cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paterna
Paterna ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Huerta Norte y partiu chudicial d'o suyo nombre (en ye a capital).
Arueix
Arueix (en castellano Aruej) ye un lugar aragonés d'o municipio de Villanuga, en a comarca d'a Chacetania, partiu chudicial de Chaca y provincia de Uesca. O lugar ye hue despoblato.
Paterna
La suya población ye de 61.941 habitants (2008), en una superficie de 44,0 km² con una densidat de población de 1.407,75 hab/km².
Carpathotriton
Carpathotriton (Carpathotriton en clasificación scientifica (Venczel, 2008) ) ye un chenero fósil d'amfibios de l'orden d'os urodelos, subfamilia Pleurodelinae y familia Salamandridae, que s'ha trobato en estato fósil en Hongría. S'extinguió mientres o Mioceno.
Se'n conoix nomás que una especie, Carpathotriton martaensis.
Cadelh e las Penas
Cadelh e las Penas (Cadelh e las Penas en occitán, Cazaril-Laspènes en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
Arueix
O Camín de Sant Chaime Aragonés trescruzaba o lugar, a piet d'a suya ilesia parroquial.
Paterna
Cheografía
Paterna ye situato en a marguin ezquierda de lo río Turia, a 70 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar y a una distancia de 5 km de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano.
Arueix
Toponimia
En a Edat Meya a Val de l'Aragón yera conoixita como Val d'Arueix, como veyemos en o fogache cheneral d'o reino d'Aragón ordenato en as Corz de Maella.
Tin-Tan
El Tin-Tan ye una danza tradicional de l'Alto Aragón e mutos puestos d'Occitania (Aquitania, el Bearn, etz.). Ye una danza de diversión populare, que no s'ha puesto relacionare con garra festividat u ocasión relichiosa, e que anque n'el costau espanyol d'es Pireneus la i danzan es adultos, en Francia se considera una baile d'es críos, que la bailan a sobén nomás que ta chugare.
Una d'as caracteristicas más marcadas d'el tin-tan ye la suya simpleza, que se gosa acompanyare con unas parolas simples e que podese pareixer que no tienen guaire sentido pero que cumplen, seguntes la opinión d'es estudiosos, una función nemotecnica en a introducción d'esta danza: Tin-tan, tira-me la garra Tin-tan, tira-me-la tú Tin-tan, si no me ne tiras Tin-tan, no seré ta tú En a danza, que se fa per parellas, es dos miembros d'a parella se posan l'uno cara con l'altro e se cogen las mans con es brazos estendidos ta debant e ta baixo e cruzaus per l'altura d'el codo, e en esta posición que alavez quedan, emprecipian a bailar esplazando-se de costau con saltironetz en linia recta primer ta la dreta, e dimpués tornando-ie ta la izquerda. Quan plegan ta'l puesto a on heban emprencipiau, cambean el dance per un momento e alzan alternativament las garras p'el canto de las d'el suyo companyero.
En l'Alto Aragón s'ha puesto decumentare el tin-tan, más que en garra puesto, en as valles de Chistau e La Comuna, a on encara el bailan, anque el coneixen en mutos puestos más per la comarca de Sobrarbe pero ya no se i baila. Ye una pieza elemental de las danzas tradicionals, e per la suya simpleza ye una d'as millors que primer se fan ensenyare á's que comienzan con es bailes.
La Tajonera
La Tajonera ye un mont de 806 metros d'altaria situau en o municipio d'Andorra, en a provincia de Teruel.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
John Singer Sargent
John Singer Sargent, naixito de Florencia (Gran Ducau de Toscana, hue provincia de Florencia, Toscana, Italia) o 12 de chinero de 1856 y muerto en Londres (Reino Uniu) o 14 d'abril de 1925, estió un pintor estausunidense muit prolifico (900 cuadros, alto u baixo, a mas d'arredol de 2.000 aguafuertes). Formato como pintor en París, relacionando-se con pintors como Claude Monet, Paul Helleu u Gabriel Fauré, esdevenió un pintor por encargo d'as clases pudients d'Europa y Estaus Unius, estando asinas autor de muitos retratos de personalidaz destacatas. Artisticament, yera adscrito a l'estilo impresionista.
Chelotriton
Chelotriton (Chelotriton en clasificación scientifica (Pomel, 1853) ) ye un chenero fósil d'amfibios de l'orden d'os urodelos, subfamilia Pleurodelinae y familia Salamandridae, que s'ha trobato en estato fósil en Europa. S'extinguió mientres o Mioceno.
Marquesau de Lacadena
Lo Marquesau de Lacadena ye un titol de marqués creyato o 23 de setiembre de 1890 mientres a minoría d'edat d'o rei Alifonso XIII y concedito a María del Carmen Pratosi y Fita, muller de Ramón de Lacadena y Laguna.
Chelotriton
Se'n conoixen dos especie, Chelotriton paradoxus y Chelotriton robustus.
Cabezo d'el Romero
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
La Talaya (sierra d'Arcos)
La Talaya (La Atalaya en castellano) ye un mont de 753 metros d'altaria situau en o sector occidental d'a sierra d'Arcos y en o municipio d'Albalat de l'Arcebispe (Teruel).
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Toponimia
Lo oronimo La Talaya ye transparent en aragonés. Una talaya ye en orografía un punto prou alto y vistable que permite posar-ie un puesto de vichilancia d'os terrenos d'arredol. L'arabismo talaya creyó muitos toponimos en tiempos d'a reconquiesta d'a val d'Ebro y Sistema Iberico, lo que ixampló dimpués lo significau orichinal de "torraza situada en alto" a lo d'"altaria bien vistable en o terreno".
En o termin municipal d'Arinyo bi ha unatro microtoponimo dito tamién La Talaya chunto a lo forcallo d'os ríos Escuriza y Martín y a l'ueste d'a depresión d'Arinyo-Andorra.
François Duvalier
François Duvalier (dito Papa Doc), naixito de Port-au-Prince o 14 d'abril de 1907 y muerto en ixa mesma ciudat o 21 d'abril de 1971, estió un politico haitiano, dictador como President d'o país dende o 22 de setiembre de 1957 dica la suya muerte, en haber-se proclamato president vitalicio, seguntes un rechimen basato en o culto a la personalidat, en o vudú y en os Tonton Macoute, grupos paramelitars.
