل اللى قدر يجمعه من جيوب المصريين كان مبلغ 800 الف دينار اكمن الناس هلكت و هربت و سابت رزقها و اكل عيشها فملقاش ناس كتيره ينهب فلوسهم و بقت " اللقحه" مش قادره تجيب اكتر من كده و " قد ال امرها ( مصر ) الى الخراب من يومئذ " على حد قول ابن اياس ابن المدبر ده كان اخر ولاة العباسيه فى مصر قبل ما يبعت الخليفه حد يقدر يدبر أحسن لكن لسؤ بخته بعت احمد بن طولون اللى استقل بمصر. الحكم العباسى فى مصر كان اخر عصور الاستعمار الخارجى و نهاية الحكم العربى فى مصر لغاية سنه 1517. نهاية الحكم العباسى فى مصر كان نهاية الحكم العربى ، من الوقت ده ما حكمش مصر عرب ، صحيح حكام مصر فى الفتره مابين قيام الدوله الطولونيه (868) و سقوط الدوله المملوكيه (1517) ما كانوش حكام من اصول مصريه لكن مصر فى عهودهم كانت دوله مستقله و بقى من ضمن حكامها ملوك و سلاطين كانت مصر بتعتبر بلدهم ، اتولدوا و عاشوا و اتدفنوا فيها من أمثال اعظم حكامها من العصر الفرعونى الناصر محمد بن قلاوون ، و ما عادتش غلتها بتتنهب و تتعبى فى مراكب رايحه على عاصمة الامبراطور او الخليفه ، و لا بيدفع اهلها ضرايب خراج و راس لملى خزنة ملك او خليفه اجنبى عايش بره مصر. التحول ده كان ليه نتايجه و انعكاساته على الأقباط اللى انهكهم حكم ظالم لمدة متين سنه.
الأقباط فى عصور استقلال مصر
استمرت عملية نهب مصر و اضطهاد الأقباط لغاية ما انكشح الحكم العباسى من مصر. ابتدت عصور استقلال مصر سنه 870 بعد مااقتطع قائد الجيش احمد بن طولون مصر من الخلافه العباسيه و استقل بيها و بنى عاصمته " القطائع ". احمد بن طولون ماكانش عربى و بيعتبر اول حاكم مش عربى بحكم مصر من بعد احتلال العرب لمصر و كات استقلاله بمصر نهاية للحكم العربى لمصر و من وقتها ماحكمش العرب مصر تانى. مصر فى العصر الطولونى بقت دوله متحضره و طوالى خفف ابن طولون الضرايب اللى كان بينهبها الخليفه العباسى فى بغداد من المصريين ، و ساوى ما بين المسلمين و الأقباط فى دفع الضرايب. و لغى المكوس الزياده اللى فرضها ابن المدبر مع ضريبة الارض ( الخراج ). رغم ان ابن طولون لغى ضرايب كتيره لكن خراج مصر ارتفع فى عهده لـ 4 مليون دينار بعد ما كان 800 الف فى ولاية ابن المدبر. اتحسنت احوال الاقباط و بقية المصريين فى عهد احمد بن طولون و اشتغلوا فى دواوين الضرايب و الوظايف الاداريه و اشرفوا على المشاريع العمرانيه و بنا الكبارى و القناطر و المشروعات الزراعيه اللى عملها ابن طولون و ده انعكس عليهم و على مصر كلها بطريقه ايجابيه فزادت دخولهم و بنوا بيوت كبيره و كنايس و جناين و ازدهرت مصر و زاد دخلها. المصريين عاشو فى هدؤ ماشافوهوش من وقت نهاية الدوله البطلميه و وقوعهم تحت احتلالات اجنبيه. جامع ابن طولون بناه المهندس القبطى ابن كاتب الفرغانى و هوه تحفه معماريه نادره بتصميم فريد من نوعه لفت انظار الباحثين. احمد بن طولون طلب فى عياه الاخير من شيوخ المسلمين و القساوسه الاقباط انهم يرفعوا المصاحف و الاناجيل و يدعوا ليه ، و بعد ما اتوفى حكم ابنه خمارويه اللى كان بيحب الاقباط و كان مصاحب الانبا باخوم اسقف طحا و رهبان اقباط فى القصير و كان بيزور الكنايس و الاديره. خمارويه لغى الجزيه عن الأقباط و اداهم صك بكده. استقلال مصر كان معناه استقلال مسلمين و اقباط مصر و وقف عمليات نهب مصر وسكانها ، فعاشوا الاتنين فى دوله متحضره من مش مشاكل و صراعات و ثورات. بيقول المؤرخ و المستشرق الفرنساوى جاستون فييت Gaston Wiet ان التاريخ الحقيقى لمصر المستقله بعد ما استولى عليها العرب ابتدا بعصر احمد بن طولون. فى العصر الطولونى عاشت مصر عصر مذدهر و خلاها احمد بن طولون دوله قويه و متحضره و انتشر الرخاء و قلت الضرايب على المصريين و زادت الموارد و العمران.
