cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Veremundo Méndez Coarasa
En istos versos, os temas mas frecuents son a vida y costumbres chesas (La Sanchuanada, Lo matacochín, Las flamas de lo fogaril, etc.) que, de traza realista y descriptiva, recentan-ie os quefers pastorils y agricolas d'a chent d'a val. Asinas, s'adhibe l'intrés etnografico t'a valura literaria: Las hierbas, Los huertos, La siega, La trilla, La santmigalada, La siembra, La nieu, Lo pescataire… O ciclo vital d'a naturaleza se reflecta en bels poemas, (Las fuellas de los arbols, La trilla; en La trilla se conchugan o ciclo d'o día, os quefers agricolas y o tarabidato d'o poema), asinas como a personificación d'as cosas y elementos naturals u a fantasía (Lo sol de los lobos, Soniando'n los Pirineos...), rasgos frecuents d'a poesía de Veremundo.
Bual
Cheografía
A construcción d'os entibos de Doiras y Arbón en a val d'o río Navia fació que rematasen con a pesca d'o salmón que poblaba istas auguas. Agora tansament n'eslampa beluno por a parti baixa d'o río.
Yasunari Kawabata
Yasunari Kawabata (川端 康成, Kawabata Yasunari en a onomastica chaponesa, en a que l'apellito precede a o nombre), naixito d'Osaka (Chapón) l'11 de chunio de 1899 y muerto por suicidio en Kamakura (prefectura de Kanagawa, Chapón) o 16 d'abril de 1972, estió un escritor en chaponés y novelista chaponés, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1968.
Checos
Luenga
O checo ye una luenga eslava occidental y s'escribe en alfabeto latino. O checo ha teniu influencia chermanica porque o Papa Gregorio VIII se negó a conservar l'antigo eslau eclesiastico como luenga liturchica, deixando a Bohemia y Moravia baixo a tutela relichiosa y politica alemana.
Os checos baixo os premislidas
thumb|200px|[[Otakar II Premislida]] Os primers sobirans conoixius d'os checos estioron a dinastía d'os Premislidas, conoixius con seguridat dende Borivoj, baptizau enta l'anyo 880 por Sant Metodio chunto con a suya muller Ludmila. Borivoj ye succediu por Vratislau y dimpués por Wenceslau, derrocau por o suyo chermano Boreslau o crudel. A l'igual que en Polonia, a cristianización no fue total y part d'a población siguió pagana. A penar que a cristianizacón se facó por os santos Cirilo y Metodio ninviaus por Costantinoble, os cristianos checos s'alioron con Roma.
O sieglo XIX
thumb|200px|[[Antonín Dvořák, fegura destacada en o renaiximiento cultural checo d'o sieglo XIX.]] A principios d'o sieglo XIX Bohemia tien un desembolique economico pareixiu a lo d'Austria y rechions orientals d'Alemanya. Amanix o mobimiento intelectual d'os despertadors. En 1848 se celebroron eleccions por sufrachio universal en o marco d'a Confederación Chermanica, (Bohemia en feba part). Os representants checos se niegan a participar pero os alemans de Bohemia y Moravia, que no veyen inconvenient en estar unius Alemanya, si que quieren participar-ie. Un representant a lo Parlamento de Frankfurt declara que o chequismo ha de estar aturau y reprimiu por a fuerza. Palacky organiza en chunio en Praga un congreso eslau con checos, eslovacos y polacos. En a ciudat bi ha disturbios, y ha d'intervenir l'exercito con o cheneral Windischgraetz.
A checoslovaquia d'entreguerras
As relacions entre checos y eslovacos se fan peyors porque a millor preparación educativa d'os checos fa que ocupen masivament as plazas de funcionario en Eslovaquia. En Eslovaquia o Partiu populista prene posicions autonomistas y con bel caracter faixista con mosen Josef Tiso. Os alemans tornan a reivindicar a unión con Alemanya y en a decada de 1930 y en 1935 o pronazi Konrad Henlein obtién dos tercios d'os votos d'os alemans.
Val d'el Tormo
Val d'el Tormo (Valdeltormo en castellano, la Vall de Tormo en catalán) ye un municipio aragonés de la provincia de Teruel situato en la comarca de lo Matarranya. La suya población ye de 279 habitants (2018), en una superficie de 16,0 km² y una densidat de población de 20,25 hab/km².
Ragnarok (serie de televisión)
miniaturadeimagen|A serie de televisión Ragnarok tien puesto en a ciudat ficticia d'Edda a l'ueste de [[Noruega.]] Ragnarok ye una serie de televisión de sciencia ficción creyada per Netflix que reinventa la mitolochía norrena. Tien puesto en l'actualidat, en a ciudat noruega ficticia d'Edda en Hordaland, en l'ueste de Noruega, que ye afectada per lo cambio climatico y la contaminación industrial causada per as fabricas propiedat d'a familia Jutul. Os Jutul son en realidat quatro Jötunn que se fan pasar per una familia. Son desafiaus per Magne, un mocet que se sorprende en saber que ell ye la reencarnación de Thor y prencipia la luita contra los quals son destruyindo la planeta. En a segunda temporada, se le unen mas personas que encarnan a atros dioses.
Assat
A suya población ye de 1.624 habitants (2006) en una superficie de 9,47 km², con una densidat de población de 171,50 hab/km².
Rin de la Carrasca
Cheografía
O nuclio d'o lugar ye albandonato y en estato d'enruna. Rin se troba situato en la sierra del Chordal, a 1.274 metros d'altaria sobre o livel d'a mar..
Pedro Arrojo Agudo
Pedro Arrojo Agudo (Madrit, 1951) ye un profesor d'a Universidat de Zaragoza, doctor en Fisicas e investigador d'a economía de l'augua.
Nueva cultura de l'augua
La nueva cultura de l'agua ye un concepto lanzau dende los movimientos socials de Zaragoza, d'an surche la Fundación Nueva Cultura de l'Agua (FNCA) y d'a quala Pedro Arrojo ye fundador. Los obchectivos d'a fundación son o fomento d'iniciativas de I+D, educación, cooperación ta o desarrollo y defensión d'o meyo ambient, relacionaus con l'augua.
Premio Goldman
Lo premio s'atorga anyalment a seis personas de diferents rechions d'a planeta, que s'han distinguiu por as suyas actividatz en favor d'a conservación d'o medio ambient. La ceremonia d'entrega se celebró en o War Memorial Opera House de San Francisco (California) o 14 d'abril de 2003. Lo churau le reconoixió por levar a campanya contra o Plan Hidrolochico Nacional, que quereba fer más entibos y tresvases d'aguas d'os zaguers ríos de fluxo libre que remanen en Espanya, por treballar por un futuro d'agua sostenible, alazetau en a conservación, o reciclache y en alternativas más intelichents ta l'agricultura.
