cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Riotuerto (Cantabria)
A suya población ye de 1.627 habitants (2009) en una superficie de 30,48 km², con una densidat de población de 53,38 hab/km².
Villalba (Zaragoza)
Villalba (Villalba de Perejil en castellano) ye un municipio de la provincia de Zaragoza, situato en la comarca de la Comunidat de Calatayú. La suya población ye de 112 habitants (2010), en una superficie de 13,17 km² y una densidat de población de 8,50 hab/km².
Toponimia aragonesa
Uso tradicional de l'articlo en toponimos
Bi ha nombres tradicionals de subcomarcas que tienen un emplego tradicional sin articlo dende los textos medievals dica los textos dialectals de los sieglos XX y XXI:
Desambigacions toponimicas
En a mes gran part d'os casos lo río se deciba sin articlo, de fueras de si yera La Uerba. Tamién a vegadas s'anyadeba ribera de en cuenta d'o hidronimo simple:
Toponimia occitana
Bi ha bels eixemplos como Canfrán ("Campo Franco"). En Chaca un barrio de mayoría occitana se clamaba Burg Nou, actual Burnau.
Toponimos en aragonés u catalán castellanizatos
En castellano bels toponimos usuals en aragonés u catalán, de cualsiquier orichen se castellanizoron. En muitos casos prenioron una -e final, como ye o caso d'os toponimos d'orichen arabe presos por l'aragonés como Albalat, Casp y (Ex)arc y castellanizatos como Albalate, Caspe y Jarque u os toponimos romanicos Cadret, Cuart u Pin Sec castellanizatos como Cadrete, Cuarte y Pinseque). La chent identifica estas terminacions como catalanas u como una catalanización d'o toponimo, quan en realidat representan as formas orichinals en arabe u aragonés.
Evo Morales
Juan Evo Morales Aima (Orinoca, Oruro, 26 d'octubre de 1959) ye un politico boliviano; representant por muitas añadas d'o sector agrario d'o país, en especial d'os cocalers, fue esleito deputato t'o Congreso en 1997, encetando una rapeda carrera politica. En 2002 obtenió o segundo puesto en as eleccions presidencials por una escasa marguin y trunfó en as eleccions de 2005 (domingo 18 d'aviento), estando o primer President d'a Republica esleito en a primera tongada d'as eleccions en mas de 30 anyadas. Asumió o poder o 22 de chinero de 2006.
Campillo de Llerena
Campillo de Llerena ye un municipio extremenyo situau en a provincia de Badajoz. Se troba situau en a comarca de Campinya Sud y en o partiu chudicial de Llerena. A suya población yera de 1.427 habitants en 2013, en una superficie de 234 km².
FAST (Radiotelescopio)
A construcción de FAST prencipió en 2011. S'observó por primera vegada en setiembre de 2016. Dimpués de tres anyadas de prebas, se declaró en pleno funcionamiento l'11 de chinero de 2020.
Valerian and the City of a Thousand Planets
Valerian and the City of a Thousand Planets (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o títol en castellano Valerian y la ciudad de los mil planetas; en aragonés Valerian y a ciudat d'as mil planetas) ye una cinta francesa de parla anglesa de cine de sciencia ficción de l'anyo 2017, dirichida por Luc Besson y producida por Virginie Besson-Silla con guión de Luc Besson, protagonizada por Dane DeHaan, Cara Delevingne, Clive Owen, Rihanna, Ethan Hawke, Herbie Hancock, Kris Wu y Rutger Hauer.
Se basa en a serie de cómics de sciencia ficción francesa Valérian y Laureline, escrita per Pierre Christin y ilustrada per Jean-Claude Mézières. Besson financió de forma independient y personalment a cinta. Con un presupuesto de producción d'arredol de 180 millons de dolars, ye a cinta europea y independient mas cara nunca realizada.
Pico Chabalambre
O Chabalambre ye un pico situato a lo sud d'Aragón, en a comarca de Gúdar-Chabalambre situata en a provincia de Teruel, en a sierra d'o mesmo nombre. A suya altaria ye de 2.020 metros. En a sierra bi ha una chicota estación d'esquí, a cual disposa actualment de seis kilometros de pistas, Aramón Javalambre.
Navasa
Cheografía
O lugar de Navasa se troba situato a los piez d'a versant norte d'a Penya Uruel, a 987 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Ruesga (Cantabria)
A suya población ye de 1.060 habitants (2009) en una superficie de 87,96 km², con una densidat de población de 12,05 hab/km².
Marina
O termin marina s'emplega ta referir-se a lo conchunto de barcos d'un país u rechión:
Orgasmo
L' orgasmo (d'o griego ὀργασμός orgasmos "excitación, infladura") ye a descarga repentina d'a tensión sexual acumulada mientres o ciclo d'a respuesta sexual, resultando en contraccions musculars ritmicas en a rechión pelvica caracterizadas per o placer sexual. Experimentaus per hombres y mullers, os orgasmos son controlaus per o sistema niervoso involuntario u autonomo. A ormino s'asocian con atras accions involuntarias, incluyindo esbrunces musculars en multiples arias d'o cuerpo, una sensación d'euforia en cheneral y, freqüentment, s'exteriorizan movimientos d'o cuerpo y vocalizacions. O periodo dimpués de l'orgasmo (conoixiu como periodo refractario) ye a ormino una experiencia relaxant, atribuyiu a la liberación d'as neurohormonas, oxitocina y prolactina, asinas como as endorfinas.
Flamarens
Flamarens (Flamarens en occitán, Flamarens en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Leitora-Lomanha.
Isla d'as Rosas
O Gubierno italiano, creyendo que ista micronación era nomás una escusa ta recaptar diners d'o turismo sin pagar impuestos, fació desembarcar en a plataforma a dos carabiners y dos inspetors de finanzas, en asumindo o suyo control. Dimpués, l'Armata italiana destruyó a plataforma.
Roca
En a crosta terrestre bi ha tres tipos de rocas:
Ruiloba
Cheografía
A localidat de Ruiloba se troba situada a 35 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 43 km d'a ciudat de Santander, a capital d'a suya provincia y s'a suya comunidat autonoma.
Museu Josef Stalin (Gori)
O Museu Josef Stalin (en cheorchiano იოსებ სტალინის სახელმწიფო მუზეუმი, transliterau como Ioseb Stalinis sachelmtsipo muzeumi) ye un museu d'a ciudat cheorchiana de Gori que se troba en a Casa natal d'o dictador Josef Stalin. O museu fue inagurato en 1937.
Morilla
Morilla ye un lugar aragonés d'o municipio d'Ilche, en a comarca d'o Semontano de Balbastro y provincia de Uesca.
