cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mara (Cerdenya)
Cheografía
A localidat de Mara ye situata a 258 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Ventajor e Serèr
Ventajor e Serèr (Ventajor e Serèr en occitán, Bentayou-Sérée en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'o País de Morlans y de Montanerés y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
Cheografía
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Louet, un afluent d'o río Ador.
Antiparte, d'o termin municipal de Ventajor-Serèr fan parte os lugars de Bentayou-Bruscat, Bentayou-Grange Jolis, Bentayou-Saint-Jean y Sérée.
Mugas
O termin comunal de Ventajor-Serèr muga a o norte con Vidouze (departamento d'Altos Pireneus); a o norueste con Luc-Arrèr; a l'este con Casterar-Lobish; a l'ueste con Momin; a o sudeste con Lamajor; a o sudueste con Maura; y a o sud con Pontiac-Vièlapinta.
Mesegar de Corneja
Mesegar de Corneja ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila. Fa parte d'a comarca d'Ávila.
Karlstor
Karlstor (clamada Neuhauser Tor dica 1791) ye la puerta occidental d'o casco historico d'a ciudat de Múnich (Bavera, Alemanya). Estió construyida arredol de 1300. Nomás os dos torretons que la flanquian han sobreviviu en a suya forma orichinal. O torretón prencipal y las restas d'a barbacana interior estioron esboldregaus arredol de 1860. Arnold Zenetti le dio a la puerta lo suyo aspecto actual de 1861 a 1862 en estilo neogotico. Dimpués de grieus danyos en a Segunda Guerra Mundial, a Karlstor fue reconstruyida d'una traza bella cosa simplificada.
Castèthnau e Camplong
A suya población ye de 367 habitants (1999) en una superficie de 11,37 km², con una densidat de población de 32,28 hab/km².
Chubo
Vocabulario
Os animals quen son chuntos dentro d'un chugo se diz que forman una chunta. A correya que s'emplega pa ligar-los con o chugo ye la chunidera.
En aragonés chistabín o chugo que se pilla os animals con un collar se diz chugo de canaula, pero lo chugo d'os bueis, que se liga contra os cuernos d'os animals, se diz chugo de toza.
Mont Frontón (Abanto)
Toponimia
L'oronimo Frontón ye una derivación de lo latín FRONTEM u de l'aragonés medieval fruent con sufixo -ón, se torna a trobar en atras comarcas y fa referencia a la gran pendient de la vertient nordoriental.
Turismo
thumb|300x300px|Aragón en Fitur Turismo (d'o francés < tourisme) ye o movimiento migratorio temporal, por tierra, mar u aire, que desplaza a los turistas d'un puesto cheografico, ta un atro. O turismo puede fer-se dentro u difuera d'un mesmo país, chenerando los conceptos de turismo interior, turismo exterior y turismo receptivo.
Turismo ye, tamién a realización d'una actividat productiva que consiste en a elaboración d'un plan de desplazamiento cercular u d'ita y tornada u, o que ye o mesmo, un programa d'estata temporal u de vesita.
Linars de Marcuello
En o tocant a l'aspecto espiritual, tamién tenió mosen propio dica prencipios d'iste sieglo. Agora pende d'os que ninvía la bispalía uescana bien dende Uesca u d'os lugars d'arredol.
O lugar ya existiba en o Sieglo XIII pues o 20 d'agosto de 1258, Chaime I d'Aragón dio Linars de Marcuello, Sarga, Saltillo y Pequera a García de Pueyo a cambeo de Dos Aguas (Valencia)."
Fuents
En o termin municipal de Linars se traban as siguients:
Segundas taifas
As segundas taifas estioron unos reinos islamicos independients que amaneixioron en a Peninsula Iberica quan os almurabitz encomenzoron a entrar en un periodo de decadencia y que duroron dica a invasión almuade.
Aguas
Aguas ye un lugar aragonés d'o concello municipal de Loporzano, situato en a comarca de Plana de Uesca, en a provincia de Uesca y partiu chudicial de Uesca.
Gavin McInnes
Gavin Miles McInnes, naixito de Hitchin (England) o 17 de chulio de 1970, ye un actor britanico.
Forca
thumb|200px|right|Dos forcas, una moderna con pugas de [[fierro y l'altra de tot fusta.]] A forca (d'o latín < FURCA ) ye una ferramienta agricola consistent en un tozuel de fierro, acero u cualsiquier altro metal entrascato en o cabo d'un astil de fusta, en o cual se troba tres, cuatre u talment dica cinco pugas bien punchudas, largas y estreitas, que permiten punchar hierba, palla, alfalz u cualsiquier altro producto vechetal de cualidaz parellanas.
ML
Eixemplo
Iste programa torna true si n ye par y false si ye impar. (int : bool) fun par_impar (n:int):bool= resto(n)=0;
Marcián de Bizancio
Mencions en fuents aragonesas
Ye mencionau en a Cronica de los Conquiridors:
Frecuencia
A frecuencia de bel fenomeno se puet calcular contando o numero de vegadas que s'ocurre o fenomeno en un entrevalo temporal y alavez, dividindo o numero por a durada d'o entrevalo. Unatro metodo alternativo ye medir o entrevalo de tiempo entre dos fenomenos consecutivos (o periodo) y calcular a frecuencia como l'inverso d'iste tiempo:
Bidda de Sartu
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Bracuccia, Concia, Corea, Cott' e Ois, Forreddu, Funtana de Josso, Su Battumeo, Su Cuccuru, Su Occili, Terrepedis, Terrapieno y Ziu Antini.
Emilio Estevez
Emilio Estevez, naixito de Nueva York (Nueva York) o 12 de mayo de 1962, ye un destacato actor y productor cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende mitat d'os anyos 1980 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Santolaria (Loporzano)
Santolaria (Santa Eulalia la Mayor en castellano) ye un lugar aragonés d'o municipio de Loporzano, situato en a provincia de Uesca y comarca de Plana de Uesca.
Arguisal
Historia
Apareixe ya en documentos de 1093, y en l'anyo 1488 teneba dos fuegos. Gosó tener dica 100 habitadors y dica l'anyo 1845 teneba concello propio, pasando iste anyo chunto a Escuer a lo municipio de Senegüé.
Sìnnia
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de San Gregorio, Solanas, Tasonis y Torre delle Stelle.
Podarcis hispanica
Subespecies
S'han descrito muitas razas cheograficas d'a Peninsula Iberica, sud de Francia y norte d'Africa pero actualment se considera que a sola subespecie definible que se troba en a Peninsula Iberica ye Podarcis hispanica hispanica. A subespecie P.h.sebastiani no se considera valida. A subespecie d'Els Columbrets Podarcis hispanica atrata ye considerada por bel autor como una especie diferent.
