cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lexico d'o castellano
Catalanismos
D'entre sieglo XVI continoron entrando catalanismos relacionaus con la navegación maritima como pañol, escandallo, timonel, buque, calcés y faena, a los que s'anyaden catalanismos d'atros campos lexicos como clavel, foragido, escorzonera, plantel y bosquejar. A traviés de los catalanismos entroron tamién sufixos catalans, y lo sufixo -ot s'adaptó en castellano como -ote plegando a estar productivo.
Occitanismos
Termins relacionaus con la relichión cristiana: capellán, fraile (de l'occitán fraire).
Tamién entroron palabras relacionadas como lo feudalismo: homenaje (homenatge), linaje (linhatge).
Atros campos: ruiseñor (rosinhol), desmayar (esmayar).
Destacan los occitanismos con lo sufixo orichinal -atge (cognato de l'aragonés -ache), adaptau como -aje'':
Italianimos
Los primers italianismos medievals yeran ligaus a la navegación (galea, avería, corsario), anteriors a lo sieglo XV, quan por lo prestichio de la cultura renaixentista d'Italia encomenzoron a entrar italianismos de diferents campos lexicos (atacar, escaramuza, florín, belleza, soneto, novelar, ecetra...). En bel caso bi ha problemas interpretación sobre l'orichen italiano, catalán u occitán de bella palabra.
En lo sieglo d'Oro continoron entrando italianismos por las relacions culturals y politicas entre Espanya y Italia. En ixos tiempos buena part de la mitat sud d'Italia y buena part de la plana padana perteneixeban a l'Imperio espanyol, y bi heba mercenarios italianos en los exercitos espanyols. Los campos lexicos en los que entroron los italianismos estioron la guerra (escopeta, centinela), navegación y comercio (piloto, fragata), diners y finanzas (banca), arte y literatura (diseño, modelo), arquitectura (balcón, fachada) y relacions socials (festejar, cortejar).
Mondéjar
Mondéjar ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 2614 habitants(2007), en una superficie de 48,43 km² y una densidat de población de 53,97 hab/km².
Barrancs
Barrancs puet fer referencia a:
Jorge Mas Santos
Jorge Mas Santos (Miami, Florida, Estaus Unius, 1963) ye un interpresario multimillonario estausunidense y lo president y mayor accionista de MasTec, una interpresa de construcción y incheniería con siede en Miami, fundada per lo suyo pai Jorge Mas Canosa.
Tamién ye president y copropietario de l'Inter de Miami, equipo de fútbol de la MLS y d'o Real Zaragoza dende o 25 de chulio de 2014 dica l'actualidat.
Berdoas
Berdoas (Berdoas en occitán, Berdoues en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Miranda-Astarac.
A suya población ye de 397 habitants (2006) en una superficie de 17,65 km², con una densidat de población de 22,49 hab/km².
Portland (Maine)
A suya población ye de 66.194 habitants (2010) en una superficie de 136,20 km², con una densidat de población de 1.169,60 hab/km².
Cheografía
A localidat de Portland se troba situata a 19 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Ronda (Malaga)
Ronda ye una ciudat y municipio andaluz situau en a provincia de Malaga, comarca d'a Serranía de Ronda (en ye a suya capital) y partiu chudicial d'o suyo nombre (tamién en ye a capital).
A suya población ye de 36.793 habitants (2010), en una superficie de 481 km² con una densidat de población de 74,5 hab/km².
Cheografía
A localidat de Ronda ye situada a 739 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 100 km d'a ciudat de Malaga, a capital d'a suya provincia.
Michael Redgrave
Sir Michael Scudamore Redgrave (Michael Redgrave), naixito de Bristón (Gloucestershire, Anglaterra, Reino Uniu) o 20 de marzo de 1908 y muerto en Buckinghamshire (Anglaterra, Reino Uniu) o 21 de marzo de 1985, estió un actor, director cinematografico y guionista britanico.
Premios
En 1947, Michael Redgrave fue nominato a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a pelicula Mourning Becomes Electra, de Dudley Nichols.
Tuca de Barrancs
A tuca de Barrancs ye una tuca de 2.889 m d'altaria que se troba en a cabecera d'a val de Barrancs chunto a o macizo de la Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Administrativament ye situada en o municipio de Benás y fa parti d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Moratilla de los Meleros
Moratilla de los Meleros ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 121 habitants(2007), en una superficie de 29,15 km² y una densidat de población de 4,15 hab/km².
Tuca d'Ixalenques
A tuca d'Ixalenques (en castellano Tuca de Salenques) ye una tuca de 2.994 m d'altaria que se troba en a cabecera d'a val d'Ixalenques chunto a o macizo de la Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Administrativament ye en a muga entre Benás y Montanui.
Toponimia
Iste toponimo procede tanto en aragonés benasqués (Ixalenques) como en catalán ribagorzano (Salenques) d'un tipo de plantas que son especialment abundants en a vall d'Ixalenques, as ixalencas. A ixalenca («sarguera» en aragonés cheneral, salenca en catalán) ye un tipo d'arbusto d'as riberas, muit freqüent en os ríos d'o Pireneu, que tien os trallos resistents encara que muit flexibles, y por ixo d'antes s'emplegaban pa ligar os trancos d'as navatas que heban de baixar por os ríos.
A parola ixalenca viene d'una forma hipotetica *SALENCA en latín y amuestra a misma evolución fonetica que ixaringa, ixufre, ixarrallón y ixoriguer, a on a S- inicial d'o latín ha evolucionau ta una x-. Se piensa que a terminación -enca fa de sufixo igual como en albenca. A parola salenca se documenta tamién en catalán y en occitán (bi ha una carrera en Tolosa que se diz Carrièra de las Salencas en occitán y Rue des Salengues en francés).
Renaiximiento
thumb|L'hombre de Vitruvio, estudio d'as midas humanas, de [[Leonardo da Vinci.]] Renaiximiento ye o nombre dato a l'amplo movimiento a on se revilcó a cultura clasica y que se produció en Europa occidental en os sieglos XV y XVI. Os suyos prencipals exponents se troban en o campo d'as artes anque tamién tenió prou importancia en a literatura y as ciencias, tanto naturals como humanas.
