cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lista de plantillas d'o Basket Zaragoza 2002
Plantilla 2013/14
{| class="toccolours" style="font-size: 95%; width: 90%; " ! colspan="2" style="background-color: red; color: #ffffff; text-align: center;" | Basket Zaragoza 2013-14 ! Chugadors !! Equipo tecnico {| class="sortable" style="background:transparent; margin:0px; width:100%;" ! Pos. !! # !! Nac. !! align="center" |Nombre !! Altaria !! Peso !! align="center"| Procedencia
Lobera d'Onsella
Hidrolochía
O suyo termin municipal ye trescruzato d'este a ueste por a Onsella, afluent d'o río Aragón.
Pietro Nardini
Pietro Nardini, naixito de Livorno (Gran Ducau de Toscana, hue provincia de Livorno, Toscana, Italia) o 12 d'abril de 1722 y muerto en Florencia (Gran Ducau de Toscana, hue provincia de Florencia, Toscana, Italia) o 7 de mayo de 1793, estió un compositor y musico (vriolinista) italiano. Estió alumno de Giuseppe Tartini, y mayestro, entre d'atros, de Bartolomeo Campagnoli.
Nardini, l'interprete
En 1763, Leopoldo Mozart (pai de Wolfgang Amadeus y autor d'un celebre tratau sobre vigulín) escuitó a Nardini y espresó a suya admiración en istos termins: <<He escuitau a un tal Nardini, que por a suya belleza, a regularidat d'o son y a calidat d'a melodía no tiene parangón>>. Burney, o musicógrafo anglés que viacheó por a Europa musical setecentista, escribió en 1770: <<''Lo son de Nardini ye regular i dulce, no guaire fuerte, pero sí claro y lempedo: tiene una gran capacidat d'esprisión en los movimientos lentos [...]. Dende o punto de vista d'a execución ye mas satisfactorio que sorprendén; en resumen, me pareixe lo violinista mas completo de tota Italia [...]. Tiene un estilo delicau, equilibrau y mu refinau''>>. Cuasi toz aquels que tenioron ocasión d'escuitar-le se sintioron atraitos por a suya dulzor. A iste proposito Schubart (autor tamién d'un libreto titulado Ideas pa una estetica d'a mosica) ha dixa una cronica de tono prerromántico: <<''Nardini estió [...] un violinista de l'amor, educau en brazos d'as Gracias. A delicadeza d'a suya interpretación ye indescriptible: con un mazada fació plorase a ombres y mullers [...] y, mientres tocaba, tamién rodaban glarimas por os suyos tuixos que cayeban sobre o vigulín. Sabeba tresladar a machia d'os sons a l'ansia intima de l'alma. Manimenos, a melancolia d'o suyo estilo feba que no estase d'o gusto de toz, ya que yera capaz de transformar a danza mas desenfrenada en un ambién de fosal''>>.
En 1770, dimpués d'a muerte de Tartini, Nardini aceptó o puesto de mayestro de capiella en la cort ducal de Florencia, an remanió largo tiempo, a partir de 1791 ya no tornó a presentar-se como violinista. La suya producción comprende, amás d'os Cuartetos a los cuales ya emos feito referencia, tamién Sonatas pa vigulín y conciertos, en los cuals reproduz o estilo de Tartini. Los Conciertos, cual manuscritos se conservan en Berlín y en Viena, no presientan particulars dificultat de virtuosismo y corresponden a la literatura italiana de finals d'o sieglo XVIII, considerada preclásica. En las Sonatas, las suyas millors composicions, se conserva l'arquitectura en tres movimientos (lento-rapido-rapido) tipica de Tartini, con o segundo movimiento fundau en dos temas y o tercero en forma de danza u de rondó.
Cassinhabèra e Tornàs
A suya población ye de 389 habitants (1999) en una superficie de 25,24 km², con una densidat de población de 15,41 hab/km².
Puntal de Tormo
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Solero
En Sobrarbe, o solero tamién ye o piso d'alto d'una borda, que a sobén ye an se troba la palla si en o piso d'abaixo se tiene quadra pa ganau. Con iste mesmo significau s'ha documentau «soler» en belsetán. En ixe tipo de soleros por regular i hai trapas por as que se fa cayer a hierba a os animals.
Demografia d'Alcanyiz
Creiximiento vechetativo
Naixencias, muertes y saldo vechetativo
Ideyafix
Ideyafix ye muit uniu a Obelix. Escachila quan o suyo amo ixarranca u ixarrota árbols, por lo que o suyo amo deixó d'emplegar-los como prochectils contra os romanos.
Aulon (Alta Garona)
A suya población ye de 349 habitants (2006) en una superficie de 14,90 km², con una densidat de población de 23,4 hab/km².
Tudesquismos en castellano
thumb|250px|Copa de vermut. Los tudesquismos en castellano son elementos lingüisticos provinients de l'alemán stándard u de lo continuum dialectal entre l'alto alemán y lo baixo alemán en las zonas a on que l'alemán stándard ha iu cuallando como luenga oficial u de cultura a costa de las luengas u dialectos d'este continuum.
Guerra
L'armamento ye representau por:
Layana
Mugas
O termin municipal de Layana muga a o norte con Uncastiello, a l'este con Uncastiello, a o sud con Sadaba y a l'ueste con Uncastiello.
Lanusèi
Cheografía
A localidat de Lanusèi ye situata a 595 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Iersu
A suya población ye de 3.296 habitants (2007) en una superficie de 102,61 km², con una densidat de población de 32,12 hab/km².
Valons (prenda)
Os valons fuen especialment populars entre o sieglo XV y principios d'o sieglo XX, con numerosas variants. A forma propia d'Aragón, que s'emplegó en os sieglos XVIII y sieglo XIX, en chunto con as marinetas que van debaixo, fa parte d'as garras en o vestiu aragonés.
Corbèras e Avera
Corbèras e Avera (Corbèras e Avera en occitán, Corbère-Abères en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
Brallans
A suya población yera de 5 habitants en 1991, actualment ye despoblato.
Dido cordial
200px|thumb|Dido cordial.
Laurisilva de Madeira
thumb|250px|Selvas de laurelers, vechetación autoctona de [[Madeira.]] miniaturadeimagen|Vista de Laurisilva (Selva de laurelers). A laurisilva de Madeira (Floresta Laurissilva da Ilha da Madeira, en portugués), ye un puesto natural d'a isla de Madeira declarato Patrimonio d'a Humanidad por a Unesco en l'anyo 1999. Ye considerato como una reliquia muit valiosa, por a suya grandaria y calidat, d'a laurisilva, una mena de selva de laurelers muit abundants d'antis mas y hue quasi extinguito de tot. Se creye que ye en un 90% una selva primordial.
