cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joseba Sarrionandia
Joseba Sarrionandia Uribelarrea "Sarri" (Iurreta, Bizcaya, 13 d'abril de 1958) ye un escritor, poeta, traductor al basco y filologo basco. Estió miembro d'ETA y en 1980 fué condenato a 22 anyos en a garchola per perteneixer a iste grupo terrorista. En 1985 eslampó d'a garchola aproveitando un concierto d'Imanol amagato en un bafle, remanindo en paradero desconoixiu mientres mas de trenta anyos, lo que no le ha impediu seguir publicando dende la clandestinidat. En 2016 reapareixió publicament en L'Habana, an habría fixau la suya residencia cuantos anyos dinantes, finalment en 2021 tornó a la suya localidat natal.
La Val d'Uixón
Nombre
Os musulmans locals i teneban un castiello (hisn) que clamaban Xûn. Hisn Xûn en aragonés s'adaptó como Castiello d'Uxón y en catalán como Castell d'Uixó, d'on prene lo nombre emplegau en castellano. En lo segundo Privilechio d'a Unión (1287) podemos veyer-lo:
Otto Jespersen
Jens Otto Harry Jespersen u Otto Jespersen, naixito de Randers (Chutlandia Central, Dinamarca) o 16 de chulio de 1860 y muerto en Copenaguen (Dinamarca) o 30 d'abril de 1943, estió un lingüista y filosofo danés, especializato en a luenga anglesa. A fins d'os anyos 1920, estió l'establidor d'o novial, una luenga artificial.
Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1992
Os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1992, conoixitos tamién como XVI Chuegos Olimpicos d'hibierno, estioron os Chuegos Olimpicos d'hibierno celebratos en Albertville (Francia), dende o 8 de febrero dica o 23 de febrero de 1992. I participoron 1.801 atletas (1.313 varons y 488 mullers) de 57 países.
Florida
Florida (prenunciau en anglés) ye un estau d'Estaus Unius, situau a o sudeste d'o país. A suya capital ye Tallahassee y teneba una población de 18.251.243 habitants (estimación de 2007), en una superficie de 139.670 km² con una densidat de población de 130,67 hab/km².
Historia
Fue descubierta en o sieglo XV conchuntament por Juan Ponce de León, os chirmans Pinzón, Juan Díaz de Solís y Amerigo Vespucci cuan navegoron arredol d'o golfo de Mexico.
Forio
A suya población ye de 17.600 habitants (2010), en una superficie de 12,85 km², con una densidat de población de 1.369,65 hab/km².
87
Defuncions
80er
Republica de Venecia
Decadencia
A caita de Costantinoble y o creximiento de l'Imperio Otomán farán que Venecia vaiga perdendo a hechemonía d'a Mediterrania, con un estato fuerte musulmán on treballan bien amés d'os comerciants griegos as minorías comercials armenia y sefardita. En 1489 os venecianos s'anexionan Chipre. Encara en 1571 os venecianos luitan chunto a os espanyols en a Batalla de Lepanto, pero en l'anyo 1669 os venecianos se veyen obligatos a ceder Creta a los otomans, dimpués d'una invasión en a que os griegos de posan de parte d'os turcos.
Lista de plantillas d'o Reial Club Deportiu Espanyol
Plantilla 2021/22
Plantilla d'o RCD Espanyol.''
88
Defuncions
80er
Califato de Cordoba
O califato de Cordoba, tamién conoixito como califato omeya de Cordoba u califato d'Occident, estió un califato proclamato por Abderramán III en 929, metendo asinas fin a lo emirato independient instaurato por Abderramán I en 756.
Hixam succedió a su pai encara estando un nino, pero qui de verdat mandaba yera Almanzor, o suyo tutor, que dimpués de desfer-se d'o Hachib al Mushafi, esdevinió un dictador duenyo de l'Al Andalus. Con o tiempo prenió os títols de sayyid (sinyor) y malik (rei). Contribuyó con as suyas accions a fer desapareixer o califato. Morió en l'anyo 1002.
Entre 1009 y 1031 desapareixió l'autoridat califal y se succedioron muitos pretendients a la cadiera reyal. Os zaguers califas de Cordoba a vegatas yeran omeyas y a vegatas berbers. Os zaguers heban arrasato o palacio de Madina al Zahra cuan reinaba Hixam II.
Saarbrücken
Saarbrücken (en francés Sarrebruck, en franco renano Saarbrigge) ye la capital d'o estato federato de Sarre (en alemán: Saarland).
Clima
A capital d'o Sarre se carauteriza por un clima suau: os hibiernos son fríos con plevidas, nevadas ocasionals y temperaturas que en ocasions pueden quedar baixo zero (-2 °C), mientres que os veranos son menos calidos que en atras rechions d'Alemanya, con temperaturas maximas de 22 °C en chulio y posibilidat alta de precipitacions.
Reino de Portugal
O reino de Portugal ye a forma politica que tenió Portugal dende o suyo establimiento a partir de l'antigo condau de Portugal en 1139 por Alifonso I de Portugal dica la revolución de 5 d'octubre de 1910 que proclamó a Republica (a Primera Republica Portuguesa) rematando-se asinas con a monarquía de Manuel II de Portugal. A suya capital primera estió en Coimbra dica 1255, ta estar dimpués en Lisbona (encara que en 1808-1821, mientres as Guerras napoleonicas, a capital se treladó ta Rio de Janeiro, cuan Brasil feba parte de l'imperio portugués).
Tierra d'Estella Occidental
A Tierra d'Estella Occidental (en basco Vianaldea) ye una comarca d'a Comunidat Foral de Navarra formata por a división en comarcas d'a Merindat d'Estella. Muga a o norte con a Tierra d'Estella Occidental, a l'este con a Ribera de l'Alto Ebro y a o sud y ueste con a Riocha Alabesa (Alaba) y A Riocha.
Castellví de Rosanes
Castellví de Rosanes ye un municipio de Catalunya situata en la provincia de Barcelona, en la comarca de lo Baixo Llobregat.
Lo Pueyo (Xiloca)
Historia
Seguntes Ubieto Arteta, que omite la mención en lo texto de Remón de Castrocol de 1205, la primera mención d'esta aldeya de la Comunidat de Daroca ye de noviembre de 1207, cuan la reina Sancha, madre de Pero II d'Aragón, da a lo preceptor de Sixena Martín d'Aibar una chovada de tierra en un canyizar y un molín cerca de Calamocha:
Lo castiello d'el Pueyo fue destruito cuan una guerra contra Castiella en lo reinau de lo rei Chaime II; la destrucción estió tan gran que lo rei perdonó lo pago de la peita de 1297 a los habitants de lo Pueyo.
