cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Servitut
thumb|300px|Asesinato de [[Wat Tyler por Walworth mientres lo veyeba Ricardo II, que s'adreza a la multitut mentindo sobre l'asesinato. Wat Tyler reivindicaba l'abolición de la servitut quan la revuelta de la chent de la tierra en Gran Bretanya en 1381.]] La servitut (de lo latín servus, « esclavo »), se define por la convención relativa a l'abolición de la esclavitut de las Nacions Unidas como la "condición de qui ye obligau por lei, constumbre u acuerde a vivir y treballar en una tierra que perteneixe a d'atra persona y a fornir ciertos servicios determinaus a esta atra persona, onerosament u gratuita, sin estar capable de cambiar la suya condición".
Toral de los Guzmanes
Toral de los Guzmanes ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 613 habitants (2009), en una superficie de 21,11 km² y una densidat de población de 29,04 hab/km².
La Picossa
La Picossa ye una cima de 1.079 m d'altaria situada en la sierra del Cavaller, en lo termin municipal de Val de Robres (Matarranya, Teruel).
Condau de Pallars
150px|right
Sancho Fortún
Sancho Fortún estió chusticia d'Aragón entre 1123 y 1128.
Estió Zalmedina de Zaragoza, antis d'estar designau Chusticia en 1123. Tenió dos chirmans: un d'ells yera Ximeno y estió l'orichen d'a familia Bardaxí y unatro estió clamau Eneco, que conquirió Mequinenza en 1133.
Onieri
A suya población ye de 959 habitants en una superficie de 35,62 km², con una densidat de población de 26,92 hab/km².
Fasile
O fasile ye una luenga construita creyata en Brasil en 1999 por Balduino Egon Breitenbach.
La Figuera
Mugas
Lo suyo termin muga a lo norte con Cabassers, a lo nord-este con La Vilella Baixa, a l'este y sudeste con El Lloar, y a lo sud y sudueste con El Molar. A l'ueste muga con La Torre de l'Espanyol, en a Ribera d'Ebro.
Urreya de Xalón
Cheografía
Ye situau a la dreita de Xalón, en lo Plan de Placiencia, prolongación de la ribera de l'Ebro por la cuenca de Xalón.
Luengas y parlas
En l'alchamiau d'Urreya, que bel autor considera de predominio castellano, se puet veyer formas lexicas aragonesas aprés, bresca, gabardera, calliços, ligarça, pansas; palabras con fonetica aragonesa: fuellas, nueite, man, nieu, elementos de morfochía aragonesa: sisanta, quaranta, trista, creyentas, qui, de tu, con tu y emplego de futuro en cuenta de subchuntivo (fazed lo que querreis).
Conchuncions copulativas en francés
Et
Deriva d'a conchunción homografa latina ET. En francés se pronuncia /e/, sin posibilidat de fer-ie liaison pa evitar confusions con a forma de tercera persona singular est d'o verbo être. Asinas, ye homofona d'a forma aragonesa medieval e d'a conchunción copulativa y, que conserva o belsetán.
Sufixo -tut
A més gran part d'as parolas con este sufixo en aragonés son cultismos derivaus d'os sustantivos abstractos latinos con o sufixo -TUS, -TUTIS: choventut, multitut, virtut, lonchitut, ecetra. Bi ha pocos casos que se remonten a la fase romanz.
Rutilismo
Chenetica
A color rusia distintiva ye causata per a gran cantidat d'o pigmento dito feomelanina, sumata a una relativament radita cantidat d'o pigmento escuro dito eumelanina. O pelo que tien feomelanina y eumelanina amuestra una color caoba.
Utrecht
Utrecht ye un municipio y una ciudat neerlandesa que ye a capital d'a provincia de Utrecht.
A suya población ye de 306.731 habitants (2010) en una superficie de 99,32 km², con una densidat de población de 3.217 hab/km².
Historia
En 1007 o suyo puerto ye destruyiu por un ataque vikingo.
Gotiel
O nombre d'o gotiel posiblement se relaciona con o «coltell» que mentan as cronicas medievals, que diz que yera un arma de combate muito habitual en a infantería d'a Corona d'Aragón (en especial, os almogávars). "Coltell" podría estar a evolución fonetica catalana d'a mesma radiz que en aragonés ha dato "gotiel", y ésta zaguera una variant de «cuitiello» (dende lo latín cultellus) que ha rematato prenendo un sentito propio.
Progresión d'o récord mundial masculín de brinco de largaria
Lo primer récord mundial masculín estió reconoixiu per la Federación Internacional d'Atletismo en 1912, quan estió a fundación d'a International Amateur Athletic Federation (hue World Athletics) y se se ratificó como récord la marca feita por Peter O'Connor en 1901. Lo récord mas duradero ye lo récord actual de Mike Powell de 8,95 m, dende lo 30 d'agosto de 1991, mientres que lo mas curto estió lo de Ralph Boston de 8,24 m, que nomás duró 50 días dimpués estió amillorau con 8,28 m per lo mesmo atleta.
Orden de Santa María d'a Mercé d'os Cativos
A Orden de Santa María d'a Mercé d'os Cativos, mes conoixita como Orden d'os Mercedarios, ye una orden relichiosa que fundoron en 1218 Sant Pero Nolasco y Sant Remón de Penyafort en Barcelona, con l'obchectivo de fer libres a los cristianos cativos en países controlatos por musulmans. Dica l'anyo 1779, consiguioron liberar un total de 60.000 cristianos d'o cativero en ixos países.
En a provincia de Teruel tenioron dos monesterios:
Bercial
Cheografía
A localidat de Bercial se troba situata a 971 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 32 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia, d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
Eliud Kipchoge
En l'actualidat tién os records d'o mundo, d'Africa y de Kenya de maratón.
Villel
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Cascant, Río Deva, Libros, Tramacastiel, Rubials y Bellestar.
Microtoponimos
Bi ha bel microtoponimo de base u influencia aragonesa: los royales, la calera, carrera d'el Pinar, El Noguerón, vago de l'Escopetero, El Blanquizar, El Plano, El Bolage, Loma de Milla, Canyada de Zozán, Chartera, El Zurriagato, La Fuent Santa, El Rafán. Cognatos de l'aragonés "vadiello" tenemos Vadillo y Solana del Vadillo. Vadillo ye un casal que bi ha puyando por o río Camarena u regajo de Camarena entre Villel y Cascant.