Catalanismos en castellano
Navegación
250px|thumb|right|Replica de la [[nao Victoria, la sola de las cinco naus de Magalhães que tornó a Espanya en 1522, estando la primera en circunnavegar lo globo terraquio.]]
Escuras
A suya población ye de 138 habitants (1999) en una superficie de 4,18 km², con una densidat de población de 33,01 hab/km².
L'Obago
Els dos barrios
thumb|right|250px|El barrio de Pociello. El llugar el forman dos barrios diferenciaus ben a las cllaras: Sala y Pociello. De Sala, que é el barrio que se troba mes a l'este, mos en diu Bienvenido Mascaray que va quedar despobllau en els anyos 1960, habend-se reubierto las casas ya mes en zagueras. Tene cuatro casas y una ilesia, feita enrunas, que yeba la sola ilesia romanica de tota la vall. É una ilesia molto chicorrona, con nau en cruz latina, que se va esbolldregar ya fa anys y no s'ha puesto refer.
Fringilla coelebs maderensis
Descripción
Os machos tienen colors mas brillants que as fembras, con o peito de color rosa, o tozuelo d'una color azul grisenca y a esquena marrón verdenca. As fembras son menos espectaculars por a suya color, con o peito de color crema y a esquena marrón, encara que en os dos sexos destacan as suyas alas y a suya cola, a rayas blancas y negras. A suya largaria ye d'entre 14,5 y 16 cm.
Distribución y habitat
Ista especie de pilzán se troba nomás en a isla de Madeira, no habendo-se trobato en as atras islas de l'archipielago de Madeira. O suyo habitat natural son os monts d'a isla, mas que mas as selvas de laurisilva y atras arias a on s'han feito repoblacions con atras especies d'árbols, manimenos tamién se pueden trobar en arias de cautivo, landas y zonas d'arbustos.
Era Toa
Era Toa (Era Toa en occitán, Latoue en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
Columba palumbus maderensis
A Columba palumbus maderensis se pareixeba prou a o turcazo europeu, encara que a color d'o plumache yera una mica mas fosca, mas que mas en a parti superior y baixo as alas. A extensión d'a color vin-royenca d'o peito yera una mica mas ampla que en o eixemplar continental.
La Nucia
Mugas
200px|thumb|left|Lo termin de La Nucia respecto a los atros municipios de la Marina Baixa Lo termin municipal de La Nucia muga con Alteya, L'Alfàs del Pi, Benidorm, Polop y Callosa d'en Sarrià.
Asterix
Asterix (en francés Astérix) ye una serie d'historietas en cómic francesa creyada por o guionista René Goscinny (1926-1977) y o dibuixant Albert Uderzo (1927-2020), que apareixió por primera vegada o 29 d'octubre de 1959 en a revista Pilote antis de publicar-se como álbum. A serie se concibió en o suburbio de Bobigny (Sena-Sant Denís), Francia.
Lotzorai
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Donigala y Tancau sul mare.
Canberra (desambigación)
Canberra puet estar:
Reperós
Toponimia
D'alcuerdo con una interpretación lo toponimo Reperós puet venir de río petroso. La primer mención é en 960 como Rivo Petroso, unatra d'el sieglo XII como Rivo Petruso. Ya se diu Reperós en 1612. Manimenos, i ha un nuclio de población a'l concello asturiano de Mieres que se diu Repedroso, y un Barranco de Repetruso en Torla (Sobrarbe), por lo que podría estar un toponimo con prefixo re- anyadiu a l'adchectivo llatino PETROSU.
Aguilar de Segarra
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Castellar y Les Coromines.
Sinyoría de Villena
Formación
En 1252, quan Alifonso X esdevién rei de Castiella, don Manuel, chirmán d'Alfonso X, fegurara a sobén entre los suyos consellers, como confirmant de documentos reyals. Alfonso lo armará caballero, enta 1254, y d'astí enta debant tendrá oficios y cargos de la casa reyal. Quan fue nombrau alférez de lo rey, sirvió tamién a lo suyo chermán como embaixador debant lo Papa, con lo que aproveitó pa conseguir l'amistat de la poderosa Orden de Sant Chaime y prebó de favoreixer pa que Alifonso X fuese esleito emperador d'o Sacro Imperio Romano Chermanico y malmeter con exito los plans que teneba Ricardo de Cornualla ta esdevenir emperador. En chinero de 1261, lo infant don Manuel y la suya muller, Gostanza, s'apuntoron como familiars a la Orden de Sant Chaime, prometendo aduyar a ésta e a lo suyo mayestre Pelayo Pérez, y fer-sen apedecar ellos y los suyos descendients en lo convento d'Uclés, on mandoron fer una capiella. Probablement esta amistat con lo mayestre Pelayo Pérez Correa, unida a los suyos servicios a la Corona, li valese a posesión d'Elch, Crevillent, Asp y la val d'Elda, en o Reino de Murcia, ocupau quinze anyadas enantes, pero no poblau pon por cristianos, que li fuoron reconoixius por o rei en 1262, y que dende astí enta debant esdevinioron o nuclio més fuerte d'as suyas posesions, que yeran ixemenadas. Bellas refencias endican que Elda ya li perteneixeba d'enantes.
Osini
A suya población ye de 947 habitants en una superficie de 39,68 km², con una densidat de población de 23,87 hab/km².
Tudesquismos en aragonés
thumb|250px|right|[[Brindis en una fiesta Oktoberfest. La palabra brindis proviene de l'alemán ich bringdir's.]] Los tudesquismos en aragonés son elementos lingüisticos provinients de l'alemán stándard u de lo continuum dialectal entre l'alto alemán y lo baixo alemán en las zonas a on que l'alemán stándard ha iu cuallando como luenga oficial u de cultura a costa de las luengas u dialectos d'este continuum.
Piedra d'arena
Denominacions
"Piedra d'arena" ye una denominación muito extendillada, pero tamién bi ha atras denominacions que fan referencia a lo suyo uso como "piedra esmoladera", u a caracteristicas "asprón", por estar aspra, que no pueden fer-se servir como denominacions en petrografía u petrolochía. A denominación "sablón" provién d'o latín SABULUM ("arena"), se troba en aragonés actual pero ye problematico de fer servir este termin como denominación petrografica porque en aragonés medieval quereba dicir simplament "arena", puet representar una fosilización dende "piedra de sablón".
