cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wicca celta
A wicca celta ye una branca d'a Wicca, que combina elementos d'a visión d'o mundo wicca con presuntos elementos d'a mitolochía celta, como una forma de Renaiximiento Romantico Celta.
Lisp
Eixemplos
La sintaxi de Lisp ye mui apropiata t'a programación recursiva, por eixemplo lo factorial d'un numero se calcula:
Atra versión alternativa mas rapeda que l'anterior ye:
Parque Forestal d'Arratiecho
Os eixemplars d'as diferents especies d'arbols son identificatos taxonomicament con chicoz cartels.
Familias lingüisticas
thumb|350px|Luengas d'o mundo A mayoría d'as luengas conoixidas s'incluyen en as clamadas familias lingüisticas. En sentiu estricto, una familia de luengas ye una unidat filochenetica, ye dicir, toz os suyos miembros derivan d'un ancestro común. L'ancestro ye conoixiu de forma dreita en pocas ocasions ya que o rechistro historico d'a mayoría d'as luengas ye mui curto. Sin dembargo ye fesable remontar muitas d'as caracteristicas de l'ancestro común de luengas relacionadas aplicando lo metodo contimparativo – un procedimiento de reconstrucción creyato en o s. XIX por o lingüista August Schleicher. Se puede contrimostrar con facilidat o estatus de muitas d'as famillas listadas mas abaixo. As familias de luengas pueden estar subdivididas en unidaz menors, d'ordinario clamadas “brancas” (a historia d'una familia de luengas se representa a ormino como un árbol)
As luengas que no pueden estar clasificadas con seguranza en denguna familia son clamadas luengas aislatas.
Suils
Idiomas
Se i charra catalán.
Luengas esquimalaleutianas
thumb|Luengas esquimalaleutianas
Altarejos
Cheografía
A localidat d'Altarejos se troba situata a 884 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 33 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
Montsegur
A suya población ye de 105 habitants (1999) en una superficie de 2,84 km², con una densidat de población de 36,97 hab/km².
Chuan VIII Paleologo
Chuan VIII Paleologo estió emperador de l'Imperio Bizantín dende 1425 dica 1448. Ye naixito o 18 d'aviento de 1392 y morió o 31 d'octubre de 1448.
Andrianoplin
Historia
A ciudat fue refundata por l'emperador Hadrián sobre a localidat tracia de Uskadama/Uskudama/Uskodama/Uscudama con o nombre de Hadrianopolis, fendo-la capital d'a provincia de Haemimont. D'importancia estrechica, Licinio bi fue derrotato por Constantín I en l'anyo 323 y en l'anyo 378 se produció a batalla d'Andrianoplin entre os romanos y os visigodos, batalla en a que morió l'emperador Valent.
Maura
Maura (Maura en occitán, Maure en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'o País de Morlans y de Montanerés y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
Rueil-Malmaison
División administrativa
A villa se divide en dos cantóns :
Labassèra
Labassèra (Labassère en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón de l'Alta Bigorra y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Escultura
Conducta de proporcions
Os artistas griegos d'o sieglo d'oro (sieglo V a.C.) tenioron ya a suya conducta atribuiu prencipalment a lo escultor Policleto y anque dende allora ha ito i habendo rectificacions y variacions en mans d'os antigos y mudenos artistas, quedó pro establito por o pintor Leonardo da Vinci a remates d'o sieglo XV acomodando-se-ie a mayoría d'os pintors y escultors. A mesura alacetal d'a conducta florentina prenita de l'hombre bien establiu ye en a cabeza. Ista se considera en altaria como a ueitena parti de tot o cuerpo, estando a cara a sobre parti d'o mesmo y d'una altaria igual a la largaria d'a man. Estando l'hombre en piet y estendillando os brazos, determina un cuadrau perfecto con as ringlas que baixan a plomo y pasan por as estrimeras d'as mans y as que horizontalmén se tienden sobre a cabeza y debaixo d'os piules. As diagonals d'iste cuadrau se tallan en a zaguer vertebra lumbar y fixan en o centro de toda la fegura. Tirando una horizontal por dito punto central se divide l'hombre en dos partis iguals y cada una d'istas en atras dos, por ringlas paralelas que trescruzan por a metat d'o peito y por as rodetas. A cabeza se divide a la suya vegada en cuatro partis iguals estando una d'ellas a nariz.
Pula (Cerdenya)
A suya población ye de 7.200 habitants en una superficie de 138,79 km², con una densidat de población de 47,09 hab/km².
Danza
A danza en l'Antigüidat
Arredol de Dionís (u Baco), o dios d'o vin y a zorrera, collas de mullers clamadas menades iban de nueit a las montanyas, an baixo los efectos d'o vin, celebraban as suyas nosas con danzas. Istas danzas encluiban, en ocasions, musica y diferents feguras d'a mitolochía clasica que yeran representaus por autors y danzants entrenatos. A remates d'o sieglo V a.C. istas danzas prencipioron a fer parte d'a escena social y politica de l'antiga Grecia.
Calso
Denominacions tradicionals
En bella zona de Sobrarbe como A Buerda, Piarruego, Rebiella, Val de Bielsa, y Val de Vio, calsina ye lo calso muerto mezclau con arena (encara que Rudolf Wilmes en 1937 lo replegó como calcina por lo que fa a esta zaguera val).
Alfafar
Alfafar ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de lo Huerta Sud. La suya población ye de 20.321 habitants (2007), en una superficie de 10,1 km² con una densidat de población de 2.011,98 hab/km².
Wicca britanica tradicional
A wicca britanica tradicional ye un grupo de wiccans orichinals d'a Gran Bretanya, en particular d'a rechión de New Forest. Os mas prominents baixo istas tradicions son o Gardnerianismo, o Xandrianismo y a Wicca d'a Val Central, ista zaguera implantata en America septentrional pero considerata en modo ortodoxo ligata a la tierra britanica. Atras corrients son, a vegatas, incluyitas en o grupo; como a Wicca d'a Estrela Azul, que encara ye en una situación ambiga, porque ye composata por grupos que pueden clasificar-se en a Wicca britanica tradicional y atros que no.
Calandras
Las calandras u caliendas son una forma popular de predicir l'orache que s'emplegaba antes mas. Se para cuenta de l'orache que fa empecipiando lo 13 d'aviento, Santa Lucia y rematando lo 5 de chinero, viespra de reis.