Pneumolochía
A pneumolochía (d'o griego πνεύμων (pneumōn) "polmón", y λόγος (logos) "estudio") ye l'especialidat medica encargada de l'estudio d'as malotías de l'aparato respiratorio y centra lo suyo campo d'actuación en o diagnostico, tractamiento y prevención d'as malotías d'o polmón, a pleura y lo mediastín. O medico que exerce ista especialidat ye lo pneumologo.
En Espanya ista especialidat medica se deseparó d'a cardiolochía dimpués d'a lei d'especialidatz de 1977, lo qual afectó a los medicos residents que antis remataban con a titulación d'especialistas en polmón y corazón, a partir d'alavez u son cardiologos u pneumologos.
Entre las malotías respiratorias tratadas per a pneumolochía se troban: l'asma bronquial, patolochía pulmonar infecciosa (pneumonía, tuberculosi), sindrome d'apnea-hipopnea mientres o suenio (SAHS), cancer de polmón y las malotías derivadas d'o tabaquismo como la malautía polmonar obstructiva cronica y l'enfisema polmonar.
Cynops
Cynops (Cynops en clasificación scientifica (Tschudi, 1838) ) ye un chenero d'amfibios de l'orden d'os urodelos, subfamilia Pleurodelinae y familia Salamandridae, que s'estendilla por Asia Oriental, mas que mas en China y Chapón. A piel d'as especies d'iste chenero tienen toxinas que son verenosas ta os animals que las minchan.
Campos del Paraíso
Campos del Paraíso ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 869 habitants (2008), en una superficie de 216,89 km² y una densidat de población de 4,01 hab/km².
Cheografía
O municipio de Campos del Paraíso ye formato por os lugars de Carrascosa del Campo, Valparaíso de Arriba, Valparaíso de Abajo, Loranca del Campo y Olmedilla del Campo. A seu d'o concello municipal ye en Carrascosa del Campo.
Mugas
O termin de Campos del Paraíso muga con Alcázar del Rey.
Fanyanars (As Penyas de Riglos)
Fanyanars (Fayanás en castellano) ye un despoblato medieval aragonés d'o municipio d'as Penyas de Riglos, en a comarca de Plana de Uesca y provincia de Uesca.
Toponimia
O toponimo Fanyanars presenta o sufixo -ar a la mesma radiz chermanica *FANJA que ha orichinau a palabra fango, que se considera un goticismo (vendría d'un gotico *FANI), pero que tamién se presenta baixo atras formas en zonas a on que no se charró o gotico. En anglés una "paúl" se dice fen, y en valón se conserva fagne como muestra d'o suyo superstrato francico, con o significau de "paúl chica d'o cabalto d'un pueyo".
Cheografía
As restas de Fanyanars se troban a o canto d'o río Asabón, afluent d'o río Galligo, a piet d'a sierra de Santo Domingo.
Cantón de Lo Martegue Ueste
A suya población yera de 27.876 habitants (2006) y en feban parte 2 comunas, estando-ne a suya capital a localidat de Lo Martegue.
Jens Bratlie
Jens Kristian Meinich Bratlie, naixito de Nordre Land (Oppland) o 17 de chinero de 1856 y muerto o 15 de setiembre de 1939, estió un politico noruego, que estió o primer ministro de Noruega dende 1912 dica 1913. Yera militant d'o Partiu Conservador.
Manises
Manises ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Huerta Norte y partiu chudicial de Cuart de Poblet.
La suya población ye de 30.478 habitants(2008), en una superficie de 19,60 km² con una densidat de población de 1.555,00 hab/km².
En Manises se i troba l'aeropuerto de Valencia, tamién clamato aeropuerto de Manises.
Cheografía
Manises ye situato a 52 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 8 km de Valencia, la capital de lo País Valenciano.
Cañamarín
Cañamarín ye un mont de 828 metros d'altaria situau en o municipio de Blesa, muit amán d'a muga con Uesa, en a provincia de Teruel.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Mas de Jacinto
Mas de Jacinto (popularment La Masada) ye un lugar de lo termin municipal de Castiel Fabib, en la comarca de lo Rincón d'Ademuz, en la provincia de Valencia. La suya población ye de 47 habitants (2011).
Cheografía
Lo Mas de Jacinto ye en lo cabo oriental de lo termin municipal de Castielfabib, en la muga con Aragón y a bells 2 km de l'aldeya de Torre Alta (de lo termin municipal de Torre Chusana). Las casas de Mas de Jacinto son en la costera d'un cabezo que puya dende la marguin dreita de la rambla de Valdelagua, y dende a on que ye envistable lo forcallo d'esta rambla con lo río Guadalaviar. En las marguins de la rambla de Valdelagua bi ha uns chicos reganos de val.
Historia
En la val la rambla de Valdelagua ye lo barranco del Val Seco, que ye mencionau como un termin de Villel en la suya carta de población de 1180:
George Walker Bush
George Walker Bush mas conoixiu como George W. Bush u simplament George Bush, naixiu o 6 de chulio de 1946 en New Haven, Connecticut, estió o 43eno President d'os Estaus Unius, dende o 20 de chinero de 2001 dica o 20 de chinero de 2009. Ye fillo d'o president George Herbert Walker Bush.
Radiolochía
thumb|300px|Radiolochía.
A radiolochía (d'o latín radius "rayo" y d'o griego antigo λογία (lochia) "estudio") ye la especialidat medica, que s'ocupa de chenerar imachens de l'interior d'o cuerpo per meyo de diferents achents fisicos (rayos X, ultrasons, campos magneticos, entre atros) y de fer servir istas imachens pa lo diagnostico y, en menor medida, pa lo pronostico y lo tractamiento d'as malotías. A radiolochía ha de distinguir-se d'a radioterapia, que no fa servir imachens, sino que emplega dreitament a radiación ionizant (rayos X de mayor enerchía que os emplegaus pa lo diagnostico, y tamién radiacions d'atro tipo) pa lo tractamiento d'as malotías (per eixemplo, pa aturar u frenar o creiximiento d'os tumors que son sensibles a la radiación).