Calvera
Luenga
Günter Haensch estudeó lo catalán de Calvera y Las Farrerías. Esta parla ribagorzana ye menos castellanizato que lo catálán de Sarradui.
Suertes Altas
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Jarderés
A suya población ye de 108 habitants (1999) en una superficie de 6,56 km², con una densidat de población de 16,46 hab/km².
Cheografía
Jarderés ye situato a una altaria meyana de 292 metros sobre o livel d'a mar.
Avinyó
Avinyó ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Baches y provincia de Barcelona.
Sent Andrèu (Alta Garona)
A suya población ye de 180 habitants (1999) en una superficie de 18,69 km², con una densidat de población de 9,63 hab/km².
Sant Mateu de Galligo
Sant Mateu de Galligo (San Mateo de Gállego en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza situato en a Comarca Central.
Punta de la Umbría
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Foghesu
Cheografía
A localidat de Foghesu ye situata a 600 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Croacia
Clima
A mayor parti de Croacia tien un clima continental moderadament calido y plevioso seguntes lo define a clasificación climatica de Köppen. A temperatura meya mensual vareya entre -3 °C de chinero y 18 °C de chulio. As partis mas fredas d'o país son Lika y Gorski Kotar, an o clima boscoso nevau se troba en elevacions superiors a los 1.200 metros. As comarcas mas calidas de Croacia se troban en a costa d'a mar Hadriana y especialment en l'interior immediato caracterizau per o clima mediterranio, ya que as temperaturas maximas son moderadas per a mar. En consecuencia, os picos de temperatura son mas pronunciaus en as arias continentals. A temperatura mas baixa de -35,5 °C se rechistró lo 3 de febrero de 1919 en Cakovec, y a temperatura mas alta de 42,8 °C se rechistró lo 4 d'agosto de 1981 en Ploce.
Población por etnias y nacionalidaz
A mayoría d'a población ye de nacionalidat etnica croata, bi ha una minoría serbia, que se redució muito cuan en 1995 l'aria a on yera mes numerosos fue recuperada por o gubierno. En a rechión d'Eslavonia bi ha representacions chicotas de diferents nacionalidaz de l'Imperio Austrohongaro que participoron en a repoblación (rutens y hongaros). En Croacia tamién bi ha restos de poblacions vlacas en l'interior de Dalmacia (Morlacos) y Istria (Istrorrumanos), y musulmans refuchiaus d'a Guerra d'independencia de Bosnia-Herzegovina.
Las Vilas
Las Vilas (catalán Les Viles de Turbó, oficialment en castellano Vilas del Turbón) é un llugar d'el municipio de Torlarribera, a la comarca de Ribagorza y la provincia de Uesca. La suya población en 2018 eba de 36 habitants.
Jean de La Fontaine
Jean de La Fontaine, naixito de Château-Thierry (Reino de Francia, hue Aisne en Picardía) o 8 de chulio de 1621 y muerto en París o 13 d'abril de 1695, estó un escritor, poeta y novelista francés, muit conoixito por as suyas Fabulas (1668-1678). Estió miembro de l'Academia Francesa y ye considerau como uno d'os millors escritors de fabulas d'a historia chunto a Samaniego y Esopo, a qui tradució y replegó parti d'a suya obra.
Sydney
Sydney ye un municipio y ciudat australiana, que ye a capital d'o estato de Nueva Galas d'o Sud.
A ciudat ye situata en a costa sudeste d'o país, a una distancia de 881 km a o nord-este de Melbourne, a 938 km a o sud de Brisbane, a 3.970 km a l'este de Perth, a 1.406 a l'este d'Adelaida y a 4.003 km a o sudeste de Darwin. Ye construita en os dos cantos d'a badía de Port Jackson, a on bi ha l'edificio d'a Opera de Sydney y o Puent de Harbour, os dos prencipals molimentos d'a ciudat.
Esporte
L'esporte en Sydney, como en Australia, ye una parte important d'a cultura y d'a vita d'os ciudadans, l'esporte mas popular ye o rugby a 13 y a ciudat ye a seu de nou equipes d'os dotze que bi ha en a National Rugby League d'Australia. Tamién son esportes populars o rugby Unión (rugby a 15) y o fútbol australiano. Antiparte d'istos esportes bi ha una gran diversificación de partecipants d'atros muitos esportes.
Villaverde del Ducado
Villaverde del Ducado ye un lugar d'o municipio d'Alcolea del Pinar, en a comarca d'a Sinyoría de Molina-Alto Tajo, partiu chudicial de Sigüenza y comunidat autonoma de Castiella-La Mancha.
Cheografía
Villaverde del Ducado ye situato a 1.149 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 82 km de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.
Tortonda
A suya población ye de 39 habitants (2003).
Garbajosa
Cheografía
Garbjosa ye situato a 1.169 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 3 km d'Alcolea del Pinar, a capital d'o suyo municipio.
Chesús Aranda Guerrero
Tamién ha reculliu una mención d'honor en o 62eno "Concurso Internacional de Poesía y Narrativa Ensamblando Palabras 2018" por as suyas obras Juego de estrellas, Tarde creativa y Décima a una rosa.
Jesús Comín Sagüés
Jesús Comín y Sagüés, naixito de Zaragoza (Espanya) o 19 d'abril de 1889 y muerto en ixa mesma capital o 4 de marzo de 1939, estió un avogato y politico aragonés, d'ideolochía carlista, que mientres a suya carrera politica ocupó cargos destacatos en a Comunión Tradicionalista, plegando a estar deputato en o Congreso d'os Deputatos mientres a Segunda Republica Espanyola en representación d'a provincia de Zaragoza en as eleccions chenerals en Espanya de 1933 y en as eleccions chenerals en Espanya de 1936 (en ista zaguera, con 70.462 votos). Yera nieto d'o politico carlista Bienvenido Comín Sarté, fillo de Francisco J. Comín, degano d'a Facultat de Dreito d'a Universidat de Zaragoza, y sobrín d'o politico carlista Pascual Comín Moya.
Balsareny
A suya población ye de 3.505 habitants (2008), en una superficie de 36,91 km² con una densidat de población de 94,96 hab/km².
Seui
Seui (Seui en sardo; Seui, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de s'Ogiastra y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Alejandro Lerroux
Mientres a Dictadura de Primo de Rivera partecipó en cuantas conspiracions ta fer cayer a dictadura, prenendo parte en o Pacto de Sant Sabastián que decidió una sublevación militar y civil ta proclamar a Republica, estando a sola guarnición que se sublevó a de Chaca, en a dita Sublevación de Chaca. Cuan se proclamó a Segunda Republica Espanyola dimpués de fuyir o rei Alifonso XIII, Lerroux esdevinió ministro en o primer Gubierno provisional, ocupando dende alavez cuantos cargos destacatos, encluyindo-ie o cargo de President d'o Consello de ministros, encara que en situacions d'alianza de feito con as fuerzas d'a dreita. Por ixo a suya relación con a ezquierda politica se deterioró (encara que no milloró tampoco muito con a dreta). En prencipiar a Guerra Civil espanyola s'exilió en Portugal, no tornando a Espanya dica 1947.