Cada día, fueras de lo de Nadal, corresponde con un mes de l'anyo vinient. D'esta traza, lo día 13 d'aviento (Santa Lucia) equivaldrá a chinero, lo día 14 a febrero, y asinas d'esta traza. Deciba que puyaban las calandras. Lo día de Nadal no tien equivalencias y ye un punto d'inflexión. Dimpués se para cuenta de l'orache que fa los 12 días dimpués, pero de retaculas, lo día 26 correspondeba a aviento, lo día 27 correspondeba con noviembre, y asinas d'esta traza. Se deciba que baixaban las calandras.
Belinchón
Cheografía
A localidat de Belinchón se troba situata a 693 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 90 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia.
Georg Frideric Händel
George Frideric Handel (nombre en anglés) u Georg Friedrich Haendel u Georg Friedrich Händel u Georg Friedrich Hændel (en alemán), naixito de Halle, Sacro Imperio Romano Chermanico (hue en Saxonia-Anhalt, Alemanya) o 23 de febrero de 1685 y muerto en Londres (Anglaterra, Reino de Gran Bretanya, hue Reino Uniu) o 14 d'abril de 1759, estió un compositor britanico d'orichen alemán, que ye considerato, chunto con Bach, o prencipal representant d'a Musica barroca.
Corvidae
Belunas d'as especies mes conoixitas que se troban en as nuestras latituz son es cuervos, corviellas, y grallas, que representan as trazas mes caracteristicas d'a familia; plomache negro intenso e con brilluras metalicas. Altras especies de corvidos manifiestan trazas diferents pero también son d'a familia: as garzas y gais.
Rezmondo
A suya población ye de 22 habitants (2007) en una superficie de 6,70 km², con una densidat de población de 3,28 hab/km².
Metatesi
Metatesi en aragonés
En aragonés común s'han preso muitas palabras con metatesi respecto a la forma latina como luenga. En bel caso como aduya ye chustificable porque la forma ayuta ye muito restrinchida en zonas de l'aragonés central y la forma aduya ye prou cheneral, dica en zonas on huei se charra lo castellano d'Aragón.
Catalán maellán
O maellán ye a parla local catalana que se charra en a localidat aragonesa de Maella, en a comarca d'o Baixo Aragón-Casp.
Ye catalán occidental, pero combina caraters de muito a o norte (Ribagorza, Pallars), u de mas a o sud (bels valencianismos), que no se troban en os lugars vecins. Tamién i son presents mas castellanismos y aragonesismos.
Nuràminis
Nuràminis (Nuràminis en sardo; Nuraminis, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Cáller y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Lo Ciparuelo
Lo Ciparuelo (El Ceperuelo en castellano) ye un lugar despoblato situato en o termin municipal de l'actual Íxar, entre os lugars d'Íxar, Andorra y Alcanyiz.
Chuan VII Paleologo
Chuan VII Paleologo, naixiu de Constantinoble (Imperio Bizantín hue Turquía) en 1370 morió en Tesalonica (Imperio Bizantín hue Grecia) o 22 de setiembre de 1408, estió un emperador de l'Imperio Bizantín, que reinó 6 meses en 1390.
Manuel (Valencia)
Manuel ye un municipio valenciano d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Ribera Alta. Fa parte d'o partiu chudicial d'Alchecira).
Sierra Corija
La sierra Corija ye una aliniación montanyosa de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico a lo sud de la sierra d'el Costanazo y a l'ueste de la sierra de la Bigornia. Se situa en las provincia de Soria y en lo Campo de Gómara.
Calsina
Denominacions tradicionals actuals
En catalán de La Codonyera, calcina puet significar piedra calcinera (Artur Quintana lo da en lo campo conceptual de los minerals), y aigua calcinera l'augua que tien calso. Bi ha una plana en La Codonyera que se diz Plana de la Calcinera on bi ha dos fornos de calso.
Sierra Corija
Cheología
En la sierra Corija lo cabo nordoccidental de los afloramientos paleozoicos de lo macizo d'Ateca.
Piedrafita
Toponimia
En o Fogache de 1495 s'escribiba Pierafita.
Pleurodeles waltl
A suya presencia en a provincia de Teruel ye probable (se troba en as provincias güegants de Castellón y Tarragona), pero no ye confirmata.
Idioma mehrí
O mehrí u mahrí (مهريّت, mahrayyat) ye una luenga semitica fablada por poblacions de l'este de Yemen y d'Omán occidental. Ye una d'as zagueras manifestacions d'una branca de luengas semiticas anterior a la extensión de l'arabe por o sud d'a peninsula arabica. Tamién ye charrata en Kuwait. Actualment ye en periglo d'extinción.
Cheso (material)
O cheso ye un producto derivau d'o cheso mineral por deshidratación en fornos. Dimpués pueden adhibir-ie determinadas sustancias ta modificar as suyas caracteristicas de resistencia, retención d'augua y densidat.
Una vegada combinau con augua se puet masar y s'emplega dreitament, tornando-se duro en poco tiempo. Tamién lo fan servir ta fer materials prefabricaus.
Hamidiye
Os hamidiye heban de cumplir tres obchectivos: participar en a luita contra os rusos, mantener l'orden en Anatolia oriental y disciplinar a los kurdos canalizando a enerchía d'os mes furos.
Superficie
Unidaz
Atras unidaz de superficie son:
Saladín
Saladín en fuents aragonesas
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" lo citan como Salhadin y en "La Flor de las Ystorias d'Orient" lo citan como Saliadin:
Saint-Germain-Laval
Saint-Germain-Laval pueden estar:
Altaria (magnitut fisica)
En Europa continental, cuasi toda Iberoamerica y en atros países d'o mundo, l'altaria se mesura en metros. En America d'o Norte y o Reino Uniu, por un regular se mesura en piez (1 piet = 0,3048 metros). En aviación, cheneralment s'emplegan os piez en tot o mundo.