Molimentos
thumb|250px|Torretón
El Fondó dels Frares
El Fondó dels Frares (Hondón de los Frailes en castellano) ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de lo Vinalopón Meyo. La suya población ye de 1.202 habitants (2010), en una superficie de 12,6 km² y una densidat de población de 95,4 hab/km².
Sufixo -ico
Presenta a variant sonorizada -igo y a variant con apocopa -ic. A variant con apocopa a vegadas podría representar mozarabismo d'a val d'Ebro (Lucenic, antigo nombre de Luceni), u cultismo latino u griego preso traviés d'o catalán (arsenic, actual arseni). Curiosament en os dos casos se consigue fer a palabra plana partindo d'un esdrúixol orichinal (LUCÉNICUM, ARSÉNICUM).
Corullón
Corullón ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'El Bierzo.
91
Defuncions
90er
Francesc Vallverdú
Biografía
Se licenció en Dreito por a Universidat de Barcelona y colaboró con as publicacions Serra d'Or, Nous Horitzons y El País. A suya obra poetica estió en primerías compromesa con a luita politica. Interesau en a sociolingüistica, antiparte de tractar a qüestión en bels cuantos asayos, estió redactor de Treballs de Sociolingüistica y estió por bel tiempo chefe d'os servicios lingüisticos d'a Corporación Catalana de Medios Audiovisuals. Como traductor, traslató ta o catalán obras d'Alberto Moravia, Cesare Pavese u Italo Calvino, entre atros.
Brabos
Cheografía
A localidat de Brabos se troba situada a 994 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 35 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Barbadan Dessús
Barbadan Dessús (en francés Barbazan-Dessus) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val de l'Arròs y d'as Baïsas y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Alto Millars
Mugas
Muga a lo norte y norueste con Aragón, a lo nord-este con l'Alcalatén, a lo sudeste con a Plana Baixa, y a lo sud muga con l'Alto Palancia.
Ha tenido muita relación con Teruel.
Frattaminore
Cheografía
A localidat de Frattaminore se troba situata a 36 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
O suyo termin municipal muga con as comunas de Crispano, Frattamaggiore, Orta di Atella y Sant'Arpino.
Aragonesismos en occitán
En a parla gascona biarnesa a forma d'o feminín d'o sufixo -ín ye influita por o navarro-aragonés, talment consecuencia d'o ligallo con o Reino de Navarra que ha teniu o vizcondato. Mientres que en as parolas patrimonials veyemos a regla gascona cheneral de perduga d'a "n" intervocalica: vesin- vesia ("vecín", "vecina"), cosin -cosia ("primo", "prima"), a forma feminina d'o sufixo ye -ina (berogina), amés a pronunciación d'a forma masculina d'este sufixo ye una [-'in] dental y no velar u nasal [-iŋ] como cabría esperar en gascón cheneral, ni tampoco muta como cabría esperar en biarnés, por o que ye probable un orichen no gascón d'o sufixo. De feito o emplego frequent d'o diminutivo ín/ina ye una caracteristica d'as luengas iberorromanicas d'o norte d'a peninsula, incluyindo l'aragonés. .
Móbil
O termin móbil puet referir-se a:
Fontes de Carbayal
A suya población ye de 126 habitants ([[2007) en una superficie de 32,13 km², con una densidat de población de 3,92 hab/km².
Cheografía
A localidat de Fontes de Carbayal se troba situada a 800 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Cerro d'o Morral
Ye situau debant d'a sierra Tendennera.
Gnosticismo
En tiempos d'a caita de l'Imperio Romano y invasions chermanicas Priscilián creyó una heterodoxia cristiana con base gnostica dita Priscilianismo que enradigó en o norueste d'a Peninsula Iberica.
Kiel
Kiel ye la capital d'o estato federato de Schleswig-Holstein y se troba a lo canto d'a mar Baltica.
Anela
Anela (Anela en sardo; Anela, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Sasser y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Essen
Essen ye una ciudat d'o estato federato de Renania d'o Norte-Westfalia.
Pinsoro
Pinsoro ye un lugar d'o municipio d'Exeya d'os Caballers, en a comarca de Cinco Villas, provincia de Zaragoza y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers.
Sistema de nomenclatura binominal
thumb|right|200px|[[Carl von Linné estió lo primer d'emplegar o sistema de nomenclatura binominal.]] En biolochía, o sistema de nomenclatura binominal (tamién a ormino dita erroniament «binomial», anque este termino en as luengas latinas no s'ha d'emplegar difuera de ta referir-se a los binomios matematicos) u nomenclatura binaria ye un convenio stándard emplegau ta denominar especies. Como a palabra binominal sochiere, o nombre scientifico d'as especies ye una combinacion de dos palabras ("nombres") en latín: o nombre chenerico que indica o chenero y un epiteto u nombre especifico que designa a especie. A unión d'os dos vocables ye o nombre d'a especie.
L'Orxa
Cheografía
A localidat de l'Orxa se troba situata a 268 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 23 km d'a ciudat de Cocentaina, a capital d'a suya comarca, de 86 km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 110 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano.
Chaminera
Etimolochía
A palabra chaminera ye un galicismo derivata de cheminée. En aragonés medieval se deciba chamineya con a epentesi antihiatica. A palabra chamineya representa o testimonio mes antigo d'esta palabra en iberorromance, calentata arredol de l'anyo 1400, estando mes antiga que o castellano chimenea.
A Valarenya
A Valarenya (La Valareña en castellano) ye un lugar aragonés d'o municipio d'Exeya d'os Caballers, en a comarca de Cinco Villas, provincia de Zaragoza y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers.
Abozo
thumb|right|250px|Una mata d'abozos, de a [[especie Asphodelus aestivus.]] O termin abozo (d'o latín <ALBUCEU, «blanquinyoso») designa popularment a cualques especies de plantas liliopsidas bulbosas con florada primeral u estival, especialment as xantorroacias de o chenero Asphodelus, que tienen a flor blanca.
Un eixemplo de flors que eventualment se pueden sentir como abozos son os lirios de flor morada que abundan en os cimenterios (Iris germanica).
Mediana d'Aragón
Toponimia
Si esta no fuese a explicación d'o toponimo cabe a posibilidat que siga un caso de toponimo rematau en -ana referiu a un terratenient romano dito Medius.
