cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Perifrasis verbals d'obligatoriedat en aragonés
Tener que + infinitivo
A vegadas tiene una valua mes enerchica que las anteriors perifrasis d'obligatoriedat. Seguntes bel autor podría estar un castellanismo.
Haber-ie que + infinitivo
En ansotano presenta a forma estar-bi por no existir-ie as formas impersonals d'o verbo haber tipo haber-bi u haber-ie de l'aragonés cheneral y fer-se servir o verbo estar pa estos usos impersonals:
Muro de Roda
Toponimia
En Muro de Roda, bels autors han quiesto veyer o punto d'oríchen d'a on habría dimanau l'apellido Mur, frecuent en buena cosa de l'Alto Aragón y que van lievar cualques personaches de l'alta y a baixa nobleza d'Aragón en diferents momentos de a historia.
Mont Titano
O Mont Titano (Monte Titano en italiano) ye un mont de 750 metros d'altaria situato en o corazón de San Marino, en os monts Apeninos. Ye o mont de mayor altaria d'o país, y en ye considerato o suyo simbolo, por a superficie d'o país ocupata por o mont.
Pobòu
A suya población ye de 53 habitants (1999) en una superficie de 4,21 km², con una densidat de población de 12,59 hab/km².
The Charge of the Light Brigade (cinta de 1968)
The Charge of the Light Brigade (títol en anglés, en aragonés A carga d'a Brigada lichera, enguerada en Aragón con o títol en castellano de La carga de la Brigada ligera) ye una cinta britanica de l'anyo 1968 de cine historico y cine belico ambientata en a Guerra de Crimea, dirichita por Tony Richardson seguntes un guión de Charles Wood y John Osborne, con una banda sonora orichinal de John Addison y una dirección de fotografía de David Watkin.
Riaza
A suya población ye de 2.481 habitants (2010), en una superficie de 149,49 km² y una densidat de población de 16, hab/km².
Cheografía
Se troba situata a 1.190 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 76 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia y a 117 km de Soria.
San Ildefonso (Segovia)
San Ildefonso, tamién clamato "Real Sitio de San Ildefonso" ye un municipio d'a provincia de Segovia, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Segovia.
A suya población ye de 5.702 habitants (2010), en una superficie de 144,81 km² y una densidat de población de 39,38 hab/km². En iste lugar se troba o Palacio Reyal d'a Granja.
Lei d'o Sector Ferroviario
Contexto
Paralelament, a Directiva 95/18/CE d'o Consello Europeu, de 1995, planteyaba la necesidat de regular a concesión de Licencias d'Interpresa Ferroviaria a os operadors, qüestión que no teneba transposición en o marco legal espanyol.
Conseqüencias
S'introduce en o mercau ferroviario o principio de libre competencia, en primeras nomás en o transporte de mercaderías (2005), pero dende 2020 se prevei que se faiga tamién con o transporte de viachers.
Río Arcos
Lo río Arcos ye un afluent de la marguin dreita de lo río Guadalaviar. Baixa dende la sierra de Chabalambre y caye en Guadalaviar fuera d'Aragón y ya en la provincia de Cuenca.
Pozorrubio
Pozorrubio ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 405 habitants (2008), en una superficie de 44,66 km² y una densidat de población de 9,07 hab/km².
Salma Paralluelo
Carrera futbolistica
A suya posición en o campo de fútbol ye de davantera, prencipalment por a banda dreita, y o suyo equipo ye o Zaragoza CFF d'a Segunda División femenina d'Espanya de Fútbol, ye habitual a suya convocatoria en as seleccions espanyolas de promoción con as que aconsiguió ganar a Copa Mundial Femenina de Fútbol Sub-17 en 2018, y a Eurocopa Femenina de Fútbol Sub-17 tamién en 2018 con 14 anyatas.
Palabras ampradas d'as luengas d'oïl en francés
Las palabras ampradas d'as luengas d'oïl en francés son palabras orichinadas bella parla d'este diasistema romanico de lo norte de Francia y que no se presentraban orichinariament en la parla franciana de la rechión parisién u Isla de Francia, a on que naixió la forma stándard que esdevinió l'idioma francés. En lo proceso de cheneralización d'esta variant prestichiada en diferents rechions de Francia, de Belchica, de lo nord-este de Suiza, y mesmo de l'Anglaterra medieval se li han iu adhibindo palabras locals que se resistiban a estar substuitas. En la tradición lingüistica francesa se consideran palabras de lo patois français.
A vegadas las luengas d'oïl mantienen palabras con la fonetica orichinal que lo francés stándard ha perdiu, lo que representa un arcaísmo. Lo picardo mantiene ameur, que lo francés stándard ha perdiu por la introducción de l'occitanismo amour.
Puebla de Almenara
Puebla de Almenara ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 494 habitants (2008), en una superficie de 37,72 km² y una densidat de población de 13,1 hab/km².
Cap de la Serra
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Universidat de París
Historia
Mientres a Edat Moderna sufrió una situación de declive. En 1793 yera zarrada y substituyida por escuelas superiors especializadas en dreito, medicina, incheniería, escuelas normales, etc. Un sieglo dimpués, en 1896, se reubrió con quatro facultatz: Dreito, Medicina, Letras y Sciencias.
Rubén Ramos
Ha escrito buen amiro d'articlos y treballos sobre l'aragonés en publicacions como Siete de Aragón (d'o qual estió cordinador en diferents etapas), o Diario de Bolsillo de Zaragoza, Trébede y en zaguerías en O Espiello (revista editada por l'Asociación Cultural Nogará-Religada). Tamién participó y cordinó o programa de radio O mirallo, en a emisora de radio zaragozana Radio Ebro.
Sançons e lo Lhon
A suya población ye de 503 habitants (1999) en una superficie de 5,03 km², con una densidat de población de 14,91 hab/km².
Refuchio de Fauna Silvestre de la Lomaza de Belchit
Cheolochicament a tierra ye formata d'archilas royencas, piedras d'arena y evaporitas (rocas con halita, anhidrita, chesos, etc.) que ofreixen un paisache con una gran variedat de colors.
Torrent (Valencia)
Torrent ye un municipio d'o País Valenciano d'a provincia de Valencia, situau en a comarca d'a Huerta Ueste. A suya población ye de 75.131 habitants (2007), en una superficie de 69,3 km² con una densidat de población de 1.084,14 hab/km².