En la carta de población trobamos muitos toponimos en aragonés:
Cèles de Sant Vuite
Cèles de Sant Vuite (en francoprovenzal, Cèles de Sant Vuite; en italiano, Celle di San Vito, clamata Celle dica lo 1862) ye una comuna italiana de 143 habitants situata en a provincia de Foggia en Pulla. La comuna, que ye con diferencia la menos poblata d'a rechión, se caracteriza dende fa sieglos per l'uso d'a luenga francoprovenzal, de conchunta con o vecín centro de Faéte, con o qual constituye la sola minoría francoprovenzal en Pulla.
Arenzana de Arriba
Arenzana de Arriba ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha, en a comarca de Nachera.
Aliaus
En a Historia bi ha prous eixemplos d'o suyo emplego, pero os mas significativos son:
Chuan Pelayo
Chuan Pelayo estió chusticia d'Aragón entre 1140 y 1143.
Els Guiamets
Mugas
Muga a l'ueste con Garcia, a lo sud con Tivissa, a lo norte con lo Masroig, a lo nord-este con Marçà y con Capçanes a l'este.
One Flew Over the Cuckoo's Nest (cinta)
One Flew Over the Cuckoo's Nest (en aragonés Alguien voló sobre el nido del cuco), ye una cinta de cine de drama estausunidense de l'anyo 1975, dirichita por Miloš Forman seguntes un guión de Bo Goldman y Lawrence Hauben (basato en a novela One Flew Over the Cuckoo's Nest de Ken Kesey) con una banda sonora orichinal de Jack Nitsche, una dirección de fotografía de Haskell Wexler y un producción de Michael Douglas y Saul Zaentz ta United Artists, con una durada de 129 minutos, que estió un important exito cinematografico. Entre atros actors, partecipan en a cinta Jack Nicholson, Louise Fletcher, Will Sampson, Brad Dourif, Christopher Lloyd, William Redfield, Sidney Lassick y Danny DeVito; a cinta recibió cinco premios, estando encara hue considerata como una d'as prencipals cintas d'a historia d'o cine.
Myiopsitta monachus
Ye de color verda brilant, con o peito grisenco y l'abdomen amariello verdisco. A suya vida meya ye de 20 a 30 anyos. Tien o suyo orichen en as redoladas atemperadas y subtropicals d'Archentina y los países vecins d'America d'o Sud.
S'han rechistrau poblacions salvaches autosuficients en cuantos estaus d'Estaus Unius y cuantas rechions d'Europa.
Orgòsolo
A suya población ye de 4.538 habitants en una superficie de 223,66 km², con una densidat de población de 20,29 hab/km².
Conchuncions dischuntivas en francés
Ou
Ou ye a mes frequent d'as conchuncions en a coordinación dischuntiva. Deriva d'o latín AUT y ye homofona d'a forma u d'o suyo cognato aragonés. Puede indicar tanto una dischunción inclusiva como una dischunción exclusiva.
Nachera
A suya población ye de 7.911 habitants (2006) en una superficie de 37,44 km², con una densidat de población de 211,30 hab/km².
Cheografía
A localidat de Nachera se troba situada a 485 metros sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 27 km d'a ciudat de Logronyo, a capitald'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Galicismos en anglés
En politica y leis as parolas president, representative, congress ("congreso"), constitution, y parliament ("parlamento") son d'orichen galorromanico, como tamién duke (“duque”), marquis (“marqués”), viscount (“vizconte”), y baron (“barón”), contrastando con as parolas anglo-saxonas king (“rei”), queen (“reina”), lord (“sinyor”), lady (“sinyora”), earl (“conte”) y knight (“caballero”).
L'anglés ampró de l'anglo-normando verbos que teneban conchugacions incoativas. Estos verbos prenioron a la fin a radiz ixamplada acabada en -ish (to establish, to finish, to punish). L'anglés en prenió ampraus tantos que l'afixo -ish- quasi esdevinió productivo como formador de verbos.
Lima
Historia
O conqueridor espanyol Francisco Pizarro fundó la ciudat, o 18 de chinero de 1535, con o nombre de Ciudad de los Reyes, y Lima estió a capital d'o birreinato d'o Perú en o periodo d'a colonización espanyola, estando a capital d'o Perú dimpués d'a declaración d'independencia.
Ilesia de Santa María d'Uncastiello
Se veiga tamién
right|thumb|250px|Repui de l'antiga frontera prencipal romanica d'a ilesia de Santa María, hue desapareixita.
Klaus Kinski
D'entre a suya ampla fimolografía (amán de 150 cintas) se puet destacar as suyas interpretacions en Die toten Augen von London (1961, Alfred Vohrer), Doctor Zhivago (1965, David Lean), Per qualche dollaro in più (1965, Sergio Leone), Quién sabe? (1966, Damiano Damiani), Il grande silenzio (1968, Sergio Corbucci), Aguirre, der Zorn Gottes (1972, Werner Herzog), Un genio, due compari, un pollo (1975, Damiano Damiani), Woyzeck (1979, Werner Herzog), Nosferatu: Phantom der Nacht (1979, Werner Herzog), u Fitzcarraldo (1982, Werner Herzog).
Orosei
Cheografía
A localidat d'Orosei ye situata a 20 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Erratzu
Mitolochia
En o barrio d'Iñarbil se troba "Lo Puent de l'Infierno" (Infernuko Zubia), dende an una leyenda diz que fue lo mesmo diaple qui se'n arrulló d'el en comprebar que nunca no sería capable d'entender o basco.
Ṣād
right|A ṣād en a suya forma aislataA ṣād (en arabe ) ye a catorzena letra de l'alfabeto arabe (quinzena u dezigüeitena en l'orden abchadín). Ye una letra solar.
La Ronda de Boltaña
Ideolochía
Artistas, romanticos, tradicionals, modernos, reivindicativos, sensibles y solidarios, siempre s'han caracterizato por a esfensa d'os dreitos d'o suyo "chicot país", Sobrarbe, d'Aragón y, en cheneral, d'a humanidat. Tamién han luitato siempre contra la inchusta politica hidraulica en o Pirineu y s'han oposato a muitos prochectos como a construción de l'entibo de Chanobas entre atros.
Cascant (Teruel)
Toponimia
Lo toponimo Cascant ye transparent en aragonés y significa salto d'augua en un río. Agustín Ventura Conejero explica la etimolochía de la parola Cascant a partir de lo verbo latino CASICARE ("cayer"), que en castellano da cascada a partir de lo participio pasau -ATA>-ada, a diferencia de l'aragonés que lo fa con lo participio de present -ENTE > -ent.