Samuel Beckett
Samuel Beckett ye considerato un destacato representant d'o Modernismo en a Literatura (literatura modernista), uno d'os prencipals representants d'a dita literatura mudenista anglosaxona, chunto con d'atros escritors como T. S. Eliot, James Joyce, Ezra Pound u Wallace Stevens.
Hespital de Magallón
O hespital de Magallón ye un antigo hespital que funcionaba en Magallón. Actualment ye emplegau como sala multiusos.
Rei Arturo
O rei Arturo en fuents aragonesas y navarras
Ye mencionau en o Libro de las Cheneracions en o capítol De Constantín y en un capítol propio "del Rey Artús":
O rei Arturo en a mitolochía pirinenca
En Bigorra traviesa o cielo gramando en as nueiz de tronada como castigo por no haber-se persignau en l' angelus o 15 d'agosto.
Galar
Galar (Galar Zendea en basco) ye un municipio de Navarra situato en la comarca de la Cuenca de Pamplona, formando parte de l'Aria Metropolitana de Pamplona, de la merindat de Merindat de Pamplona y de lo partiu chudicial de Pamplona.
Bordalba
Personalidaz naixidas de Bordalba
Categoría principal: Naixitos de Bordalba.
Canal d'a Manga
O nombre aragonés d'a canal proviene d'o francés, en que la Manche quiere dicir "a manga". Iste mesmo significato ye o que s'ha conservato en l'alemán (Der Ärmelkanal), en portugués (Canal da Mancha), en italiano (la Manica), en catalán (la Mànega) u mesmo en esperanto (Manika Markolo), a diferencia de l'anglés, que le diz "canal anglés" (English Channel) u o neerlandés, que diz simplament "a canal" (Het Kanaal); o castellano, curiosament, adapta a forma francesa nomás foneticament pero sin de conservar-ne o significato orichinal, ya que Canal de la Mancha no fa referencia a denguna manga.
Eleccions a Corz d'Aragón de 2003
Zaragoza
right|thumb|400px|Grafico d'os resultatos ta a provincia de Zaragoza
Teruel
== Deputatos a Corz d'Aragón esleitos ==
Corpa
Corpa ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 684 habitants (2021) en una superficie de 25,91 km².
Penya Foratata (Penya Montanyesa)
O penya Foratata (en castellano Peña Foradada) ye una montanya de 2.176 metros que se troba en a muga entre os municipios d'a Espunya y O Pueyo d'Araguás (Uesca).
Sierra d'Alano
La sierra d'Alano ye una sierra interior pirenenca situada en a Chacetania, en os municipios d'Ansó y Val d'Echo.
Taraxacum officinale
O carnaruelo (Taraxacum officinale (F.H.Wigg., 1780) ) ye una planta d'a orden d'os Asterales y familia Asteraceae que ye bien conoixida per as suyas flors amariellas que se convierten en bolas redondas de muitas fruitas platiadas que s'esparden con l'aire.
Portiello d'as Valles
O portiello ye una collata en o lumo que ba dende las garras d'o Nabaín enta la Sierra de Sant Visorio, que d'altra manera sería una barrera natural d'entre las dos valles, per alto d'os 1000 m d'altitut, pero que per estar-ie la crestera mes abaixata permite que se i haiga pasato tradicionalment d'una man enta l'altra. O portiello se pasa per un camín (pista forestal) que puya dende Boltanya (per dezaga d'o tozal d'o Castiello) y i endreta puyando tota la costera d'o barranco de Canyimars. Dende Boltanya son cuatre kilometros de caminata, y lo camín ye partialment tamién el que endreta enta Ascaso, que se desepara bels centenars de metros d'antes cuan ya s'alvista lo portiello.
Chet Baker
Chet Baker (nombre artistico de Chesney Henry Baker, Jr.), naixito de Yale (Oklahoma, Estaus Unius) o 23 d'aviento de 1929 y muerto en Amsterdam (Holanda Septentrional, Países Baixos) o 13 de mayo de 1988, estió un cantaire y musico (trompeta, piano) de jazz estausunidense.
Dinamarca
Politicament, Dinamarca ye una Monarquía constitucional, estando l'actual reina d'o país Margalida II, y l'actual Primer ministro o politico Mette Frederiksen. A capital de Dinamarca ye a ciudat de Copenaguen.
Encara que Dinamarca ye un país chicot, ye un pais con muita importancia en a Historia d'Europa, y no només por estar o puesto d'orichen de cuantos pueblos chermanicos como os chutos u os vikingos daneses, sino que tamién por o suyo papel en Europa dende a consolidación d'o estato danés mientres a Edat Meya. En ixas envueltas, Dinamarca controlaba os territorios d'os actuals Reino Uniu, Suecia, Noruega y Islandia, amás d'as costas d'a mar Baltica y bellos territorios en o norte d'Alemanya.
Historia
Dinamarca remanió neutral entre a Primera Guerra Mundial, manimenos, en 1920 a metat norte de Schleswig tornó a estar danesa. En abril de 1940, una invasión alemana veyió breus escaramucias militars entre que o movimiento de resistencia danés estió activo dende 1943 dica a rendición alemana en mayo de 1945.
Esportes
Dinamarca estió campona d'a Eurocopa en o anyo 1992, con beluns d'os millors chugadors d'a historia de Dinamarca como os chirmans Brian y Michael Laudrup, y o porter Peter Schmeichel.
Prova
thumb|Prova de bulbo. Se diz prova (d'o latín prora, y iste d'o griego πρώρα) a la parte debantera d'un barco que va tallando as auguas d'a mar. Tamién se diz prova a o tercio anterior d'o buque. Ista extremidat d'o buque ye afinata para disminuir a o maximo posible a suya resistencia a o movimiento. D'antis mas gosaba levar una fegura decorativa (mascarón de prova).
Fendo Orella
thumb|250px|Cartel d'o 6eno cabo d'anyo d'o programa.
Fendo Orella ye un programa radiofonico d'a emisora libre Radio Topo. Actualment en ye l'unico que se fa de raso en aragonés en dita emisora.
Fendo Orella emite en directo os chueves de 18.00 a 19.00 horas en Radio Topo, o 101.8 d'a freqüencia modulada de Zaragoza.
Helenismos en occitán
Navegación
thumb|right|250px|Gansa en cordelería.
Bad Kreuznach
Bad Kreuznach ye una ciudat de Renania-Palatinato, Alemanya.
Bos taurus
A vaca (d'o latín < VACCA ) (Bos taurus (L., 1758) ) ye un mamifero domestico de grans dimensions, estendillato per toz os continents dintro de dos d'as suyas subespecies: a vaca europea (subespecie Bos taurus taurus) y lo cebú (Bos taurus indicus).