Laos
Prehistoria
Arredol d'o sieglo V dC, o país fue chusmeso a influencias d'os primitivos reinos khmers, incluyindo entre istas influencias a civilización india u o budismo, que plegó a Laos a traviés d'a civilización Dvaravati. D'ixas calendatas ye o chacimiento arqueolochico de Vat Phou, en o sud d'o país.
A colonización francesa
En 1893, o diplomatico francés Auguste Pavie, viceconsul de Francia en Luang Pragang, chunto con as accions de fuerza d'a Marina de Guerra francesa, que bloqueyó as costas de Tailandia, o Siam cedió a Francia a marguin ezquierda d'o río Mekong y signó tractatos en 1902 y 1904 reconoixendo o protectorau francés en Laos, integrato en 1899 en a Indochina francesa. Simbolo d'a situación de colonialismo francés, en 1904 puyó ta o tron Sisavang Vong, en un largo reinato dica 1959.
Postguerra
En os Acuerdos de Chinevra en 1958, dimpués d'a redota en a Guerra d'Indochina (con a redota final en a batalla de Dien Bien Phu), Francia acceptó de conceder a suya independencia a os territorios d'a Indochina francesa: Laos, Cambocha y Vietnam, anque Vietnam yera dividito provisionalment entre Vietnam d'o Norte y Vietnam d'o Sud.
Mont de San Pedro Martir
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
The Stalking Moon
The Stalking Moon (títol orichinal en anglés, en aragonés A luna que acucuta, enguerada en Aragón con o títol en Idioma castellano de La noche de los gigantes, en aragonés A nueit d'os chigants) ye una cinta de l'anyo 1968 de cine estausunidense de cine de western dramatico dirichida por Robert Mulligan seguntes un guión adaptau por Wendell Mayes y Alvin Sargent basau en The Stalking Moon, una novela publicada en 1965 por T.V. Olsen, con una dirección de fotografía de Charles Lang, una banda sonora orichinal de Fred Karlin y una producción cinematografica d'Alan J. Pakula ta las productoras National General Pictures, Pakula-Mulligan, National General Production Inc. y The Stalking Moon Company. L'elenco d'actors d'a cinta ye formau por, entre d'atros, Gregory Peck, Eva Marie Saint, Robert Forster, Noland Clay, Russell Thorson, Frank Silvera y Lonny Chapman.
Palacio Belvedere
Transportes
Ta plegar en os Palacios Belvedere s'ha de prener o Metro de Viena. A parada mas amanata ye a "Südtiroler Platz" (U1) pero tamién se puet baixar en as paradas "Taubstummengasse" (U1) y "Karlsplatz" (U1,U2 (fin d'a linia U2) y U4), que tamién son prou amán.
Carlos Diest
Carlos Diest (naixito de Zaragoza en 1968) ye un escritor y poeta aragonés licenciato en Filolochía Anglesa y Antropolochía Social y Cultural. Treballa como profesor d'Amostranza Segundaria.
Leo Tolstoy
Lev Nikoláyevich Tolstói (en ruso y alfabeto cirilico Лев Николаевич Толстой), tamién conoixiu como Leo Tolstoy, naixito de Yásnaya Poliana o 28 d'agosto de 1828 (seguntes o calandario chuliano, 9 de setiembre seguntes o calandario gregoriano) y muerto en Astapovo o 7 de noviembre de 1910 (seguntes o calandario chuliano, 20 de noviembre seguntes o calandario gregoriano) estió un escritor y novelista ruso, considerato como un d'os mas grans escritors d'Occident y d'a literatura mundial. As suyas mas famosas obras son Guerra y paz y Anna Karénina, y son tenitas como o cabalto d'o Realismo).
Tercera División d'Espanya - Grupo XVII (2017/18)
Clasificación
Pts = Puntos; Ch = Partius Chugaus; G = Partius Ganaus; E = Partius Empataus; P = Partius Perdius; GF = Gols Anotaus; GC = Gols Recibius
Leo Tolstoy
Biografía
Chunto con Élisée Reclus estió precursor d'o que poco dimpués se dició “naturismo libertario”. Tolstoy, vechetarián como Reclus, escribe en o suyo postrer libro “Zagueras palabras” (1909) que vivamos segundes a lei de Cristo: amando-nos os uns a os atros, estando vechetarians y treballando a tierra con a nuestras mesmas mans. Presatina d'o suyo vechetarismo son muitas citas d'éll como:
Obras
As “Obras Completas” de Tolstoy fueron publicatas entre 1928 y 1958. Penden de 90 tomos, cuals zaguers 32 volumens recullen a correspondencia d'o conte. Ista edición no ye fiable: a censura sovietica consideró politicament incorrectas muitas partis. Ye preciso consultar os manuscritos orichinals en o Museu Tolstoi de Moscú.
Cadelh e las Penas
A suya población ye de 19 habitants (2007) en una superficie de 2,37 km², con una densidat de población de 8,02 hab/km².
Cenarbe
Cenarbe ye un lugar aragonés d'o municipio de Villanuga, en a comarca d'a Chacetania, partiu chudicial de Chaca y provincia de Uesca.
Cabezo d'el Romero
O cabezo d'el Romero ye un pueyo de 800 metros d'altaria situau en o municipio d'Oliet, en a provincia de Teruel.
Pneumolochía
thumb|300px|Un [[medico ausculta a una pacient con un estetoscopio.]]
Cantón de Lo Martegue Ueste
O cantón de Lo Martegue Ueste (en occitán canton dau Martegue Oest, en francés canton de Martigues-Ouest) yera una división administrativa francesa situata en o departamento de Bocas d'o Roine y districto d'Istre, en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
Juan Ángel Lafita
Juan Ángel Lafita Garrido (Barcelona, Espanya, 12 de setiembre de 1958) ye un futbolista espanyol, hue retirato. Chugaba de centrocampista y o suyo zaguer equipo estió l'Andorra CF.
Traumatolochía
O suyo ambito s'extiende dillá d'o campo de traumatismo mayors; abarca l'estudio d'as malotías conchenitas u adquiridas que afectan a l'aparato locomotor, especialment d'aquellas que precisan tractamiento con cirurchía ortopedica, protesi u ortesi. Manimenos, no totas as malotías de l'aparato locomotor dentran adintro d'o campo d'a traumatolochía, pus gran parti d'os problemas de salut que afectan a las articulacions s'incluyen en l'ambito d'a reumatolochía u la fisiatría que son atras especialidatz medicas diferents. Qualques d'as malotías d'as qualas s'ocupa la traumatolochía son as trencaduras y luxacions d'os uesos, as lesions de ligamentos, tendons y musclos, tamién os tumors osios y numbrosas afeccions d'a columna vertebral como a esvinzadura discal y l'escoliosi.
