cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Francisco Ponzán
Biografía
Naixiu en Oviedo a causa d'o destín de su pai como ferroviario, a suya familia tornó luego enta Uesca, an curso os suyos estudios. Estió disziplo de Ramón Acín. Entre octubre de 1936 y aviento d'o mesmo anyo, formó parti d'o Consello Rechional d'Esfensa d'Aragón; baixo a presidencia de Joaquín Ascaso s'ocupó de Transportes y Comunicacions. Quan o Consello d'Aragón estió disuelto por o gubierno republicano, en agosto de 1937, pasó a integrar-se en o Servicio d'Información d'o X Cuerpo de l'Exercito, en o SIEP (Servicio d'Información Especial Periferica), que ampró notables servicios de sabotache y información dimpués d'as linias enemigas.
En producir-se a invasión alemana de Francia, o Grupo Ponzán mete en 1941 a suya organización a o servicio d'o ret Pat O'Leary, a mas amplia y important ret d'evasión, información y correu a o servicio d'a resistencia y os aliatos entre 1940 y 1944. O ret Pat O'Leary prenió o nombre d'o pseudonimo por o qual se conoixeba en os meyos d'a resistencia a Albert Guérisse (tamién conoixiu como que Pat), cheneral de división y medico de l'exercito belga. Ponzán entabla asinas relación con os servicios secretos aliatos, angleses, franceses y belgas (ret Sabot), en linia con o suyo plan d'actuación antifranquista, qüestión ista que no estió acceptada por o Consello Cheneral d'o Movimiento Libertario en l'exilio, por o que fuo desautorizau organicament. A faina d'o Grupo Ponzán dentro d'a organización Pat O'Leary se centró mayoritariament en replegar aviadors aliatos que cayeban en suelo francés, amagar-los y facilitar-les una residencia, procurar-les ropa, minchada, asistencia medica y documentación falsa, pa que dimpués de cruciar os Pireneus podesen tornar a territorio aliato vía Portugal y Chibraltar.
Calzón
En o vestiu tipico aragonés, o calzón se mete alto d'unas marinetas que fan a función de ropa interior, anque normalment as en deixan veyer un poquet por debaixo. Pa conseguir ixe mesmo efecto anque sin estar incomodos, bells calzons de confección moderna, como os que se comercializa pa fiestas y romerías populars en mutos puestos d'Aragón, lievan uns manguitos con gomas cusius en os baixos que aparentan a parte vistable d'as marinetas d'os vestius tradicionals de verdat.
Barranco d'Airés
O suyo naixedero se troba baixo o cubilar de Plana Canal, en o municipio de Puértolas y desemboca en o río Bellós chunto a o lugar de Puyarruego.
Prencipau da Pontinha
L'unico edificio d'o prencipau ye o fuerte de São José (en portugués Forte de São José). O chefe de gubierno d'o país ye o Prencipe Prince D. Renato Barros.
Historia
A historia d'a isleta prencipia l'1 de chulio de 1419, quan os navegants portugueses João Gonçalves Zarco y Tristão Vaz Teixeira, a o servicio d'o prencipe Henrique o Navegant, desembarcan en a roca y prencipian con a construcción d'o fuerte que encara hue se puet veyer.
Pietralata (metro de Roma)
A gara de Pietralata ye una gara d'a linia B d'o Metro de Roma que estió debantada l'8 d'aviento de 1990 como una gara soterrania. Se troba en o districto de Pietralata baixo o viale d'o mesmo nombre.
Berriatua
Cheografía
A localidat de Berriatua se troba situata en a val d'o río Artibai, a 30 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 56 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Guitarra electrica
Historia
Gibson, como tantos atros constructors, ya heba experimentato con l'uso de pastiellas en guitarras acusticas, pero estió en os anyos 50 cuan sacó a o mercato a Gibson Les Paul. Les Paul ha dito que o merito d'o invento ye d'él. Tan y mientres, en os anyos 40 a companyía de Leo Fender heba presentato a Fender Broadcaster, que dimpués se rebaptizó como Fender Telecaster. Atras fuents parlan d'un tercer inventor, Paul Bigsby, que yera investigando en ixe mesmo campo mientres lo feban Gibson y Fender.
Etxebarria
A suya población ye de 823 habitants (2007) en una superficie de 18,10 km², con una densidat de población de 45,47 hab/km².
Guitarra electrica
Prencipals interpretes
200px|thumb|[[Johnny Winter, en o Santa Monica Civic Auditorium, 1969. Photo by John Kadvany.]]
Mas birras
O grupo yera compuesta por Maurizio Aznar (guitarra y voz), Miguel Mata (baixo) y Víctor Jiménez (batería) y Mariano Ballesteros (saxo) (una incorporación posterior) y contó con a constant colaboración d'o musico y compositor aragonés Gabriel Sopeña. Plegó a gravar cinco vegadas durante a suya curta historia. Amás d'a canción citada antis, produció atras magnificas como "Cass, la chica más guapa de la ciudad".
Manuel Buenacasa Tomeo
Dimpués, destacó en a organización d'a CNT en Aragón, estando impulsor d'a vada cheneral de 1920 en Zaragoza, mesmo que director de Cultura y Acción, organo de l'anarcosendicalismo aragonés. En zaguerías d'a dictadura de Primo de Rivera s'exilió en a ciudat de Tolosa, no tornando a Espanya dica 1930. Mientres a guerra civil estió en Barcelona, exiliando-se en rematar a guerra con a victoria franquista. En o exilio en Francia treballó por a reconciliación entre os diferents sectors d'a CNT dica a suya muerte.
Ballestilla
A ballestilla ye un instrumento de navegación antigo emplegato ta mesurar l'altaria d'o sol y atros astros sobre l'horizont con a fin de fer servir a información asinas obtenita en a navegación nautica.
Plaza Imperial
En o suyo momento d'esplendor contaba con 170 botigas y un tren monorradil que uniba as dos partes d'o complexo. Manimenos, a crisi economica de 2008 y a competencia d'atros centros comercials como Puerto Venecia, suposoron a dentrada en decadencia. En 2019 solament quedaban ubiertas dos botigas.
Grancasa
GranCasa ye un centro comercial d'a ciudat de Zaragoza (Aragón) que se troba en o districto Actur-Rei Ferrando. Se fació a devantadera l'11 de marzo de 1997 y yera o centro comercial mas gran d'a Val de l'Ebro dica l'ampliación de Puerto Venecia o 14 de chinero de 2011, tamién en Zaragoza.
Centro comercial
Centros comercials d'Aragón
O primer centro comercial que s'ubrió en Aragón estió o Centro Comercial Independencia, u tamién conoixiu como El Caracol (en aragonés O caragol), en Zaragoza en 1985.