Razas olandesas:
thumb|270px| [[Vaca frisona.]]
Cahill U.S. Marshal
Cahill U.S. Marshal (títol orichinal en anglés, en aragonés Cahill, comisario d'os Estaus Unius, enguerada en Aragón con o títol en castellano de La soga de la horca, en aragonés A soga d'a forca) ye una cinta de cine de western de cine estausunidense de l'anyo 1973, dirichida por Andrew V. McLaglen seguntes un gbuión adaptau por Harry Julian Fink y Rita M. Fink basau en una historia de Barney Slater, con una Banda Sonora Orichinal d'Elmer Bernstein, una dirección de fotografía de Joseph F. Biroc y una producción cinematografica de Michael Wayne ta la productora cinematografica Batjac Productions. En l'elenco d'a cinta trobamos, en os suyos papels principals, a actors como John Wayne, George Kennedy, Gary Grimes, Neville Brand, Clay O'Brien, Marie Windsor, Morgan Paull, Dan Vadis u Royal Dano.
El Escorial
El Escorial ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 15.562 habitants (2021) en una superficie de 68,75 km².
Uhart de Val d'Araquil
Toponimia
Uharte significa entre auguas y se puet aplicar a islas, u zonas entre dos ríos en basco. Pasa ta lo navarroaragonés perdendo la -e final como Uhart, y s'escribiba en los textos medievals como Huart, Uart u tamién Huart de Val d'Araquill:
Montevideo
Montevideo ye a capital d'Uruguai, situata en o sud d'o país. Tamién ye a capital d'o departamento de Montevideo.
Petrachema
A suya altaria ye de 2.366 metros dencima d'o livel d'a mar.
Archidiocesi de Zaragoza
L'archidiocesi de Zaragoza (en latín: Archidioecesis Caesaraugustana) ye una seu bispal en a provincia de Zaragoza, en Aragón. Creyoron esta diocesi en epoca romana, y estió dependient de l'archidiocesi de Tarragona dica 1318, cuan o papa Chuan XXII la fació archidiocesi cuan li'n demandó o bispe Pero López de Luna, por deseyo de Chaime II d'Aragón. A suya seu ye en a Seu d'o Salvador en Zaragoza.
División administrativa
left|thumb|180px| {{legend|#ff7171|[[Arcipestrau d'Alagón}} {{legend|#fe8240|Arcipestrau d'Alcanyiz}} {{legend|#fffe44|Arcipestrau de l'Almunia}} {{legend|#03fef7|Arcipestrau de Belchit}} {{legend|#44ff45|Arcipestrau de Carinyena-Muel}} {{legend|#046365|Arcipestrau de Casetas}} {{legend|#ff98ff|Arcipestrau de Casp}} {{legend|#a3a3a3|Arcipestrau de Daroca}} {{legend|#2b29fd|Arcipestrau d'Exeya}} {{legend|#7e8000|Arcipestrau de Gallur}} {{legend|#ff5faf|Arcipestrau d'Íxar}} {{legend|#6d6dd6|Arcipestrau de Quinto}} {{legend|#21a7a7|Arcipestrau de Val de Robres}} {{legend|#83d883|Arcipestrau de Zuera}} {{legend|#cacaca|Arcipestraus de Zaragoza}}]] left|thumb|180px| {{legend|#ff4c4c|[[Arcipestrau Centro}} {{legend|#69c8ec|Arcipestrau d'a Coronación}} {{legend|#fffe67|Arcipestrau de las Fuents}} {{legend|#cdcdcd|Arcipestrau Gran Vía}} {{legend|#b0ff7c|Arcipestrau d'o Rabal}} {{legend|#ba8df8|Arcipestrau de Santa Engracia}} {{legend|#f5caf0|Arcipestrau de Sto Dominguito}} {{legend|#f5b28d|Arcipestrau de Sant Chusé}} {{legend|#f4c667|Arcipestrau de Sant Valero}} {{legend|#6ef2f0|Arcipestrau de Torrero-La Paz}}]]
Agulla hipodermica
Historia
Mas tardi, Williams Fergusson (1808-1873) la simplificó y dimpués o fabricant Luer la industrializó con una forma parellana a las emplegadas en l'actualidat.
Eyvind Johnson
Eyvind Johnson, naixito de Boden (Norrbotten, Suecia) o 29 de chulio de 1900 y muerto en Estocolmo (Suecia) o 25 d'agosto de 1976, estió un escritor sueco en luenga sueca, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1974, compartito con Harry Martinson. Antiparte, estió miembro de l'Academia de Suecia.
Valtablado del Río
Valtablado del Río ye un municipio de la comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, situato en la provincia de Guadalachara, comarca de lo Sinyoría de Molina-Alto Tajo y partiu chudicial de Guadalachara.
Fernando Esteso
Su pai yera o interpresario teatral Lázaro Esteso.
Festival Mundial d'a Canción Latina
Ganadors
thumb|250px|Lucecita Benitez, a ganadora de 1969
Hans Christian Andersen
Muitas d'as suyas obras son replegadas d'a cultura popular, anque muitas atras son obras orichinals d'él. Habió controversias con cualques d'as suyas obras d'as cuals bels criticos deciban que no eran obras tan inocents como pareixeba y estioron censuradas. As suyas obras fuoron inpiración ta adaptacions ta o cine, teatro y ballets.
Mont-reyal (Navarra)
Mont-reyal (Monreal en castellano, Elo en basco) ye una localidat y municipio de Navarra situata en a comarca d'Aoiz. A suya población ye de 389 habitants (2005), en una superficie de 22,5 km² con una densidat de población de 17,29 hab/km².
Atentaus de l'11 de setiembre de 2001
Os atentaus d'o 11 de setiembre de 2001 estioron os mas mortifers nunca perpetraus, a cifra oficial de muertos estió de 2.977 muertos y 6.291 ferius. L'ataque a las Torres Chiminucas causó a muerte de 2.753 personas, incluyius 343 bombers y 60 policías, pero nomás s'identifica formalment a 1.643 victimas. O 17 d'octubre de 2001, Mary Robinson, encargada d'a Oficina d'o Alto Comisionado d'as Nacions Unitas pa os Derechos Humanos, cualificaba istos ataques como crimens de lesa humanidat, encara que tamién son obchecto de multiples teorías conspirativas. A Comisión Nacional d'Ataques Terroristas contra Estaus Unius estió creyada en 2002 pa explicar cómo pueden ocurrir istos ataques y especialment pa privar que tornen a ocurrir. En o suyo informe publicau en zaguerías de chulio de 2004, estableix a responsabilidat d'a ret Al-Qaeda, afirmando que os decinueu terroristas responsables d'istos atentaus suicidas son miembros y que o patrocinador ye Osama bin Laden, qui os reclama en cuantas ocasions.