Ribera Alta d'Ebro
Muga a o norte con as Cinco Villas, a l'ueste con o Campo de Borcha, a o sud con a Val de Xalón y a l'este con a comarca de Zaragoza
Kansas
Historia
Kansas estió o 34º estau en dentrar en os Estaus Unius, o 29 de chinero de 1861, dimpués d'a Lai Kansas-Nebraska de 30 de mayo de 1854. Dica ixa calendata, yera parte d'o clamato Territorio Indio, con Nebraska y Oklahoma. Como o Congreso d'os Estaus Unius, ta mantener a neutralidat entre esclavistas y abolicionistas, permiteba que o nuevo estau decidise si en o suyo territorio yera legal a esclavitut, bi habió disturbios en o territorio, dica a Guerra Civil estausunidense. A dentrata de Kansas en os Estaus Unius estió ya prencipiata a guerra.
Articlo personal
En castellano se considera que ye un vulgarismo, pero ye prou estendito en muitas zonas y en o castellano rechional de zonas catalanoparlants, en especial con antroponimos femenins, (La María, La Ramona, etcetra).
Riudoms
Toponimia
La etimolochía ye río de Urmos.
Ursus arctos
L'onso pardo (cientificament Ursus arctos (L., 1758) ) ye una especie de mamifero placentario en a orden Carnivora, familia Ursidae, y a mas amplament distribuida y reconoixible d'o chenero Ursus. Se distribuye por Asia, Europa y America d'o Norte. Como especie, tendría entre 6 y 19 subespecies descritas. O numero de subespecies pende d'as clasificacions, y como gosa pasar en Zoolochía, no todas as escuelas de clasificación as en admite todas.
Alimentación
Os onsos cantabricos nomás cazan animals mui chovens, nunca adultos, y como se gosa veyer son concienzudos y selectivos, y mesmo como fan atros depredadors salvaches como o lobo, marchan d'o campo con a suya presa y se cubillan en a selva pa minchar. Os cans abandonaus son cazadors inexpertos y indiscriminaus, no matan una sola presa cuan atacan sino que s'acapizan contra tot lo que pueden, y tienen o costumbre d'abandonar as despullas en o mesmo puesto. Tanto lo estau francés como l'espanyol indemnizan os ataques d'onso y de lobo, pero no pas os de cans domesticos.
La Robla
La Robla ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 4932 habitants(2007), en una superficie de 93,70 km² y una densidat de población de 52,63 hab/km².
Narancha (fruita)
miniaturadeimagen A narancha ye a fruita d'a naranchera, eixemplo d'Hesperidio. Ye un citrico, de color entre l'amariello y o royo, color que recibe o nombre de narancha, por ista fruita. Orichinariament d'o sudeste asiatico, s'adapta mui bien a lo clima mediterranio. miniaturadeimagen|Narancha Como toz os citricos ye rica en Vitamina C, y ye habitual minchar-ne enteras, asinas como en forma de suco.
Fitonimia
L'orichen bien documentau d'o fitonimo se troba en o sanscrito narang u नारंग. S'especula que a forma orichinal en sanscrito provienga d'una luenga dravidica. Dende o sanscrito fue adaptada en persa como نارنج u nārensh. Dende o persa pasó a l'arabe como narandj u نرنج l'árbol y narandjah u نرنجة la fruita. L'adaptación en as diferents luengas romances ha estau dispar: naranja en castellano, laranja en portugués, naronja en catalán medieval, arancia en italiano pa evitar confusions con os articlos, y orange en francés relacionando-la con la parola or.
Boeing 757
thumb|300px|Boeing 757. Boeing 757 ye un avión comercial de tipo fuselache estreito desembolicau por Boeing. Ha estau en activo en as anyadas 1983-2004. Tien dos motors RB211/PW2000, poseeye una superficie alata de 185 m2, un peso maximo a lo desapegue de 115.7-123.8 toneladas, capacidat pa 221-280 pasachers y un alcanz de 3,400-3,915 millas nauticas. S'han construyíu 1050 unidaz.
Maxim Gorki
Maxim Gorki (u Maximo Gorki, Maxim Gorky, Maximo Gorky), Максим Горький en ruso y alfabeto cirilico, pseudonimo d'Aleksei Maksimovitch Pechkov (Алексей Максимович Пешков en ruso), estió un escritor, dramaturgo y novelista ruso, que ye considerato como uno d'os establidors d'o Realismo socialista en a Literatura, estando a mas compromeso culturalment y ideyolochica con os bolcheviques, plegando a estar exiliato en os zaguers tiempos d'o zarismo. Maxim Gorki yera naixito o 28 de marzo de 1868 de Nijni Novgorod (Imperio Ruso) y morió o 18 de chunio de 1936 en Moscú (Unión Sovietica).
Montserrat
Como advocación mariana, Montserrat tamién ye usata como nombre propio femenín, a sobén abrebiato Mont, Montse, Muntsa, Serrat u Rat. Dica o sieglo XIX tamién estió un nombre propio masculín.
Idioma meglenorrumano
O meglenorrumano ye una luenga romanz oriental orichinaria d'a val de Moglena, un aria entre a Macedonya d'o Norte y Grecia. Dende o punto de vista de bels filologos rumanos o meglenorrumano fa part chunto con o dacorrumano, l'arrumano y o istrorrumano d'una sola luenga rumana. Dentro d'as luengas romances orientals o meglenorrumano ye mes pareixito a lo dacurrumano que no pas a l'arrumano que se charra en a mesma rechión.
O mayor pareixito con o dacorrumano que con l'arrumano se puet explicar por a deseparación mes tardana d'o meglenorrumano. Bels linguistas consideran l'arrumano como una luenga de transición entre l'arrumano y o dacorrumano, u una parla de transición os autors que clasifican toz estos sistemas lingüisticos romances orientals dentro d'un solo idioma rumano. Tamién existe a hipotesi que fa remontar o meglenorrrumano a lo latín que se parlaba en o norte de l'actual Bulgaria, que encara se charraría en tiempos d'a dinastía Asán y que plegaría a la val de Moglena por una emigración.
Christlich-Demokratische Union Deutschlands (RDA)
Historia
En os anyos 50 o lider d'a CDU estió Otto Nuschke, un antigo dirichent d'o Partiu Democratico Alemán entre a Republica de Weimar, estreito aliau d'os comunistas. Dimpués d'a muerte de Nuschke, le succedió August Bach entre un curto periodo, dica que en 1966 Gerald Götting estió triau president. Antes ya heba estau secretario cheneral. O mesmo Götting estió triau President d'o Parlamento entre os anyos 70. Götting remanió como president y aliau d'o gubierno de Erich Honecker dica que iste estió reemplazau por Egon Krenz en octubre de 1989. O 2 de noviembre de 1989 Götting estió cesau por os reformistas partidarios d'a reunificación. En aviento estió substituiu por Lothar de Maizière, un avogau y vicepresident d'o Sinodo d'a Ilesia Evanchelica en a RDA. En aquell momento a CDU cesó (y dimpués fació fuera) a os suyos prencipals dirichents y renunció a o socialismo.