Henri Victor Vallois
Henri Victor Vallois (1889-1981) estió un antropologo fisico y paleontologo francés que divulgó una clasificación racial en 1944 que trobó muita aceptación entre os antropologos franceses y en as decadas de 1970 y 1980 en Espanya con a obra divulgativa de l'antropologo catalán Panyella.
Estió un d'os redactors en cap d'a Revue d'Anthropologie de 1932 à 1970, y director d'o Musée de l'Homme en 1950.
Taxonomía racial
En 1944, Henri Vallois establió una taxonomía racial en a suya obra Les Races humaines, que dividiba os humans en cuatre grupos composatos por vintisiet « races » :
Estas razas serían repartitas en seis arias antropolochicas:
Beluns d'os aspectos polemicos son:
Bels autors que prenioron esta clasificación cambeyoron as denominacions de colors por radices griegas (Tranco racial melanodermo, tranco racial leucodermo, tranco racial xantodermo, tranco racial australoide). Encara que J.L.Heim milloró a caracterización racial de Vallois con datos bioquimicos, fisiolochicos y patolochicos, os datos cheneticos, que confirman a deseparación d'as "razas primitivas" u "australoides" respecto a las "razas negras", no dan a razón a Vallois en a definición d'as "razas negras". Os haplogrupos situan a os melanesios chunto con as poblacions australianas y amuestran que as poblacions melanoindias son mes relacionatas u con as poblacions d'Asia Occidental y Europa (como deciba Von Eickstedt) u con as poblacions australianas que no pas con as poblacions africanas, con o que o tranco racial melanodermo definito por Vallois habría de considerar només poblacions d'orichen africano.
Veyer tamién
« Le Professeur Henri-Victor Vallois, anthropologue et paléo-anthropologue », Bulletins et mémoires de la société d'anthropologie de Paris, 1982.
Juan Ángel Lafita
Biografía
Ye pai d'os futbolistas aragoneses Ángel Lafita y Nacho Lafita.
Traumatolochía
thumb|300px|Traumatolochía.
A traumatolochía (d'o griego antigo τραῦμα (traûma) "ferida", y λογία (lochia) "estudio") ye la branca d'a medicina que se dedica a l'estudio d'as lesions de l'aparato locomotor. A especialidat ye medico-quirurchica, y los medicos que la practican se dicen traumatologos.
L'ortopedia ye una disciplina relacionada que atiende los traumatismos a traviés d'aparatos ortopedicos, rehabilitación y atras terapias.
José de Espronceda
José Ignacio Javier Oriol Encarnación de Espronceda y Delgado (Almendralejo (Provincia de Badajoz), 25 de marzo 1808 - † Madrit, 23 d'abril de 1842) estió un poeta y escritor espanyol.
Obras
Poesía
Egon von Eickstedt
Egon Freiherr von Eickstedt (naixito de Jeseritz (Posnania) o 10 d'abril de 1892 y muerto en Maganza o 20 d'aviento de 1965) estió un antropologo fisico alemán que escribió en 1934 un tractau sobre clasificacions racials que esdevinió un clasico. Von Eickstedt considera a humanidat dividita en tres subespecies (europidos, mongolidos y negridos).
A clasificación racial de Von Eickstedt
En o suyo libro Rassenkunde und Rassengeschichte der Menschheit (Etnolochía y Historia Racial d'a Humanidat) yera d'alcuerdo en parte con l'antropologo William Z. Ripley, autor de  The Races of Europe (1899), pero esfendeba que os europeus tienen cuatre "tipos racials" basicos:
Eickstedt creyeba que las "razas d'Europa" s'orichinoron a lo sud d'Europa en o Mesolitico. Defendeba que a raza mediterrania arribó en Europa en lo mesolitico, y que la raza Alpina arribó dende Europa oriental trescurzando Suiza poco dimpués que a raza mediterrania, pero tamién en tiempos mesoliticos. Mes tarde a raza nordica suposatament haberba penetrato en Escandinavia dende l'este. A raza esteuropea habría entrato en europa oriental y central en tiempos recients.
A clasificación detallata d'os europidos d'alcuerdo con Von Eickstedt ye:
Estió talment o primer antropologo que clasificó con os caucasoides europeus a los lapons, feito que confirmoron os datos cheneticos d'os años 70-80 y modernament os haplogrupos. A consideración d'os morenos dolicocefalos u mesodolicocefalos como d'una mesma raza mediterrania diferent d'os royos europeus no ye d'alcuerdo con os datos cheneticos y os haplogrupos, que situan as poblacions europeas no laponas mes chuntas entre ellas que con as d'Africa, Orient Meyo e la India, que tamién son muito a man cheneticament. Talment esto reflecte as ideyas d'una epoca en a que a ciencia y economía yera muito dominata por chents d'Europa Central y d'o norte, que se veyeban diferents d'os europeus d'o sud y superficialment no los distinguen guaire d'as poblacions d'Orient Meyo y norte d'Africa.
Zambia
A Republica de Zambia (Republic of Zambia, en anglés) ye un estato sin de surtida a lo mar en o centro-sud d'o continent africano.
Muga con a Republica Democratica d'o Congo a lo norte, Tanzania a lo nord-este, Malaui a l'este, Mozambique, Zimbabwe, Botsuana y Namibia a lo sud, y Angola a l'ueste.
A suya población ye de 9.582.418 habitants (2003), en una superficie de 752.614 km², con una densidat de población de 13 hab./km².
Clima
I hai dos estacions, a estación pleviosa (noviembre a abril) correspondient a lo verano, y la estación ixuta (mayo/chunio a octubre/noviembre), correspondient a l'hibierno. A estación ixuta se subdivide en a estación ixuta freda (mayo/chunio a agosto) y la estación ixuta calida (setiembre a octubre/noviembre). L'influxo modificador de l'altitut le da a lo país un clima subtropical en cuenta de condicions tropicals mientres a estación fresca de mayo a agosto.
Organización politico-administrativa
thumb|right|super|262px|As provincias de Zambia.
Provincias
Zambia se divide en 10 provincias a efectos administrativos. Cada provincia ye encabezada per un ministro designau per o President y i hai ministerios de gubierno central pa cada provincia.