Ernst Kummer
Ernst Eduard Kummer, naixito de Sorau (Reino de Prusia, hue Żary, en Polonia) o 29 de chinero de 1810 y muerto en Berlín (Imperio Alemán) o 14 de mayo de 1893, estió un matematico alemán, profesor d'a Universidat de Breslau y d'a Universidat de Berlín.
Arrien (Biarn)
A suya población ye de 135 habitants (1999) en una superficie de 4,46 km², con una densidat de población de 30,27 hab/km².
Clasificación climatica de Köppen
thumb|360px|Simplificación esquematica d'a clasificación climatica de Köppen. {{legend|#3cc723|[[Clima tropical humido}} {{legend|#8b8e14|Clima d'a sabana}} {{legend|#cf8e14|Clima semidesertico}} {{legend|#e9ba00|Clima desertico}} {{legend|#2b9c2b|Clima templato humido}} {{legend|#92b32a|Clima subtropical humido}} {{legend|#008e84|Clima continental humido}} {{legend|#006f84|Clima transsiberián}} {{legend|#9e8eae|Clima fredo de verano seco}} {{legend|#57dcdc|Clima d'a tundra}} {{legend|#eaeaff|Clima d'a capa de chelo}}]]
Wicca
A wicca ye una relichión neopagana. Pretende estar a l'igual que l'ásatrú y o neodruidismo, tamién relichions neopaganas, una recuperación d'antigas tradicions paganas d'Europa existents antis d'a plegata y imposición d'o cristianismo. A wicca ye una nueva relichión, un estilo de vida que ye basato mas en a tradición esoterica y machica occidental que en as relichions de l'antigüedat, y tien cierta vinclación con movimientos New Age.
Orichens
O gubierno d'os Estaus Unius reconoixe a la Wicca como una relichión y en o manual de l'exercito norteamericán s'ha incluito a sección U.S. Army Instructions for Chaplains on Wicca (Instruccions de l'exercito d'os Estaus Unius ta capellans acerca de Wicca), que contién una descripción detallata d'a relichión así como d'as consideracions especificas que han de tener d'iste grupo relichioso.
Sarcòs
A suya población ye de 57 habitants (1999) en una superficie de 6,41 km², con una densidat de población de 8,89 hab/km².
Val de l'Oise
A Val de l'Oise (95) (en francés: Val-d'Oise) ye un departamento francés situato en a rechión d'Isla de Francia. Debe o suyo nombre a o río Oise. Muga a o norte con Oise, a l'este con Sena y Marne, a o sud con Sena-Sant Denís, Altos d'o Sena y Yvelines, y a l'ueste con Eure.
Villaescusa la Sombría
Cheografía
A localidat de Villaescusa la Sombría se troba situada a 910 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 26 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Barracas
Cheografía
A localidat de Barracas se troba situada a 981 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 83,2 km d'a ciudat de Castellón de la Plana, a capital d'a suya provincia, y de 70 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano.
Chentilicios en aragonés
Os chentilicios en aragonés se fan d'una manera pareixida a la d'as atras luengas neolatinas pero se presentan condicionaus por l'actual proceso de desaparición y substitución lingüistica.
Chentilicios irregulars
Bi ha casos de derivación por parasintesi con os sufixos anteriors:
Helgoland
En a isla no i ha autos, fueras de l'auto d'a policia y una ambulancia, ya que son prohibius.
Apple Macintosh
O Macintosh orichinal ye o primer ordinador personal exitosa pa o mercato masivo que presienta una interficie grafica d'usuario, una pantalla incorporada y un xorigué.Apple vendió Macintosh de conchunta con a suya popular familia d'ordinadors Apple II entre quasi diez anyadas dica que ista zaguera se suspendió en 1993. Os primers modelos de Macintosh yeran costosos, obstaculizando a competitividat en un mercato dominau por o Commodore 64 muito mas barato pa os consumidors, asinas como l'IBM Personal Computer y o mercato de clons que l'acompanyaba pa as interpresas, encara que yeran menos costosos que o Xerox. Alto y atros ordinadors con interficies graficas d'usuario anteriors a Mac.
A familia d'ordinadors Macintosh ha utilizau una variedat d'arquitecturas de CPU diferents dende a suya introducción. Orichinalment usaban a serie de microprocesadors Motorola 68000. A meyaus d'o decenio de 1990, facioron a transición a os procesadors PowerPC y nuevament a meyaus d'o decenio de 2000 prencipioron a fer servir procesadors Intel x86 de 32 y 64 bits. Apple prencipió a realizar a transición d'as arquitecturas de CPU a os suyos propios procesadors basaus en ARM pa o suyo emplego en Macintosh a partir de 2020.
Vespidae
As verdateras vriespas se destinguen d'altras familias d'insectos (que a sobén tamién se son clamatas «vriespas») perque plegan as alas -paralelament a l'abdomen- cuan son en reposo.
Os niedos («vrispers/os», tamién «graspiers/os», etc) son feitos de buro en muitas especies (as ditas vriespas tarrazeras), sobretot en especies d'as subfamilias Eumeninae y Euparagiinae, que son solitarias. Altras subfamilias son de tendencias eusocials y fan vrispers colectivos, con celas individuals ta las suyas larvas. Os vrispers de Polistinae gosan estar os mes granizos, y per o costumbre de construir-los a l'exterior que tienen ixes animals, se gosan albirar penchatos en as ramas d'árbols u baixo d'as voladeras d'os tellatos.
Ebreya
Ebreya (Brea de Aragón en castellano) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza (Aragón), en a comarca de l'Aranda. O suyo nombre estió Brea dica os anyos 1980.
Kate Hudson
Kate Hudson (Kate Garry Hudson), naixita de Los Angeles (California) o 19 d'abril de 1979 ye una actriz y productora cinematografica estausunidense que prencipió a suya carrera cinematografica en 1996 y que tien cuantos premios y nominacions por o suyo treballo.
Oroso
Oroso ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 7.530 habitants (2021), en una superficie de 72,59 km² y una densidat de población de 102,64 hab/km².
Villalba de Suso
Villalba de Suso (Villalba Alta en castellano) ye un lugar de la provincia de Teruel situato a man de Perals, municipio a lo cual perteneixe. En 2011 teneba una población de 35 habitantss.
Historia
Fizo part de la Sexma del Campo de Visiedo de la Comunidat de Teruel.