Teofilo de Bizancio
Os musulmans abanzaban en Sicilia, y o gubierno bizantín no podeba fer res, porque habioron de concentrar as suyas fuerzas en una guerra en a muga de Levant a causa d'a presencia de bells refuchiatos persas que yeran oposatos a los califas de Bagdad. Uno d'estos refuchiatos estió Teofovo, que emparentó con a familia imperial:
Miguel III
En os anyos 855-856 encomenzó un conflicto con os bulgaros. Miguel prebó de recobrar o control de bellas zonas de Tracia, incluita Philippopolis (actual Plovdin) y os puertos d'a redolata d'o golfo de Burgas en a mar Negra. As fuerzas bizantinas, dirichitas por l'emperador y por Bardas reconquerioron Philippopolis, Develtus, Anchialus y Mesembria, y tamién a rechión de Zagora. Os bulgaros no podioron ofreixer una resistencia prou fuerte por estar en guerra con os francos de Loís o Chermanico y os croatas. Baixo Miguel III os bizantins fuoron derrotatos por os musulmans en l'aria d'o Eufrates, pero dimpués a intervención de Petronás, tío de Miguel III salvó a situación con una gran victoria.
Tamarón
Cheografía
A localidat de Tamarón se troba situada a 821 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 32 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
Nulh
Nulh (Neuilh en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón de l'Alta Bigorra y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 76 habitants(1999) en una superficie de 2,39 km², con una densidat de población de 31,80 hab/km².
Punta Gradatiello
A punta Gradatiello ye un mont de 1.927 m d'altaria situau en a sierra de Canciás, en a depresión meya intrapirenenca, que se troba en a raya divisoria d'as comarcas aragonesas de l'Alto Galligo y o Sobrarbe.
Prepireneu
En cualques puestos bi ha sierras prepirenencas exteriors en contacto con lo semontano pirenenco y sierras prepirenencas interiors, en contacto con lo Pireneu axial. En bel libro de cheografía dicen Prepireneu només que a las sierras exteriors, en oposición a los Pireneus que los constituirían las sierras interiors y lo Pireneu axial.
Siete Marabellas de lo Mundo
Las nuevas siete marabillas
Empecipiato ya lo sieglo XXI, la interpresa suiza New Open World Corporation (NOWC) emplegó un sistema de votación a escala mundial, principalment per meyo d'Internet, ta esleir quálas yeran las nuevas siete marabillas de lo mundo, atorgando la consideración de candidata honorifica ta la Piramide de Guiza per estar-ne la unica de las antigas que en pervive. Lo resultato estió feito publico en a simbolica calendata de lo 7 de chulio de 2007 (7-7-2007), d'entre un total de 21 finalistas entre las que i yeran, per eixemplo, l'Alhambra de Granada, l'Acropoli d'Atenas, lo Temple d'Angkor u la Estatua de la Libertat de Nueva York. Las 7 trigatas estioron, en orden aleatorio seguntes se i proclamoron:
Tozal de Guara
Se trata d'a estribación mas important d'o Prepireneu aragonés y se i troban quantas rotas de senderismo. En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Can de chira
Caracteristicas y razas
Manimenos, y anque historicament s'ha seleccionau con cualque preferencia os linaches d'animals que demostrasen o grau d'agresividat adecuau contra os ganaus, no quiere decir que no se'n pueda fer servir atros. Existe eixemplos evidents y conoixius de cans que fan parte de razas tradicionalment seleccionadas ta fer belatras funcions que, contrariament a lo que s'esperaría, han feito u fan un sobrebuen treballo con o bestiar: terriers, cans de caza u dica cans de presa, cuan son bien adiestraus, si tienen prou resistencia fisica ta fer as carreretas continuas que cal, pueden treballar como cans de chira sin de masiau perchudicio.
Banyos de Benás
Auguas y tractamientos
As auguas termals de Benás son hipotonicas, sulfhidricas, silico-carbonatatas, alcalino-calcias, oligominerals y bicarbonatatas y salen a 37 °C de temperatura.
Bedeja
Cheografía
Bedeja muga con dos comunas d'o departamento de Pireneus Atlanticos: a l'ueste con Sètza-Maubèc y a o sudueste con Lombiar; tamién muga con tres comunas d'Altos Perinés: a o norte con Villenave-près-Béarn, a o sud con Séron, y a l'este con Escaunets.
Barco
thumb|300px|Barco de pasachers. Un barco ye un medio de transporte que flota en l'augua y que s'emplega, por tanto, en a mar, en lacos y en ríos.
L'Alcarria
L'Alcarria ye famosa por a miel, o espligo y o cordero de raza alcarrenya, encara que tamién en son dignos de mención os vins, con una denominación d'orichen: Mondéjar.
Kurdos
Os kurdos (en kurdo کورد kurd) son una etnia de luenga iranica con aria prencipal en as montanyas a lo sud d'o Caucaso entre Irán, Irak, Turquía y Siria, que facioron d'etnia-tampón entre os imperios otomán y persa y que en o sieglo XX han tenito problemas por circunstancias cheopoliticas.
Historia
En a Primera Guerra Mundial os combatients kurdos participoron en a segunda fase d'o chenocidio armenio, chenocidio que tamién afectó a cristianos sirians, asirianos y caldeus. A suya implicación talment estió mayor y mes incontrolata que a de l'exercito regular turco. Manimenos en 1916 o gubierno d'os Chóvens Turcos encomenzó a desconfiar d'os kurdos y encomenzoron a perseguir-los y deportar-los. A conferencia de paz de Sèvres decidió en 1920 o establimiento d'un estato armenio, y a lo sud una rechión autonoma kurda con capital del Diyarbaquir y con a perspectiva d'unificación con a provincia de Mosul, ocupata por os britanicos. Temendo o dominio armenio os combatients kurdos aduyoron a lo gubierno kemalista a forachitar a os armenios supervivients d'a rechión d'o Laco Van.
Dordonya
Dordonya (en occitán: Dordonha; en francés y oficialment: Dordogne) ye un departamento francés situato en a rechión de Nueva Aquitania, a o sudueste de Francia. Muga con os departamentos de Charanta (a o norueste), Charente Maritimo (a l'ueste), Gironda (a o sudueste), Òlt y Garona (a lo sud), Òlt (a lo sudeste), Corresa (a l'este) y Alta Viena (a lo norueste). A suya capital ye Peireguers, y o President d'o Consello Cheneral departamental ye Bernard Cazeau.
Barcelona
Tien una población de 1.636.762 habitants en o suyo termin municipal y de 3.291.654 en a suya aria metropolitana. Barcelona y a suya aria metropolitana forman o segundo nuclio economico y de población mas important d'Espanya, en l'actualidat licherament por dezaga de Madrit; buena parti d'a historia d'o país en as zagueras doscientas anyadas ye sinyalato por a rivalidat entre as dos ciudaz y a suya batalla por a supremacía en a industria, o comercio, a cultura y a politica.