Lo microtoponimo Fuen Podrida, cerca de la muga con Villel ye notable porque se troba como Fuente Pudia en la carta de población d'ixa localidat:
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Cubla, Valacroch, Camarena de la Sierra, Rio Deva, Villel, y un cantón de lo termin de Bellestar.
ʿAyn
Escritura
A ʿayn se liga a la letra vinient d'a palabra, y tamién con l'anterior si no ye alif, dāl, ḏāl, rā, zāy u wāw, que nunca no se ligan a la letra posterior.
Chongqing
Chongqing tien una historia y una cultura significativas y sirve como important centro economico, de fabricación y centro de transporte d'a cuenca d'o Río Yangtze. Estió capital de China dende 1937 dica 1945.
Erich von Manstein
Estió uno d'os pocos militars d'a Wehrmacht en descutir con Hitler, encara que iste li teneba confianza. Sindembargo, dende 1944 fue relegato d'o mando activo d'as tropas en o frent. Erich von Manstein ye considerato como uno d'os prencipals teoricos alemans en o emplego d'o carro de combate en a guerra, y yera considerato por os suyos companyers como uno d'os millors estrategas militars d'a Wehrmacht.
Entreguerras
Politicament, chunto con o suyo amigo o cheneral Ludwig Beck, von Manstein estió uno d'os militars que resistioron a creixent influencia d'o Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei d'Adolf Hitler en a recient creyata Wehrmacht (a succesora d'a Reichswehr). Seguntes Álvaro Lozano, despreciaba a o nazismo, encara que aduyó a Hitler en a suya campanya ta restaurar o poderío militar alemán. O 4 de febrero de 1938, considerato por as autoridaz d'o Tercer Reich de Hitler como poco cooperativo con o nuevo rechimen, fue retirato d'o Estato Mayor y se li metió a mandar a 18ª División d'Infantería, en Liegnitz (Silesia), con o ran de Generalleutnant. Dende Silesia prenió parte en 1938 en as operacions militars de l'anexión a o Tercer Reich d'o territorio d'os Sudetes, en Checoslovaquia.
Campanya de Francia
right|thumb|350px|Plans alemans ta la invasión de Francia.
Operación Barbarroya
right|thumb|300px|O [[Generalfeldmarschall Erich von Manstein con o General der Panzertruppe Erich Brandenberger, o 21 de chunio de 1941, o día anterior a prencipiar a Operación Barbarroya.]]
Operacions en Khárkiv
En primerías de febrero, as tropas alemanas prencipioron o suyo reagrupamiento. O Grupo d'Exercitos d'o Don de von Manstein se combinó con o Grupo d'Exercitos B ta esdevenir o nuevo Grupo d'Exercitos Sud (Heeresgruppe Süd), que mandaba Erich von Manstein. O 21 de febrero de 1943, iste nuevo Grupo d'Exercitos prencipió una contraofensiva contra o flanco d'o Exercito Royo, aprofitando a dilatación d'as suyas linias de comunicación. L'ataque tenió exito; as tropas de von Manstein enantoron a escape, cerclando unidaz sovieticas abanzatas y obligando a l'Exercito Royo a meter-se a la defensiva. Arredol d'o 2 de marzo, as unidaz abanzatas d'o 4º Exercito Panzer de Hermann Hoth contactoron con as unidaz de Kempf, aislando asinas a gran parte d'o Frent d'o Sudueste d'o Exercito Royo, y ta o 9 de marzo, a Wehrmacht heba redotato con muitas perdugas a os sovieticos en Krasnograd y Barvenkovo.
Von Manstein continó con o suyo ataque, estando en capeza o 2º Cuerpo d'Exercito Panzer SS de Paul Hausser, reconquerindo Khárkiv o 14 de marzo, dimpués d'una sangrienta luita en as carreras d'a ciudat, en a clamata Tercera Batalla de Khárkiv. Por ista batalla, von Manstein recibió as Fuellas de Caixico ta la suya Cruz de Caballer d'a Cruz de Fierro. O 2º Cuerpo Panzer SS conquirió Belgorod o 21 de marzo. Von Manstein proposó una acción ofensiva audaz ta o verano, un "golpe de revés", ta flanqueyar a o Exercito Royo en a Mar d'Azov en Rostov d'o Don, pero Hitler decidió adoptar a Operación Zitadelle (una operación militar mas convencional) ta estricallar o salient de Kursk.
Operación Zitadelle
right|thumb|325px|Mapa de l'abance d'as tropas de von Manstein en a [[batalla de Kursk.]]
Una victoria alemana, en o sentito d'estricallar a las tropas sovieticas arredolatas, requeriba tanto rematar l'embolique d'istas tropas (ye decir, a unión d'as pinzas norte y sud d'o ataque alemán) y tamién a capacidat de mantener iste cerclo o tiempo necesario ta redotar a las tropas cerclatas. Mesmo si o primer obchectivo s'hese lograto, no necesariament s'hese lograto o segundo obchectivo. As tropas alemanas, dimpués d'a redota en a batalla de Stalingrado, no tenioron nunca a capacidat d'obligar a o Exercito Royo a retiradas importants, excepto en chicotas retiradas temporals, como en Khárkiv. Y dimpués d'a cancelación d'a ofensiva alemana en a batalla de Kursk, as tropas sovieticas teneban a fuerza suficient ta prencipiar contraataques en ixe mesmo inte.
O suyo chudicio
Sindembargo, von Manstein realment publicó una orden o 20 de noviembre de 1941, a suya versión d'a infame "Orden de Reichenau", que comparaba "partisans" y "chodigos" y demandaba midas draconianas contra éls. Hitler elochió a "Orden de Reichenau" como eixemplar y animó a d'atros chenerals a dictar ordens semilars. Von Manstein yera entre a minoría que voluntariament publicó ixas ordens. Deciba que:
Benadalid
Benadalid ye un municipio andaluz situato en a provincia de Malaga y comarca d'a Serranía de Ronda.
Glacis continental
450px|thumb|Esquema con diferents fondons marins, texto en francés. Lo glacis continental ye un tipo de fondón marín que consiste en una chicota inclinación como un varello que se troba a lo piet de las espuendas continentals y baixa dica lo contacto con las planas abisals. La pendient ye de menos de 1º.
Choyosa (espada)
Leyenda
« Nous avons fort à dire sud [[Lanza Santa|la lance
Le nom de Joyeuse fut donné à l'épée.