Arasiella
Arasiella (en castellano Arasilla) ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca, situau en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo.
Historia
Atro documento de l'anyo 1086, recenta a crompa de l'abat Ximeno en "Arasiella" de dos mallolos (vinyas recient plantadas) en dos campos ditos Padules y Capanniella a Ínyigo Banzones por un pre de diez cafices de trigo y vente sueldos, asinas como una vinya por seis cafices de trigo y cinco diners. Pa sellar l'alcuerdo se fació una lifara con toz os habitants de "Arasiella". En o mesmo documento apareixe a referencia a la crompa d'una viga de tillare (tillera probablement) a Atón Bita de Arasiella (doc. 82).
Dimpués de que o rei Pero I d'Aragón conquerise a ciudat de Uesca en 1096 muitos montanyeses baixoron ta tierra plana buscando una millor forma de vida. D'entre ellos se conoixe a Chuan d'Arasiella y a suya muller, Guillerma, residents en 1197 en Almunient.
Cal mencionar tamién que a ilesia d'Arasiella pagó, chunto con a d'Ipiés, a cantidat de 10 sueldos pa as obras d'a seu de Santa María de Uesca. A población d'iste lugar nunca no habió d'estar mayor d'os cuatre fuegos rechistraus en o sieglo XV.
Barba
En o curso d'a historia y en as diferentes culturas, a os hombres con vello facial se les han atribuito a sabiduría, a potencia sexual u un estatus social alto, pero tamién a manca d'hichiene u refinamiento y una disposición excentrica. En bellas relichions, como os sikhs u bellas corrients musulmanas se considera preceptiva, por lo que os varons han de levar barba.
Fuentes de Magaña
Fuentes de Magaña ye un municipio castellanlionés, situato en a provincia de Soria.
Obarra
Toponimia
Lo toponimo ye basco y pareixe relacionato con lo famoso congustro u foz que ha tallato lo río Isabana: de harri, piedra, y ob, concavidat u fuesa. En la documentación medieval las variants graficas son: Ouarra, Ouuarra, Ubarra, Uubarra, Uuarra, Uuara.
Ibón d'Escalar
L'ibón d'Escalar u ibón d'as Ranas ye un ibón situato en a estación d'esquí d'Astún en a Chacetania.
Calders
Calders ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Baches y provincia de Barcelona, en o partiu chudicial de Manresa.
Mugas
O termin municipal de Calders muga a o norte con Artés; a l'este con Moià; y a o sud con Monistrol de Calders.
Callús
A suya población ye de 1.675 habitants (2008), en una superficie de 12,50 km² con una densidat de población de 134,00 hab/km².
Cheografía
A localidat de Callús ye situata a 260 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Nueva Delhi
Cheografía
O 'Territorio Capital Nacional' de Delhi tien una superficie total de 1.483 km². Ye situato entre a ralla d'o Himalaya y Arabalis. A mayor parti d'o territorio ye situato en o canto ueste d'o río Yamuna. A ciudat ye situada a una altaria entre os 213 y os 305 metros sobre o ran d'o mar. Cheograficament ye situada en o norte d'o país. Muga con os estatos de Uttar Pradesh y Haryana
Los Enebrillos
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Sant Valero (Uesca)
Cheografía
Ye situato en una costera d'o Coll de Fadas.
Ibón de Barrancs
L'ibón de Barrancs ye un ibón situato en Ribagorza en o municipio de Benás. Se troba adintro d'o Parque Natural de Pocets-Maladeta en a val de Barrancs.
Piedra Blanca
Piedra Blanca ye un mont de 946 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios de Uesa y Blesa, en a provincia de Teruel.
Italianismos en bavaro
Italianismos en sudtirolés
Por trobar-se en situación de disglosia con o italiano son a-saber-los os italianismos que bi ha en o bavaro sudtirolés. Aquí s'amuestra una lista:
Cardona
Cheografía
A localidat de Cardona ye situata a 507 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Molimentos
right|thumb|250px|[[Frontera d'a ilesia de Sant Miguel de Cardona, un edificio en estilo gotico.]]
Lanacauva
Lanacauva (Lanacauva en occitán, Lannecaube en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna feba parte de l'antiga provincia de Biarn.
Chuan Chusé Bielsa Alquézar
Obras publicatas
– O Manantial de Sietemo II. Uesca, Consello d’a Fabla Aragonesa, 1993.
Brian Houghton Hodgson
Brian Houghton Hodgson, naixiu de Prestbury (Cheshire, Reino Uniu) lo 1 de febrero de 1800 (u 1801) y muerto lo 23 de mayo de 1894 en Londres, estió un naturalista y etnologo anglés que treballó en Nepal y India.
Loma Gorda
Loma Gorda puede estar:
Tomares
Tomares ye un municipio andaluz situato en a comarca de l'Aria metropolitana de Sevilla y provincia de Sevilla.
Peirosèt
A suya población ye de 79 habitants (1999) en una superficie de 4,88 km², con una densidat de población de 16,19 hab/km².
Hong Kong
O nombre d'a isla de Hong Kong (chinés: 香港, pinyin: Xiānggǎng) significa "puerto vaforoso". A transcripción "Hong Kong" ye basada en a prenuncia cantonesa.
Cinquena columna
Iste termin se cheneralizó y s'ha feito servir posteriorment pa describir situacions semellants en buena cosa de conflictos belicos.
Bután
A suya capital ye a ciudat de Thimphu.
Casa d'Íxar
Pero Ferrández d'Íxar y Gil, segundo sinyor d'Íxar adhibió a la sinyoría la metat de la villa de Belchit y La Pobla d'Albortón.