Congresos d'o partiu
thumb|Congreso extraordinario d'a CDU en aviento de 1989, entre o qual o partiu abandonó os suyos plantiamientos socialistas.
Spinosaurus
Spinosaurus ye un chenero extincto de dinosaurio d'o familia d'os Spinosauridae que que vivió en lo que agora ye lo norte d'Africa mientres o periodo Cretacico superior, fa uns 99 a 93,5 millons d'anyos. Teneba entre 12,6 y 18 metros de luengo y entre 7 y 20,9 toneladas de peso.
Anger
Anger puet estar:
Villalba de la Loma
Villalba de la Loma ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 48 habitants (2007), en una superficie de 14,06 km² y una densidat de población de 3,41 hab/km².
Planes
A suya población ye de 850 habitants (2010) en una superficie de 38,90 km², con una densidat de población de 21,85 hab/km².
Cornellà de Llobregat
Cornellà de Llobregat ye una localidat de Catalunya situada en la provincia de Barcelona, en la comarca de lo Baixo Llobregat. La suya población ye de 87.458 habitants (2012), en una superficie de 6,96 km² con una densidat de población de 12.565,80 hab/km².
Villafranca d'Ebro
Toponimia
Como microtoponimos en idioma aragonés tenemos Varella Carreras.
Fabián I
Fabián estió o 20º Papa de Roma, dende o 10 de chinero de l'anyo 236 dica a suya muerte o 20 de chinero de 250 en Roma, martureyato en a persecución contra os cristianos decretata por l'emperador Decio.
Tupolev Tu-204
thumb|300px|Tupolev Tu-204. Tupolev Tu-204 ye un avión comercial de tipo fuselache estreito desembolicau por Tupolev. Ha estau en activo dende 1996 dica hue. Tien dos motors PS-90/RB211, poseeye una superficie alata de 184 m2, un peso maximo a lo desapegue de 103-111 toneladas, capacidat pa 156-215 pasachers y un alcanz de 2,500-3,600 millas nauticas. S'han construyíu 86 unidaz.
Gatopardo (desambigación)
Gatopardo puede fer referencia a:
Casalarreina
Cheografía
Casalarreina ye situau a 499 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 47 km de Logronyo, a capital d'a Riocha.
Brandemburgo
Muga a o norte con o estado de Mecklemburgo-Pomerania Occidental, a l'este con o río Oder con Polonia, a o sud con o estato de Saxonia, a l'ueste con o estato de Saxonia-Anhalt. Rodia a o estato de Berlín.
Cheografía
Brandemburgo limita con Mecklemburgo-Pomerania Occidental en o norte, Polonia en o este, Saxonia en o sud, Saxonia-Anhalt en o ueste y Baixa Saxonia en o nordueste.
Brandemburgo se considera o estato federal mas rico en augua d'Alemanya. I hai mas de 3000 lacos formaus naturalment, amás de numerosos estanques creyaus artificialment. Amás, i hai mas de 33.000 km de ríos y canals.
Mont-roig del Camp
Mugas
O suyo termin muga con Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant, Pratdip, Vilanova d'Escornalbou y Cambrils.
Loisiana
Cheografía
O estau de Loisiana muga a l'ueste con Texas; a o norte con Arkansas; a l'este con Mississippi; y a o sud con o golfo de Mexico.
Abolorio
Lo linache mes numeroso en 2019 son los franceses con 625.163 personas estando lo 13,45%, los americanos son 391.872 estando lo 8,43%, los alemans son 288.901 estando lo 6,21%, los irlandeses son 282.788 estando lo 6,08%, los angleses son 213.455 estando lo 4,59% e los italianos son 195.621 estando lo 4,21%.
Punta Suelsa
Toponimia
Podría tener relación con a parola basca "su" que significa fuego.
Friburgo de Bresgobia
Friburgo de Bresgobia  (en alamanico Friburg im Brisgau, en alemán Freiburg im Breisgau, en francés Fribourg-en-Brisgau) ye una ciudat d'o estato federato de Baden-Wurtemberg. Se troba amán d'a buega con Francia y a lo canto d'a clamada Selva Negra.
Bartolomeo Ammannati
Bartolomeo Ammannati, naixito de Settignano (Gran Ducau de Toscana, hue un lugar de Florencia, Italia) o 18 de chunio de 1511 y muerto en Florencia (Gran Ducau de Toscana, hue Italia) o 13 d'abril de 1592, estió un arquitecto y escultor italiano d'o Renaiximiento, autor d'obras destacatas en ixos dos campos.
Gato pardo
thumb|right|250px|Un gato pardo. En os gatos domesticos, recibe o nombre de parda a coloración normal de a especie, basada en diferents tonalidatz de griso u marrón con rayas u tacas negras (mas marcadas en a frent, codos y a coda). Os gatos con ixe patrón de colors se dicen, conseqüentment, pardos.
Cubilar de Vachimanya Alto
O cubilar de Vachimanya Alto ye un chicot cubilar forestal no guardau situau en o termin municipal de Panticosa a 2.225 m de altitud. Tien una capacidat de 8 plazas sin literas y sin denguna mena de servicios. Se troba situau en a marguin ezquierda d'o Ibón Alto de Vachimanya y rodiau por un conchunto de culs glaciars, y d'a-saber-los ibons y grans cimas. Ye titularidat d'EISA.
O Bayo (Exeya d'os Caballers)
O Bayo (El Bayo en castellano) ye un lugar aragonés d'o municipio d'Exeya d'os Caballers, en a comarca de Cinco Villas, provincia de Zaragoza y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers.
Kajeroj el la Sudo
Kajeroj el la Sudo (en aragonés Cuadernos d'o Sud) ye una revista en esperanto, que ye amás o boletín oficial d'a Hispana Asocio de Laboristoj Esperantistaj (en aragonés Asociación Espanyola de Treballadors Esperantistas, HALE).
O suyo contenito ye de caracter cheneral, no nomás en relación con o movimiento obrero esperantista. En os zaguers anyos s'ha tornato muit polemico, ya que parti d'os primers miembros de HALE consideran que as suyas tendencias politicas no se veyen refleixatas en a ideolochía d'a Sennacieca Asocio Tutmonda (en aragonés Asociación Mundial Anacional), a tamas d'a relación de HALE con ista organización. Ista estió a razón prencipal d'a crisi de HALE, lo que fació que se creyase una nueva asociación SAT en Hispanio y se crebasen as relacions de HALE con SAT.