Fonollosa
Fonollosa ye un municipio catalán situau en a comarca d'o Baches, provincia de Barcelona y partiu chudicial de Manresa.
A suya población ye de 1.362 habitants (2008), en una superficie de 52,15 km² con una densidat de población de 26,12 hab/km².
Cheografía
A localidat de Fonollosa ye situada a 525 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 85 km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.
Biscarrués
Biscarrués ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca de Plana de Uesca. A suya población ye de habitants en una superficie de 30 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Catedra
thumb|right|250px|«Catedra» u Cadiera de lo [[Bispe en a Seu-Mezquita de Cordoba (Andalucía).]] Catedra (pronunciau /kaˈtedra/, d'o latín <CATHĒDRA) ye un cultismo que designa una cadiera destacada y situada adebant y mas alta que atras, sobre un calcil u una tarima, principalment ixa en a qual s'asienta o bispe en os oficios liturchicos. A ilesia catedral (u «seu») recibe ixe nombre porque ye aon se troba la «catedra» d'o bispe d'una diocesi.
Eugenio Montale
Eugenio Montale, naixito de Chenova (Liguria, Reino d'Italia) o 12 d'octubre de 1896 y muerto en Milán (Lombardía, Italia) o 12 de setiembre de 1981, estió un poeta italiano en luenga italiana, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1975.
Cantón de Perpinyán-3
O cantón de Perpinyán-3 (en catalán cantó de Perpinyà-3, en francés canton de Perpignan-3) ye una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Perpinyán (en ye a suya capital).
A capital d'o cantón ye a localidat de Perpinyán.
Cul de Gavarnía
Con un diametro de seis kilometros, ista muralla rocosa, marabiella d'a naturaleza, ye un d'os puestos mas vesitaus de toz os Pireneus franceses. O terreno calcario, gris, ocre u rosa, puya dica mas de 3.000 m d'altaria.
Torre-serona
Torre-serona ye un municipio catalán de la comarca de lo Segrián. La suya población ye de 358 habitants (2009), en una superficie de 5,79 km² y una densidat de población de 61,83 hab/km².
Articlo partitivo en francés
Determinant partitivo singular
L'articlo partitivo presenta una forma identica a la d'a preposición de. Con tot y con ixo no s'ha de confundir-los:
Querol
A suya población ye de habitants, en una superficie de 72,27 km² con una densidat de población de 0 hab/km².
Esportistas d'Aragón en os Chuegos Olimpicos de 2016
30px Badminton
O esportista bilbilitano Pablo Abián estió eliminato en a fase de grupos, en a qual remató 2º.
Gosi
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 463 metros d'altaria.
Tercera cruzada
A tercera cruzada encomenzó en l'anyo 1189 y remató en l'anyo 1192. Consistió en unas cuantas expedicions dirichidas por l'emperador chermanico Frederico I Barbarroya, o rei Felipe II de Francia y o rei Ricardo I d'Anglaterra, que pretendeban reconquerir Cherusalem, en poder d'o soldán ayyubí Saladín dende a batalla de Hattin. O resultau d'a tercera cruzada fue a consolidación d'un Reino de Cherusalem restrinchiu a la costa y con capital en Acre y o dreito de paso d'os cristianos a los puestos santos.
Escotofobotaxia
thumb|right|200px|A escotofobotaxia s'ha descrito principalment en qualques [[Protozoa|protozous y bacterias.]] A escotofobotaxia (pronunciau /eskotofobo'taksja/, como "escotofobotácsia") ye o movimiento u taxia que se produz en un organismo vivo en respuesta a o estímulo d'a falta de luz, tot condicionando un desplazamiento a favor d'un gradient luminoso como conseqüencia d'haber penetrau en una zona escura. Ye una forma de fototaxia, anque secundaria a una perda de o estímulo luminoso.
Buera
Cheografía
Buera ye situato a 522 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 22 km de Balbastro, a capital d'a suya comarca.
Toponimia
L'orichen d'o toponimo se puet explicar dende o latín Bovaria ("puesto con bueis") segundo a secuencia Bovaira > Bovera > Boera, como a localidat catalana de Bovera.
Incendio
Pa a suya prevención se han creau tecnicas pa combatir os suyos efectos, aprevenir-los, y limitar os danyos que podesen causar. S'han creyau plans de protección contra incendios y cuerpos especializaus pa amortar-los clamaus cheneralment cuerpo u servicio de bomberos.
Croatas
Luenga
En a Edat Meya os croatas escribiban en alfabeto glacolitico, introdueito a zaguers d'o sieglo IX por os disciplos de Cirilo y Metodio, y a muestra mes antiga de croata escrito ye a placa de Baska, de l'anyo 1100 d'alto u baixo, con mezcla d'eslau eclesiastico y eslau dialectal. Dende a decada de 1980 bi ha intrés en este alfabeto como senyal de cultura croata.
Edat Meya
En 1102 o rei Kalman u Koleman d'Hongría consigue un acuerdo con os representants d'as 12 tribus croatas, os Pacta Conventa, con os que a corona de Croacia pasa a lo rei d'Hongría en unión personal pa cutio, a lo tiempo que os croatas conservan a suya autonomía, o suyo ban (gobernador) y un parlamento (sabor). Os Pacta Conventa aseguraban a los croatas y dalmatas a conservación d'as suyas leis, costumbres y privilechios. A muga entre Croacia y Hongría cuasi no cambiará dica 1918, o mesmo que a muga con o Sacro Imperio Romano Chermanico. O reino croata prebará d'estendillar-se por Dalmacia y l'actual Bosnia. Os sobirans hongaros conseguirán sozmeter Bosnia dende o sieglo XII dica mitat d'o sieglo XIV.
Os croatas en Yugoslavia
O desarrollo d'a Primera Guerra Mundial y a derrota austriaca refirmoron a lo ilirismo y yugoslavismo entre os eslaus de l'Imperio austrohongaro (eslovenos, croatas y serbios), que formoron un efimero Estau d'os Serbios, Croatas y Eslovenos que s'unió a lo Reino de Serbia pa formar o Reino d'os Serbios, Croatas y Eslovenos l'1 d'aviento de 1918, estau conoixiu como Yugoslavia, que será o suyo nombre oficial uns anyos dimpués. Os croatas d'Istria y Chadra y ciertas islas quedoron en Italia por o Tractau de Rapallo de 1922, y tamién los de Rijeka u Fiume en 1924. O nuevo estau de Yugoslavia representó pa os croatas una dominación por part d'a monarquía serbia, que exerceba o centralismo en contra d'os intreses croatas y con a colaboración d'a minoría serbia de Croacia. Os croatas fuoron deixando de creyer en o ilirismo y, cuan a oposición croata fue prou perseguida y o rei Aleixandre I imposó una dictadura, o nacionalismo croata se radicalizó con a formación d'o movimiento ustaixa ultracatolico y ultranacionalista. En os zaguers anyos d'a primera Yugoslavia se formó a Banovina Croata con Croacia y territorios croatas de Bosnia-Herzegovina (Posavina, Herzegovina y Bosnia central).