En 1462 la Bailía d'Aliaga fue ocupada por lo sinyor d'Íxar Chuan Ferrández d'Íxar y Cabrera, partidario de la causa de lo prencipe de Viana. Dimpués lo sinyor d'Íxar se reconcilió con lo rei Chuan II d'Aragón y en recibió lo Condau d'Aliaga y Castellot en 1464, este condau yera formau por antigas posesions de la Orden de lo Hespital: las localidaz de Castellot, las Cuevas de Canyart, Bordón, Luco de Bordón, Auguaviva, La Chinebrosa, Aliaga, Villarroya de los Pinars, Fortanet, Las Dos Torres de Mercader, Santoleya, Seno, Lo Mas de las Matas y la metat de Nombrevilla. Con esta donación s'entendeba que lo rei se comprometeba a obtener de la Santa Seu la suya confimación. Manimenos cuan morió Chuan II la Casa d'Íxar y los comandadors de la Orden de lo Hespital no yeran d'alcuerdo y dimpués d'un pleito luengo los lugars tornoron a ixa Orden.
Lo IX Duque d'Íxar Don Joaquín-Diego de Silva Ferrández d'Íxar y Porto-Carrero, Funes de Villalpando (1749-1758) se casó lo 20 de marzo de 1739 con Doña María Engracia, Engracia Abarca de Bolea y Pons de Mendoza, Ximénez d'Urreya y Bermudez de Castro, filla d'o IX Conte d'Aranda Don Buenaventura de Abarca de Bolea. Lo solo fillo d'este matrimonio estió Don Pedro Pablo Alcántara Fadrique, que hederó toz los títols y estaus de los duques d'Íxar y los contes d'Aranda.
Solana de los Barros
Fan parti d'o municipio as pedanías Cortegana y Retamal.
Servial
Servial ye un mont de 952 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios d'Arinyo y Muniesa, en a provincia de Teruel.
Gryllidae
Os grilidos (scientificament Gryllidae -en latín-) son una familia d'insectos ortopteros en a suborden d'os ensifers y a superfamilia d'os griloideus que comprende bellas 900 especies descritas d'insectos, de regular herbivoros y nocturnos.
Vulpes velox
A rabosa veloz (Vulpes velox (Say, 1823) ) ye una especie de mamifero d'a orden d'os Carnivora y familia Canidae que se troba en as planas herbosas d'Estaus Unius y Canadá.
Las Coronas (Arinyo)
Las Coronas ye un mont de 855 metros d'altaria situau en o municipio d'Arinyo, en a provincia de Teruel.
Alexander Gerst
Alexander Gerst, naixiu de Künzelsau (Baden-Wurtemberg, Alemanya) lo 3 de mayo de 1976, ye un astronauta y cheofisico alemán de l'Achencia Espacial Europea, que estió triau en 2009 pa participar en un entrenamiento espacial. Formó parte d'a Expedición 40 y 41 d'a Estación Espacial Internacional de mayo a noviembre de 2014. Gerst tornó en l'espacio lo 6 de chunio de 2018, como parte d'a Expedición 56/57. Estió lo comandant d'a Estación Espacial Internacional. Tornó en a Tierra lo 20 d'aviento de 2018.
Aguadulce (Sevilla)
A suya población ye de 2.165 habitants (2011), en una superficie de 13,69 km² con una densidat de población de 159,31 hab/km².
Zichyújfalu
A suya población ye de 944 habitants (2011) en una superficie de 10,82 km², con una densidat de población de 87,25 hab/km².
Algámitas
A suya población ye de 1.346 habitants (2010), en una superficie de 20,42 km² con una densidat de población de 65,92 hab/km².
N-240
En Aragón
Dimpués de Monzón a N-240 remonta o río Cinca dica Balbastro, pasando por Castillón d'o Puent. En l'actualidat no fa si que bordeyar a capital semontanesa, pero enantes se i meteba por o centro. Quan ye pasada Balbastro, a nacional s'en va ta Peraltiella seguindo aguas-t'alto lo Vero y dimpués pasa por o termino municipal d'Ascellas-Ponzano, chusto entre os dos lugars que le dan nombre. Entre o nuclio d'Ascellas y o d'Angüés, a nacional pasa por debaixo d'o viaducto de l'A-22 y trescruza l'Alcanadre. En Angüés deixa definitivament dezaga o Semontano de Balbastro y se mete en a comarca de Plana de Uesca. thumb|right|250px|Un puent d'a N-240 sobre a parte aragonesa de l'[[entibo de Yesa, entre una sequera.]] Por a Plana de Uesca a N-240 va perdendo altura poquet a poquet, tot pasando por o lugar d'as Viliellas, luego por Sietemo (en o termino municipal d'o qual pasa por alto d'o Guatizalema), y plega dica o calcil d'o Castiello de Mont Aragón chusto en sud de Loporzano. Alavez pilla paralela con o río Flumen y s'amana ta Uesca capital por Quicena, bordeyando la capital por o norte, y desenvoca en a N-330 de Chaca y o puerto de Monrepós en a ribera de l'Isuela. Ya como N-330 trescruza o puerto de Monrepós (por os termins municipals de Yequeda, Arguis y por l'atro canto Samianigo) y por Pardiniella y Martillué pasa dende l'Alto Galligo ta la Chacetania y desciende cara ta Chaca seguindo o río Gas por Guasa.
La Mancha de Cuenca
La Mancha de Cuenca ye una comarca provincial de Cuenca y una subcomarca dentro d'a comarca natural de La Mancha Alta, que s'estendilla tamién por as provincias d'Albacet (Mancha Alta Albacetenya), Toledo (Mancha de Toledo) y Ciudad Real (Campo de Criptana).
A Corona (Muro de Roda)
A Corona (oficialment, en castellano, «La Corona» ) ye un lugar aragonés d'o municipio de a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y en a provincia de Uesca. En l'actualidat ye despoblau.
La Mancha de Cuenca
Marco Cheografico y Demografico
Mancomunidat de San Clemente: Comprende os municipios:
Sid Vicious
Filmografia
thumb|160px|Retrato de Sid Vicious.
Peritonitis
thumb|300px|Peritonitis.
Esquisto
Os scistos se forman a partir d'o metamorfismo d'as lutitas, habendo pasato enantes por una etapa de formación de losetas, representando unas condicions de metamorfismo d'intensidat més gran que a filita pero més chicota que os gneises.
Mugas lingüisticas de l'aragonés
Muga meridional
Os criterios que s'han proposato en ixas localidaz pa delimitar una luenga que desapareixe como l'aragonés s'han de tener en consideración encara que se troben parcialment u només que entre a chent gran. Estos criterios son:
Casanava de Montaut
Casanava de Montaut (Casanava de Montaut en occitán, Cazeneuve-Montaut en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
Las Pedroñeras
Mugas
O suyo termin muga con Villarrobledo.
Espés de Baix
Luengas y parlas
En Espés de Baix se charra catalán en la suya variant ribagorzana. La parla ribagorzana d'Espés de Baix tiene millors condicions d'estudio que las atras de la zona de Las Pauls.