Calidris alba
O bardero blanco (Calidris alba (Pallas, 1764) ) ye una au d'a orden d'os Charadriiformes y familia Scolopacidae que mide entre 18 y 20 cm de luengo y lo suyo peso oscila entre 40 y 100 g.
Roxolana
Biografía
Roxolana tamién s'embrecó en bel prochecto de construcción publica important, dende la Meca dica Cherusalem; d'entre las primeras, en descollan una mezquita, dos escuelas coranicas, una fuent y un hespital ta mullers cerca d'o "Mercato d'Esclaus de Mullers" (Avret Pazary) a Istambul. Tamién n'ha pervivito qualques contrimuestras d'os suyos bordatos, como los datos en 1547 t'o xah d'Irán u en 1549 t'o rei Sechismundo II Augusto.
Mai (ganau)
thumb|right|250px|Una uella mai con o [[corderet.]] En aragonés, recibe o nombre de mai a fembra adulta d'una especie de mamifero domestico de ganau que ha librau crías todas as anyadas y de a qual, por ixo, se'n tiene confirmada a fertilidat y a conseqüent rentabilidat.
Instituto Aragonés de Estadística
O Instituto Aragonés de Estadística (en castellano, Instituto Aragonés d'Estatistica en aragonés) o IAEST por as suyas sieglas, ye un organismo publico aragonés establito o 7 d'aviento de 1993 por o Decreto 208/1993.
Seu central
Correu electronico: [mailto:iaest@aragon.es iaest.aragon.es]
Thalasseus sandvicensis
A falceta d'augua de pata negra (Thalasseus sandvicensis (Latham, 1787) ) ye una au d'a orden d'os Charadriiformes y familia Laridae que mide de 37 a 43 cm de luengo con una envergadura de 85 a 97 cm y lo suyo peso oscila entre 180 y 300 g.
La Puebla de los Infantes
A suya población ye de habitants, en una superficie de 154,23  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Ragusa
Ragusa (en croata Dubrovnik, en dalmata Rausa) ye una ciudat de Dalmacia (Croacia), capital d'a županija de Dubrovnik-Neretva. Ha teniu una gran importancia en a historia y cultura primero d'os dalmatas y dimpués d'os croatas. Por a suya gran riqueza monumental y a suya situación costera ye un foco d'atracción turistica. Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.
Baixo saxón
L'apocheu d'este idioma estió cuan teneba florata a Hansa. O baixo saxón influyó en a evolución d'as luengas escandinavas. A decadencia d'a Hansa y a creyación d'un stándard alemán cuan a Reforma Protestant significó que encomenzase una diglosia que favoreixió a sostitución d'o baixo saxón por l'alemán stándard.
Azofra
A suya población ye de 251 habitants (2011 en una superficie d'11,84 km² con una densidat de población de 21,20 hab/km².
Cheografía
Azofra se troba situada a 559 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 36 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a Riocha, y de 8 km de Nachera, a capital d'a suya comarca.
Traunstein
Traunstein (en bavaro Traunstoa) ye una gran ciudat de districto situada en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera. Ye a capital administrativa d'o districto d'o mesmo nombre.
Caracoler
thumb|right|200px|Una [[Ovis orientalis aries|uella caracolera.]] Caracoler/o (u caracolera en femenín) ye a parola con a que se designa a os mardans u ovellas con caracolas, que ye como se diz a os cuernos caracteristicament retuertos que tienen as especies que fan parte d'o chenero Ovis.
Ángel Ballarín Cornel
Biografía
Va naixer a Benás el día d'el Pilar de 1889, a casa Güerri. Va estudiar a la Escuela Normal de Uesca dan tan buenas calificacions que le van donar la pllaza de maestro directament a Calatayú an que no va estar guaire temps perque va querir presentar-se a oposicions ta la Administración Local y va acabar de secretari a Benás an que tamé feba de maestro.
Emilio Gastón Sanz
En a suya faceta como escritor cal destacar os suyos poemarios y que estió cofundador, miembro y escritor en a revista Andalán, mientres a suya durada, tamién estió un d'os que empentoron a retornada d'ista revista pero en formato dichital.
Borriol
La suya población ye de 4.715 habitants (2005), en una superficie de 62,07 km² con una densidat de población de 75,96 hab/km².
William Powell
William Horatio Powell, de nombre artistico William Powell, naixito de Pittsburgh (Pennsilvania) o 29 de chunio de 1894 y muerto en Palm Springs (California) o 5 de marzo de 1984, estió un actor estausunidense, activo en o mundo d'o teatro y d'o cine estausunidenses dende primerías d'os anyos 1910 dica meyaus d'os anyos 1950, con una destacada carrera cinematografica y cuantos premios recibius.
Focino
250px|thumb|dreita|[[Envista d'un focino en lo Parque natural de las Foces de l'Alto Ebro y Rudrón (Provincia de Burgos).]] Un focino ye una foz chica. Pueden corresponder a foces fluvio-karsticas u a vals en fondo de saco.
Orune
Orune (Orune en sardo; Orune, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Hartford (Connecticut)
Cheografía
A localidat de Hartford se troba situata a 18 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o canto d'o río Connecticut.
Thomas More
Thomas More, naixito de Londres (Anglaterra) o 7 de febrero de 1478 y muerto en Londres o 6 de chulio de 1536, estió un humanista, politico filosofo y escritor anglés, santo d'a Ilesia Catolica y considerato como una d'as prencipals figuras d'o Renaiximiento. A suya obra mas conoixida es Utopía.
Congosto
Toponimia
250px|dreita|thumb|Lo congostro de Mont-rebei visto dende adintro, ye envistable una mayor estreitura y altaria que en atras formas d'erosión fluvial con ripas verticals y altas. Son microtoponimos que van acompanyaus de l'oronimo chenerico congostro u congosto:
Projan
A suya población ye de 142 habitants (1999) en una superficie d'11,78 km², con una densidat de población de 19,61 hab/km².
Alesón
Cheografía
Alesón ye situau a 576 metro d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 5 km de Nachera, a capital d'a suya comarca y a 24 km de Logronyo, a capital d'a Riocha.
Olmos de Peñafiel
Olmos de Peñafiel ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
L'Almolda
Molimentos
En a villa podemos trobar un castiello arabe situato en un tozal en o cobalto calendato l'anyo 1195, ye fácil que existise como talaya dende an os musulmans acucutaban a redolada. Tamién bi ha atros edificios importants, dende casas d'infanzons, beluna que data de l'anyo 1580. Posiblement a casa mas antiga ye El Prior, con arcos que forman un polito conchunto arquitectonico, a casa d'os Andréu d'o sieglo XVII, a Casa Condado Aranda-Híjar, y atras casas-palacio.