O nombre Renaiximiento s'emplegó porque iste tornó a prener os elementos d'a cultura clasica. O termin procede d'a obra de Giorgio Vasari Vidas de pintors, escultors y arquitectos famosos, publicata en 1570, pero dica o sieglo XIX iste concepto no tien una ampla interpretación historico-artistica.
Manimenos, Vasari heba formulato una idea determinant, o nuevo naiximiento de l'arte antigo griego y romano, que presuposaba una marcata consciencia historica individual, fenomeno nuevo de raso en l'actitut espiritual de l'artista.
Artistas relevants d'o Renaixemento
thumb|250px|right| Detalle d'a [[Capiella Sixtina de Michelangelo Buonarroti.]]
Flamenco
O flamenco ye un chenero andaluz de musica y danza que s'orichinó en Andalucía en o sieglo XVIII, que tien como base a musica y a danza andaluza y en a suya creyación y desarrollo tenioron un papel fundamental os individuos d'a etnia chitana. O flamenco naixe y se desarrolla en Andalucía, mientres o periodo que va dende o sieglo XVIII dica o sieglo XX. Tien influencias moriscas, chitanas, africanas y americanas, entre d'atras. O cante, o toque y o baile son as prencipals facetas d'o flamenco. Os diferents estilos flamencos, se dicen palos. thumb|200px|left|Bailando flamenco. Os prencipals centros y familias flamencas se troban encara en vicos y ciudaz que han estato nuclios tradicionals de chitans, como Alcalá de Guadaira, Utrera, Xerez de la Frontera y Sevilla.
Provenza-Alpes-Costa Azul
Provenza-Alpes-Costa Azul (en occitán Provença-Aups-Còsta d'Azur, en francés Provence-Alpes-Côte d'Azur) ye una rechión de Francia situata en o sudeste d'o país, en a costa d'a mar Mediterrania. A rechión muga a o norte con a rechión de Roine-Alpes, a l'este con Italia (rechions de Liguria y Piemont), a o sud con a mar Mediterrania y con Mónegue, a l'ueste con a rechión de Languedoc-Rosellón. A suya capital ye Marsiella.
Winston Churchill
Sir Winston Leonard Spencer Churchill estió un politico, periodista, historiador y escritor britanico, naixito d'o palacio de Blenheim o 30 de noviembre de 1874 y muerto en Londres o 24 de chinero de 1965.
Estió ministro de l'Interior d'o Reino Uniu en periodo (1910-1911) y ministro d'Hicienda d'o Reino Uniu mientres 1924 y 1928, antis de Primer ministro d'o Reino Uniu, cargó que ocupó mientres a Segunda Guerra Mundial, dende o 10 de mayo de 1940 dica o 27 de chulio de 1945 y en a posguerra, dende o 26 d'octubre de 1951 dica o 7 d'abril de 1955.
Por o suyo treballo como escritor recibió en 1953 o Premio Nobel de Literatura, por lo suyo dominio d'as descripcions biograficas y historicas asinas como per lo suyo brillant oratoria en defensa d'as valors humanas.
Obra escrita triada
Winston Churchill estió un escritor prolifico tota la suya vida, y muitas d'as suyas obras estioron historicas. Como ministro mientres parte d'a Primera Guerra Mundial y como primer ministro de cuasi tota la Segunda, Churchill tenió acceso a documentos oficials, plans militars, secretos oficials y correspondencia entre los liders mundials. Dimpués d'a Primera Guerra, cuan i heba pocas reglas que rechisen la utilización d'estes documentos, Churchill simplament se levó muitos d'éls con él cuan deixó lo cargo, y los usó librement en os suyos libros. Las suyas obras mas conoixidas como historiador son:
Memmingen
Memmingen (en alemán Memmingen, en suabio Memmenge) ye una ciudat independient situada en o estau federau de Bavera. Con alto y baixo 42.000 habitants, Memmingen ye la cinquena ciudat mas gran d'a rechión administrativa de Suabia. Os suyos orichens se remontan a l'Imperio Romano. Lo casco antigo, con os suyos numbrosas casas patricias, palacios y fortificacions, ye un d'os millor conservaus d'o sud d'Alemanya.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Galería d'imachens
.
Ephippigerida pantingana
Ephippigerida pantingana ye un ortoptero d'a familia d'os Tettigonidae endemico d'a provincia de Uesca. Ye citato només que en a Sierra d'Alcubierre, Mont Aragón y Sierra de Guara. En chunio de 2009 s'ha redescubierto en a localidat de Villamayor de Galligo, en una partita a man de Lecinyena
Cusiosidaz
Longinos Navás li posó o nombre cientifico fendo servir a palabra aragonesa pantingana con a que en l'Alto Aragón se diz a cualsiquier miembro d'a familia d'os Tettigonidae, langostos grans y verdes.
Shiryū de Dragón
Shiryū (紫龍) ye uno d'os personaches prencipals d'o manga y anime Saint Seiya mas conoixiu como os Caballers d'o Zodiaco. Ye o Santo de bronze d'o Dragón. Ye o mas prudent y saputo d'os Santos de Bronce.
Entrenamiento
Shiryū s'entrenó en as Cinco Tucas de China, tenendo como mayestro a Dohko, santo dorau de Libra. Shiryū desconoixeba que o suyo mayestro yera un santo dorau dica l'inte en que Mascara d'a Muerte, santo dorau de Cáncer, apareixió en Rozan, con l'obchectivo d'asasinar a Dohko, porque no heba acudiu a o clamamiento d'o patriarca.
Dimpués de seis anyadas d'entrenamiento, Shiryū obtenió o reconoiximiento como Santo de Bronce, quan a la fin podió invertir o curso d'a cascada de Rozan, obtenendo asinas l'armadura d'o Dragón.
Sarniguet
Sarniguet ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de Vic de Bigòrra y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 219 habitants (1999) en una superficie de 2,07 km², con una densidat de población de 105,80 hab/km².
Río Xiloca
right|thumb|250px|La cuenca de lo río Xiloca en la [[cuenca d'Ebro.]]
Lo río Xiloca u Exiloca ye un afluent de lo río Xalón que naixe en lo pozo artesián de Cella y circula enta lo norte pa recullir-se en Calatayú.