Puerta Cinegia
O Centro Comercial Puerta Cinegia ye un centro comercial que se troba en a Plaza d'Espanya en Zaragoza (Aragón). Estió feito a devantadera o 26 de noviembre de 2004. Amás d'o centro comercial o complexo poseye una zona d'usinas y unatra residencial.
Prene o suyo nombre de l'antiga puerta que se trobaba asti.
Baixo electrico
As cuerdas se pulsan mas que mas con os didos index, cordial y pulgar d'a man dreita (u cucha si o musico ye zurdo), u fendo servir una puga. Tamién bi ha atras tecnicas de tanyer como son o slap, o popping, o tapping u o thumping.
Funcionamiento
A traza de producir o sonito ye a mesma que en a guitarra electrica: as vibracions d'as cuerdas alteran o campo magnetico d'unas pastiellas electromagneticas que convierten ista alteración en una corrient electrica. Ista corrient s'amplifica y s'emite por un altavoz. Evidentment, variando as components electronicas y a confeguración de l'amplificador y de l'altavoz s'obtienen timbres diferents.
Ispaster
A suya población ye de 662 habitants (2008) en una superficie de 22,62 km², con una densidat de población de 29,27 hab/km².
The X-Files
A serie de televisión orichinal estió en antena d'o 10 de setiembre de 1993 dica o 19 de mayo de 2002 en Fox. Abarcó nueu temporadas, con 202 episodios. Una decena temporada de nomás seis episodios s'engueró o 24 de chinero de 2016 y remató o 22 de febrero de 2016. Amás d'a serie de televisión, s'han enguerau dos largometraches: The X-Files (1998) y The X-Files: I Want to Believe (2008).
Colechio Profesional d'Incheniers Tecnicos en Informatica d'Aragón
Historia
Lo 7 d'octubre de 2018 se creya la comision chestora pa la creyación d'o Colechio Profesional d'Incheniers Tecnicos en Informatica d'Aragón.
Fins
Las fins esencials d'o Colechio Profesional d'Incheniers Tecnicos en Informatica d'Aragón, son establidas en l'articlo 8 d'as Ordinacions Chenerals:
Herradón de Pinares
Herradón de Pinares ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
Günther Haensch
Günther Haensch (22 d'abril de 1923, Múnich, Alemanya – 10 de mayo de 2018, Augsburgo, Alemanya) estió un lingüista y lexicografo alemán. Estió un especialista en dialectolochía catalana y aragonesa, y tamién publicó diccionarios mas chenerals y atros treballos arredol d'a cultura espanyola y francesa.
Neolitico
right|thumb|300px|[[Ferramientas neoliticas.]] right|thumb|300px|[[Estrals de piedra polita trobatos en Bretanya.]] right|thumb|300px|O Neolitico en [[Europa.]] Se conoix con o nombre de Neolitico (d'o griego νέος, néos, "nuevo", y λίθος, líthos, "piedra", "piedra nueva") a una parte d'a Prehistoria (u millor d'a dita Edat de Piedra), caracterizata por o descubrimiento de l'agricultura y d'a ganadería (y con l'alacez de l'alfarería), que ye asinas cuan l'ombre esdevién sedentario. Mesmo en o suyo nombre se veye a contraposición con o Paleolitico ("piedra viella"), y o termin estió una propuesta d'o John Lubbock, ta fer referencia a una traza nueva ta treballar as ferramientas en piedra, que no nomás se percutiban a golpes sino que a mas se puliban.
Medico
O prencipal obchectivo d'o medico, y por extensión, d'a Medicina, ye "parar cuenta d'a salut d'o pacient y aliviar o suyo sofimiento". "O medico pocas vegadas cura, a vegadas alivia, pero siempre ha d'aconortar".
Tuca de Mulleres
Cheografía
A suya cima se en una cresta de tormos, de forma suau en o suyo conchunto, orientada de norte enta o sud.
A versant ueste, a val de l'Escaleta, ye toda ella una tartera de bloques luenga con seis chicotz estanyos d'orichen glacial, que desauguan a o plan d'Aigualluts, a on as auguas se mezclan con as procedents d'a val de Barrancs. Os dos ríos ya chuntos tornan, por un curioso fenomeno karstico, en un luengo recorriu baixo tierra dica a val d'Arán, en o puesto dito Güells del Joeu, en l'Artiga de Lin, alimentando a la fin a la Garona.
Neolitico
Os prehistoriadors dividen iste periodo en tres fases:
Leyonés bercián
Seguntes clasificacions y mapas d'o dominio lingüistico astur-leyonés o leyonés que se charra en La Cabreira (cabreirés), faría part d'o bercián u sería una parla diferent pero afín adintro de l'astur-leyonés occidental.
Club d'os 27
miniatura|Graffiti adedicato a os miembros d'o Club 27 en a ciudat de Tel Aviv, Israel O Club d'os 27 (en idioma anglés The 27 Club, Forever 27 Club o Club 27) ye un termin que fa referencia a un grupo de mosicos populars que amortaron con 27 anyadas, mayorment a causa de l'abuso de l'alcohol y as drogas. En a lista oficial toz son artistas estatounitenses y britanicos, anque en altras listas s'incluyen artistas de diversos cheneros mosicals.
Río Sant Lorient
Afluents prencipals
Os prencipals afluents son: Ottawa, Saint-Maurice, Saint-François, Chaudière, Saguenay, Manicouagan y Outardes, dentre altros.
Gabriel Sopeña
Sopeña ha composau habitualment cancions en aragonés: Direzional (poema d'Eduardo Vicente de Vera, Zaragoza, 1952, Una ciudad para la paz, 2000), Mai (con texto de Ánchel Conte y diversas versions) y L´Albada de l´ababol (Es a veces amar, 2014, cantada por Olga y los Ministriles, con texto en castellano d'o propio Sopeña y versión en aragonés de Ánchel Conte).
Leyonés centro-occidental
A parla de La Cepeda ye una d'as variants mes estudiadas y existe o termin cepedanu ("cepedán") pa referir-se a la variedat leyonesa charrada n'esta comarca. Tamién os maragatos charran una variant leyonesa propia, o maragato.
Higuera de las Dueñas
A suya población ye de 262 habitants (2019) en una superficie de 35,18 km², con una densidat de población de 7,99 hab/km².
Georges Simenon
Georges Joseph Christian Simenon, naixito de Lidje (provincia de Lidje, Valonia, Belchica) o 13 de febrero de 1903 y muerto en Lausana (cantón de Vaud, Suiza) o 4 de setiembre de 1989, estió un escritor belga en luenga francesa, muit conoixito autor de novelas de chenero policiaco, destacando por o suyo personache d'o Comisario Maigret, encara que ye autor de cuantas atras obras, y no nomás policiacas.