Villamartín de Don Sancho
Villamartín de Don Sancho ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 153 habitants (2009), en una superficie de 31,66 km² y una densidat de población de 4,83 hab/km².
Libros
Libros ye un municipio de la provincia de Teruel, situato en la comarca de la Comunidat de Teruel. La suya población ye de 101 habitants (2018), en una superficie de 37,9 km² con una densidat de 4,13 hab/km².
Historia
Libros fació part de la Comanda templera de Villel, que con la disolución de la orden a primers de lo sieglo XIV, pasó a fer part de la Castellanía d'Amposta de la Orden de lo Hespital. Una de las primeras referencias ye un documento de l'anyo 1196 escrito en latín medieval y en catalán, en lo que lo mayestre de la Orden de Montgoi pasa oficialment a fer part de los templers y lis fa entrega de las propiedaz que teneba la orden en lo Reino d'Aragón:
Pasau imperfecto d'indicativo en francés
Irregularidatz
Esto fa que os verbos remataus en -ier y en -yer d'a primera conchugación francesa presenten formas en -ii- u -yi-
Usos
A part d'os usos pasaus o imperfecto d'indicativo se fa servir o imperfecto d'indicativo en oracions condicionals hipoteticas ocupando o puesto que en atras luengas neolatinas corresponde a lo pasau imperfecto de subchuntivo:
Manu Trigueros
Manuel Trigueros Muñoz, conoixito popularment como Manu Trigueros, y naixito de Talavera de la Reina, Toledo o 17 d'octubre de 1991, ye un futbolista espanyol que a suya posición natural en o campo de fútbol de meyocentro. Actualment fa parti d'a plantilla d'o Villarreal CF.
Ortografía d'o francés
Accentos ortograficos
L'accento circumflexo indica a desaparición d'una consonant u d'una vocal. En a mes gran part d'os casos indica a desaparición d'a s. Os casos de perda de vocal son menos abundants:
Saleish
A suya población ye de 361 habitants (1999) en una superficie de 14,29 km², con una densidat de población de 25,26 hab/km².
Bridgeport (Connecticut)
Cheografía
A localidat de Bridgeport se troba situata a 1 metro d'altaria sobre o livel d'a mar.
Villamontán de la Valduerna
Toponimia
Lo toponimo Villamontán se puede remontar a l'antroponimo latín MONTANUS igual como lo toponimo valenciano-aragonés Montán.
Villanueva de las Manzanas
Villanueva de las Manzanas ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 551 habitants (2009), en una superficie de 31,89 km² y una densidat de población de 17,28 hab/km².
Lanacha
Toponimia
En a Edat Meya s'escribiba Lanaia (1264), Lanaya, Lanaga, Lanayla. Encara en o Fogache de 1495 s'escribiba Lanaja, cuan muitos toponimos tergüelans ya s'escribiban con -x- castellana en cuenta d'a -j- castellana que se presentaba en os casos que en aragonés bi ha -ll- u -ch-.
En o libro Vida de las mujeres del renacimiento amaneix un texto d'o sieglo XV en o que s'escribe "Gracia Lanacha" debant d'atros textos on s'escribe con grafía mes medieval Gracia Lanaja:
Villanueva de Sixena
Villanueva de Sixena (Villanueva de Sigena en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'os Monegros y partiu chudicial de Uesca.
1948
Noviembre
right|thumb|250px|O director cinematografico y guionista danés [[Bille August, naixito o 9 de noviembre de 1948.]]
Terminación -án (toponimia)
Lista de toponimos remataus en -án en Occitania
A l'ueste de l'Ador son menos freqüents, y en o cantón de l'Ador gersés tenemos:
L'Alcora
La suya población ye de habitants, en una superficie de 94,9 km² con una densidat de 0 hab/km².
Pesquera de Duero
Pesquera de Duero ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 522 habitants (2007), en una superficie de 55,98 km² y una densidat de población de 9,32 hab/km².
Salias de Salat
A suya población ye de 1.943 habitants (1999) en una superficie de 6,81 km², con una densidat de población de 285,32 hab/km².
Unión Africana
250px|thumb|dreita| Felix- Antoine Tshisekedi Tshilombo president mientres o 2021. A Unión Africana (UA) ye una organización formata por cincuanta y tres estatos africanos. Fue establita en 2001 como sucesora d'a Comunidat Economica Africana (CEA) y a Organización ta a Unidat Africana (OUA).
Adverbios conchuntivos en francés
D'acuerdo con la suya función de conchunción coordinativa lo suyo paper puede estar:
Néanmoins
Formau a partir de néant ("no res") y moins ("menos").
Witness for the Prosecution (cinta de 1957)
Argumento
Tanimientres, quan tornaba a puyar a escalera ta puyar a descansar aparixe la muller de Vole, qui resulta estar una muller muit diferent d'o que sir Wilfrid pensaba, dica lo punto que decide treballar en o caso en portando la esfensa de l'acusau. Sir Wilfrid treballa en o caso, destacando por a suya pericia en o chudicio, a on desplega todas las suyas capacidatz como avogau esfensor, bien cosirau por la suya enfermera dende la mesma sala d'o chudicio, acompanyada d'una muller que sigue con muita atención lo suyo desembolique. Sir Wilfried emplega todas las suyas artz ta esfender a l'acusau, y parixe que en zagueras podrá obtener la suya absolución, encara que tot ye encara muit indeciso. alavez puya a declarar Christine Vole, la muller alemana de l'acusau, y lo suyo testimonio ye demoledor ta l'acusau. En ixe inte, una muller anonima vende a sir Wilfrid decumentos que pueden desmontar o testimonio de Cristina, y con ells sir Wilfrid consigue l'absolución de Leonard Vole.
Luengas chermanicas occidentals
Árbol de familia
Cal parar cuenta que as divisions entre subfamilias d'as luengas chermanicas no son guaire definidas, a mayoría forma un contino dialectal en o que as luengas vecinas son mutuament intelichibles mientres que no lo son atras mas deseparadas.