Tillo
O tillo ye una mezcla preparata de buro con palla, aserraduras y ascletas de madera que s'emplegaba ta litada en os tellatos y lenatos tradicionals de l'Alto Aragón, ta meter-be las lenastras dencima y dar-les-be basamiento ta que no s'eslizasen, estando-be por tanto la capa inmediatament inferior a éstas. O tillo se depostiaba en alto d'o taranato de lastons u en as tolas de canyizo que l'aguantaban sobre os costalers d'a bastida.
Cantaviella
Historia
La topografía fa que siga dificil de prener por l'enemigo. Lo cheneral carlista Ramón Cabrera la trigó como capital mientres la primera guerra carlista, pero cuan se firmó la paz entre los isabelins y los carlistas navarros, lo cheneral Baldomero Espartero la prenió y s'escachó lo castiello. En la zaguera guerra carlista Cantaviella tornó a estar la capital de lo nuclio carlista de lo Mayestrato.
Toponimia
Bi ha muitas hipotesis y bella leyenda popular pa explicar l'orichen de lo toponimo. S'ha quiesto relacionar con la ciudat Carthago Vetus que menciona Ptolomeu. Una leyenda local diz una batalla se ganó a los moros con una viella candando una ixota.
Berta d'Aragón
Se casó con Pero I d'Aragón en l'anyo 1097; a voda se celebró chusto dimpués d'a muerte d'a primera muller de Pero, Agnés d'Aquitania. O monarca ya teneba dos fillos d'Agnés, Pero y Isabel, pero no tenió garra fillo con Berta.
Punda de ro Clot de ra Fuent
A punda de ro Clot de ra Fuent (Clot de la Hount en castellano y francés) ye un pico d'o macizo de Comachibosa en a cordelera d'o Pireneu aragonés.
Hominidae
Los hominidos son una familia de primates que incluye a os humans y os simios (chimpancés, gorilas y arangutans). Dica fa poco o termin hominidos incluiba anteriorment en sentiu estricto a os humans y os suyos antepasaus. Os simios (chimpancés, gorilas y arangutans) yeran clasificaus en una familia aparte clamada Pongidae pero dimpués de cuantos estudios cheneticos s'acceptoron a os simios como una subfamilia Ponginae d'a familia Hominidae, os chimpancés se baixoron mas dica a tribu Hominini seguntes cuantos autors. Qualques eruditos mesmo l'han intentau clasificar como parte d'o chenero Homo. Os humans comparten un 99% d'o suyo chenoma con os chimpances, un 97% con os gorilas y 95% con os arangutans.
Charo
Cheografía y historia
Se o documenta con o nombre escrito como «Jaro» en os textos medievals, pus que a «i larga» yera la grafía habitual ta o fonema [tʃ] en aragonés medieval. Va estar cabecera de municipio dende os primers censos modernos en 1834 dica a suya absorción en o municipio de Muro de Roda en o periodo 1842-1857. Tamién feban parte d'o suyo municipio as aldeyas historicas de a Lueza y o Pocino, que con Charo se van achuntar en Muro de Roda. Como toz os nuclios de Muro de Roda, Charo, a Lueza y o Pocino s'achuntón en o municipio actual d'a Fueva en a decada de 1960.
Río Lech
O río Lech (en latín Licus) ye un río alemán, afluent d'o río Danubio, que tién o suyo naixedero en o Formarinsee (Vorarlberg, Austria), y vierte as suyas auguas en o Danubio (Bavera, Alemanya), dimpués d'un recorrito de 256 km de largaria.
As suyas auguas drenan una cuenca hidrolochica con una superficie de 3919 km² a traviés d'un cabal meyano de 115 m³/s.
Toponimía
Ista rechión yera ocupada per a tribu celta d'os Licates que posiblement prenioron o suyo nombre d'o río. Beluns investigadors veyen o nombre en analochía con a parola galesa llech ("loseta de piedra") y lo bretón lec'h ("lapida")', y per tanto se considera posible que la parola Lech signifique "lo pedregoso".
Anzanigo
Etimolochía
O lugar prene o nombre de l'antigo puent romano que bi heba en iste puesto y que yera dito en latín Anzanvs. Hue en ixe puesto se i troba un puent medieval. Chunto a lo puent encara se conserva parti de l'antiga vía romana Zaragoza-Biarn.
Historia
En 1972, l'antiguo termin municipal d'Anzanigo se disgregó: a mayor parte s'adhibió a Candarenas, encara que o lugar de Centenero y o suyo termin s'adhibió a o municipio d'As Penyas de Riglos, seguntes o Decreto 3389/72, de 30 de noviembre, publicato en o Boletín Oficial del Estado numero 299, de 14 d'aviento.
Sefarditas
Luenga
Os sefarditas que s'establioron en Francia en o sieglo XIX prenioron a luenga francesa, mientres os sefarditas d'os países musulmans y costas d'a Mar d'o Norte seguiban mantenendo o chudeocastellano. En o sieglo XX as mortaleras d'a Segunda Guerra Mundial, a emigración ta Israel y atros factors han feito que o chudeocastellano siga un luengache en camín de desapareixer.
Deba (Guipuzcua)
Molimentos
right|thumb|250px|[[Frontera en estilo gotico d'a ilesia de Santa María de Deba.]]
Senegüé
Senegüé ye un lugar d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo en a comarca de l'Alto Galligo. Ye mán de Sorripas, con a quala formaba tradicionalment municipio. Ye o más gran d'os nuclios rurals dependients d'o concello de Samianigo.
San Roque de Riomiera
Cheografía
A localidat de San Roque de Riomiera se troba situada a 426 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 43 km d'a ciudat de Santander, a capital de Cantabria.
Ermita de Santa María Madalena de Longars
A suya construcción ye d'o sieglo XVIII, seguntes a suya portalada de l'anyo 1774, probablement a suya construcción ye parellana con o traslau de l'antiguo fosal y con a construcción d'o nuevo cimenterio ta tenir un lugar de culto amán d'iste puesto.
Milwaukee
Milwaukee ( en anglés) ye una ciudat estausunidense, capital d'o condau d'o mesmo nombre, o condau de Milwaukee, en o estato de Wisconsin.
Dortmund
A suya población ye de 580.956 habitants en una superficie de 280,4 km, con una densidat de población de 2.072 hab/km².