Egon von Eickstedt
A clasificación racial de Von Eickstedt
Como caracteristicas particulars d'a clasificación suya tenemos:
A diferencia de Ripley, dividió estas cuatres razas basicas europeas en "subrazas". D'alcuerdo con a tipolochía racial de Eickstedt's, os Nordicos se dividen en "subraza Teuto-Nordica" en l'ueste, a "Dalo-Nordica" en o centro e a "Fenno-Nordica" en l'este. Eickstedt veyeba a "Teuto-Nordica" como o tipo racial nordico mes puro y defendeba que os a mes pura "Dalo-Nordicos" yeran nordicos mezclatos con Cromanyons. Tamién dividió os alpinos en cuatre subgrupos: os alpins d'Europa occidental, os dinaricos en l'este d'Europa, armenoides en o sud d'Asia y turanidos en Asia Central. Pretendeba tamién que a "raza Mediterrania" se composaba d'a "subraza mediterrania" en o norte d'Africa, a "subraza Orientalida" en Orient Meyo y la "subraza Indida" en o subcontinent Indostanico.
Eickstedt creyeba que belunas d'as subrazas europeas yeran progresivas y atras yeran primitivas, por eixemplo creyeba que a "primitiva subraza Alpina" heba aturato a suya evolución, pero que a progresiva "subraza Dinarica" encara evolucionaba.
Salvador Guardia
Salvador Guardia Ramos (18 de mayo de 1974 de Valencia, Espanya), más conoixito como Salva Guardia, ye un chugador profesional espanyol de baloncesto, hue retirato. Tien una altaria de 2,06 metros y ocupaba a posición de pivot.
Alto de la Choza
L'alto de la Choza ye un mont de 1.218 metros d'altaria situau en o municipio de Villafranca, en a provincia de Teruel.
Vicente Blasco Ibáñez
Obras
miniaturadeimagen|La araña negra (1892) portada del tomo I.
Risgo cheolochico
Una clasificación d'os risgos cheolochicos naturals ye:
Wollert Konow
Yera militant d'o Venstre, o Partiu Liberal de Noruega, y d'o Frisindede Venstre.
Sòda
A suya población ye de 19 habitants (1999) en una superficie de 5,53 km², con una densidat de población de 3,44 hab/km².
Canal de Berdún
O feito d'estar una rota natural important ha chenerau un relevant patrimonio molimental entre o que cal destacar dos centros relichiosos importants, os dos panteons reyales. Istos son o monesterio de Sant Chuan d'a Penya, panteón reyal d'os reis d'Aragón, y o monesterio de Sant Salvador de Leire, panteón reyal d'os reis d'o reino de Pamplona, anterior a o reino de Navarra.
Valdemadera (Odón)
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Penya Lisa (Campos)
Penya Lisa ye un mont de 1.414 metros d'altaria de la sierra d'Exarc situau en lo termin municipal d'Aliaga (Teruel), cerca de Campos.
Biddamanna Istrisàili
Cheografía
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Villanova Strisaili.
Ángel Sanz-Briz
thumb|Placa en memoria d'o [[diplomatico aragonés Ángel Sanz-Briz, qui salvó a bels mils de chodigos de l'Holocausto en Hongría en 1944. A placa la i caló o Concello de Madrit en a frontera d'a suya casa en a carrera Velázquez.]]
Carrera posterior
Dimpués, Sanz-Briz continó a suya carrera diplomatica: os suyos destins estioron: San Francisco y Washington, DC (Estaus Unius), Lima, Berna, Bayona, Guatemala, Den Haag, Bruselas y Pekín (1973, an que estió o primer embaixador espanyol). En 1976 estió destinau ta Roma como embaixador d'Espanya debant d'a Santa Seu, an que morió l'11 de chunio de 1980.
Colosseo (metro de Roma)
A gara Colosseo (en italiano, stazione dei Colosseo) ye una gara d'a linia B d'o Metro de Roma, debantada o 9 de febrero de 1955. Se troba en a via del Colosseo, en o rione de Monti. Una surtida ye debant d'o Coloseu, l'arco de Constantín y o Foro Imperial; y l'altra ye en o Largo Agnesi, en dirección a San Pietro in Vincoli.
Districto de Valença
O districto de Valença (en occitán arrondiment de Valença, en francés arrondissement de Valence) ye un districto d'o departamento francés de Droma y rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
Harrison Ford
Premios
O actor Harrison Ford fue nominato en 1985 a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta Witness, dirichita por Peter Weir.
Regumiel de la Sierra
Regumiel de la Sierra ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en 'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Sierra de la Demanda y partiu chudicial de Salas de los Infantes.
Val de Segón
A Val de Segón ye una comarca historica d'o País Valenciano huei adhibita a la comarca oficial d'o Campo de Murviedro, de fueras d'Almenara.
Riocavado de la Sierra
Cheografía
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Pedroso.
Bezares
Bezares puet estar:
Cabezo (Camín Reyal)
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Clarión
Gosa decir-se también asinas a o compuesto de cheso que s'emplega en o chuego de billar ta frotar os tacos con a fin de que no s'esbaren cuan se trucan as bolas. Os clarions se fan por un regular mezclando cheso con augua y belatros materials como caolín, y s'aspera a que pelle aintro d'un molde especial. Una vegata que ha pellato a mezcla, se desmolda y s'ixuca.
Reserva Natural d'as Saladas de Chiprana
Fauna
As condicions de vida ta fauna en iste entorno son prou dificils, por ixo no se i troban peixes, anfibios nian reptils. Destaca a presencia d'un chicot invertebrato, l'Artemia salina, que fa que en bellas epocas as auguas se tingan d'una color royenca.
A presencia d'aus aqüaticas ye abundant, trobando-se-ie especies como l'aneda blanquinegra (Tadorna tadorna), o chorlito (Charadrius), a chifleta (Actitis hypoleucos), o barderet (Calidris minuta), l'aguilot (Circus aeruginosus), a garrapescaire (Ardea cinerea) y a garra royenca (Ardea purpurea), l'algaraván (Burhinus oedicnemus), l'anade reyal (Anas platyrhynchos), o capucete chicot (Tachybaptus ruficollis), l'Anas cyanoptera, l'anadeta (Anas crecca) y especies de gaviotas como o Larus michahellis y o Chroicocephalus ridibundus.