Panthera pardus
Habitat
A on coexiste con atros depredadors mas grans, como con os lions y hienas en as sabanas africanas u os tigres en as selvas d'Asia, o leopardo desenvolica estratechias de supervivencia diferents pa evitar-los, como dormir u consumir as suyas presas en l'alto d'os árbols.
Cubilar de l'Aigüeta de la Val
Administrativament ye situau en o termín municipal de Saúnc, en a comarca de Ribagorza, en a provincia de Uesca, Aragón.
Francesc Macià
Formato en l'Academia d'Incheniers Militars de Guadalachara, plegó como militar dica o ran de tenient coronel, encara que albandonó l'Exercito espanyol dimpués d'os Feitos d'o ¡Cu-Cut! en 1905, cuan bellos oficials asaltoron y cremoron a redacción d'o semanario satirico ¡Cu-Cut! que heba satirizato a suya actitut. Macià prencipió asinas a suya carrera politica en as filas de Solidaritat Catalana, estando esleito deputato en o Congreso d'os Deputatos. En 1919 establió Federació Democràtica Nacionalista t'arreplegar o catalanismo mas radical, y en 1922 establió Estat Català.
José Luis Borau
José Luis Borau Moradell, naixito de Zaragoza (Zaragoza) o 8 d'agosto de 1929 y muerto o 23 de noviembre de 2012 en Madrit (Comunidat de Madrit, Espanya), estió un director cinematografico, guionista y productor cinematografico aragonés, activo en o cine espanyol dende primerías d'os anyos 1960 dica la suya muerte y con cuantos premios recibitos, tanto en a suya faceta cinematografica como en a literaria.
Reyal Monesterio de Santa Engracia
Historia
O Monesterio estió fundau per Sant Paulino en 392 sobre lo fosal d'os martirs de Zaragoza. O monesterio siguió mesmo en funcionamiento mientres que los primeros sieglos d'a dominación musulmana d'a ciudat.
Val de Tena
O chentilicio d'a val ye tensino/a, igual como lo dialecto de l'aragonés que charran os suyos habitants.
División administrativa tradicional
Dica 1836 a val se trestallaba oficialment en tres quinyons estando Sallent a unica villa y capecera d'a val: A Chunta Cheneral d'a Val de Tena yera la institución que s'encargaba d'os afers entre os distintos quinyons. A suya seu yera en as Casas d'a val, en O Pueyo, capital administrativa d'a val.
Pobladura de Pelayo García
Pobladura de Pelayo García ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 502 habitants (2007), en una superficie de 20,17 km² y una densidat de población de 24,88 hab/km².
Río Rin
Toponimia
thumb|left|En pasando por [[Basilea, Suiza]] O hidronimo Rin ye d'orichen celta, de quan se i charraba o galo. Una mención en aragonés fácil que tradueita dende o francés se troba en o "Libro d'el Trasoro":
En a traducción herediana de "Historia Langobardorum" de Paolo Diacono lo nombran como Reno calcando dreitament dende o latín Rhenus:
Wild Heritage
A cinta narra lo viache enta l'Ueste d'a familia Breslin, con a muerte d'o mariu en una violenta ciudat, y a suya instalación en un puesto a on competirán contra una atra familia, y s'embienta en bel momento indeterminau d'a segunda metat d'o sieglo XIX en bel lugar indeterminau de l'Ueste. As suyas escenas se filmoron en l'estau de California.
Kosovo
300px|right|thumb|Mapa de Kosovo
Anque bi heba dominio politico serbio, a población de Kosovo yera mayoritariament d'orichen albanés. O gubierno de Slobodan Milosevic en Republica Federal de Yugoslavia redució l'autonomía de Kosovo y prencipió un proceso ta augmentar a proporción de serbios en o territorio. Dimpués de bellas anyadas de tensión y accions separatistas, en 1999 esclató a Guerra de Kosovo que enfrentó a Yugoslavia contra as tropas d'a OTAN que aduyaban a os albanokosovars.
Batalla de Fraga
Contexto
Dende a segunda mitat d'o sieglo XI, os reis d'Aragón y os contes de Barcelona y d'Urchel s'encenegoron en conquerir as plazas fuertes d'as mugas d'a Marca Superior (como diciban os musulmans a la Depresión d'Ebro), una rechión rica y activa con salida ta la mar Mediterrania, con Zaragoza, Uesca y Leida como ciudaz mes importans.
Consecuencias d'a derrota cristiana
Os cristianos aragoneses, navarros y occitans mantenioron as posicions en Calatayú, Ricla, Epila, Zaragoza, Belchit, Fuents d'Ebro, Piracés, Uesca, Alcalá d'o Bispe, Pueyo de Fanyanars, Balbastro y Benavarri. Habioron de potenciar a Confrairía de Belchit en o Concilio de Burgos de 1136 y de creyar una confrairía nueva en Balbastro en 1138.
Tueixa
Historia
La carta de población de Tueixa fue atorgada en 1370 y escrita en aragonés.
Falz
A suya mida la fa mes manullable que no la dalla ta cuan cal obtener nomás una parte d'a espiga u ta cuan no cal sique segar una finca chicota, a on que sería canso de fer servir l'anterior per a necesidat d'esmolar-lo a ormino. O canto d'a fuella d'as falces no cal esmolar-la tanto como las dallas, y muitas d'as fuellas emplegan ya dende fa tiempo a bora u ripa aserrallada ta guaranciar que marche por mas tiempo.
Cabezas de Alambre
Cheografía
A localidat de Cabezas de Alambre se troba situada a 900 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 47 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Marco Aurelio
Marco Aurelio tenió de medico bel tiempo a lo mesmo Galén. A suya salut empeyoró mientres as campanyas contra os chermans y sarmatas. Circuló a falordia que heba muerto, y ixo fació que Avidio Cassio se proclamás emperador, o que tecnicament equivaleba a una sublevación. Marco Aurelio nombró succesor a lo suyo fillo Comodo. Avidio Cassio fue executau por as suyas mesmas tropas.
Herbert Mundin
Herbert Thomas Mundin, naixiu de Saint Helens (Merseyside, Reino Uniu) o 21 d'agosto de 1898 y muerto en Van Nuys (California, Estaus Unius) o 5 de marzo de 1939, estió un actor britanico, activo en primeras en o teatro en o suyo país natal y dimpués en o cine estausunidense mientres os anyos 1930 dica la suya muerte, en interpretando-ie papels segundarios en arredol de 30 u 35 cintas.
