cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buenos Aires
Escaicimientos esportivos
Un anyo dinantes s'organizó en Buenos Aires como a sola siede o I Campionato d'o Mundo de Baloncesto organizau por a FIBA, tamién estió una d'as siedes d'o Campionato d'o Mundo de Baloncesto de 1990.
Hongaros (desambigación)
Os hongaros pueden estar:
Val d'Arán
Economía
thumb|right|200px|As pistas d'esquí de [[Baquéira-Beret, principal motor economico d'a val.]] A economía tradicional d'a val d'Arán, como en a más gran parti d'as vals pirenencas, yera alazetada en o bestiar y as expleitacions forestals. En o sieglo XX, dos factors trascendentals marcoron o devenir-se de l'apuyanza economica d'a val, a construcción d'a carretera d'o tonel de Vielha en es anyos 40, y l'apertura d'as pistas d'esquí de Baquèira-Beret. A combinación d'os dos escaicimientos condicionó que una tierra de pastors y picadors se convertise en o important foco turistico que ye a l'actualidat, y tamién que se producise una rapeda transición dica que se fese una d'as comarcas con a renta per capita més altera de Catalunya.
Dialecto hamburgués
Subdialectos
O baixo saxón de Hamburgo se divide en dos grans grupos que refleixan bien as antigas esferencias culturals entre as zonas de geests y as d'almarchals.
- D'atra man se troba o Marsch-Platt u "dialecto d'os almarchals", que ye o conchunto de variedatz que se charran en os almarchals que son amán d'o río Elba, encluyindo-ie a propia ciudat d'Hamburgo. Destacan o dialecto de Finkenwerder a l'ueste d'Hamburgo, d'o que bi ha quantas obras escritas, asinas como as variedatz d'os destrits de Vierlande, Alten Land, y Harburg entre atros. Tamién cal destacar o dito Hafenplatt u "dialecto d'o puerto", que se charraba d'antis mas en os arredols d'o puerto d'Hamburgo y en o districto de St. Pauli.
Hongaros (pueblo nomada)
Os bulgaros clamoron a los pacinacos pa que tamién fesen pinza a los hongaros, d'una traza que os hongaros fuoron empentatos ta l'ueste por ellos y rematoron establindo-sen en Panonia a fins d'o sieglo IX conducitos por o Khan Arpad.
O biznieto d'Arpad, Geza se convirtió a lo catolicismo en 975, y lo suyo fillo, Esteban, fue declarato rei por o Papa de Roma en l'anyo 1000.
Los Mancusos
Los Mancusos ye un grupo de teatro aragonesa naixida en 2006.
Tabitha St. Germain
Tabitha St. Germain, naixita de Vancouver (Columbia Britanica) l'11 d'agosto de 1976, ye una actriz canadense.
Tràpani
Historia
Tràpani estió l'antiga ciudat de Drepanum en l'Antiga Roma, y ya se charra d'ella como o puerto d'a amanata ciudat d'Erice. Fue fortificata por o cheneral cartachinés Amilcar l'año 260 aC.
Plana de Uesca
A Plana de Uesca (Hoya de Huesca en castellano, Hoya de Huesca/Plana de Uesca oficialment ) ye una comarca d'a Provincia de Uesca en a Comunidat autonoma d'Aragón (Espanya).
Comunidat de Calatayú
A Comunidat de Calatayú ye una comarca d'Aragón situata en a provincia de Zaragoza. Ye composada por 67 municipios estando a comarca aragonesa con mas municipios. Historicament a comarca yera mas gran ya que le pertocaban municipios que actualment son de Soria y Guadalachara.
Muga a o norte con Aranda y a Val de Xalón, a l'ueste con o Campo de Carinyena y o Campo de Daroca, a o sud con Guadalachara y a l'este con Soria.
Lo Castellar
Cheografía
Lo Castellar ye situau a piet de la sierra d'el Chaparral y a lo sudueste, a lo sud de Majamil y chunto a lo barranco de Malezas u río de Castellar, tributario de lo río Alcalá, en la cuenca hidrografica de Millars.
Corz de Casp-Alcanyiz-Zaragoza (1371-1372)
En febrero de 1372 y debiu a la extensión d'a pandemia tornaban a tresladar-se as Corz ta a ciudat de Zaragoza:
Ilesia de Sant Nicolau de Bari d'o Frago
Caracteristicas arquitectonicas
Ye prou conoixito uno d'os suyos chapitels, a on se representa una bailarina, elemento decorativo común con cuantas atras ilesias d'a comarca a on treballó o mayestro d'Agüero.
En o suyo interior un retablo preside l'abside, situato dencima d'una cripta, estando asinas o presbiterio debantato, y bi ha tamién un coro d'o sieglo XIV.
Economía de mercau orientada a lo socialismo
La economía de mercau orientada a lo socialismo (vietnamita: Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa) ye lo títol oficial atorgau a lo sistema economico actual en a Republica Socialista de Vietnam. Se describe como una economía de mercau multisectorial an lo sector estatal chuga un papel decisivo en l'adreza d'o desembolique economico, con l'obchectivo final a largo plazo de desenvolver lo socialismo.
Benazal
miniaturadeimagen|Benazal/Benassal Benazal (Benassal en catalán, Benasal en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de l'Alto Mayestrato. La suya población ye de 1.340 habitants (2005), en una superficie de 79,6 km² con una densidat de población de 16,83 hab/km².
Historia
En 1239 Blasco d'Alagón lo cedió a Belenguer de Calatarra pa que lo repoblase. L'escriba de lo texto yera aragonés, pus i apareixen os toponimos menors en idioma aragonés:
Juniperus thurifera
Estau de conservación
En Exelsa bi ha atra sabina testimonial, de 10 m d'altaria
Lidje
A ciudat tien una población de 187.432 habitants en 2006, con una superficie de 69,39 km² y una densidat de población de 2.701 hab/km². A suya aria urbana tién, alto u baixo, 600.000 habitants, y ye a capital economica oficiosa d'a rechión de Valonia. Ye a tercera aria metropolitana de Belchica dimpués de Bruselas y Anvers; y ye a cuatrena ciudat d'o país dimpués d'Anvers, Gant y Tchålerwè.
Idioma baixo alemán
En os Países Baixos
As variedatz de baixo saxón neerlandés, que tamién se gosan definir como dialectos d'o neerlandés, son:
Lista de molimentos d'a Chacetania
Lista de molimentos d'a Chacetania catalogatos como Bien d'Intrés Cultural:
Albocázar
La suya población ye de 1.439 habitants (2010), en una superficie de 82,29 km² con una densidat de población de 17,49 hab/km².