They Died with Their Boots On
Producción
En ista cinta nomás que un amerindio amanixe con un papel individualizau, Crazy Horse, estando amás l'actor Anthony Quinn un d'os actors d'a cinta con oríchens amerindios; antiparte, ta representar a los nativos americanos en a cinta s'esleyó nomás que a 16 nativos sioux, estando los atros papels interpretaus por filipins.
Salas de los Infantes
Cheografía
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars d'Arroyo de Salas, Castrovido, Hoyuelos de la Sierra y Terrazas.
Gordan e Polinhan
Alcaldes
<Gallery> image:Aiguille_os_246.1_Global.jpg| Aiguille à chas plate en os – Gourdan–Polignan - Magdalénien, (17 000 et 10 000 avant le présent) - Muséum de Toulouse </Gallery>
Districto de Chartres
O districto de Chartres (en francés arrondissement de Chartres) ye un districto d'o departamento francés d'Eure y Loir y rechión Centro-Val de Loira.
Brunei
Brunei ye un país a lo norueste d'a isla de Borneu en o sudeste d'Asia. Formato por dos territorios, desalpartatos en gran parti por a compleganza d'o río Limbang y rodiatos por o territorio de Sarawak. Antiparti d'a suya costa en o Mar d'a China Meridional, ye de raso rodiato por Malaisia.
Arcipestrau d'Alagón
L'arcipestrau d'Alagón ye un arcipestrau de l'archidiocesi de Zaragoza que incluye 18 parroquias situadas en as comarcas d'a Ribera Alta d'Ebro y Val de Xalón.
Salmo salar
O salmón europeu (Salmo salar (Linnaeus, 1758) ) ye una especie de peix d'a orden d'os Salmoniformes y familia Salmonidae que vive mes que mes en l'oceano Atlantico, encara que, en zaguerías de l'agüerro, migra enta os ríos d'Europa y America d'o Norte pa frecar.
Paisache Protechiu d'as Foces de Fago y Biniés
Fauna
Ye amás una d'as zonas d'Aragón a on encara ye posible de trobar onsos (Ursus arctos), que i pueden plegar dende a part alta d'a val d'Echo.
Districto de Dreux
A capital d'o districto ye a subprefectura de Dreux, y en fan parte 5 cantons y 108 comunas.
Camiseta
thumb|Una camiseta. Una camiseta ye una camisa curta sin cuello, por un regular de punto que va dreitament sobre a piel. D'antis mas se portiaba nomás como pieza de ropa interior, feita de lana u cotón, y que en os zaguers anyos, debito a la influencia d'a cultura nordamericana arredol d'o mundo, s'ha popularizato como prenda exterior ta o verano, a sobén con debuixos de colors y mensaches diversos.
Mancomunidat de Nacions
A Mancomunidat de Nacions (en anglés: Commonwealth of Nations), d'antis mas conoixida como Mancomunidat Britanica de Nacions (en anglés: British Commonwealth of Nations) ye una organización composada por 53 países independients que, con a excepción de Mozambique, tienen vinclos historicos con o Reino Uniu. O suyo principal obchectivo ye a cooperación internacional en l'ambito politico y economico y dende 1950 estar miembro no embreca estar chusmeso enta la corona britanica. Con o ingreso de Mozambique a organización ha favoreixiu lo termin Mancomunidat de Nacions ta subrayar o suyo caracter internacionalista, sindembargo l'adchetibo britanico se sigue emplegando a vegadas ta diferenciar-la d'atras mancomunidaz existents a livel internacional. O rei Carlos III d'o Reino Uniu ye la cabeza d'a organización.
Districto de Nogent-le-Rotrou
O districto de Nogent-le-Rotrou (en francés arrondissement de Nogent-le-Rotrou) ye un districto d'o departamento francés d'Eure y Loir y rechión Centro-Val de Loira.
Banda de Mosica de Magallón
A Banda d'a Sociedat Artistico Musical de Magallón (u Banda de Mosica de Magallón) estió fundada en aviento de 1899 per l'organista y compositor Ramón Salvador, vecín de Magallón y autor d'a ixota La Olivera.
Valle de Valdelaguna
Valle de Valdelaguna ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Sierra de la Demanda y partiu chudicial de Salas de los Infantes.
Genuri
A suya población ye de 386 habitants (2006) en una superficie de 7,55 km², con una densidat de población de 51,13 hab/km².
Bradley Center
O Bradley Center, conoixito popularment como The B.C., ye un pavillón poliesportivo d'a ciudat de Milwaukee, en os Estaus Unius. Actualment ye clamato oficialment BMO Harris Bradley Center, por o patrocinio d'a interpresa BMO Harris Bank.
Molimento Natural d'o Naixedero d'o río Pitarc
Cheolochía
A parti superior de l'aqüifero ye dreitament en contacto con a superficie, ya que no ye isolata por materials impermeables, lo que fa que tienga unas condicions de presión atmosferica igual que as superficials. As auguas salen en o naixedero d'o río Pitarc (u como se diz localment "El Ojo de la Fuente") con cabals de dica 1.500 l/seg. Quan bi ha prous precipitacions l'augua gosa salir d'una "chaminera" creyando-se un polito salto d'augua. O rechimen d'o río Pitarc ye de tipo fluvio-nival, por lo que tien dos maximos, un en primavera y un atro secundario en agüerro.
Fusión nucleyar
A fusión nucleyar ye tamién o proceso que se produz en as estrelas y que fa que brilen. Tamién ye uno d'os procesos d'a bomba d'hidrochén. Contrariament a la fisión nucleyar, no s'ha puesto fer servir a fusión nucleyar como meyo rentable d'obtener enerchía (ye dicir, que hue, a enerchía que amenista o proceso ye mas gran que no a obtenida por a fusión), encara que s'está investigando a-saber-lo en ixa endrecera.
Ardièja
Ardiège (Ardiège en occitán, Ardiège en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 398 habitants (2006) en una superficie de 3,76 km², con una densidat de población de 105,85 hab/km².
Solomon and Sheba
Solomon and Sheba (títol orichinal en anglés, en aragonés Salomón y Saba, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Salomón y la reina de Saba) ye una cinta de cine de drama epico relichioso historico biografico y romantico de cine estausunidense de l'anyo 1959 dirichida por King Vidor seguntes un guión adaptau por Anthony Veiller, Paul Dudley y George Bruce basau en una historia de Crane Wilbur basada a la vegada en o Libro d'os Reis y en os Libros d'as Cronicas de l'Antigo Testamento d'a Biblia. Rodada en Technicolor, la suya banda sonora orichinal ye un treballo de Mario Nascimbene y Malcolm Arnold (iste zaguero, no acreditau), con una dirección de fotografía de Fred A. Young y una producción cinematografica al cudiau de Ted Richmond ta la productora cinematografica Edward Small Productions. L'elenco d'actors d'a cinta ye composau, entre d'atros, por os actors Yul Brynner, Gina Lollobrigida, Marisa Pavan, David Farrar, Harry Andrews, John Crawford, Laurence Naismith, Finlay Currie, Jean Anderson, William Devlin, Jack Gwillim, José Nieto y George Sanders.