فضل الوضع على كده و مصر المستقله المتحضره عايشه فى سلام و امان لغاية سنه 904 لما بعت الخليفه العباسى المكتفى بالله جيش بقيادة محمد بن سليمان عشان يستولى على مصر و يرجعها للحكم العربى من تانى ، فدخلها الجيش العباسى و حرق مدينة القطائع و سواها بالارض و نهب العسكر البيوت و قتلوا اعداد كبيره من المصريين مسلمين على اقباط و اغتصبوا الستات و ارتكبوا جرايم مهوله ، و بالطريقه الوحشيه دى رجعت مصر لحكم بنى عباس و معاه الضرايب و الجزيه و النهب. الحكم العباسى ما استمرش مده طويله بعد تدمير الدوله الطولونيه ففى سنه 934 استقل محمد الاخشيد بمصر واستمرت الدوله الاخشيديه لسنه 968. الدوله الاخشيديه حكمت 34 سنه بس من 934 ل 968 ، و ما كانتش دوله مستقله بالكامل زى الدوله الطولونيه فاستمر تدفق فلوس مصر لخزانة الخليفه البغدادى لترضيته و بطبيعة الحال الفلوس دى كانت من عرق و كد المصريين اللى بدت احوالهم تتدهور من تانى. فى الفتره دى عانى الاقباط مع معاناة مصر الاقتصاديه. و فى الفتره دى عاش مؤرخ قبطى اسمه سعد الله بن جرجس اتعثر ليه فى القرن السبعتاشر على مخطوط عن تاريخ الكنايس و الاديره فى مصر اتطبع ككتاب و ده بيبين ان الاقباط كان ليهم نشاط ادبى فى الفتره دى.