Cheografía
La localidat d'Albocázar se troba situata a 538 metros d'altaria sobre lo ran de la mar, a una distancia de 55 km de la ciudat de Castellón de la Plana, la capital de la suya provincia y de lo suyo parito chudicial, y de 126 km de la ciudat de Valencia, la capital de lo País Valenciano.
Demografía
miniaturadeimagen|Albocázar-Albocàsser.
23 de febrero
Sieglo XX
right|thumb|250px|A soprano australiana [[Nellie Melba, qui morió o 23 de febrero de 1931.]]
Culeca
A culeca ye una laminería que consiste d'una coca feita de pan dulce con forma de muller y con dos uegos en o suyo interior. En Borcha se mincha lo diya de Sant Chorche, lo mesmo que en Ambel. En Ainzón lo día de Sant Roque. En Fuent de Xalón lo Domingo de Resurrección. Por unatra parti en Magallón as culecas tienen forma redondiada y son banyadas en clara de uego.
Sent Joan Potge (Pireneus Atlanticos)
A suya población ye de 64 habitants (1999) en una superficie de 3,93 km², con una densidat de población de 16,28 hab/km².
Machairodontinae
Descripción
O conchunto d'as diferenciacions morfolochicas d'o grupo fa pensar que os macairodontins yeran felidos especializaus en fer un tipo de caza que no se fa entre os suyos parients actuals. Se crei que os macairodontins depredaban principalment sobre especies de mamiferos más grans que ellos, a os qui debeban inflichir feridas profundas con os canins y posiblement se retiraban dimpués a distancia prudencial, tot reducindo o tiempo de luita cuerpo-a-cuerpo a lo minimo.
Ganttproject
GanttProject ye un software libre de chestión de programas, desarrollau en lenguache Java, que permite usar-los en a más gran parte de sistemas operativos: Windows, Linux, MacOS. GanttProject permite a planificacion d'un programa u prochecto a traviés de a realización d'un diagrama de Gantt. Esta ferramienta permite fer diagramas de Gantt, y retz PERT.
Ladislau IV de Polonia
Ladislau IV de Polonia u Ladislau IV Vasa (en polaco Władysław IV Waza), naixito de Cracovia (Republica d'as Dos Nacions) o 9 de chunio de 1595 y muerto en Merecz (Republica d'as Dos Nacions) o 20 de mayo de 1648, estió un Rei d'a Republica d'as Dos Nacions (Polonia-Lituania) dende o 8 de noviembre de 1632 dica la suya muerte. Yera fillo d'o rei Sechismundo III de Polonia y d'a suya muller l'archiduquesa Ana d'Austria.
Passer domesticus
Nidificación
Sobre a rudiosa nidificación de os gurrions, existe un dito que relaciona o prencipio de l'actividat reproductora d'istes animals con l'arribada de a primavera:
Vinclos externos
Sparrow
Seculs
Historia
Existe a teoría que los relaciona con a tribu kabar, (a tribu "rebel") una tribu no hongara que emigró chunto con os hongaros y en a que hi heba alanos, bulgaros y gazaros. En o libro semilechendario Gesta Hungarorum mencionan Khazaros en l'ueste de Rumanía en l'inte que encomienza a suya conquiesta por os reis hongaros. D'alcuerdo con esta teoría ixos gazaros que contribuiban a la conquiesta de Transilvania esdevenirían os seculs sieglos més tarde, establitos en o cabo de Transilvania defendendo a muga oriental d'o Reino de Hongría contra os pueblos d'as estepas a cambio de privilechios, d'a mesma traza que os cosacos dende os sieglo XVI u os repobladors baixo o rechimen d'aprisio en a Extremadura Aragonesa quan a Edat Meya.
Santa María del Campo
Cheografía
A localidat de Santa María del Campo se troba situada a 815 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 36 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Sopa dulce de Mallén
A sopa dulce ye una laminería tipica de Mallén que consiste en una sopa feita con trozos de pan de dos u tres diyas d'antiguidat que son humedius y espolvaraziaus con zucre, aceite d'oliva, pinyons y almendras. Con uegos batius adhibius s'introduz en o forno entre bells vente menutos.
Moyuela
Moyuela ye un municipio de la provincia de Zaragoza (Aragón), situato en a comarca de lo Campo de Belchit. La suya población yera de 260 habitants en 2010, en una superficie de 42,78 km².
Comunidat de Madrit
A suya población ye de 6.454.440 habitants en una superficie de 8.022 km², con una densidat de población de 804,6 hab/km² (2014).
Pronombre personal
Pronombres personals en o latín
Os pronombres personals en latín yeran:
Malanquiella
Patrimonio historico y arquitectonico
Bi ha runinas romanas y un molín de tipo manchego de l'anyo 1665, con 21,2 metros de diametro, o mas gran d'ixe tipo que existe en o mundo.
The Last Kingdom
The Last Kingdom (en aragonés O Zaguer Reino) ye una serie de televisión britanica enguerada en octubre de 2015 gracias a la BBC America. Ye un drama historico, basau en as novelas de The Saxon Stories de Bernard Cornwell, que narra a invasión nordica de Gran Bretanya.
Participio
O participio en aragonés
O participio en aragonés provién d'o participio pasau latín, que por presentar una oclusiva xorda intervocalica -T-, fa que en aragonés actual bi haiga dos variants principals. En aragonés común se pueden escribir as dos, pero se considera mes chenuina a que mantién a oclusiva intervocalica -t- d'acuerdo con a fonetica aragonesa suposadament mes caracteristica, encara que esta forma ya estase restrinchida en o sieglo XIX a l'aragonés central y siga actualment en camín de desapareixer.
Manchús
Luenga
Una parola d'orichen manchú present en o lexico d'as luengas occidentals ye "soya".
Hongaros
Historia
Descienden de pueblos eslaus y talment d'atros orichen como vlacos y pueblos chermanicos sozmesos por una minoría dirichent formada por un pueblo nomada d'as estepas d'Europa oriental de qui prenen o etnonimo d'hongaros u maguiars. A denominación de maguiar lis vien por a tribu prencipal d'a federación de 10 tribus dita on-gur (as "diez tribus" u as "diez sayetas").
Diverchencia evolutiva
thumb|right|250px|Diferents especies de [[pinzano de Darwin|pinzans de Darwin, que diverchión dende un solo antipasau común.]] A diverchencia evolutiva ye o procés evolutivo que produz estructuras diferents en organismos que tienen un antipasau común, a partir d'una estructura que ya yera present en ixe antipasau. Una d'as conseqüencias d'ista diverchencia puede estar a formación d'especies nuevas, descendients d'a primera, por especiación.