Pasa por los termins municipals de Cella, Villar Cremato, Santa Olalia, Torremocha de Xiloca, Torre la Cárcel, Alba, Cingla, Villafranca, Mont-reyal, Torrillo, Camín Reyal, Fuents Claras, Calamocha, Luco de Xiloca, Baguena, Burbaguena, Sant Martín d'el Río, Villanueva de Xiloca, Daroca, Manchons, Murero, Villafelich, Montón, Fuents de Xiloca, Morata de Xiloca, Viliella de Xiloca, Maluenda, Paracuellos de Xiloca y Calatayú.
Part de los territorios de la Comunidat de Teruel que abocan las suyas auguas a Xiloca yeran conoixius en ixas envueltas de los musulmans como Sahla, toponimo que ha esdeveniu Cella y que significa "la plana" en arabe. Sahla perteneixeba a la Taifa d'Albarrazín.
Los lugars de la compleganza de Xiloca que perteneixeban a la Comunidat de Daroca en la Edat Meya formaban la Sexma del río Xiloca.
Los lugars de la compleganza de Xiloca que perteneixeban a la Comunidat de Calatayú en la Edat Meya formaban atra Sexma dita tamién Sexma del río Xiloca.
La suya cuenca coincide en gran part con la depresión de Calatayú-Teruel, que incluye la fuesa de Xiloca, la depresión de Calatayú y Mont-albán y la fuesa de Daroca. Los suyos afluents son lo río de Barrachina y ramblas que levan augua més que més en los meses de plevia y en las tronadas de verano.
Bi ha scenarios actuals de capturas fluvials a costa de la cuenca endorreica de Gallocanta entre Torralba de los Sisons y Fuents Claras. Manimenos, estió la cuenca alta de Xiloca la que perdió superficie en lo Pleistoceno, quan la erosión regresiva de río Guadalaviar se dirichió enta la fuesa de Xiloca plegando dica Exea d'Albarrazín y encaixando-se en la zona d'Abuán y d'Arquillo de San Blas. Este encaixamiento quedó topograficament baixo l'altaria de Cella y encomenzó a desauguar enta Teruel y lo golfo de Valencia las auguas de la Serranía d'Albarrazín, que ya no se dirichen enta Xiloca.
La val de lo río s'estretix y entalla lo substrato rocoso en la zona de Luco de Xiloca por la presencia de rocas paleozoicas duras. Manimenos a partir de Luco de Xiloca comienza la fuesa de Daroca y en la redolada de Daroca s'ixampla de nuevo por la presencia de materials tovos que plenoron esta fuesa en lo Plioceno. La fuesa de Daroca plega dica Murero, y ya Villafelich y Manchons lo río se troba con atros materials paleozoicos duros y torna a entallar lo substrato rocoso, tornando a ixamplar-se la val en los materials terciarios de la Cuenca de Calatayú, deixando a la dreita la plataforma calsinosa de Miedes. En este sector los solos afluents son ramblas como la rambla d'Aceret.
Se reculle en lo río Xalón en Calatayú.
Toponimia
En Al-Udri se troba escrito como Xaluwqah. En los textos medievals en latín y aragonés s'escribe Xiloca, Exiloca, Xiluequa, ecetra. G.Rohlfs considera que ye un toponimo prerromano relacionau con Daroca, manimenos existe la hipotesi que relaciona Xiloca con la mesma radiz arabe que da nombre a lo viento Exaloc, con direccion pareixida a la situación de lo castiello de Xiloca respecto a los castiellos de Calatayú.
Los toponimos que fan referencia a lo río Xiloca no levan articlo definiu (Fuents de Xiloca, Paracuellos de Xiloca, ecetra), ni en l'aragonés orichinal que se charraba en la baixa Edat Meya ni en lo castellano actual. Los elementos cheograficos referius a este río figuran tamién sin articlo en castellano de lo sieglo XVIII, por eixemplo en Historia de la Economía Política de Aragón de Ignacio Jordán Claudio de Asso y del Río (ribera de Xiloca, vega de Xiloca y huerta de Xiloca ).
Lista de plantillas d'a Sociedad Deportiva Huesca
Plantilla 2005/06
Equipo tecnico
Plantilla 2006/07
Equipo tecnico
Plantilla 2007/08
Equipo tecnico
Plantilla 2008/09
Equipo tecnico
Plantilla 2017/18
Equipo tecnico:
''A lista encluye nomás a nacionalidat prencipal de cada chugador. Beluns d'os chugadors no europeus tienen doble nacionalidat de bel país d'a Unión Europea: ''
Plantilla 2018/19
Equipo tecnico: ''A lista encluye nomás a nacionalidat prencipal de cada chugador. Beluns d'os chugadors no europeus tienen doble nacionalidat de bel país d'a Unión Europea: '' ''Como desichen as normas d'a LFP, os chugadors d'a primera plantilla han de levar os dorsals de l'1 a o 25, entre que d'o 26 enta debant serán chugadors de l'equipo filial. Asinas, os chugadors con dorsals superiors a o 25 son, a toz os efectos, chugadors d'o Club Deportivo Teruel y como tals, podrán compachinar partius con o primer y segundo equipo.''
Plantilla 2019/20
Equipo tecnico: ''A lista encluye nomás a nacionalidat prencipal de cada chugador. Beluns d'os chugadors no europeus tienen doble nacionalidat de bel país d'a Unión Europea: '' ''Como desichen as normas d'a LFP, os chugadors d'a primera plantilla han de levar os dorsals de l'1 a o 25, entre que d'o 26 enta debant serán chugadors de l'equipo filial. Asinas, os chugadors con dorsals superiors a o 25 son, a toz os efectos, chugadors d'a Sociedad Deportiva Ejea y como tals, podrán compachinar partius con o primer y segundo equipo. ''
Cygnus cygnus
O cisne charraire (Cygnus cygnus (Linnaeus, 1758) ) ye una au d'a orden d'os Anseriformes y familia Anatidae que mide una longaria de 140 a 165 centimetros y una envergadura de 205 a 275 cm. Lo peso gosa estar en o rango de 7,4 a 14,0 kilogramos, con un promeyo de 9,8 a 11,4 kg pa los masclos y de 8,2 a 9,2 kg pa las fembras. Se considera una d'as aus voladeras mas pesadas.