Puerto d'Astún
Puerto d'Astún (Puerto de Astún en castellano) ye un lugar aragonés en o termin municipal de Chaca en a comarca d'a Chacetania.
En 2008 teneba una población de 14 habitants.
Se troba en a val d'Astún, a lo piet d'a estación d'esquí d'Astún, a 2.324 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 32 km de Chaca, a capital d'o suyo municipio, y de 100 de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Hermann Hoth
Hermann Hoth, naixito de Neuruppin (Provincia de Brandenburgo, Imperio Alemán, hue Alemanya) o 12 d'abril de 1885 y muerto en Goslar (Baixa Saxonia, Alemanya) o 25 de chinero de 1971, estió un militar alemán, activo en a Primera Guerra Mundial y en a Segunda Guerra Mundial, que plegó dica o ran de Generaloberst en a Wehrmacht d'o Tercer Reich. Hoth prenió parte en as prencipals batallas d'o Frent Oriental, dende a Operación Barbarroya dica a batalla de Kusrk, en pasando por a redota alemana en a batalla de Stalingrado, y recibió a Cruz de Caballero d'a Cruz de Fierro con Fuellas de Caixico y Espatas.
Cantón de Vitròla
O cantón de Vitròla (en francés canton de Vitrolles) ye una división administrativa francesa situata en o departamento de Bocas d'o Roine y districto d'Istre, en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
A suya población ye de 37.190 habitants (2006) y en fa parte 1 comunas, que ye amás a suya capital, a localidat de Vitròla.
La Sarda (Muniesa)
La Sarda ye un mont de 836 metros d'altaria situau en o municipio de Muniesa, muit amán d'a muga con Uesa, en a provincia de Teruel.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Toponimia
Una sarda ye una zona de mont u tierra que no ye cautivada, plena de matullos y hierbas y que no ye guaire buena pa sembrar.
Alcázar del Rey
Alcázar del Rey ye un municipio castellanomanchego, situau en a provincia de Cuenca y comarca d'a Mancha de Cuenca. Fa parte d'o partiu chudicial de Tarancón.
A suya población ye de 200 habitants (2011), en una superficie de 46,50 km² y una densidat de población de 4,30 hab/km².
Cheografía
Ye situau en dos pueyos d'as estribacions d'a sierra d'Altomira, a 885 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 63 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia.
Mugas
O suyo termin muga a lo norte con Vellisca, a l'este con Loranca del Campo y Carrascosa del Campo (lugars d'o municipio de Campos del Paraíso), a lo sud con Rozalén del Monte y Uclés y a l'ueste con Huelves.
Molimentos
right|thumb|250px|A [[ilesia de Santo Domingo de Silos d'Alcázar del Rey.]]
Copa d'o Rei de Baloncesto
A Copa d'o Rei ye uno d'os títols prencipals d'o baloncesto espanyol. Fue creyata en 1932 y chugan en ella os millors equipos d'o baloncesto espanyol (os siet millors equipos d'a Liga ACB a o fin d'a primera vuelta y a equipo d'a ciudat organizadora).
Legally Blonde 2: Red, White & Blonde
Legally Blonde 2: Red, White & Blonde (títol orichinal en anglés, en aragonés Legalment sora 2: roya, blanca y sora, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Una rubia muy legal 2: rojo, blanco y rubio, en aragonés Una sora muit legal 2: royo, blanco y soro) ye una cinta de cine de comedia de cine estausunidense de l'anyo 2003 dirichida por Charles Herman-Wurmfeld seguntes un guión orichinal de Kate Kondell basau en os personaches creyaus por Amanda Brown, con una banda sonora orichinal al cudiau de Rolfe Kent, una dirección de fotografía d'Elliot Davis y una producción cinematografica de David Nicksay, Marc E. Platt, Jennifer Simpson y Stephen Traxler ta las productoras Type A Films, Marc Platt Productions y Metro-Goldwyn-Mayer. Fan parte de l'elenco d'actors d'a cinta Reese Witherspoon, Sally Field, Regina King, Jennifer Coolidge, Bruce McGill, Bob Newhart, Luke Wilson, Dana Ivey y Mary Lynn Rajskub, entre d'atros.
Ye la continación u secuela de Legally Blonde (2001, Robert Luketic), continando en a franquicia Legally Blonde con a historia d'a mesacha sora Elle Woods, que agora ya ye avogada y que preba de trobar a la mai d'o suyo can de raza chihuahua y a qui tienen retenida en un laboratorio ta fer con ella prebas con cosmeticos, decidicndo marchar enta Washington, DC ta impulsar una reforma lechislativa en o Congreso d'os Estaus Unius ta prohibir as prebas con animals. Legally Blonde 2: Red, White & Blonde s'ambienta en epoca actual d'a cinta (2003) en Washington, DC y se filmó en Salt Lake City (Utah), Springfield (Illinois), Los Angeles (California) y Massachusetts. A cinta tenió una continación con Legally Blondes (2009, Savage Steve Holland).
Aldaia
Aldaia ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Huerta Norte. La suya población ye de 30.645 habitants (2011), en una superficie de 16,1 km² con una densidat de población de 1.903,42 hab/km².
Thimphu
Timphu (en tibetano: ཐིམ་ཕུག།; en dzongkha: ཐིམ་ཕུ, Thimphu) ye a capital d'o Reino de Bután y d'o distrito homonimo. En o 2015 teneba una población de 104.000 habitants con os que ye a ciudat mas poblata d'o país. Timphu tamién ye o centro economico d'o país, a on l'agricultura ye un 45%.
Julie Christie
Julie Christie (nombre artistico de Julie Frances Christie), naixita de Chabua (Assam, Raj britanico, hue India) o 14 d'abril de 1941, ye una actriz britanica con una important presencia en o Cine y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Thimphu
Como curiosidatz cal destacar que ye a unica capital d'un estato independient que no tién semaforos ta regular a cerculación d'os vehiclos.