JahSta
Biografía
En l'anyada 2000 editan o suyo primer CD Jah'sta, que contó con a producción de Tony López (Ska-P) y les levó a estar conoixius y actuar en buena cosa de festivals.
Henry Fonda
Ye o pai d'os actors Janet Fonda y Peter Fonda.
Premios
En 1980, Henry Fonda recibió un Premio Cecil B. DeMille a tota a suya carrera; y en 1981 un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico por On Golden Pond, de Mark Rydell.
Francisco Javier Ferraz y Cornel
Carrera
A les lechislatures de 1841 y 1843 salle esleiu senador per Zaragoza. El 30 d'octubre de 1849 la reina Isabel II el nombraríe senador vitalicio. Francisco Javier Ferraz y Cornel mòre a'l municipio alicantino de Mutxamel el 12 d'octubre de 1850, dan 73 ans.
Districto d'Augsburg
O districto d'Augsburg (en alemán Landkreis Augsburg, en suabio Landchrais Augschburg) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Miguel Fleta
En setiembre de 1917 ye cuan destacó en un concurso d'ixota celebrato en Villanueva de Galligo. Dimpués d'isto fue ta Barcelona a estudiar en o Conservatorio Isabel II.
A suya voz podeba cubrir dende o tenor dica o baritón y o suyo repertorio s'adaptaba a las obras d'a escuela italiana de Verdi (Aida, Rigoletto), Donizetti (La favorita), Leoncavallo (I pagliacci) y Puccini (Tosca, Turandot)
Cosculluela de Sobrarbe
Estructura urbana
Bellas casas en o nuclio se troban encara en l'actualidat en periglo d'espaldar-se, y belaltras han caido como consecuencia d'as anyadas de despoblación. Manimenos, a mayoría s'han restaurau ta que se podese tornar a habitar-las. I existe cualqunas que s'adedican ta turismo rural. thumb|right|180px|Un [[blasón en a frontera d'una casa.]] O numero orichinal de casas que i heba yera de trenta y tres, y os suyos nombres, que en l'actualidat se puede trobar-los en un cartel informativo a'l costau de a ilesia, incluyen apellidos d'oríchens diversas: aragoneses, a mayoría, d'entre os habituals en a comarca de Sobrarbe (casa Sasé, casa Campo, casa Garcés, etc.) belaltros apellidos catalans (casa Capdevila, casa Llop), bel apellido basco (casa Uriondo), uns cuantos frecuents en Espanya y en Francia (casa López, casa Sánchez, «Maison Du Lac» -casa d'o pantano-) y dica una que ha nombre en holandés (casa Van Cooten). Istes zaguers corresponden con casas rebaptizadas por os suyos amos actuals, cualquns plegaus de fuera d'Espanya, y han alterau a tradición nominal d'as casas de Cosculluela.
Desideria Giménez
Desideria Giménez Moner (tamién conoixida como "La Cazoleta") yera una militant d'as Choventutz Socialistas Unificadas que enarboló la bandera roya entre la manifestación d'o Primer de Mayo de 1936 en Chaca. Per ixa razón estió aturada y posteriorment afusilada per os faixistas sublevaus o 6 d'agosto de 1936 con nomás 16 anyadas d'edat.
Vértiz Esteban
O vértiz Esteban ye un mont de 748 metros d'altaria situau en provincia de Zaragoza, en a parti mas alto d'os monts de Castellón.
Matilla de los Caños del Río
Matilla de los Caños del Río ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 668 habitants (2007), en una superficie de 69,29 km² y una densidat de población de 9,64 hab/km².
Cerdanyola del Vallès
A suya población ye de, en una superficie de 30,60 km² con una densidat de población de 0 hab/km².
Alifonso III d'Aragón
Coronación
Dimpués d'arribar ta Alicant en rematar a conquiesta d'o Reino de Mallorca, marchó enta a ciudat de Valencia, a on fue churau rei o 2 de febrero de 1286. Posteriorment fue coronau rei d'Aragón en a Seu de Zaragoza o 9 d'abril de 1286 por o bispe de Uesca, ya que no se i trobaba l'arcebispe de Tarragona, que ye qui heba de coronar a os reis d'Aragón dende tiempos de Pero II, encara de feito dengún rei d'Aragón fue coronau por iste cargo eclesiastico.
Conquiesta de Menorca
thumb|250px|Estatua d'o rei Alifonso III o Liberal en a ciudat menorquina de [[Maó.]] thumb|A suya sepoltura O 21 de noviembre salioron as naus que facioron escala en Mallorca, a on remanioron dica dimpués de Nadal. As fuerzas -que se calcula, que facioron parti d'a expedición- contaban con bels 20.000 hombres y mas de 100 naus catalanas, aragonesas y sicilianas. Arriboron a o puerto de Maó o 5 de chinero de 1287, pero as tropas cristianas no desembarcoron dica o 17 d'o mesmo mes, día en que actualment se celebra o día de Menorca. Encara que as tropas musulmanas resistioron, habioron de replegar-sen a o castiello de Sent Agáyz (Santa Agueda) y demandar a rendición.
Santa Monica (California)
Santa Monica ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de California. Fa parte d'o condau de Los Angeles.
L'Artiga
Toponimia
L'"Artiga" ye un toponimo transparent en idioma aragonés.
Galicia
L'aria agora clamada Galicia estió habitada per primera vegada per humans mientres o Paleolitico Meyo, y prene lo suyo nombre d'os Gallaeci, un pueblo celta.
Ixeta
I hai cuantos tipos de mecanismos que fan a función d'una ixeta, en cheneral consisten en un cuerpo fixo que disposa d'una pieza interior accionada dende l'exterior, la quala por o suyo movimiento ya siga de rotación u de translación, permite u impide o paso de l'augua u d'unatro fluido. A ixeta tamién tiene un tubo que diriche enta difuera o churro que sale.
Guaso
Guaso ye un lugar d'o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe, en a provincia de Uesca. A suya población ye de 106 habitants.
Palau-saverdera
Cheografía
Palau-saverdera ye situato a 78 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Hespital de Santa Cristina de Somport
A decadencia prencipia en 1374 y mientres o sieglo XVI, debito a las guerras entre catolicos y hugonotz, os monches albandonan o hespital y s'estableixen en a suya ilesia-palacio de Chaca.
Chenero gramatical
O chenero gramatical en latín
En a luenga latina bi heba tres cheneros: masculín, feminín y neutro. A mayoría d'as palabras de chenero masculín terminaban en -US, as femininas en -A y as neutras en -UM, encara que bi heba cuantas excepcions, como tamién en as luengas romances actuals.
