cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días
thumb|230px|Templo de [[Salt Lake City en Utah]] thumb|230px|El Plan de Salvacion (Espanol) A Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días, conoixida popularment como ilesia mormona, ye una congregación relichiosa cristiana fundada por Joseph Smith en o estau de Nueva York, Estaus Unius, en l'anyo 1830. Os suyos fidels siguen as amostranzas de Chesucristo, pero no se consideran parte d'as tres versants tradicionals d'o cristianismo (catolicismo, ilesias ortodoxas ni protestantismo), sino mas bien una restauración d'o cristianismo primitivo, ya que en opinión d'os suyos adherents iste apostató dimpués d'a muerte de Sant Per y os atros apostols.
Ye tamién a branca mas gran d'o movimiento d'os Santos d'os Zaguers Días y continó dimpués d'a muerte de Smith por Brigham Young en o territorio d'Utah. A la vegada fuoron surtindo atras corrients entre os seguidors de Smith, como por eixemplo, a Comunidat de Cristo, con os suyos propios presidents y congregacions. Tamién han surtiu bellas brancas fundamentalistas y consideradas apostatas, entre as que se troban as poligamas, encara que denguna d'istas agrupacions de conchunta con as suyas doctrinas y ritos son refirmaus por a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días.
En os Estados Unidos, os Santos d'os Zaguers Días (SZD) u "mormons" se troban espardius por tot o país, pero a suya presencia ye muit notoria en o estau de Utah, a on constituyen a mayoría d'a población, con arredol d'o 60%. A capital d'o estau, Salt Lake City, ye o centro relichioso y espiritual d'os Santos d'os Zaguers Días, parellán a o Vaticano ta os catolicos. En ixe estau tamién se troban o Coro d'o Tabernaculo Mormón, a Universidat de Brigham Young y atras institucions patrocinadas por a ilesia.
A Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días se caracteriza por a suya esfensa cerenya d'a familia tradicional (pai, mai y fillos) y os suyos liders afirman que os miembros que se han casau en o templo tienen a taxa mas baixa de divorcios d'o país. O liderache no recibe remuneración por os suyos servicios y a ilesia afirma ser transversal, ye dicir, que no distingue ni etnias, ni clases socials, ni profesions. Actualment conta con 14 millons de miembros repartius en diferents países, incluindo Latinoamerica y Europa, establindo congregacions y templos a traviés d'o mundo. Os Santos d'os Zaguers Días creyen que Chesucristo guía a Ilesia por revelación divina dada a o President d'a Ilesia, a qui consideran un profeta. Entre ells i hai arredol de 52.000 misioners (a mayoría d'entre 19 y 21 anyos d'edat), que realizan l'actividat de pedricadors mientres dos anyos (as mullers sirven misions d'anyo y meyo, y os matrimonios mayors tres anyos). O mormonismo ha experimentau un gran creiximiento en América Latina en os zaguers anyos, mas que mas en Chile, Archentina y Brasil. En Europa s'han establiu brancas en quasi toz os países.
Amás d'a Biblia, a Ilesia tien como alazetz atros tres libros: O Libro de Mormón, Doctrina y Convenios y A Perla de Gran Pre, os qualos, en conchunto, composan o cuerpo doctrinal d'a Ilesia y son consideraus por os Santos d'os Zaguers Días d'orichen y inspiración divina.
Estación espacial
thumb|L'[[astronauta Tracy Caldwell Dyson alufra la Tierra dende la Estación Espacial Internacional.]] Una estación espacial ye una nau u vehíclo espacial disenyau p'acullir tripulans humans en orbita per amplos periodos de tiempo y que manca de sistemas de propulsión propio u de sistemas d'aterrizache. As estacions espacials son utilizadas pa investigacions scientificas encara que tamién i hai habiu estacions pa usos militars en o pasau.
A primera estación espacial d'a historia estió la Salyut 1 d'o programa Salyut d'a Unión Sovietica que estió lanzada a lo espacio lo 19 d'abril de 1971.
Fresnedillas de la Oliva
Fresnedillas de la Oliva ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 1.550 habitants (2021) en una superficie de 28,20 km².
Abstreit
Abstreit ye un lugar d'o municipio de Traunstein en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
8 d'agosto
Atros países
right|thumb|250px|O cheneral ruso [[Anton Ivanovitch Denikin, qui morió o 8 d'agosto de 1947.]]
Rhododendron ferrugineum
O barrabón u farmucera (Rhododendron ferrugineum (Linnaeus, ) ) ye una planta d'a orden d'os Ericales y familia Ericaceae que creix chusto per alto d'a buega de árbols en os Alpes, o Pireneu, o Chura y os Apenins. Puede creixer dica 1,5 m d'altaria y produz carrazos de flors mientres tot o verano.
Rhododendron ferrugineum ye moderadament toxico y puede causar gomecatizos y dificultatz d'os sistemas dichestivo, niervoso, respiratorio y circulatorio.
2a edición d'os Premios Simón d'o Cine Aragonés
A 2ª edición d'os Premios Simón d'o Cine Aragonés fueron celebratos en o Teatro Prencipal d'a ciudat de Zaragoza o 14 de mayo de 2013. Son organizatos por l'Asamblea de Cineastas Aragoneses y tien o patrocinio d'o Concello de Zaragoza, lo Concello de Teruel, o Teatro Prencipal de Zaragoza, a Caja de Ahorros de la Inmaculada, a Filmoteca de Zaragoza, a interpresa La Zaragozana, Asociación de Empresarios Cartuja Baja, Asociación de Comerciantes Don Jaime, o Sindicato de Actores y Actrices de Aragón, a Fundación Aisge y o Centro Musical y Artístico Ls Armas.
A gala fue presentada por David Sancho y contó con as actuacions de TheBangBangs Pin Up Show, Vicky Tafalla y Silvia Solans; María Confussión; Escuela Cómica Suicida, y os grupos de flamenco d'Alejandro Montserrat y Enrique Amador, ‘Musi’.
== Premios  ==
Fresno de Torote
Fresno de Torote ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 2.115 habitants (2021) en una superficie de 31,59 km².
Aubertin
Aubertin ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón de Vilhèra y Costalats de Juranson y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 632 habitants (1999) en una superficie de 17,16 km², con una densidat de población de 36,83 hab/km².
Mazarrón
Mazarrón ye un municipio espanyol situato en a Rechión de Murcia, comarca d'o Baixo Guadalentín y partiu chudicial de Totana.