Os cisnes charraires requieren grans arias d'augua pa vivir, especialment quan encara son creixendo, perque as suyas patas no pueden endurar o peso d'o suyo cuerpo mientres largos periodos de tiempo. Lo cisne charraire pasa gran parti d'o suyo tiempo nadando, filtrando l'augua en busca de birolla u minchando plantas que creixen en o fondo.
Os cisnes charraires emiten un canto fundo y, a pesar d'a suya grandaria, son poderosos voladors. Os cisnes charraires pueden migrar cients u mesmo mils de kilometros dica os suyos puestos d'hibernada en o sud d'Europa y l'este d'Asia.
Os cisnes charraires s'emparellan de per vida y as crietas se quedan con ells tot l'hibierno; a vegadas se les unen descendents d'anyos anteriors. O suyo habitat de reproducción preferiu son as paúls, pero as aus semidomesticadas construyirán un niedo en qualsequier puesto amán de l'augua. Tanto lo masclo como la fembra aduyan a construyir o niedo, y lo masclo cosirará lo niedo mientres a fembra coba. A fembra gosa meter de 4 a 7 uegos (excepcionalment 12).
O cisne charraire ye l'au nacional de Finlandia dende 1981.
Sent Haust (Pireneus Atlanticos)
Sent Haust (Sent Haust en occitán, Saint-Faust en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón de Vilhèra y Costalats de Juranson y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 730 habitants (1999) en una superficie de 13,51 km², con una densidat de población de 54,03 hab/km².
Demografía
2007: población provisional seguntes o INSEE.
Clyde Cook (actor)
Clyde Wilfred Cook, naixiu de Port Macquarie (Nueva Galas d'o Sud, Australia) o 16 d'aviento de 1891 y muerto en Carpinteria (California, Estaus Unius) o 13 d'agosto de 1984, estió un actor australiano activo en o teatro d'o suyo país natal dende primerías d'os anyos 1900 y dimpués en o teatro y en o cine estausunidense dica meyaus d'os anyos 1950.
Premios
O 2 d'agosto de 1960, se li adhibió una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situada en o 6531 de Hollywood Boulevard d'a ciudat de Los Angeles.
Vicia faba
Vicia faba var. minor
Vicia faba var. equina
Vicia faba var. major
Vicia faba sozsp. faba
Lew Ayres
Lewis Frederick Ayres III (Lew Ayres), naixito de Minneapolis (Minnesota, Estaus Unius) o 28 d'aviento de 1908 y muerto en Los Angeles (California, Estaus Unius) o 30 d'aviento de 1996, estió un actor estausunidense.
Vicia faba
Vicia faba sozsp. paucijuga
As fabas (Vicia faba) son una especie de plantas d'o chenero Vicia y familia d'as fabaceae, a qui dan o suyo nombre. Ye una especie anyal y herbacia, orichinaria d'as rechions d'a mar Mediterrania u d'Asia Central, y hue ye cultivata en tot o mundo porque as suyas simients, que fan parte d'as legumbres, s'emplegan como alimento d'animals y d'hombres.
Lew Ayres
Premios
En 1948, Lew Ayres fue nominato a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta Johnny Belinda, de Jean Negulesco.
Vicia faba
Ye una planta que puet plegar dica os 1,5-1,6 metros d'altaria, y a suya color ye verde.
Fitonimia
O fitonimo faba ye d'orichen latín y ye documentable en todas as parlas alto-aragonesas por conservar a F- inicial latina d'acuerdo con a fonetica aragonesa. Se fa servir tamién pa fer mención d'o glan u part final d'o pene metaforicament.
Bi ha refrans y expresions sobre as fabas:
Morenilla
Morenilla ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 46 habitants(2007), en una superficie de 28,37 km² y una densidat de población de 1,62 hab/km².
Corz de Zaragoza (1641)
As Corz de Zaragoza de 1641 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Felipe III d'Aragón.
Zinc
O zinc u cinc (de l'alemán zink) ye un elemento quimico de numero atomico 30 y simbolo Zn situato en o grupo 12 d'a tabla periodica d'os elementos.
Lewiston (Maine)
Lewiston ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Maine, d'an ye a segunda ciudat. Fa parte d'o condau d'Androscoggin, estando-ne tamién a capital.
A suya población ye de 41.592 habitants (2010) en una superficie de 91,10 km², con una densidat de población de 404,20 hab/km².
Cheografía
A localidat de Lewiston se troba situata a 66 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a o canto d'o río Androscoggin.
Hochkössen
Hochkössen ye una estación d'esquí austriaca situada en a localidat de Kössen en o estau de Tirol. Se troba en os Alpes de Chiemgau en a rechión conoixida como Kaiserwinkl.
Servicios
A estación tien a-saber-los servicios como escuela d'esqui, guardería ta os ninons, logadura de material y cuantos restaurants.
Atros esportes
L'Unterberghorn ye un mont conoixiu entre os amants d'o parapent en a zona. Ye posible practicar iste esporte mientres tot l'anyo, por ixo vienen dica astí aficionaus de tot o mundo. Se puet acceder dica os 1500 metros d'altaria a traviés d'a telecabina d'a estación d'esqui.
Papel d'embolicar
Un problema d'o suyo uso ye a gran cantidat de deixallos que chenera o papel d'embolicar no reciclable, estando beluns recubiertos de plastico u purpurina y podendo contener amás microplasticos, entre atras cosas.
Paco Martínez (desambigación)
Paco Martínez (hipocoristico de Francisco Martínez) puet estar:
Tuca d'Angllós
A tuca d'Angllós u pico de la Solana d'Angllós (en castellano tuca de Angliós) ye una tuca de 2.812 m d'altaria que se troba chunto a o estanyo de Cap de Llauset, en a provincia de Uesca (Aragón).
Administrativament fa parti d'o municipio de Montanui y d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Estada
Estada ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situau en a comarca d'o Semontano de Balbastro y partiu chudicial de Monzón.
A suya población ye de habitants en una superficie de 15,87 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
O estadillano ye a parla local d'Estada d'a luenga aragonesa.
Toponimia
S'escribiba Stata en un texto de 1087 en latín, d'a colección diplomatica de Pero I d'Aragón.
Bichuesca
Bichuesca (Bijuesca en castellano) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza situato en a comarca d'a Comunidat de Calatayú.
Estada
Cheografía
A localidat d'Estada se troba situada a 382 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 61 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Cinca y por o suyo afluent o río Esera.