Darmstadtio
O darmstadtio (antis mas conoixito como ununilio) ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo Ds y numero atomico 110, estando alavez un d'os atomos súper pesatos. Ye un elemento sintetico que decaye a escape; os suyos isotopos de masa 267 a 273 tienen periodos de semidesintegración de l'orden d'os microsegundos. Manimenos, s'han puesto sintetizar tamién recientment isotopos mas pesatos de masa 279 y 281, mas estables con periodos de semidesintegración de 180 milisegundos y 11,1 segundos, respectivament. Debito a la suya presencia en o grupo 10 se creye que iste elemento puet estar un metal solido brillant.
Historia
Fue creyato por primera vegata o 9 de noviembre de 1994 en a Gesellschaft für Schwerionenforschung en Darmstadt, Alemanya, por P. Armbruster, S. Hofmann, G. Münzenberg y otros. Nunca no s'ha visto y nomás bells poquetz atomos d'o mesmo han estato creyatos por a fusión nucleyar chenerata a traviés d'o bombardeyo d'isotopos de plomo (208Pb) con ions aceleratos de níquel (62Ni, 311 MeV), en un acelerador d'ions pesatos. O elemento fue nombrato por a IUPAC en agosto de 2003 en honor a la ciudat a on se descubrió, Darmstadt.
Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz
Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz (Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz en basco y oficialment, Arbácegui y Guerricaiz en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca de Lea-Artibai.
Esbarizaculos
Por a suya forma
thumb|270px|Esbarizaculos en espiral Os esbarizaculos son tradicionalment metalicos, ubiertos y con una superficie recta. Manimenos, bi ha atras menas de esbarizaculos: thumb|270px|Esbarizaculos en un parque aquatico
Components
Os components d'un esbarizaculos aquatico pueden variar d'alcuerdo a l'uso que se'n faiga, pero basicament en un parque aquatico bi ha:
Fricativa postalveolar sonora
A fricativa postalveolar sonora ye un tipo de sonito consonantico emplegato en cuantas luengas parlatas. Se trascribe en l'AFI, una Z|zeta latina minuscla con coda que provién d'as Z|zetas medievals cursivas. En a notación romanica se representaba como []. No se troba en aragonés, pero sí que se troba en catalán septentrional, en occitán y en francés. Existió en castellano medieval y encara existe en chudeocastellano. En muitas luengas se troba pero solapato con o correspondient sonito palatal.
Larry Bird
Larry Joe Bird, conoixiu esportivament como Larry Bird y naixiu o 7 d'aviento de 1956 de West Baden Springs, Indiana, Estaus Unius, ye un chugador, y posteriorment entrenador, estausunidense profesional de baloncesto, hue retirau d'a practica esportiva profesional. Tien una altaria de 2,06 metros y ocupaba en o campo a posición d'alero, chugó mientres tota a suya vida esportiva pa o mesmo equipo, os Boston Celtics y ye considerau como un d'os millors aleros de baloncesto de siempre.
Turdidae
Descripción
Son especies de paixaros forestals, que viven en un amplo abanico de selvas diferents, pero siempre dependients de puestos con arbolau. Mayoritariament insectivoras, tamién minchan fruitos y simients diversas.
Arantzazu
Arantzazu (Arantzazu en basco y oficialment, Aránzazu en castellano) ye un municipio d'a comnidat autonoma d'o País Basco, provincia de Bizcaya y comarca d'Arratia-Nerbioi.
A suya población ye de 325 habitants (2010) en una superficie de 3,75 km², con una densidat de población de 86,67 hab/km².
Arakaldo
Arakaldo (Arakaldo en basco y oficialment, Aracaldo en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Bizcaya y comarca d'Arratia-Nerbioi.
Theria
Os terios (scientificament -en latín- Theria) son una subclase d'animals mamiferos, a principal por numero d'especies actuals que concabe. Se caracterizan porque por cuentas de meter un uevo, os embrions se desenvolican en l'interior de l'utero de su mai.
Seaborguio
O seaborguio ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo Sg y de numero atomico 106.
Pete Maravich
Peter Press Maravich (22 de chunio de 1947 d'Aliquippa, Pennsilvania, Estaus Unius - 5 de chinero de 1988 en Pasadena, California, Estaus Unius), tamién conoixito con o suyo embote Pistol Pete, estió un chugador profesional estausunidense de baloncesto. Teneba una altaria de 1,96 metros y ocupaba a posición de base.
Bedia
Cheografía
A localidat de Bedia se troba situada a 60 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 14 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Doctor Who
Prencipiando con William Hartnell, tretze actors han encabezau a serie como o Doctor, y en 2017 Jodie Whittaker se convirtió en a primera muller en interpretar o paper. A transición d' un actor a l'atro ye escrita en a trama d'o programa con o concepto de recheneración en una nueva encarnación, un dispositivo de trama en o qual un Sinyor d'o Tiempo se "transforma" en un nuevo cuerpo quan l' actual ye masiau danyau pa sanar por un regular. A interpretación de cada actor ye unica, pero todas represientan etapas en a vida d'o mesmo personache y chuntas forman una sola vida con una sola narrativa. A caracteristica de viache en o tiempo d' a trama significa que diferents encarnacions d'o Doctor se troban ocasionalment. thumb|[[Jodie Whittaker ye l'actual Doctor dende 2017.]]
Alversarios
Quan Sydney Newman encargó a serie, especificament no quereba perpetuar o cliché d'o "mostro d' uellos saltons" tipico d' a sciencia ficción d'ixa epoca. Manimenos, os mostros yeran populars entre o publico y se convirtioron en un elemento basico de Doctor Who quasi dende o prencipio.
Smoothie
Historia
O smoothie promana d'a tradición de prener mesturas de fruita fresca batida, en os países tropicals d'America Latina. Ista tradición ancestral pasó enta Estaus Unius an rapidament se metió de moda.
Contraversia
Os smoothies son promocionaus como que una bebida con nutrients beneficiosos pa la salut, elaborada con fruita natural que aporta una gran cantidat enerchetica. Manimenos diversos estudios han amostrau que contienen una enorme cantidat de zucre. Bellas organizacions han advertiu que o consumo de smoothies no equivale a consumir fruita fresca.
Freguesía
A freguesía ye rechita por una chunta de freguesía, un organo executivo que ye trigato por os miembros d'a respectiva asamblea de freguesía, fueras d'o president (o primer candidato d'a lista mas votata ye automaticament nombrato president d'a Chunta de Freguesía). L'asamblea de freguesía ye un organo trigato dreitament por os ciudadans censatos en o territorio d'a freguesía.