Alto de la Choza
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Julie Christie
O suyo primer gan papel estió en a cinta Doctor Zhivago (1965), de David Lean, con un guión basato en a obra d'o Nobel Boris Pasternak. Sindembargo, en a suya filmografía se pueden destacar as suyas interpretacions en bellas cintas como Darling (1965, John Schlesinger), Fahrenheit 451 (1966, François Truffaut), The Go-Between (1970, Joseph Losey), McCabe & Mrs. Miller (1971, Robert Altman), Shampoo (1975, Hal Ashby), Afterglow (1997, Alan Rudolph), u Away from Her (2006, Sarah Polley.
Premios
L'actriz Julie Christie recibió en 1965 un premio Oscar a la Millor Actriz por o suyo papel de Diana Scott en a cinta Darling, dirichita por John Schlesinger.
Cynops cyanurus
Cynops cyanurus (Cynops cyanurus en clasificación scientifica (Liu, Hu & Yang, 1962 ; tamién descrito como Hypselotriton cyanurus)) ye una especie d'o chenero d'amfibios Cynops de l'orden d'os urodelos, subfamilia Pleurodelinae y familia Salamandridae, que tiene a suya aria de distribución en as provincias de Guizhou y Yunnan (China).
Mont Modorra
O mont Modorra ye un mont de 1.212 metros d'altaria situau en o municipio de Tornos, en a provincia de Teruel, en a sierra de Valdellosa.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Elena Chazal
Elena Chazal Playán, naixita d'Estadilla (Semontano de Balbastro, Uesca) en 1960, ye una escritora aragonesa en luenga aragonesa. Antiparte, Elena Chazal ye miembro d'a Sociedat de Lingüistica Aragonesa d'a que es a suya vicepresidenta.
Obras
Tamién ye autora d'articlos en revistas, y participó en una edición especial d'El Cruzado Aragonés de Balbastro, con motivo d'o suyo centenario.
Zimbabwe
A Republica de Zimbabwe ye un país localizato en a parti sud d'o continente africano, entre o río Zambeze, as cadreitas Bitoria y o río Limpopo. No tien costas, muga a l'ueste con Botsuana, a lo norte con Zambia, a lo sud con Sudafrica y Mozambique a l'este. Parti d'os suyos territorios sen corresponden con l'antigua Rodesia.
A suya capital ye Harare, estando tamién a ciudat con mayor población d'o país con 1.600.000 habitants en o 2006.
Collado Alto
Collado Alto ye un mont de 1.450 metros d'altaria d'a sierra de la Lastra situau en a provincia de Teruel, en o municipio d'Aliaga.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Vicente Blasco Ibáñez
Vicente Blasco Ibáñez (Valencia, 29 de chinero 1867 – † Menton, 28 de chinero 1928), estió un escritor, periodista, politico y avogato valenciano.
Cynops chenggongensis
Cynops chenggongensis (Cynops chenggongensis en clasificación scientifica (Kou & Xing, 1983 ; tamién descrito como Hypselotriton chenggongensis)) ye una especie d'o chenero d'amfibios Cynops de l'orden d'os urodelos, subfamilia Pleurodelinae y familia Salamandridae, que tiene a suya aria de distribución en a provincia de Yunnan (China).
Vicente Blasco Ibáñez
Encara que naixito de Valencia, ye d'orichens aragoneses, a suya mai Ramona Ibáñez Martínez yera calatayubina y o suyo pai Gaspar Blasco Teruel yera un comerciant naixito d'Aguilar d'Alfambra (Comunidat de Teruel).
Fort Apache
Fort Apache puet estar:
Alaquàs
Alaquàs ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Huerta Norte. La suya población ye de 30.177 habitants (2007), en una superficie de 3,9 km² con una densidat de población de 7.737,69 hab/km².
Neila
Neila ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Sierra de la Demanda y partiu chudicial de Salas de los Infantes.
A suya población ye de 212 habitants (2008) en una superficie de 68,59 km², con una densidat de población de 3,09 hab/km².
Cheografía
A localidat de Neila ye situada a 1.200 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 96 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Revolta 21
Revolta 21 ye un grupo de musica hardcore orichinario de Sant Pere de Riudebitlles, en l'Alto Penedés (Catalunya), activo entre marzo de 2000 y octubre de 2011, y nuevament dende agosto de 2015. O suyo disco No oblidis mai (en aragonés No ixublides nunca) fue grabau en os estudios RIP Records por Marc Bòria. Tenioron a colaboración de Cesk Freixas en dos d'as cancions d'o disco, fendo as segundas voces.
O Espiello
O Espiello yera una revista trimestral redactada integrament en aragonés que lo suyo obchectivo yera la normalización social d'ista luenga.
Estió editada per l'Asociación Cultural Nogará y teneba una tirada de alto u baixo 1.000 eixemplars.
O suyo primer numero amaneixió en chunyo de 2002. En agüerro de 2011, dimpués de diez anyos y 36 numeros, desapareixió a causa d'a crisi economica. En 2015 bi habió un numero especial con o títol "Nogará, 25 anyos por l'aragonés".
O suyo subtítol deciba "una rebista d'autualidat de raso en aragonés". A revista va a prencipiar con vintiquatro fuellas dica plegar a las quaranta d'o zaguer numero y o suyo preu de venda va estar dentre uno y dos euros.
Seccions
Bi heba antimás una replega d'articlos d'opinión, treballos de divulgación y información cheneral.
Vinclos externos
O Espiello ta leyer en issuu: https://issuu.com/acnogara/stacks/95f2ef50087e4da4b771d5a6ffa595cc
Orthullè
Orthullè (Orthullè en sardo; Urzulei, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de s'Ogiastra y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Quart de Poblet
Quart de Poblet ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Huerta Ueste, y partiu chudicial de Quart de Poblet (en ye a suya capital).
Orthullè
A suya población ye de 1.443 habitants en una superficie de 129,92 km², con una densidat de población de 11,11 hab/km².
Quart de Poblet
La suya población ye de 25.441 habitants (2008), en una superficie de 19,6 km² con una densidat de población de 1.298,01 hab/km².
Cheografía
Quart de Poblet ye situau a 40 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 4,9 km de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano.
Orthullè
Cheografía
A localidat d'Orthullè ye situata a 511 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Silana.
Horace McCoy
Horace McCoy, naixito de Pegram (Tennessee) o 14 d'abril de 1897 y muerto en Beverly Hills (California) o 15 d'aviento de 1955, estió un escritor, novelista y guionista estausunidense, autor de novelas de suspenso y de guions de cualsiquier chenero cinematografico, encara que a sobén de Cine negro y de werterns.