Bichuesca
A suya superficie ye de 57,10 km² y a suya población de 114 habitants (2009, en l'anyo 1920 bi heba 896 habitants). A suya densidat de población ye de 2,00 hab/km².
Cheografía
A localidat de Bichuesca se troba situata a una distancia de 50 km d'a ciudat de Calatayú, a capital d'a suya comarca, 56 de Soria y 139 de Zaragoza, a capital d'Aragón.
Lagata
A suya población ye de 134 habitants (2010) en una superficie de 23,65 km², con una densidat de población de 5,67 hab/km².
Cheografía
A localidat de Lagata se troba situata en a ripa dreita d'o río Aguas, a 518 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 64 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Toponimia
Esiste a hipotesi que o toponimo provienga d'a confederación berber lawata orichinaria de Tripolitania.
Bichuesca
Mugas
O suyo termin municipal muga con Verdello, con un cantón d'o termin de Torre la Palla, con Malanquiella, con Clarés de Ribota, con Turrillo en territorio aragonés y con Deza, con La Alameda y con Carabantes en territorio d'a provincia de Soria.
Toponimia
Esta localidat ye citata en a Bula de Lucio III de 1183, en a que aprobaba a patrimonialidat d'as ilesias d'a Comunidat de Calatayú dimpués que Alifonso I d'Aragón lis dase lo fuero:
En "Rationes decimarum Hispaniae (1279-80): Aragón y Navarra" s'escribe Viivesca.
En atros textos medievals como as Cronicas d'os Chudeces de Teruel la claman Vijuesca. En o Fogache de 1495 s'escribe Vixuesca, castellanizato ya con x como atros lugars de l'este de Zaragoza y Teruel (Castexón, Val de Conexos, Foz de la Viexa, ecetra..., que en aragonés cheneral estioron con -ll- y en aragonés d'as comunidaz aragonesas estioron con -ch-). En 1610 l'astronomo João Batista Labanha escribe Biguesca. En o sieglo XVII a x castellana esdeviene a j velar actual.
Molimentos y puestos intresants
O suyo castiello estió una fortaleza mui important estratechicament por a suya situación mugant con Castiella. En 1357 Pero IV lo Cerimonioso mandó fortificar o castiello y a ilesia anque o rei de Castiella Pero I lo Cruel lo conquistó en a invasión de 1358. Dimpués se tornó a conquistar por parti d'Aragón y se perdió atra vegada en a enrestida de 1362. Dezaga d'a remontadura zaguera Pero IV lo mandó escatumbar, encara que nomás se fació en parti.
Tamién son intresants o "Pozo de los Chorros", cascant d'augua con una gorga en o río Manubles poco antis de dentrar en Bichuesca, a Fuent de "los canyos" y o puent romano.
Fiestas
As fiestas patronals se celebran o día 15 d'agosto, festividat d'a Virchen d'o Castiello, y o 16 d'agosto día de Sant Roque.
Tarastèish
Tarastèish (en francés Tarasteix) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de Vic de Bigòrra y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Cullestro
thumb|right|250px|[[Xiringa con cullestro d'o segundo día, en comparanza con una leit materna de formula.]] O cullestro    u culliestro    (d'o latín <colostrum  ) ye la primer leit que tienen as mullers y as fembras d'os mamiferos cuan son amanadas a parir u plegan de parir. O cullestro comienza a fer-se uns días antes d'o naiximiento, remata bels días dimpuesas, y tiene una proporción especial d'immunoglobulinas solubles y celulas d'o sistema immunitario que sirven pa dar-le a lo chovenón recient-naixiu a suya primer dosi d'immunidat adquiesta.
A función importantisma d'o cullestro ye guaranciar a supervivencia d'a cría en os primers días dimpués de naixida, pus l'organismo naixe sin immunidat adquiesta, y os mecanismos d'a immunidat innata estarían de tot insuficients pa concarar-se y superar una eventual infección en ixos días. O cullestro treslada una batería d'elementos d'a respuesta immune adquiesta por a mai en a suya vida a la cría, pa achudar-le dica que ella se'n pueda fer os suyos propios.
Celulas en o cullestro
Antimás d'immunoglobulinas solubles, como a IgA, y atras proteínas, como a lactoferrina y lactotransferrina, o cullestro contiene celulas móbils d'o sistema immunitario, os leucocitos, en gran numero. En mamiferos como a vaca s'ha determinau que o numero d'ixas celulas puede estar superior a 1.000.000 cel/ml de cullestro.
A proporción de leucocitos en o cullestro de vaca s'ha determinau en 23% de leucocitos, 38% de neutrofilos y 40% de macrofagos.
Atras caracteristicas
O cullestro ye una secrección escasa pero a-saber-lo densa, y o paso ta la leit materna de días posteriors ye progresivo. De cullestro, se'n produce en un volumen d'entre 2 y 20 mililitros por cada tetada, con una cantidat no superior a 100 ml en as primeras 24 horas, mientres que d'a leit que viene dimpués tiende a producir-se-ne entre 500 y 700 ml por cada día en a resta d'a lactancia.
A lactoferrina y a immunoglobulina A no desapareixen d'a leit materna en toda la lactancia. O que pasa ye que deixan d'estar en una proporción altisma en o cullestro pa pasar a diluir-se mas en o volumen d'a leit madura posterior.
Entre o cuatreno y o quinceno día de lactancia (en H. sapiens) o cullestro se diluye y as glandulas mamarias producen o que se diz leit de transición. Si l'alumbramiento se produce cuan a mai encara ye dando teta a un ninón anterior, se pasa igualment por una fase de cullestro pa o crío segundo.
Marbre
thumb|Roca de marbre thumb|Pieza de marbre O marbre, marmol, márbol u mármol ye una roca metamorfica composada mayoritariament por calcita y formada a partir d'as calsineras y dolomías por recristalización en o metamorfismo de contacto u en o metamorfismo rechional. Presenta una textura granoblastica.
Etimolochía y semantica
O concepto de marbre en cheolochía en cheneral y en petrolochía en particular no ye o mesmo que o concepto d'os canters, os que lo comercializan y os que la fan servir en as aplicacions concretas. Por un regular fuera d'os ambients cientificos u academicos se considera "marbre" a tota roca calcica que se pueda pulir, incluindo as rocas sedimentarias como as calsineras y dolomías.