Georges Pompidou
Malauto de cáncer, morió o 2 d'abril de 1974 en o suyo estudio d'a isla de Saint-Louis (París), sin rematar o suyo mandato como President d'a Republica.
Tarancón
A suya población ye de 15.651 habitants (2009), en una superficie de 106,84 km² y una densidat de población de 146,49 hab/km².
Río de Barrachina
Toponimia
Encara se feba servir l'hidronimo río de Barrachina en lo sieglo XVII: en lo "Itinerario del Reyno de Aragón (1610-1611)" l'autor João Batista Labanha en fa mención quan parla de Torre los Negros:
Fauna y flora
En la vechetación aquatica destaca lo berro. Los chopos cabeceros de la suya ribera destacan respecto a la desforestación intensa de la redolada, que actualment presenta un matigal baixo de tremonciello y allaga con presencia de sabina.
The Patriot (cinta de 1998)
The Patriot (títol orichinal en anglés, en aragonés O patriota, enguerada en Aragón con o títol en castellano de El último patriota, en aragonés O zaguer patriota) ye una cinta de cine estausunidense de cine d'acción de l'anyo 1998 dirichida por Dean Semler seguntes un guión adaptau por M. Sussman y John Kingswell |basau en The Last Canadian, una novela de William C. Heine publicada en 1974. A dirección de fotografía d'a cinta ye al cudiau de Stephen F. Windon, a suya banda sonora orichinal ye de Stephen Edwards y la suya producción cinematografica de Howard Baldwin, Patrick Choi, Nile Niami, Howard L. Baldwin, Steven Seagal y Julius R. Nasso ta las productoras Touchstone Pictures y Interlight Pictures. L'elenco d'a cinta, en os suyos papels principals, ye formau por os actors Steven Seagal, Gailard Sartain, L.Q. Jones, Silas Weir Mitchell y Camilla Belle.
Barranco d'Ascaso
O barranco d'Ascaso ye un barranco que nace d'o Patro de l'Estallo, en a Sierra de San Martín (Sobrarbe) por o canto d'o lugar d'Ascaso (municipio de Boltanya), y baixa por os montes d'A Trasierra (d'encima d'os cualos s'ancuentra ixa localidat) travesando bellos lapiars y un amplo transeto, de preciso en l'altura d'o lugar, que ye de roca calcinosa expuesta a os temperos, por a'nde o curso d'augua ha esgarrapau pilonas y balsetas (ollas de chigant) consecutivas por erosión, en os empetons d'as cuals s'han producito precipitación d'o calz formando tobogans caracteristicos, de tonalidaz amariellas y royencas. Por a forma d'as pocetas, de relieve suave y mica profundas, y ra calentura de l'augua que baixa expuesta a'l sol por toda ra vertiente, os zagals las emplegan a saber-lo en o verano ta banyar-se y capuzar-se. Por d'encima d'o barranco cruza un puente de piedra bien antigo, que yera o camino antigo ta Murillo y ra Valle' Vió.
Esparron (Alta Garona)
A suya población ye de 36 habitants (1999) en una superficie de 5,53 km², con una densidat de población de 6,51 hab/km².
Susiaz
O lugar de Susiaz o forman dos casas, que son Casa Montalbán y Casa Salinas, bien pretas d'entre ellas, con qualques bordas y palleros a redol d'ellas. Se troban en o costau d'a pista que comunica Arro con Tierrantona por debaixo d'o tozal de Muro en pasando por pardinas como a Plana y o Pamporciello. Susiaz se troba a bellos cincocientos metros de a Plana, y a poquet más d'un kilometro de a Corona, en o cantimplano d'entre os tozals de Muro, de Charo y de Griébal, en ueste d'a fondonada d'a Fueva.
Peninsula
Bellas peninsulas importants son:
Nepal
300px|right
Preterito imperfecto de conchuntivo en bavaro
Formas simplas
Os verbos fuertes fan un cambeo vocalico en a suya radiz. A forma feble (tamién en os verbos fuertes) se fa adhibindo a rematanza -àd a la radiz. Bells verbos tienen una tercera forma mixta con cambeo vocalico y rematanza en -àd. Un eixemplo de conchugación compuesta d'o verbo essn (en aragonés "minchar") ye:
Verbos febles y fuertes
En a siguient tabla pueden veyer-se as formas fuertes, febles y mixtas (si existen) de bells verbos en bavaro. En royo se marcan aquellas formas que ya quasi no se fan servir en as zonas urbanas, encara que sí existen en as rurals:
Gran Hongría
Pleito sobre Transilvania
Cal destacar que mientres a invasión turca a Europa, que remató con a resistencia hongara en 1526, o Prencipau independient de Transilvania estió gubernato por sinyors y prencipes transilvanos de parla y identificación cultural hongara, que protechioron y veloron por a supervivencia d'a cultura hongara mientres 170 anyos, dica que Transilvania fue liberata d'os turcos, ta estar ocupata por os austriacos en 1699. Hongría no podió liberar-se d'o chubo austriaco dica 1919, dimpués d'haber feito incontables guerras d'independencia y haber aconseguito "l'alcuerdo" de 1867, que creyó a monarquía dual, a on Austria reconoixeba un parlamento propio en Hongría.
Suiza
A Confederachón Helvetica proclamó a suya independencia d'o Sacro Imperio Romano Chermanico l'1 d'agosto de 1291, anque ista proclamacón d'independencia no fue reconoixita formalment dica o 24 d'octubre de 1648 en o tractau de Westfalia. Dende ixe inte, a suya historia ye marcata por a suya neutralidat y por o feito d'estar formata por quatre comunidatz lingüisticas, estando ixas quatro luengas (alemán, francés, italiano y rumanch) as luengas oficials d'o país; amás o país ha recibito (fácil que por a suya politica de neutralidat) muita inmigración, esdevenindo asinas un país con una gran variedat cultural.
Segunda Guerra Mundial
Mientres a duración d'a guerra, l'actividat comercial de Suiza quedó paralizata, en estar o país rodiato en todas as suyas mugas por países que feban parte d'os belicherants (o Tercer Reich, o reino d'Italia y Francia) y mesmo mientres bellos anyos nomás que por as Potencias de l'Eixe, quan istas ocuporon Francia. T'aliviar a situación, os suizos facioron cuantas concesions comercials a los alemans, que estioron muit importants quan en 1942 a Wehrmacht ocupó a Francia de Vichèi dimpués d'a Operación Torch, cortando a zaguer linia de ferrocarril que dica ixe inte no controlaban os alemans. Con ixa politica o país aduyó a evitar una invasión alemana.