Patria potestat
A patria potestat ye un termen derivau de o latín patria potestas y ye o poder de os pais sobre os fillos y descendients. Esta figura churidica en o Dreito Foral aragonés, compilau en o Decreto Lechislativo 1/2011, se denomina "autoridat familiar".
Nueva York
Escaicimientos esportivos
Entre os escaicimientos esportivos organizatos en Nueva York destaca a Maratón de Nueva York, por a suya larga tradición y fama que tién entre os atletas de tot o mundo.
Berlín
Molimentos y puestos d'intrés
right|thumb|250px|A [[puerta de Brandemburgo.]] right|thumb|250px|A [[Rotes Rathaus.]] right|thumb|250px|A [[Potsdamer Platz.]]
Altos d'o Sena
Os Altos d'o Sena (en francés Hauts-de-Seine) ye un departamento francés (92) d'a rechión d'a Isla de Francia. Ye situato a l'ueste de París.
Toroncha
Fitonimia
De fueras de textos comercials, de peaches y de duanas, bi ha pocas mencions sobre citricos en aragonés medieval, una d'as pocas ye en l'alchamiau d'Urreya, pero podría corresponder en realidat a atros citricos como Citrus medica:
Smalltalk
Eixemplos de Smalltalk
1 + 1
Ta creyar una instancia d'un obchecto, nomás ye menister ninviar un ¡mensache new a la clase:
Barinco
A suya población ye de 489 habitants (1999) en una superficie de 9,00 km², con una densidat de población de 54,33 hab/km².
Coscullano
Toponimia
Presenta a terminación -ano indicadora de pertenencia. Talment a -o final siga recompuesta, y remontar-se a la terminación -án. A forma sin -o final talment existise en o pasato, se troba en un apellito en u n texto d'o 22 de noviembre de 1331 escrito en Uesca y relacionato con o Monesterio de Santa Clara:
Ashley Judd
Ashley Judd (nombre artistico d'Ashley Tyler Ciminella), naixita de Granada Hills (Los Angeles, California) o 19 d'abril de 1968, ye una actriz estausunidense.
Sant Ponz de Tomeras
A suya población ye de 2.287 habitants (1999) en una superficie de 40,99 km², con una densidat de población de 55,79 hab/km².
Asamkirche (Múnich)
Asamkirche (en aragonés Ilesia d'os Asam) u oficialment St.-Johann-Nepomuk-Kirche (en aragonés Ilesia de Sant Chuan de Nepomuceno) ye una ilesia d'estilo barroco que se troba en Múnich (Bavera, Alemanya). thumb|250px|Interior d'a ilesia.
Río Inn
Afluents
Afluents d'o río Inn por a suya marguin dreita:
Islas de Suecia
miniaturadeimagen|[[Gotland ye a isla mas gran de Suecia.]] As islas de Suecia mas importants se troban ubicadas en a Mar Baltica, encara que existe atras islas en ríos y lacos dentro d'o territorio continental sueco.
Prolog
Eixemplo
paide('chuan', 'maria'). % chuan ye pai de maria paide('pablo', 'chuan'). % pablo ye pai de chuan paide('pablo', 'orosia'). paide('carlos', 'marta').
familiarde(A,B) :- chirmande(A,B).
%% consultas
Vernadèths
A suya población ye de 520 habitants (1999) en una superficie de 3,68 km², con una densidat de población de 141,30 hab/km².
Demografía
2006: Población provisional seguntes o INSEE.
Aparello
Bi'n ha, d'aparellos, ta un solo animal u ta mes d'uno. As suyas formas son variants pendendo d'o país u rechión aon se troben. Per eixemplo, en o Pireneu aragonés gosaban emplegar-se bels modelos mui ornamentatos ta estirar carrozas nupcials (aintro d'a tradición local de portar a novia t'a ilesia con bella suerte d'abrío), con siellas adornatas con debuixos y gravatos. Entre es abríos aragoneses, mesmo es de treballar, no yera guaire cutiano que s'usás garra collera como si que s'heba feito tradicionalment en muitos puestos d'Europa, si que en cuenta d'ixo se ficaba una crucera de correyas a modo de tirants que iban a unir-se t'a estiradera baixa de l'aparello.
Bicicleta
Ye un medio de transporte ecolochico, sostenible y economicament barato utilizato en a ciudat y en zonas rurals. O suyo uso ye mui extendito en Europa, prencipalment en países como Suiza, Países Baixos, Alemanya y os Países escandinavos. En Asia ye o prencipal medio de transporte en muitas ciudaz d'India y China. Existen cuantos modelos de bicicleta variant a forma d'o cuadro, o manillar u as ruedas seguntes ye millor ta o suyo uso recreativo, de transporte y en cuantas modalidaz esportivas, englobatas aintro d'o ciclismo, que se practican con iste vehíclo.
Vilabertran
Cheografía
A localidat de Vilabertran ye situada a 19 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Villafranca Montes de Oca
A suya población ye de 142 habitants (2007) en una superficie de 52,45 km², con una densidat de población de 2,71 hab/km².
Capezana
Antigament cualques capezanas, amés, encluiban una cadena que podeba afurcar o mueso de l'animal ta cuan yera preciso maniar-lo, en eslizando-se per una armiella d'un d'os costatos cuan la estiraban. D'ixa traza, se conseguiba obligar a l'animal a parar obediencia y fer-lo treballar u seguir a l'amo.
Apanyizo
Un apanyizo (pronunciau /apa'ɲiθo/) u apanyiho (/apa'ɲixo/, como "apañijo") ye un plato frido elaborato en a suya forma tradicional, con base de verduras y hortalicias que se mincha crudas, anque lavadas, feitas trocetz, y apanyadas con sal, aceite y/u vinagre.
Idioma francés
Vocalismo
A Ŭ curta latina en silaba libre evolucionó ta eu:
Consonantismo
En o consonantismo destaca a lei fonetica por a que o francés y atras luengas d'oil palatalizan o fonema /K/ d'a silaba latina inicial CA-, quedando una africada representada graficament como una ch-
Articlos
En francés bi ha tres clases d'articlos: definius, indefinius y partitivos. Una diferencia entre l'articlo definiu y l'articlo partitivo ye que l'articlo definiu se refiere a una totalidat y l'articlo partitivo se refiere a una part d'esta totalidat. Si se dice Le lait est bon pour la santé mos referimos a la leit en cheneral, en total; si se dice Buvez du lait se'n refiere a una part y no a la totalidat d'a leit.
Articlos definius
Os articlos definius (le, la, les), se fan servir debant d'un substantivo como cualquecosa cheneral, determinada, bien conoixida por toz:
Articlos partitivos
Os articlos partitivos (du, de la, des), se fan servir con substantivos incontables:
Adchectivos interrogativos
Os adchectivos interrogativos serían homofonos de tot si no existís a liaison, o que permite una variación en numero.