Gùspini
Gùspini (Gùspini en sardo; Guspini, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de su Campidanu de Mesu y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Gonnos Fanàdiga
A suya población ye de 6.993 habitants (2006) en una superficie de 125,23 km², con una densidat de población de 55,84 hab/km².
Ucraína
Ucraína ye un país con una luenga historia, que prencipia con os suyos primers pobladors conoixitos, os escitas, dica rematar con una presencia muit important en a primera plana d'a Historia d'Europa en o sieglo XX, con a Primera Guerra Mundial, a Revolución Rusa y a Segunda Guerra Mundial. Antiparte, encara que Ucraína no ye estata un estato independient soque dende zaguerías d'o sieglo XX, o suyo territorio tien una historia bien definita, y amás estió independient en bels momentos d'a suya historia, como en a Edat Meya u mesmo en os anyos 1920 mientres a Revolución Rusa. Fa parte d'a Organización d'as Nacions Unidas y d'a OSCE, y cuan feba parte d'a Unión Sovietica mientres a Guerra Fría yera miembro d'o Pacto de Varsovia. Actualment fa parti d'a Comunidat d'Estatos Independients.
Expansión rusa enta o sud y surueste
Dimpués de vencer a os otomans, l'Imperio Ruso consigue con o segundo y tercer reparto de Polonia ocupar Volhinia y Podolia, bels territorios d'a Unión Polaco-Lituana poblatos por ucraineses. En 1806, a guerra contra os otomans permite a os rusos ocupar Besarabia (a metat oriental de Moldavia), con Buchac.
Os anyos 1917-1920
Alemanya y Austria-Hongría ocupan dende marzo Ucraína pa espleitar a collita de cerials. Posan a Pavlo Skoropadski en o poder con o títol de hetman (atamán) o 28 d'abril, disuelven a Rada y engarcholan a Petliura.
Guerra civil y caos
En Galitzia Oriental os rutens dominan Lviv en primerías de noviembre y demandan a unión con una Ucraína independient. Pero os polacos ocupan Lviv o 22 de noviembre y controlan o conchunto de Galitzia Oriental en mayo de 1919.
Petliura, liberato por os alemans, s'apodera de Kiev o 14 d'aviento de 1918. L'atacan os bolcheviques o 6 de febrero de 1919 y en abril ha de replegar-se ta Kamenets-Podolsk. Prebará de nuevo a tornar en agosto y en mayo de 1920 con os polacos.
En as bocas d'o Dniéper o cabo de banda Grigoriev se presenta como hereu d'os cosacos zaporizhians, y estableix o suyo cuartel cheneral en Alexandría, lanzando expedicions dica a mar Negra.
Postguerra
Ucraína fa parte d'os miembros fundadors d'a ONU en 1945 en rematar a guerra. Os anyos d'a postguerra son igual de duros que os d'o periodo d'entreguerras, entre 1946 y 1947 bi ha fambre. Stalin se planteyó castigar a los ucraineses por a suya presunta colaboración con as Potencias de l'Eixe, a l'igual que fació con os tartaros de Crimea, os calmucos y atros "pueblos castigatos", pero no i heba prou puesto en Siberia y Asia Central pa toz os ucraineses. Optó por deportar-ne bels centenars de mils. D'ista traza en Siberia y Cazaquistán ye posible de veyer comunidaz ucrainesas ixemenatas.
Exercito
Ucraína ha dato importants trangos enta la reducción d'as armas convencionals. Sinyó lo Tractau d'as Fuerzas Armatas Convencionals en Europa, en que se demandaba la reducción de tanques, artillería y vehíclos armatos (as fuerzas armatas se reducioron a 300.000 militars). O país amás ye planeyando convertir l'actual sistema d'exercito con servicio militar en un exercito profesional voluntario no mas tarde de 2011. thumb|left|Soldato ucrainés con un [[AKS-74U.]]
Idiomas
Mientres gran parte d'a era sovietica, o numero de parlants d'ucrainés fue baixando en cada cheneración, y a metat d'a decada de 1980, l'uso de l'idioma ucrainés en a vida publica heba menguato significativament. Dimpués d'a independencia, o Gubierno d'Ucraína prencipió una politica d'ucrainización ta fer medrar l'uso de l'ucrainés, mientres que o ruso se refusó, prohibindo-lo y restrinchindo-lo en os medios de comunicación y as cintas.
Literatura
A historia d'a literatura ucrainesa prencipia en o sieglo XI, dimpués d'a cristianización d'o Rus de Kiev Os documentos escritos por ixas envueltas yeran mas que mas textos liturchicos en l'idioma antigo eslau eclesiastico. En os rechistros historicos d'a epoca apareixeban con o nombre de cronicas, estando amás significativa d'ellas a Primera Cronica Rusa u Cronica de Néstor. L'actividat literaria tenió un important declive mientres a invasión mongola d'o rus. thumb|left|upright|[[Taras Shevchenko (1814–1861).]]
Ruanda
Lengua
L'idioma prencipal d'o país ye o kinyarwanda, charrau per quasi toz os ruandeses. As prencipals luengas europeas mientres l'era colonial estioron l'alemán, encara que nunca s'amostró ni se fazió servir ampliament, y dimpués o francés, que estió introduciu per Belchica a partir de 1916 y siguió estando una luenga oficial y ampliament charrada dimpués d'a independencia en 1962. Tamién se charraba holandés. A tornada d'os refuchiaus ruandeses de fabla anglesa en o decenio de 1990 anyadió una nueva dimensión a la diversidat lingüistica d'o país. Lo kinyarwanda, l'anglés, o francés y o suahili son toz idiomas oficials. Lo kinyarwanda ye l'idioma nacional, mientres que l'anglés ye o meyo prencipal d'instrucción en a educación secundaria y terciaria. Beluns tamién charran suahili, a luenga franca d'a Comunidat d'Africa Oriental, como segundo idioma, en particular os refuchiaus que tornoron d'Uganda, Kenya, Tanzania y a Republica Democratica d'o Congo, y aquells que viven a lo largo d'a buega con a Republica Democratica d'o Congo. En 2015, o suahili s'introdució como asignatura obligatoria en as escuelas secundarias. Os habitants d'a isla Nkombo de Ruanda charran mashi, un idioma estreitament relacionau con o kinyarwanda.