Suiza tamién estió en una chicota parte un país d'acullita t'os refuchiatos que s'evadiban d'o Tercer Reich. Recibió mas de 300.000 refuchiatos, encluyendo-ie 104.000 militars d'as potencias belicherants, y tamién 30.000 chodigos, encara que as politicas d'inmigración y d'acceptación de refuchiatos yeran muit restrictivas. A Fuerza Aeria suiza luitó contra os avions d'os dos bandos: en mayo y chunio de 1940, mientres a batalla de Francia, facioron cayer a tierra 11 avions d'a Luftwaffe alemanya que heban invadito l'espacio aerio suizo. Recibioron mas de 100 bombarders d'os Aliatos que se i refuchioron dimpués de tener averías en as suyas misions de bombardeyo aerio sobre as ciudaz alemanas. Sindembargo, os Aliatos bombardioaron por error en 1944 as ciudaz de Schaffhausen (mas de 40 muertos), Stein am Rhein, Vals y Rafz, y o 4 de marzo de 1945 bombardioron Basilea y Zúrich.
Posguerra y Guerra Fría
Dica 1959 no teniron as mullers suizas o dreito de sufrachio, y dica 1973 ixe dreito no fue recullito en una Lei federal. Un atro cambeo important en o país en ixas envueltas estió quan en os anyos 1970 se deseparó una parti d'o cantón de Berna ta establir o nuevo cantón de Jura, que dentró formalment en a Comfederación en 1979. Dica 2002 o país no dentró en as Nacions Unidas (no l'heba feito mientres a Guerra Fría ta preservar a suya neutralidat, encara que en os anyos 1920 Suiza sí que heba dentrato en a Sociedat de Nacions, l'organización antecesora d'a ONU. Feba parte d'a EFTA (en yera uno d'os miembros establidors) pero no fa parte d'o Espacio Economico Europeu. No fa parte tampoco d'a Unión Europea, encara que tien cuantos alcuerdos con ixe organismo: por eixemplo, s'aprebó en referendum en 2005 l'adhesión a o tractau de Schengen.
Dermatolochía
A dermatolochía (d'o griego δέρματος (dermatos) "piel", y λόγος (logos) "estudio") ye la branca d'a medicina que s'especializa en o diagnostico, tractamiento y manullo d'as malotías y desordens d'a piel. O medico especializau en ista disciplina se diz dermatologo, y lo suyo treballo s'enfoca en os aspectos clinicos, quirurchicos, preventivos y terapeuticos de l'organo cutanio.
Llaunas
Toponimia
La perduga total de la consonant intervocalica en la evolución de lo latín LACUNA se troba en bellas parlas occitanas (lòna), encara que en occitán cheneral ye laguna (lagua en gascón).
Francis Bacon (artista)
Francis Bacon, naixiu de Dublín (Irlanda) o 28 d'octubre de 1909 y muerto en Madrit (Espanya) o 28 d'abril de 1992, estió un pintor irlandés-britanico. Ye considerau como uo d'os grans pintors d'o sieglo XX y las suyas obras se troban en os prencipals museus d'o mundo.
Pediatría
thumb|300px|Pediatría.
A pediatría (d'o griego παῖς (pais) "nino", y  ἰατρός (iatros) "doctor") ye la especialidat medica y ye la branca d'a medicina que embreca a ficacio medica de bebés, ninos y adolescents. A pediatría estudeya tanto a lo nino sano como a lo malauto.
Cronolochicament, a pediatría abarca dende la naixencia dica que lo nino plegua a l'adolescencia, per un regular dica las 18 anyadas d'edat mesmo i hai organismos internacionals que extienden a edat dica los 21 anyos. Dentro d'ella se distinguen cuantos periodos: recientment naixiu (0-6 días), neonato (7-29 días), lactant (lactant menor; 1-12 meses de vida, lactant mayor; 1-2 anyos), prescolar (3-5 anyos), escolar (6-12 anyos), puberto (13-15 anyos) y adolescent (16-18 anyos).
Denui
Toponimia
S'escribiba Dunui en 903. Bi ha una terminación -ui, que gosa ir dimpués d'antigos antroponimos y indica propiedat. Gerhard Rohlfs lo considera derivato de l'antroponimo Dinus, cuaternato en una inscripción en a Tarraconensis. O toponimo Denac (Cantal) puet estar-ne un equivalent semantico.
Especulo
Se denomina especulo (d'o latín speculum "mirallo") en medicina a un traste emplegau pa realizar examens u procedimientos diagnosticos y terapeuticos de cavidatz corporals mantenendo ubiertos os foraus de dentrada. Cheneralment son construyius con dos valvas con un mecanismo pa deseparar-las y ixamplar a obredura u mantener-la ubierta, con a fin de permitir a observación directa per parti d'o medico u facilitar o paso de trastes a l'interior d'a cavidat, que pa iluminar-la puede utilizar-se lo reflecto d'a luz en as suyas superficies pulimentadas u en un mirallo sino d'una fuent de luz adicional.
Aeropuerto de Chibraltar
L'aeropuerto de Chibraltar (en anglés Gibraltar Airport, codigo IATA: GIB, codigo ICAO: LXGB) se troba situato en Chibraltar, territorio britanico en a Peninsula Iberica. L'aeropuerto poseye nomás una pista, y a suya orientación ye 09-27.
Erisué
Erisué (Eresué en castellano) ye una población de la val de Benás que perteneixe a lo municipio de Saúnc, en la provincia de Uesca. En 2006 teneba una población de 27 habitants.
Liga LKL
A Lietuvos Krepšinio Lyga (en aragonés: Liga Lituana de Baloncesto) ye a mas alta d'as categorías de baloncesto de Lituania, por debaixo ye a Liga NKL.
Conchuncions de tiempo en aragonés
Simultaneidat
A locución conchuntiva mientras que/mientres que ye exclusivament temporal y no indica substitución ni oposición.
Arroba (simbolo)
Orichen
O suyo orichen se troba en una ligadura, primero caligrafica y dimpués tipografica, que representaba en a tradición paleografica anglosaxona a la preposición latina ad u, seguntes atras fuents, a conchunción at; en as diferents variedaz d'a escritura gotica cursiva castellana, y especialment en a dita escritura procesal representa a lo digrafo an. Aintro d'o codigo ASCII, se puet representar con o dichito 64.