Lorenzo Acín Boned
Lorenzo Acín Boned, naixito de Uesca (Plana de Uesca) o 12 d'agosto de 1950 y muerto en Pamplona (Merindat de Pamplona, Navarra) o 22 de febrero de 2002, estió un cocinero aragonés.
Abella (desambigación)
Abella puet estar:
Parroquia de Sant Pavlo
As prostitutas teneban en o sieglo XV una zona oficial an podeban exercer o suyo oficio clamada "La Putería" que yera en o Campo d'o Hespital y que yera abuegada por una paret.
O Bayo (Biota)
Cheografía
L'antigo despoblato d'o Bayo ye actualment un enclave d'o termin municipal de Biota en o termin d'Exeya d'os Caballers dende que en os anyos 1960 se construyó l'entibo de Yesa y a Canal d'as Bardenas ta fer regano en as Bardenas d'Aragón.
Ciuela
Cheografía
Ciuela ye situada en a val d'o río Algadir.
Cubilar d'Estós
Administrativament se troba situau adintro d'o termin municipal de Benás, en a comarca de Ribagorza, en a provincia de Uesca, Aragón.
Actividatz
Ye un punto de partida ta muitos excursionistas, ta practicar o senderismo por o GR 11, senders de chicot recorriu de Benás, travesías por Literola, Chistén (GR-11), Grist, val d'O, travesía d'os tres cubilars (Estós-Viadors-Ángel Orús), puyadas a la punta de Lardana, Chiminucs, Cllarabida, Gorgs Bllancs, Perdiguero, tuca d'el Puerto d'O, Els Corvetz, Agullas de Perramó, tucas de Ixeya, Montidiego, asinas como numerosos itinerarios d'esquí de travesía, escalada en roca, alpinismo y espeleolochía.
Cantón de Nalhós
A capital d'o cantón yera a localidat de Nalhós. L'actual Conseller cheneral d'o departamento yera Georges Méric.
Agüimes
Agüimes ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Las Palmas, que se troba en a isla de Gran Canaria. A suya población ye de 31.619 habitants (2019), en una superficie de 79,28 km² y una densidat de población de 399 hab/km².
Pariac
A suya población ye de 69 habitants (1999) en una superficie de 2,42 km², con una densidat de población de 28,51 hab/km².
Desembolique sostenible
right|300px|thumb|Esquema d'o desembolique sostenible en a confluencia d'as tres partz constituyents Desembolique sostenible ye tota actividad economica que satisfá as necesidatz d'a cheneración present sin fer que as cheneracions esdevenideras no puedan satisfer-ne as suyas. O termin fue definito en 1987 por Gro Harlem Brundtland, alavez primera ministra de Noruega. O termin "sostenible" ye una traducción de l'anglés sustainable, que significa "preservable", "mantenible", que va a durar.
Maine (estau)
Chunto con o estau de Loisiana, ye uno d'os estaus d'os Estaus Unius con una mayor presencia francofona. Antiparte, iste estau recibió o suyo nombre en honor a l'antiga provincia francesa de Maine.
Chupiter (planeta)
Chupiter ye la cinquena planeta d'o sistema solar (ordenadas as planetas seguntes a suya lonteza d'o Sol y d'o centro d'o sistema solar) y en ye la mas gran d'ixas planetas por a suya masa, debant de Saturno. Ye una planeta chigant gasiosa y tien un diametro de 142.984 km; a suya orbita tien un radio de 778.330.000 km (5,2 UA).
Iberoinsular
Iberoinsular ye un termin introdueito por Joseph Deniker en las clasificacions racials, que se refiere a lo fenotipo mediterranio grácil u dolicocefalos morenos cachos con uesos delgaus.
Centro espacial de Fucino
Historia
En 1962 s'encetó una fase de prebatinas pa poder comunicar-se con os satelites. En 1965 se lanza lo primer satelite de comunicacions, Intelsat I, y se construye una antena parabolica de 9,14 metros de diametro pa comunicar-se con ell. O centro espacial estió oficialment inagurau en setiembre de 1967 dimpués d'a construcción d'una antena de 30 metros de diametro.
Pitagoras
Pitagoras, d'o griego clasico: Πυθαγόρας, Pythagóras, (Samo, Grecia, 570 aC - † Metaponto, Magna Grecia, Grecia 495 aC) estió un filosofo, matematico y politico griego conoixito como o fundador d'a confrairía pitagorica.
Téliszalámi
A Unión Europea atorgó en 2007 o estatus de D.O. a o Szegedi téliszalámi ("salami d'hibierno de Szeged"). O Ministerio d'Agricultura y Desembolique Rural d'Hongría dicta muitas normas especificas sobre lo que puede decir-se Szegedi téliszalámi u no.
Tarta Sacher
Una tarta Sacher, u a vegadas simplament Sacher, (en alemán, Sachertorte, en bavaro Sacher-Tuatn) ye una tarta austriaca redonda, a base de bizcocho de chicolate con mermelada d'albercoque aintro y cubierto de chicolate solido.
L'autor, Franz Sacher
Un tiempo dimpués, Franz Sacher instala o suyo propio negocio y prencipia a vender a suya tarta con gran exito. A suya fama s'estendilla por toda Europa y ubre con os suyos fillos una pastelería en o centro de Viena.
Carabantes
La suya población ye de 19 habitants (2017), en una superficie de 16,42 km² y una densidat de 1,16 hab/km².
Toponimia
Ramón Menéndez Pidal consideraba lo toponimo Carabantes d'orichen ilirico, porque bi heba un principe ilirio dito CARAVANTIUS y lo fa remontar a carau ("piedra", como lo toponimo ligur "la Crau", una reserva d'aus esteparias en Provenza). Coromines, que diz que las primeras luengas indoeuropeas que se charraban en la Peninsula Iberica no yeran encara diferenciadas en las brancas actuals celta, itala, iliria u atras, lo considera indoeuropeu sin diferenciar u sorotaptico.
La terminación -ntes que presentan atros toponimos peninsulars como Ledantes y Polientes en Cantabria se remontan a los chenitivos singulars de la tercera declinación latina LAETANTIS y POLLENTIS d'antroponimos u cognomens feitos a partir de lo participio activo de present. En los dos casos s'ha dau la evolución fonetica regular de lo iberorromanz. Este orichen a partir d'un chenitivo en -NTIS y un antroponimo u cognomen encaixa prou bien pa lo toponimo Carabantes como fosilizador d'un chenitivo *CARAVANTIS etimolochicament relacionau con l'antroponimo bien documentau CARAVANTIUS. Los toponimos Cervantes podrían estar variants de Carabantes.