Risgo cheolochico
upright=2|thumb|Simulación por ordinador d'un movimiento de ladera en [[San Mateo County, California en chinero de 1997]] Un risgo cheolochico ye un risgo natural que consiste en tot proceso, situación u escayeiximiento en o medio natural, indueito y mixto, que puet fer una desferra y un perchuicio economico u social pa bella comunidat y que precisa de criterios cheolochicos pa la suya predicción, prevención u corrección.
D'alcuerdo con esto os risgos se clasifica en función d'os procesos cheolochicos naturals que actuan sobre personas u los biens materials y seguntes as accions humanas que los intensifican.
A hidrosfera y las cheosferas i intervienen, y de fueras d'os risgos d'orichen interno, tienen una dependencia d'o clima u de l'orache.
A causa d'as perdugas humanas y economicas, a cheolochía y a incheniería investigan huei més que nunca os risgos cheolochicos pa l'actividat humana, d'una traza que encara que no puedan fer res pa evitar as catastrofes, si que pueden prevenir-ne u aminorar-ne as suyas desferras.
O estudio d'os risgos en cheolochía actual s'enmarca en o contexto d'a polemica actualismo-catastrofismo. Huei, a fins d'o sieglo XX, a cheolochía abandona l'actualismo, que li ha permeso de progresar y ha tornato a un catastrofismo, pero sin connotaccions teolochicas u miticas d'o pasato y refirmato en datos fisicos, quimicos u biolochicos, o neocatastrofismo, que amuestra a espectacularidat d'as fuerzas d'a tierra quan son desligatas, ye o que podemos veyer en una gran inundación, un grant esliz u un vulcanismo devastador.
Os principals risgos cheolochicos s'achuntan en quatre grupos, pero a sobén son asociatos, por eixemplo un esliz se produce mientres o dimpués d'un tierratremol.
Palacios de la Sierra
Palacios de la Sierra ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Sierra de la Demanda y partiu chudicial de Salas de los Infantes.
A suya población ye de 856 habitants (2008) en una superficie de 70,40 km², con una densidat de población de 12,16 hab/km².
Cheografía
A localidat d Palacios de la Sierra ye situada a 1.068 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 74 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia, y de 14 km de Salas de los Infantes, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
Esliz
thumb|250px|Un esliz en [[Puerto Rico]] Un esliz ye un movimiento de baixata rapedo d'unas masas de roca u suelo que se producen por tota una u bellas superficies definitas. Os eslices se dan en medios solidos on amaneixen superficies de despegue que mugan o material desplazato d'o material inmóvil u subchacent. A masa desplazata puet estar tierca mantener a suya estructura (eslices coderents u cohesivos) u deformar-se (eslices incoderents). En función d'a trachectoria y a forma plana u concava d'a superficie de movimiento distinguimos entre eslices traslacionals y eslices rotacionals.
L'augua tien muita importancia en os eslices porque por una part fan puyar a masa d'a superficie que se va a esvarizar y por atra disminuye o rozamiento interno d'o material que se va a mover fendo de lubrificant.
Eslices traslacionals
Os eslices traslacionals son eslices on a masa de roca u suelo s'esbariza por tota una superficie plana. Ye tipico de materials tiercos, aproveitando superficies de discontinuidat, como a estratificación en as calsineras y piedras d'arena u a escistosidat en as losetas.
Eslices rotacionals
Os eslices rotacionals son eslices on a masa de roca u suelo s'esbariza por tota una superficie concava. Ye tipica de materials archilosos y gosan estar eslices incoderents. En o cabo baixo d'o esliz, on a superficie ye plana, o material archilenco ha perdito a forma orichinal por a plasticidat de l'archila, y se forma una ripa, una convexidat en forma de luenga.
Formación d'eslices
Os grans eslices se desvienen en zonas montanyosas con grans pendients. En os Andes os tierratremols pueden producir eslices. A desferra mes grant conoixita produeita por un esliz en Europa se produció en 1963 en o Norte d'Italia cuan o cabo baixo d'un esliz arribó en l'entibo de Vaiont fendo puyar o livel de l'augua a escape y producindo una inundación en a que morioron 2.600 personas y muitas localidaz fuoron arrasadas y evacuatas.
En as vueltas de l'Ebro se pueden formar eslices rotacionals cuan l'Ebro escarva a base d'un cinglo chesoso dica plegar a un inte d'inestabilidat que fa que s'esboldregue. En o Galacho de Chuslivol en tenemos un eixemplo fosilizato.
Concello de Teruel
O Concello de Teruel ye a institución que gubierna o municipio de Teruel (Aragón). O Concello ye liderato por l'Alcalde de Teruel, o qualo s'esliche democraticament dende 1979. En l'actualidat l'alcaldesa ye Emma Buj y a chunta municipal ye formata por 7 concelleros d'o Partido Popular, 5 d'o Partido Socialista, 3 de Ciudadanos, 2 d'o Partido Aragonés, 1 de Vox, 1 de Chunta Aragonesista, 1 de Ganar Teruel y 1 de Podemos-Equo-Espacio Munipalista de Teruel. A seu d'o concello ye a Casa d'a Ciudat.
Gubierno municipal
O equipo de gubierno d'o Concello de Teruel ye formato por 8 concelleros esleitos por sufrachio universal. A maxima autoridat ye l'Alcaldesa de Teruel, seguita d'o tenient d'alcalde, y 6 concelleros que dirichen diferents ambitos d'a vida publica.
En a siguient tabla apareixen as Personas que fan parti de l'equipo de gubierno dende as eleccions de mayo de 2019 dica las que que se farán en l'anyada de 2023.
Wollert Konow
Wollert Konow, naixito de Fana (Hordaland) o 16 d'agosto de 1845 y muerto en Fana (Hordaland) o 15 de marzo de 1924, estió un politico noruego, que estió o primer ministro de Noruega dende 1910 dica 1912, a mas de ministro de l'Interior (1891-1893) y d'Agricultura (1898-1902 y 1902-1903).
A suya mai yera filla d'o poeta danés Adam Gottlob Oehlenschläger.