الأقباط فى العصر الفاطمى
فى سنه 969 استولى الفاطميين على مصر. الفاطميين كانو اسره شيعيه من شمال غرب افريقيا. استقل الفاطميين بمصر و اسسوا مدينة القاهره ، و صاب العباسيه فى بغداد و الامويين اللى كانو لسه فى الاندلس حاله وحشه من الذعر و الغيظ ، و طلع الخليفه العباسى بيان وصف فيه الفاطميين بانهم " فساق زنادقة ملحدون " زى العاده لما بيتزنقوا ، و شنوا عليهم حمله دعائيه فظيعه. الفاطميين لما استقلوا بمصر كانت احوالها كويسه بسبب الاصلاحات اللى كان عملها الطولونيين فيها. ابتدا الفاطميين بدايه كويسه فى عهود اول خلفائهم فى مصر المعز لدين الله لكن المعز منع فى العاده رش المايه على الناس فى الشوارع و توليع نار بالليل فى عيد النيروز القبطى ، و منع ركوب الناس فى المراكب و حط خيام على شط النيل فى ليلة عيد الغطاس ، و من بعده ابنه العزيز بالله مشى هوه كمان على السياسه الطولونيه و سنهلوا الاقباط معامله كويسه و استمر الاقباط يشتغلوا فى دواوين الدوله و اتعين اقباط كتير فى مناصب عاليه فى الدوله و اخدوا بطولات كان منهم قزمان بن مينا ( ابو اليُمن ) اللى اتعين فى منصب نايب الخليفه الفاطمى فى الشام ، و عيسى بن بسطوروس امين الخزانة. العزيز بالله اللى اتجوز ست مسيحيه ملكانيه اعفى الاقباط من ضرايب كتيره و سمح للبطريرك بترميم الكنايس القديمه و بنا كنايس جديده و بيتقال انه سمح لناس كتيره كانو اسلموا بالرجوع للمسيحيه من مش مشاكل. ازدهر كمان الفن القبطى فى الفتره دى و ابدع الحرفيين و الفنانيين الاقباط فى صناعة الجواهر و الرسم و صناعة القزاز الملون و الخياطه و الصباغه و الهندسه و العماره و فى حاجات غيرها كتيره اثارها لسه موجوده فى كنايس و جوامع القاهره و فى المتاحف. و ظهر دكاتره كبار و كتاب. اتحسنت حالة طبقه من الاقباط بدرجه كبيره فى الفتره دى فبنوا سرايات و اشتروا عبيد و جوارى و بقوا يعملوا حفلات و ليالى ملاح و عاشوا فى بحبوحه لدرجة ان فيهم نسيوا التقاليد القبطيه فبقوا عندهم محظيات و بيمارسوا " التسرى " ، و فيه منهم نسيوا معاناة اهلهم من الأقباط فبقوا يتكوا عليهم بالضرايب و الغرامات و غيرهم دخلوا فى منافسات و صراعات ما بينهم و ما بين بعض على الوظايف. البابا افرام السريانى المعروف بـ " ابن زرعه " (975-978) اللى ما عجبهوش موضع تسرى الأقباط بالمحظيات حاول ينصح و يصلح حال الأقباط اللى بيعملوه ، لكن اتقال ان قبطى من الغاويين التسرى اسمه " ابو السرور " سمه فمات و خلى كرسى الكرازه المرقسيه لمدة ست تشهر لغاية ما قعد عليه الأنبا فيلوثاؤس (979-1003) اللى غض نظره عن موضوع المحظيات و ما حاولش ينصح او يتدخل. من الشخصيات القبطيه الكبيره اللى عاشت فى الفتره دى كان العلامه " ساويرس بن المقفع " (اتوفى 987) أسقف الأشمونيين و مؤلف الكتاب المهم " تاريخ بطاركة كنيسة الاسكندرية القبطية ". اضافه لساويرس ابن المقفع الفتره دى شافت انشطه فكريه قبطيه عن طريق البطاركه نفسهم و عن طريق مصلحين زى ابو ياسر بن قسطل و الكاتب مقار بن القنبر.
الحاكم بأمر الله
بعد ما اتوفى العزيز بالله حكم ابنه المنصور الملقب " الحاكم بأمر الله " اللى كان خلفه من ست مسيحيه روسيه. الحاكم ده ابتدا حكمه بدايه كويسه و كان مهتم بالعلم و المعرفه و بيحب يناقش العلما و المفكرين و من اعماله الحضاريه فى مصر بناه لمكتبه ضخمه سماها دار الحكمه و فى عهده ظهر كتاب " تاريخ البطارقة " لساويرس ابن المقفع. ازدهرت الحياه فى مصر فى بداية حكم الحاكم ، لكن فجاءه لسبب مش مفهوم اتحولت شخصيته زى جاله لُطف و بقى يصدر احكام غريبه كان منها منع اكل و بيع الملوخيه و الترمس و الجرجير و العنب و الزبيب و الجبنه و السمك اللى مالهوش قشر و لعب الشطرنج ، و منع خروج الستات من البيوت ، و امر بقتل الكلاب ، و فوق كده نزل تقتيل فى العلما و رجال الدوله و أكابرها لأسباب مش معروفه ، و امر بهدم كنيسة القبر المقدس فى القدس وقال : " فليصير طولها عرضاً و سقفها ارضاً " ، و ده كان قرار خطير جداً استخدمه الصليبيين بعد كده فى الترويج لشن الحروب الصليبيه.