Locucions adverbials temporals en aragonés
Con preposición de
En relación a partz d'o día:
Con preposición a
A ormino presenta cognatos en occitán gascón, a sobén presenta cognatos en catalán, occitán y francés, ye bien documentau en aragonés medieval y en castellano d'o Baixo Aragón. .
Present de subchuntivo
Presenta diftongacions en as formas rizotonicas.
Les Alqueries
La suya población ye de 3.983 habitants(2007), en una superficie de 12,6 km² con una densidat de población de 316,11 hab/km².
Ilesia de Sant Antón de Padua de Zaragoza
Descripción
O molimento se composa d'una torre monumental y a ilesia de Sant Antón de Padua, conventual, atendita por os flaires franciscanos capuchinos.
A torre ye construita con piedra picata y en forma d'espuenda, con aspecto de fortaleza. L'acceso a la ilesia de fa a traviés d'una serie d'arcos.
Mafra
Mafra ye una villa portuguesa situata en o districto de Lisbona, rechión de Lisbona y sozrechión de Grande Lisbona, con bels 11.300 habitants.
Tüttensee
O laco ye parcialment rodiau por kame, formaus tamién por a chelera y que se troban en a suya parti noroccidental, amán d'o Chiemsee. En a ribera sud d'o laco bi ha una chicota placha con bellas instalacions ta o banyo.
Alto Palancia
Cheografía
Ha tenido muita relación con Teruel.
Sturnus vulgaris
A suya aria de distribución nativa ye la Europa atemperada y a traviés d'o Palearctico dica lo ueste de Mongolia, y s'ha introduciu en Australia, Nueva Zelanda, Canadá, Estaus Unius, Mexico, Archentina, Sudafrica y Fichi.
Chilehaus
Historia
L'edificio d'a Chilehaus lo disenyo l'arquitecto Fritz Höger y se construyó entre 1922 y 1924. Fue encargato por o mainate armador Henry B. Sloman, qui fació a suya fortuna comerciando con salobre procedent de Chile, d'aqui o nombre de Casa de Chile. O coste total d'a construcción ye dificil de determinar, ya que a Chilehaus se construyó mientres o periodo d'hiperinflación que bi habió en Alemanya en primerías d'a decada de 1920, pero s'estima que estioron mas de 10 millons de marcos alemans.
Sintra
Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.
Cantón de Tolosa-1
A suya población ye de 26.342 habitants (1999). En fa parte 1 comuna, nomás en parte.
Nolhan (Gers)
A suya población ye de 303 habitants (2008) en una superficie de 18,03 km², con una densidat de población de 16,81 hab/km².
Pico de Llena Cantal
O pico de Llena Cantal ye un mont de 2.956 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en o municipio de Sallent de Galligo (Aragón).
Monesterio de Santa María de Santa Fe de Cadret
Historia
O monesterio estió fundau en 1341 per Miguel Pérez Zapata y la suya comunidat que procedeban d'o monesterio de Fuent Clara, en Alcoleya de Cinca (comarca d'a Cinca Meya), que abandonoron a causa d'o bandolerismo d'ixa zona.
Ponta do Pargo
Ponta do Pargo ye una freguesía portuguesa d'o concello de Calheta, con 22 km² d'aria, una población de 1.145 habitants y una densidat de población de 52 hab/km². Ponta do Pargo tien una carretera que lo liga con Porto Moniz, Santana y Funchal. L'actividat prencipal ye l'agricultura. Tien costa en l'Oceano Atlantico a l'ueste y monts a o norte y nord-este.
Aché
Aché puet referir-se ta:
Giscarò
Giscarò (Giscarò en occitán, Giscaro en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón de Gimona-Arrats.
Canis aureus
Hibridos de cans y chacals clamaus cans de Sulimov son en servicio en l'aeropuerto de Sheremetyevo, amán de Moscú, an l'aerolinia rusa Aeroflot os despliega pa la detección d'olors.
Al Pacino
Premios
Recibió un Premio Cecil B. DeMille ta tota a suya carrera en 2001.
Rabanera
A suya población ye de 45 habitants (2006) en una superficie de 13,81 km², con una densidat de población de 3,26 hab/km².
Cubilar de Lizara
Ye propiedat d'a Mancomunidat Forestal d'Aragüés de lo Puerto y Chasa y fue enguerau en 1989. S'accede en auto dica o propio cubilar u andando 3 horas dende o cubilar de Gabardito. Dende 2004 dispone d'o certificau ISO 14001 por o modelo de chestión ambiental y as campanyas de sensibilización medioambiental.
Pico de Piedrafita
O pico de Piedrafita ye un pico de 2.952 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo y Pandicosa (Aragón).
Locucions adverbials de dubda en aragonés
Diz que
En benasqués du que < diu que.
Que me sé yo
Se pronuncia /quemisió/,, /quemisío/ , /quemeseío/ u /quémesio/.
Cubilar de Gabardito
Ye propiedat d'o Concello d'a val d'Echo y fue enguerau en 1987. S'accede en auto dica o propio cubilar u andando 3 horas dende o cubilar de Lizara.
Sierra de Campells
Fa part d'una plataforma estructural con salagons y calsineras en lo suyo cabalto.
Ullastrell
A suya población ye de 1.892 habitants (2010), en una superficie de 7,20 km² con una densidat de población de 258,89 hab/km².
Catalán nordoccidental
Lo catalán nordoccidental ye un dialecto de la luenga catalana, de lo grupo occidental. Ye lo catalán propio de la val d'Ebro y cuenca de lo Segre, incluindo doncas totas las comarcas catalanoparlants d'Aragón y comparte bels elementos lexicos con l'aragonés. Unatra denominación que ha preso en Catalunya ye de lleidatà ("leridano") encara que la suya distribución no coincida ni con la provincia de Leida ni con la suya comarca oficial ni con la redolada suya.
Bartrés
A suya población ye de 351 habitants (1999) en una superficie de 7,31 km², con una densidat de población de 48,01 hab/km².
Puerto del Rosario
Puerto del Rosario ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Las Palmas, que se troba en a isla de Fuerteventura. A suya población ye de 40.753 habitants (2019), en una superficie de 289,95 km² y una densidat de población de 141 hab/km².
Airbus A350 XWB
Airbus A350 XWB ye un avión comercial de tipo fuselache amplo desembolicau por Airbus. Ha estau en activo dende 2015 dica hue. Tien dos motors Trent XWB, poseeye una superficie alata de 442–464 m2, un peso maximo a lo desapegue de 280-316 toneladas, capacidat pa 315-369 pasachers y un alcanz de 8,100-8,700 millas nauticas. S'han construyíu 398 unidaz.