Diocesi de Tarazona
Historia
Cuan morió Alifonso I lo Batallero los problemas succesorios y los cambeos de mugas facioron que en septiembre-octubre de 1136 se celebrase o Concilio de Burgos pa fixar las mugas d'as diocesis de l'aria d'influencia castellana y anteriorment aragonesa, on yeran bien establitos os bispatos de Tarazona, Osma y Sigüenza. A decisión d'este concilio estió que Calatayú, Borovia, Penyalcázar, Olvega, Villafelich y Salas pasasen a depender d'a diocesi de Tarazona, (perdendo-se Soria). Agreda pertanyió a la diocesi de Tarazona dica o concordato de 1953.
José Antonio Labordeta Subías
Amostranza
Dos anyos dimpués se'n tornó ta Aragón y, en casar-se con Juana de Grandes o 29 de setiembre de 1963, os dos se treladaron a Teruel ta treballar de mayestros en una escuela laica establita por un amigo d'él: astí, ella exerceba de mayestra de griego y él, d'historia. Entre os alumnos que tenió Labordeta mientres ista epoca feguran o president d'Endesa Manuel Pizarro, o polemista Jiménez Losantos u o polifacetico Joaquín Carbonell: chunto con iste zaguero y Cesáreo Hernández prencipió a cantar, con trenta y tres anyos, en noviembre d'o 68. A suyaa primera aparición en publico estió en Belchit (o lugar d'a mai de Serrat). Mientres os ueito anyos d'estacha en Teruel naixioron as suyas primeras dos fillas, Ana y Ángela; a tercera, Paula, naixió en tornar a Zaragoza. En l'anyo 1985 demandó a excedencia y ya no tornó a exercer de mayestro.
Parque Nacional d'os Pireneus
O Parque Nacional d'os Pireneus (en francés Parc national des Pyrénées) ye un espacio protechito de 45.707 ha de superficie situato en a zona central d'os Pireneus franceses, en o departamento d'os Altos Pireneus. Proteche as tucas, culs glacials y vals de mayor intrés medioambiental d'a versant norte d'a cordelera y muga con Aragón.
9 d'octubre
Sieglo XX
right|thumb|250px|O cantaire, compositor y musico britanico [[John Lennon, naixito o 9 d'octubre de 1940.]]
Cerro Cañadillas
O cerro Cañadillas ye un cerro de 1.044 metros d'altaria situau en a provincia de Zaragoza. En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Chermanismos en francés
Estratos d'os chermanismos
O quatrén estrato ye representau por as parolas d'orichen escandinavo y por as primeras parolas que entroron dende l'anglés antigo.
Laco Chinevra
O Laco Chinevra (en alemán Genfersee, en francés lac Léman, en rumanche Lai da Genevra) ye un laco que se troba en o costau norte d'os Alpes, compartiu entre Suiza y Francia. Ye un d'os lacos mas grans d'Europa occidental y lo mas gran d'o curso d'o Roine. Lo sixanta per ciento (345,31 km2) d'o laco perteneix a Suiza (os cantons de Vaud, Chinevra y Valais) y o quaranta per ciento (234,71 km2) a Francia (o departamento d'Alta Saboya).
Islas d'o laco
250px|thumb|O [[castiello de Chillon se troba en a isla d'o mesmo nombre.]] I hai siet chicorronas islas en o laco.
Chermanismos en francés
Chermanismos d'orichen neerlandés
O sector d'a bebida ye representau por bière ("biera", "cerveza"), brandevin y halbi.
Esplús
Esplús ye un municipio d'a provincia de Uesca, situato en a comarca de Litera. A suya población ye de habitants, en una superficie de 68,36 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Nombre
A primera mención ye de 1089 como Splugs (illum castrum et villam et ecclesiam quod dicitur Splugs), mientres a Edat meya tamién s'escribiba Esplués u Splués. En o fogache de 1405 s'escribe Spluchs.
Chuegos Olimpicos de l'Antigüidat
250px|thumb|dreita|[[O discobolo, replica en marbre d'una estactua de Mirón.]]
Goticismos en italiano
Lexico
Los goticismos presents en las luengas y dialectos romances d'Italia son escasos, y solo una minima part de los goticismos documentaus en Italia han plegau a cheneralizar-sen en italiano stándard. La mayor concentración de palabras y toponimos goticos d'Italia se troba en las provincias de Brescia y Cremona (adintro de la rechión de Lombardía), y en lo sector entre Verona y Vicenza (en la rechión de Veneto), zonas a on que se charra lombardo y veneciano respectivament.
Prepucio
Denominacions populars
capota
Saucelle
Cheografía
A localidat de Saucelle se troba situata a 665 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 100 km d'a ciudat de Salamanca, a capital d'a suya provincia.
Pardina de Bataraguá
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1041, recullita en a obra de su chirmano Agustín Ubieto Arteta Cartulario de San Juan de la Peña, II, en Textos Medievales, 9 (Valencia, 1963) y en a obra d'Antonio Durán Gudiol Geografía medieval de los obispados de Jaca y Hesca (Uesca, 1962), y documenta as variants Bataragua, Guatagua, Guataragua, Gutrua, Gutragua y Guturagua.
World Athletics
Fue fundata en l'anyo 1912 y o suyo primer congreso estió en Estocolmo, Suecia, a on prencipió con 17 federacions nacionals asociatas; hue, mas de 100 anyatas dimpués, son 214, y l'actual president ye o britanico Sebastian Coe.
Pèiracava
A suya población ye de 82 habitants (1999) en una superficie de 5,07 km², con una densidat de población de 16,17 hab/km².
Conchugación verbal en aragonés
A tercera conchugación aragonesa ye formada por verbos con infinitivos en -ir y ye a evolución directa d'a quatrena conchugación latina de verbos con infinitivos en -IRE. Se gosa fer servir como verbo modelo d'esta conchugación o verbo partir.
Epiro
Dimpués d'a Cuatrena Cruzata en o Epiro se formó un estato griego succesor de l'Imperio Bizantín dito Despotau d'Epiro u Despotau de l'Arta.
Tortiellas (Aísa)
Toponimia
Apareixe en 1031 como Tortiellas.
Santiurde de Toranzo
Santiurde de Toranzo ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'as Vals Pasiegas.
Cheografía
A localidat de Santiurde de Toranzo se troba situada a 120 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 30,1 km d'a ciudat de Santander, a capital d'a suya provincia y d'a suya comarca.
Abárzuza
Abárzuza (Abartzutza en basco) ye un municipio de Navarra, situato en a comarca de Tierra d'Estella Oriental, merindat d'Estella y partiu chudicial d'Estella.
Cheografía
A localidat d'Abárzuza se troba situada a 569 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 37,5 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.
Sierra Pedregosa
Altarias
La principal altaria ye La Lobera (1.271 m), seguida de La Talaya (1.202 m).