اتدهورت احوال مصر و اتلخبطت و عمها الغلا و الوبا ، و اكتوى كل المصريين بتصرفات الحاكم و مظالمه و مع ان ابوه كان مسلم و امه مسيحيه ماعتقش لا المسلمين و لا المسيحيين ، لكن بالنسبه للأقباط ضحاياه من الموظفين الكبار كان منهم رئيس الديوان ابو العلاء فهد بن ابراهيم ، و غبريال بن نجاح اللى امر بجلده الف جلده لغاية ما مات لانه رفض انه يسلم و يتعين وزير ، و عيسى بن نسطورس امين خزنة الدوله فى عهد العزيز بالله ، و بعد ما قتله عين ابنه " زرعه " مكانه. معظم الموظفين دول اتقتلوا بسبب دسايس و تهم صدقها الحاكم. لكن بالنسبه لعامة الأقباط فرض عليهم لبس عمم سودا ( عمم اعدائه العباسيين ) و تعليق صلبان خشب كبيره فى رقابيهم ، و حرج عليهم ركوب الحصنه ، و منعهم من شرا العبيد و الجوارى و استخدام مسلمين كخدامين ، و طردهم من الوظايف العامه ، و امر بهد الكنايس فى مدينة مصر و القاهره و سمح بنهبها ، و قبض على قسسه و قتل اعداد منهم و اتبع اللى هربوا على الاديره ، و قبض على البطريرك زكريا (دخريس) (1004-1032) و سجنه ، و اكره الاقباط على الاسلام و بعدين سمحلهم بالرجوع للمسيحيه و بنا الكنايس اللى اتهدت ، و بعدين طلع فى دماغه انه يطرد كل المسيحيين من مصر و يرحلهم لبيزنطه فاتخض الأقباط بسبب العداوه اللى كانت بينهم و بين البيزنطيين فاترجوه انه مايعملش فيهم العمله السوده دى فوافق و عفا عن المسيحيين و مارحلش حد على بيزنطه ، و منع الاحتفال بعيد الغطاس و حد الشعانين مع انه كان بيشارك فى الأعياد المسيحيه اللى كانت اعياد لكل المصريين وقتها و كان ليه طبيب خاص قبطى اسمه يعقوب بن نسطاس ، و بعدين فى اخر ايامه بقى يروح دير فى صحرة حلوان ( اسمه دلوقتى دير العريان ) و يقعد هناك يناقش الرهبان اللى اقنعوه بفتح الكنايس و بنا اللى اتهد منها و اطلاق سراح البطريرك زكريا ، فسمح ببنا الكنايس و اطلق سراح البطريرك. و بعدين اعتنق الدرزيه و اعلن انه تجسيد الاهى على الارض ، و فى الاخر خرج و ما رجعش و اختفى فى ظروف غامضه سنه 1021 بعد ما شيب الأقباط و كل المصريين و خلفه ابنه ابو الحسن الملقب بالظاهر بالله.