Huerta de Rey
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Hinojar del Rey, Peñalba de Castro y Quintanarraya.
Alemán hamburgués
O Missingsch
L'aleman stándard u "rechiolecto" (en alemán Regiolekt) que domina hué en a redolada d'Hamburgo ye un Missingsch – no s'ha de confundir con o baixo alemán. O Missingsch ye – como diz o suyo nombre "mezclato" – una mezcla de alemán stándard y baixo alemán. En realidat ye comunment acceptato, que o termín local ta decir a o Missingsch yera Meißnerisch, asinas que o l'alemán d'a cancellería de Meißen u Saxonia, proveniba de l'alto alemán. Atra teoría diz que prene o nombre d'o latón (en alemán Messing . A gramatica ye prencipalment baixoalemana y o vocabulario ye una mezcla de l'alto alemán con expresions provenients d'o baixo alemán.
Desaparición d'os sonitos s-pitzen S-teins
En o baixo alemán orichinal d'Hamburgo no existiba o sonito inicial sch debant de consonant y en cuentas d'isto bi heba una s fuerte. Manimenos hue nomás s'observa esporadicament y como herencio d'o pasato a "s" fuerte en os grupos st u sp
Occitán gascón
Rasgos propios d'o gascón
Bellas d'as caracteristicas particulars d'o gascón son:
José Ferraz y Cornel
Carrera
Va pasar el zaguer temp de la suya vida retirau de la vida publica a Valencia, a resultes de la muòrt d'un fillo. Va deixar estar la politica y va fer bells cargos, coma director de l'Hespital Provincial y de la Casa de Beneficiencia de la capital d'el Turia. Va morir el 30 de chunyo de 1854 a ista ciudat. Tenibe cinquanta-hueito ans.
Caixa
Materials
O material de fabricación d'a caixa puet determinar a forma d'a suya utilización asinas como os articlos a contener:
Cassanha (Gers)
Cassanha (Cassanha en occitán, Cassaigne en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón d'Armanhac-Tenarèsa.
Chacetania
A luenga vernacla d'a Chacetania ye l'aragonés, charrando-se a suya variedat l'aragonés occidental, chunto con o castellano que en ye l'oficial.
Abadía de Port du Salut
La Abadía de Port du Salut (Abbaye de Notre-Dame du Port du Salut en francés) ye una abadía francésa que se troba situata en l'actual comuna francesa de Entrammes (Mayenne).
Chacetania
Composan a Chacetania 20 municipios.
Subchección
Subchección puet estar:
Agustina d'Aragón
A Guerra d'Independencia
Mientres o setio de Zaragoza, Agostina fació l'acción heroica por a cual ye celebre. Habendo caito nafratos u muertos toz os esfensors d'a Puerta d'el Portiello, as tropas de l'Exercito francés s'aprecisoron a prener-la por a fuerza. Estando a situación desesperata Agostina, que formaba parti d'una colla de mullers que atendeba a os numerosos feritos, consiguió disparar un canyón sobre as tropas francesas que correban sobre a dentrada aparentemente indefensa. Os asaltants franceses, temiendo una emboscada, se retiroron y nuevos esfensors acudioron a tapar o forato, esfendendo-se a ciudat una vegata mas.
Fiestas de San Blas y Santa Águeda (Mequinenza)
Las Fiestas de Sant Blas y Santa Águeda ye una celebración d'o municipio de Mequinenza en a provincia de Zaragoza, comunidat autonoma d'Aragón que consiste en una festividat que forma parte d'a tradición historica d'a localidat per la suya antiguidat y continuidat a traviés d'o tiempo y per la orichinalidat y diversidat d'os suyos actos, convertindo-se en un fenomeno turistico con gran atracción de visitantes​. I hai constancia de mas de 300 anyos de celebración, con una activa participación d'a población local tanto en as celebracions relichiosas como festivas. Estas fiestas incluyen actos singulars como la entrega d'a gayata de mando, los concursos de disfraces (tanto infantil como de adultos) asinas como la elaboración d'a "coca" y lo "pa beneït". Tienen puesto entre la primera quincena de febrero, son consideradas como las fiestas d'hibierno d'a localidat y dende 2018 gozan d'a reconoixencia de Fiestas d'Interés Turistico de Aragón.
Rubiuelos de Mora
Rubiuelos de Mora u Rubielos de Mora ( u ) ye un municipio de la provincia de Teruel, situato en la comarca de Gúdar-Chabalambre. La suya población ye de habitants, en una superficie de 63,7 km² y una densidat de 0 hab/km²
Toponimia
L'apelativo de Mora ye cuaternato en la versión B d'as "Cronicas d'os Chudeces de Teruel" referito a l'anyata chudicial 1407-1408:
18 de febrero
Sieglo XV
right|thumb|200px|O [[fisico italiano Alessandro Volta, naixito o 18 de febrero de 1745.]] right|thumb|200px|L'actriz Estausunidense [[Cybill Shepherd, naixito o 18 de Febrero de 1950.]] right|thumb|200px|O actor Estausunidense [[John Travolta, naixito o 18 de Febrero de 1954.]] right|thumb|200px|L'actriz Estausunidense [[Molly Ringwald, naixito o 18 de Febrero de 1968.]]
Taxón
S'ha de parar cuenta que os taxons se troban adintro d'una clasificación dada, subchecta a cambeos y sobre a qual i puede haber discrepancias.
Sant-Maloù
Cheografía
Ye situato a sisanta kilometros d'o Mont Sant-Michel
Historia
En a Edat Meya, Sant-Maloù estió obchecto de guerras por a suya posesión entre o reino de Francia y lo ducau de Bretanya. Sant-Maloù proclamó a suya independencia en 1490, y estió independient durant quatre anyos. A ciudat fue incorporata pa cutio a Francia en 1493.
Amaiur
Historia
O 30 de chunio de 1922, en o mesmo puesto an se i trobaba lo castiello d'Amaiur, se debantó un monolito en recordanza d'os navarros que lo esfensoron, que resultó estricallato dimpués que fesen esclatar un carga explosiva la nueit d'o 26 al 27 de chulio de 1931. No seria dica l'anyo 1982 quan, con refirme d'as deputacions de Navarra, Alaba, Guipúzcua y Bizcaya, amás d'o Gubierno Basco, fue reconstruito y reinaugurato de nuevo.
Fiestas y celebracions
As fiestas grans d'Amaiur se celebran o 15 d'agosto en honor a Asumpción de Santa María.