A suya población ye de 35.221 habitants(2009), en una superficie de 318,70 km² e una densidat de población de 110,51 hab/km².
Cheografía
A localidat de Mazarrón se troba situada a 55 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 72 km d'a ciudat de Murcia, a capital d'a Rechión de Murcia.
Odysseus Elytis
Odysseus Elytis (Οδυσσέας Ελύτης en idioma griego y alfabeto griego), seudonimo d'Odysséas Alepoudélis (Οδυσσέας Αλεπουδέλης), naixito de Candía (Creta, Grecia) o 2 de noviembre de 1911 y muerto en Atenas (Grecia) o 18 de marzo de 1996, estió un poeta griego en luenga griega, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1979.
Accident ferroviario de Grisén
thumb|300px|Gara de [[Grisén.]] L'accident ferroviario de Grisén succedió lo 10 de febrero de 1965 quan o tren correu procedent de Madrit con destín a Barcelona se pretó fuego a lo suyo paso per a gara de Grisén (Ribera Alta d'Ebro, Aragón). Oficialment murioron 30 personas manimenos se creye que en realidat murioron a lo menos cient. L'orichen de l'incendio ye encara desconoixiu. I hai quantas hipotesis: fortuito (una punta d'un fumarro mal amortada u una falla electrica), u intencionau (un sabotache u un achuste de cuentas).
Alterfing (Traunstein)
Alterfing ye un lugar d'o municipio de Traunstein en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Sangato
Sangato ye un mont de 602 metros d'altaria que se troba situau en o municipio de Biscarrués, en a provincia de Uesca.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Mollón de los Tres Reyes
O Mollón de los Tres Reyes (en castellano Mojón de los Tres Reyes) ye un mont de 543 metros d'altaria que se troba en a triple muga entre Aragón, Navarra y A Riocha, d'antis mas Castiella.
Bi ha una fita chunto a la carretera N-113 que sinyala o puesto exacto.
Historia
Os historiadors afirman que ye en l'anyo 1196 os reis Alifonso II d'Aragón, Alifonso VIII de Castiella y Sancho VII de Navarra se reunioron en un puesto en que cadagún continaba estando en o suyo territorio, encara que no se conoixe si estió una casa o un mont como dicen as leyendas.
Alec Baldwin
Alec Baldwin (nombre artistico d'Alexander Rae Baldwin III), naixito de Massapequa (Nueva York) o 3 d'abril de 1958, ye un actor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense con cuantas cintas destacatas y cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica, que escomencipió en 1980. Ye chermano d'os actors Daniel Baldwin, William Baldwin y Stephen Baldwin.
Cal destacar as suyas partecipacions en as cintas Beetlejuice de 1988, The Hunt for Red October de 1990, The Aviator de 2004, The Departed de 2006 y en o cine espanyol en Torrente 5: Operación Eurovegas. Por as suyas actuacions ha recibiu cuantos premios y nominacions entre os que cal destacar a nominación a o Premio Oscar a lo millor actor secundario de 2003, tres Premios Emmy, y cuatre Globos d'Oro.
Hirundinidae
Os hirundinidos (cientificament, en latín, Hirundinidae) son una familia de paixaros de chicota mida, d'entre 11 y 22 cm de lonchitut corporal, con alas largas con os extremos en punta, muit capables ta o volido y con gran capacidat maniobradera. Lo cuerpo el tienen fusiforme y a sobén as plumas d'a coda las i tienen bifurcadas. O pizco el i tienen curto, poco protuberant en respecto a la cara, pero como tienen mandibulas amplas el pueden obrir con un anglo important cuan cazan. Totas as especies concabidas en a familia son insectivoras, depredaderas d'invertebraus que pueden cazar cuan vuelan.
Son animals cosmopolitas, con distribución cuasi global, anque muitas especies son migraderas en latituz temperadas y subtropicals. Per a suya buena traza ta o volido, pueden viachar milenta kilometros en as suyas migracions. Bellas especies fan, anyalment, migracions intercontinentals entre Europa y Africa, Asia y Oceanía u Nordamerica y Sudamerica. Una altra caracteristica de bels hirundinidos ye la construcción d'os suyos niedos, que cualques especies penchan d'os rafes de lenatos y tellaus. Belaltras, manimenos, es fan soterranios, excardando galerías en tierra en os terreros y marguins sedimentarias.
Nombre
En aragonés, como tamién pasa con belaltras luengas romanicas, os hirundinidos reciben bels nombres que les son chenericos, y con frecuencia no designan garra especie concreta sino que s'emplegan ta nombrar o tipo morfolochico cheneral que totas ellas presentan, fendo que pueda asumir-se como denominación millor significadera ta tota la familia que no ta destinguir garra especie. En iste sentido, os nombres que se gosa sentir incluyen formas como volandrina (encara en uso en muitos nuclios de Ribagorza y Sobrarbe) y bels derivaus («gulundrina» en Rodellar (Semontano de Balbastro), «vulundrina» en Luesia (Cinco Villas) y Pandicosa (Alto Galligo)) y golondrina/golandrina, muit chenerals en Aragón. Totas ixas formas dimanan d'o nombre latín ta istes animals, <HIRUNDO, a traviés de formas deminutivas d'o tipo <*HIRUNDINA, que posteriorment en a evolución fonetica habrían adquiesto una consonant velar inicial ta refirmar a suya pronunciación, como ye normal en aragonés: «gurundina» ye una forma arcaica hipotetica que gosa plasmar ixe fenomeno. D'alcuerdo con isto, as formas «gulundrina» y relativas serían as orichinals en aragonés, y as formas que han substituyiu ixa consonant con una /b/ (v) l'habrían feito per conexión con o verbo «volar».
Nombres con aspecto de catalanismo lexico (como «aurineta» u «engrineta», en catalán stándard «oreneta») s'han puesto documentar en municipios de parlar catalán, en a Francha de Levant, como Zaidín y Ontinyena, y anque suelgan apareixer en os lexicos aragoneses no s'han de considerar pas como parolas patrimonials d'a luenga aragonesa, sí que d'a catalana en Aragón.
Lenastra
thumb|right|250px|Lenastras d'arenisca d'un [[lenato en Anglaterra.]] Una lenastra u lenastro ye una piedra plana y fina ta recubrir os lenatos. As lenastras gosan estar de piedra calsinera u piedra d'arena, pero en puestos de l'Alto Aragón a on se ne puede trobar, s'emplegan de pizarra perque fan menos peso.