Loretta Lynn
Loretta Lynn (nombre artistico de Loretta Webb), naixita de Butcher Hollow (Kentucky) o 14 d'abril de 1932, ye una cantaire y musico (guitarra) estausunidense de country, uno d'os prencipals representants d'ixe chenero musical mientres os anyos 1960.
Sòda
Sòda (Sòda en occitán, Sode en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
Canal de Berdún
A canal de Berdún ye una depresión cheografica situada en a comarca d'a Chacetania, en Aragón. Ista depresión s'extendilla dende Chaca dica Yesa (Navarra) y ye recorrida por o río Aragón que ye entibau en l'entibo de Yesa que inunda 2400 hectarias d'a mesma.
Cynops ensicauda
Cynops ensicauda (Cynops ensicauda en clasificación scientifica (Hallowell, 1860 )) ye una especie d'o chenero d'amfibios Cynops de l'orden d'os urodelos, subfamilia Pleurodelinae y familia Salamandridae, que tiene a suya aria de distribución en as islas Amami y en as islas Okinawa, que fan parte d'as islas Ryūkyū (Chapón).
Canal de Berdún
Ista depresión lonchitudinal situada en o Prepireneu ye amugada por as Sierras interiors, a o norte as de Leire y Orba, y por as Sierras exteriors a o sud, Penya Uruel y Sant Chuan d'a Penya. Mantiene una altaria que varia entre os 600 y los 750 metros. Históricament ha estau una important vía de comunicación entre as vals pirenencas. Por ella pasa a branca orichinal d'a rota francesa d'o Camín de Sant Chaime, a que viene d'o puerto de Somport.
Comunicacions
O territorio d'a canal ye trescruzau por dos carreteras prencipals: a carretera nacional N-240 que une Pamplona con Chaca y l'A-132 que va desde Puent d'a Reina de Chaca dica Uesca pasando por Bailo. L'A-1601 enlaza con Sos d'o Rei Catolico y l'A-134, que por Sigüés comunica a val navarra de Roncal. En Santa Cilia bi ha un aerodromo.
Municipios y lugars
En os terrenos d'a canal de Berdún se troban cuatre municipios que conforman a mancomunidat d'a Canal de Berdún. Istos municipios engloban cuantos lugars cadagún d'éls. Istos son:
Bi ha atros municipios que no fan parti d'a mancomunidat pero que tamién s'asientan en terrenos d'a Canal, como o navarro de Yesa, a on s'ubica a entibadera de l'entibo d'o mesmo nombre, y os zaragozanos de Mianos, Sigüés y Artieda.
Riqueza natural y molimental
A variedat d'ecosistemas que existen en tierras d'a canal de Berdún dan una gran riqueza ornitolochica. Pendendo de l'altura se da una vechetación diferent, asinas en as altas vals d'o Pireneu a población vechetal ye tipicament mediterrania con a-saber-las selvas de carrascas y caixigos, mientres que en as sierras exteriors bi ha pinars y buixos y en a planicie que forma a parte baixa d'a canal se da o cautivo de cerials. No cal fer de lau a importancia d'a masa acuatica de l'entibo de Yesa, dito "a mar d'os Pireneus". Istos diferents ecosistemas son fuent d'una rica biodiversidat.
A riqueza ornitolochica estió a base pa a creyación d'una ZEPA en l'anyo 2001 por a importancia d'a mesma. S'han i trobau, nomás entre as aus de garrapinya, trencauesos, milanetas, azors, voletas,, ciquilins, vueitres, bubons y cuantas clases d'alicas. Cal destacar a importancia d'a zona en a emigración d'aus.
O romanico ye o estilo arquitectonico mas relevant d'istas tierras, ya que son recorridas en toda a suya largaria por o historico Camín de Sant Chaime francés. En castiellos, ermitas y puents se pueden trobar restas d'iste estilo de construcción. Destacan con nombre propio o monesterio de Sant Chuan d'a Penya y o de Leire, os dos choyas d'o romanico. Tamién cal nombrar as ilesias de Santa María y Sant Crapasio de Santa Cruz d'as Serors; bi ha muitas chicotas ermitas romanicas por toz os lugars d'a canal.
En atros estilos son a ilesia de Santa Olaria en Berdún y a de Martés que son goticas, as iglesias de Santa Engracia, Biniés y Larués barrocas y o retablo renaixentista de Santa Cilia.
Valdemadera (Odón)
Valdemadera ye un mont de 1.158 metros d'altaria situau en o municipio d'Odón, en a provincia de Teruel.
Guadassuar
Guadassuar ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situau en la comarca de la Ribera Alta y partiu chudicial d'Alchezira.
La suya población ye de 5.943 habitants (2007), en una superficie de 35,3 km² con una densidat de población de 168,36 hab/km².
Cheografía
Guadassuar ye situato a 25 metros d'altaria dencima de lo livel de la mar, a una distancia de 33,8 km de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano.
Pinilla de los Barruecos
Pinilla de los Barruecos ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Sierra de la Demanda y partiu chudicial de Salas de los Infantes.
A suya población ye de 113 habitants (2008) en una superficie de 32,52 km², con una densidat de población de 3,47 hab/km².
Cheografía
A localidat de Pinilla de los Barruecos ye situada a 1.084 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 59 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
O Cascabillo
Esta fuella ye escrita en l'aragonés d'a valle de Vio.
O Cascabillo ye una danza tradicional de Sobrarbe recopilata per Ánchel Conte talo suyo grupo folclorico Biello Sobrarbe en es anyos 1970 en a valle de Vio como lo zaguer puesto a on encara se bi bailaba. A baile d'O Cascabillo la feban en a localidat de Buerba arredol dero freixe centenario que b'ha en a plaza, pero se'n ha puesto tener constancia que en altras localidaz de la redolada tamién s'heba bailato sostituyendo-be l'árbol per un danzant més que se posaba en o centro ta que's altros bailasen arredol d'ell.