A parola "marbre" u "márbol" provién d'o latín MARMOR, MARMORIS, y este d'o griego antigo marmaron, relacionau con o verbo marmairo ("brillar"). A evolución de marmor en aragonés ye paralela a ARBOR, ARBORIS y, a traviés de l'acusativo MARMOREM daría mármor, prou pareixida a márbol, bien documentata. En os textos alchamiaus d'Urreya de Xalón mos trobamos marbol.
A forma marbre se troba sobre tot en as traduccions d'a escuela de Chuan Ferrández d'Heredia, on bi heba escribanos y copistas catalanoparlants u con conoixencias mes grans de catalán que d'aragonés (Nicolau de Drenopoli), y a vegadas escribiban borradors en catalán pa dimpués fer una traducción a l'aragonés dende o griego bizantín u o francés.
En o "Libro d'el Trasoro" s'escribe marbre:
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo", de traductor desconoixiu, mos trobamos tanto marbre como marbol.
En textos comercials d'o sieglo XV de Zaragoza escritos en un luengache mixto catalán-aragonés se troba a forma mambre de Girona
En o diccionarios y textos dialectals actuals se documenta mármol por eixemplo en benasqués.
Aplicacions
O marbre ye a roca ornamental mas emplegada a lo largo d'a historia. Agora, s'emplega ta fer piezas de pavimentos y revestimentos, muebles, ecetra. O suyo uso como material d'escultura privilechiau en a epoca clasica han feito d'o marbre un signo d'elegancia. Bi ha unas cuantas localidaz de Grecia y Italia famosas por as suyas pedreras de marbre: Naxos, Paros, Laurion, Hymettos, Pentelicon y Carrara.
O marbre millor considerau ye lo de Carrara, por a suya pureza, por a poca porosidat y por estar translucido en losas u recholas de 2–3 cm de grosor. Miguel Ánchel, o gran escultor d'o renaiximiento italiano, vesitaba as pedreras de Carrara ta trigar personalment os marbres ta las suyas esculturas. As esculturas de marbre de Carrara son resistents a las cheladas por a suya poca porosidat (cuasi no lis entra l'augua y no se i forma chelo), pero son muit sensibles a la plevia acida.
O polvo de marbre tamién s'usa pa fer chesos como lo marmorino u lo veneciano, s'usa como farciu pa pintura u en frescos pa reemplazar arena. Cualques artistas usan o polvo pa endurir superficies. O polvo de marbre de Carrara tamién ye apreciau y se vende pa diferents aplicacions artisticas.
Crosta
Crosta puet estar:
Reforma protestant
Se conoixe como Reforma protestant y a vegatas simplament como A Reforma a una serie de movimientos relichiosos que amaneixioron en o sieglo XVI, con a intención de renovar a Ilesia Catolica en a Europa Occidental. O prencipio d'a Reforma Protestant estió a publicación d'as 95 tesis de Martín Lutero. Encara que a intinción yera nomás prevocar una cambio en a Ilesia, se desvinió que os movimientos se deseparoron como grupos reformistas y s'establioron nuevas institucions, prencipalment, o luteranismo, o calvinismo y l'anabaptismo.
Caracteristicas d'o pensamiento protestant
As caracteristicas chenerals d'as ilesias protestants son:
Dentro d'as ilesias protestants destacan os luteranos, os anabaptistas, os calvinistas y mas tardi os anglicanos.
Angllós
Angllós (en castellano Angliós) puet fer referencia a:
Unión Deportiva Casetas
A Unión Deportiva Casetas ye un club de fútbol aragonés, d'o barrio rural de Casetas en Zaragoza. Establito en 1922, actualment chuga en a Rechional Preferent (Grupo III).
Estadio
O club chuga os suyos partidos en o campo de fútbol de hierba natural conoixito como San Miguel, antigament yera propiedat d'o club, pero en l'autualidat perteneixe a o Concello de Zaragoza.
Sierra d'el Nevero
La sierra d'el Nevero ye una aliniación montanyosa adintro de la serranía d'Albarracín y de la branca castellana de lo Sistema Iberico. Presenta afloramientos de rocas paleozoicas plegadas en la orochenia herzinica y erosionadas formando un releu apalachián.
Principals altarias
Las principals altarias son l'alto de las Neveras con 1.833 m, Valhondo con 1.747, Cerro de la Talaya con 1.789 m, Muela Grande con 1.829 m,
Hidrolochía
La versant sud desaugua enta lo río Cabrillas, la versant norte lo fa enta lo suya afluent arroyo de la Jándula y la versant este lo río Gallo.
Superficie por municipios y comarcas
Buena part de la Sierra d'el Nevero perteneixe a los termins municipals d'Alcoroches, Alustante, Checa, Chequilla, Orea y Traíd.
Una chica part ye en lo termin municipal d'Oriuela y corresponde a las elevacions que bi ha a man ezquierda de lo río Gallo. L'aliniación formada por Valhondo, cerro de la Talaya y Muela Grande ye la muga occidental de lo termin d'Teruel. Lo cerro de la Talaya fa de muga entre Oriuela, Orea y Alustante.
Cheolochía
Los principals materials cheolochicos representaus en lo macizo paleozoico d'el Nevero son los mesmos materials ordovicians y silurians de la Sierra d'el Tremedal. Los mes antigos son de l'Arenig y los mes recients de lo Siluriano superior.
Fontarrabia
Fontarrabia (en basco y oficialment Hondarribia, en castellano Fuenterrabía, en la pronunciacion en basco de la localidad Honddarbi) ye una ciudat y municipio basco d'a provincia de Guipuzcua, chunto a la muga con Francia y a o canto d'a mar Cantabrica. Fa parte d'a comarca d'o Baixo Bidasoa.
A suya población ye de 16.073 habitants (2006) en una superficie de 28,63 km², con una densidat de población de 561,40 hab/km².