Plataforma continental
350px|thumb|Esquema con diferents fondons marins, texto en francés. 350px|thumb 350px|thumb La plataforma continental ye lo fondón marín que bi ha sobre crosta continental que rodeya los continents, constuindo una prolongación de los continents baixo lo livel de la mar. La suya fondura gosa estar menor de 200 m, y las suyas pendients chicotas (1/1000). La meya d'amplura ye de 80 km. Dende lo punto de vista cheografico u ocianografico las plataformas pueden estar ocupadas por mars pericontinentals u ubiertos a l'ocián (como a Mar Cantabrica), u por mars epicontinentals u restrenyius (como a Mar Baltica). En las mars pericontinentals las plataformas tienen lo suyo cabo a on encomienzan las espuendas continentals.
AT&T Center
O AT&T Center ye un pavillón poliesportivo d'a ciudat de San Antonio, en Texas, Estaus Unius. Tién capacidat ta 18.418 personas en os partius de baloncesto, 16.151 t'os partius de hockey sobre chelo, 19.000 t'os conciertos y convencions. Antimás tién 2.018 posientos de club, 50 luxury suites (cambras de luxo) y 32 servicios hichienicos.
Onomatopeya
Una onomatopeya ye lo proceso de creyar una palabra que foneticament imita, se pareix u suchiere lo soniu que describe. Tal palabra en ella mesma tamién se diz onomatopeya.
Carlos III de Navarra
A suya politica como rei de Navarra
En 1423 creyó o títol de prencipe de Viana ta l'hereu d'a corona navarra; o primer prencipe de Viana estió o nieto d'él, Carlos de Viana, fillo de Blanca y d'o suyo segundo esposo Chuan II d'Aragón.
Río Deva (Teruel)
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Libros, Villel, Cascant, Camarena de la Sierra, con La Puebla de Sant Miguel y con Ademuz.
Pedrajas de San Esteban
Mugas
O suyo termin municipal muga con os termins d'Íscar, Megeces, Alcazarén, Olmedo y Villaverde de Íscar.
Marina Alta
A población d'a Marina Alta ye de 175.310 habitants(2005), en una superficie de 759,30 km², con una densidat de población de 230,88 abs/km², a mes gran part charran valenciano
Conchuncions coordinativas causals en francés
Car
A conchunción car permite indicar una ideya de causa entre dos elementos d'a mesma naturaleza y d'a mesma función y coordinar-los, a diferencia d'as conchuncions subordinativas causals. A conchunción coordinativa car ye contraria a la conchuncion coordinativa donc:
Grupo Echo
Lo Grupo Echo ye una unidat litostratigrafica formada por flysch y distribuida entre las sierras prepirenencas interiors y la depresión meya intrapirenenca dende Navarra dica lo río Yaga. Sedimentó en l'Eoceno meyo, con potencias que plegan dica los 4.000 m, y fue deformada por la fase Pirenenca, presentando una verchencia enta lo sud.
Torre barranya
Conecta con a muralla por un arco) u puent que ye fácil de destruir si a torre cayese en mans de l'enemigo. Puet estar adosada como un gran bastión pero n'este caso ye de mayor mida que los atros. Se fa servir de talaya pero tamién pa fustigar a lo enemigo que preba d'amanar-se u rebasar a muralla.
Johnny Guitar
La cinta, rodada en pleno periodo d'a caza de bruixas organizada por o Comité d'Actividatz Antiamericanas d'o Senau d'Estaus Unius impulsau por o senador Joseph McCarthy, ye una alegoría d'a situación, a on lo director Nicholas Ray y lo guionista Philip Yordan presentan a una versión femenina d'o senador McCarthy con Emma Small, interpretada por Mercedes McCambridge; a una partida como veesón d'o Comité; y a uns ganaders qu guardan silencio dabant d'a inchusticia mesmo que lo guardaban os ciudadans estausunidenses.
Argumento
Johnny Logan ye un antigo pistolero que ha dixau d'emplegar las armas ta nomás que fer sonar una guitarra. Plega en bel lugarón a on la propietaria d'un saloon ye una antiga amant, Vienna. Vienna ye asperando que plegue en o lugar o ferrocarril como sola asperanza ta disponer de diners, y mientres tanto no fa so que asperar, dixando que pase lo tiempo. Un d'os personaches que vesitan lo saloon ye Dancin Kid, qui malvive d'una mina que ya ha agotau lo suyo filón. Emma Small ye una muller rancurosa, que envidia y en tien chelosía de Vienna porque Dancin Kid ye enamorau de Vienna y no pas d'ella.
Leyenda de Galino Galinás
A leyenda
Un día, Galino va entrar al palacio de la princesa, quan els soldats dormiben y va pillar el cáliz y va salre corrend coma un siulet. Els soldats se van despertar y van correr a enrestir-lo. Els soldats le gritaben: - Galino Galinás, mala fin farás tu y anirás por no i tornarás- Y le tiraben pedres y pedres. Galino correbe y correbe. De repent va arribar a la ribera del riu Esera que baixabe dan molta aigua. Se va quedar parau un instante. Els moros casi els tenibe darrer a punto de pillar-lo. Se'n va acordar de la santeta de la encontrada de Chía, el suyo llugar y le va rezar: -santeta de la encontrada, que puesca pasar el riu y te donaré el caliz-.
Celina
270px|thumb|O pantasma encara vive hue en l'albergue. Celina ye un pantasma que encara recorre as cambras de l'albergue chovenil d'o Pueyo de Tena, antiga residencia de verano d'os contes d'a Viñaza. Se diz que s'apareixe con un trache de seda blanca tocando l'antigo piano.
Atra versión diz que Celina yera a contesa, a muller d'o conte, y que estió una misteriosa loira qui la chitó ta l'augua. A verdat ye que en o periodico chaqués "El Pirineo aragonés" amanixió o 28 d'agosto de 1898 a noticia de que s'heban afogato en o Caldarés o sobrino d'o conte d'a Viñaza y a suya institutriz.
Bedós
Bedós (Bedós en occitán, Bedous en francés y oficialment) ye una comuna biarnesa montanyesa situata en a val d'Aspa, en o departamento francés d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania. Fa parte d'o districto d'Aulorón y d'o cantón d'Aulorón-1.
Estallo (edificio)
thumb|right|250px|Un estallo contruiu en aprofitando o sallent d'una [[penya.]] thumb|right|250px|A caractería más envistable que permite identificar una cabana u borda como estallo ye a presencia d'un pesebre. Un estallo (posiblement, d'o latín <STABULUM ) ye una cabana u borda que ye exenta (fuera d'una población) y s'emplega ta amallatar u cubillar una cantidat limitada de ganau contra las eventualidatz de l'orache, siempre por periodos curtos de tiempo (bellas horas, una nueit, etc).