Conchugacions
En francés se considera que bi ha tres conchugacions: a primera conchugación en -er, a segunda conchugación en -ir con cherundios en -issant y a tercera conchugación, con tres seccions. En a tercera conchugación a primera sección ye acabada en -oir, atra acabada en -re y atra acabada en -ir pero con cherundios en -ant.
Tercera conchugación en francés
Bi ha verbos acabaus en -aire (plaire, se taire) que provienen d'a segunda conchugación latina.
Elías Sauca
Tamién partecipó y fue entrenador en qualques partius amistosos d'o Zaragoza Foot-ball Club recién establito en 1931 de resultas d'a fusión de dos equipos de Zaragoza, o Zaragoza Club Deportivo y o Iberia Sport Club que yera a on ell chugaba dica l'inte. A suya labor en o nuevo equipo como o suyo entrenador estió la de triar los chugadors que finalment serían parte de l'equipo la temporada siguient en a quala l'equipo prencipiaría las competicions oficials en a plaza que deixaba l'Iberia. En prencipiar la temporada estió substituyiu per lo portugués Joaquim Filipe dos Santos con una gran experiencia como chugador y internacional con a selección de Portugal.
Idioma francés
Lexico
O primer estrato ye representau por as palabras d'orichen chermanico que ampró o latín vulgar antes d'evolucionar enta as diferents luengas romances y que son presents en buena part d'estas luengas. O segundo estrato ye representau por palabras d'orichen francico d'a clase dirichent d'o Reino Franco, y en menor mesura por palabras orichinadas a partir d'a luenga d'os burgundios que yeran establius en o Reino Burgundio d'o sudeste. O tercer estrato ye representau por as palabras provinients d'os dialectos chermanicos que iban evolucionando a partir d'o francico. O cuatrén estrato ye representau por as palabras d'orichen escandinavo y por as primeras palabras que entroron dende l'anglés antigo. O cinquén estrato ye representau por as fases baixo-medievals d'as luengas chermanicas que bi heba en contacto con o francés medieval: anglés meyo y as formas medievals d'o diastema alemán ("neerlandés meyo", "baixo alemán meyo", "alamanico meyo", ecetra). En este estrato son as palabras d'orichen neerlandés as mes numerosas, seguidas por palabras d'orichen baixo alemán y anglés arribadas por un trafico comercial con o Ligallo Hanseatico y con Anglaterra respectivament. O seisén estrato ye o zaguer y ye representau por todas as palabras chermanicas que entroron dende o sieglo XVI. Encara que continó a entrada de palabras d'orichen alemán y neerlandés, ya como luengas stándard clarament despartidas, destaca a introducción de lexico anglés moderno. En o sieglo XIX encomenzó una introducción masiva de lexico esportivo, industrial y ferroviario.
Os escandinavismos se troban en o lexico d'a mar y navegación (mouette, vague, varech), y d'o medio rural (arnais, bidon, cottage, rincer).
Ñ
Atras grafías
A grafía de Uesca de 1987 fa servir exclusivament o grafema <ñ> pa representar o soniu /ɲ/, mientres que en as grafías d'o EFA y d'a SLA se representa, como en aragonés medieval, con o digrafo ny.
Monzalbarba
Monzalbarba ye un barrio rural de Zaragoza, perteneixient a lo districto rural. Ye situato a 11 km a lo norueste d'a capital y ye estato barrio de Zaragoza dende l'anyo 1201, estando nomás municipio independient entre 1837 y 1885.
Ferranyal
Toponimia
En o sud d'a provincia de Teruel muitos antigos ferrenyals corresponden a microtoponimos con a parola cerrada u cerradica en muitos casos, por a tradición d'aislar-los con una tapia, pero tamién se troban microtoponimos que derivan de ferrenyal como arrenyal y arronyal en Tormón u a carrera Arreñales del Portillo en l'arrabal de Teruel. En Blesa como microtoponimo coexiste farranyales y arrañales.
Cesare Pavese
Primeras anyadas
Dende 1930 colaboró en a revista Culture, a on publicó articlos sobre a Literatura estausunidense, y componió o suyo libro de poemas Lavorare stanca, que publicó en 1936, o mesmo anyo en que esdevenió profesor d'anglés.
O Faixismo
En 1932 y dica 1935, seguntes o propio Pavese por as presions d'a suya familia, Cesare Pavese estió militant d'o Partito Nazionale Fascista, o partiu faixista de Benito Mussolini. D'acuerdo con o rechimen faixista, Pavese fue esleito director d'una revista cultural, que convirtió en una tribuna d'expresión d'os suyos amigos d'o grupo antifaixista Giustizia e Libertà. Asinas, en 1935 Pavese fue engarcholato, forachitato d'o partiu faixista y exilato en Brancaleone Calabro (Calabria) 8 meses. En 1939 escrebió a novela La bella estate, que no fue publicata dica 1949 chunto con atras dos obras, Il diavolo sulle colline y Tra donne sole.
Premios
En 1950 recibió o Premio Strega.
Mary Astor
Premios
En 1941, l'actriz Mary Astor recibió o Premio Oscar a la Millor Actriz Segundaria por o suyo papel de Sandra Kovak en a cinta The Great Lie, dirichita por Edmund Goulding.
Ch
En a ortografía de l'aragonés medieval este digrafo ya podeba representar o fonema postalveolar africato xordo sobre tot cuan a scripta aragonesa se descompone, pero representaba a sobén o fonema sordo oclusivo d'a /k/ (parrochia, christo), u tamién a fricativa velar xorda (chan, Childerico que actualment en anglés, francés y catalán representan con o digrafo kh (khan, Khilderic) y en castellano con j, g (Jan'').
En aragonés
En aragonés o digrafo <ch> representa o fonema palatal africato xordo: chacer ([tʃa'θeɾ]), chelo (['tʃelo]), chent (['tʃen]), chirar ([tʃi'ɾaɾ]), choven (['tʃoβen]), choɾdón ([tʃor'ðon]), chugar ([tʃu'ɣaɾ]), mesache ([me'satʃe]), pocha (['potʃa]), tocho (['totʃo]), enchaquia ([en'tʃakja]).
Sent Lari (Gers)
A suya población ye de 194 habitants (1999) en una superficie de 9,67 km², con una densidat de población de 20,06 hab/km².
Orús
No se puet acceder a lo lugar en auto, nomás se i puet plegar a piet, a caballo u en helicotero dende Pandicosa.