Articlo definiu en bavaro
En bavaro existe ta cada articlo definiu formas de nominativo, acusativo y dativo. En os casos en que l'articlo ye dezaga preposición no existe una forma de nominativo, ya que as preposicions requieren l'uso d'o acusativo u o dativo. En contra de l'alemán no bi ha formas de chenitivo en bavaro.
Articlo definiu tonico
As formas tonicas (betonte) de l'articlo definiu en bavaro son as siguients:
Pronuciación de l'articlo definiu atono femenin y plural
A pronunciación de l'articlo definiu atono femenín y plural "d" cambea adaptando-se seguntes o prencipio d'a siguient parola. Existen as variants "d", "b", "k", "g" y "t". Cal parar cuenta que no se pronuncia chunto con a parola posterior como se fería en aragonés quan s'apostrofa, sino que se pronuncia deseparau:
Adchetivos demostrativos
En bavaro a forma de l'adchectivo demostrativo ye a mesma que o articlo definiu tonico deà/de/dees, por o que a vegadas ye dificil distinguir-los. Un eixemplo, en as siguients frases se puet saber si se fa servir un adchectivo demostrativo u un articlo definiu por o contexto d'a frase:
Cantro
Actualment y a partir d'a segunda metat d'o s. XX cuasi no se n'emplega, habendo-se substituyiu per recipients de plastico u altros materials que ofreixen millors prestacions.
Punta de l'Escalar
Se troba a o norte d'o cul de l'Escalar, sobre l'ibón d'Escalar (2.078 m).
1937
Aviento
right|thumb|250px|O compositor basco-francés [[Maurice Ravel, qui morió o 28 d'aviento de 1937.]]
Arandiga
Arandiga (oficialment, en castellano, Arándiga) ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza situato en la comarca de la Comunidat de Calatayú.
Cheografía
La localidat d'Arandiga ye situata a 462 metros d'altaria decima de lo livel d'a mar, a una distancia de 70 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón.
Categoría taxonomica
Anque cadaguna d'ellas puede tener subdivisions y supradivisions que tamién se considera categorías, como o superreino, a subclase, superorden, suborden, subchenero y belatras no tan obvias, como a tribu, que ye una subdivisión d'a familia.
Corona del Fraile
Cheolochía
En a corona del Fraile afloran as calsineras con oncolitos d'a Formación Figueruelas (Kimmerigchián, Churasico superior).
Velilla de la Rad
Velilla de la Rad estió un lugar d'a Riocha desapareixito en a Edat Meya. Yera situato en o parache La Rad, situato a meyo camín d'as localidaz d'Albelda de Iregua y Entedigone (Entrena). Estió enmentata en o inventario, feito por Mirón, d'o Monesterio de Sant Martín d'Albelda.
Mayenco
200px|thumb|right|Fusión d'a nieu en o [[Parque Nacional d'os Glacials (Estaus Unius), que fa que creixca o río]] Un mayenco ye o deschelo u fusión d'o chelo y nieu en primavera que causa a creixita d'os ríos, y tamién a mesma creixita d'un río como consecuencia de fundir-se a nieu y o chelo en primavera. Gosan producir-se en mayo (d'astí o nombre) u chunio, y son os millors días pa baixar as navatas en os ríos pirenencos. Un mayenco de gran mida baixando por un río u torrent con muita enerchía ye una mayencada.
Taxonomía
A taxonomía (foneticament /taksonoˈmja/, ye un cultismo que dimana d'o griego τάξις, transliterau como táxis y pronunciau /'taksis/, «ordenamiento» y νομος, nomos, «regle») ye en un sentiu cheneral a sciencia d'a clasificación. Normalment, o termino se troba aplicau a la taxonomía biolochica, que ye especificament a clasificación scientifica d'os sers vivos, por o que ye una disciplina d'a biolochía sistematica.
Fuents de Rubielos
Mugas
Lo suyo termin muga con Olba, Rubiuelos de Mora y Nogueruelas.
Mantova
O suyo termin municipal muga con os termins de Bagnolo San Vito, Curtatone, Porto Mantovano, Roncoferraro, San Giorgio di Mantova y Virgilio.
Nuella
Toponimia
Manimenos La forma actual Nigüella se troba ya en lo fogache de 1495. Seguntes la tradición popular, lo toponimo provién d'una batalla entre Pero IV d'Aragón y los unionistas. Dimpués de la batalla en lo lugar no quedó «ni huella» ("ni pisada") de vida.
Sieglo III aC
O sieglo III aC ye formato por os anyos entre l'anyo 300 aC y l'anyo 201 aC, istos dos tamién encluyitos.
Aninyón
Toponimia
O suyo nombre promana d'o nombre de persona en latín "Aninius".
Anagnina (metro de Roma)
Se troba en a confluyencia entre a via Tuscolana y a via Anagnina, amán d'o deposito de Osteria del Curato.
Intercambios
A gara ye connectada con diferents linias d'autobús urbán e interurbán d'as interpresas ATAC y COTRAL; asinas como una linia dreito a l'aeropuerto de Ciampino.
Taekwondo
250px|thumb| Logo olimpico d'o taekwondo thumb|250px|Competizión de Taekwondo O taekwondo u millor taegwondo, pronunciato en aragonés como Taicuondo, ye un arte marcial d'orichen coreano, pro pareixito a lo karate chaponés. Pende de l'uso d'as mans y pietz t'atacar u contrarrestar a un enemigo. O taekwondo ye un esporte nacional en Corea d'o Sud, kyeorugi ye un escayeiximiento esportivo en os Chuegos Olimpicos. En l'alfabeto coreano hangeul, tae (跆) significa trucar con o piet; gwon (拳) trucar con a man; e do (道) significa camín u via. Taekwondo se traduce a sobén por "camín d'o piet y d'o punyo".
La Gallega
A suya población ye de 67 habitants (2010) en una superficie de 17,35 km² y una densidat de población de 3,86 hab/km².
Mañaria
A suya población ye de 474 habitants (2008), en una superficie de 17,73 km² y una densidat de población de 26,73 hab/km².
Sieglo V aC
O sieglo V aC ye formato por os anyos entre l'anyo 500 aC y l'anyo 401 aC, istos dos tamién encluyitos.
Nolwenn Leroy
Nolwenn Leroy, (naixita 28 de setiembre de 1982 de Lokournan, Finisterre), ye una cantaire bretona, descubierta por o reality show d'a televisión francesa Star Academy. Ye conoixita por suyos dos singles que han plegato dica o numero un "Cassé" y "Nolwenn Ohwo!". As suyas cancions son en francés y en bretón.