Dende 1990 Croacia y Eslovenia, con mayor tradición capitalista y con una clase dirichent mes enriquida que en Serbia mientres o periodo titista tractoron de deixar a Republica Federal Socialista de Yugoslavia, o cual suposó que esclatasen as guerras yugoslavas de secesión d'a decada de 1990, en as que s'enfrentaban as nacionalidaz que quereban independizar-sen contra os exercito federal controlau por os serbios y contra as minorías serbias locals. En as primeras fases d'a Guerra d'independencia croata os croatas fuyoron u fuoron forachitaus de territorio que quedó en control serbio (o 30 % d'o territorio), manimenos una contraofensiva en 1995 dio a victoria a Croacia, os refuchiaus podioron tornar y os serbios eslamporon.
Escototaxia
thumb|right|200px|Os [[cucarachos, como muitos animals nocturnos, tienen un comportamiento freqüentment escototactico.]] A escototaxia (pronunciau /eskoto'taksja/, como "escototacsia") ye un movimiento u taxia que se produz en un organismo vivo como respuesta a o estimulo de a luz, tot condicionando un desplazamiento en contra d'un gradient luminoso.
Svante Pääbo
Premios y reconoiximientos
En 1992, recibió lo premio Gottfried Wilhelm Leibniz d'a Deutsche Forschungsgemeinschaft, que ye lo más gran honor concedito á investigadors y scientificos en Alemanya. Pääbo fue esleyito miembro d'a Reyal Academia d'as Sciencias de Suecia en 2000.
Blesa
Blesa ye un municipio de la provincia de Teruel, situato en la comarca de las Cuencas Meneras. La suya población yera de 122 habitants (2006) en una superficie de 80,4 km².
Aledo
Aledo ye un municipio espanyol situato en a Rechión de Murcia, comarca d'o Baixo Guadalentín y partiu chudicial de Totana.
Ljouwerteradiel
Poblacions
Alde Leie, Bartlehiem, Britsum, Cornjum, Feinsum, Hijum, Jelsum, Stiens.
Sufixo -aga
En occitán gascón ye posible trobar a terminación -ago tanto con sentito de formación vechetal (bruchago, tuyago), como como fitonimo (toujago, touyago, bulago).
En linia con esta interpretación en aragonés central encara s'ha puesto documentar o fitonimo allaca, y en parte d'o gascón os fitonimos toujaco, boulimaco, olibaco.
Forbidden Planet
Forbidden Planet estió pionero en diversos aspectos d'o cine de sciencia ficción. Estió a primera cinta de sciencia ficción en representar a os humans viachando en una nau estelar mas rapida que a luz d' a suya propia creyación. Tamién estió a primera en establir-se de tot en atro planeta en l' espacio interestelar, muit luent d' a Tierra. O personache de Robby lo Robot ye uno d' os primers robots cinematograficos que yera mas que una simple "lata" mecanica con patas; Robby amuestra una personalidat distinta y ye un personache secundario integral en a cinta. Fuera d' a sciencia ficción, a cinta estió innovadora como a primera de qualsiquier chenero en fer servir una partitura musical de tot electronica, de Bebe y Louis Barron.
Producción
Con un costo de bel $ 125,000, Robby lo Robot yera muit caro pa una cinta en iste inte; representó quasi o 7 % d'o presupuesto de $ 1.9 millons d' a cinta y equivale a lo menos $ 1 millón en dolars de 2017. Tanto o vehíclo de pasachers controlau electricament conduciu por Robby como o cambión / tractor-gruba descargau se construyoron especialment pa ista cinta. Robby tamién protagonizó a cinta de sciencia ficción The Invisible Boy (1957) y dimpués amaneixió en muitas series de televisión y cintas.
Ximeno de Foces
Ximeno de Foces estió un caballero aragonés, sinyor d'as tierras de Foces.
Mont Agut (Teruel)
Mont Agut (Monteagudo del Castillo en castellano) ye un municipio d'a provincia de Teruel, situato en a comarca d'a Comunidat de Teruel. A suya población ye de 68 habitants (2006), en una superficie de 44,4 km².
María Antonia Martín Zorraquino
María Antonia Martín Zorraquino (Zaragoza, 1948) ye una filologa aragonesa, catedratica de Lengua Española en a Universidat de Zaragoza y Doctora en Filolochía Romanica (1974) con a tesi ''Las construcciones pronominales y su situación en la lengua antigua. Con referencia especial al Cantar de Mio Cid''.
Saso de la Jarea
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 465 metros d'altaria.
Ainielle (desambigación)
Etimolochía
O nombre d'Ainielle ye un toponimo que tiene segurament unas poco freqüents oríchens mixtas, entre o latín y bella radiz prerromana. Existen tres teorías diferents sobre a suya posible oríchen, a mayoría d'as quals han estau explicadas por Chesús Vázquez Obrador:
Khoxoz
Historia
En tiempos de l'apocheu d'os oiratos os khoxoz emigratos ta Qingai yeran aliatos d'os choros y influiban en a politica tibetana.
28 panfilovtsev
A cinta s'ambienta en a batalla de Moscú mientres a Segunda Guerra Mundial y conta la historia real d'os 28 soldaus d'a Guardia de Panfilov, un grupo de 28 soldaus d'a 316ena División de Fusilers de l'Exercito Royo que en noviembre de 1941 se troban baixo lo mando d'o cheneral Ivan Panfilov y han de frenar l'abance d'una columna de tropas d'a Wehrmacht alemana formada por 54 tanques y bels centenars de soldaus alemans, encara que no poseyen armamento pesau ta fer frent a l'ataque, que pretendeba cubrir o flanco d'a 11. Panzer-Division alemana contra la ciudat de Moscú. 28 панфиловцев se rodó en escenarios naturals d'os arredols de Moscú y en ixa mesma ciudat, en os arredols de Sant Petersburgo y en Ivanovo (provincia d'Ivanovo) y tenió un important exito de publico en Rusia y atros países d'a Comunidat d'Estaus Independients.
Orpí
Historia
A suya primera cita en a documentación historica ye en 978 con o nombre d'Auripino, y o suyo castiello ye citato en 987. Yera dependient d'o vizcondau de Cardona (dimpués ducau).
Ventor
A suya cima ye ocupada por un observatorio de l'Achencia Nacional de Meteorolochía dende 1882 y una antena de televisión instalada en a decada de 1960.