Los Balbases
A suya población ye de 346 habitants (2007) en una superficie de 64,37 km², con una densidat de 5,38 hab/km².
Linguae vasconum primitiae
O libro no tenió guaire difusion y nomás ha plegato dica hue una edición d'él, que s'alza en a Biblioteca Nacional de París. Seguntes René Lafon, talment podió existir una edicion anterior mas breu que s'habría perdito; isto nos fa sospeitar as diferents grafias que existen entre una canción y atra.
Puertas de Zaragoza
Puertas
Per esta puerta i heba gran trachín y movimiento de chents, de carros y de caballos y puede contar-se como la primera d'a ciudat, per trobar-se frent a lo solo paso de l'Ebro en muitos kilometros en a redolada, ye dicir o puent de Piedra.
Tien un arco de piedra de pro altura y dos puertas chicotas a los suyos costaus con belunas molduras, en as qualas faltan grans trozos y se pueden veyer bien a resta de muitos impactos de prochectils que revelan o muito que permenó en durant a Guerra d'o Francés.
Basilica de Sant Istevan de Budapest
Arquitectura
Construyito en estilo neoclásico con planta de cruz griega, de 87 m de largo por 55 m d'amplo. A frontera prencipal remata con dos torres chemelas a modo de campanars, en a suya torre dreita se troba a campana mas pesada (con nueu toneladas de peso) y grane d'Hongría, l'anterior, de 8 toneladas, fue fundita mientres a Segunda Guerra Mundial.
Dende a cupula se veyen unas impresionants anvistas panoramicas de Budapest, s'accede enta o mas alto por ascensors u por 364 escalons.
Pabillonis
Cheografía
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Regione Foddi.
Asociación de Nacions d'o Sudeste Asiatico
L'Asociación de Nacions d'o Sudeste Asiatico (ASEAN en anglés Association of Southeast Asian Nations) ye una organización rechional d'estatos d'o Sudeste asiatico creyata o 8 d'agosto de 1967.
Os prencipals obchectivos de l'ASEAN son: empentar o creiximiento economico y fomentar a paz y a estabilidat rechionals. L'ASEAN ha establito un foro conchunto con Chapón, y empara un alcuerdo de cooperación con a Unión Europea (UE). O suyo secretariato permanent se troba en Jakarta.
Esporte
L'Asociación de Nacions d'o Sudeste Asiatico organiza o Campionato de Futbol de l'ASEAN que ye un campionato de fútbol bianual entres os suyos miembros.
Vuixiga
Forma
A paret d'a vuixiga ye formata por tres capas:
Lunamadrona
A suya población ye de 1.819 habitants(2008) en una superficie de 20,57 km², con una densidat de población de 88,53 hab/km².
Domenico Zampieri
Domenico Zampieri (dito Domenichino), naixito de Bolonya (Estatos Pontificios, hue provincia de Bolonya, Italia) o 21 d'octubre de 1581 y muerto en Nápols (Reino de Nápols, hue Italia) o 15 d'abril de 1641, estió un pintor italiano en estilo barroco.
Mielsa
Anatomía humana
Atras funcions d'a mielsa mas importants, mas que mas en adultos sanos, son:
Embriolochía humana
A asplenia (ausencia de mielsa) ye una patolochía totalment compatible con a vida, encara que augmenta o numero d'infeccions que tiene a chent que la padeixe y belunas pueden plegar a estar mortals.
Tanzania
A suya población ye de 37.445.392 habitants (2000) en una superficie de 948.500 km², con una densidat de población de 39 hab/km². A capital oficial d'o país se troba situada en a ciudat de Dodoma, encara que a mayor ciudat por o suyo numero d'habitants en ye Dar es Salaam (que heba estau l'antiga capital colonial y que ye a capital de facto). Independient dende o 26 d'abril de 1964 (dica l'inte yera una colonia britanica), s'organiza politicament como una republica, l'actual president de Tanzania ye Jakaya Mrisho Kikwete, estando-ne o suyo primer ministro Mizengo Pinda. Tanzania fa parte d'a Commonwealth, d'a Organización d'as Nacions Unidas y d'a Unión Africana.
Dende 1729 dica meyaus d'o sieglo XIX
Dende a expulsión d'os portugueses, estioron os arabes d'o soldanato d'Omán qui controlaban toda a redolada. Sindembargo, a las ciudaz costeras tampoco no lis cuacaba la sutitución de dominios, en pender d'un soldanato que se trobaba a una distancia de bels 3.000 km, en o golfo Persico. Mesmo bellas ciudaz como Mombasa tenioron a tentación de clamar a los portugueses ta que los aduyasen a fer fuera a los nuevos ocupants. Antiparte, en a nueva potencia dominadora, o soldanato d'Omán, bi heba prous luitas succesorias.
Cheografía
O centro d'o país ye constituiu por un altiplano banyau por os ríos que desembocan a l'este, en l'oceano Indico. A frontera maritima d'o país ye formada por una plana costera a on i trobamos l'archipielago de Zanzíbar, formau por tres islas prencipals: Zanzíbar, Pemba y Mafia.
Parolas d'orichen chinés en bavaro
Lista
Aquí se puet veyer una lista de palabras bavaras d'orichen chinés. En a tabla apareixe amás a suya transliteración y a suya traducción enta l'aragonés.
Charlotte Cooper
Charlotte Reinagle Cooper naixita d'Ealing, Middlesex, (Reino Uniu) o 22 de setiembre de 1870 y muerta en Baile Eilidh (Earra-Ghaidheal agus Bòd, Escocia) o 10 d'octubre de 1966, estió una tenista britanica que aconsiguió estar a primera muller campiona olimpica ganando dos medallas d'oro en os Chuegos Olimpicos de París 1900. Tamíen estió ueito vegatas finalista d'o Torneyo de Wimbledon que aconsiguió ganar cinco vegatas.
Barack Obama
Obama anunció a suya campanya ta las eleccions chenerals en febrero de 2007, y fue nominau oficialment en a Convención Democrata de 2008. Concorrió a las eleccions con Joe Biden como candidato a vicepresident. Os candidatos d'o Partiu Republicano estioron John McCain (ta President) y Sarah Palin (ta vicepresidenta).