Os estallos se soleban construir en os arredols de bel camín u cabanyera que os ganaus fesen servir a sobén. Quan o estallo yera propiedat de toz os amos u más d'un de os que i heba en un lugar, o mantenimiento se feba a vicinal d'entre toz.
Aragonés medieval de l'Alto Aragón
Morfolochía
Os pasaus imperfectos d'indicativo que amuestran os textos son cuasi siempre en -aba u -ía, pero esporadicament trobamos en os textos as formas chenuínas en -aba, -eba, -iba que persisten en l'aragonés actual. Por eixemplo en una versión aragonesa d'o sieglo XIII d'o "Fuero de Chaca" veyemos que fan servir cuasi siempre imperfectos en -ía p'as segunda y tercera conchugacions (dezían), pero se troban casos aislaus d'uso d'a forma chenuína en -iba (exiua, pasau imperfecto de exir u "salir").
Aeropuerto Internacional Carriel Sur
Destins
L'aeropuerto Carriel Sur tiene conexions con as siguients ciudaz:
Ulldemolins
Mugas
Lo suyo termin muga a lo norte con Juncosa y la la Pobla de Cérvoles, a l'este con Vilanova de Prades, a lo sudeste con Cornudella de Montsant, a lo sud con la Morera de Montsant y a l'ueste con Margalef.
Aveinte
Aveinte ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
Corrient de turbididat
Quan una corrient de turbididat pierde enerchía y capacidat de transporte en la part baixa de la espuenda continental sedimenta uns materials terrichens que esdevienen las turbiditas de lo glacis continental y si sedimentan mientres bi ha actividat orochenica que conduce a la formación d'una cordelera la turbidita constituirá un flysch. Las turbiditas tienen una granoselección con materials gruesos en la part inferior y os materials fins en la part superior. Succesivos depositos sedimentarios de succesivas corrients de turbididat formarán una estratificación ritmica con la repetición de las unidaz de cada ciclo.
Cucurbita maxima
A calabacera ye una especie de planta adintro d'o chenero Cucurbita, de creiximiento anyal, con trallos luengos que creixen rapedo enrastrando-se per tierra. As fuellas son simples, cordiformes, con pilosidat abundant. As flors muit grans, amarillencas de color, tienen os petals carnosos, y son monoicas. O fruito ye una peponide de polpa carnosa y grans dimensions, dita calabaza, carabaza, crabaza u crapaza.
Baixo Campo
Cheografía y medio fisico
O clima ye suau mediterranio, encara que tien influencias d'a plana, mas que mas en hibierno, habendo-ie bel nevazo de cuan en vez. Con tot y con ixo a temperatura meyana ye de 15,5 °C en Cambrils, de 16,5 °C en Reus y una mica mas baixa en as montanyas interiors de Prades, 12 °C.
Sierra de las Pedreras
Toponimia
L'oronimo sierra de las Pedreras y transparent en aragonés y se documenta principalment en ambient academico espanyol y francés. En los mapas topograficos gosa fegurar como loma de la Solana, que ye una de las suyas principals lomas.
Villoria de Órbigo
Villoria de Órbigo ye un lugar d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya, que fa parte d'o municipio de Villarejo de Órbigo.
Idioma anglo-normando
Caracteristicas
Como muitas parolas entraban en l'anglo-normando dende o francés a traviés d'o normando no yeran afectadas por procesos de cambio fonetico que continaban en partz d'o continent. L'anglés a vegadas preserva as pronunciacions mes antigas, por eixemplo 'ch' yera /tʃ/ en francés medieval; o francés moderno tien /ʃ/ pero l'anglés ha preservau o fonema antigo en parolas como chamber, chain, chase y exchequer.
Monegriello
Cheografía
Ye situato en una plana a lo piet d'a Sierra d'Alcubierre.
Tarsac (Gers)
Tarsac (Tarsac en occitán, Tarsac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de l'Ador gersés.
Jemima Sumgong
Tamién cal destacar as suyas victorias en a maratón de Rotterdam en a suya edición de 2013 y en a de Londres de 2016.
Orlando (Florida)
Orlando (prenunciato en anglés [ɔrˈlændoʊ]) ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Florida. Fa parte d'o condau d'Orange, d'an ye a capital.
A suya población ye de 238.300 habitants (2009) en una superficie de 261,50 km², con una densidat de población de 951,77 hab/km².
Antonio Mompeón Motos
Sobrín d'Antonio Motos Martínez, qui yera propietario d'o diario Heraldo de Aragón, dentró a treballar-ie, estando nombrato director-cherent d'o diario en 1909, estando-ne dica a suya muerte en 1940.
Avellaneda (Ávila)
Mugas
O termin municipal d'Avellaneda muga a lo sud con Santiago de Tormes, a l'ueste con Aldeanueva de Santa Cruz, a l'este con Santiago de Tormes, y a lo norte con La Aldehuela y Santiago del Collado.
Idioma afrikaans
Mediato o sieglo XIX yera una luenga oral sin representación escrita ni formas literarias, pues a luenga oficial yera o neerlandés.
Poboleda
Poboleda ye un municipio catalán de la comarca de lo Priorato. La suya población ye de habitants, en una superficie de 14 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Camarena de la Sierra
Cheografía
Ye un lugar montanyoso con zonas de bosques, matullera, pastizals y poca zona de cautivo.
Historia
Dende la creyación de las sexmas de la Comunidat d'aldeyas de Teruel Camarena fació part de la Sexma d'el Campo de Sarrión. Fació tamién part de la Sobrecollida de Mont Albán. Por lo menos dica 1711 tenió la categoría d'aldeya, manimenos en 1785 prenió la categoría de "lugar".
Senac
Senac (en francés Sénac) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Hugo Steinhaus
Vida
Steinhaus naixió de Jasło (Polonia), y recibió o suyo doctorato en a Universidat de Göttingen. A suya tesi doctoral estió rematata baixo a supervisión de David Hilbert. Estió profesor en as Universidaz de Lviv (1920-41) y Wrocław (1945-61), a Universidat de Notre Dame (Indiana, Estaus Unius d'America, 1961-62), y a Universidat de Sussex (1966). Estió un miembro correspondient d'a PAU (l'Academia Polaca d'Estudio) dende 1945, y d'a PAN (l'Academia Polaca de Ciencias) dende 1952, y de muitas atras sociedaz y academias cientificas internacionals d'as ciencias.