Orden de Sant Chaime
right|thumb|300px|[[Monesterio de Uclés, seu d'a Orden de Sant Chaime.]]
Sunyer
La suya población ye de 296 habitants (2008), en una superficie de 12,5 km² y una densidat de población de 23,68 hab/km².
Seu de Saint Albans
A seu de Saint Albans (Cathedral and Abbey Church of Saint Alban en anglés) ye una seu que se troba situata en a localidat de Saint Albans d'o condau de Hertfordshire, en Anglaterra (Reino Uniu), y que d'antis más se trobaba en l'antigo reino d'Anglia de l'Este. As obras de l'edificio prencipiiron en 1077 en estilo romanico, continoron dimpués en estilo gotico y no rematoron dica 1893. O templo ye adedicato a Sant Albán.
Ermita de la Virchen de l'Aguila
Lienda
Denzima d'un niedo d'un alica que yera sobre la carrasca actualment conoixida como "carrasca d'a Virchen" se le amaneixió la Virchen María a un pastor de Paniza. A Virchen le demandó a lo pastor que devantasen una ermita en a suya honor pa rematar con as sequeras que asolaban a redolada.
Louis Segondi
Louis Segondi, naixiu de París, Francia o 30 de noviembre de 1879 y muerto tamién en París o 5 d'aviento de 1956 estió un atleta francés corredor de cursas de meyo fundo que compitió en os Chuegos Olimpicos de París 1900 en a preba de 1500 metros lisos. En a cursa, realizada con final directa, aconsiguió un puesto entre lo seiseno y lo noveno y lo suyo tiempo ye desconoixiu.
Calaixo
Mecanismos y funcionamiento
Bells calaixos contan con distintos mecanismos que facilitan o suyo eslizamiento, u mantienen l'aliniación mientres o movimiento linial. Isto puet estar un sistema en a parti central d'o calaixo, u un sistema de riels en os dos, con a fin de que os calaixos s'estén alineaus con o mueble. Ditos mecanismos pueden u no tener atros elementos que faciliten o suyo desplazamiento u a suya lubricación.
Frent Popular (Espanya)
Dimpués d'a victoria d'o Frent Popular en as eleccions, se formó un Gubierno d'ezquierda moderata o 19 de febrero, presidito por Manuel Azaña. Cuan as dreitas refuson ixe Gubierno y mesmo o resultato d'as eleccions, prencipió a preparación d'un golpe d'estato, estando asinas l'inicio d'a Guerra Civil espanyola.
Gaetano Donizetti
Domenico Gaetano Maria Donizetti, naixito de Bergamo (Republica Cisalpina, hue en a provincia de Bergamo, Lombardía, Italia) o 29 de noviembre de 1797 y muerto en Bergamo (Reino lombardo-veneto, hue en a provincia de Bergamo, Lombardía, Italia) o 8 d'abril de 1848, estió un compositor italiano d'o Romanticismo, que gosa estar muit conoixito por cuantas d'as suyas operas, como L'elisir d'amore, Lucia di Lammermoor u Don Pasquale, entre d'atras. Manimenos, tamién yera autor de bellas composicions de tematica relichiosa.
Abocau de lindano d'Inquinosa
Inquinosa (Industrias Químicas del Noroeste S.A.), que se trobaba en Samianigo, produció dende 1975 dica 1989 entre 115.000 y 160.000 toneladas de l'insecticida lindano, altament toxico y actualment prohibiu. Lo rebús d'a producción y as restas d'o proceso de fabricación (incluyindo atras substancias toxicas como mercurio, arseni, benceno y clorobenceno) estioron vertius en os dos abocaders municipals de Bailín y Sardás, amán de Samianigo. As filtracions provocadas han provocau a contaminación d'o río Galligo, y a la suya vegada, la d'o río Ebro que amuestra contaminación de lindano dica o mesmo delta.
Loís I o Piadoso
En l'anyo 833 se produce atra revuelta de sus fillos quan Ludovico Piu tiró la sobiranía d'Aquitania a Pepín, pero en Lügenfeld las tropas de Ludovico Piu cambian de bando y sus fillos lo destronan, tornando-li la corona dimpués temendo que Lotario augmentás muito lo suyo poder.
Mencions en fuents aragonesas y navarras
Tamién en la "Cronica de los Conquiridors":
Reino de Monzón
Lo territorio plegaba dica la Clamor d'Almacellas por l'este y cuasi ta Fraga por lo sud. En 1126 tornoron los musulmans que ocuporon lo reino por 4 anyos, pero dende 1130 dica 1136 lo ocuporon de nuevo los aragoneses, que tornoron a perder-lo entre 1136 y 1141.
1714
Atros países
right|thumb|250px|O compositor alemán [[Christoph Willibald Gluck, naixito o 2 de chulio de 1714.]]
Zizur Mayor
Zizur Mayor (Zizur Nagusia en basco) ye un municipio de Navarra situato en la comarca de la Cuenca de Pamplona, formando parte de l'Aria Metropolitana de Pamplona.
Muga entre Aragón y o País Valenciano
Gúdar-Chabalambre
thumb|250px|[[Río Millars]] thumb|250px|Vía Verda de Uellos Negros thumb|250px|[[Pina (Castellón)|Pina, a o fundo o pico Chabalambre]] thumb|250px|Ferrocarril Zaragoza-Valencia thumb|251px|[[A-23]] thumb|250px|[[Sierra de Chabalambre]] thumb|209px|Puerto de Losilla thumb|251px|[[Cerro Gavilán]] A comarca de Gúdar-Chabalambre muga de norte a sud con os municipios de Villafranca en a comarca de l'Alto Mayestrato, Vistabella en a comarca de l'Alcalatén, Villafermosa, Cortes d'Arenoso, Puebla d'Arenoso y Villanueva de la Reina en a comarca d'Alto Millars, Caudiel, Pina, Lo Toro y Sacanyet en a comarca de l'Alto Palancia y Andilla, La Yesa, Alpuent y Aras de los Olmos en a comarca de Los Serrans. Deseparau por a provincia de Cuenca, Gúdar-Chabalambre tamién muga con o municipio valenciano de La Puebla de Sant Miguel, situau en a comarca d'o Rincón d'Ademuz. A muga prencipia a o norte chunto a Montlat, remata a o sud amán d'o pico Calderón y ye trescruzada por 14 carreteras y 4 pasos de montanya.
Batalla de Gallipoli
Mientres ista campanya, en emplegar-se muitas tropas con orichen en Australia y Nueva Zelanda (l'Australian and New Zealand Army Corps, ANZAC), se consolidó un sentimiento de pertenencia nacional en istas dos nacions.
Blecua-Torres
Cheografía
O termin municipal de Blecua-Torres se troba situato a 465 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 24 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'o suyo partiu chudicial, d'a suya comarca y d'a suya provincia.