Panzano
A suya población ye de 23 habitants (2008).
Mosal
Con os caballos y animals semilars también se fan marchar mosals, que son en ixe caso destinaus a fer que l'animal no pueda minchar mientres que ye treballando, y per tanto, no s'ature y deixe la labor suya. Ixa clase de mosels pueden meter-se directament adintro d'una capezana u enganchar-se en ixa per fuera, de maniera que l'animal queda con o mueso tapado d'una u altra manera.
Felis silvestris catus
O gato salvache
En bellos lugars de Sobrarbe, tamién ye dito Gato Cerval que no bi ha de confundir-se con o Cerval iberico (Lynx pardinus).
Sant Chulián de Basa
Historia
Ye intresant l'arquitectura popular, destacando casa Bertolo d'o sieglo XVII, en ruinas, con a suya chaminera tronconica, casa Tejedor a on destacan tamién a suya chaminera con o espantabroixas y a finestra conopial suya y casa La Torre en a que destaca a portalada.
Sufixo -enyo
As palabras con sufixos derivaus d'o latín -IGNUS son poco comuns a lo norte d'os Pireneus. En determinadas variants occitanas trobamos padoenh ("pastura"), clerenho (Celidonia), y aubienh ("branca d'abet", "leito de brancas d'abet", provinient d'o latín ABIEGNUS).
Confusions con atros sufixos y terminacions
En ocasions o sufixo -enyo u -inyo se confunden con o sufixo -en(o) y o sufixo -in(o), como veyemos en falcinyo/falcenyo/falcino y en trenteno/trentenyo.
Itziar Miranda
Itziar Miranda é una actriz aragonesa. Miranda va naixer o 21 de setiembre de 1978 en Zaragoza, pero va creixer en o llugar d'Estadilla, en la comarca uescana d'el Semontano de Balbastro. A los decisiete anyos, va decidir d'establir-se en Madrit, one se diplomó en Arte Dramatico mientres que treballaba en diversas cintas e series de televisión. En l'anyo 2000 tamé va iniciar la suya carrera teatral.
George Chakiris
George Chakiris, naixito de Norwood (Ohio) o 16 de setiembre de 1934, ye un actor, bailarín y cantaire estausunidense.
Viladamat
Viladamat ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán y partiu chudicial de Figueres, en a provincia de Chirona.
François Mitterrand
Estió president d'a Republica (1981-1995) y Coprencipe d'Andorra (1981-1995).
Sufixo -anyo
En bel caso s'ha puesto producir una interferencia con o sufixo -aina < -AGINE, como en telaraina (Panticosa), que deriva de TELA ARANEA.
Fortún Garcés I
Fortún Garcés I estió o tercer rei de Sobrarbe entre os anyos 802 y 815. Como en o caso d'os atros reis de Sobrarbe, y mas que mas d'os cuatre primers, no bi ha guaires datos sobre a suya existencia u as calendatas en que reinoron por lo que se mezcla a historia con a leyenda.
Armiellas
Toponimia
S'escribe Armellas en un texto de 1212, a on se latiniza bel toponimo. La forma Armiellas se conoixe porque sale en la versión romance de lo Fuero de Teruel:
Carlos Sastre
Cal destacar entre os premios a Medalla d'Oro d'a Reyal Orden d'o Merito Esportivo en l'anyo 2009, por os suyos meritos esportivos dica ixe anyo.
Katina Paxinou
Premios
En 1943, l'actriz Katina Paxinou recibió o Premio Oscar a la Millor Actriz Segundaria por o suyo papel de Pilar en a cinta For Whom the Bell Tolls, dirichita por Sam Wood.
Punta Agüerri
Toponimia
O toponimo Agüerri ye d'orichen basco. Podría derivar d'as voces "aguai/aguer" y "herri", significando literalment tierra d'aguas u alternativament d'a voz "agor", que significa seco/arido.
Sancho Garcés de Sobrarbe
Sancho Garcés estió o quatreno rei de Sobrarbe entre os anyos 815 y 832. Como en o caso d'os atros reis de Sobrarbe, y más que más d'os quatre primers, no bi ha guaires datos sobre a suya existencia u as calendatas en que reinoron por lo que se mezcla a historia con a leyenda.
Serbia
Ocupación otomana
En o periodo de dominación otomana o centro politico d'os serbios se treslada enta o norte, a lo mesmo tiempo que bi ha migracions enta o sud d'o Reino d'Hongría, a lo norte d'o Sava y d'o Danubio, podendo plegar a estar mayoritarios en zonas que enantes yeran habitadas por atros pueblos, (croatas, hongaros, vlacos, etz...). En 1521 os otomans vencen a los hongaros en Mohacs, y os serbios emigraus tamién son baixo dominación otomana.
Os otomans posarán a un griego en o patriarcato de Peć en 1739, y lo suprimirán en 1767. En Belgrado bi ha una guarnición de chenizaros que Estambul no controla güaire.
Os serbios quan s'esminglana Yugoslavia
Quan remató a guerra en Bosnia-Herzegovina encomenzó a guerra en o Kosovo con una rapida limpieza etnica, manimenos a OTAN intervinió y obligó a l'exercito serbio a retirar-se'n. Muitos serbios de Kosovo han teniu que ir-se-ne.
Jaces
Cheografía
O suyo territorio ye trescruzato por a Gave d'Aulorón.
Ana Mena
Ana Mena (25 de febrero de 1997 de Estepona, Espanya) ye una actriz y cantaire espanyola de pop.
Daniel Defoe
O reinato d'a reina Ana
Sindembargo, os suyos panfletos li provocoron d'atros problemas, y Defoe se refuchió en a Literatura.
Ùssana
A suya población ye de 3.763 habitants en una superficie de 32,85 km², con una densidat de población de 114,55 hab/km².
Vilafant
Cheografía
O suyo termin municipal ye trezcruzato por o río Manol.
Eshlorentias
A suya población ye de 506 habitants (1999) en una superficie de 5,06 km², con una densidat de población de 38,14 hab/km².
Sufixo -ato (diminutivo)
Animals salvaches
Talment tamién siga o caso d'a traza como veyemos escarbacho en o "manuscrito alchamiau d'Urreya de Xalón" (escarabato).
Sobás
Sobás ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca, situato en o municipio de Yebra de Basa en l'Alto Galligo, en a comarca de l'Alto Galligo.
Barluenga
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1073, recullita en a obra de María Pilar Jerez Martín Documentación particular pinatnse de 1063 a 1095), treballo de licenciatura, Facultat de Filosofía y Letras d'a Universidat de Valencia, curso 1959-1960, y documenta as variants Barlonga, Barluanga, Ballelonga, Ballonga y Vallelonga.