Vacule
Cheografía
A localidat de Vacule se troba situata a 30 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
El Tanque
El Tanque ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Santa Cruz de Tenerife, que se troba en a isla de Tenerife. A suya población ye de 2.763 habitants (2019), en una superficie de 23,65 km² y una densidat de población de 117 hab/km².
Lucena (Castellón)
Historia
Dimpués de la reconquiesta fizo part de la Tinenza de l'Alcalatén, que fue librada en donación por Chaime I a Ximeno d'Urreya. Lo 6 de mayo de 1335 li fue atorgada Carta de población y concesión de fuero,  esdevenindo un important centro comercial. La carta de población de Lucena fue escrita en aragonés:
Piñel de Arriba
A suya población ye de 146 habitants (2008), en una superficie de 23,12 km² y una densidat de población de 6,31 hab/km².
Guerra Civil Espanyola
A guerra remató en 1939 con a redota d'os republicans y a victoria d'os sublevatos, establindo-se un rechimen dictatorial de tipo faixista dica a muerte d'o dictador, Francisco Franco, en 1975.
Piñel de Arriba
Cheografía
Piñel de Arriba ye situato a una distancia de 59 km de Valladolit, a capital d'a suya provincia.
Bigues i Riells
Bigues i Riells ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Vallés Oriental y provincia de Barcelona.
Faro
100px|left|thumb|[[Lent fresnel.]] thumb|right|200px|Faro d'a Cambra de Comercio de Zaragoza.
Esposa
A suya población ye de 12 habitants.
Cheografía
Esposa ye situato a 978 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 23 km de Chaca, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial, y a 87 km de Uesca, a capital d'a suya provincia. Ye situato en a marguin ezquierda d'o río Estarrún, afluent d'o río Aragón.
Stuttgart
Stuttgart (en suabio Schduagert) ye a capital d'o estato federato de Baden-Wurtemberg y, dimpués de Berlín, Hamburgo, Múnich, Colonia y Frankfurt d'o Main a seisena ciudat más gran d'Alemanya. Ye situata sobre o río Neckar.
Uella marta
Manimenos, en atras partis d'o País Basco y os Pirineus, por influyencia d'a Ilesia Catolica y a maldición d'a color negra (y luent de l'antiga creyencia local), as uellas negras han estau consideradas desenfortunadas. En ixe caso, istos animals pierden a suya valor y son deseparaus d'a resta d'o rabanyo pa no causar desgracia. Como en muitos atros casos, isto se puet tractar d'un intento d'o cristianismo pa mirar d'eliminar as antigas creyencias paganas. .
Volkswagen Beetle
Yera un auto de baixo coste produciu entre os anyos 1938 y 2003, exceptuando a epoca d'a Segunda Guerra Mundial. Estió lo primer auto d'a marca Volkswagen y se construyoron 21 millons de unidaz, superando a Ford T como lo modelo unico mas vendiu en a historia (modelos como lo Volkswagen Golf y Toyota Corolla comprenden quantas cheneracions).
Tamarix
Descripción
Son arbustos con fuella perén u caduca u árbols chicos entre 1 y 15 m d'altaria.
Mallada
As malladas sirven ta cubillar a os ganaus y a os pastors contra l'orache y en as nueitz que calga que i pasen istes segundos, tot cosirando a os primers. Actualment, se'n gosa trobar que encara son funcionals en as estivas y en os puertos, a on que os rabanyos se paixentan de veranos, pero por a presencia de o termin mallada en a toponimia de bella zona d'Aragón luent d'o Pireneu (como a val d'Ebro), se deduce que en o pasau fuén más chenerals en a cheografía.
Vocabulario relacionau
Existe bellas parolas relacionadas con «mallada» y «mallata» que se fan parte d'o vocabulario ganadero. L'acción de trancar a las reses en una corral u estallo se diz «amallatar», «amallotar» u «amalladar», y ye una clara referencia a iste tipo de construccions. Tamién se diz «fer mallada» u «fer a mallada» de preparar un rabanyo ta pasar a nueit a'l raso en un campo.
Tallinn
Historia
Sindembargo, a ciudat prencipia a tener más importancia en os sieglos IX y X, como un important puesto comercial en a mar Baltica.
Munebrega
miniaturadeimagen|Casa de campo, Munébrega. Munebrega (Munébrega en espanyol) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza (Aragón), situau en a Comunidat de Calatayú. A suya población ye de 437 habitants, en una superficie de 41 km².
Punta d'es Ibons
Toponimia
O suyo nombre fa referencia a os ibons de la Larri por trobar-se chusto dencima d'ells.
Terrassa Futbol Club
O Terrassa Futbol Club ye una entidat esportiva catalana, con seu en a ciudat de Terrassa. Fue establito en 1906 y en a temporata 2010/2011 chuga en o Grupo V d'a Tercera división d'a Liga espanyola de fútbol.
Osidde
A suya población ye de 266 habitants en una superficie de 25,78 km², con una densidat de población de 10,32 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Osidde se troba situata a 650 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Sinués
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1030, recullida en a obra d'o suyo chirmán Antonio Ubieto Arteta Cartulario de San Juan de la Peña, I, en Textos Medievales, 6 (Valencia, 1962), y documenta as variants Sinues, Synues, Sinyhuas, Senes y Sygnos.
Demografía
Dende o censo de 1970, l'antigo termin municipal de Sinués fa parte d'o termin d'Aísa.
Condau Venaicin
O Condau Venaicin (en occitán provenzal : lo Comtat Venaicin / la Comtat, en francés Comtat Venaissin) ye una parti d'o departamento de Vauclusa, entre o Roine, Ventor y Durença, formato por as villas de Cavalhon, Carpentràs y Vaison.
Pardina de Cercito
Toponimia
O toponimo Cercito presenta la forma metafonica de lo sufixo -eto y deriva d'o latín QUERCETUM (carrascal).
Ain
O departamento ye dividito en 4 districtos, 23 cantons y 410 comunas. A suya capital ye a ciudat de Bourg-en-Bresse.
Preposicions en francés
Preposición de
Son verbos que tienen complementos de rechimen verbal u obchectos indirectos encomenzaus por a preposición de en construccions d'infinitivo d'obchecto: accepter, achever, attendre, cesser, conseiller, craindre, décider, détester, entreprendre, essayer, éviter, finir , redouter, regretter, souhaiter, tâcher y formas con o verbo avoir como avoir envie, avoir horreur y avoir besoin. Ye visible en o títol d'a canción Pour essayer de faire une chanson, de Charles Aznavour.