Angkor Wat
Angkor Wat ye un templo que fa parti d'o complexo arqueolochico d'Angkor, declarato Patrimonio d'a Humanitat. Ye situato a lo norte de l'actual Siemp Reap, en Cambocha. Fue construyito a prencipios d'o sieglo XII por o soberán khmer Suryavarman II como templo reyal, amás de ciudat capital de l'imperio y palacio reyal.
Guilloma
A guilloma (d'o francés guillaume) u garlopa (d'o provenzal garlopo) ye una ferramienta manual emplegada en fustería, que sirve pa cepillar y fer rebaixes, pa rectificar listons u tirants de fusta, y pa igualar o fondo d'un rebaixo an no aconsigue lo cepillo, labrando-lo paralelament a la cara superior d'a pieza.
Ojingeo Geim
Dende lo suyo enguero se convirtió en a serie mes vista de Netflix, con mes de 142 millons d'espectadors arredol d'o mundo, superando en ixe alavez a Bridgerton como la serie mes vista d'a plataforma.
Los Huertos (Alfacharín)
Los Huertos u tamién Casa de los Huertos ye una urbanización aragonesa, que se troba en o termin d'o municipio d'Alfacharín, en a comarca Central y provincia de Zaragoza.
Tresoro
thumb|300px|Un tresoro.
1916
Chunio
right|thumb|250px|L'actriz estausunidense [[Dorothy McGuire, naixita o 14 de chunio de 1916.]]
Torre Eiffel
Quan se construyó estió o monumento mas alto d'o mundo, dende 1889 dica 1930, con 300 metres d'altaria (si se suma l'antena de radio que se troba en a parti superior, a suya altaria ye de 324 metros). Quan la construyoron, a torre pesaba arredol de 7.300 toneladas, encara que hue se calcula o suyo peso en mas de 10.000 (debito a lo museu, restaurants y botigas que se i troban).
Penya Agüerri
Se troba situada en a val d'Echo, en a comarca d'a Chacetania, en a provincia de Uesca.
Notonectidae
Alimentación
Como toz os hemipteros, os notonectidos no tienen piezas bucals capables ta rosigar u masticar l'alimento, sino que por cuentas d'ixo tienen un aparello bucal modificau, conoixiu como estilet, que les sirve ta perforar o exosqueleto d'as presas y chuflar-les saliva y enzimas liticas en l'interior que les liquan os organs internos. Dimpués, se limitan a zurrupar o liquido resultant y albandonan a carcana vueda en rematar.
Burguet
Cheografía
Burguet ye situato a 894 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 43 km de Pamplona, a capital de Navarra.
Pero III d'Aragón
Vida
Casato lo 13 de chunio de 1262 en a Seu de Montpeller con Gonstanza de Hohenstaufen, filla y heredera de Manfredo I de Sicilia, fuoron coronatos en Zaragoza en una cerimonia en a cual Pero canceló lo vasallache que heba achustato con o Papa o suyo lolo Pero II.
A mes d'a invasión francesa y ataques navarros Aragón habió de fer frent a un ataque d'o Sinyor d'Albarracín en 1283, manimenos se solucionoron en 1284 con a victoria de lo Setio d'Albarracín, en a que adhibió esta sinyoría a la Corona d'Aragón.
El Cogul
Cheografía
La localidat d'El Cogul ye situata a 279 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar.
Columbidae
Taxonomía
250px|right|thumb| [[Streptopelia tranquebarica.]] 250px|right|thumb| [[Streptopelia risoria.]] A familia columbidae ye subdivita en cinco subfamilias y muitos cheneros:
Cronicas d'os Chueces de Teruel
O luengache ye muito castellanizato y emplegaba una sintaxi culta con muitos verbos en voz pasiva y oracions de relativo calcatas de modelos latinos (sintaxi común con lo castellano culto d'a epoca, que n'ixo tampoco reflectaba a parla popular). Manimenos ye una fuent mes pa conoixer como yera l'aragonés que se charraba en Teruel (aragonés d'as comunidaz aragonesas) y pa conoixer a toponimia, l'antroponimia y cultismos antigos en aragonés. Este zaguer feito ha estato subestimato por os historiadors d'o sieglo XX, que han trasmeso l'antroponimia y toponimia en as suyas obras no como ye en o manuscrito orichinal, sino como a ellos lis sona mes familiar (asinas por eixemplo l'apellito Marciella lo trascriben Marcilla).
Sancho Gracia
Ye o pai d'o tamién actor Rodolfo Sancho.
Corz de Maella
Corz de Maella puet fer referencia a:
La Garda (Altos Pireneus)
A suya población ye de 497 habitants (2007) en una superficie de 4,91 km², con una densidat de población de 101,22 hab/km².
Jules Michelet
Jules Michelet, naixito de París (Primera Republica Francesa) o 21 d'agosto de 1798 y muerto en Ieras (Var, Occitania) o 9 de febrero de 1874, estió un historiador francés, muit conoixito por as suyas Histoire de la Révolution française (Historia d'a Revolución francesa) y Histoire de France (Historia de Francia).
Las Parras de Castellot
Mugas
Lo suyo termin muga con Castellot, con Auguaviva y con Zurita.
Sinyals de puntuación
Os sinyals de puntuación ye un grupo de grafías sin unidat fonetica asociada. Afectan a la sintaxi u a la morfolochía, u totas dos cosetas, d'a tira fonica, a las qualas s'asocian, marcando pausas, entonacions u curtes d'una frase.
Alagón
Historia
Cuan en o primer cuarto d'o sieglo VIII o Islam s'estendilló por as tierras d'a val d'Ebro, Alagón esdevenió un important nuclio de población, que pendeba d'a ciudat de Saraqusta, que yera o nombre que os arabes daban a l'actual Zaragoza.
Arco (arquitectura)
Una vuelta se chenera por a suma d'arcos iguals, situatos ta obtener un elemento constructivo "superficial"; si os arcos son de meyo punto a superficie será semicelindrica.
Suiza italiana
La Suiza italiana (en italiano: Svizzera Italiana; en alemán: Italienische Schweiz; en francés: Suisse italienne; en rumanche: Svizra Italiana), u Lombardia suiza, ye lo conchunto de rechions de Suiza en que ye prevalent l'idioma italiano, en diglosia con as variants locals d'a luenga lombarda, y comprende:
Karol Borsuk
Miembro de l'Academia polaca de ciencias dende 1952. A suya aria d'intres prencipal estió a topolochía, a on destaca o teorema Borsuk-Ulam.
Mutriku
Cheografía
A localidat de Mutriku ye situada a 49 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a o canto d'o golfo de Bizcaya en a mar Cantabrica, estando a una distancia de 45 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
D' suyo termin municipal fan parte os lugars d'Astigarribia, Artzain Erreka, Galdona u Galdonamendi, Ibiri, Laranga, Mijoa, Mizkia, Olabarrieta y Olatz.