Cheografía
Ye situata a o canto d'a mar Cantabrica, con una altaria maxima de 543 metros sobre lo livel d'a mar, en a marguin ezquierda d'o río Bidasoa, a una distancia de 19 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
Toponimia
En a Cronica de Espaynna de García de Eugui la nombran como Fontarrabia: {{cita|Este Rey don alfonso. y el Rey don pedro de arago(n) entraro(n) por Nabarra & p(r)isiero(n) lutranio & muriar & jncinra et mjra(n)da debro q(ue) obo el Rey don alfonso & despues el Rey don alfonso p(r)iso abida & alaba & turo mucho la guerra et aqua el Rey de N(abarr)a desemp(ar)o la tierra et co(n) pocos paso. a marruecos et el Rey don alfonso çerquo vitorja & tovo lo grant t(iem)po. çerquada et los de vitorja fuero(n) y siempre bue(n)os y leal(e)s. et estubiero(n). cercados q(ue) obiero(n) a paciarse et por fambre obo se a perder et el capitan gobernador de nabarra enbio l(et)ras a marruecos al Rey de N(abarr)a. q(ue) vitorja non abia acorro & q(ue) no(n) fincaba por ellos por si defender & q(ue) obiesse ende duelo et el Rey de N(abarr)a. jmbio les dezir q(ue) se Rendiessen al Rey don alfo(n)so} [fol. 119r] et assi fue fecho q(ue) ya todos muria(n) de fanbre et comjesse(n) vnos a otros et estonçes p(r)iso el Rey don alfonso ypuzcoa consus castillos et sus fortalezas sino(n) tribino q(ue) despues lo obo por cambio de jncayre et mjranda & por portiello & la hora gano sant sabastian et fontarrabia et cogitay et asende & agayba & yrruata & sant viçent Et despues torno el Rey de N(abarr)a`. et vino de marruecos con mucha Riqueza mas aqua. p(er)dio. esto. }}
En gascón ye Hont Arràbia, con una típica a debant de r que tamién ye común en l'aragonés d'antes mas; en francés ye Fontarabie y en castellano ye Fuenterrabía. A forma en basco Hondarribia pareix transparent en basco actual y significaría aparentment "vado d'arena". Os bascoparlants actuals pronuncian este toponimo como Onyarbi. En textos medievals s'ha escrito de diferents trazas y variants: Hundarribia, Ondarribia, u Ondarrabia. A mención mes antiga d'esta localidat ye d'o sieglo XII, y en a carta de fundación d'a villa s'escribe en latín como Fontem Rapidum u Fontem Rapitum.
Friedrich Wilhelm Murnau
Friedrich Wilhelm Murnau (u F. W. Murnau), naixito de Bielefeld (Imperio Alemán, hue en Renania d'o Norte-Westfalia, Alemanya) o 28 d'aviento de 1888 y muerto en Santa Barbara (California, Estaus Unius) l'11 de marzo de 1931, estió un director cinematografico alemán d'o cine mudo, activo en o cine alemán (y dimpués en o cine estausunidense) dende zaguerías d'os anyos 1910.
D'entre a suya ampla filmografía, cal destacar-ne bellas cintas, como Der Knabe in Blau (1919, con Ernst Hofmann, Blandine Ebinger y Margit Barnay), Der Bucklige und die Tänzerin (1920, con Sascha Gura, John Gottowt y Paul Biensfeldt), Nosferatu, eine Symphonie des Grauens (1922, con Max Schreck, Gustav von Wangenheim, Greta Schröder y Alexander Granach), Der Letzte Mann (1924, con Emil Jannings, Maly Delschaft y Max Hiller), Faust - Eine deutsche Volkssage (1926, con Gösta Ekman, Emil Jannings y Camilla Horn), u Sunrise: A Song of Two Humans (1927, con George O'Brien, Janet Gaynor y Margaret Livingston).
Bisas de lo Subordán
Bisas de lo Subordán ye una revista semestral d'información de la Val d'Echo. Los escritos i son en castellano u en aragonés cheso, sigún l'autor quiera. Replega información de lo cotidiano, historia y feitos d'antis mas y una miqueta de creación literaria. Se publica dende lo anyo 1999
Seccions
Entre atras as seccions en las que se reparten los contenius son:
Actos asociaus
P'amparar la revista se fundé una asociación cultural de lo mismo nombre, "Bisas de lo Subordán".
Antiparti la revista se fan chornadas culturals de distintos temas, como por e'xemplo lo día "Vivindo'n cheso", día en lo que s'achuntan escolanos d'aulas d'aragonés y lis se fan actividatz en cheso, como visitas guiadas, reunións literarias, comeya, ronda...
Tamién se fan chornadas pa remerar la historia mas guallarda de la Val, como la conmemoración de lo Bicenternario de la Guerra de la Independencia.
Judy Garland
Judy Garland (nombre artistico de Frances Ethel Gumm), naixita de Grand Rapids (Minnesota, Estaus Unius) o 10 de chunio de 1922 y muerta por suicidio en Londres (Anglaterra, Reino Uniu) o 22 de chunio de 1969, estió una actriz y cantaire estausunidense, que prencipió a suya carrera como cantant en 1924, cuan teneba nomás que cuatre anyadas, y a suya carrera como actriz en 1929, cuan teneba 7 anyadas. Mientres a suya carrera recibió cuantos premios, y d'entre as suyas cintas se puet destacar: The Wizard of Oz (1939, Victor Fleming), Babes in Arms (1939, Busby Berkeley), A Star Is Born (1954, George Cukor) u Judgment at Nuremberg (1961, Stanley Kramer).
Álex Sánchez
Alejandro Sánchez López u tamién conoixito como Álex Sánchez, naixito de Zaragoza o 6 de chunio de 1989, ye un futbolista aragonés, chuga de debantero y o suyo actual equipo ye o Sydney Olympic d'a NSWPL australiana. Ye o primer futbolista curro d'una man en chugar en a Primera división espanyola de fútbol.
Muduex
Muduex ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 115 habitants(2007), en una superficie de 22,23 km² y una densidat de población de 5,17 hab/km².
Elvira de Hidalgo
Elvira de Hidalgo (nombre artistico d'Elvira Juana Rodríguez Roglán), naixita de Val de Robres (Matarranya, Aragón) o 28 d'aviento de 1891 y muerta en Milán (Lombardía, Italia) o 21 de chinero de 1980, estió una destacata cantaire (soprano de coloratura) d'opera aragonesa. Formata musicalment en Barcelona (estudeó en o Conservatorio d'o Gran Teatro d'o Liceu), actuó en escenarios d'arredol d'o mundo; antiparte, ye muit conoixita en ester en 1938-1943 qui formó a la mitica Maria Callas mientres a suya estancia en Atenas. Dende 1923 heba albandonato os escenarios, encara que continó en o mundo d'a musica como mayestra. En 1959 s'instaló en Milán dica la suya muerte.