Charro (desambigación)
Charro puet estar:
Triache
thumb|300px|Etiquetas que se fan servir pa lo triache.
Tinder
thumb|Tinder. Tinder ye una aplicación pa telefons mobils de citas en linia que permite a os usuarios observar atros perfils de forma anonima pa indicar si les fa goyo u no en función d'as suyas fotos, una chicota biografía y intréses comuns. Una vegada que dos usuarios s'han "emparellau", pueden intercambiar mensaches pa concretar una trobada.
Anorexia niervosa
L'anorexia niervosa ye, de conchunta con a bulimia, un conchunto de trastornos d'a conducta alimentaria y un d'os prencipals desordens alimentarios, tamién clamaus trastornos psicochenico de l'alimentación. Lo que distingue a l'anorexia niervosa ye lo refusamiento d'a birolla per parti d'o malauto y l'espanto obsesivo a engordar, que puede conducir-le a un estau d'inanición. Ye decir, una situación de gran debilidat ocasionada per una inchesta insuficient de nutrients alacetals. En casos grieus puede desembolicar desnutrición, fambre, amenorrea y extenuación.
IOS
thumb|300px|iOS.
Esclerosi multiple
thumb|300px|Una chagalona con esclerosi multiple.
Selfie
thumb|300px|[[Bill Nye, Barack Obama y Neil deGrasse Tyson fan un selfie.]] Un selfie ye una fotografía dichital de autorretrato d'una persona u una colla, cheneralment presa con una camera dichital u un telefón móbil, que se puede sostener en a man u sostener con un tocho pa selfies. Os selfies a ormino se comparten en os retz socials, a traviés de servicios de retz socials como que Facebook, Twitter, Snapchat y Instagram.
Igorre
Cheografía
A localidat d'Igorre se troba situada a 85 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Butt plug
thumb|250px|Butt plug. Un butt plug (de l'anglés butt plug "tape d'o cul") ye un chuguet sexual que ha estau disenyau pa estar ficau en o bodiello cular pa obtener placer sexual. Son pareixius a os consoladors pero gosan estar mas curtos y tienen o suyo canto campanudo u ixamplau pa privar a suya inserción total en o bodiello cular.
O primer butt plug se clamó Rectal Dilator y estió inventau por Frank E. Young en 1892. ​
Charro (parla)
palabras tipicas d'a parla salmantina actual son lígrimo ("puro"), urganero ("forigador") y veyudo ("viduo").
Lemoa
Cheografía
A localidat de Lemoa se troba situada a 80 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 21 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Idioma intereslau
O intereslau (medžuslovjansky) ye una luenga artificial creyada en 2006 por os lingüístas Jan van Steenbergen y Vojtěch Merunka con a fin de fer mas fácil a comunicación entre os pueblos eslaus. La gramatica ye una forma simplificata de l'antigo eslau eclesiastico, o vocabulario s'alezata en as luengas eslavas modernas. S'escribe tanto en alfabeto cirilico como en alfabeto latino.
BDSM
O termin BDSM se rechistró por primera vegada en una publicación de Usenet en 1991, y s'interpreta como una combinación d'as abreviaturas anglesas B / D (Bondage and Discipline), D / s (Dominance and submission) y S / M (Dominance and submission). BDSM agora s'usa como una frase cheneral que cubre una amplia gama d'actividatz.
Tozal de Puyal Samper
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Lista de picos d'a provincia de Zaragoza
Ista ye una lista de picos d'a provincia de Zaragoza ordenaus en quatre zonas: Alta Zaragoza y Prepireneu, Sierra de Moncayo, Sierras d'o Sistema Iberico y Depresión d'Ebro. En negreta se mete o pico más alto de cada zona.
Mont de Pisa
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Ubide
A suya población ye de 158 habitants (2008) en una superficie de 2,90 km², con una densidat de población de 54,48 hab/km².
Zeanuri
Cheografía
A localidat de Zeanuri se troba situada a 203 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Urduña
Urduña (Urduña en basco y oficialment, Orduña en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, territorio historico y provincia de Bizcaya y comarca d'Arratia-Nerbioi.
Sudoku
thumb|Sudoku. O sudoku (d'o chaponés: 数独 sūdoku) ye un chuego trencacabezas que s'inventó en zaguerías d'o decenio de 1970, adquirió popularidat en Chapón en o decenio de 1980 y se dio a conoixer en l'ambito internacional en 2005 quan numerosos periodicos empecipioron a publicar-lo en a suya sección d'entretenedera. ​L'obchectivo d'o sudoku ye replenar una quadricla de 9 × 9 celdas (81 caixetas) trestallada en subquadriclas de 3 × 3 (tamién clamadas "caixas" u "rechions") con as zifras de l'1 a o 9 partindo de qualques numeros ya disposaus en qualques d'as celdas.
Fruiz
Fruiz (Fruiz en basco y oficialment, Frúniz en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca de Mungialdea.
A suya población ye de 408 habitants (2008) en una superficie de 5,73 km², con una densidat de población de 71,20 hab/km².
Neophron percnopterus
A voleta u milopa (Neophron percnopterus (L., 1758), localment tamién dita aliga blanca, ye un au carnucera falconiforme d'a familia Accipitridae.
Ye una especie propia de latitutz tropicals y subtropicals d'o Viello Mundo, anque en buena cosa d'os territorios por a on ye destribuida la suya presencia ye estacional como conseqüencia d'os suyos costumbres migradors.
Meñaka
Meñaka (Meñaka en basco y oficialment, Meñaca en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca de Mungialdea.
A suya población ye de 664 habitants (2008) en una superficie de 12,70 km², con una densidat de población de 52,28 hab/km².
Iridio
O iridio ye un elemento quimico de numero atomico 77 que se sitúa en o grupo 9 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye Ir. Se tracta d'un metal de transición, d'o grupo d'o platín, duro, fráchil, pesato, de color blanca archent. S'emplega en aleyacions d'alta resistencia que pueden soportar altas temperaturas. Ye un elemento poco abundant y se troba en a naturaleza en aleyacions con platín y osmio. Ye o elemento mas resistent a la corrosión. S'emplega en contactos electricos, aparatos que treballan a altas temperaturas, y como achent endurecedor d'o platín.
Aliaus (Primera Guerra Mundial)
Estatos Aliaus
y tamién:
Sleeping with the Enemy
Critica
Tanimientres, a critica especializada no estió tan favorable. Asinas, Roger Ebert comentaba que:
San José
San José ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de California. Fa parte d'o condau de Santa Clara, d'an en ye a capital.
Carlos María Collazzi Irazábal
Carlos María Collazzi Irazábal, naixito de Rosario lo 20 de setiembre de 1947, ye un clerigo uruguayo salesiano que fue nombrau bispe de Mercedes lo 15 de febrero de 1995.