Linia A (metro de Roma)
Bi ha 27 garas, tién conexión con a linia B en a gara de Termini y o suyo color prencipal ye o narancha, present en a decoración interna d'os trens, d'as garas y en os mapas d'a rete de metro.
Paquiza Linzola
A Paquiza Linzola (en castellano Paquiza de Linzola, en basco Lapakiza Lintzola) ye una montanya de 2.104 m d'altaria situada en o Pireneu Occidental. Desepara as vals de Zuriza y Belagua y se troba amán d'a muga entre Uesca y Navarra.
Osile
A suya población ye de 3.498 habitants en una superficie de 98,19 km², con una densidat de población de 35,63 hab/km².
Linia A (metro de Roma)
Servicios
Horario
Dende o mes de chunio de 2013 a linia A tién sinyal de GSM y UMTS/HSPA.
Paul Newman
Actividaz previas
Paul Newman estudeó en a Shaker Height Senior High School.
Formación
A suya formación como actor estió en l'Actor's Studio, una d'as Academias de formación d'actors mas innovadoras d'a suya epoca, a on dentró en 1952, dimpués d'estudear en a Universidat de Yale.
Carrera en o teatro y a televisión
Os alacez d'a suya carrera estioron en o Teatro, y en 1953 tenió exito a suya interpretación en a obra Picnic, de William Inge, que estió 14 meses en cartel en Broadway. Estió en o teatro a on conoixió a la suya primera muller, Jacky Witte, d'a que s'esvurció en 1958.
A consolidación
En 1958 se casó con Joanne Woodward, que a mas estió a sobén coprotagonista en as suyas cintas.
Tamién son importants cintas con un claro component politico, como Exodus, d'Otto Preminger (1960), basata en una novela de Leon Uris, con Eva Marie Saint u Ralph Richardson, que tracta sobre l'establimento de l'estato d'Israel.
Regierungsbezirk
Un Regierungsbezirk (por un regular traduciu como Rechión Administrativa) ye una rechión administrativa-gubernamental d'Alemanya, una subdivisión de bels estaus federaus. Os Regierungsbezirke se dividen a la vegada en districtos (Kreise) que pueden estar urbans u rurals (Landkreise). O Regierungsbezirk ye gubernau por un Bezirksregierung dirichiu por o Regierungspräsident.
Espeisheda
Cheografía
O suyo termin comunal ye trescruzato por o río Gabás, afluent d'o Río Ador, y por o río Souye, afluent d'o río Lui de França.
Joaquín Saludas
Joaquín Saludas Escalona, naixiu de Chisagüés en o municipio de Bielsa en 1919 y muerto en Monzón en l'anyo 2004, estió un politico aragonés d'o Partido Comunista de España que aconsiguió ser o primer alcalde democratico de Monzón dimpués d'a dictadura franquista.
Nicosia
A suya población ye de 276.410 habitants, con 220.907 habitants en a parte griega y 55.503 en a parte turca (2012).
Mota del Cuervo
Mota del Cuervo ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 6.262 habitants(2008), en una superficie de 176,18 km² y una densidat de población de 35,54 hab/km².
Parque Nacional d'os Monts Azuls
O suyo nombre se debe a la gran cantidat d'árbols d'eucalyptus que bi ha en a zona, que en chitar o suyo azeit a l' aire producen una boira azulada.
Río Esgueva
O río Esgueva ye un río castellanoleyonés que tien o suyo naixedero en Penya Cervera (Sierra de la Demanda, provincia de Burgos, Castiella y Leyón) y desaugua en o río Pisuerga (en Valladolit, provincia de Valladolit, Castiella y Leyón), dimpués de fer un recorrito de 116 km. Fa asinas parte d'a cuenca hidrolochica d'o río Duero. Tién un cabal meyano d'1,94 m³/s.
El Castillo de las Guardas
Cheografía
A localidat d'El Castillo de las Guardas se troba situata a 347 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 54 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Javier López Vallejo
Javier López Vallejo naixido de Pamplona (Navarra) o 22 de setiembre de 1975 ye un futbolista retirau d'a practica esportiva que chugaba en a posición de portero. D'a suya vita esportiva cal destacar o suyo paso por o Real Zaragoza mientres tres temporatas y d'os anyatas en a liga de Grecia d'antis d'a suya retirata esportiva.
Valletta
Valletta (Valletta en maltés, en anglés y oficialment) ye una ciudat de Malta, en a isla de Malta, a o canto d'a Mar Mediterrania, que ye a prencipal ciudat d'o pais y a suya capital.
Collaradeta
A Collaradeta u a vegadas conoixida como Falsa Collarada (en castellano tamién Peña Pequeña) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.729 m.
El Hornillo
A suya población ye de 290 habitants (2019) en una superficie de 23,27 km², con una densidat de población de 12,42 hab/km².
Aigües
Mugas
O termin municipal d'Aigües muga a o norte con Relleu y con Orxeta; a l'este con El Campello; a l'ueste con Busot; y a o sud con El Campello.
Gotor
Cheografia
Ye situato en a val d'Aranda, a piet d'a Sierra de la Virchen, a 608 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 93 km de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Biolochía
A Biolochía (d'o griego βίος [bíos], «vita», y -λογία [-lochía], «tratau, estudio, ciencia») ye a ciencia que estudia a os sers vivos y a vita. Estudía as caracteristicas fisicas y de comportamiento d'os organismos vivos (actuals u d'o pasau), como han plegau a existir, y qué interaccions tienen entre ellos y con o medio ambient. A Biolochía abarca buena cosa de brancas, que muitas vegadas se consideran mesmo disciplinas independients.
Ilesia de Sant Chaime de Villa-reyal
A ilesia de Sant Chaime (en valenciano Església de Sant Jaume de Vila-real) ye una ilesia valenciana, que se troba situata en o casco urbán de Villa-reyal, en a comarca d'a Plana Baixa y provincia de Castellón. Ye un edicifio construyito en o sieglo XVIII, en estilo barroco-neoclasica. Tien dos partes esferenciatas de raso: a ilesia y a suya torre.
Samaniego
A suya población ye de 313 habitants (2007) en una superficie de 10,64 km², con una densidat de población de 29,42 hab/km².
Dinastía Tang
Expansión
En a expansión por Asia Central amés de topetar con os Göktürks, topetan con os tibetans, que dende a primera metat d'o sieglo VII s'organizan en un poderoso reino tamién en expansión. En a decada de 680 os Göktürks tornan a recuperar poder, pero s'esboldrega en l'anyo 744 cuan os uigurs los substituyen. En o cabo occidental de l'Imperio Chino amaneix una nueva amenaza, os arabes musulmans, que en l'anyo 751 vencen a los chineses en Talas (Sogdiana).