Le Cheshire Cat & Moi (2009)
Le Cheshire Cat & Moi estió un prechecto que prencipió en 2007, co-escrito por Leroy y Teitur Lassen, con contrebucions de Jonatha Brooke, Michelle Featherstone, Mike Errico y Rupert Hine. Fue producito por Lassen, y gravato en Sweden y as Islas Feroe. Tien un sonito mas acustico que Histoires Naturelles, y dió a oportunidat a Leroy de composar musica por primera vegada. L'álbum amaneixió en aviento de 2009. Se fació a chira "Le Cheshire Cat & Vous" ta promocionar o disco en 2010.
O Elsón
Cheografía
O nuclio d'o Elsón no tiene una estructura urbana compacta. Forman a población dos barrios prencipals. La uno, dito barrio d'Abaixo, se troba debaixo de o tozal a on s'envista en l'altura a ilesia, arredol d'una fuent natural que dimana de a penya. L'atro, o barrio d'Alto u barrio d'a Ilesia, o forman as casas deseparadas arredol de dos carreras que divierchen en formando una Y dende una placeta, que en dicen a Plaza d'Abaixo u Plaza Baixa, que ye a on remata la pista d'acceso a lugar, y se i puede puyar chusto por a man cuentra de o tozal de por a on que s'accede a lo barrio d'Abaixo.
A Torre (Castillón de Sobrarbe)
A Torre (oficialment, en castellano, «Latorre» ) ye una aldeya d'o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe, en a provincia de Uesca y en a comarca de Sobrarbe. A suya población ye de 4 habitants (2018).
Corz de Zaragoza (1478)
As Corz de Zaragoza de 1478 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Chuan II d'Aragón.
Mariúpol
Dica hue, ye un puerto important y un d'os centros más importants d'a metalurchia y a construcción de maquinaria, por lo que tamién se conoixe como «a capital de l'acero» d'Ucraína. Amás, ye un important centro industrial y economico d'Ucraína y una d'as diez ciudaz más grans d'o país.
La Tolosana
Toponimia
Apareixe documentau en l'anyo 893 como Tolesana y Tolossana. .
Topolochía
Topolochía tamién se refiere a una obchecto matematico sito en ista ária. En iste sentito, una topolochía ye una familia de conchuntos ubiertos que contienen dende lo conchunto vueito dica l'espacio pleno. Un espacio equipato con topolochía ye un espacio topolochico.
Le Cateau-Cambrésis
Historia
Le Cateau-Cambrésis ye a unión de dos vicos, Péronne y Vendelgies. Vendelgies tien una antiga fortaleza en matera, o castiello de Sainte-Marie, en un emplazamiento estratechico amanato a dos antigas calzatas romanas.
A ciudat fue conquiesta en o sieglo XV por os angleses, pero dimpués fue reconquiesta por Cambrai. Fue espullata en 1555 por os franceses, como castigo porque a ciudat heba albergato a l'emperador Carlos Quinto. En 1559 Francia y Espanya sinyoron en Cateau-Cambrésis a Paz de Cateau-Cambrésis, en as personas d'o rei d'Espanya Felipe II y d'o rei de Francia Enrique II. Seguntes as clausulas d'a Paz, Espanya cedeba a Francia bellas plazas fuertes en Flandres y os bispatos de Toul, Metz y Verdun.
Sant Celoni
A suya población ye de 16.905 habitants (2010), en una superficie de 65,20 km² con una densidat de población de 259,28 hab/km².
Santa Lucía (Canal de Berdún)
Os terrenos que ocupaban perteneixen actualment a Berdún. Encara bi ha una ermita adedicada a Santa Lucía en iste puesto.
Meana
Cheografía
A localidat de Meana ye situata a 700 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Corz de Zaragoza (1464)
As Corz de Zaragoza de 1464 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Chuan II d'Aragón.
Prefectura de Berat
A prefectura de Berat (en albanés Qarku i Beratit) ye una d'as 12 prefecturas d'Albania. En fan parte os districtos de Berat, Kuçovë y Skrapar. A capital d'a prefectura se troba situata en a ciudat de Berat.
Verbos irregulars acabaus en -yir
Present de subchuntivo
Igual que en la primera persona de present d'indicativo, las formas de present de subchuntivo prenen totas -ig- en la mayor parte de l'aragonés:
Sporting Clube de Portugal (baloncesto)
Lo Sporting Clube de Portugal ye un equipo de baloncesto portugués, con siede en a ciudat de Lisboa, que compite en a LPB, a maxima competición d'o suyo país. Ye a sección de baloncesto d'o Sporting Clube de Portugal. Disputa las suyas trobadas en o Pavilhão João Rocha, con capacidat pa 3000 espectadors.
Sufixo -ello
Palabras patrimonials derivadas de voces con diminutivo -ĬCULUM en latín
Manimenos se produce una converchencia y por o que fa a l'aragonés pasan bellas formas dende -illo a -ello. En relación con estas parolas bel autor apunta a que en latín hispano en parolas como CUNICULU, SPICULU y VINCICULU bi ha una tendencia a fer-se -ĬCULU > -ello en a zona centro-occidental d'Hispania y a fer-se -ĪCULU > -illo en a zona oriental. D'esta traza en castellano tenemos conejo, espejo y vencejo y en catalán conill y espill. Tamién i heba una tendencia ya en a Edat Meya a confundir o sufixo -ello con o diminutivo -iello, que se deriva d'o latín -ELLU.
Parolas patrimonials que se remontan a -ĪCULU son sortilla, vencilla/vencello, lentilla/lentella/tentilla, tenilla/tinilla/tinella/tenella u espiella. Como puede veyer-se, de fueras de sortilla y clavilla bi ha tendencia a pasar a la terminación -ello.
Pico d'Astún Occidental
O pico d'Astún Occidental conoixiu tamién como Trampolingeles ye un pico de 2.278 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Chaca (Aragón) y Laruntz (Occitania).
Zaldibar
Cheografía
A localidat de Zaldibar se troba situada a 195 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 37 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya y d'a suya comarca.
Borgonya
Toponimia
En l'alchamiato "Historia de los Amores de Paris y Viana":
Mamolar
A suya población ye de 52 habitants (2008) en una superficie de 18,32 km², con una densidat de población de 2,84 hab/km².
Bretanya
Rechión historica, d'antis mas reino y ducau, formata por os actuals departamentos de Finisterre, Costas d'Armor, ar Mor-Bihan, Il-ha-Gwilen y Loira Atlantica, iste zaguero en a rechión de Países d'a Loira.