Instalacions esportivas
As instalacions esportives mes destacatas son o Estadio Olimpico de Montjuïc, o Palacio Sant Jordi, as piscinas Picornell, o Camp Nou d'o FC Barcelona, o Palacio d'a Chelo de Barcelona, y o complexo esporitvo de Can Dragò.
Polinyà de Xúquer
Toponimia
Lo toponimo Polinyà de Xúquer se remonta a lo mozarabe Polinyén de "Lo Repartimiento", que cambió por paronimia a causa de lo pareixiu con lo cognato Polinyà que conoixeban los repobladors catalans. La forma orichinal Polinyén se remonta a lo latín PAULINIANUS y presenta lo mesmo sufixo toponimico -én que atras localidaz valencianas como Crevillent y Ontenyent.
Brose Baskets
O Brose Baskets ye un club alemán de baloncesto, fundato en l'anyo 1955 con o nombre de 1.FC 01 Bamberg. Chuga en a Basketball Bundesliga en l'anyada 2018/19 y en o Brose Arena d'a ciudat de Bamberg como equipo local.
Riola
Riola ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Ribera Baixa. La suya población ye de 1.824 habitants (2007), en una superficie de 5,6 km² con una densidat de población de 325,71 hab/km².
Mugas
O termin municipal de Riola muga con os termins de Corbera, Fortaleny, Polinyà de Xúquer y Sueca.
San Migel (Bermeu)
San Migel u Mikel Deuna ye un barrio rural de Bermeu, (Bizcaya). O barrio s'estendilla dende Dibio dica Goiko gana. A carretera enta Bilbau puya dende a ripa norte d'iste barrio dica o puerto de Sollube. Seguntes o censo de l'anyo 2009 teneba una población de 83 habitants.
La Toba
La Toba ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha y partiu chudicial de Sigüenza, Espanya.
Alta Ribagorza (Catalunya)
A lo nord-este d'a comarca bi ha la parti occidental d'o Parque Nacional d'Aigüestortes i Estany de Sant Maurici.
Viver (Castellón)
Viver ye un municipio valenciano de la provincia de Castellón, situau en la comarca de l'Alto Palancia y partiu chudicial de Segorb.
Santu 'Asili
Cheografía
A localidat de Santu 'Asili ye situata a 415 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Huerta Valenciana
Cheografía
Ye una comarca plana que puya en altaria abonico dende la mar dica l'interior. Literalment la Huerta Valenciana ye una gran plana d'inundación en la desembocadura d'este río l'arredol de L'Albufera de Valencia.
Zaorejas
Zaorejas ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya, comarca d'a Sinyoría de Molina-Alto Tajo y partiu chudicial de Molina d'Aragón.
Toponimia
Bi ha un microtoponimo con un component en aragonés, fuente de la falaguera.
Pradiella d'Ebro
Pradiella d'Ebro (Pradilla de Ebro en castellano) ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de la Ribera Alta d'Ebro.
Cheografía
Ye situau en la marguin d'Ebro, a 228 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar y a una distancia de 45 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón.
Samatzai
Samatzai (Samatzai en sardo; Samatzai, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Cáller y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Libro de Chosué
Prene o nombre de Chosué, o succesor de Moisés como líder d'as tribus hebreas.
Saona y Loira
Toponimia
A palabra Saona se troba en o "Libro d'o Trasoro":
Retabillo
En altras fayenas que tamién requieren d'empuchar bella sostancia u obchecto a distancia, com per eixemplo, ta colar a masa de pan en o forno, s'emplegan instrumentos d'estructura pareixita que tamién se dicen retabillos.
Remolinos
Toponimia
En textos medievals se puet trobar en singular (et de Ballena usque ad Remolino en 1138. En lo texto de donación y franquicia atorgaus por Remón Berenguer IV en 1151 podemos veyer-lo con apocopa.
Cullera
Mugas
Lo suyo termin muga con Sueca, Corbera, Llaurí, Favara y Tavernes de la Valldigna.
Doubtful Sound
Una expedición scientifica espanyola a o mando d'Alejandro Malaspina vesitó Doubtful Sound en febrero de 1793, mirando d'experimentar a medición d'a gravedat con un pendulo, una parti d'os esfuerzos ta estableixer un nuevo sistema metrico. Os oficials d'a expedición, que incluyiba a Felipe Bauzá, facioron os primers mapas cartograficos d'as partis inferiors d'o fiordo, nombrando as caracteristicas d'o mesmo. Actualment istos forman un grupo unico d'os pocos toponimos en castellano en a cheografía de Nueva Zelanda: Febrero Point, Bauza Island, Pendulo Reach y Malaspina Reach.
Vilhèras d'Aussau
A suya población ye de 158 habitants (1999) en una superficie de 17,19 hab/km², con una densidat de población de 9,19 hab/km².
Pantasma
Pantasmas en Aragón
T'aleixar a los pantasmas en Aragón se feban sonar as campanas en bella calendata especial y as chents saliban a los camins fendo sonar esquillas.
Sallent de Galligo
Toponimia
Sallent ye un toponimo recurrent en a toponimia aragonesa y catalana.
Milford Sound
Etimolochía
O nombre de Milford Sound proviene de Milford Haven en Galas, mientres que o río Cleddau que desemboca en o fiordo tamién recibe o nombre d'o río galés homologo. O nombre maorí ta o fiordo ye Piopiotahi por o piopio d'a Isla d'o Sud, un muixón extincto. Piopiotahi significa "un solo piopio", en referencia una leyenda que afirma que un piopio voló en iste puesto en sinyal de luto por a muerte d'o heroi Māui, qui murió mirando d'aconseguir a inmortalidat ta a humanidat.
La Yunta
Mugas
O suyo termin municipal muga con Fuset, con un cantón de Las Cuerlas, con Odón, con Molina d'Aragón, con Campillo de Dueñas y con Embit.
Toponimia
O toponimo La Yunta talment se deba a lo forcallo que bi ha entre dos ramblas, a Rambla de Morenillo y a Rambla Nueva de Beta. En a mesma provincia o forcallo entre o río Cabrillas y o río Tacho bi ha un parache dito Las Juntas. En a suya microtoponimia bi ha aragonesismos como Los Morrones, Pozo del canyo, El canyo malo, La Cruceta, El Cerro Lato, El Lagunazo, Las Lomatas, Barranco de los Royos, Poza de los Royos, Pairón de Rufino, Pozo de la Silleta, El Salobral, La Tajuguera, Laguna del Tarquín, Majarán (aumentativo -án), Placeta del Pradillo.