San José
A suya población ye de 945.942 habitants (2010) en una superficie de 466,109 km².
Carlos María Collazzi Irazábal
Biografía
Fue consagrau bispe lo 26 de marzo de 1995 por lo bispe Andrés María Rubio García.
C
En aragonés
Se recomienda escribir-la tamién en voces en que la consonant final puede presentar, seguntes los dialectos, las realizacions [k] u [Ø]: cloc, poc , clac , cluc , rusac , cuc , bistec , tampoc/tapoc (/).
Como en atros idiomas vecins, i hai palabras en as que as secuencias <ce> y <ci> se puede escribir tanto con <z> como con <c>: azimo/acimo, zedilla/cedilla, eczema/eccema, zenit/cenit, zebra/cebra, zero/cero, zigoto/cigoto, zinc/cinc, zirconio/circonio.
Isleta Grande
A isleta Grande (en portugués Ilhéu Grande) ye una isleta situata en l'archipielago d'as Islas Selvagens (Rechión Autonoma de Madeira). Se troba a o sud d'a Selvagem Pequena.
Imperio Alemán
Se conoix con o nombre d'Imperio Alemán a o rechimen politico que bi heba en Alemanya dende o 18 de chinero de 1871, cuan remató a Unificación d'Alemanya dimpués d'a Guerra Franco-Prusiana, dica noviembre de 1918, cuan Alemanya perdió a Primera Guerra Mundial y o emperador Guillén II abdicó en esclatar a dita Revolución de Noviembre.
Alcañices
A suya población ye de 1.122 habitants (2008), en una superficie de 54,76 km² e una densidat de población de 20,4 hab/km².
Francesco Totti
Francesco Totti (Roma, 27 de setiembre de 1976) ye un futbolista italiano, chugador dende 1992 de la A.S. Roma, en a posición d'o debantero. Ye capitán de la Roma.
Apicultura
Apicultura en Aragón
En Aragón bi ha tres tipos tradicionals d'arnas:
Uno d'os libros d'apicultura viellos mes celebres s'editó en Zaragoza en o sieglo XVII. O suyo títol ye Perfecta y curiosa declaración de los provechos grandes que dan las colmenas, y alabanza de las abejas. L'autor ye o magallonero Jaime Gil y ye considerau como o gran referent de l'apicultura tradicional en Espanya.
Prau
Se veiga tamién
Temas relacionaus:
Lewis Capaldi
En l'anyo 2018 grabó lo suyo primer single, Someone You Loved, con o qualo tenió a-saber-lo d'exito y alazetó la suya carrera artistica internacional, en plegar en a primera posición en as listas d'exitos de países como Canadá, Estaus Unius, Reino Uniu u Irlanda. O suyo primer álbum estió Divinely Uninspired to a Hellish Extent, en mayo de 2019, que tamién esdevenió un exito de ventas mientres varias semanas en Irlanda y lo Reino Uniu, en obtenendo bellos discos de platín por as suyas vendas. En iste álbum s'incluyiban os singles Hold Me While You Wai y Grace, editando-se en 2020 una versión extendida de l'álbum que tamién incluyiba lo single Before You Go, que tamién heba teniu a-saber-lo d'exito como single, plegando en o top 10 en cuantos países.
Colectividat d'ultramar
Una colectividat d'ultramar (en francés collectivité d'outre-mer u COM) ye una división administrativa francesa definita en a zaguera reforma constitucional de 2003. Encluye os territorios que se richen por l'articlo 74 d'a Constitución francesa, que son os antigos territorios d'ultramar y atras colectividatz con estatus particulars.
Mayotte, una isla de l'oceano Indico, deseparata d'as Comoras en 1976 yera tamién d'antis mas una colectividat d'ultramar, pero dende 2011 ye un departamento d'ultramar.
Aragonés d'as comunidaz aragonesas
L'aragonés d'as comunidaz aragonesas se charró en as comunidaz de Calatayú, Daroca, Teruel y Albarracín, amés d'en as capitals d'ixas comunidaz. Esta zona tamién yera conoixida en la baixa Edat Meya como "extremadura aragonesa".
Gordexola
A suya población ye de 1.704 habitants (2008) en una superficie de 40,97 km², con una densidat de población de 41,59 hab/km².
Rechión d'ultramar
Rechión d'ultramar (en francés Région d'outre-mer) ye a denominación actual ta os departamentos d'ultramar que tienen as mesmas competencias que as rechions d'a Francia metropolitana. Como parti integrant d'a Republica Francesa, tienen representación en l'Asamblea Nacional, o Senau y o Consello Economico y Social, pueden trigar a un miembro ta o Consello Europeu (MEP) y fan servir l'euro como moneda.
Partiu chudicial de Monzón
O partiu chudicial de Monzón ye o partiu chudicial numero 5 d'a provincia de Uesca que tién a suya seu en a ciudat de Monzón y poseye dos chudgaus de primera instancia y instrucción.
Soricidae
Descripción
Tienen a capeza graniza en comparanza con o cuerpo. O cranio no tiene arcos zigomaticos, con a mandibula muit caracteristica, que se le une por medio de dos procesos condiloides. A formula dentaria caracteristica ye 3/1-2, 1/0-1, 1-3/1, 3/3 = 26-32, con os primers incisivos superiors, curtos, con una corona principal y una segunda más discreta que fa pensar más d'una vegada en un segundo dient. Os incisivos inferiors son largos y con una sola corona, recordando prou a os d'un radedor.
Selvagem Grande
A Selvagem Grande ye a mayor isla d'as islas Selvagens, parti integrant d'a Rechión Autonoma de Madeira. Tien un aria d'alto u baixo 5 km². A isla perteneixe a o Grupo Nord-este, que encluye amás tres isletas: Sinho, Palheiro do Mar y Palheiro da Terra.
As suyas costas son escarpatas, con bellas espelungas. O suyo punto mas alto ye o Pico da Atalaia, con quasi 163 metros d'altaria. En iste pico, en días de buena visibilidat, se pueden veyer, a o sud, os 3.718 metros d'o Pico de Teide, en a isla de Tenerife, en as Canarias.
Fauna y flora
250px|thumb|left|Selvagem Grande Entre a fauna d'a Selvagem Grande cal destacar as siguients especies: Bulweria bulwerii, Puffinus assimilis, Oceanodroma castro, Sterna dougallii, Anthus berthelotti canariensis, Pelagodroma marina y Calonectris diomedea. Istos dos zaguers estioron obchecto de caza ilegal. Amás tamién bi ha una especie endemica de checo, o Tarentola boettgeri bischoffi.