Santiago de Cali
Santiago de Cali, conoixita popularment tamién como Cali, ye una ciudat de Colombia, capital del departamento del Valle del Cauca y situata en a parti suroccidente d'o país. A ciudat tien una superficie de 564 km², una población de 2.544.639 habitants y una densidat de población de 3.916,8 hab/km² en o anyo 2005. Ye o prencipal centro economico y cultural d'o suroccidente d'o país.
Askenazís
Os askenazís (en hebreu הוּדֵי אַשְׁכְּנַז) son os chodigos que plegoron ta Polonia y Lituania dende Alemanya. Con o tiempo yeran presents en muitos países d'Europa Oriental buegants con a Unión Polaco-Lituana u resultato d'anexions territorials de territorios d'esta unión. Siguioron mantenendo un luengache d'orichen chermanico, o yiddisch. Dende a gran aria que ocupaban en Europa Centro-Oriental, tornoron a emigrar ta Europa Occidental y dimpués America, atros países colonizatos por os europeus y finalment Israel. Huei os askenazís son os chodigos con mayor poder politico y economico en Israel y Estaus Unius.
Decadencia
En tiempos de puyada demografica, de presión demografica, os terratenients podeban coaccionar a los chodigos pa que esdevenisen siervos a cambio de protección contra l'antisemitismo. Amanixió o solo campesinau chodigo d'Europa. En o sieglo XVIII un tercio d'os chodigos viviban en o campo. Polonia-Lituania en o sieglo XVIII as aldeyas d'os campesins chodigos yeran conoixidas como shtetl), y tamién i heba chodigos en as ciudaz formando una burguesía.
Os chodigos de Polonia en a invasión nazi
Debant d'a imposibilidat de continar as deportacions ta o Gubierno cheneral encomienzan a concentrar a los chodigos en guettos que a sobén aislan d'as ciudaz con muros, como ye o caso de Varsovia y Lodz. A fins de 1941 toz os chodigos de Polonia son dentro d'os guettos u en campos de treballo, tanto os chodigos d'o Gubierno Cheneral, (con Galitzia Oriental, adhibita dimpués d'a invasión d'a URSS), como d'o territorio adhibito a lo Reich. En os guettos os chodigos viven en a pobreza, sin recursos economicos propios, y bi ha fambre y mortalera. Dende os guettos os chodigos serán ninviatos a campos d'exterminio.
Fonetica de l'aragonés
Grupos consonanticos romances
Quedan palabras d'esta serie con -m- en parte de l'aragonés ribagorzano (home, fame, llegume, termi) y fovano (lama):
Arte levantín
L'arte levantín ye un estilo d'arte rupestre de l'este d'a Peninsula Iberica, sobre tot en a versant mediterrania. As suyas caracteristicas son as escenas de caza, danza, recolección y un contenito narrativo.
Tresviso
Tresviso ye un municipio d'a comunidat autonoma de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca de Liébana.
Joseph Kabila
Joseph Kabila Kabange (conoixito como Joseph Kabila ), naixito de Fizi (Kivu d'o Sud, Zaire, hue Republica Democratica d'o Congo) o 4 de chunio de 1971, ye un politico congolenyo, militant d'o Parti du Peuple pour la Reconstruction et la Démocratie, que dende o 26 de chinero de 2001 ye President d'a Republica Democratica d'o Congo.
Abaurrea de Suso
Cheografía
A localidat d'Abaurrea de Suso se troba situata a 1.039 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 70 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.
Plastico
Os plasticos (d'o griego πλαστικός (plastikos) "capaz d'estar remoldau") son en quimica y tecnolochía os materials organicos polimers, beluns naturals como o caucho y a mayoría artificials u sinteticos, que tienen a propiedat d'adaptar-se a diferents formas como laminato u filato.
Aluchán
Toponimia
Anque no se sabe cuan ye que se va fundar o nuclio d'Aluchán, sí que se sabe (por Tierrantona) que en a comarca ya i vivión ciudadans romanos en a epoca imperial, por o que s'ha conchecturau si no puede dimanar o nombre «Aluchán» de bel antroponimo latino como «Lucius», a o que s'habría puesto adhivir a terminación «-án» que indicase pertinenza a o dito personache.
Se tiene constancia d'a suya existencia en a Edat Meya: S'ha puesto trobar como «Aluxán» en un documento de 1231. O toponimo actual ha gosau perder de tot a prenunciación con «x» ([ʃ]) y con «ch» ([tʃ]) y en a comarca d'a Fueva a mayoría o prenuncian «Aluján» (/a.lu'xan/) como en castellano, y nomás cuan se les ne pregunta a os mas viellos saben dar treslau d'una forma con prenunciación conforme con a fonetica de l'aragonés, que afirman que ye amás antiga, con «Ch» y no pas con «X», como Aluchán.
Vitigudino
Vitigudino ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 2923 habitants (2007), en una superficie de 52,33 km² y una densidat de población de 55,85 hab/km².
Tudanca
A suya población ye de 202 habitants (2008) en una superficie de 52,44 km², con una densidat de población de 3,85 hab/km².
Toponimia
O toponimo Tudanca presenta lo sufixo -anca, d'orichen prerromano, que se torna a trobar en atras localidaz de Cantabria (Polanco).
Las Duenyas
Las Duenyas (en castellano Las Dueñas) ye un lugar despoblau de lo termin municipal d'Arcos de las Salinas, en la comarca de Gúdar-Chabalambre y en la provincia de Teruel.
Xabierre-Latre
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye en 1014, recollita en a edición por Antonio Ubieto Arteta d'o Cartulario de San Juan de la Peña, I (en Textos Medievales, 6, Valencia, 1962), y documenta as formas Xauierrelatre, Xauierre a Latre, Xabier, Isciavier, Iscabier, Escaberri, Exavierre Allatre, Exivierre, Exabirri, Scavir ad latere, Exabirrilateri y Exavierrelatre.
Escapula
En lo plan frontal tiene forma triangular, y posee tres anglos (inferior, lateral y superior), dos caras (anterior y posterior) y tres marguins (superior, interno y externo).
Pisada
Una pisada (u pisata) ye o senyal en forma d'impresión u imachen que deixa una persona u animal andando. En a naturaleza o bardo ye un meyo adequato pa conservar as pisatas, en l'arena no se gosan conservar guaire tiempo. Os cazadors pueden seguir as pisadas d'os animals pa trobar-los quan son de cacera. En mastozoolochía as pisadas son importants pa demostrar en un puesto a existencia de mamifers difícils de trobar por os suyos habitos. Bi ha una sciencia dita "icnolochía" que estudía as pisadas d'os animals, y si as pisadas son fósils ye a paleoicnolochía a part d'a paleontolochía que las estudía.