Belagarda e Adolins
A suya población ye de 159 habitants (2006) en una superficie de 14,39 km², con una densidat de población d'11,05 hab/km².
Oquillas
Cheografía
A localidat d'Oquillas ye situada a 914 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 61 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Rana
Ixa capacidat brincadera ye lo que las fa distinguir-se en comparanza con belaltras especies d'anuros que se desplazan caminando per tierra, que son os ditos popularment «zapos».
En bel lugar de Ribagorza aragonesofona s'emplega o posible catalanismo lexico «granota»   ta referir-se a istes animals, encara que a extensión d'ixe termino no ye cheneral en a luenga aragonesa.
Santu 'Idu
Cheografía
A localidat de Cuartu Sant'Aleni ye situata a 10 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Saboya (departamento)
Saboya (73) (en francés Savoie y en arpitano Savouè d'Avâl) ye un departamento francés situato en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
A suya población ye de 423.715 habitants (2013) en una superficie de 6.028 km², con una densidat de población de 70 hab/km².
Luengas mon-khmer
Faixa oriental
Mausoleu d'os Atilios
O Mausoleu d'os Atilios, clamato popularment l'altar d'os moros, ye un mausoleu d'o sieglo II u sieglo III, d'epoca d'o Baixo Imperio Romano, existent en o termin municipal d'a localidat aragonesa de Sadaba, en a comarca de Cinco Villas.
Pallaruelo de Monegros
Pallaruelo de Monegros ye un lugar aragonés d'a comarca d'os Monegros que perteneix a lo municipio de Sarinyena, en a provincia de Uesca. A suya población ye de 99 habitants (2018).
Luengas y parlas
A luenga tradicional de Pallaruelo de Monegros ye o castellano d'Aragón, con substrato aragonés. O lexico d'intrés etnografico de Pallaruelo de Monegros se conoix prou bien por figurar esta localidat en l'ALEANR, con a sigla Hu 500.
Pueblos berbers
Relichión
A islamización d'os berbers ye completa y nomás quedan que repuis de l'antiga relichión politeista. Amás gran parte d'os berbers son musulmans. Bi n'ha beluns de relichión chodiga. En o pasato i habió muitos musulmans kharichitas y bels musulmans chiitas pero dende o periodo almurabit predominan os musulmans sunitas. Os nuclios kharichitas son muito localizatos (Cherba, Mzab, y Chabal Nefusa).
Os berbers en o Edat Meya Musulmana
Os berbers barwata d'o norte de Marruecos formoron un reino islamico basato en a identidat berber y en una herechía derivata de l'islam kharichita entre 744 y 1058.
Provincia de Mecina
A provincia de Mecina (Pruvincia de Missina en siciliano, provincia di Messina en italiano) yera una provincia italiana, en a rechión de Sicilia, en l'antigo reino de Sicilia.
Merops
O chenero contiene 28 especies que se troba en o sud d'Europa y Magreb, Africa ecuatorial y meridional, Asia en sud de l'Himalaya y Oceanía. D'entre ellas, Merops apiaster ye común en Aragón y a resta d'a Peninsula Iberica.
Besuas e Bajon
A suya población ye de 205 habitants (2006) en una superficie de 12,86 km², con una densidat de población de 15,94 hab/km².
Trisquel
thumb|200px|Trisquel formato por tres garras en a bandera d'a [[Isla de Man.]] thumb|200px|Eixemplo de trisquel thumb|right|Saint-Marcellin (France) O Trisquel u Triskelion ye un simbolo solar que consiste en tres figuras espirals que salen d'un punto fendo anglos de 120º entre ellas en simetría rotacional.
Calvados (alcohol)
O calvados (tamién dito familiarment calva en francés) ye una bebita alcoholica obtenita por a destilación d'a sidra en o departamento de Calvados (que ha dado o suyo nombre a ista bebida), encara que tamién en o resto d'a rechión de Normandía.
Consumo
O calvados se bebe solo u con chelo, en cocktail u combinato, como aperitivo, en «trou normand» y como dichestivo. Combina muit bien con o queso, o chicolate, os postres, as cremas de chicolate y os chelatos. O calvados dentra en a composición de muitas recetas d'a cocina de Normandía, encluyindo-ie mazanas, gambas, vacumen u pollo. Tamién s'emplega ta flambeyar, como con as crêpes y as tartas. Una versión moderna d'o trou normand muit popular ye consumirlo en sorbete.
Pireneus Atlanticos
A suya población en 1999 yera de 600.018 habitants, con una densidat de 78 hab./km².
Orden de Sant Benedet
Actualment la Orden se troba amplament por tot lo mundo, con monesterios masculins y femenins. thumb|left|[[Sant Benedet de Nursia (c. 480-543), d'un detalle de lo fresco de Fra Angelico, Basilica de San Marco, Florenza (c. 1400-1455).]] Seguindo lo suyo eixemplo y inspiración, bel fundador d'ordens relichiosas ha basato la normativa d'os suyos monesterios en la Regla deixata por Benedet, que tien como principio fundamental Ora et labora, ye dicir, priega y treballa.
Villadolz
Cheografía
Ye situau a piet de la Sierra de Peco, cerca de la Uerba, a 900 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar y a una distancia de 79 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón.
Toponimia
La forma dolz ye una forma patrimonial derivada de lo latín DULCE(M) con la evolución regular de la Ŭ curta latina d'acuerdo con lo sistema vocalico de lo latín vulgar, que la reduce a "o", como s'aprecia en BUCCA > "boca" y MUSCA > "mosca". La forma actualment predominant en aragonés cheneral y en castellano dulce ye un cultismo ya documentau en aragonés medieval. En benasqués se conserva dolzo y dolza (con seseyo), formas pareixidas a las aragonesas medievals dolz, dolza.
Bautevila
Bautevila (Bautevila en occitán, Beauteville en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
Abril
En o calandario romano yera o segundo mes de l'anyada. O suyo nombre en latín ye d'orichen etrusco y provién d'Apru, que yera o nombre que recibiba en a mitolochía etrusca a diosa Afrodita d'a mitolochía griega. border|200px|right|Les très riches heures du Duc de Berry, Abril
Linia Curzon
Historia d'a Linia Curzon
En aviento de 1919, os Aliatos facioron ista declaración:
Upupa epops
Alimentación
O pico d'o porput ye firme adaptau a la suya dieta y le sirve mesmo pa pillar insectos en superficie como adintro de foraus y fendiellas. Tamién puet esforiquiar en a tierra y en os femeros con él, pues os musclos d'a mandibula y a capeza son fetos de tal forma que, dimpués de fender-lo, puet ubrir o pico y pillar cualsiquier presa que i trobe enronada.