الاحوال هديت فى عهد الظاهر بالله و انتهى عصر الاضطهاد و رجعت الحريه الدينيه لمصر و اتعمرت الكنايس اللى اتهدت و اتعاد بنا كنيسة القبر المقدس فى القدس من تانى و رجعت الاحتفالات القبطيه زى ما كانت و كانت الدوله بتشارك فيها و كل المصريين بغض النظر عن ديانتهم و حس الأقباط بالاطمئنان. لكن الفاطميين فرضوا ضرايب راس ( جزيه ) على القسسه و رجال الدين بتوع الكنيسه القبطيه يدفعها عنهم البطريريك فكان البطريك بيحصلها من سنهة الأقباط عشان يسددها و بكده سنهة الاقباط اكتووا بدفع ضرايبهم و فوقيها ضرايب القسسه كمان. فى الفتره دى اتنقل مقر البطريركيه القبطيه من اسكندريه لمدينة دمرو ( فى محافظة الغربيه ) اللى وصفها الكاتب ساويرس ابن المقفع بانها " القسطنطينيه التانيه " و بعدين اتنقل المقر للقاهره جنب مقر حكم الخلفا و تحت حمايتهم و كل ده حصل فى عهد البابا كرستودولوس (خرسطوذولس) (1046-1077) و بعدين خلفه البابا كيرلس التانى (1078-1092) اتنقل لمقر جديد فى كنيسة القديس ميخائيل فى جزيرة الروضه جنب مصر القديمه.
بعد موت العزيز بالله خلفه ابنه المستنصر بالله و فى عهده لعب البطريرك ميخائيل التانى ( الحبيس ) (1092-1102) دور دبلوماسى كبير فى العلاقات ما بين مصر و الحبشه. ففى الايام دى شحت ماية النيل وقلت و عم القحط نواحى مصر بسبب بنا الأحباش سدود على النيل فى بلادهم منعت تدفق مايته على مصر ، فبعت المستنصر البطريرك ميخائيل على الحبشه و معاه هدايا للنجاشى حاكم الحبش. و اتكلم البطريرك مع النجاشى فوافق على فتح سد كان بيمنع تدفق ماية النيل و اتحسنت العلاقات مابين مصر و الحبشه و اتدفقت ماية النيل بالخير على مصر. لكن فى الايام دى كان فيه متعصبين مش راضيهم احوال الأقباط الكويسه و وجودهم فى مناصب كبيره فى الدوله. من المتعصبين دول كان وزير اسمه محمد البازورى و قاضى فى اسكندريه اسمه عبد الوهاب ابو الحسن قعدوا يحرضوا الناس على كراهية الأقباط زى فى العاده المتعصبين ، لكن اكمن الناس اياميها كانو مشغولين فى همومهم بسبب القحط و الوبا ما حدش منهم أخد بكلامهم ، فاتغاظ الوزير فراح قابض على البطريرك و عدد من الأساقفه من الوجه البحرى و بعتهم بتهم باطله على القاهره ، فلما شاف الخليفه المستنصر انهم مظلومين و متكاد ليهم طيب بخاطرهم و سابهم ، فاتغاظ الوزير البازورى و امر بقفل كل كنايس مصر بتاعة الأقباط اليعاقبه و المسيحيين الملكانيين ، فاتنكد المسيحيين و ثاروا و اتجمهروا ، و لما لقى الخليفه ان الاضطرابات حا تعم مصر بسبب كيد الوزير و اعماله الاستبداديه قبض عليه و نفاه على تنيس فى بحيرة المنزله و بعد شويه امر بقتله بعد ما اتضح ليه انه بيهيج و بيحرض المسلمين على الاقباط و ان بسببه حاتقوم فتنه دينيه كبيره فى البلد.
ابتدت تحصل مشاكل و اضطرابات فى مصر و بقت مقاليد الحكم الفاطمى فى ايد وزرا كبار. من الوزرا دول كان بدر الدين الجمالى اللى استدعاه المستنصر عشان يوضب احوال مصر. بدر الدين الجمالى كان فى الاصل راجل مسيحى من اصول ارمنليه و سمح لأعداد كبيره من الارمن من الهجره على مصر فعاشوا فيها من التجاره و الصناعه. بدر الدين الجمالى منح الأقباط مزايا كتيره و كلفهم بتنظيم الدواوين بشكل جديد و طلب منهم ظبط الحسابات و تحصيل الضرايب ، و لعب الاقباط ادوار دبلوماسيه مهمه لتحسين علاقات مصر بالنوبه ( السودان ) و الحبشه باشراف بطريرك الأقباط. بدر الدين الجمالى بنى اسوار لحماية مدينة مصر و القاهره و اتولى بناها مهندس رياضى قبطى اسمه يوحنا الراهب. فى الفتره دى حصلت مشاكل جوه الكنيسه القبطيه نفسها فاتدخل بدر الدين الجمالى و اتحلت المشاكل عن طريق مجمع دينى امر هوه بنفسه بعقده.