Ilesia de Sant Chaime de Sant Jaume de Frontanyà
A ilesia de Sant Chaime de Sant Jaume de Frontanyà (esglèsia de Sant Jaume de Frontanyà u monesterio de Sant Jaume de Frontanyà en catalán) ye una ilesia romanica catalana, debantata en o sieglo XI y adedicata a Sant Chaime o Mayor, que se troba situata en o municipio de Sant Jaume de Frontanyà (comarca d'o Berguedá). Ye un repui de l'antigo monesterio de Sant Chaime de Sant Jaume de Frontanyà que da o suyo nombre a la localidat y que se troba clavato en bel meyo d'a mesma.
Joachim Lemelsen
Segunda Guerra Mundial
O 25 de noviembre de 1940 Lemelsen recibió o mando d'o nuevo XXXXVII Cuerpo d'Exercito Motorizato, y con istas tropas partecipó en a Operación Barbarroya, en a conquiesta de Smolensk y en as batallas de Kiev y Briansk. O XXXXVII Cuerpo esdevenió o XXXXVII Cuerpo d'Exercito Panzer en chunio de 1942, y con a suya nueva denominación partecipó en operacions contra os partisans rusos y en a batalla de Kursk.
La Ería (Allueva)
La Ería ye un pueyo de 1.407 metros d'altaria situau en o municipio d'Allueva, en a provincia de Teruel, en a sierra de Segura, prolongación sudoriental d'a sierra de Pelarda.
Manuel González (actor)
Manuel González, naixiu de puesto y calendata desconoixius y muerto en Madrit (Espanya) o 24 d'aviento de 1946, estió un actor y director teatral espanyol que desembolicó la mayor parte d'a suya carrera profesional en o teatro, encara que tamién tenió bella participación en bellas cintas d'o cine espanyol mientres o cine mudo.
Sent Pèr d'Ardet
Sent Pèr d'Ardet (Sent Pèr d'Ardet en occitán, Saint-Pé-d'Ardet en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 114 habitants (1999) en una superficie de 3,47 km², con una densidat de población de 32,85 hab/km².
Cauviòs e Lòs
A suya población ye de 411 habitants (1999) en una superficie de 7,20 km², con una densidat de población de 57,08 hab/km².
Mont d'el Villar
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico con o nombre de Costado Villar.
Emma Thompson
Emma Thompson, naixita de Londres o 15 d'abril de 1959, ye una actriz y guionista britanica, activa en o cine britanico dende zaguerías d'os anyos 1970 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica. Antiparte, ye filla d'os actors Eric Thompson y Phyllida Law, y chirmana de l'actriz Sophie Thompson.
Papua y Nueva Guinea
O Estau Independient de Papua y Nueva Guinea (tamién Papua y Nueva Guinea u PNG), ye un país d'Oceanía que ocupa la metat oriental d'a isla de Nueva Guinea y muitas islas d'a redolada. Ye situada a lo norte d'Australia y a l'ueste d'as Islas Salomón, a lo sudoeste de l'Oceano Pacifico, en una rechión definida dende comencipios d'o sieglo XIX como Melanesia. A suya capital ye Port Moresby.
Ilesia de Matías de Budapest
Historía
Actualment ye seu d'o "Museu d'Arte Eclesiastico" que prencipia en a cripta medieval y remata en a capiella de Sant Esteban. A galería contiene un numero important de reliquias sagratas y tallas medievals en piedra, asinas como replicas d'a corona reyal hongara y as choyas d'a coronación.
Forest Whitaker
Premios
Forest Whitaker recibió un premio Oscar a o Millor Actor en 2006 por o suyo papel en a pelicula The Last King of Scotland, de Kevin Macdonald (o cuarto actor de raza negra en recibir-lo, dimpués de Sidney Poitier, Denzel Washington y Jamie Foxx). Por ista pelicula recibió a mas un Premio BAFTA a o Millor Actor (2007) y un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico (2006).
Sant Vicenç de Torelló
Sant Vicenç de Torelló (Sant Vicenç de Torelló en catalán y oficialment, San Vicente de Torelló en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.
Banyos Széchenyi
Os components d'as suyas auguas termals encluyen sulfatos, calcio, magnesio, bicarbonatos y una cantidat significativa de flúor y acido metaborico. Istas auguas son indicatas medicament ta as malautías dechenerativas d'as articulacions, as inflamacions cronicas y subagudas d'as articulacions, asinas como post-tractamientos ortopedicos y traumatolochicos.
Historia
left|250px|thumb|O balneario dende l'aire Os banyos se troban en o Parque d'a ciudat, y fuoron disenyatos por l'arquitecto hongaro Győző Czigler y construyitos en 1913 en estilo neobarroco. A construcción d'o balneario prencipió o 7 de mayo de 1909. Os banyos ubrioron as suyas puertas o 16 de chunio de 1913. A construcción d'a piscina costo alto u baixo 3,9 millons de korona hongaras. L'aria total construyita estió de 6.220 metros cuadratos y o total de vesitants en 1913 brincaba d'os 200.000, estando ya ista cifra de 890.507 en 1919. Por ixas envueltas bi heba banyos privatos y publicos, en os dos casos deseparatos ta hombres y mullers. O complexo s'enampló en 1927 dica as actuals 3 piscinas exteriors y 15 interiors. Dimpués d'estar enamplato, o pozo artesián orichinal ya no adubiba a capacidat d'o balneario, por o que s'habió de picar ta buscar uno nuevo. O segundo manantial se trobó en 1938. A fondaria d'iste manantial ye de 1256 m, a temperatura d'as suyas auguas ye de 77 °C y son 6.000.000 os litros d'augua calient que i salen toz os días. Entre 1999 y 2009 o balneario Széchenyi s'esvielló de raso.
Mont de Sant Chust
Se troba en a muga entre os municipios d'Escuita y Cuevas d'Almudén.
Ronald Reagan
D'entre a suya filmografía como actor, cal destacar-ne bellas cintas, como Dark Victory (1939, Edmund Goulding), The Angels Wash Their Faces (1939, Ray Enright), Santa Fe Trail (1940, Michael Curtiz), Million Dollar Baby (1941, Curtis Bernhardt), Kings Row (1942, Sam Wood), Louisa (1950, Alexander Hall), The Winning Team (1952, Lewis Seiler), Prisoner of War (1954, Andrew Marton), u Hellcats of the Navy (1957, Nathan Juran).