Besançon
Besançon ([bəzɑ̃sɔ̃] en francés) ye una comuna en o departamento francés de Doubs, rechión d'o Borgonya-Franco Condau, districto de Besançon (en ye a suya capital), capital de 6 cantons: Besançon-1, Besançon-2, Besançon-3, Besançon-4, Besançon-5 y Besançon-6.
Khanato Uigur
En a segunda metat d'o sieglo VIII os uigurs aduyoron a los Tang a esclafar a revuelta d'An Lushan, intervenindo unas quantas vegatas (en una d'ellas saqueyoron a capital Luoyang). Quan a la fin a revuelta remató en l'anyo 763, os uigurs heban de disputar-sen con os tibetans o control d'a rota d'a seda.
Topo (desambigación)
thumb|right|250px|Topo d'a especie [[Talpa europaea.]] Topo (d'o latín vulgar <TALPU) puet estar:
Albuñol
Albuñol ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Costa Tropical (u Costa Granadina) d'a provincia de Granada, en o partiu chudicial de Motril.
A suya población ye de 6.459 habitants (2008), en una superficie de 63,00 km², con una densidat de población de 102,52 hab/km². distribuitos por os lugars d'Albuñol, El Pozuelo, La Rábita, Los Castillas, La Ermita y Los Chaulines, La Balsilla, El Cañuelo, El Castillo de Huarea, Los Chilches, Los Coliches, El Cortijo Bajo, Haza Llana, El Maurel, Los Morenos, Los Rivas, El Saltadero, La Tejera y El Cercado.
Cheografía
A localidat d'Albuñol se troba situata a 250 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 113 km d'a ciudat de Granada, a capital d'a suya provincia.
Partiu chudicial de Tarazona
Municipios
S'incluyen os municipios de: Agón, Ainzón, Alberit de Sant Chuan, Albeta, Alcalá de Moncayo, Ambel, Anyón de Moncayo, Bisimbre, Borcha, Bulbuent, Bureta, Lo Bust, Los Fayos, Frescano, Fuent de Xalón, Grisel, Litago, Lituenigo, Maleixán, Malón, Novallas, Pozuelo d'Aragón, Sant Martín de la Virchen de Moncayo, Santa Cruz de Moncayo, Tagüenca, Talamantes, Tarazona, Torrellas, Trasmoz, Vera de Moncayo y Vierlas.
Jete
Jete ye un municipio andaluz situau en a comarca d'a Costa Tropical (u Costa Granadina) d'a provincia de Granada, en o partiu chudicial d'Almuñécar.
Titanio
O titanio ye un elemento quimico de numero atomico 22 que se situa en o grupo 4 d'a tabla periodica d'os elementos y se simboliza como Ti.
F
En aragonés
F ye en aragonés una fricativa labiodental xorda, a transcripción grafica d'o soniu en l'Alfabeto Fonetico Internacional, AFI ye [f] : alfalz ([al'falθ]), faba (['faβa]), forato ([fo'rato]), trunfa (['tɾuɱfa]), fuso (['fuso]).
Columba livia
A paloma penyasquera u penyacera (Columba livia (Linnaeus, 1758) ), tamién palomo penyazquero u roquero, ye un au columbiforme d'a familia Columbidae y o chenero Columba, natural d'o Viello Mundo y actualment distribuida por buena cosa d'o mundo.
Partiu chudicial de Calamocha
O partiu chudicial de Calamocha, ye o partiu chudicial numero 2 d'a provincia de Teruel que tién a suya seu en o municipio de Calamocha y poseye dos chudgaus de primera instancia y instrucción.
Tuca de Gorgs Bllancs
A tuca de Gorgs Bllancs (en francés pic de Gourgs Blancs, en castellano Guargas Blancas, en occitán Es Gorgs Blancs) ye una tuca d'os Pireneus de 3.128 metros y una prominencia de 220 metros que se troba entre a provincia de Uesca (Aragón) y l'Alta Garona (Occitania).
Salobreña
A suya población ye de 12.684 habitants (2008), en una superficie de 34,91 km², con una densidat de población de 363,33 hab/km².
Chuan I Tzimisces
Dimpués de prener a cadiera imperial forachitó de posicions de poder a los partidarios de Niceforo s'amanó a los partidarios de Román y Teofano:
Itrio
L'itrio ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo Y y de numero atomico 39. Ye un metal de transición de color archent, con caracteristicas comuns a las tierras raras y un d'o dos components usatos ta fer a color roya en a televisión.
Tuca de Crabioles
Toponimia
O toponimo benasqués de Crabioles y gascón de Crabieues fa referencia a un puesto a on se troban crabas.
Román II
En o suyo reinau o cheneral Niceforo Focas reconquirió Creta a los arabes (961). En l'anyo 962 Niceforo conquirió Cilicia y mesmo Halepo, saqueyando o palacio d'o Emir y prenendo 390.000 dinars d'argent, 2.000 camellos y 1.400 mulas, a lo mesmo tiempo que Leo Phokas y Marianos Argyros luitaban contra as incursions hongaras en os Balcans.
Agulla de Crabioles
L'agulla de Crabioles (en francés Aiguille Jean Garnier) ye una tuca d'os Pireneus de 3.016 metros y una prominencia de 10 metros que se troba entre a provincia de Uesca (Aragón) y l'Alta Garona (Occitania).
Tuca de l'Estraperlo
A tuca de l'Estraperlo u tamién conoixida como Crabioles Occidental (en francés pic de Crabioules Occidental, en occitán Es Crabieues) ye una tuca d'os Pireneus de 3.102 metros y una prominencia de 16 metros que se troba en a triple muga entre o municipio de Benás (provincia de Uesca, Aragón) y as comunas d'Òu y Casaus de Larbost (Alta Garona, Occitania).
Punta d'Astorg
A punta d'Astorg (en castellano punta de Astorg, en francés pointe d'Astorg) ye un pico d'os Pireneus con una altaria de 3.354 metros, estando o quarto mas alto d'a cordelera, situau en o macizo d'a Maladeta en a provincia de Uesca, Aragón.
Streptopelia
As tordoletas (deminutivo de tordola) u rolletas (/ru'λetas/~/ro'λetas/; scientificament Streptopelia) son un chenero d'aus Columbiformes en a familia Columbidae.
Selección masculina de fútbol d'Espanya
Plantilla
Ista ye a plantilla que chugó os partidos frente a Malta y Rumanía.
Hispaniola
A Hispaniola (forma latinizata d'o castellano La Española) ye una isla d'o grupo d'as Antillas Mayors, en a mar Caribe, situada a o sudeste de Cuba y a l'ueste de Puerto Rico. Ye a segunda isla mas gran d'as Antillas y d'a mar Caribe, dimpués de Cuba, con una superficie de 76.480 km², una largaria de 650 km y una amplaria maxima de 241 km. Dende fa 150 anyos ye dita Santo Domingo y tamién Haití.