Sangarrén
right|thumb|250px|[[Hugo IV d'Ampurias y Pero Maça de Sangarrén en a conquiesta de Mallorca (1229).]] Sangarrén ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca situato en a comarca d'os Monegros y partiu chudicial de Uesca.
Avensac
A suya población ye de 57 habitants (2006) en una superficie de 4,80 km², con una densidat de población d'11,87 hab/km².
Ribera Navarra
A Ribera Navarra ye una comarca natural d'a Comunidat Foral de Navarra (Espanya) situata a lo sud d'ella, en tierra plana. A Ribera se parte en dos, Ribera Alta y la Ribera Baixa. Se clama asinas por estar a man d'o río Ebro. Bi ha lugars de tres merindatz: totas as de Tudela y parte d'as d'Olit y d'Estella.
Feldespato
Os feldespatos son un grupo de minerals adintro d'os tectosilicatos que conforman bel 60% d'a crosta terrestre y que tienen una gran importancia como minerals petrocheneticos.
Casas d'Esper
A suya población yera de 13 habitants en o 2008.
Aragonés ayerbense
Denominación
Tradicionalment os habitants d'a redolada d'Ayerbe han denominau a la suya parla u fabla charrar basto, y asinas lo documenta l'ALEANR en Agüero. A denominación d' ayerbense no ye popular y talment s'haiga orichinato en ambients filolochicos por ciertas obras de Tomás Buesa Oliver, ixemenando-se a conoixencia d'o termin con a Gran Enciclopedia Aragonesa.
Imperio Gupta
Os grans Gupta
Kumaragupta I celebró o sacrificio d'o caballo como Samudragupta reina en paz con un imperio intacto enantes que os hunnos blancos esdeviengan una amenaza en as mugas d'o norte, desestabilizando a zona d'a Rota d'a Seda. Kumaragupta morió en una batalla contra os hunnos, pero as suyas 40 anyatas de reinato se consideran o maximo explendor d'a cultura Gupta. Estió amigo personal de Kalidasa, y amés estió un gran poeta y mecenas de totas as artes.
Aragonés aisino
Ye pareixito y intermeyo entre l'aragüesino y o chaqués.
Imperio Gupta
Cultura
Bi habió descubrimientos astronomicos como que a tierra chira arredol d'o suyo eixe, o a explicación d'os eclixes de sol y de luna. En quimica consiguioron fundir a columna u stambha de fierro, feito que asombró a los invasors islamicos, que la trasladoron en o sieglo XI ta Delhi, on encara la trobamos. Bi habió progresos en medicina, y por eixemplo Susruta en o sieglo IV ixemenó a practica d'a disección.
Cambeo relichioso y social
Cuan os Gupta plegoron a lo poder a India yera mayoritariament budista y os comerciants teneban o poder economico. Os budistas consentiban a puyata d'atras relichions y se contentaban con tener o tracto favorable que teneban con atras dinastías. Encara que hinduistas, os Gupta veyeban en o budismo yera una ferramienta pa reforzar o comercio exterior, y s'interesaban en a suya teoría filosofica, plegando a fundar universidaz como a de Nalanda en as que o budismo esdevién pura metafesica.
Pedro Recuenco
Dimpués d'haber estato ordenato diacono con os escolapios, adedicó la suya vida a l'amostranza, primero en Daroca (1949-1951) y dimpués en Irache y Albelda (1951-1956) y en Logronyo, an que impartiba Latín, griego, Literatura, Historia, Arte, Francés, Anglés y Filosofía.
Entre 1993 y 2001 estió postrato por la enfermedat, pero se refizo y s'en fue ta la India, en do treballó como mosen calasancio, adscrito ta la misión de la provincia escolapia d'Archentina en Kanyakumari y Bangalore con los futuros postulants y teologos escolapios indios.
Fanyanars
Cheografía
O lugar de Fanyanars ye situato a 499 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 13 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya comarca y provincia.
Katoomba
Katoomba ye un puesto de salida d'excursions por os Monts Azuls. Seguntes o censo oficial de 2011, Katoomba teneba una población de 8.016 personas.
Sierra de Miñana
Hidrografía
La versant ueste de la sierra desaugua enta lo río Algadir, la versant este y nord-este lo fa enta los ríos Carabán y Monegriello.
Freilassing
Freilassing ye un municipio de quasi 16.000 habitants situau en o sudeste Bavera, Alemanya. Perteneixe a la provincia d'Alta Bavera y a o districto de Berchtesgadener Land. Se puet considerar a Freilassing como a localidat mas gran de l'aria metropolitana de Salzburgo, a famosa ciudat austriaca que ye situada a l'atro canto d'a muga.
Baños de Ebro
A suya población ye de 329 habitants (2010) en una superficie de 9,46 km², con una densidat de población de 34,78 hab/km².
Burgunyons
Etnonimo
O toponimo Borgonya provién de Burgundia, tierra d'os burgundios, un pueblo chermanico sozmeso por os francos. En anglés a mesma "Borgonya" ye dita Burgundy.
En a "Cronica de Morea" ya veyemos o chentilicio u etnonimo aplicau a lo pueblo de luenga neolatina:
Estornudo
De regular, o provoca a irritación d'a mucosa nasal por bella particula extranya y fa una función más que más pa desfensa d'o cuerpo. Manimenos, tamién puet estar simptomatico d'una alerchia u d'o muergo que causan o resfriau común u a gripe.
Tajahuerce
Toponimia
O toponimo Tajahuerce s'interpreta a partir d'a evolución d'o latín TALLEARE ("tallar"), y FORFICE ("tiseras").
O Flaire
Ye a cima norte d'a Collaradeta y se debanta por dencima d'o cul d'Ip. Sobre a suya crencha ueste bi ha un gran uello natural dito "O Puent".
Robres
Robres ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca situato en a comarca d'os Monegros. Fa parte d'o partiu chudicial de Uesca.
Toponimia
Vién de l'antigo aragonés de tierra plana Robres, encara que en o lugar emplegan a palabra cajico pa dicir a lo caixico (Quercus faginea). igual que Arricla, en a Edat Meya tenió una variant con A debant de R: Arrobres: (1184).
Luengas y parlas
O lexico d'intrés etnografico de Robres se conoix relativament bien por figurar esta localidat en l'ALEANR, con a sigla Hu 305.