Torgoz
Os torgoz (en mongol Торгууд, ᠲᠤᠷᠭᠣᠣᠠ, Torguud) son una d'as quatre tribus historicas d'os oiratos, que se troban actualment en a rechión autonoma d'o Xinjiang, en China.
Lenastra
As lenastras se quitaban tradicionalment d'as leneras y lienas, picando-ne os estratos mes rectos ta quitar-las con a forma plana que ye tan important ta la suya función. Cuan se posan en o lenato, s'encaballetan unas con altras fendo que l'augua cuan cai en sentito descendent no pueda si que brincar d'una enta l'altra eslizando-se ta fora d'o lenato per tota la baixant.
Fuente el Saz de Jarama
Fuente el Saz de Jarama ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 6.424 habitants (2021) en una superficie de 33,23 km².
Lenastra
En as construccions tradicionals, as lenastras se gosaban refirmar con una gleba de buro en a base per a on contactan con o taranato de lastons u tolas sobre los que s'aguantan. En as rechions a on que as leneras no be fan si que arenisca, as lenastras mes grans que se fan d'ixe material feban pesar muito os lenatos tradicionals, y ixo condicionaba la construcción de tot l'edificio, no só que la bastida d'o lenato, perque éste b'heba de poder aguantar muitas toneladas en alto. Per ixo, en As Fuevas de Sobrarbe, o Sarrablo y toz ixes lugars on a cheolochía d'o terreno no be deixa fer lenatos de pizarra, as casas grans son mes robustas en tota la suya estructura que no en as valles d'o Pireneu axial que tienen pizarra.
Torgoz
Quan se crebó l'alianza d'as quatre tribus confederatas, Koo Orlug se deseparó d'os atros oiratos en o sieglo XVII y emigró con muitos torgoz t'a río Volga trescurzando o territorio d'os cazacos por o norte d'os mars de Caspia y Aral. O numero de torgoz que emigroron s'estima en 40.000 tiendas, y combatioron contra os cazacos d'a Horda Chicota d'o Emba y contra os nogais a man d'Astrakhan. Rematoron a suya migración entre os ríos Ural y Volga y fundoron un nuevo estato conoixito como "Horda Kalmuca. Os rusos los clamoron Kalmycs. A los torgoz lis s'achuntoron faccions de khoxoz y derbetz. Os calmucos actuals descienden d'os integrants d'estas tribus que quedoron en a marguin ueste d'a Volga en 1771.
Uns pocos torgoz emigroron enta Kok Nur. En 1698 500 torgutz que iban en pelegrinación ta o Tibet fuoron establitos por l'emperador Qing en Ejen. Manimenos encara quedoron bells torgoz en Dzhungaria en os tiempos de dominio d'os Choros. Os torgoz d'a marguin este d'o Volga que tornoron ta Dzhungaria en 1771 fuoron derrotatos por os manchutz Qing, que lis permitioron establir-sen como colons en a val d'o río Ili u ixemenar-sen por Mongolia. Hue en Xinjiang (China) bi ha 60.000 torgoz y en Khovd (Mongolia) bi n'ha 10.000.
Bono
Bono ye un lugar aragonés de la provincia de Uesca situato en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Montanui. A fabla habitual ye la catalana.
La suya población ye de 6 habitants (2018).
Cheografía
Bono ye situato a 1.060 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 178 km de la ciudat de Uesca, la capital de la suya provincia.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, la primera cita de lo lugar ye de 1069, recullita en la obra d'Eduardo Ibarra y Rodríguez Documentos correspondientes al reinado de Sancho Ramírez, desde 1063 hasta 1094, en Colección de documentos para el estudio de la Historia de Aragón, IX (Zaragoza, 1913), y documenta las variants Bono Castro y Boneu.
Bach (Traunstein)
Bach ye un lugar d'o municipio de Traunstein en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Planta anyal
thumb|right|250px|As [[Solanum lycopersicum|tomateras son un eixemplo de plantas anyals, pus mueren dimpués de fer fruito en a mesma anyada quan cherminón.]] Una planta anyal ye una especie de planta que chermina, fa flor y muere en un mesmo anyo u anyada. As plantas anyals no pueden vivir mas d'una anyada si no se priva que faigan flor, estando a florada o succeso definitivo que da paso a la senectut de l'organismo.
O termino s'emplega por contraposición con o de planta bianyal y o de planta perén. Bellas especies domesticas se cautivan como si fuesen plantas anyals sin d'estar-ne, pus s'aprofitan as estructuras de resistencia que producen quan remata a estación de creiximiento.
Son eixemplos de plantas verdaderament anyals que se cautiva: a trunfa, a chudiga, a faba u a ensalada. Son eixemplos de plantas bianyals que se cautiva como anyals a cebolla, l'allo, a carota, l'apio y o pereixil.
Accident ferroviario de Viliella d'Ebro
thumb|300px|Gara de [[Viliella d'Ebro.]] L'accident ferroviario de Viliella d'Ebro succedió lo 3 d'aviento de 1940 cuan dos trens de l'interpresa MZA (Companyía d'os Ferrocarrils de Madrit a Zaragoza y Alicant), un procedent de Barcelona y l'atro de Madrit, topetoron frontalment amán de Viliella d'Ebro (Ribera Baixa d'Ebro, Aragón). I habió 48 muertos y 90 ferius, estando oficialment l'accident ferroviario mas grieu ocurriu en Aragón (manimenos o numero de feneixius en l'accident de Grisén sía posiblement muit superior a la cifra oficial de 30 muertos).
Rhinolophus ferrumequinum
O murciacalo chato gran u murciacalo de ferratura gran (Rhinolophus ferrumequinum (Schreber, 1774) ) ye un mamifero d'a orden d'os Chiroptera y familia Rhinolophidae que con una longaria maxima de siet centimetros (sin a suya coda) y una envergadura de dica 40 centimetros, ye a especie europea de murciacalo de ferradura mas gran. Lo peso ye de 17 a 30 g. En a parti superior tien un pelache tintau de pardo grisenco, liucherament royenco, que cambeya a blanco grisenco debaixo. Ista especie ye facil y clarament identificable per a suya grandaria y la formación d'o naso en o tozuelo.
A especie ye sedentaria, per un regular viacheya dica 30 kilometros entre os adormideros d'hibierno y verano, y lo desplazamiento mas luengo rechistrau ye de 180 km. As freqüencias emplegadas per ista especie de murciacalo pa la ecolocalización se troban entre 69 y 83 kHz, tienen a mayor enerchía a 81 kHz y tienen una durada promeyo de 37,4 ms.