País constituyent
Reino d'os Países Baixos
Dende o 10 d'octubre de 2010, os países constituyents (landen) d'o Reino d'os Países Baixos son:
Zirconio
Ye un metal duro, resistent a la corrosión, parellán a l'acero. Os minerals mas importants en os que se troba son o zircón (ZrSiO4) y a badeleyita (ZrO2), encara que a causa d'o gran pareixito entre o zirconio y l'hafnio (no bi ha atros elementos que se pareixen tanto entre si) realment istos minerals son mezclas d'os dos; os procesos cheolochicos no han estato capables de deseparar-los. S'utiliza mas que mas en reactors nucleyars (por a suya baixa sección de captura de neutrons) y ta fer parti d'aleyacions con alta resistencia a la corrosión.
Chulián l'Apostata
Mencions en fuents aragonesas y navarras
En a traducción que Chuan Ferrández d'Heredia acomandó de "Historia Romana" de Paolo Diacono lo mencionan como Julián:
Columba palumbus
Pertenece a la orden Columbiformes y a familia Columbidae, en a que comparte o chenero Columba con belatras especies, como os palomos domesticos.
Chulián l'Apostata
Mencions en fuents aragonesas y navarras
En "Cronica d'Espaynna" de García d'Eugui dicen:
Coronel Fabriciano
Cheografía
Coronel Fabriciano ye situato a 250 metros d'altaria sobre o ran d'a mar.
Eslau
Eslau puet fer referencia a:
Hafnio
L'hafnio ye un elemento quimico de numero atomico 72 que se troba en o grupo 4 d'a tabla periodica d'os elementos y se simboliza como Hf.
Sufixo -ario
Lo sufixo -ario ye un sufixo que se troba en aragonés en cultismos como armario u rosario como resultau de l'adaptación de palabras latinas con lo sufixo -ARIUS, que por vía patrimonial ha dau lo sufixo -ero.
Phoenix canariensis
A palmera canaria (Phoenix canariensis (Chabaud) ) ye una especie de planta d'a orden d'os Arecales y familia Arecaceae que ye endemica d'as Islas Canarias.
Reino d'o Congreso
O rechimen autoritario podió evitar o contachio revolucionario de 1845 y duró dica a muerte de Nicolau I en 1855 y de Paskievitch en 1856. Dimpués d'a guerra de Crimea encomienza en o Reino de Polonia una liberalización con o cheneral Gortchakov y dimpués o polaco Wielopokski en en 1861-1862 manimenos a liberalización creya impaciencia y en 1863 bi ha una insurrección en Varsovia que s'estendilla ta Lituania en mayo. Dimpués d'estar esclafato o movimiento en 1864 bi ha unatra represión, mes dura encara. As reformas de 1861-1862 son anulatas, cambeyan o nombre de Reino de Polonia por País d'a Vistula, se rusifica a universidat de Varsovia y se persigue l'amostranza d'o polaco. A ilesia catolica tamién ye reprimita, en son confiscatos os biens, os monesterios son cerratos, as asociacions relichiosas son disueltas y os bispes deportatos u encarcelatos (no en queda dengún entre 1870 y 1872). En meyo de Varsovia construyen una seu ortodoxa.
Mellivora capensis
Dieta
A suya dieta pasa dende grans presas a, en ocasions, carnuz, encara que o suyo plato preferiu lo troba estricallando arnas. O suyo costumbre de saquiar arnas para alimentar-se de miel les ha levau a enfrontinar-se con os apicultors, que a vegatas les disparan, les meten trapas u los enverenan. Pese a o suyo gusto por a miel ye prencipalment carnivoro y devora qualsiquier animal, incluindo radedors, aus, chicotz antilopes, engardaixos, tortugas, ranas, serpients y invertebraus. Minchan tamién alimentos vechetals como lulos, radices y bulbos.
Segundo Imperio Bulgaro
O Segundo Imperio Bulgaro estió un estau creyau dimpués d'una insurrección bulgara y vlaca contra os griegos bizantins quan yeran en un periodo de decadencia. O Segundo Imperio Bulgaro desapareixió por fragmentación territorial y a por conquiesta d'os suyos territorios por serbios y otomans.
A invasión mongola de 1242, quan tornaban d'Hongría fació que os bulgaros entrasen en decadencia. O estau s'esminglanaba y se succedeban diferents dinastías, belunas d'orichen cumán. A costa d'a Mar Negra y a desembocadura d'o Danubio se poblaban por pueblos turquicos de diferents orichens, talment antipasaus d'os actuals gagauzes. A zaguers d'o sieglo XIV hi heba dos reinos bulgaros principals, un con capital en Tirnovo y atro con capital en Vidina. En 1382 os otomans prenioron Sofía, en 1393 o reino de Tirnovo, y en 1396 o reino de Vidina. En 1396 os hongaros y franceses organizan una cruzada anti-otomana, plegan a ocupar Vidina, pero son vencius en Nikopol. En 1444 unatra cruzada antiotomana ye redotada en 1444 en a batalla de Varna, en a que muere o rei Vladislau de Polonia y Hongría.
Tuca de Vallhibierna
A tuca de Vallhibierna u Roca Bllanca (en francés Malibierne, en castellano Vallibierna, en catalán Vallhiverna) ye una tuca de 3.059 m d'altaria, con una prominencia de 329 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Arsenal Football Club
Estadio
thumb|center|250px|[[Emirates Stadium.]]
Primer Imperio Bulgaro
O fillo de Boris I, Simeón, fue coronau Basileus en l'anyo 913, prenendo o títol de zar, y en 926 traslada a capital ta Preslav, no guaire luent de Pliska. Este imperio bulgaro plegaba dica as actuals Serbia, Macedonya d'o Norte y Albania y ye conoixiu por os historiadors como primer Imperio Bulgaro. Bi habió un gran desembolique artistico y literario, y a cultura bizantina s'ixemenaba por o mundo eslau.
D'alcuerdo con bella fuent l'emperador bizantín León VI o Sabio, en guerra contra a poderosa Bulgaria de Simeón clamó a los hongaros pa creyar-lis a los bulgaros un frent a la suya espalda. Os bulgaros reaccionoron clamando a los pazinacos pa que atacasen por a espalda a los hongaros. O resultau estió que os hongaros habioron d'abandonar as tierras que alavez ocupaban en Ucraína occidental y Moldavia y establir-sen en Panonia. Os pazinacos ocuporon o puesto d'os hongaros en Ucraína y Moldavia. O Imperio Bulgaro perdió o control d'os países vlacos y eslaus d'o norte d'o Danubio, (d'alto u baixo l'actual Rumanía), remató firmando a paz con Costantinoble en l'anyo 897, en pagas por cobrar un tributo anyal a l'Imperio Bizantín. En o "Libro de los Emperadors" lo contan asinas:
Dimpués de Simeón l'Imperio s'enfeblix.