Guinea (rechión)
thumb|250px|Mapa de l'ueste d'Africa, arredol de l'anyo. 1736, "explicando que perteneixe a Anglaterra, Holanda, Dinamarca, ecetra." Guinea ye a denominación tradicional d'a rechión d'Africa que bi ha en a redolata d'o Golfo de Guinea. Por o norte o suyo territorio incluye as rechions de sabana y selva tropical y remata en o Sahel.
Etimolochía
A etimolochía de "Guinea" ye dubdosa, pero ye intresant dende o punto de vista d'a lingüistica aragonesa porque se relaciona con a parola "aguineu", que presenta en aragonés tota una serie de significatos peyorativos, por eixemplo en aragonés d'o Viello Sobrarbe se diz mal aguineu a un enredaire que no para, en l'aragonés de Sierra Ferrera se diz aguineu pa belún que se precipita a fer cosas con poco chuicio u belún que ye flaco, y en chistabín belún que no te'n puetz fiar (ser piyor que l'aguineu), como tamién en fovano; tamién se diz aguineu en bel puesto a lo muixón Delichon urbicus.
Sobre l'orichen d'a parola aragonesa "Aguineu", con diferents significatos, toz peyorativos, existe a hipotesi que en l'algarabía u arabe andaluz existise a variant qināwa pa dicir "negro de Guinea", y como muitos negros de Guinea yeran esclaus bi heba tota una serie de prechudicios arredol d'ells, prechudicios que adquieren as clases sozmesas a clases dirichents esclavistas u no. En o norte d'Africa bi ha una confraría mistica dita Gnāwa formata por descendients d'esclaus d'Africa Occidental que encara conservan rasgos racials negroides, y ye bien representata entre os rifenyos.
Exarc de Moncayo
Curiosidaz
Exarc tenió la biblioteca mas important de temas aragoneses, la Biblioteca Moncayo, creyada por Santiago Marquina, padre de Luis Marquina, lo popular librero zaragozano. Esta biblioteca de temas y autors d'Aragón tien mas de 10.000 libros. Mientres yera en Exarc yera ubierta a lo publico en cheneral y a sobén visitada por investigadors y estudiosos; la prenió Ibercaja y la conserva en la Biblioteca José Sinués de Zaragoza.
Al-Andalus
Relichión
O islam de l'Al-Andalus yera a lo principio relativament ubierto y liberal y con pocos movimientos realment heterodoxos. Esto remató con a intervención d'os Almurabiz y Almuades, que imposoron una traza ortodoxa y rigurosa de l'Islam.
Monts Azuls (Australia)
Bi ha un gran numero de picos d'arredol de 1.000 metros d'altaria. O punto mas alto, un pico sin denominación, tien 1.189 metros.
Punta d'es Millars
A punta d'es Millars (en castellano Pico Millares), ye una montanya pirenenca de 2.938 metros d'altaria.
Penya Somola Baixa
A penya Somola Baixa (en castellano peña Somola Baja) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.574 m.
Sopeira
Cheografía
D'o suyo termin fan parte os lugars d'Aulet, Pallerol y Santorens.
Anas platyrhynchos
L' azulón (Anas platyrhynchos (Linnaeus, 1758) ) ye una au d'a orden d'os Anseriformes y familia Anatidae que se reproduz a traviés d'a America atemperada y subtropical, Eurasia y Africa d'o Norte, y s'ha introduciu en Nueva Zelanda, Australia, Perú, Brasil, Uruguai, Archentina, Chile, Colombia, as Islas Malvinas y Sudafrica.
Sierra de Martés
Medio ambient
La sierra de Martés ye protechida baixo la fegura legal de Puesto d'Intrés Comunitario (PIC) y conta con belas microrreservas de flora.
Sierra Ferrera
En o suyo extremo sudoriental bi ha un vértiz cheodesico con una altaria de 1.828 metros y en a cima d'a penya Montanyesa un atro.
Sierra de Nava Alta
En la sierra de Nava Alta ye lo Santuario de la Virchen de Rodanas, 12 km a l'ueste d'Epila.
Londres
Historia
Sindembargo, a creixencia d'a ciudat de Londres (en superficie y en población) esdevenió en o sieglo XIX, con a Revolución industrial, cuan a ciudat yera o prencipal centro industrial britanico y a capital financiera d'o país.
Pero Ferrández d'Íxar y Chil
Accions en la Baronía d'Íxar
En 1307 lo concello d'Íxar entabló pleito con lo concello d'Alcanyiz por las mugas d'una defesa, pleito que perdió.
Mieres (Chirona)
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Brugueroles, Ruïtlles, El Samuntà de Baix y El Samuntà de Dalt.
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Erich Waschneck
Erich Waschneck yera fillo d'o ferrero Karl Hermann Waschneck y d'a muller suya Therese Emilie, de soltera Schneider. Dimpués de graduar-se a escuela segundaria, estudió Pintura en a Hochschule für Grafik und Buchkunst Leipzig. Dentró en contacto con a industria cinematografica dende 1907, quan prencipió a pintar cartels ta ixe medio. Dimpués treballó como fotografo ta dimpués esdevenir assistent de camara d'o camara Fritz Arno Wagner. En 1921 faciñó lo suyo primer treballo independent como camara en l'adaptación d'o cuento Die Geschichte von dem kleinen Muck de Wilhelm Hauff y dica l'anyo 1924 partecipó como camera en a-saber-las prouccions cinematograficas.
Fuente de Pedro Naharro
Fuente de Pedro Naharro ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca y comarca d'a Mancha de Cuenca.
Pasqual Contín
Fue trobau por Encarnación Marín Padilla entre 1987 y 1988.
Cheografía d'Aragón
right|thumb|300px|O [[pico Aneto, o pico de mayor altaria d'Aragón con os suyos 3.404 metros.]] A Cheografía d'Aragón se refiere a la cheografía fisica, a la cheografía humana y a la cheografía politica d'Aragón.
Barrio
Un barrio u barri (de l'arabe hispanico bārrī, exterior) ye una subdivisión cheografica adintro d'una ciudat, lugar u districto. Os barrios son por un regular comunidaz socials con una considerable interacción personal entre os suyos habitants. L'orichen d'un barrio puet estar una decisión administrativa (gosando coincidir en iste caso con un districto), una iniciativa urbanistica (por eixemplo un grupo de casas construitas por una interpresa a os suyos treballadors) u simplament creyar-se por o sentimiento de pertenencia a una comunidat d'os suyos habitants, en iste caso basato a sobén en a historia u a proximidat. En bels puestos d'a cheografía aragonesa se troba o termín vico (d'o latín vicum, aldeya) fosilizato en a toponimia.