Gallos, gallicos y gallez
O documentamos como gallet, y como galluelo s'ha sentiu decir en Tardienta, en a comarca de Plana de Uesca, y en Anyón, Litago y los Fayos, tres municipios d'o semontano de Moncayo.
Torna como gallico de Sant Martín ta Cinco Villas, y se documenta en Sos d'o Rei Catolico, Luesia y Sigüés. En Sigués tamién se da a forma gallo de Sant Martín, como en Salvatierra d'Esca y en Berdún, en a Chacetania os tres. Tamién se documenta como gallo de Sant Martín en Plan, en a val de Chistau en Sobrarbe.
James Cagney
James Francis Cagney, Jr., d'o suyo nombre artistico James Cagney, estió un actor estausunidense, naixito o 17 de chulio de 1899 en Nueva York (estato de Nueva York) y muerto o 30 de marzo de 1986 en Stanford (estato de Nueva York).
Provincia de Barcelona
Barcelona ye una provincia d'Espanya, situata en a parti central d'a comunidat autonoma de Catalunya. Muga con as provincias de Tarragona, Leida, Chirona, y con a Mar Mediterrania.
Comarcas
Amás, o municipio de Fogars de la Selva, d'a comarca d'a Selva.
James Woods
James Woods (James Howard Woods), naixito de Vernal (Utah) o 18 d'abril de 1947, ye un actor, actor de voz y productor estausunidense con una important carrera en o cine estausunidense, cuantos premios recibitos y partecipación en cintas destacatas, como C'era una volta in America (1984, Sergio Leone), Ghosts of Mississippi (1994, Rob Reiner) u The General's Daughter (1999, Simon West).
Sierra de Caballos
Toponimia
L'oronimo sierra de Caballos u sierra de los Caballos presenta equivalents en atras zonas peninsulars que manimenos no s'interpretan a partir de l'animal Equus caballus constituindo un psedozoonimo toponimico.
Los toponimos y oronimos con caballo s'han interpretau en bel caso a partir de lo latín CAPUT VALLIS ("cabo de val"), visible en Cabeza del Caballo (Salamanca), con un homonimo en Águilas (Murcia).
Idioma occitán
Denominación
O nombre occitán, atestato en os anyos 1270 u 1290, tien a mesma orichen que a formula luenga d'oc usata por o escritor italiano Dante Alighieri en os anyos 1290, que comparaba as palabras que significaban "sí" en tres luengas: luenga d'oc l'occitán, luenga de sí o italiano y luenga d'oïl o francés (oïl yera una forma antiga de oui). A palabra occitana òc procede d'o latín hoc (toscán sí se derivó d'o latín sic y o francés oïl/oui se derivó d'o latín hoc ille). As palabras occitán y Occitania proceden d'a fusión de òc con a terminación d'(Aqu)itania, antiga rechión romana que ya correspondeba con una gran parti d'Occitania.
Gilberto Gil
Gilberto Passos Gil Moreira (mas conoixiu como Gilberto Gil) naixió o 26 de chunio de l'anyo 1942 en Salvador, Bahía, Brasil. Ye cantaire, compositor, y dende 2003 ye o ministro de Cultura de Brasil. Gil ye conoixiu prencipalment por as suyas gravacions feitas en os anyos 1960, en a fase d'o tropicalismo, con cancions como Roda, Lunik 9, y Domingo no Parque. A cantaire brasilera Elis Regina gravó muitas d'as suyas cancions.
Gave de Pau
A Gave de Pau (en occitán gave de Pau) ye un río d'Occitania situato en Biarn a lo sudueste de Francia.
Barxeta
Barxeta (Barxeta en catalán y oficialment; Barcheta en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Ribera Alta y partiu chudicial d'Exativa.
Shelan
A suya población ye de 185 habitants (1999) en una superficie de 13,49 km², con una densidat de población de 13,71 hab/km².
Banu Razín
Yeran numerosos y teneban mas riqueza que atros berbers. Ocupaban castiellos en o sud de l'actual provincia de Teruel en un territorio entre as marcas (Tugur) y levant (Xarc). S'independizoron y facioron de Santa Mariya al Xarc a capital d'un reino taifa. L'alto Xiloca lis perteneixeba y se clamaba Sahla (a plana, d'on prene nombre Cella).
Dimpués d'a muerte d'o cabo d'o clan y de su chermano Yahya Ben Hudail, arredol de l'anyo 972, os fillos compareixioron en Cordoba pa estar confirmatos por al-Hakam II d'os dominios que n'eran usufrutuarios, (tal y como consta por a confirmacions d'os suyos privilechios feita por o califa en 967-968), on teneban una notable autonomía en estar aislatos entre sierras, obedeixendo en contrapartita a lo poder central y pagando parte d'os impuestos recaudatos.
Fuesa de Teruel
Cheomorfolochía
En rematar los procesos sedimentarios y tectonicos de lo Plioceno superior encomenzoron a formar-sen glacis. Se reconoixe un amplo glacis de Perals que baixa dende la plana de Visiedo y ye d'edat plio-quaternaria. Atros que se'n formoron estioron lo de glacis de Val de Zebro y lo d'Aldeyuela.
Ligallo (ganadería)
Denominacions
A reunión anyal tanto de ganaders como de los suyos pastors pa tratar afers ganaders se deciba día de ligallo. Las Ordinacions de la Confrairía de Ganaders de la ciudat de Zaragoza establiban que lo día d'esta reunión fuese tercer dimpués de la Pascua de Resurrección. Un consello permanent presidiba estas reunions y cada anyo se leyeban las ordinacions, sorteyaban oficios, pagaban a los pastors, que yeran obligatos a ir-ie y heban de dar cuenta de las reses que cusiraban, baixo multa en caso de no fer-lo asinas.
La palabra ha deixato senyal toponimico, por eixemplo los puestos por on pasaba lo bestiar se diciban pasos de ligallo.
Majaelrayo
Majaelrayo ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 64 habitants(2006), en una superficie de 55 km² y una densidat de población de 1,16 hab/km².