Montlat
Toponimia
L'oronimo Montlat proviene de lo latín MONTE LATU ("mont amplo") y podría estar d'orichen mozarabe. Ye conoixiu en catalán como tossal del Montllat, tossal dels Montllats, Moleta del Tossal u simplament Els Montllats.
Becilla de Valderaduey
A suya población ye de 321 habitants (2010), en una superficie de 38,18 km² y una densidat de población de 8,41 hab/km².
Semana
Nombre d'os días d'a semana
Os antigos hebreus simplament numeraban os días d'a semana, fueras d'o seteno, o sabat (shabbat), que yera o día de descanso.
Os nombres d'os días d'a semana en latín se construiban por composición con un chenitivo determinant y un substantivo determinau por este chenitivo, manimenos bi heba variación en l'orden (dies-lunae y lunae-dies), y a la fin se produció elipsis de dies en todas as luengas romances de fueras d'o catalán, occitán y francés.
A semana en os calandarios revolucionarios
En qualques calandarios revolucionarios a durada d'a semana cambía, igual como o suyo nombre:
Automobilismo
Competicions mes importants
250px|thumbnail| Imachen d'una cursa de Fórmula 1 muderna
Sant Esteve de Palautordera
Cheografía
A localidat de Sant Esteve de Palautordera se troba situata a 235 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 50,5 km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.
Cantalejo
Cheografía
Se troba situata a 963 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 48 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia, a 36 km de Cuéllar y a 19 km de Sepúlveda.
Gazte Abertzaleak
Gazte Abertzaleak (GA) ye una organización chovenil vinculada ideolochicament a Eusko Alkartasuna. Os suyos ideyals son os mesmos que os de Eusko Alkartasuna, encara que son independients como organización.
Cinecittà (metro de Roma)
Historia
A gara de Cinecittà estió construita como parti d'o trachecto orichinal (dende Anagnina dica Ottaviano) d'a linia A d'o Metro de Roma, debantada en servicio o 16 de febrero de 1980.
Servicios
A gara apresta os siguients servicios:
Codo (Zaragoza)
Espacio urbán
thumb|Ilesia de Sant Bernal thumb|Lavador de Codo
Pedrenya
Silexitas nodulars
Os procesos diacheneticos que se producen en los nodulos silexiticos son similars a los d'as pedrenyas estratificatas. A silica biochenetica ixemenata en o sedimento se disuelve como opalo-CT en o punto de creiximiento d'o nodulo. Os poros emplens en a primera etapa por lepisferas de opalo-CT, proseguindo o proceso con o reemplazamiento d'os fragmentos organicos carbonatatos y d'a matriz por opalo-CT. A maduración de l'opalo-CT a microcuarz y calcedonia se produce dende o centro d'o nodulo dica a periferia en una etapa posterior con soterramiento mes gran. A vegatas se puet constatar que o microcuarz reemplaza dreitament a lo carbonato y que a calcedonia y macrocuarz son fundamentalment emplén de poros.
Silexitas continentals
A precipitación inorganica d'a silica puet producir-se cuan bi ha grans fluctuacions en o pH d'as auguas. O cuarz, poco soluble en a mes gran part d'as aguas naturals, incrementa drasticament a suya solubilidat pa un pH superior a 9. En lacos efimers d'Australia (districto Coorong), se dan estacionalment valuras de pH superiors a 10, por l'actividat fotosintetica d'o fitoplancton. N'estas condicions o cuarz detritico y os minerals archilosos son parcialment disueltos saturando-se o laco en silica. A evaporación d'as auguas d'o laco y un descenso d'o pH produce a precipitación en laco d'opalo C, que dimpués matura pa esdevenir pedrenya. O chacimiento de Los Pedrenyals (Zaila, Almochuel, Binaceit) tien orichen evaporitico.
Las Cuevas d'Abinromán
Barrios y pedanías
En lo termin municipal de las Cuevas se troban los nuclios de población sigüents:
Atraco a las tres
En l'anyo 2003 s'en fació un remake, titulato Atraco a las tres... y media, dirichito por Raúl Marchand Sánchez.
Benafarces
Benafarces ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya, que se troba en a comarca de Tierra del Vino.
Beteta
Cheografía
En o suyo termin municipal se troba a pedanía d'El Tobar, cerca d'a Laguna del Tobar, y tamién en fa parte o lugar de Valtablado de Beteta.
Mondot
Cheografía
Con automobil, ye accesible por l'esbarro que naixe a debant d'o Mesón de Ligüerre, en a carretera autonomica A-138 (Balbastro-l'Aínsa), y que se torna una pista asfaltada que recorre a valleta d'o río Susía t'alto. En iste sentiu, cal pasar de largo Lamata, Chabierre y o Elsón, y solo aproximadament a 2,3 km de o Elsón amaneix Mondot. Por a contra, y como que a pista arriba a achuntar-se con a comarcal A-2205 (a carretera d'o Viello Sobrarbe) en a plana d'Arcusa, tamién ye accesible si se toma en sentiu descendent en o cruce con a dita carretera; p. ex. si se pilla ista vía dende Arcusa.
Despoblación
No teneba carretera dica 1950, cuan os propios vecins en fizon una a vecinal que metese a pedanía en comunicación con o Elsón. A vía yera prou precaria y se mantenió en ixe estau dica la decada de 1990, cuan fue re-acondicionada por l'Administración. Actualment, ye perfectament accesible con vehiclos de turismo convencionals. A electricidat i gosó arribar en 1975.
La Serratella
La Serratella (Sarratella en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de la Plana Alta. La suya población ye de 91 habitants (2005), en una superficie de 18,8 km² con una densidat de población de 4,84 hab/km².
Miguel Serveto y Conesa
S'exelló bels anyos en Francia, a on que vivió con a identidat de Michel de Villeneuve. Ya en 1546 escribe Christianismi Restitutio (A torna d'o Cristianismo) que ninvía ta Calvín, con qui ya heba tenito relación antis en París. Iste lo leye y lo convida a leyer o suyo libro Institutio religionis Christianae (Institución d'a Relichión Cristiana), que publicoron en 1536. Servet lo leyió, fendo-ie a-saber-las anotacions criticas en a marguin d'as fuellas y tornando-li atra vegata a copia correchita ta Calvín, a o qui no li cuacó y li dició a Serveto que si meteba os suyos piez en a ciudat de Chinevra no'n saldría con vida.
Cantalapiedra
Cantalapiedra ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 1169 habitants (2007), en una superficie de 71,15 km² y una densidat de población de 16,43 hab/km².