Seguntes a musicologa belsetana Isabel Riazuelo esta ye una danza demanata d'una intencionalidat cevica y social de fer entaltar a fegura d'un líder (esto ye un rasgo ancestral, probablement evolucionato dende tiempos d'antes de la cristianización d'es lugars de la valle), pero que ha ganato modificacions cultas con es sieglos, e s'ha quiesto emparentar con danzas comuns dera Edat Meya europea como son es carols d'es sieglos XII e XIII. Probablement saputos d'ixa antiguedat se puega afirmare que en chunto con O Trespuntiato ye la danza mes antiga que mai b'haiga puesto arribar dica es tiempos mudernos en a valle de Vio e tot lo Sobrarbe.
Mudanzas en o baile
A danza d'O Cascabillo s'escomienza con es danzants toz mesos en fila es uns a l'arreu d'es altros, y alavez gosan prencipiar a caminar con l'alcalde u alcaldesa dero lugar debant de tot dera fila. Esto ye la valor mes simbolica de tota la baile, pos ixa posición de l'alcalde be representaba lo líder ancestral, e anque hue diz que ya no se fa perque es alcaldes no danzan, b'ha en totas as representacions un d'es danzants que ba per debant como si lo estase, "fendo l'alcalde" que ye como lo dicen.
O primer paso d'esta baile se fa debantando con o piet ezquierdo un brinco, que'l siguen apuyando o chenullo dreito una miqueta només, e a la vegada tamién es brazos ta ra ezquierda con o ezquierdo cuasi horizontal e lo dreito per debant dera cara e baixo d'es uellos. Es brincos siguients se fan con o piet dreito, se chiran es brazos ta ra dreita e s'alza lo chenullo ezquierdo, de maniera simetrica con l'anterior. Ixa secuencia de pasos se fan seguindo a "l'alcalde" fendo una fila, y dimpués se tornan ta dezaga cuan remata lo primer tema d'a musica, alavez, en o tema final d'a musica la fila que heban feta en a resta d'a pieza se torna un corroldo con es bailadors arredol de l'alcalde, e ye en este tema que l'apuyan a colicas d'entre dos u tres danzants masculins que se deseparan d'o corroldo ta ir-se-ne ta on ye l'alcalde.
O segundo tema principal d'a musica se fa bailando en fila, movendo-se ta debant con pasez de polca siempre con o piet dreito lo primer. Es brazos se be mantienen per alto d'a capeza e quietos, fendo un arco a cada costato d'a capeza, e bamboliando con as ancas se fan es movimentos que sigan precisos ta que lo cuerpo chire 180º cada vegada, succesivament una vegada tara dreita e l'altra tara ezquierda.
Una d'as mudanzas ye romper o corroldo loun d'es danzants, que alavez se sale ta fora e fa lo chuego de tornar a dentrar-be ta on ye l'alcalde que ye en o centro, pero le'n impiden es altros. Esto puet tener cualques significatos ancestrals tamién, pero la interpretación suya ye complexa.
En a melodía tradicional b'heba un interludio de musica alternata, on es qui danzaban rompeban o corrol ta bailar trucando palmas e dimpués tornar-se a posar ta seguir bailando en ixa desposición. En as interpretacions mudernas d'esta musica, se ye perduta la fase esta e anque lo chuego de palmas se fa tamién, se sigue con o tema principal. A musica d'este baile se sole fer con un toque bien carateristico de gaita, trompa e castañetas. A melodía suya ye una d'as mes alegres e festivas que s'han conservatas en o Pireneu aragonés.
Cocho (Odón)
Cocho ye un mont de 1.136 metros d'altaria situau en o municipio d'Odón, en a provincia de Teruel.
Penya Lisa (Campos)
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Cocho (Odón)
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Penya Lisa (Campos)
Cheolochía
Los materials que forman la penya son calsineras de la Formación Mosqueruela (Cretacio superior). Penya Lisa ye en lo cabo periclinal de l'anticlinal de Campos, un "plego en cofre" con costaus prou verticals.
Jurvièla
Jurvièla (Jurvièla en occitán, Jurvielle en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
Penya Lisa (Campos)
Cheolochía
La superficie d'erosión fundamental de lo Mioceno superior ye representada en Penya Lisa, d'astí la suya forma.
Jurvièla
A suya población ye de 15 habitants (1999) en una superficie de 5,79 km², con una densidat de población de 2,59 hab/km².
Concilio (desambigación)
Concilio puet estar:
Psiquiatría
thumb|300px|[[Philippe Pinel tenió gran influencia en o desembolique d'a psiquiatría.]]
A psiquiatría (d'o griego antigo ψυχή (psyché) "alma", y ἰατρεία (iatréia) "cura") ye la especialidat medica dedicada a l'estudeo d'os trastornos mentals d'orichen chenetico u neurolochico con l'obchectivo d'aprevenir, avalorar, diagnosticar, tractar y rehabilitar a las personas con trastornos mentals, y asegurar l'autonomía y l'adaptación de l'individuo a las condicions d'a suya existencia. Tamién en un ambito cheneral, se dedica a l'estudeo de l'encefalo y como ye funcionando adintro d'ell, no nomás malotías mentals.
Oftalmolochía
thumb|300px|Un oftalmologo examina a una pacient.
A oftalmolochía (d'o griego antigo ὀφθαλμός (opthalmós) "uello", y λογία (lochia) "estudio") ye la especialidat medica que estudeya as malotías d'uello y lo suyo tractamiento, incluyindo lo globo ocular, a suya musculatura, o sistema lacrimal y los parpiellos. As personas dedicadas a la oftalmolochía se claman oftalmologos u oculistas. En a mayor parti d'as lechislacions occidentals, per eixemplo la espanyola, l'oftalmolochía s'estudeya como una especialidat adintro d'a titulación universitaria de medicina. Como disciplina, tamién s'aplica a la medicina animal, l'oftalmolochía albeitar ha teniu un gran empento en os zaguers decenios, a resultas d'a importancia atribuyida a l'organo d'a visión en os animals y a los abances tecnolochicos.
Districto de Peireguers
O districto de Peireguers (en occitán arrondiment de, en francés arrondissement de Périgueux) ye un districto d'o departamento francés de Dordonya y rechión de Nueva Aquitania.
A suya población ye de 186.030 habitants (2009) en una superficie de 3.337 km².
A capital d'o districto ye a prefectura de Peireguers, y en fan parte 14 cantons y 143 comunas.