Struthio camelus
En a mitolochía popular, o estrucio ye famoso por amagar a cabeza adintro de l'arena malas que siente o primer sinyal de periglo. Manimenos, no s'han rechistrau observacions d'iste comportamiento, encara que se sabe que os muixons meten a cabeza y o cuello en tierra ta pareixer más poca cosa quan s'amana un predador. Quan se sienten menazaus os estrucios pueden plegar a ferir graument a os suyos atacants, con calces d'as suyas fortals garras.
Os estrucios anidan comunitariament. Bel numero de fembras ponen os suyos cocos adintro d'o mesmo niedo, an que son cobaus por a fembra dominant, d'entre día, y por o masclo d'entre nueit. Os uegos d'estrucio son os más grans d'entre toz os uegos. thumb|left|Uego d'estrucio
Zoonimia
O zoonimo con trazas de semicultismo acabau en -ucio u d'adaptación d'un atra forma occitana estruci amaneix en o "Libro de Marco Polo" y en o "Libro d'el Trasoro". O prencipio d'o capítol a el adedicau ye:
Valtajeros
Valtajeros ye un municipio castellanlionés, situato en a provincia de Soria. A suya población ye de 24 habitants (2006), en una superficie de 22,93 km² y una densidat de población de 1,05 hab/km².
Helsinki
Helsinki (Helsinki, en finlandés, Helsingfors en sueco, Helsset en sami) ye a capital de Finlandia, amás d'estar a ciudat con mayor numero d'habitants d'o país.
Historia
En 1550 o rei Gustavo I de Suecia establió a ciudat de Helsinki, con a finalidat de rivalizar con a ciudat hanseatica de Reval (hué Tallinn, a capital d'Estonia), y li dió o nombre sueco de Helsingfors. Sindembargo, a importancia d'o lugar estió radida, dica que se construyó una fortaleza, Sveaborg (hue conoixita con o nombre en finlandés de Suomenlinna, a fortaleza de Finlandia).
Dende l'anexión por l'Imperio Ruso d'o Gran Ducau de Finlandia en 1809, dimpués d'a Guerra Finlandesa (1808-1809) con Suecia, a ciudat creixió, pus o zar Alexandre I de Rusia cambeó a capital de Finlandia de Turku ta Helsinki, ta reducir asinas o peso de l'herencio cultural sueco en o país. En 1827 se cambeó tamién a seu d'a unica Universidat d'o país de Turku ta Helsinki (hué ye a Universidat de Helsinki).
Pau
Toponimia
O exotoponimo Pau se presenta en aragonés con una forma presa dreitament dende la suya forma en occitán orichinal con diftongo -au-.
Luzón
A suya población ye de 73 habitants(2007), en una superficie de 57 km², con una densidat de población de 1,28 hab/km².
Ardea
Ardea ye un chenero d'aus aintro d'a familia d'as ardeidas. Son aus de midas grans, que plegan y encluso pueden superar es 100 cm d'altaria, fendo arredol d'es 2m d'amplaria d'alas. Clasicament pescataires, capturan as suyas presas en comarcas humidas, d'auguas entibadas y poco fondas, a on gosan a parar-se per entre d'a vechetación y esperan que pasen peixes, ranas y altros chicoz vertebratos, con tota a inmobilidat posible, y alavez claban un ataque rapedo con es suyos cuellos y agafan l'animal con o pico.
Monesterio de Sant Chuan d'a Penya
O Monesterio Viello
En a primera planta son ueito as prencipals estachas:
Taifa d'Albarracín
Se crei que en ixas envueltas de los musulmans la Sierra d'Albarracín no teneba tantas aldeyas como en lo periodo cristiano, y chunto con la ciudat u medina d'Albarracín bi heba un poblamiento rural basato en alquerías, en huertas habitatas por comunidatz poco lumerosas protechitas por qualques torres.
Lo Sinyor d'Estella Pero Ruíz d'Azagra, aliato de lo Rei Lop se fació con lo poder de Santa María de Aben Razín u Sinyoría d'Albarracín comprando-la u recibindo-la a cambio de los suyos servicios enta 1170.
Valdeprado
Cheografía
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Castillejo de Sant Pedro.
Pedrosa de Duero
A suya población ye de 531 habitants (2008), en una superficie de 69,86 km² y una densidat de 7,60 hab/km².
Confederación Cenacha
Cenachas en a Edat Meya musulmana
Dimpués d'os primers tiempos d'a conquiesta arabo-musulmana, cuan ya bi ha muitos textos escritos trobamos diferents confederacions ditas Cenacha, en dos arias principals y en arias menors; en o Magreb central, sobretot en arias costeras d'Alcheria y Tunisia, d'a on salen os Zirís que gobernoron en Ifriquiya y estioron aliatos d'os fatimís d'Echipto contra os Zanatas y os Omeyas de l'Al Andalus dica o sieglo XI.
Fuencalderas
Historia
En 1530, dimpués d'un lento proceso d'emigración d'a población de Liso ta Fuencalderas, a seu d'a parroquia dixó d'estar Sant Miguel de Liso, ta estar a ilesia de Fuencalderas, en un terreno mas favorable.
Marchamalo
Marchamalo ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 5.047 habitants(2007), en una superficie de 31,20 km² y una densidat de población de 161,76 hab/km².
Adchectivos demostrativos en aragonés
Cercanía u primera persona
Indican en a conversa que os obchectos son con qui charra u mes a man de qui charra en relación a qui ascuita.
Issòr
Issòr (Issor en francés) ye una comuna biarnesa situata en o departamento francés d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania. A comuna fa parte d'a val de Baretons.
Merops apiaster
Niedo
thumb|right|250px|Niedos en una [[espuenda.]] O niedo ye un cado alto u baixo horizontal, con a boca en un ripazo u bella espuenda t'a on que nomás se i pueda plegar volando. Tamién s'ha visto que pueden contentar-se con bel pedaz de tierra amontinada u mesmo socavar en o suelo si ye favorable. O esforigan ellos mesmos (fembra y masclo por igual), esgarrapando con as patas y arrullando a tierra ta fuera, y no gosan aprofeitar a uebra d'unatro animal (anque cuan marchan o niedo suyo sí que gosan aprofeitar-lo atros, como os gurrions).
Riumajor
A suya población ye de 87 habitants (1999) en una superficie de 3,77 km², con una densidat de población de 23,08 hab/km².