Organización Europea t'a Investigación Nucleyar
Ye situato en a muga entre Francia y Suiza, entre a comuna de Meyrin (en o cantón suizo de Chinevra) y a comuna de Saint-Genis-Pouilly (en o departamento d'Ain).
Hortalicia
thumb|Hortalicias.
Bosnios
Etnonimo
A mesma denominación d'a nacionalidat bosnia musulmana ye questionable. Bi ha musulmans de luenga serbocroata tamién en Herzegovina, sobre tot en as ciudaz d'a ribera d'o río Neretva. Os musulmans de luenga serbocroata d'o Sanchac de Novi Pazar no han teniu guaire relación con os de Bosnia y Herzegovina, y os musulmans de luenga serbocroata de Kosovo y Macedonya son serbios islamizaus que encara se consideran serbios. Tito introdució a denominación de musulmans pa esta nacionalidat que tampoco yera acertau de tot porque os albaneses que i heba en Yugoslavia son musulmans y porque a nacionalidat "musulmana" yera a que presentaba o mayor porcentache d'ateus.
Dominación Otomana
Dimpués d'a muerte de Tvrtko I en 1391 o suyo reino s'esminglanó. As zagueras decadas d'a Bosnia independient medieval fuoron decadas de guerra civil, intervencions d'os hongaros y principio d'a invasión otomana. Bosnia encomenzó a ser ocupada por os otomans y en 1436 os bosnios habioron de pagar-lis tributo. En 1448 os otomans ocuporon una parte important d'o centro de Bosnia, a comarca de Vhrbosna, (de dimpués esdevinió Sarajevo). En 1465 tota Bosnia ya ye ocupada por os otomans, resistindo mes tiempo o país de Hum. En Hum o voibod Stefan Vukcic se posó baixo a protección d'o Sacro Imperio y prene en 1448 o títol chermanico de duque (herzeg) de Santa Sava y d'esta traza Hum (a Chelmenia d'os "Anales de la Corona de Aragón") pasa a denominar-se Herzegovina. En 1482 Bosnia-Herzegovina s'adiben a l'Imperio Otomán.
As crisis bosnias
A segunda crisi se produce dimpués d'o 5 d'octubre de 1908 cuan o Gubierno austrohongaro decide d'anexionar-se Bosnia-Herzegovina y tornar a los otomans o Sanchac de Novi Pazar. Rusia lo acepta (Enfeblida por una derrota en Manchuria y por una revolución), y Serbia lo reconoix en marzo de 1909.
Bosnia Herzegovina en a Yugoslavia de Tito
En 1946 o rechimen de Tito instituyó a Republica Socialista de Bosnia y Herzegovina pa evitar enfrentamientos entre serbios y croatas. Bi ha un esfuerzo d'industrialización pero Bosnia-Herzegovina contina estando una zona pobre. En aviento de 1990 bi ha eleccions libres y o 84 % d'os escanyos se reparten entre partius representants d'as nacionalidaz: bosnios 36 %, serbios 30 % y croatas 18 %.
A guerra d'independencia de Bosnia Herzegovina
Estaus Unius y a Unión Europea replanteyoron a cuestión con o prochecto de formación d'una federación croata-musulmana y forzoron que os croatas y bosnios continasen chuntos, (encara que a guerra entre os dos bandos tardó en aturar-se). Con os dos bandos chuntos i habió primero unos abances en Bosnia Oriental cerca de Tuzla y en Bosnia central prenendo a ciudat de Kupres.
Rosario (Archentina)
Tamién ye un centro d'amostranza y cultural por os suyos important museus y bibliotecas y os suyos recursos turisticos como cercuitos arquitectonicos, paseyos, bulevars y parques. A ciudat, conoixita como La Cuna de la Bandera Argentina (A Cuna d'a Bandera Archentina en aragonés), tién en o suyo Monumento a la Bandera o suyo molimento mas famoso.
Historia
O 20 de chunio de 1957 s'engueró o Molimento a la Bandera, simbolo de Rosario y unico d'a suya mena que conmemora o naiximiento d'a insignia patria a la que fa referencia o suyo nombre.
En 1989, en mel meyo d'a crisi economica nacional encetata mientres o gubierno de Raúl Alfonsín que levó enta a hiperinflación, se producioron en a ciudad saqueos a supermercatos. Baixo l'administración de Carlos Menem a reconversión afectó prou a la ciudat, aturando-se o creiximiento d'as suyas exportacions y zarrando-se muitas industrias debito a os baixos pres d'as importacions. En 1995 l'ature en l'area arribó a o 21.1 % y gran parti d'a población de Rosario quedó baixo a linia d'a pobreza.
A partir d'a recuperación d'a economía por a millora d'o contexto internacional que siguió a o colapso nacional, a situación ta a ciudad ha amillorato. O boom d'as exportacions agricolas causó una puyata d'o consumo comercial y nuevas inversions (mas que mas en o sector d'a construcción), chenerando un relativo progreso con perspectivas de continuidat. Os livels de pobreza y indichencia baixoron de 18.3 % y 5.5 % respectivament (en 2003) a 9 % y 4.5 % (en 2011).
Papaver somniferum
Ista planta se cautiva como cautivo agricola a gran escala, pa un d'os tres propositos prencipals. Lo primero ye producir simients que minchan os humans. Lo segundo ye producir opio pa l'emplego sobretot d'a industria farmaceutica. Lo tercer ye producir atros alcaloides, sobretot tebaína y oripavina, que son procesaus per a industria farmaceutica en medecinas como a hidrocodona y la oxicodona. Amás, tamién se produz comercialment una cantidat relativament chicota de Papaver somniferum con fins ornamentals.
S'ha emplegau en a medecina tradicional.
Campos d'urnas catalano-aragoneses
Adscripcions etnicas
A mitat de sieglo historiadors y arqueologos espanyols, con visions invasionistas tipicas de la epoca consideroron que con la extensión de los Campos d'urnas por la peninsula en diferents tandadas trayó pueblos indoeuropeus preceltas primero (ilirios), y celtas dimpués. Atros historiadors precisaban que los preceltas entroron con los campos d'urnas y los celtas con la cultura de Hallstatt. Pericot y Maluquer consideraban que la entrada de los campos d'urnas por lo costau catalán y de lo baixo Ebro y por lo costau Aquitano y Guipuzcoano enta l'alto Ebro dixó aislada a una población nativa de la Edat de Bronze en los Pireneus centrals que dimpués serían los bascons.
Neton
Posibles correspondencias fuera d'a peninsula iberica y Pireneus
En a literatura mitolochica medieval irlandesa se troba un Tuatha de Dannam dito Neith, que por o nombre poderba estar una variant u un doblet d'atro dito Nuada, con mes papel en a mitolochía y relacionato con a función guerrera.