Castiello del Pueyo de Cebolla
Cheronimo Zurita lo nombra como Pueyo de Cebolla en Anals d'a Corona d'Aragón
Sennaru
Sennaru (Sennaru en sardo; Sennori, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Sasser y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Olof Palme
Mientres as suyas anyadas de gubierno, fue muit conoixito por o suyo papel en a diplomacia internacional, a on se posicionaba en contra d'os rechímens autocraticos u dictatorials, destacando-ne por a suya oposición a la dictadura franquista de Francisco Franco en Espanya u por a suya oposición a l'apartheid d'a Republica d'Africa d'o Sud de B. J. Vorster y P. W. Botha; pero sin xublidar tampoco a la Checoslovaquia de Gustáv Husák.
Guarguera
Ye chunto a lo vecín Sobrepuerto un d'os puestos con mas despoblatos d'Aragón y d'Europa. Os lugars d'a val son Abiniella, A Guarta (capital d'a val), Aineto, Alavés, Artosiella, Arraso, Arruaba, Atós Alto, Atós Baixo, Belarra, Bescós, Villacampa, Villobas, Canyardo, Castiello de Guarga, Chesera, Chillué, Fenillosa, Grasa, Lasaosa, Molín de Villobas, Molín d'Escartín, Ordavés, Sandiás, Sant Isteban de Guarga, Santa María de Perula, Secrún, Solaniella, Yespola y Zresola.
Zornotza
A suya población ye de 17.626 habitants (2008) en una superficie de 58,46 km², con una densidat de población de 301,51 hab/km².
Antonio Buil y Raso
Antonio Buil y Raso, naixiu de Colungo (Semontano de Balbastro, Aragón) en 1785 y muerto en Valencia (Espanya) en 1850, estió un militar aragonés que luitó en a Guerra d'o Francés y en a Primera Guerra Carlista, estando condecorau con a Cruz Laureada de Sant Ferrando.
Zirkinipez
Zirkinipez (en dialecto bizcaíno Zirkinipez, en euskara batua Zirkinik ez; en aragonés, Ni un leve gesto u Ni un leve movimiento) ye una canción de l'anyo 1996 composada por l'acordionista Kepa Junkera y l'albokari Ibon Koteron, de l'album Leonen orroak.
El Campo de Peñaranda
El Campo de Peñaranda ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 330 habitants (2007), en una superficie de 45,20 km² y una densidat de población de 7,30 hab/km².
Bada cheneral europea de 2012
Por primera vegada en a historia d'a Unión Europea se convocó simultaneament una chornada d'atures en diferents estatos con una reivindicación común. Chipre, Malta, Portugal, Italia y Espanya vivioron una chornada de bada cheneral que fue refirmata con movilizacions en Francia, Grecia y badas sectorials en a Belchica francofona.
Castillazuelo
Cheografía
A localidat de Castillazuelo se troba situata a 368 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 58 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, y de 6 km d'a ciudat de Balbastro, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Vero.
O Trango
O Trango estió una asociación cultural que naixió en agosto de 2009 como colla de treballo por a luenga aragonesa, con a fin d'estendillar socialment a conoixencia d'ista luenga y as suyas caracteristicas, reivindicando asinasmesmo una millora d'a suya situación.
Estructura
Mientras as suyas quatro anyadas de treballo por l'aragonés, iste colectivo se caracterizó por fuyir d'a creyación d'un tarabidau cherarquico interno, autodeclarando-se colectivo asambleyarista en o que os cargo de president, secretario y tresorero nomás teneban una valor burocratica.
Accions por l'aragonés
Manimenos, a monico l'asociación ha enamplau as suyas fainas, respondendo a las demandas de diferents grupos intresaus por conoixer a situación u caracteristicas d'a luenga aragonesa. Asinas, en 2010 O Trango empentó o suyo primer curso de luenga aragonesa, que tenió puesto en a Facultat de Filosofía y Letras d'a Universitat de Zaragoza; pasando en a suya segunda edición y dica l'actualidat a enfilar-se de conchunta con o Concello de Zaragoza por meyo d'a Casa de Choventut Universidat.
Pauls de Sasa
Cheografía
Bi ha dos dolmens. O dolmen d'a capilleta, ye amán d'una ermita feita pa cristianizar o puesto, mesmo aprofitando a losa superior d'o dolmen. Atro dolmen ye mas luent y millor conservato, conservando mesmo l'elemento tumular.
Sufixo -allo
Belunas las ha ampradas o castellano cheneral pa termins que u no existiban u no s'emplegaban guaire en a Meseta como a mata dita sisallo y a tecnica de pescar dita tresmallo, d'a mesma traza que o castellano ha amprau o nombre de peix rodaballo dende o gallego.
Shkodër
En l'antiguedat estió a capital d'o reino d'os ardiaei, primers ilirios en creyar un estato.
Alfabeto aragonés
Grafía de Uesca
En a grafía de Uesca no existe a "V" (fonema /b/ se representa nomás con a letra "B") ni a "H" (fueras de bels casos particulars). Encluye a letra "Ñ" ta representar o fonema /ɲ/.
Moriello de Tou
Moriello de Tou estió capital d'o municipio homonimo dende os primers censos modernos de 1834 dica la suya absorción en o municipio de Cosculluela de Sobrarbe en bel momento en o periodo intercensal 1842-1857. Feba parte d'o municipio de Moriello lo despoblau de Tou. Dende a decada de 1960, o municipio de Cosculluela desapareixió absorvido por l'Aínsa.
Cheografía
L'acceso ta lugar ye simple, pus a carretera A-138 i pasa en o suyo trampo Balbastro-l'Aínsa. Dista, escasament, 5 kilometros ta'l sud de a villa que ye capital de l'Aínsa-Sobrarbe, y bels 3 km (por a carretera) en norte de Cosculluela de Sobrarbe, que tamién en fue capital municipal.
Ribagorza
Ribagorza (en catalán: Ribagorça) ye una comarca oficial aragonesa d'o nord-este d'a provincia de Uesca.
Moriello de Tou
Centro vacacional
A cesión por partes d'a Confederación Hidrografica y a reconstrucción se fizo en a decada de 1990, con buena cosa de mano d'obra de voluntarios, afiliaus a lo sindicato, que i fizon diferents funcions relacionadas con as suyas profesions. Sobre a reconstrucción, Martínez declaró:
Monimentos
thumb|right|250px|A [[ilesia parroquial de Santa Ana (s. XI - XVI), que agora contiene o Museu d'Alfarería Tradicional Aragonesa adintro.]]
Sarratiello
Sarratiello (Sarratillo en castellano) ye un lugar d'o municipio de L'Aínsa-Sobrarbe, en a provincia de Uesca. A suya población ye de 5 habitants.