Gavarnía
Gavarnía (Gavarnia en occitán; Gavarnie en francés) ye un lugar y antiga comuna occitana situada en Bigorra, administrativament en o departamento d'Altos Pireneus d'a rechión d'Occitania. S'unió en 2016 a la comuna de Gèdra pa formar a nueva comuna de Gavarnía e Gèdra.
Matillas
Matillas ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 171 habitants(2004), en una superficie de 10,43 km² y una densidat de población de 16,39 hab/km².
Sierra d'Ateca
Toponimia
L'oronimo alternativo sierra del Caballero fa referencia a lo posible paso de lo Cid Rodrigo Díaz de Vivar por Ateca travesando una sierra.
Matarrubia
Matarrubia ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comarca de Campiña del Henares, partiu chudicial de Guadalachara y comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya.
Lewis Carroll
Lewis Carroll (seudonimo de Charles Lutwidge Dodgson), naixito de Daresbury (Cheshire, Anglaterra) o 27 de chinero de 1832 y muerto en Guildford (Surrey, Anglaterra) o 14 de chinero de 1898, estió un escritor, fotografo y matematico britanico, estando a suya obra mas conoixita Alice's Adventures in Wonderland.
Sierra de Cetina
La sierra de Cetina ye un sierra de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico que se situa a lo sudeste de la sierra de Miñana, a l'ueste de la sierra d'Ateca y a l'este de la fondada de Fariza. La superficie de la sierra de Cetina perteneixe a los municipios d'Embit de Fariza, Alfama d'Aragón y Cetina, toz en la Comunidat de Calatayú.
Tequixquiac
Etimolochía
As antigas luengas municipals fueron o náhuatl y l'otomí, por ixo se conservan os suyos nombres prehispanicos. O nombre de Tequixquiac deriva d'a luenga náhuatl, provién de tequixquitl (salitre) y atl (augua), "lugar d'as auguas salitrosas", nombre con que os mexicas designaban cheograficament a o pueblo indichena. O nombre d'o municipio en luenga otomí, provién de Mbixe, mbi (pueyo) y xe (desbalagato), lugar d'o pueyo desbalagato u abierto.
Corz d'Aragón
As Corz d'Aragón en a Edat Meya y Moderna
Os debates, queixas y decisions d'as Corz d'Aragón s'escribiban en un Libro d'Actas redactau en aragonés dica la castellanización, y en castellano dimpués; se'n feba tres eixemplars: uno pa l'Archivo d'o Reino d'Aragón, un atro pa o Chusticia d'Aragón, y otro pa l'Archivo d'a Corona d'Aragón. Muitos Libros d'Actas s'han conservau, y en abril de 2007 ha encomenzau a suya publicación.
As Corz d'Aragón de 1808.
O feito de resucitar a institución representativa d'os aragoneses, suprimida en 1707, fue considerau un acto "revolucionario", pero no tenió guaire trascendencia, porque dica la fin d'o sieglo XX no tornarán a chuntar-sen.
Azuébar
Historia
A primera referencia d'o lugar apareixe en o libre del repartiment y se deciba que a localidat se donaba a lo noble aragonés Gonzálvez d'Heredia en 1237. Estió un lugar de moriscos dica 1609.
Sol
O Sol (d'o latín sol, -is) ye a estrela d'o sistema planetario en o qual se troba a Tierra; por ixo, ye a mas amanada t'a Tierra y o estrel con mayor brilo aparent. A suya presencia u ausencia en o cielo determinan, respectivament, o día y a nueit. A enerchía radiada por o Sol l'aproveitan os sers fotosinteticos, que constituyen l'alazet d'a cadena trofica, estando asinas a prencipal fuent d'enerchía d'a vida. Tamién alporta a enerchía que mantién en funcionamiento os procesos climaticos. O sol ye una estrela que se troba en a fase denominata secuencia prencipal, con un tipo espectral G2, que se formó fa bells 5.000 millons d'anyos y i remanirá, en a secuencia prencipal, por atros 5.000 millons d'anyos. O Sol, de conchunta con a Tierra y toz os cuerpos celestes que orbitan arredol d'ell, forman o Sistema Solar.
O sol en a cultura popular
left|frame| Simbolo alquimico y astrolochico d'o Sol. O sol ye un simbolo important en muitas culturas, puet estar masculín o femenín seguntes o chenero d'a parola en cada cultura. Simboliza a luz, a vita y o poder, en alquimia ye relacionato con l'oro y ye representato como en l'astrolochía con un circlo con un punto en o centro.
Cherusalem
Cherusalem (en hebreu ירושלים, Yerushalayim; en arabe القدس, al-Quds) ye una ciudat d'Israel en o situata en o Proximo Orient Asiatico). Ye a principal ciudat israelina y a capital declarata d'o estau d'Israel y, d'igual modo, ciudat an l'Autoridat Palestina pretende d'establir a suya capital (Cherusalem Este). En l'anyo 2011 teneba una población aproximata de 801.000 habitants.
Orichen etimolochico
Shalom significa paz en hebreu, por lo que Cherusalem, ye un termin ta exprisar ciudat d'a paz.
Puestos santos d'o chudaísmo, cristianismo y o Islam
Cherusalem ye considerata ciudat sagrada por as tres grans relichions monoteístas: o cristianismo, o chudaísmo y o Islam. Ta o cristianismo ye a on que pedricó Chesús y a on que estió crucificato; ta o chudaísmo ye a on que o Rei David establió a capital d'o Reino d'Israel, o puesto d'asentamiento de l'Arca de l'Alianza y a on que o suyo fillo Salomón d'Israel construyó o Templo, ta on han de dirichir as pregarias; o Islam replega d'istas relichions o caracter sagrau d'a ciudat, a on que miraban os primers musulmans en rezar, antes de pasar a fer-lo cara A Meca.
Mazarete
A suya población ye de 55 habitants(2009), en una superficie de 56,17 km² y una densidat de población de 0,98 hab/km².
Xeresa
Cheografía
Xeresa ye a l'este de lo Monduber (831 m), a 30 metros d'altaria sobre lo livel de la mar, y a una distancia de 30 km de la ciudat de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano, y de 7,2 km de la ciudat de Gandia, la capital de la suya comarca y de lo suyo partiu chudicial.
Gurmençon
Gurmençon ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón d'Aulorón-1 y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
Ocón
A suya población ye de 322 habitants (2006) en una superficie de 60,92 km², con una densidat de población de 5,29 hab/km².