Giraffa camelopardalis
A suya aria de distribución ye dispersa y s'extiende de Chad en o norte dica Sudáfrica en o sud, y de Niger en o ueste dica Somalia en o este. Por lo cheneral habita en sabanas, pasturas, y selvas ubiertas. S'alimenta prencipalment d'as fuellas de l'alcacia, que ramoneya en alturas inaccesibles para a mayoría d'os de demás herbivoros. As chirafas adultas son depredatas por leons, y as crías d'as chirafas tamién por leopardos, hienas y cans salvaches. As chirafas adultas no tienen fuertes vinclos socials, encara que s'agrupan en ramadas ubiertas y sueltas sin plegar a estar movendo-se en a mesma adreza cheneral. Os machos estableixen una hierarquía social por meyo de duelos conoixius como que necking, un combate en o qual utilizan o cuello como que arma. Solament os masclos dominants pueden acoplar-se con as fembras; solament as fembras se dedican a la cría d'os vetiellos.
Bucerotiformes
Incluye quatro familias d'aus que en atras clasificacions se considera que fan parte d'a orden Coraciiformes; a saber: Upupidae, Phoeniculidae, Bucorvidae y Bucerotidae. A zaguera ye a familia tipo.
Goriška
Goriška ye una rechión tradicional d'Eslovenia situada en o suyo cabo ueste chunto con a muga con Italia. Prene o suyo nombre d'a ciudat de Gorizia, dende a Primera Guerra Mundial anexionada por Italia, y tien como capital Nova Gorica. Chunto con a rechión d'a Istria eslovena forma o litoral esloveno (Primorska), encara que con pocos km de costa.
Santiago Paricio Martín
Dende o 15 d'aviento de 2012 ye "Miembro Correspondient" de l'Academia de l'Aragonés,, colaborando en as fayenas de codificación con dita institución.
Trachemys scripta elegans
As tartugas de Florida son o reptil mas comercializau d'o mundo como mascota, a causa d'o suyo pre relativament baixo y, per un regular, a baixo pre d'a suya birolla, a suya grandaria chicota y lo suyo facil mantenimiento.
Bos primigenius
L'uro (Bos primigenius (Bojanus, 1827) ) yera un mamifero d'a orden d'os Artiodactyla y familia Bovidae que ye considerau l'ancestro salvache d'o bestiar domestico moderno. Con una altaria d'huembros de dica 180 cm, estió un d'os herbivoros mas grans de l'Holoceno; teneba enormes cuernos alargaus y amplos que aconseguiban os 80 cm de luengo.
Upupidae
Descripción
As alas son pobres, redondas y a coda quadrada. Tienen una cresta de plumas que esturrufan y acochan como quieren. O plumache ye pardo-anaranchau u gris-vinacio, con a tripa clara y rayas negras y blancas en as alas y a coda.
Sufixo -anco
Comparanza con atros sufixos
Lo sufixo -anco se troba en basco como diminutiv, pero no se considera d'este orichen, sucherindo-se un orichen ligur, encara que bella palabra con este sufixo como barranco ye considerada como d'orichen sorotaptico. En las luengas romances occidentals ye bien documentau como productivo u como formant de toponimos: se troba en astur-leyonés, en idioma castellano, en catalán, en occitán, en luengas italorromanicas y en sardo.
Maribor
Maribor (en alemán Marburg an der Drau) ye a capital d'a Baixa Estiria y con 157,948 habitants en 2011 ye a segunda ciudat més gran d'Eslovenia.
Gran Premio d'Aragón de Motociclismo 2013
O Gran Premio d'Aragón de Motociclismo de 2013, oficialment Gran Premio de Aragón, estió a quatrena edición d'o Gran Premio d'Aragón de Motociclismo y catorcena preba d'o Campionato d'o Mundo de Motociclismo de 2013. Se celebró en o cercuito de Motorland Aragón entre os días 27 y 29 de setiembre de 2013.
Sečovlje
Ye a cantos d'a muga con Croacia y o punto de muga de Sečovlje ye un d'os principals puestos pa trescruzar a muga entre Eslovenia y a part croata d'a Peninsula d'Istria. L'aeropuerto de Portorož ye en Sečovlje.
Kobarid
Kobarid ye conoixita por a batalla de Caporetto d'a Primera Guerra Mundial, que se s'escaició en l'anyo 1917, en a que l'exercito italiano fue redotau y se revocó.
Prekmurje
Toponimia
A rechión prene o suyo nombre d'o río Mur, que la desepara d'a resta d'Eslovenia, y o toponimo ye una traducción literal d'o esloveno "dezaga d'o Mur" u "Transmurania". En hongaro a rechión ye Muravidék y en alemán Übermurgebiet.
Kranjska Gora
Kranjska Gora (Kronau en alemán) ye un lugar y municipalidat de l'Alta Carniola, en o norueste d'Eslovenia, a man d'a muga con Austria y Italia, en os Alpes Chulians.
Blackburn Rovers Football Club
Estadio
A devantadera de l'Ewood Park se fació en 1882.
Cubilar de Cap de Llauset
Actividatz
Ye punto de salida ta muitas actividatz relacionadas con o mundo d'o montanyismo asinas como ta a puyada a os picos de Vallhibierna, crencha calcaria de bells 500 m de largaria formada por quatre cimas consecutivas: l'antecima Este (3054 m), a tuca de Vallhibierna (3067 m), a tuca de Culebras (3062 m) y l'antecima Sudueste (3018 m).
Cubilar de Góriz
O cubilar de Góriz ye un cubilar de montanya d'o Pireneu aragonés situau en o municipio de Fanlo en a comarca de Sobrarbe, a 2.200 metros d'altaria.
Everton Football Club
Estadio
thumb|center|250px|[[Goodison Park.]]
Torre d'Ixalenques
Toponimia
Iste toponimo procede tanto en aragonés benasqués (Ixalenques) como en catalán ribagorzano (Salenques) d'un tipo de plantas que son especialment abundants en a vall d'Ixalenques, as ixalencas. A ixalenca («sarguera» en aragonés cheneral, salenca en catalán) ye un tipo d'arbusto d'as riberas, muit freqüent en os ríos d'o Pireneu, que tien os trallos resistents encara que muit flexibles, y por ixo d'antes s'emplegaban pa ligar os trancos d'as navatas que heban de baixar por os ríos.