Singapur
A Republica de Singapur (En anglés Republic of Singapore; en chinés 新加坡共和国, Xīnjīapō Gònghéguó; en malayo Republik Singapura; en tamil சிங்கப்பூர், Cingkappūrā Kudiyaracu), ye una ciudat-estau en o sudeste d'Asia, situada a lo sud d'o estato de Johor en a peninsula de Malaisia y a o norte d'as islas Riau d'Indonesia. Con una población de 5.609.000 habitants (2020) en una superficie de nomás que 692,7 km² poseye una alta densidat de población.
Organización territorial
Ya que Singapur ye una sola ciudat, la división administrativa quasi corresponde a las circumscripcions electorals, con chicotas variacions, y son revisadas cada lechislatura pa tener en cuenta la evolución demografica.
Esporte
En l'actualidat muitos ciudadans en Singapur viven en areas residencials con equipamientos publicos esportivos como piscinas publicas, poliesportivos exteriors y interiors per o que os esportes practicaus de forma recreativa incluyen os esportes en l'exterior, como o fútbol, baloncesto, criquet, natación, atletismo, ciclismo, navegación recreativa y qualques esportes d'interior como tenis de mesa, squash y badminton.
Arcipestrau d'Íxar
L'arcipestrau d'Íxar ye un arcipestrau de l'archidiocesi de Zaragoza que incluye 13 parroquias situadas en as comarcas de Baixo Martín, Andorra-Sierra d'Arcos y Campo de Belchit.
The Journey (cinta de 1959)
The Journey (títol orichinal en anglés. en aragonés O viache, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Rojo atardecer, en aragonés Vesprada roya) ye una cinta de cine estausunidense de cine de drama de l'anyo 1959 dirichida por Anatole Litvak seguntes un guión orichinal de George Tabori, con una banda sonora orichinal de Georges Auric, una dirección de fotografía de Jack Hildyard y una producción cinematografica d'o mesmo Anatole Litvak ta la productora cinematografica Alby Pictures. L'elenco d'a cinta ye formau por Deborah Kerr, Yul Brynner, Jason Robards, Robert Morley, E. G. Marshall, Anne Jackson, Ron Howard, Flip Mark, Kurt Kasznar y David Kossoff, entre d'atros actors.
Shaun White
Carrera esportiva
Especialista en a modalitat de halfpipe, partecipó con 19 anyos en os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 2006 realizatos en Torino (Italia), a on ganó a medalla d'oro. En os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 2010 feitos en Vancouver (Canadá) tornó a revalidar o titol olimpico, esdevenindo o primer snowboarder en conseguir-lo.
Florencio Repollés Julve
Florencio Repollés Julve, naixito de Casp (Baixo Aragón-Casp) o 4 de chunio de 1931 y muerto en ixa mesma localidat o 8 de marzo de 1986, estió un avogato y politico aragonés, militant d'o Partido de los Socialistas de Aragón, que estió dende 1983 dica a suya muerte President d'a Deputación Provincial de Zaragoza.
Hontanas
A suya población ye de 67 habitants (2007) en una superficie de 10,22 km², con una densidat de población de 6,56 hab/km².
Fagus
Fagus ye un chenero d'árbols que fa parte d'as Fagaceae, una familia de plantas de l'orden Fagales.
Lardiés (desambigación)
Lardiés ye un toponimo aragonés que puede fer referencia a:
Almendros
Cheografía
A localidat d'Almendros se troba situata a 890 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 83 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia.
Charade (cinta de 1963)
right|thumb|250px|Os actors [[Cary Grant y Audrey Hepburn en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|As actrices [[Dominique Minot y Audrey Hepburn en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|L'actor [[James Coburn en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|Os actors [[Cary Grant y Audrey Hepburn en una scena d'a cinta.]] Charade (títol orichinal en anglés, Charada en aragonés, enguerau con iste zaguer títol en Aragón traduciu enta lo castellano) ye una cinta de cine estausunidense de comedia romantica y intriga de l'anyo 1963 dirichida y producida por Stanley Donen ta la suya productora Stanley Donen Productions seguntes un guión adaptau de Peter Stone basau en The Unsuspecting Wife, un relato curto d'o mesmo Peter Stone y de Marc Behm de l'anyo 1961. Con una Banda Sonora Orichinal de Henry Mancini (incluyiendo-ie la canción Charade, nominada a l'Oscar a la Millor Canción Orichinal) y una direccion de fotografía de Charles Lang, en l'elenco d'a cinta bi amanixen destacaus actors como Cary Grant, Audrey Hepburn, Walter Matthau, James Coburn, George Kennedy, Ned Glass, Jacques Marin, Paul Bonifas y Dominique Minot.
Serranía de Cuenca (comarca)
Toponimia
L'oronimo serranía s'ha feito servir en aragonés medieval pa nombrar unas quantas comarcas montanyosas como esta. Se fa mención especifica de la Serranía de Cuenca y la zona mugant de lo Reino de Valencia en un texto sobre lo carmelita frai Pero de Tarragona, que en 1382 baixaba dende Castiel Fabib enta Valencia y pasó por Moya, a on que fue acusau de contrabando y li confiscoron las suyas posesions:
Santa Maria de Besora
Cheografía
A localidat de Santa Maria de Besora se troba situata a 866 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 90 km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.
Cerdà (desambigación)
Cerdà puet estar:
Documentos d'o Pilar
A parte d'os 294 documentos, bi n'ha dos que son d'o sieglo XI. Tres de toz ixos documentos son anteriors a la reconquiesta d'a ciudat, fuoron traitos por os repobladors, y adhibitos a l'archivo.
Ye una fuent important pa conoixer a toponimia y antroponimia d'ixa epoca. Se i vei a presencia d'antroponimia altoaragonesa, navarra, occitana, mozarabe, chodiga y arabe. Intresants son antroponimos desapareixitos en aragonés como Florença, Bilita (traza d'escribir Bellita), Locadia y d'atros. Bi ha presencia de toponimos romances d'orichen mozarabe u aragonés (Cascallo, Belchit, Orreia), que huei gosan estar castellanizatos (Cascajo, Belchite, Urrea), y tamién de toponimos arabes transmesos por os que parlaban romance (Alcoleya), que duran dica huei castellanizatos (Alcolea).
Debrecziner
Debrecziner (en hongaro debreceni kolbász) ye una salchicha especial orichinaria d'a redolada d'a ciudat de Debrecen (Hongría). Ye popular en os países que feban parti de l'Imperio Austrohongaro, asinas como en a gastronomía de Bavera (Alemanya). En Austria se gosa escribir o nombre d'ista salchicha como Debreziner.