Esperma
Denominacions populars
I hai varias parolas emplegadas popularment pa referir-se a o esperma en aragonés: babada, beta, sainete
Concello de Malaga
O Concello de Malaga (en castellano y oficialment: Ayuntamiento de Málaga) ye a institución que gubierna o municipio de Malaga (Espanya). O Concello ye liderato por l'Alcalde de Malaga, o qual s'esliche democraticament dende 1979. En l'actualidat l'alcalde ye Francisco de la Torre d'o PP y a chunta municipal ye formata por 31 concellers (13 d'o Partido Popular, 9 d'o PSOE-A d'o Compromís, 4 de Málaga Ahora, 3 de Ciudadanos y 2 d'a coalición de Málaga para la Gente). A seu d'o concello ye a Casa d'a Ciudat, en l'avenita de Cervantes.
Cabrejas del Pinar
Cabrejas del Pinar ye un municipio castellanleyonés, situato en a provincia de Soria. A suya población ye de 423 habitants (2006), en una superficie de 124,14 km² y una densidat de población de 3,48 hab/km².
Sant Vicient d'Aquilué
Puestos d'intrés
A ilesia parroquial de Sant Bertolomeu ye romanica, construita en o sieglo XII y enamplata en os sieglos XVI y XVII. Tien una sola nau que remata en un abside semicercular adornato con o tipico axedrezato chaqués.
Casualties of War
Argumento
Meserve fa que Díaz demane refirme aerio amanau ta asinas poder fer un asalto en a base d'o Viet Cong y dimpués li ordena tamién que mate a Tran en emplegando un cutiello. Tanimientres, antes de que Díaz pueda matar-la, Eriksson dispara lo suyo rifle en l'aire revelando asinas a presencia d'o pelotón a lo Viet Cong y entablando-se un tiroteyo. Tran preba de fuyir-ne, encara que Clark l'apunyala terne que terne. Eriksson intenta salvar-la pero Meserve lo fa planto en seco y lo fa cayer en golpiando-lo con a culata d'a suya arma. Cayiu en o suelo, Eriksson veye con impotencia cómo tot o pelotón dispara contra Tran cuantas vegadas dica que caye d'o puent y muere.
Eriksson ye en un bar trobando-ne-ie a un capellán castrense, a qui explica lo que s'escaició mientres a patrulla, y lo capellán lo comunica a los suyos superiors, ubrindo-se una investigación que remata con a compareixencia d'os quatre violadors dabant d'un consello de guerra. En a sentencia Meserve ye condenau a 10 anyos de treballos forzaus en licenciando-lo con deshonor de l'exercito estausunidense, Clark ye condenau a cadena perpetua, Hatcher a 15 anyos de treballos forzaus y Díaz a 8.
Galindo I Aznárez
Galindo I Aznárez recibió os tres condatos d'o suyo pai (Urchel, Cerdanya y Conflent) en bel inte antis de 833 y en 833 fue nombrato conte de Pallars y Ribagorza, pero nomás os gubernó una anyata. Dimpués d'un periodo de gubierno en Pamplona, tornó ta Aragón en 844 ta asumir l'herencio de Galindo Garzés que heba muerto sin de descendenzia.
Redondela
Redondela ye un municipio gallego situato en a comarca de Vigo y provincia de Pontevedra, estando situata amán de Vigo.
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte as siguients parroquias:
Fernando Romanos Hernando
Ye miembro d'o Consello d'a Fabla Aragonesa, d'o Consello Asesor de l'Aragonés y estió fundador de o Ligallo de Fablans de l'Aragonés. Ye responsable de socialización de l'Academia de l'Aragonés.
En lo politico se presento en las eleccions municipals por Chunta Aragonesista en Andorra (Teruel) en 2007
Atari 2600
thumb|300px|Atari 2600 Atari 2600 ye una videoconsola domestica de segunda cheneración desembolicada por Atari. Estió lanzada a lo mercato en 1977. Tien una CPU 1.19 MHz 6507 y una memoria de 128 bytes RAM, y s'han vendiu 30 millons d'unidatz.
Sieso de Chaca
Sieso de Chaca (en castellano Sieso de Jaca) ye un lugar aragonés d'o municipio de Candarenas, en a comarca de l'Alto Galligo. Hue deshabitato, a mayor parti d'as suyas casas datan d'o sieglo XVIII.
Quinto
Quinto (tamién ye dito Quinto d'Ebro encara que no ye o nombre oficial) ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza. Ye a capital d'a comarca d'a Ribera Baixa d'Ebro.
Puestos d'intrés
thumb|240px|Ilesia viella de l'Asumpción (sieglo XV)
Ahigal de los Aceiteros
Mugas
O suyo termin municipal muga a o norueste con Sobradillo; a o norte con La Redonda; a o nord-este con La Redonda; a l'este con Olmedo de Camaces; a o sudeste con San Felices de los Gallegos; a o sud con Puerto Seguro; a o sudueste con Portugal; y a l'ueste con Portugal.
Valdáliga
Cheografía
A localidat de Valdáliga se troba situada a 50 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a una distancia de 50 km d'a ciudat de Santander, a capital de Cantabria.
Torla-Ordesa
Torla-Ordesa (Torla dica noviembre de 2014) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, comarca de Sobrarbe. A población ye de habitants en una superficie de 169,2 km² y una densidat de 0 hab/km². A suya capitalidat ye en a localidat de Torla.
ColecoVision
thumb|300px|ColecoVision ColecoVision ye una videoconsola domestica de segunda cheneración desembolicada por Coleco. Estió lanzada a lo mercato en 1982. Tien una CPU 3.58 MHz Zilog Z80A y una memoria de RAM 1 kB, y s'han vendiu 2 millons d'unidatz.
Valle de Villaverde
Vinclos externos
[[Commonscat|Valle de Villaverde}}
Bocau
Bocau puet estar
Dalmatas
Historia
Cuan cayó l'Imperio Romano d'Occident a población romanizada de Dalmacia creyó un estau romano efimero, que remató ser administrau dende Costantinoble. A provincia romana de Dalmatia s'estendillaba dende a mar Hadriana dica os ríos Drava y Danubio. En 567 os avaros heban conquiesto o reino d'os Chepidos y s'heban moviu, chunto con os eslaus sozmesos a ellos, ta Panonia. Os conflictos entre avaros y l'Imperio Romano d'Orient amaneixioron immediatament. Entre 605 y 615 os avaros y os suyos vasallos eslaus atacoron a peninsula d'os Balcans, os establimientos romanos de l'interior de Dalmacia cayoron debant d'os invasors y fuoron eliminaus. Dimpués d'as incursions d'avaros y eslaus a sociedat romana de Dalmatia y o Illiricum quedó desconchuntada en tierras de l'interior, quedando restinchida a islas y ciudaz costeras.