Aumets
A suya población ye de 204 habitants(1999) en una superficie de 5,53 km², con una densidat de población de 36,89 hab/km².
Deià
Cheografía
Deià ye situato a 194 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 30 km de Palma de Mallorca, a capital d'a isla de Mallorca y d'as islas Balears.
Punta Sagueta
Desepara as cuencas de Gavín y Yesero u d'os barrancos d'o Infierno y o Puerto, estando accesible dende os dos costaus.
Sant Per de Verona
Sant Per de Verona, més conoixito como Sant Per Mártir, estió un flaire dominico, inquisidor y mártir italiano que ye naixito de Verona o 29 de chunio de 1205 y ye muerto en Como o 6 d'abril de 1252.
Sufixo -ancho
As palabras con sufixo -ancho pueden tener variants en -acho (forcacha), producto d'o pareixiu entre o sufixo -ancho y o sufixo -acho.
Catalán tortosín
Caracteristicas lingüisticas
Con respecto a los caracters chenerals de lo catalán nordoccidental lo tortosín ye diferent en bellas cosas.
Lexico
Bi ha paralelismos con lo valenciano:
McDonnell Douglas DC-10
thumb|300px|McDonnell Douglas DC-10. McDonnell Douglas DC-10 ye un avión comercial de tipo fuselache amplo desembolicau por McDonnell Douglas. Ha estau en activo en as anyadas 1971-2000. Tien tres motors JT9D/PW4000/CF6, poseeye una superficie alata de 339 m2, un peso maximo a lo desapegue de 195-286 toneladas, capacidat pa 270-323 pasachers y un alcanz de 3,500-6,725 millas nauticas. S'han construyíu 586 unidaz.
Nuez d'Ebro
Historia
Perteneixió a la Baronía d'Alfacharín.
Raphus cucullatus
A etimolochía d'a parola dodo no ye clara. Beluns l'atribuyen l'a parola holandesa dodoor pa "camandulero", pero ye mas prebable que sía relacionau con Dodaars, que significa "cul gordizo" u "cul-nyudo", referindo-se a lo nyudo de plumas en a suya parti zaguera. Manimenos, qualques fuents encara afirman que la parola dodo deriva d'a parola portuguesa doudo (actualment doido), que significa "ababol" u "barrenau". Tamién s'ha sucheriu que dodo yera una aproximación onomatopeyica d'a clamada d'iste muixón, un soniu de paloma de dos notas que s'asemella a doo-doo.
Arcones
Arcones ye un municipio d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Sepúlveda.
Nūn
Nūn ye a vinticinquena letra de l'alfabeto arabe. A suya valura en l'orden Abchadín ye 50.
L'Isla de Baish
Cheografía
O termin municipal de l'Isla de Baish ye trescruzato por o río Sava, y se troba situato a una altaria meyana de 150 metros sobre o livel d'a mar, con altarias minima de 136 y maxima de 304 metros. Se troba a una distancia de 40 km a o sudueste d'Aush, a capital d'o suyo districto, y de 35 km d'a ciudat de Tolosa, a capital d'a suya rechión.
Susana Giménez
Susana Giménez (nombre artistico de María Susana Giménez Aubert), naixita de Buenos Aires (Argentina) o 29 de chinero de 1944, ye una actriz argentina.
Neodruidismo
Especialistas u conoixedors de la relichión u mitolochía celta como Jean Markale cuestionan que estos movimientos como continadors de garra tradición, como diz en un libro suyo:
Himno de Sobrarbe
L'Himno de Sobrarbe ye a canción d'a Ronda de Boltaña El País Perdido (en aragonés O País Perdito). Fue esleito himno oficial de Sobrarbe en a Chunta d'a Mancomunidat de Sobrarbe o 14 de mayo de 1998.
Cubilar de Puent de Coronas
O cubilar de Puent de Coronas, tamién dito cubilar de Coronas, cubilar de Pescadors u cubilar de Vallhibierna ye un cubilar de montanya que se troba chunto a o puent de Coronas, un chicot puent sobre o barranco de Coronas muit amán d'a suya confluyencia con o río Vallhibierna, afluent d'o río Ésera.
Poiharrèr
A suya población ye de 780 habitants (1999) en una superficie de 6,20 km², con una densidat de población de 125,81 hab/km².
Iguanodon
Iguanodon ye un chenero extincto de dinosaurio d'o familia d'os Iguanodontidae que vivió en o Cretacico en Europa, fa entre 126 y 122 millons d'anyos. Os iguanodons yeran herbivoros grans y voluminosos. As caracteristicas distintivas incluyen grans pugas en os pulgares, que posiblement se fazioron servir pa desfender-se d'os depredadors, combinadas con largos didos prensils capables de buscar birolla.
Catalão
Catalão (Município de Catalão en portugués) ye un d'os 246 municipios d'o Estato de Goiás, Brasil. A suya población yera de 75.623 habitants en 2007 en una superficie de 3.778 km². O suyo PIB yera de 2.538.840.000,00 de reais.
Avogau
A traviés d'os Colechios d'Avogaus u d'os organismos pertinents (seguntes os países) existen servicios d'asistencia churidica gratuita ta os ciudadans que no disposan de medios economicos.
Quartell
miniaturadeimagen|Quartell (Valencia). Quartell ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de lo Campo de Murviedro. La suya población ye de 1.431  habitants (2007), en una superficie de 3,2 km² con una densidat de población de 447,19 hab/km².
Diplomatico
thumb|250px|O francés [[Charles Maurice de Talleyrand, considerau a sobén como un d'os millors diplomaticos d'a Historia.]] Un diplomatico (d'o griego antigo δίπλωμα, romanizau como diploma) ye un servidor publico (que puet estar funcionario de carrera u bien estar un nombramiento politico) que exerce la diplomacia, ye decir, a representación de l'estau ta qui treballa en as relacions internacionals en esfensa d'os intreses nacionals. Puet desembolicar lo suyo treballo en l'exterior d'o país (en una embaixada, consolau u dabant de qualsiquier organismo internacional) u en lo suyo interior (en treballando en o Ministerio d'Asuntos Exteriors d'o suyo país u destacau en qualsiquier atro organismo gubernamental).
Andechs
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Hespital de Benás
Historia
Posteriorment se construyó un atro, en un puesto muit amanau a o tercero, que tamién fue espaldau por un lurte dica que en 1874 se construyó un cinqueno en l'actual ubicación (en as coordenadas 42.68415°N, 0.62887°W) sobre o qual ye construyiu l'actual hotel.