شارميان لندن
الدراسه
درست فى كليه ميلس.
آنا فريدريكا الفلبينيه من شليسفيج هولشتاين سونديربيرج
آنا فريدريكا الفلبينيه من شليسفيج هولشتاين سونديربيرج كانت نبيل و ارستقراطيه.
حياتها
آنا فريدريكا الفلبينيه من شليسفيج هولشتاين سونديربيرج من مواليد يوم 4 يوليه سنة 1665 فى ويسينبورج/مارك, ماتت فى 25 فبراير سنة 1748.
مارسيلو جوميز
مارسيلو جوميز لعيب كورة قدم من ارجنتين.
حياته
مارسيلو جوميز اتولد يوم 8 ديسمبر 1970 فى بوينوس ايريس.
الحياه الرياضيه
بيلعب فى مركز لعيب وسط, و لعب مع فريق ريفر بليت و جيمناسيا لابلاتا و منتخب الارجنتين لكره القدم و فيليز سارسفيلد و نادى الاتحاد السعودى و هوراكان و Liga Deportiva Alajuelense.
تاريخ مصر القبطيه
الأقباط فى العصر الأيوبى
thumb|left|320px|[[قلعة الجبل|قلعة القاهره بناها مهندسين أقباط.]] رغم زوال الدوله الفاطميه اللى كانت مصر فى عصرها دوله مستقله ، فضلت مصر بلد مستقله لحوالى تلت قرون و نص على امتداد العصر الايوبى ( 1169-1250) و العصر المملوكى (1250-1517). الأقباط فى الفتره الفاطميه كان فيهم كتير بيشتغلوا فى دواوين الدوله ، و من ضمن الدواوين دى كانت دواوين الضرايب ، فكان الاقباط مسئولين عن جمع الضرايب اللى بتفرضها السلطات الفاطميه على المصريين، و ده خلق نوع من العداء ضد الاقباط بوصفهم موظفين الدوله اللى بيجبوا الضرايب. فى الظروف دى حاول الفاطميين انهم يستبدلوا الاقباط بمسلمين فى الوظيفه دى المكروهه من سنهة الناس لكن ما قدروش اكمن الاقباط كان عندهم خبرات كبيره فى الوظايف الماليه. لما الصليبيين هجموا على الشام و استولوا على بيت المقدس و بقوا مصدر تهديد لمصر زود الفاطميين الضرايب على الناس بسبب التكاليف العسكريه فى الشام. من ناحيه تانيه ، اكمن الصليبيين كانو مسيحيين و الأقباط كانو مسيحيين و الاتنين شعارهم الصليب اختلط الموضوع فى دماغ السلطات الفاطميه و بقت تراقب تصرفات الاقباط. الاقباط بطبيعة الحال ماكانلهمش علاقه بالصليبيين الكاتوليك اللى بعد ما استولوا على بيت المقدس منعوا الاقباط من زيارته و زيارة كنيسة القبر المقدس لانهم كانو بيعادوهم و بيعتبروهم منشقين ، مع ان على مر التاريخ كنيسة أقباط مصر عمرها ماكانت تابعه لكنيسة روما الكاتوليكيه و لا عمر ماكان بابا روما بطريرك الأقباط عشان ينشقوا عنها ، لكن الصليبيين كانو معروفين بالتعصب الفظيع و كانو بيضطهدوا كل اللى يخالف مذهبهم و كانو بيحاربوا بضراوه كمان مسيحيين فى اوروبا نفسها كانو بيعتبروهم مهرطقين لاختلاف افكارهم و مذاهبهم.