Río Guadalop
Lo río Guadalop (Guadalope en castellano) ye un afluent d'Ebro por la marguin dreita. Naixe en Villarroya de los Pinars cerca de lo Puerto de Sollavientos, a 2.500 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, y caye en Ebro en la ciudat de Casp dimpués d'un recorriu d'una longaria de 160 km con un cabal meyo de 265 m³/s y una superficie de la suya cuenca hidrografica de 3.890 km². Las auguas de lo río Guadalop y los afluents suyos alimentan una important agricultura de regano, con especial dedicación a lo presco de Calanda. Pa regular l'augua bi ha diferents entibos.
Hidronimia
left|thumb|250px|[[Puent medieval sobre lo río Guadalop en Mirabet de la Sierra.]] left|thumb|250px|La [[cuenca hidrografica de lo río Guadalop.]] Lo escritor musulmán Yakut, de los sieglos XII y XIII menciona un termin agricola (nahiya) de la redolada de Zaragoza como Wadi al Lawh. Puet interpretar-se como río de los lobos u de las tablas. Tamién s'ha interpretau lo nombre a partir de l'antroponimo Lop, d'orichen romanico. Tamién i ha puesto influir la celebridat de lo Rei Lop en la formación de lo nombre, por analochía, (la zona d'este río la yeran ocupando los cristianos en la suya epoca).
Los musulmans andaluces no deciban igual a los ríos en tot lo suyo recorrido, sino por tramos dependendo de los lugars por a on que pasaba. Por d'encima de Calanda se deciba río de Cutanda u Cotenda, porque Cutanda yera lo nombre de lo districto (iqlim) de la redolada de Mas de las Matas.
Sambucus nigra
Fitonimia
En latín bi heba dos formas SAMBUCUM y SABUCUM, que explican las dos series de fitonimos que trobamos en l'aragonés ("samuco" y "sabuco"), y en las luengas romances en cheneral. SAMBUCU pervive en lo italiano stándard sambuco y en part de l'occitán sambuc. SAMUCU pervive en lo galaicoportugués y l'asturleyonés sabugo, en lo castellano saúco con las suyas variants, y en lo catalán y part de l'occitán saüc.
Saldias
A suya población ye de 119 habitants (2009), en una superficie de 9,04 km² y una densidat de población de 13,16 hab/km².
Basa de la Mora
L'ibón de Plan u Basa de la Mora (/'basa la 'mora/) ye un ibón u lago que s'ha feto en una fondada de sobreexcavación glacial y se troba a'l cabo d'el camín d'as colladetas de l'Ibón y la Ribereta, en a cuenca alta d'el barranco de l'Ibón, que mes ta baixo s'achunta en Plan d'Escún con el Cinqueta. La basa tien per el canto este la punta Meyodía y la penya de las Once que tan conoixidas son en a val de Chistau, y per l'ueste la punta d'es Litars (2612m) que la encaixonan ta par de la planeta de l'Ibón. Entre totas chuntas fan el macizo de Cotiella en el municipio de Plan debant de Chistén.
Granyena de les Garrigues
Granyena de les Garrigues ye un municipio catalán de la comarca de las Garrigas. La suya población ye de 161 habitants (2008), en una superficie de 20,47 km² y una densidat de población de 7,87 hab/km².
Al-Mutamán
Yúsuf al-Mutamán u al-Mutamín (en arabe المؤتمن al-mu'taman) estió un rei d'a taifa de Saraqusta perteneixient a la dinastía hudín entre 1081 y 1085.
Yúsuf al-Mutamán estió rei d'a taifa de Saraqusta en o suyo momento de maximo esplendor, dimpués d'o brilante reinau de su pai al-Muqtadir. Estió amás un rei erudito, protector d'as sciencias, d'a filosofía y d'as artes. Un eixemplo de rei saputo, conoixedor d'as matematicas —disciplina sobre a que escribió un tractau, o Kitab al-istikmal u Libro de perfección (en arabe, كتاب الإستكمال والمناظر)—, l'astrolochía y a filosofía, que continó a faina de su pai al-Muqtadir creyando una cort de saputos intelectuals que teneba como marco o poliu palacio de l'Alchafaría, dito, en ista epoca, o «palacio d'o goyo».
Ovulo
Os ovulos estioron descritos en 1827 per lo biologo Karl Ernst von Baer.
Al-Musta'in II
Debant d'ista situación, al-Mu'támid d'Isbiliya (Sevilla) pidió a os reis de Batalyaws (Badajoz) y Garnatah (Granada) que s'unieran a ell ta pedir a intervención de Yúsuf ibn Tasufín, emir d'os almurabitz, que acudioron en aduya d'as taifas hispanas y consiguioron vencer a la coalición de reinos cristianos, encabezaus por Alifonso VI de Leyón y Castiella en 1086 en a batalla de Sagrajas. Ista redota libró a Saraqusta d'a presión d'os cristianos por un tiempo: en 1086 a ciudat yera setiada por Alifonso VI que habió de debantar o setio ta enfrontinar-se a los almurabitz.
Bagà
Bagà (Bagà en catalán y oficialment, Bagá en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.
Die Toten Hosen
Mientres os suyos anyos de trachectoria os temas d'as suyas cancions han cambeato gradualment. A lo prencipio yeran prencipalment temas divertitos, pero dimpués s'han tornato mas seriosos, tocando dende fins d'a decada de 1980 cancions sobre temas socials y politicos como lo racismo y a xenofobia.
Chércoles
Chércoles ye un lugar d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón), situau en o municipio d'Almaluez. Fa parte d'a comarca d'o Campo de Gómara y d'o partiu chudicial d'Almazán.
Penya Blanca (Esper)
A penya Blanca (en castellano peña Blanca) ye un pico d'os Pireneus localizau en a provincia de Uesca con una altaria de 2.189 m sobre o livel d'a mar.
18 d'octubre
Anyos 1880
right|thumb|250px|O ciclista francés [[Lucien Petit-Breton, naixito o 18 d'octubre de 1882.]]
Ciellas
En o sieglo XV teneba 6 fuegos, que a meyatos d'o XIX ya yeran 9, con un total de 67 habitadors. Ista población baixó mientres a primera metat d'o siguient sieglo dica 1960 cuan o lugar estió vendito a lo Patrimonio Forestal d'o Estato.