Escudo d'o Consello d'Aragón
O escudo, que apareixe tamién en a bandera d'o Consello d'Aragón, fue descrito por primera vegada en o numero tres d'o periodico «Nuevo Aragón» o día 23 de chinero de 1937 se divide en quatre quartels, trestallatos por una A mayúscla gran:
Magma
thumb|200px|[[Laba d'o volcán Kilawea.]]
Un magma ye una mezcla de diferents fases a alta temperatura (dende menos de 700 °C dica mes de 1500 °C) de solidos (cristals y fragmentos de roca), liquido (silicatos a mayor part) y gas (rico en H, O, C, S y Cl), formato por a fusión parcial u de tot d'una masa rocosa solida, (mes que mes a parte superior d'o manto y a base d'a crosta terrestre).
Administrador d'Infraestructuras Ferroviarias
Creyación
Espanya, que alavetz a gubernaba o PP en mayoría absoluta, fizo una interpretación más restrictiva d'o que marcaba a directiva comunitaria que atros países como Alemanya y Francia, y escindió en dos a suya interpresa nacional, RENFE, creyando un operador ferroviario publico (Renfe Operadora) y un administrador d'infraestructuras, Adif, que son sociedatz de tot independients, mientres que en os atros países europeus as estructuras d'alta dirección continan estando compartidas y a división afecta principalment a las cuentas. thumb|right|300px|L'edificio de l'Avenida Ciudad de Barcelona Nº 2 de [[Madrit, que ye la seu central d'as oficinas de l'Adif. Edificio chermano con o Nº 8 d'a mesma avenida, seu de Renfe Operadora.]] En virtut d'a Lei d'o Sector Ferroviario, a interpresa publica RENFE quedó deseparada en 2005 en:
Financiación y dispendio
thumb|right|250px|A construcción de linias d'Alta Velocidat, ni mica proporcionada con as dimensions y demografía d'o país, ye a razón principal d'a deuda (17.600 millons d'Euros en 2018) que arrociega l'Adif. D'alcuerdo con as normativas europeas en vigor, en garra país miembro as interpresas publicas pueden financiar-se en más d'o 50% directament por l'Estau, y se tienen que adubir por medio d'a suya actividat. Por ixa razón, l'Adif contempla como primer manera de cubrir os costes o cobro de taxas a os operadors ferroviarios a qui presta servicio, a os qui les ne carga con o concepto de cánons y atros conceptos. A companyía tamién recibe financiación de l'Estau y de fondos d'a Unión Europea.
Cánons
L'Adif repercute en os operadors ferroviarios diferents clases de cánons:
Basco alto navarro
Parlas intermeyas
D'una man en a mayoría d'as localidaz d'a val de Baztan se parla o dialecto navarro-labortán, val en que y debido a os suyos estreitos lazos linguisticos, culturals y historicos con Labort, o basco d'o Baztan ye prou parellán a o de Labort (fueras de en Oronoz-Mugairi y Bertizarana a on se parla o dialecto alto navarro); en a val d'Ezcua se forma un trianglo linguistico en que se fusionan o dialecto alto navarro, o dialecto navarro-labortán y o dialecto navarro oriental.
Quercus faginea
Fitonimia
En l'aragonés d'as comunidaz aragonesas se deciba caxigo u rebollo seguntes zonas, y d'astí toponimos como Caxigal u Rebollar que ya se troban en os textos medievals d'o sieglo XV. En l'aragonés d'as Comarcas Churras tamién se deciba rebollo, parola que encara se conserva en o castellano que lo ha substituyiu.
Cantón de Bèrra
A suya población ye de 33.565 habitants (2009) y en fan parte 3 comunas, estando-ne a suya capital a localidat de Bèrra.
Carbonero el Mayor
Carbonero el Mayor ye un municipio d'a provincia de Segovia, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
Basco guipuzcuán
O guipuzcuán u basco central (en idioma basco, gipuzkera u erdialdeko euskara) ye un euskalki u dialecto d'o basco charrato en gran parte de Guipuzcua (as excepcions son totas as localidaz d'a val de l'Alto Deba, Soraluze y Eibar a l'ueste de Guipuzcua, on se charra o dialecto bizcaíno; y o nord-este de Guipuzcua: Oiartzun, Lezo, Irún y Fontarrabia, on se charra o dialecto alto navarro).
Importancia
Actualment, a l'igual que o resto d'os dialectos bascos, y en cheneral tot o basco charrato por os guipuzcuans se ye fusionando con o euskara batua, por a gran presencia d'o batua en os medios de comunicación, administración y literatura. Con tot y con ixo o dialecto guipuzcuán poseye una gran fortaleza, y de fuera d'os nuevos parlants d'o basco u euskaldunberris ye o dialecto que charran por un regular u toz os días os euskalduns d'a suya zona. Os neoparlants de Guipuzcua, que han aprendito en "euskara batua" tamién suelen recibir a influencia d'o dialecto guipuzcuán por a suya fortaleza en a sociedat que tienen arredol d'éls. O "euskera batua" ye o basco present en textos formals, cultos, literarios, administrativos u como parla stándard d'os medios de comunicación, encara que tamién bi ha radios y televisions locals y comarcals on se charra o dialecto guizpucuán y os suyos subdialectos.
Superstrato latino en basco
Lexico d'orichen latino en basco
Muitas parolas d'orichen latino presents en o basco s'han de remontar a tiempos d'os romanos, pus no presentan a fonetica propia d'as luengas romances d'arredol. Os latinismos en basco pueden perteneixer a lo lexico d'a organización churidica u administrativa, d'a relichión cristiana u representar latinismos anomalos.
Fonetica d'os elementos latinos presents en basco
A fonetica d'os latinismos en basco presenta un caracter conservador y arcaico y se pareix més a la forma orichinal latina que no pas as formas romances d'os idiomas d'a redolata.
A -LL-, que se pronunciaba cheminata en latín, esdevién -L-, como en galaicoportugues. A consonant inicial P esdevién a B: A consonant inicial C- puet esdevenir G- como en aragonés: A consonant inicial V- esdevién a M-: A F- inicial, que no existe en o sistema fonolochico basco s'adapta de diferents trazas: o desaparer o esdevenir P, B o M:
Maspièr, la Lonquèra e Julhac
Maspièr, la Lonquèra e Julhac (Maspièr, la Lonquèra e Julhac en occitán, Maspie-Lalonquère-Juillacq en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
Madison Square Garden
O Madison Square Garden (conoxito popularment como "MSG" y "The Garden") ye un pavillón poliesportivo d'o districto de Manhattan d'a ciudat de Nueva York, en os Estaus Unius. L'actual pavillón ye o terceno con o mesmo nombre, dende a debantadera d'o primero en l'anyo 1925.