Dourdan
Dourdan ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Étampes, o cantón de Dourdan y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 9625 habitants, en una superficie de 30,64 km².
Saponaria officinalis
Historicament s'ha emplegau pa escoscar textils, especialment teixius de lana.
Tamién s'ha emplegau en a medecina tradicional.
Lo Castellar (Zaragoza)
La mayor altaria de Lo Castellar ye los Tres Poyetes, con 487 metros.
Economía
La zona estió un lugar tradicional de pasturas d'hibierno pa los rabanyos transhumants, dende fa pocos decenios s'ha tornau una zona de monocautivo cerealista, igual como en Monegros y en amplas zonas de la Val d'Ebro.
Toponimia
Prene nombre de "puesto con castiellos", con sufixo -ar d'abundancia, por lo conchunto d'edificacions defensivas que se construyoron en ixas envueltas de lo rei Sancho Remíriz. Destaca entre estos castiellos lo castiello que ye en la muga con lo termin municipal de Torres de Berrellén, cerca de la ermita de Nuestra Sinyora d'el Castellar.
Mobache
O Mobache (en castellano Mogache) ye un mont situau en o municipio d'a Lueza, en os Monegros, chunto a o lugar de Marcén.
Zendea de Zizur
thumb|[[Casa d'a Villa d'a Zendea de Zizur.]] Zendea de Zizur (en basco Zizur Zendea, en castellano Zendea de Zizur) ye un municipio de Navarra situau en la comarca de la Cuenca de Pamplona, formando parte de l'Aria Metropolitana de Pamplona, de la merindat de Pamplona y de lo partiu chudicial de Pamplona. Tamién fa parte d'a diocesi de Pamplona.
La suya población ye de 2.543 habitants (2007), en una superficie de 46,5 km² con una densidat de 48,44 hab/km².
Mobache
Toponimia
O toponimo Mobache significa literalment "mont escondiu".
Zendea de Zizur
Toponimia
Encara que se i charrase basco dica la segunda de lo sieglo XIX, bi ha toponimia en castellano que hemos de considerar recient. Ye intresant a presencia d'elementos romances comuns con l'aragonés, en diferents circustancias:
Étampes
Étampes ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Étampes, o cantón d'Étampes y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 22205 habitants, en una superficie de 40,92 km².
Baumgarten (Traunstein)
Baumgarten ye un lugar d'o municipio de Traunstein en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Rodonyà
Rodonyà (Rodoñá en castellano) ye un municipio catalán situato en a provincia de Tarragona, comarca d'Alto Campo y partiu chudicial de Valls.
Rogelio Legasa
Rogelio Legasa Pérez, naixito de Zaragoza o 10 d'aviento de 1974, ye un chugador de baloncesto profesional aragonés que chuga en o Beirasar Rosalía d'a LEB Plata.
Rodonyà
Cheografía
Rodonyà ye situato a 312 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a 14 km de distancia de Valls, que ye a capital d'a comarca de l'Alto Campo y d'o suyo partiu chudicial; a 32 km de Tarragona, que ye a capital d'a suya provincia y a 91 km de Barcelona, que ye a capital de Catalunya.
D'o suyo termin municipal fa parte a urbanización de La Pineda de Santa Cristina.
O termin municipal de Rodonyà muga a o norueste con Vila-rodona; a l'ueste y a o sud con Monferri; a o sud con Masllorenç (en a comarca d'o Baixo Penedés); a o nord-este con El Montmell (Baixo Penedés); y a l'este con La Bisbal del Penedès.
Historia
O lugar creixió a partir d'o castiello de Rodonyà, que ya existiba en 1214, anque a suya primera cita documentata ye en 1310, con a suya compra por Guillén de Rocabertí, bispe de Tarragona.
En 1412 perteneixeba a la sinyoría de Tamarit.
En 1721 s'instaló en o lugar un grupo u destacamento d'os Mossos d'Esquadra.
Economía
A economía d'o municipio de Rodonyà ye basata en l'agricultura de secano, con vinya y olivera; l'almendrera substituye hue a os cerials.
En a ganadería, s'ha redueito a presencia de crabamen y uellamen, y hue bi ha tamién vacumen, porcino y avicultura.
Bi ha una industria de muebles.
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Aiziritze-Gamue-Zohazti
Aiziritze-Gamue-Zohazti (Aïcirits-Camou-Suhast en francés) ye un municipio francés, perteneixient a la rechión de Nueva Aquitania, a lo departamento de los Pireneus Atlanticos, en o districto de Bayona y cantón d'o País de Bidaixon, Mixa y Ostavals. Tradicionalment fa parti de la comarca de Tierra de Mixa en Ultrapuertos.
A suya población ye de 642 habitants (2006) en una superficie de 9,60 km², con una densidat de población de 66,90 hab/km².
Demografía
2006 : población provisional de l'Insee (fuent: INSEE).
Eddie Murphy
Eddie Murphy (nombre artistico d'Edward Regan Murphy), naixito de Nueva York (Nueva York) o 3 d'abril de 1961, ye un actor, humorista, cantaire, director y productor cinematografico estausunidense, con cuantas cintas destacatas y cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Montecanal
Montecanal ye un barrio d'a ciudat de Zaragoza situato en o Districto Sud.
Toponimia
O toponimo Montecanal fa referencia a un mont situau topograficament por d'encima d'a Canal Imperial d'Aragón.
Atentau contra la casa cuartel de Zaragoza
L'atentau contra a casa cuartel de Zaragoza se produció l'11 d'aviento de 1987 en a ciudat de Zaragoza (Comarca Central, Aragón) y estió perpetrau per l'organización terrorista ETA. Consistió en a explosión d'un auto bomba con uns 250 kg d'amonal estacionau chunto a la casa cuartel d'a Guardia Civil d'a ciudat, ocasionando 11 muertos (entre éls cinco ninos) y 88 ferius, a mayoría d'éls civils.
L'autoría d'a matanza de Zaragoza correspondió a lo Comando Argala, un comando itinerant d'a organización terrorista composau per ciudadans franceses que tornaban ta Francia dimpués d'a comisión d'os atentaus, a lo no tener as autoridaz espanyolas churisdicción en territorio francés. Anyos mas tardi, entre 1989 y 1992, estioron aturaus tanto os autors materials como os intelectuals de l'atentau en cuantas operacions policials.