Piera
Historia
A suya primera cita documental ye d'o 21 de setiembre de 955, en que se cita o castiello de Fontanet.
Tussilago farfara
S'ha emplegau en a medicina herbaria y s'ha consumiu como producto alimenticio con qualques productos de zucrería.
Barzun
Demografía
2006: población provisional seguntes o INSEE.
Violant de Bar
Orichens familiars
Filla d'o conte Roberto I de Bar y María de Valois. Yera nieta por linia paterna d'o conte Henrique IV de Bar y Violant de Flandres, y por linia materna d'o rei Chuan II de Francia y Bona de Luxemburgo. Y sobrina d'o rei Carlos V de Francia.
Biografía
Morió o 3 de chulio de 1431 y fue enterrecada en a seu de Barcelona, tresladando-se as suyas restas, en 1460, a o monesterio de Poblet, a on yera apedecau o suyo mariu Chuan I.
Homburg (Sarre)
Homburg ye una ciudat de Sarre, Alemanya.
Tierra de Barros
Tierra de Barros ye una comarca d'Extremadura situata en o centro d'a Provincia de Badajoz. A suya capital ye Almendralejo y fan parti 16 municipios con una población total de 74.000 habitants d'alto u baixo.
Economía
A suya prencipal actividat economica ye l'agricultura y a ganadería, os productos derivaus d'istas actividatz que son procesaus fan que tamién tienga una cierta actividat industrial.
Aubertin
Demografía
2004: población provisional seguntes o INSEE.
Forcat
Forcat ye un lugar de la provincia de Uesca situato en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Montanui. La suya población ye de 7 habitants (2007). A fabla habitual ye la catalana.
Mollón de los Tres Reyes
Historia
A tradición popular diz que yera en iste puesto a on se chuntaban os reis d'Aragón, Navarra y Castiella ta debatir sobre afers comuns d'os suyos reinos sin tener que deixar-ne os suyos territorios.
Bartolomé Esteban Murillo
Bartolomé Esteban Murillo, baptizato en Sevilla (Andalucía) o 31 d'aviento de 1617 y muerto en Cádiz (Andalucía) o 3 d'abril de 1682, estió un pintor andaluz d'o Barroco, considerato uno d'os prencipals representants d'ixa tendencia pictorica en a Espanya d'ixas envueltas d'o Sieglo d'Oro.
Accident ferroviario de Viliella d'Ebro
thumb|300px|Locomotora 2-4-1 (u Mountain) semellant a los trens accidentaus.
Saponaria officinalis
A sabonera (Saponaria officinalis (Linnaeus) ) ye una planta d'a orden d'os Caryophyllales y familia Caryophyllaceae que la suya aria de distribución nativa s'extiende per tota Europa y en Asia dica l'ueste de Siberia.
Lo Castellar (Zaragoza)
Lo Castellar ye una zona con plataformas de piedra calsinera, y salagons terciarios que baixan en graus dende los monts de Castellón (Cinco Villas) dica las penyas chesosas d'Ebro, chunto a la ribera d'Ebro, en lo termin municipal de Zaragoza. Estos materials terciarios son tallaus por barrancos y vals tributarios de lo mesmo Ebro.
Mobache
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 541 metros d'altaria.
Zendea de Zizur
Toponimia
Se documenta a castellanización de beluns d'os toponimos bascos u romances antigos:
Bibliografía
Jose María Jimeno Jurío. TOPONIMIA DE LA CUENCA DE PAMPLONA. CENDEA DE CIZUR. Bilbao, Real Academia de la Lengua Basca. 1986.
Rodonyà
A suya población ye de habitants, en una superficie de 8,50 km² con una densidat de población de 0 hab/km².
Entrena
Entrena ye una localidat y municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Logronyo.
Cheografía
O suyo termin municipal muga con Navarret y Lardero a o norte; con Albelda de Iregua a l'este; Nalda, Sorzano y Sojuela a o sud y con Medrano a l'ueste.
Arcosur
Arcosur ye un barrio d'a ciudat de Zaragoza situato en o districto sud.
Entrena
Demografía
En o censo de población d'a Corona de Castiella feito en o sieglo XVI, Entrena apareixe en as adiccions de Nachera con 232 vecins (1.160 almas). En o Diccionario Geográfico de Barcelona de 1830 Entrena ye citada con 255 vecins (1.285 almas). En o censo d'a provincia de Logronyo de 1840 rechistra 181 vecins (803 almas).
Plou
Administración
miniaturadeimagen|Ayuntamiento
1722
Atros países
right|thumb|250px|O militar y politico britanico [[John Burgoyne, naixito o 24 de febrero de 1722.]]
Politeísmos indoeuropeus
Os politeísmos indoeuropeus tienen una estructura trifuncional u trazas d'esto, seguntes o modelo de Georges Dumézil.
Sant Miguel (Zaragoza)
Sant Miguel ye un barrio d'a ciudat de Zaragoza situato en o Casco Antigo.
O nombre d'a ilesia de Sant Miguel d'os Navarros s'esplica tradicionalment por que l'arcánchel Sant Miguel aduyó a las tropas navarras que luitaban chunto con Alifonso I lo Batallero por ixa parte d'a ciudat, on primero se fació una ermita y dimpués una ilesia parroquial baixo l'advocación de "Sant Miguel de los Navarros".
Caza
right|thumb|250px|Caza d'un [[Bison bison|bisont por un amerindio en una representación de 1844 por George Catlin.]] right|thumb|250px|Escena de caza en un manuscrito d'o [[sieglo XV.]] A caza (d'o latín < *CAPTIARE) ye una actividat humana que tien como finalidat a captura (y eventualment a muerte) d'un animal, ta finalidaz d'ocio, alimentación u de comercio. Actualment gosa estar una actividat mas que mas esportiva, pero inicialment yera una actividat esencial ta permitir a supervivencia, mientres a Prehistoria y en bellos momentos posteriors d'a Historia.
Plana de Cantalobos
A plana de Cantalobos ye una elevación situada en o municipio de Polinyino, en os Monegros, amán d'o lugar de Cantalobos.
Etxauri
Cheografía
La localidat d'Etxauri ye situata a 412 metros d'altaria dencima de lo livel de la mar, a una distancia de 13 km de la ciudat de Pamplona, la capital de las suyas comarca, merindat y partiu chudicial, y de Navarra.
Alto de Sisallar
L'alto de Sisallar ye un mont de 459 metros d'altaria que se troba situau en o municipio de Villanueva de Sixena, en a provincia de Uesca.
Espuei
A suya población ye de 824 habitants (1999) en una superficie de 13,43 km², con una densidat de población de 64,36 hab/km².