Vin
thumb|260px|Un vaso de vin. O vin ye una bebida alcoholica obtenita d'a fermentación alcoholica, por l'acción d'os recientos, d'o suco u mosto d'os fruitos d'a planta Vitis vinifera (vinyers) que transforma os zucres d'o fruito en alcohol etilico y gas anhidrido carbonico. Manimenos o vin ye una suma d'un conchunto de factors ambientals: clima, latitut, altaria, horas de liz, ecetra. Alto u baixo un 66% d'a cullita mundial d'uga s'adedica a la producción vinicola, la resta ye ta o suyo consumo como fruita. Con tot y con ixo lo cautivo d'os vinyers cubre nomás un 0,5% d'o suelo cautivable en o mundo. O cautivo de vinyers s'ha asociato a puestos con un clima mediterranio, en Europa, Sudamerica (Chile u Archentina), en Sudafrica u en Australia.
Se diz «vin» nomás a lo liquido resultant d'a fermentación alcoholica, total u parcial, d'o suco d'a uga, sin l'adición de denguna substancia. En muitas lechislacions se considera nomás como vin a la bebita fermentata obtenita de vitis vinifera, encara que s'obtienen bebitas pareixitas d'atras variedaz como a vitis labrusca, vitis rupestris, ecetra. O conoiximiento d'a ciencia particular de l'elaboración d'o vin se diz enolochía (sin de considerar os procesos de cautivo d'os vinyers). A ciencia que tracta nomás d'a biolochía d'os vinyers, asinas como d'o suyo cautivo se diz ampelolochía.
A ciencia que estudea o proceso de vignificación ye a Enolochía (d'o griego œnos, vin, y logos, ciencia).
Etimolochía
A etimolochía conoixita d'a parola vin procede d'a latina vinu y ista d'a griega οἶνος, encara que se considera que l'orichen poderba trobar-se en a parola d'o sanscrito vana (amor) que tamién dió orichen a las parolas Venus y Venera. Tal relación semantica sería data por l'antiga creyencia en os poders afrodisiacos d'o vin. Bi ha la creyencia de que os romanos prenioron o significato d'o proto-chermanico "winam,".
Historia
thumb|250px|Elaboración d'o vin en l'[[Antigo Echipto. Sepoltura de Najt, en a Val d'os nobles.]] O vin se produció por primera vegata mientres o neolitico, seguntes os testimonios arqueolochicos trobatos en as montanyas Zagros, en a rechión que hue ocupan Cheorchia, Armenia y Irán; gracias a la presencia de Vitis vinifera sylvestris, y l'aparición d'a ceramica mientres iste periodo. A evidencia mas antiga d'a producción y consumo de vin, ye una vasilla de l'anyo 5400 aC, trobata en o poblato neolitico de Hajii Firuz Tepe, en as montanyas Zagros. A vasilla contiene un repui royenco, presumiblement vin. Dimpués, o consumo de vin s'estendilló enta occident, plegando a Anatolia y Grecia, y enta o sud, plegando dica Echipto, ya famoso en Bahariya mientre de l'Imperio Meyo (sieglo XX aC). Amás antiga documentación griega sobre o cautivo d'os vinyers, y a cullita y prensato d'as ugas, ye Os treballos y os días, d'Hesiodo, d'o sieglo VIII aC. En l'antiga Grecia, o vin se bebeba mezclato con augua y s'alzaba en piel de craba.
O primero que cal destacar ye que o vin, a lo largo d'a historia, ha estato muit bien considerato por l'alta sociedat occidental, estando testimonio imprescindible en cualsiquier escaicimiento u banquet d'importancia y arredol d'el s'han sinyato os grans tractatos y escaicimientos historicos d'occident.
Ya en Echipto, Grecia y Roma s'adoraba a Dionís u Baco (dios d'os vinyers) y a Biblia se refiere a lo vin en cuantos pasaches, entre d'atros cuan recenta la zaguera cena de Chesús, que ufrió una copa de vin a los suyos disciplos representando a suya sangre. Sabemos que en China, fa 4.000 anyos, ya conoixeban o proceso de fermentación d'a uga, y que en Echipto, en o sieglo XIV aC ya conoixeban a viticultura. Chulio César estió un gran apasionato d'o vin y lo introdució por tot o mundo romano.
A viticultura debe o suyo mayor desembolique a la propagación d'o cristianismo, por estar o vin necesario ta la celebración d'a misa. Os monesterios, con os suyos propios metodos d'elaboración y extracción, estioron os precursors d'a viticultura y vinicultura, deixando rastros tan esclateros como los vins priorato d'a parola prior.
Claramon e Poiet
Claramon e Poiet (Claramon e Poiet en occitán, Clermont-Pouyguillès en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Miranda-Astarac.
Vin
A uga
Manimenos, a lo largo d'a historia d'o cautivo d'a especie vitis vinifera l'hombre ha creyato una gran infinidat de diversas variedaz con l'obchectivo d'obtener diferents aromas, gustos, ecetra. D'ista traza se tienen os vins elaboratos con ugas de diferents variedaz adintro d'a especie vitis vinifera, como pueden estar por eixemplo: lo verdello, o cabernet sauvignon, o carménère, o merlot, o chardonnay, a gewürtztraminer, ecetra. Totas ellas aportan un caracter especial a los vins. A vegatas os vinyers se sosmeten a treballos d'empelte con l'obchectivo d'obtener nuevas variedaz mas resistents a l'ataque de plagas. Una d'as mas terribles se produció a meyatos d'o sieglo XIX. Prencipió arredol de 1850 en Francia cuan se transportaban variedaz americanas a Europa lo que causó que se propagase a mosca afida dita Phylloxera vastratix por toz os vinyers (as especies europeas no yeran resistents a l'ataque d'ista mosca). A Vitis vinifera ye asediata por atras plagas que se combaten de formas diferents.
Claramon e Poiet
A suya población ye de 158 habitants (1999) en una superficie de 12,71 km², con una densidat de población de 12,43 hab/km².