Deutsches Afrika Korps
right|thumb|250px|Frontera debantera d'un [[Pancerkampfwagen IV-D d'o Deutsches Afrika Korps, con o escudo d'ista unidat.]] right|thumb|250px|Os chenerals d'o Deutsches Afrika Korps [[Erwin Rommel y Fritz Bayerlein mientres a batalla de Tobruk en chunio de 1942.]] right|thumb|175px|Escudo d'o Deutsches Afrika Korps. O Deutsches Afrika Korps (en alemán abrebiato Afrika Korps, Afrikakorps u DAK) estió o nombre que recibió o Cuartel Cheneral (HQ) d'as tropas ninviatas por a Wehrmacht d'o Tercer Reich enta Africa d'o Norte mientres a Segunda Guerra Mundial ta aduyar a l'Exercito italiano a redotar a l'Exercito britanico y dentrar en Echipto, que en ixe inte feba parte de l'Imperio Britanico. Sindembargo, mica en mica o nombre s'emplegó tamién ta fer referencia a las unidaz militars alemanas en ixe mesmo territorio.
O Deutsches Afrika Korps fue creyato o 19 de febrero de 1941, ta reforzar a las tropas italianas en Libia, bloqueyatas por a contraofensiva d'o VIII Exercito britanico en a dita Operación Compass. A o suyo mando se trobaba o mariscal Erwin Rommel, y a suya primera misión yera nomás la de mantener o dominio italiano en Libia y reconquerir a Cirenaica.
Dimpués de luitar en a Campanya d'Africa d'o Norte, con importants batallas, os repuis d'o Deutsches Afrika Korps se rindioron a los Aliatos en Túniz o 12 de mayo de 1943, encara que o suyo chefe militar mas conoixito, Erwin Rommel, ya heba estato ninviato a Europa por Adolf Hitler ta que no cayese presoner d'os Aliatos dimpués d'a suya zaguera victoria en a batalla d'o paso de Kasserine.
Buco
thumb|right|250px|Un buco. O buco (d'o francico <*bukk u d'o galo <*bucco) ye o masclo adulto d'as diferents especies d'o chenero Capra y, mas especificament, d'a craba domestica (Capra aegagrus hircus). En muitos lugars de as comarcas mas occidentals d'Aragón se conoix a parola boque ta nombrar a istos animals.
En aragonés, a l'acción de cubrir-se a craba con o buco se le diz «buquir», y cuan a craba frembra ye receptiva a o masclo, se diz que ye «buquidera». O verbo «buquir» s'emplega tamién, de forma muit coloquial, ta referir-se a l'acto sexual en os sers humans.
Galapagar
Galapagar ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 32.903 habitants (2021) en una superficie de 64,99 km².
Entrena
A suya población ye de 1.488 habitants (2009) en una superficie de 21,03 km², con una densidat de 70,76 hab/km².
Cheografía
Entrena ye situau a 559 metros d'altariasobre lo livel d'a mar, a una distancia de 13 km de Logronyo, a capital d'a Riocha y d'a suya comarca.
A orografía d'o municipio ye plana, con una altarias d'entre os 500 y os 600 m. A mayor parte d'o municipio se troba en un glacis, antigo cauz d'o río Iregua. Enta o sud se troban os primers altizos d'a Sierra de Moncalvillo. En ixa zona ye lo nuclio de población, sobre o pueyo dito El Conjuro.
Plou
Plou ye un municipio aragonés de la provincia de Teruel, situato en la comarca de las Cuencas Meneras. Fa parte de lo partiu chudicial de Calamocha.
La suya población ye de 45 habitants (2011) en una superficie de 17,21 km², con una densidat de población de 2,61 hab/km².
Entrena
Cheografía
En o termin no bi ha ríos importants.
A Torreta (Sant Lorient d'o Flumen)
A Torreta (en castellano La Torreta) ye un mont situau en o municipio d'a Lueza, en os Monegros, chunto a o lugar de Sant Lorient d'o Flumen.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 320 metros d'altaria.
Entrena
Historia
A zona estió poblata por os romanos, como amuestra as runas d'a Dehesa («defesa» u «acampo» en aragonés), amás d'a calzada romana que i pasaba.
Alifonso I d'Asturias lo Catolico a meyaus d'o sieglo VII lis prenió a villa a los musulmans. A villa fue establita en o sieglo X.
Dende 1076 perteneixió a Castiella y a lo suyo rei Alifonso VI. Este rei, parando cuenta d'a valura estratechica d'a zona, que mugaba con os reinos d'Aragón y Navarra, i debantó y repobló cuantos puestos fortificaus pa esfender os suyos intreses. Un d'estos puestos yera Entrena.
En 1160 Sancho VI de Navarra repobló a villa.
En a documentación de bellas donacions d'o rei Sancho Garcés IV de Navarra apareixe Entrena con o nombre en latín de Entedigone.
A villa estió donata per a reina Estefanía de Foix, vídua d'o rei García Sánchez III de Navarra de Nachera, a lo monesterio de Santa María la Reyal de Nachera, apareixendo nombrada como "Antelana".
En 1189 os flaires beneditins de Santa María la Reyal de Nachera donoron entre atras, a ilesia d'Entrena a o bispe de Calagorra.
O rei Henrique II de Castiella donó a villa a Juan Ramírez de Arellano por os servicios prestaus, seguntes apareix en a escritura de concesión d'a sinyoría de Cameros. Dende allora a villa estió vinclada a os Arellano, que teneban grans pleitos con os Gómez Manrique, sinyors de Navarret por donación d'o rei Chuan I de Castiella a Diego Gómez Manrique de Lara en 1380.
En 1478 os vecins de Navarret espaldoron as murallas d'Entrena.
Toponimia
Entrena apareixe cuaternada como Entedigone, Antelena, Antilenam, Entelena u Antrena en bels documentos historicos.
Puestos d'intrés
thumb|right|150px|Convento de Santa Clara
Plou
Cheografía
Ye situato en una plana sobre sedimentos terciarios d'una cuenca marguinal de lo Sistema Iberico, a 903 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar y a una distancia de 104 km de la ciudat de Teruel, la capital de la suya provincia.
Entrena
Demografía
Evolución demografica d'Entrena, dende 1900.
Como ye situato a man d'a capital, a suya poblacion ha creixiu muito en as zagueras anyadas. Entrena ha aculliu a muitos inmigrants, en a suya mayor parti marroquins y rumanos.
thumb|center|700px|Anvista d'Entrena dende o [[pueyo El Tono (noviembre 2007).]]
Plou
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Cortes d'Aragón, Maicas, Uesa, Blesa y Muniesa.
Historia
En 1489 perteneixeba a la Sobrecollida de Mont Albán, pero en lo fogache de 1495 figura como una localidat de la Sobrecullida de Daroca.
Entrena
Economía
A suya economía se basa en as explotacions agricolas de regano (pereras) y a producción de vins. En ista localidat bi ha cinco bodegas.
Plou
Toponimia
Yera Plob en las primicias de 1279-1280, en lo Libro del Reparo del General de 1489-1491 y en lo fogache de 1495 s'escribe Plop. Lo nombre orichinal pareixe mozarabe y tener relación con lo latín POPULUS, igual que Lo Pobo (sin de sufixo latín -ULUS), Pobeda, Pobedola, Polop, Polopos, ecetra... y l'apellito Polop. N'este caso i habría metatesi. Lo pareixiu con lo bretón plou u con lo catalán plou ("pleve"), ye homonimia.
POPULUS > poplo > plopo > plobo > plob.
Bi ha bel microtoponimo en aragonés como Cabezo de las Torrazas, con un chacimiento arqueolochico.
Euphorbia characias
A letrera (Euphorbia characias (Linnaeus) ) ye una especie de planta d'a orden d'os Malpighiales y familia Euphorbiaceae que se troba en diferents rechions de l'area mediterrania.
Entrena
Economía
Tamién se i cautivan oliveras, cerials y manzaneras.
Euphorbia characias
Se precia como planta ornamental per a suya capacidat pa sobrevivir a la sequera.
Plou
Toponimia
En textos medievals de lo sieglo XV trobamos una mayoría de microtoponimos en aragonés en una ampla lista: La Atalaya, La Balsa, El Bustal de Blasquiello, Barranquo Rouo, Cabezo Pero Baquero, Carrera Huesa, Carrera Muniesa, Carrera la Foz, Carrera Montalban, Carrera Cortes, Carrera Blesa, Carrera Jossa, Carrera Maycas, Canyada el Frayre, La Canyada del Carrascal de Huesa, Cuesta el Prado, El Canyo, Campo del Frayre, Campo Domingo Ximeno, La Cerradiella, Las Cabanyas, El Collado, El Collado carrera Muniesa, La Crabera, El Colladiellyo de Johan de Arcayne, Cubeto Pedro Robert, Carrera el Molino, La Filada del Concello, Las Juncadas, Las Fajuelas, Foia de Almuelas, La Foia los Corrales, Foia Donya Alda, Foia del Mas, Los Formigallos, El Fozniellyo, Plano de la Foz en las Fontaniellas, Filada el Canyo, Las Fontanillas, Fuent el Curto, Fuent de Alborche, El Cerrado de los Huertos, El Lavallo, La Loma, Loma el Canyo, Loma de la Huest, La Lomiella Marta de Cortes, Los Manaderos, Mas del Señor, El Palomar, El Pago, La Penyella Negra, Plano de la Foz en Penya Foradada, El Plano, La Plana, El Pueyo, Plano de la Foz, Las Paradas, El Pedazuelo, El Pueyo y caga el Pueyo de Plou, Penya el Çancado, Royal, Plano de Foz Ruvio, El Prado, La Penya Negra, Puy Bellido, Quinyones de Mosén Pellicero, Los Romerales, Las Recturas, El Regallo, Los Ribazos, Ronda Millanos, Las Suertes, Salcediello del Val, El Salmoral, El Salmorrón, La Torraza, La Tellería, La Talaya, La Talayuela, Val de Jurado, Vega del Salmoral, Val de Montanya, Val Calliada, Val de Pero Lop en carrera Maycas, Val de Puado, Val de Sobranía, Val Salada, Val de Castellot, Val de Mari Monfort, Val de Payano, Val Talada, Val de la Cruz, Val de Calvo, Val de Plou, La Vega.
Entrena
Reparto de concellers
Fuent: Ministerio d'o Interior.
Garganta de los Montes
Garganta de los Montes ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 331 habitants (2021) en una superficie de 39,66 km².
Plou
Alcaldes
miniaturadeimagen|Santa Cruz
Thymus vulgaris
O tremoncillo u estremoncillo (Thymus vulgaris (L., 1758) ), a sobén refierto tamién con o castellanismo «tomillo», ye una planta herbacia perén d'a familia Lamiaceae nativa d'Europa meridional y mediterrania, muit abundant en solans de terreno calsinoso. Apareix como una mateta chica, que no gosa superar os 40 cm d'altaria, anque muit ramificada dende a base, y ye muit aromatica.
As fuellas son menudas, coriacias, que brostan de trallos que a sobén se tornan lenyosos. A florada la fan copiosa y muit aromatica. Habitan en terrenos de moderada sequedat, con dificultatz ta sobrevivir quan a humedat ye masiau elevada. Se cultiva tamién como planta ornamental y aromatica, y se'n conoix aplicacions antisepticas contra Eubacteria y fongos, per efectos d'una substancia aromatica, o timol, que contienen os suyos teixidos.
Euphorbia characias
S'ha emplegau en a medecina tradicional.
Bergwiesen
Bergwiesen ye un lugar d'o municipio de Traunstein en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Estialesc
Estialesc (Estialesc en occitán, Estialescq en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón de Aulorón-2 y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
Entrena
Fiestas
thumb|Procesión o día de Sant Cristofo. thumb|Procesión o día de Sant Blas.
Estialesc
A suya población ye de 255 habitants (1999) en una superficie de 5,14 km², con una densidat de población de 49,61 hab/km².
Stan Lee
Stanley Martin Lieber conoixito artistica y simplament como Stan Lee, naixito de Manhattan, Nueva York o 28 d'aviento de 1922 y muerto en Los Ángeles, California o 12 de noviembre de 2018 fue un escritor y editor d'historietas estadounitense, a mas de productor y actor de cine.
Estialesc
Demografía
2004: población provisional seguntes o INSEE.
Stan Lee
Ye conoixito por ser o creador de qualques d'os personaches mas populars d'o cómic de superherois como Spider-Man, Hulk, Iron Man, os 4 Fantasticos, Thor, Os Vengadors, Daredevil, Doctor Strange y X-Men dentre d'atros.
Lliterola
Lliterola puet fer referencia a:
Buchfelln
Buchfelln ye un lugar d'o municipio de Traunstein en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Cantón d'el Riberal
O cantón d'el Riberal (en catalán cantó del Riberal, en francés canton du Ribéral) ye una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Perpinyán.
Juvisy-sur-Orge
Juvisy-sur-Orge ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto de Palaiseau, o cantón d'Athis-Mons y a rechión d'a Isla de Francia.
Cantón d'el Riberal
A capital d'o cantón ye a localidat de Sant Esteve del Monestir.
Juvisy-sur-Orge
A suya población ye de 14437 habitants, en una superficie de 2,24 km².
El Penyazo
El Penyazo (en castellano El Peñazo) ye un mont de 759 metros d'altaria que se troba situau en a provincia de Zaragoza, a o sud d'a punta Zamal.
Luigi Boccherini
Luigi Boccherini, naixito de Lucca (Gran Ducau de Toscana, hue Toscana, en Italia) o 19 de febrero de 1743 y muerto en Madrit (Espanya) o 28 de mayo de 1805, estió un musico vriolinista y compositor italiano, uno d'os mas conoixitos en ixas envueltas.
Pelegrinyón
Pelegrinyón (en catalán Pelegrinyó) ye un despoblato aragonés en o termin municipal d'Alcampell, en a comarca de Litera y provincia de Uesca.
Politeísmos indoeuropeus
1º Función: dioses sobirans
2º Función: dioses guerrers
3º Función: dioses d'a fertilidat, casa, familia, ect...
Formas de Paganismo indoeuropeu
Son relichions etnicas u estatals, asinas bi ha una relichión pagana indoeuropea pa cada civilizacion u aria cultural indoeuropea, destacando-ne estas:
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 315 habitants (2021) en una superficie de 24,12 km².
Werner Mölders
Werner Mölders, naixito de Gelsenkirchen (Imperio Alemán) o 18 de marzo de 1913 y muerto en Breslau (Tercer Reich) o 22 de noviembre de 1941, estió un piloto militar alemán d'a Luftwaffe mientres o Tercer Reich, que partecipó en a Guerra Civil Espanyola con a Lechión Condor y que tamién partecipó en a Segunda Guerra Mundial (batalla de Francia, batalla d'Anglaterra y Operación Barbarroya), plegando dica o ran d'Oberst (alto u baixo, coronel), mandando escuadrillas de cazata.
Liga Femenina de Baloncesto d'Espanya
A Liga Femenina de Baloncesto de España (en aragonés: Liga Femenina de Baloncesto d'Espanya), anomenata Liga Femenina Endesa por motius de patrocinio, ye a mas alta d'as categorías de baloncesto femenín d'Espanya, por debaixo ye a LF Challenger.
Creada en l'anyada 1963-64, ye organizada por a Federación Espanyola de Baloncesto. Participan dieciseis equipos, que disputan una primera fase en formato de liga a dople partiu. Os ueito primers clasificaus acceden a la fase final que se disputa en formato de playoffs. L'equipo ganador d'ista fase ye o campión d'a competición y le da dreito, de conchunta con o subcampión, a participar en a Euroliga y en a Supercopa d'España de l'anyada siguient. Asinas mesmo, os siete primers clasificaus d'a primera vuelta d'a competición más l'anfitrión disputan a Copa d'a Reina.
Mont Pamplonés
O mont Pamplonés ye un mont de 753 metros d'altaria que se troba situau en a provincia de Zaragoza.
Batalla d'o paso de Kasserine
A batalla d'o paso de Kasserine estió una batalla d'o Frent d'Africa d'o Norte mientres a Segunda Guerra Mundial, que fa parte d'a campanya de Túniz. En a batalla, que escomenzó o 19 y remató o 25 de febrero de 1943, luitoron tropas de l'Exercito estausunidense (II Cuerpo d'Exercito) mandatas por Lloyd Fredendall y d'a Wehrmacht d'o Tercer Reich (a 10ª División Panzer y a 21ª División Panzer d'o Deutsches Afrika Korps‎) mandatas por Erwin Rommel, en a que estió a primera batalla important entre os exercitos alemán y estausunidense en a guerra, y remató con una victoria alemana, encara que ista victoria no tenió garra influencia en o desarrollo posterior d'as operacions militars (nomás que fació augmentar a prudencia de l'abance aliato). Antiparte, ista batalla estió a zaguera victoria d'o Deutsches Afrika Korps‎ (os suyos repuis se rindioron a os Aliatos o 12 de mayo).
Caza
Asinas, cuan amanixió la caza como actividat humana estió como continidat de l'acción depredadora de l'hombre sobre atras especies animals, mas que mas ta completar a suya dieta alimentaria, estando a cazata una fuent important de proteínas d'orichen animal, encara que tamién yera important t'aproveitar segundariament atros elementos de l'animal, como a suya piel, que se feva servir ta fabricar-ne vestitos, y as grasas animals, emplegatas no nomás t'alimentación sino que tamién ta iluminación.
Ernst Chladni
Ernst Florens Friedrich Chladni, naixito de Wittenberg (Electorato de Saxonia, Sacro Imperio Romano Chermanico, hue Saxonia-Anhalt, Alemanya) o 30 de noviembre de 1756 y muerto en Breslau (Reino de Prusia, hue Wrocław en Polonia) o 3 d'abril de 1827, estió un fisico alemán, considerato como o establidor d'a muderna ciencia de l'acustica.
Batalla d'o paso de Kasserine
En puridat, no estió una sola batalla, sino que estió una serie succesiva de luitas por o control d'o paso de Kasserine, una depresión de 3 km de longaria que trescruza o macizo d'a dorsal tuniciana en a cadena montanyosa d'a cordelera de l'Atlas, en l'ueste de l'actual Túniz y a man d'a localidat tuniciana de Kasserine.
Caza
Uno d'os grans abances en a historia d'a humanidat estió a domesticación d'animals capturatos por meyo d'a caza, pero que dende ixe inte ya no se mataban y minchaban, sino que se destinaban a la reproducción en l'actividat conoixita como ganadería, de forma que l'hombre podeba asinas acceder a una fuent estable d'alimentos, no depenendo asinas dreitament d'a suerte en a cazata.
Plana de Cantalobos
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 420 metros d'altaria.
Caza
Ta practicar a caza, l'hombre emplega armas, evolucionando asinas l'actividat d'a caza seguntes a mesma evolución d'as armas, dende os simples palos aguzatos dica a lanza, l'arco y as flechas u l'aplicación d'a polvora t'a caza con fusils u rifles cada vegata mas sofisticatos.
Plana de Cantalobos
Toponimia
O toponimo fa referencia a un puesto a on otulaban u "cantaba" os lupos. Da nombre a lo lugar de colonización de Cantalobos.
Caza
Una expedición de caza se diz "cazata" u "cacera". Se diz "fer una cazata" u "ir-se-ne de cazata". Qui caza ye un "cazaire" u "cazataire".
Gascones
Gascones ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 176 habitants (2021) en una superficie de 20,04 km².
Büchling (Traunstein)
Büchling ye un lugar d'o municipio de Traunstein en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Paray-Vieille-Poste
Paray-Vieille-Poste ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto de Palaiseau, o cantón d'Athis-Mons y a rechión d'a Isla de Francia.
Victor Hugo
Victor-Marie Hugo, naixito de Besançon (Doubs, Franco Condau, Francia) o 26 de febrero de 1802 y muerto en París (Isla de Francia, Francia) o 22 de mayo de 1885, estió un escritor, dramaturgo, poeta y politico francés, considerato uno d'os prencipals autors d'o Romanticismo en luenga francesa y uno d'os prencipals escritors d'a Literatura francesa.
Paray-Vieille-Poste
A suya población ye de 7160 habitants, en una superficie de 6,14 km².
Victor Hugo
Yera chirmán d'os tamién escritors Eugène Hugo y Abel Hugo.
Poesía
Recopilacions postumas:
Buei
thumb|right|250px|Chunta de bueis. Un buei (prenunciau /'gwej/~/'bwej/) u bou (d'o latín <BOVE ) ye o nombre como se conoix especificament a os masclos de a especie Bos taurus que s'ha capau chovens, por contraposición con o toro, que ye un masclo adulto intacto.
Chudicio de Riam
Se conoix con o nombre de chudicio de Riam (en francés Procès de Riom) a un chudicio de tipo politico mientres a Segunda Guerra Mundial, impulsato por os responsables d'a Francia de Vichèi (encluyendo-ie o suyo prencipal dirichent, o mariscal Philippe Pétain) contra cuantos politicos d'ideolochía politica d'ezquierdas que heban destacato en os anyos 1930 mientres a Tercera Republica Francesa, estando os prencipals acusatos Léon Blum y Édouard Daladier. O chudicio s'escomenzó o 19 de febrero de 1942 en a ciudat de Riam (en francés Riom), en o Puèi Domat, Auvernia, en territorios no ocupatos por a Wehrmacht d'o Tercer Reich, y remató o 15 d'abril de 1942. En realidat o chudicio, que nomás tentaba de mostrar a presunta responsabilidat politica d'a ezquierda francesa en a redota de l'Exercito francés mientres a batalla de Francia, no remató, por presions d'Adolf Hitler, en recibir os acusatos muestras de simpatía internacionals (como d'a opinión publica estausunidense). Sindembargo, en as sesions d'o chudicio os acusatos refutoron as afirmacions de l'acusación, establindo que a culpa no yera pas d'os civils, sino de l'Exercito francés, que no heba feito a suya misión d'esfender o territorio nacional.
Cubilar de Lliterola
O cubilar de Lliterola (en castellano Refugio de Literola) ye un cubilar de montanya no guardau que se troba a 2.020 m, en o Parque Natural de Pocetz-Maladeta, chusto en o forcallo entre os barrancos de Lliterola y Fites del Perdiguero.
Actividatz
En a val de Lliterola se troban l'ibón Blanco de Lliterola, l'ibonet de Lliterola y o glaciar de Lliterola.
Entre os picos que son accesibles dende o cubilar bi ha bells tresmils como a tuca de Lliterola (3.097 m), a Fita d'el Perdiguero (3.172 m), a tuca d'el Perdiguero (3.219 m), a tuca d'el Paso d'Alto de Lliterola (3.097 m), a tuca Roya de Lliterola (3.122 m), l'Agulla de Lliterola (3.028 m), a tuca de l'Estraperlo (3.102 m), a tuca de Crabioles (3.107 m), l'Agulla de Crabioles (3.016 m) u a tuca d'el Cabo d'els Arenals (3.038 m).
Gerhart Hauptmann
Gerhart Johann Robert Hauptmann, naixito d'Obersalzbrunn, Silesia, Reino de Prusia (hue Szczawno Zdrój, Polonia) o 15 de noviembre de 1862 y muerto en Agnetendorf, Silesia (hue Jagniątków, Polonia) o 6 de chunio de 1946, estió un escritor, dramaturgo y poeta alemán, que recibió o Premio Nobel de Literatura en 1912 y o Premio Goethe en 1932. Ye considerato como uno d'os prencipals representants d'o Naturalismo en Alemanya.
Leslie Nielsen
Leslie William Nielsen, conoixito artisticament como Lesllie Nielsen, naixito de Regina (Saskatchewan, Canadá) l'11 de febrero de 1926 y muerto en Fort Lauderdale (Florida, Estaus Unius) o 28 de noviembre de 2010, estió un actor canadiense que desembolicó a suya carrera cinematografica en o cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1940 y que tamién partecipó en cuantas series de televisión.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar a suya presencia en bellas cintas como Forbidden Planet (1956), Beau Geste (1966, Douglas Heyes), Gunfight in Abilene (1967, William Hale), Change of Mind (1969, Robert Stevens), The Poseidon Adventure (1972, Ronald Neame y Irwin Allen), Viva Knievel! (1977, Gordon Douglas), Creepshow (1982, George A. Romero), The Naked Gun: From the Files of Police Squad! (1988, David Zucker), The Naked Gun 2½: The Smell of Fear (1991, David Zucker), Naked Gun 33⅓: The Final Insult (1994, Peter Segal), Mr. Magoo (1997, Stanley Tong), u Santa Who? (2000, William Dear).
1723
Atros países
right|thumb|250px|L'economista y filosofo escocés [[Adam Smith, naixito o 5 de chunio de 1723.]]
Sierra d'el Cavaller
La sierra d'el Cavaller ye una aliniación montanyosa con dirección NE-SW que fa part de la unidat morfoestructural dita "serranías marguinals" de lo Sistema Iberico terolano. Se troba en la part oriental de la provincia de Teruel en la comarca de lo Matarranya.
La superficie de la sierra d'el Cavaller perteneixe a los termins municipals de Penyarroya de Tastavins, Foz Espalda y Val de Robres, de sud a norte.