Frank Jarvis
En os Chuegos Jarvis yera uno d'os favoritos ta aconseguir una medalla pero o gran favorito yera, Arthur Duffey, ganador d'os campionatos de 100 yardas d'a AAU de 1899 y os britanicos d'a AAA de 1900. Duffey ganó as series de clasificación y a semifinal d'os Chuegos Olimpicos. Claseficaron ta a final quatre corredors, os tres estausunidenses y l'australián Stanley Rowley. Prencipió a cursa con Duffey en o primer puesto, pero en a mitat d'a cursa una lesión le fizo abandonar a cursa y fue Jarvis qui aconsiguió a victoria. Atra victoria important ye o campionato d'Estaus Unius de 100 metros yardas en 1898.
Bastenas
Bastenas (Bastenas en occitán, Bastennes en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'as Landas, rechión de Nueva Aquitania, districto de Dacs y cantón de Costalat de Shalòssa.
La Redonda
La Redonda ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 101 habitants (2007), en una superficie de 16,64 km² y una densidat de población de 6,06 hab/km².
Villar Luengo
Historia
Lo lugar de Villar Luengo fue conquiesto por lo rei Alifonso II d'Aragón en 1170.
Apellius
Villar Luengo ye l'orichen de lo linache infanzón de los Feced, apelliu castellanizau a sobén como Eced y relacionau etimolochicament con lo toponimo Fet de Ribagorza Baixa.
Ernesto Bribián
En o suyo honor o CA Monzón organiza o Trofeo Ernesto Bribián, una competición entre clubs con una antiguidat de mas de 70 anyos.
As Corz
Historia
O momento historico mas estudiau d'a historia d'as Corz ye un acontecimiento escaito en l'anyo 1590, por un treballo que va estar publicau en a revista Linajes de Aragón por Alberto Panillo en l'anyo 1910, en referencia con l'apellido Lascorz, que en l'actualidat lievan cualques linaches con oríchens en Sobrarbe.
Chipeta Alto
Chipeta Alto ye un pico de 2.175 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en Aragón.
Lola Anglada
Obras publicatas
thumb|left|300px|Placa commemorativa a Tiana
Pinillos
A suya población ye de 19 habitants (2006) en una superficie d'11,89 km², con una densidat de población d'1,60 hab/km².
Ficedula hypoleuca
La suya largaria ye d'entre 12 e 13,5 centimetros. Lo masclo reproductor ye reconoixible per lo suyo plumache negro per dalto, con malla blanca en a frent, y blanco per debaixo, con randeta blanca tamién en l'ala. Lo plumache d'a fembra ye mas d'un pardo claro. Ta d'agüerro, sindembargo, los dos sexos comparten la mesma color pardisca, lo que fa difícil diferenciar-los d'altros cazamoscas d'o mesmo chenero. Ista diferencia sexual fa que se distinga de l'aleta parda.
Lo bieco u pipón ye negro. Amás d'os insectos cazatos de revolata (mosquitos, palometas...), ista especie s'alimenta tamién de lulos y d'as tenyas que atrapa en as fuellas d'os caixicos. Ye sobretot en os caixicars an puede sentir-se lo melodioso canto suyo ta de primavera, anque puede trobar-se en altras arboleras y selvas caducifolias, an aproveitan los foratos d'os árbols ta fer niedo.
Estación de Mora de Rubielos
S'articula arredol d'a gara de Mora de Rubielos.
Imperio Parto
L'Imperio Parto u Imperio Arsacida estió un estato con una important potencia politica y militar iranica dende l'anyo 247 aC dica l'anyo 224 en l'Antiga Persia. Lo nombre d'Arsacida vién d'Arsaces I, chefe de la tribu Parni que fundó este imperio a meyaus de lo sieglo III aC quan conquirió Partia, alavez una satrapía en rebelión contra l'Imperio Seleucida. Mitriades I de Partia (171 aC-138 aC) ixampló l'imperio prenendo Media y Mesopotamia a los seleucidas. En lo suyo apocheu, l'imperio parto s'estendillaba dende las fuents de lo río Eufrates en l'actual surueste de Turquía dica l'este d'Irán. L'imperio yera situau en la Rota de la Seda y esdevinió un centro cultural y comercial entre l'Imperio Romano y la China Han.
L'Imperio Parto perdió muita influencia politica y terreno con las campanyas de conquista de Trachán, que deposó un rei titere de los partos en Armenia y dimpués la conquirió, como tamién conquirió Asiria y Mesopotamia. Los exercitos romanos plegoron a prener Babilonia, Seleucia, a mesma Ctesifont en l'anyo 116, y plegoron a la mesma costa de lo Golfo Persico, pa cruzar lo Khozestán y prener Susa en ixe mesmo anyo.
Plaza de Basilio Paraíso
D'ista plaza parten belunas d'as carreras más importants d'a ciudat como son a Gran Vía y os paseyos de Pamplona, Independencia, Constitución, Damas y Sagasta.
Ciudaz d'Israel
Ista ye una lista de ciudaz d'Israel por districtos que se basa en o index actual d'a Oficina Central d'Estatisticas d'Israel (CBS). En Israel o sistema de gubierno local, ye o municipio urbán y puet estar concedito a un concello por o Ministerio d'o Interior israelín, cuan a suya población brinca d'os 20.000 habitants. O termin "ciudat" no se refiere por un regular a os Consellos locals u as arias metropolitanas, a tamas de que una ciudat se define a sobén como nomás una chicota parti d'una zona urbana u zona metropolitana d'a población. 73 municipios israelins se consideran ciudaz.
Preposicions en anglés
Preposición on
A preposición on se fa servir pa expresar relación de contacto u proximidat a superficies planas: on the floor, on a road.
Preposición as
A palabra as puet fer d'adverbio u de preposición, en o suyo orichen ye una forma redueita de als u ase en anglés meyo, que son variants diverchents de also (de l'anglés antigo eallswā). Debant d'un substantivo fa de preposición y a diferencia de like no fa comparanzas ni indica pareixiu, indica que una cosa literalment ye o que ye. Se fa servir muito quan se parla d'as profesions, d'os emplegos, d'as funcions u de como se fa servir qualquecosa:
Substantivo mes preposición
A preposición about acompanya a sobén a substantivos como argument:
A preposición for acompanya a sobén a substantivos como apology, cheque, demand ("requesta"), need y reason. A preposición in puet acompanyar a substantivos como increase y interest:
A preposición of puet acompanyar a sobén a substantivos como advantage, awareness, disadvantage, lack, reason y cause: A preposición on puet acompanyar a substantivos como effect y report: