cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
The Lord of the Rings: The Return of the King
Argumento
Dimpués d'as celebracions d'a victoria, Pippin tenió gran curiosidat per veyer a bola machica de Saruman, y se la saca a Gandalf mientres iste adormiba. Veyió en ella lo uello de Sauron, qui intentó obtener información d'ell, encara que Gandalf aconsiguió intervenir rapidament, sin que Pippin revelase cosa substancial. Pippin, en cambeo, sí plegó a veyer bella cosa important: un arbol blanco. Lo mago entendió que se tractaba de l'Arbol Blanco de Menas Tirith, lo qual quereba decir que Sauron planiaba atacar Menas Tirith. Gandalf partió immediatament a advertir-les, y levando-se tamién a Pippin pa protecher-lo en a ciudat. Pero en arribar se troban a lo Senescal Denethor II apenau per a muerte d'o suyo fillo preferiu, Boromir, y de tot indiferent a lo demás. Sentindo-se en parti responsable, ya que Boromir murió desfendendo-lo, Pippin ofreix os suyos servicios a Denethor como soldau. Denethor malfía de Gandalf sabendo Aragorn acompanya a lo Rei Théoden, qui habrá de recuperar a suya cadiera reyal como hereu d'Isildur, lo que significaría o derrocamiento de Denethor, qui le repropia a Gandalf que quiera usar-lo d'escudo contra l'ataque de Mordor, pa que dimpués Aragorn ocupe a cadiera reyal. Per tot isto Denethor se niega a seguir a recomendación de Gandalf sobre pedir auxilio a Rohan, manimenos Gandalf decide invocar l'aduya de Rohan y manda a Pippin a pretar fuego a las cheras de Menas Tirith. Aragorn en advertir a petición d'aduya la comunica a Théoden, qui a pesar d'haber dubdau en intervenir (ya que Gondor no le auxilio en a Batalla d'a Foz d'Helm ni en atros ataques de Saruman), a la fin decide achuntar a lo suyo exercito pa marchar a la guerra.
As fuerzas de Rohan prenen bels días pa achuntar a los suyos chinets, pa dimpués partir enta Menas Tirith; Théoden se lamenta en veyer que no toz os suyos subditos acuden a lo clamamiento y que no contará con fuerzas suficients pa redotar a Mordor, alavez Gamling le repropia que no aconseguirán tornar con a victoria, pero Théoden le diz a ell y l'atros hombres que ixo no importa, lo que importa ye enfrontinar-los en batalla a pesar de que sían redotaus, asinas decide continar a marcha. Aragorn recibe una misteriosa visita d'Elrond: a suya filla Arwen veyió en un futuro que podría tener fillos con Aragorn y ixo la decidió a quedar-se en a Tierra Meya, per lo que Elrond brindó a suya aduya en a guerra reforchando a gran espada Narsil que i heba redotau a Sauron en o suyo inte (os fragmentos d'a espada que se conservoron per sieglos en Rivendell, estioron reforchaus en una nueva espada con o nombre d'Andúril, "A Flama d'o Ueste"), y recordando-le a Aragorn que con ixa arma aconseguiría a cooperación de l'exercito d'os muertos (que teneban una promesa per complir feita a lo rei Isildur). Con ista espada, Aragorn, Legolas y Gimli albandonan a la resta de l'exercito de Rohan y s'adentran en una espelunga en an mora l'exercito d'os muertos. Istos pantasmas heban prometiu aduya a Isildur pero no se la brindoron, per lo que dimpués d'a suya victoria sobre Sauron os maldició pa que, encara dimpués de muertos, no tenesen paz. Nomás si un día pagaban a suya deuda podrían fer-lo. Aragorn reclamó a suya aduya, prometendo como Rei de Gondor que daría a suya deuda per cumplida.
Gollum, per a suya parti, dimpués d'haber dito a Frodo que Sam quereba quedar-se con l'Aniello, pa lo que le pediría prener-lo en bel inte, prenió o pan que quedaba, deixó medollas en as ropas de Sam y l'inculpó d'haber-se minchau tot. Mientres Sam truca repetidament a Gollum, Frodo sufre un varío y Sam, en veyer-lo s'ofreix aduyar-lo con l'Aniello, asinas Gollum aconsigue fer que Frodo esconfíe de Sam y l'aparte d'o suyo viache, chusto quan lo fació dentrar en o paso de Cirith-Ungol y a lo guariche de Shelob. Con tot y con ixo, aconsiguió liberar-se y atacar a Gollum. Gollum aseguró estar innocent, que l'Aniello l'obligaba a fer lo que fació, y Frodo le dició alavez finalment pa qué iba a Mordor: pa destruyir-lo. Gollum tornó a atacar, pero cayió per una barranquera. Shelob atrapó a Frodo dimpués d'ixo, pero estió espantada per Sam. Sam creyió que Frodo yera muerto per o vereno que le xaringoron y le sacó l'aniello pa continar a misión, pero alavez arriboron uns orcos. Sam s'amagó, y os orcos troboron y se levoron o cuerpo de Frodo, que comentoron que no yera muerto sino nomás inconscient per cuantas horas. A resultas d'un conflicto entre os orcos per a cota de malla de mithril de Frodo, istos empecipioron a matar-se mutuament. Sam s'infiltró en a suya fortaleza y lo liberó, manimenos Frodo creyió que l'aniello i heba estau preso per os orcos, dica que Sam le amostró l'aniello, debant d'a negativa de Sam a dar-le l'aniello per o mal que le causaba a Frodo, Frodo le explicó que a misión nomás a podeba complir ell ya que podría arribar a matar a Sam. Dimpués d'isto continoron o suyo viache, disfrazaus d'orcos pa pasar inadvertius.
Per unatro costau, os exercitos de Mordor encomenzan o setio d'a ciudat blanca. Gandalf se las apanyó pa organizar a las tropas de Gondor pa l'esfensa a l'aspera de que plegue Théoden y os suyos chinets, tot y que sía tardi. Mientres tot un día os hombres de Gondor mantienen as suyas posicions frent a l'uembra gracias a la suya rasmia y valor contrimostrada contra Mordor mientres muitos enfrontinamientos anteriors, lo que ocasiona baixas importants en l'exercito de Sauron. Manimenos, a resultas de o suyo gran numero as fuerzas de Mordor tasament si podeban estar contenidas, y con o gran ariet Grond tiroron abaixo as puertas d'a ciudat, dentrando en Menas Tirith y obligando l'os soldaus de Gondor a retacular a lo segundo livel. Con istas faciendas, y a pesar d'a gran resistencia ofrida per Gondor en cada carrera, cada casa, luitando cada hombre dica la zaguera alentada, creyendo perdida a esperanza de sobrevivir y quan ya a victoria de Sauron pareixeba cercana. Debant d'isto Mordor trayió poderosos refuerzes: un exercito d'hombres d'o Sud (Haradrim) con olifants (creyaturas semellants a elefants, nomás que muito mas grans y sobre as qualas se construyiban grans torres an iban arquers), debant d'isto o Rei de Rohan ordena que o suyo exercito se forme pa tornar a cargar contra os hombres d'o Sud y con muito esforzo os hombres de Rohan se libroron de qualques d'ells y amostroron gran resistencia a pesar d'as baixas sofridas.
A batalla pareixeba empecipiar-se a perder, pero Théoden ye feriu mortalment per o Rei Bruixón, qui le ordenó a la suya bestia alada que se dase una lifara con a carne d'o rei cayiu. Éowyn amaneixió pa desfender-lo y estió ferida tamién per l'espectro, lo qual le recordó que garra hombre yera capable de matar-lo. En ixe inte Merry amaneixió per dezaga y le clavó a suya punyal en a pantorrilla; Éowyn se sacó o suyo casco y reveló que no yera un hombre sino una muller, acto seguiu le trascruzó a tozuelo invisible con a suya espada. Lo Rei Bruixón finalment desapareixió, venciu no per un hombre sino per una muller y un hobbit.
Alavez amaneixioron tamién cuantos barcos d'os Corsarios d'Umbar que Mordor asperaba, pa atracar en os muelles d'Osgilliath, pero pa sorpresa d'os orcos, d'ixos barcos baixoron Aragorn, Legolas y Gimli, que os heban preso a l'abordache. Con ells veniba l'exercito d'os muertos, que limpió os campos de Pelennor de raso: totas as menas de creyaturas que Mordor i heba levau a la guerra yeran estricalladas en segundos.
En rematar a batalla, o rei d'os muertos reclamó a Aragorn complir a suya promesa de liberar-los. Gimli conselló no fer-lo, Mordor encara yera un periglo y ells yeran muit utils, pero Aragorn cumplió con a suya promesa y consideró pagada a suya deuda. Os espectros desapareixioron.
Gandalf aseguró que Sauron luego recuperaría l'Aniello y que resistir os ataques yera inutil, ya que Mordor yera muito mas poderoso y finalment prevalería. A suya unica esperanza yera que Frodo tenese exito en destruyir l'Aniello, alavez Aragorn consella que reunan a los hombres y marchen a la Puerta Negra pero Éomer diz que no vencerán a Sauron. Manimenos se preparan pa que l'exercito mantienga a ficacio de Sauron enfocada sobre ells, y distraito d'a presencia de Frodo y l'Aniello en o suyo propio territorio. Toz os supervivients marchoron a la Puerta Negra, an Aragorn exichió a Sauron que se rindiese, pero en cuenta d'ixo as puertas s'ubrioron y per ella amaneixió l'exercito d'o Sinyor Fosco, y una mar d'enemigos os rodió.
Desafiando a Sauron per zaguera vegada, os hombres d'o Ueste cargoron lideraus per Aragorn contra os exercitos de Sauron. Mientres un tiempo mantenioron a suya posición, pero o numero d'enemigos no pareixeba acotolar-se y as fuerzas d'os hombres empecipiaban a decayer.
Frodo y Sam arriboron finalment a lo Mont d'o Destín, an Gollum reaparixe pa recuperar l'aniello. Pero, una vegada chunto a lo canto per an Frodo podría tirar l'aniello a lo fuego y destruyir-lo, finalment sucumbe debant d'o suyo poder y lo reclama pa ell mesmo. Gollum dentró alavez y, encara que Frodo yera invisible, le arranca o dido pa sacar-le l'aniello. Entre toz dos se lo disputoron a lo canto d'a cingla, y cayioron per ella. Frodo se podió gafar a lo canto, pero Gollum y l'Aniello cayioron a las flamas y estioron destruyius. Chusto en ixe mesmo inte, quan a fin d'os hombres pareixeba inevitable, a torre de Barad-dûr se vinió abaixo, o Gran Uello esclató, Mordor se fundió en o solero y toz os orcos fuyioron u murioron.
Gandalf rescató a Frodo y Sam d'Orodruin (Mont d'o Destín) amontando en a lomera de Gwaihir, o Sinyor d'os Aires, y os hobbits recibioron honors en Gondor mientres a coronación d'Aragorn como rei per parti de toz os suyos habitants y tamién de Rohan, pus gracias a ells o suyo mundo se salvó y teneban una oportunidat de prencipiar a vivir a la fin en paz. Dimpués tornoron a la Comarca. Frodo escribió as suyas memorias, deixando-le a Sam lo final d'o libro; finalment s'embarcó a las Tierras Imperibles de conchunta con Bilbo, Gandalf, Elrond, Galadriel y os elfos restantes. A cinta remata con a tornada de Sam a la suya casa, an l'asperan a suya filla, a suya muller y o suyo chicot ninón, dimpués de despedir d'os suyos amigos en os Puertos Grisos. Sam diz: "Bueno. Soi de tornada", (parolas con as que tamién remataba a novela), dentran chuntos en casa, y zarra a puerta.
Barano d'Ischia
Barano d'Ischia (Barano d'Ischia en napolitán, Barano d'Ischia en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 10.083 habitants (2010), en una superficie d'11,07 km², con una densidat de población de 910,84 hab/km².
Cheografía
A localidat de Barano d'Ischia se troba situata a 210 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
O suyo termin municipal muga con as comunas de Casamicciola Terme, Ischia y Serrara Fontana.
Joe Alaskey
Joe Alaskey (nombre artistico de Joseph Francis Alaskey III), naixiu de Troy (New York, Estaus Unius) o 17 d'abril de 1952 y muerto l'3 de febrero de 2016 en Green Island (Nueva York, Estaus Unius). Estió un actor estausunidense, activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1980, con una destacada carrera cinematografica y con cuantos premios recibius.
Comunidat Chermanofona de Belchica
A Comunidat Chermanofona de Belchica  (Deutschsprachige Gemeinschaft Belgiens) ye una entidat federata de Belchica que se troba situata a l'este d'o estato, en a provincia de Lidje y en o districto de Verviers, sobre os cantons de Eupen y de Saint-Vith. A Comunidat ye formata por os cantons de l'Este (fueras d'os municipios de Malmedy y de Waimes) que perteneixioron a Prusia y dimpués Imperio Alemán de 1814 a 1918.
Con una superficie de 853,65 km² y una población de 74.169 habitants (en chinero de 2008) 17% d'a cual son foranos, ye a mas chicota d'as tres comunidatz de Belchica, as otras dos son a Comunidad Francesa de Belchica (dita tamién "Comunidat Valonia-Bruselas") y a Comunidat Flamenca.
Pico d'Ordiceto
O pico d'Ordiceto u pico de las Tres Huegas (en castellano pico de Urdiceto, en francés pic d'Ourdissetou) ye un pico de 2.596 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a triple muga entre os municipios de Bielsa, Chistén (Aragón) y Sant Lari (Occitania).
Toponimia
Con probable orichen en a parola bascona ordeka, que significa plana u meseta, s'ha relacionau con atros toponimos de Sobrarbe como Ordesa u Ordiso.
A suya variant Urdiceto podría relacionar-se con as voces ur u urdin (augua y azul, respectivament, en basco moderno).
Dito a vegadas pico de las Tres Huegas por trobar-se chusto en o punto a on s'unen os termins municipals de Bielsa, Chistén y Sant Lari.
Viana
Toponimia
Bi ha un microtoponimo indicativo de l'antiga presencia d'equidos salvaches: Val Zebrera.
Puestos d'intrés
200px|thumb|left|Ilesia de Santa María
Jean-Paul Belmondo
Jean-Paul Belmondo, naixito de Neuilly-sur-Seine (Altos d'o Sena, Isla de Francia) o 9 d'abril de 1933 y muerto en París o 6 de setiembre de 2021, estió un actor francés con destacadas interpretacions en o cine francés y tamién en o cine internacional, y con cuantos premios recibius mientres a suya carrera cinematografica. Activo en o mundo d'o teatro dende primerías d'os anyos 1950 (y en o mundo d'o cine dende meyaus d'ixa mesma decada) dica primerías d'os anyos 2010, las suyas primeras interpretacions s'adscriben a la clamada Nouvelle Vague d'o cine francés, esdevenindo-ne una d'as suyas figuras principals. Yera fillo de l'escultor Paul Belmondo y se formó como actor en o Conservatoire national supérieur d'art dramatique de París, antiparte, tamién estió director teatral y productor cinematografico. Ye lo pai d'o piloto d'automovilismo Paul Belmondo.
D'entre as suyas cintas, se puet citar À bout de souffle (1960, Jean-Luc Godard), Léon Morin, prêtre (1961, Jean-Pierre Melville), Un singe en hiver (1962, Henri Verneuil), Le Doulos (1962, Jean-Pierre Melville), Cartouche (1962, Philippe de Broca), Cent mille dollars au soleil (1964, Henri Verneuil), L'Homme de Rio (1964, Philippe de Broca), Pierrot le fou (1965, Jean-Luc Godard), Le Cerveau (1969, Gérard Oury), Borsalino (1970, Jacques Deray), Le Magnifique (1973, Philippe de Broca), Peur sud la ville (1975, Henri Verneuil), Flic ou Voyou (1979, Georges Lautner), Le Corps de mon ennemi (1976, Henri Verneuil), Le Guignolo (1980, Georges Lautner), Le Professionnel (1981, Georges Lautner), L'As des as (1982, Gérard Oury), u Itinéraire d'un enfant gâté (1988, Claude Lelouch).
Elias Lönnrot
Elias Lönnrot, naixito de Sammatti (Reino de Suecia, hue Uusimaa en Finlandia) o 9 d'abril de 1802 y muerto en Sammatti (Gran Ducau de Finlandia, Imperio Ruso, hue Finlandia d'o Sud en Finlandia) o 19 de marzo de 1884, estió un escritor, filologo, lexicografo, botanico y medico finlandés, muit conoixito en a Literatura d'o suyo país en estar o autor d'o Kalevala, o poema epico que replega as tradicions d'o folklore finlandés.
Laco de Starnberg
O laco de Starnberg (en alemán Starnberger See) ye un laco que se troba en Bavera, bells 25 km a lo sudueste de Múnich. Ye lo quinto laco mas gran d'Alemanya en superficie y lo segundo mas gran en volumen nomás dezaga d'o laco de Gostanza. O laco estió creyau entre l'Edat de Chelo y tien una solenca isla clamada Roseninsel. Cuantos barcos recorren lo laco en os meses d'estiu dende 1851.
Toponimía
O suyo nombre mas antigo d'o qual se tiene constancia ye Uuirmseo en un documento de 818. En o sieglo XIV o suyo nombre yera Wirmsee, derivau d'o río Wirm (en l'actualidat clamau Würm). En o sieglo XIX se cambió lo suyo nombre a Würmsee. Con a plegada d'o ferrocarril en zaguerías d'o sieglo XIX lo nombre d'a gara Starnberg se fació tan popular que finalment o laco cambió lo suyo nombre enta Starnberger See (en aragonés laco de Starnberg) en 1962.
Torrillas
Torrillas (Torrijas en castellano) ye un municipio de la provinvia de Teruel, situau en la comarca de Gúdar-Chabalambre.
La suya población ye de habitants, en una superficie de 57,34 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Manzanera, Abechuela, La Yesa, Arcos de las Salinas y La Puebla de Valverde.
Toponimia
Lo nombre puet venir de lo latín TURRICULA, pero no ye de descartar que tienga relación con toponimos terolans derivaus de la radiz TUR comuns en a zona.
Miguel Cortés y López diz en lo Diccionario geográfico-histórico de Espanya:
Dimpués de la deseparación d'Exerica de lo concello de Teruel en 1261 los terolans quereban recuperar los territorios que d'alcuerdo con lo fuero de 1177 lis correspondeban, y prebaban de fer-lo poblando los territorios que teoricament lis correspondeban. Lo historiador Enric Guinot Rodríguez opina ni Torrillas ni Abechuela existiban en 1261, y que Torrillas y Almansa (nuclio precursor d'Abelluela) son citadas por primera vegada en mayo de 1262 como lugars que lo concello de Teruel heba de repoblar. D'esta traza os terolans nombroron mayordombres en un texto en lo que salen unas aldeyas de la zona en litichio con lo Reino de Valencia entre las que trobamos torrillas latinizau:
En atro texto en latín con elementos romances de lo 13 d'octubre de 1273 en lo que lo rei Chaime I alcuerda que lo bestiar de la villa de teruel y las aldeyas suyas pueda trescruzar los termins de Manzanera podemos leyer torrillis:
En un manuscrito con las queixas de los nobles debant de Chaime I en Calatayú (chinero de 1265), en Uesca (febrero de 1265) y en as Corz de Exeya (abril-mayo de 1265) i podemos leyer Torriellas:
Se'n fa mención en lo "Libro de los feitos" de Chaime I:
En "Rationes decimarum Hispaniae (1279-80): Aragón y Navarra" se'n fa mención como Torrillas, la forma precursora de lo toponimo castellano Torrijas, y lo mencionan chunto con lugars de la redolada suya:
Cheronimo Zurita lo menciona como Torrellas en lo Libro III capitol LXXVII de la suya obra Anales de la Corona de Aragón:
En lo Libro de colecta de la pecha de la Comunidad de Aldeas de Teruel (1360-1369) bi ha una mención en Mosqueruela a una muller de Pascual de Torillas y en Cedriellas de Martin Torillas. Encara que ye a man no podemos estar seguros que no se refiera a Torrellas de lo semontano de Moncayo u a Torrillas de la Riocha.
En atros textos medievals relativos a las mugas d'este lugar bi ha referencias a un río Truchiellas, que puet corresponder a l'actual río Torrijas. En los textos medievals de fins de lo sieglo XIV apareixe Torrijas, castellanización fonetica a partir d'un Torrillas. Pareix que como en "Conchiellos", "Variellas" y "Alcanyicello"/"Alcanyiciello" i ha habiu trabucamiento entre los diminutivos -iella (de lo latín -ELLA) y -ella (de lo latín -ICULA). .
La castellanización de lo toponimo (u si no ye castellanización, a lo menos lo cambio de -ll- ta -ch-) ye prou temprana pa que en la Edat Meya exista en Valencia l'apelliu Torriges orichinario d'este lugar, y en lo bispato de Valencia s'escriba en 1293 ecclesie de Torriges.
François Mauriac
François Mauriac, naixito de Bordeus (Occitania, Francia) l'11 d'octubre de 1885 y muerto en París (Isla de Francia, Francia) l'1 de setiembre de 1970, estió un escritor francés en luenga francesa, considerato uno d'os prencipals escritors d'a Literatura francesa d'o sieglo XX, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1952. Antiparte, estió miembro de l'Academia Francesa y tamién recibió a Lechión d'Honor.
Sumatra
Sumatra (en indonesio Sumatera u Sumatra) ye una isla que se troba en l'Oceano Pacifico que ye administrada per Indonesia.
Cante gregoriano
A denominación cante gregoriano (tamién conoixito como "cante plano") procede d'o nombre d'o Papa San Gregorio Magno, estando una evolución d'o cante paleo-romano con influencias d'o cante galicano.
Dende o suyo naiximiento, a musica cristiana estió una oración cantata, que s'heba de fer con devoción u, como lo deciba Sant Pavlo: "Cantando a Dios en o vuestro corazón". O texto yera a razón d'estar d'o cante gregoriano. En realidat, o cante d'o texto ye basato en o prencipio de que - seguntes sant Agostín - "qui canta ora dos vegatas".
A Torreta (Palo)
A Torreta (en castellano La Torreta) ye un lugar despoblau d'o municipio de Palo situau en a comarca de Sobrarbe, amán de Buil.
Historia
D'antis mas se deciba a Torre de Viu por l'apelliu d'a familia que i viviba entre os sieglos XV y XVIII. Dica a decada de 1960 yera habitau por a familia Sin.
Blythe Danner
D'entre a suya filmografía, se puet mencionar as suyas interpretacions en bellas cintas como The Great Santini (1979, Lewis John Carlino), Mr. and Mrs. Bridge (1990, James Ivory), u To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar (1995, Beeban Kidron).
Josa i Tuixén
Josa i Tuixén ye un municipio catalán situato en la comarca d'Alto Urchel, en la provincia de Leida.
La suya población ye de 159 habitants (2008), en una superficie de 68,2 km² con una densidat de población de 2,33 hab/km².
Galatas
250px|thumb|right|Galo moribundo, estatua inspirata en a derrota d'os galatas por [[Atalo I de Pergamo.]] Os galatas estioron una confederación formata por tres pueblos celtas (tectosaches, tolistobochios y trocmios) que conquirioron un sectos central d'Asia la Chica dimpués conoixito como Galacia. Galatas (en griego Galatai ye tamién como Hieronimo de Cardia y atros autors clasicos denominaban a los celtas y en particular a los que invadioron Macedonya, Tracia y Grecia. Teneban como centro Drunemeton, que presenta en a suya etimolochía o nemeton u calvera d'a selva on os druidas en atros países celtas celebraban reunions y rituals. En Drunemeton se reuniban 300 senadors d'as 12 tetrarquías en as que se dividiban os tres pueblos. 250px|thumb|right|Mapa d'a [[provincia romana de Galacia, en l'anterior territorio d'os galatas]] Os celtas que bi heba en os Balcans y que recibiban a denominación de galatai trecurzoron o Estreito de Bosforo en l'anyo 278 aC clamatos por o rei de Bitinia. En l'anyo 232 aC s'establioron en a part septentrional d'as planas d'Anatolia Central por alcuerde entre diferents reinos helenisticos, y se mantenioron independients aproveitando a rivalidat entre o Reino de Ponto a lo norte y o Reino de Pergamo. O suyo territorio fue adhibito pa cutio en l'Imperio Romano en tiempos de César Augusto como Povincia romana de Galacia.
Esclavitut
thumbnail|250px|right|Esclavitut en [[Brasil, Debret.]]
Esclavitut ye a condición que embreca o control d'una u mas personas contra la suya voluntat, obligatas por a violencia u d'atras formas de coacción. A esclavitut s'ha emplegato ta fer treballar as personas u bien ta comerciar-ie. A forma d'esclavitut que embreca la propiedat legal d'as personas actualment ye prohibita en toz os países d'o mundo.
Bel eixemplo prou esclatero d'esclavitut estió a colonización d'America u as practicas de l'antigo Imperio Romano. Tamién existiba la esclavitut en a Grecia antiga a on o mesmo Aristótil afirmaba que a esclavitut yera un fenomeno natural. Mintz y Elkins consideran que existe una relación reciproca entre capitalismo y esclavitut, éls dicen que mientres varía o dinamismo d'o capitalismo, o caracter represivo de l'actividat laboral tamién varía. Atros investigadors como Lester Thurow afirman que mientres que a democracia ye incompatible con a esclavitut, o capitalismo no'n ye, por lo que a esclavitut gosa reapareixer en a mesma proporción que abanzan as formas autoritarias de gubierno.
Fabero
Fabero ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'El Bierzo.
A suya población ye de 5.319 habitants (2009) en una superficie de 54,47 km², con una densidat de población de 97,65 hab/km².
Cheografía
A localidat de Fabero se troba situada a 679 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 31.3 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia.
Novella
Novella estió una aldeya que se despobló en la baixa Edat Meya y que dependió de Calatayú. Yera situada entre Morata de Xiloca y Fuents de Xiloca.
Toponimia
Lo toponimo Novella se repite en la redolada de Molina d'Aragón (Guadalachara), y s'explica a partir de lo latín NOVALIS a traviés de lo suyo plural neutro NOVALIA. Serían dos toponimos cognatos de Novalla (en lo termin de Lobarre) y Novallas (Tarazona y Moncayo); lo cambio de la /a/ ta la /e/ s'explica por lo fenomeno fonetico de la imela común en algarabía.
Historia
Ye mencionada en la Bula de Lucio III (1182):
Tamién ye citada en lo "Libro Chantre":
D'alcuerdo con lo fogache de 1367 Novella quedó despoblada a l'igual que Cimballa, Flumes, Forcallo, Somet y Vadiello. Se suposa que este proceso demografico decreixient estió conseqüencia tanto de la pestilencia negra como por la invasión de tropas castellanas.
Miranda
Miranda puet estar:
Josh Ryan Evans
Josh Ryan Evans (nombre artistico de Joshua Ryan Evans), naixito de Hayward (California, Estaus Unius) o 10 de chinero de 1982 y muerto o 5 d'agosto de 2002 en San Diego (California, Estaus Unius).
Aldealcorvo
Aldealcorvo ye un municipio d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Comunidat de Villa y Tierra de Sepúlveda y d'o partiu chudicial de Sepúlveda.
A suya población ye de 27 habitants (2010), en una superficie de 14,19 km² y una densidat de población de 1,97 hab/km².
Cheografía
A localidat de Aldealcorvo se troba situata a 759 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 59 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia, d'a suya comarca.
La Pobla de Vallbona
La Pobla de Vallbona (La Pobla de Vallbona en catalán, Puebla de Vallbona en castellano) ye un municipio valenciano d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'o Campo de Turia. Fa parte d'o partiu chudicial de Liria.
A suya población ye de 21.708 habitants (2011) en una superficie de 33,1 km² con una densidat de población de 655,83 hab/km².
Cheografía
La Pobla de Vallbona se troba situata a 102 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 20 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano.
En o suyo termin se troban os nuclios ditos: Barrio San José, Casablanca, Gallipont, La Conarda, Pla dels Aljubs, Rascanya.
(1) Ceres
Ceres (simbolo: 16px|⚳) ye una planeta nana d'o sistema solar. Tien un diametro de 960 km y suya orbita tien un radio entre 2.5 y 2.9 UA). O suyo nombre procede d'a diosa de l'agricultura, as collitas y a fecundidat en a mitolochía romana.
Ye l'obchecto numero trece conoixiu mas gran d'o sistema solar. Visto dende la Tierra, la suya magnitut aparent oscila entre 6,7 y 9,3; per tanto, ye masiau feble pa estar observau a simpla vista fueras d'en2 las oposicions mas favorables y baixo ciels muito foscos.
Ceres estió o primer asteroide descubierto por Giuseppe Piazzi en l'Observatorio Astronomico de Palermo l'1 de chinero de 1801. Orichinalment se consideró una planeta, pero fuo reclasificau como que asteroide en o decenio de 1850 dimpués que se descubrioron muitos atros obchectos en orbitas semellants. En 2006 estió clasificau como planeta nana por l'Unión Astronomica Internacional.
Atmosfera
I hai indicios que Ceres tien una tenue atmosfera de vapor d'augua que se desprende d'o chelo d'augua d'a superficie.
Folgoso de la Ribera
Folgoso de la Ribera ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'El Bierzo.
A suya población yera de 1.220 habitants en 2009, en una superficie de 69,26 km² con una densidat de población de 1,61 hab/km².
François Rabelais
François Rabelais, naixito amán de Chinon (Reino de Francia, hue Indre y Loira, Centro, Francia) en calendata desconoixita (entre 1483 y 1494) y muerto en a ciudat de París o 9 d'abril de 1553, estió un escritor y medico francés d'o Renaiximiento.
Galbárruli
Galbárruli ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca d']]Comarca d'Haro|Haro]].
A suya población ye de 64 habitants (2006) en una superficie de 15,4 km², con una densidat de 4,15 hab/km².
Cheografía
O lugar de Galbárruli se troba situau a 652 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 62 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Anyos 570
Os anyos 570 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 570 y l'anyo 579, istos dos tamién encluyitos.
Igüeña
Igüeña ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 1.438 habitants (2009), en una superficie de 206,10 km² y una densidat de población de 6,98 hab/km².
Chuegos Olimpicos de Pequín 2008
Os Chuegos Olimpicos de Pekín 2008, conoixitos tamién como Chuegos d'a XXIX Olimpiada d'a era muderna, estioron os Chuegos Olimpicos que se celebroron en Pekín (China) dende o 8 d'agosto de 2008 dica o 24 d'agosto de 2008. I participoron 10.942 esportistas de 204 países.
Esportistas destacatos
150px|left|thumb|Usain Bolt
Oyarzun
Oyarzun (Oiartzun en basco y oficialmente, Oyarzun en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco en a comarca de Donostialdea.
A suya población ye de 9.806 habitants (2007) en una superficie de 59,71 km², con una densidat de población de 164,23 hab/km².
Barrios
A localidat de Oiartzun ye dividida en ueito barrios: Altzibar, Arragua, Ergoien, Elizalde (nuclio d'a localidat y on se troba a ilesia, d'astí lo suyo nombre Eliz: "Iglesia" + Alde, "Lato" u "Zona" = Elizalde, "lato u zona d'a ilesia"), Gurutze, Iturriotz, Karrika y Ugaldetxo.
Toponimia
Se crei que o nombre d'Oyarzun vien d'o nombre d Oiasso, antiga ciudat d'epoca romana que yera en l'actual Irún y que tamién amaneix como Oiasona, Oeaso u Oiarso en as fuents. Encara que o nuclio urbán d'Oiasso yera fuera d'o termin municipal actual d'Oyarzun, si que i heba minas romanas en a zona de Peñas de Aya y la val d'Oyarzun formaba parte de l'aria d'influencia d'ixa ciudat.
Dimpués este nombre evolucionó en o periodo medieval pa ser conoixiu como Oiarso; dimpués lo escribioron Oyarçun, Oyarzun, Oyarzcun, etc. en castellano y en romance navarro. Esta evolución debió estar por lo pareixiu con a palabra basca Oihartzun que significa eco (etimolochía popular).
Cheografía
A localidat d'Oyarzun se troba situada a 84 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 12 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital d'as suyas comarca y provincia.
Fígols i Alinyà
Fígols i Alinyà ye un municipio catalán situato en la comarca d'Alto Urchel, en la provincia de Leida.
Mochales (desambigación)
Mochales puet estar:
Fígols i Alinyà
La suya población ye de 280 habitants (2008), en una superficie de 101,8 km² con una densidat de población de 2,75 hab/km².
Tifinagh
As formas antigas de Tifinagh son consonanticas (ye un alfabeto d'orichen semitico), pero en as formas modernizatas s'han adhibito signos pa representar vocals.
Codificación
Os caracters tifinagh en Unicode son os d'o rango U+2D30—U+2D7F, dende a versión 4.1.0. Bi'n ha definitos 55, pero se'n fan servir mes. En ISO 15924, se reserva o codigo Tfng a lo tifinagh. Esta ye una tabla de caracters:
Ilerchez
Tenioron un papel important en a II Guerra Punica. En tiempos d'as guerras punicas teneban un rei, Indibil y un cabo militar, Mandonio. Preboron d'aproveitar a segunda guerra punica pa librarse d'os cartachineses y romanos aduyando a os uns u os atros d'alcuerdo con as circustancias y tamién pa ganar importancia debant d'os pueblos vecins, consolidando y enamplando os suyos dominios.
A lo principio estioron aliatos d'os cartachineses y fustigaban a las tropas romanas. Esto encomenzó a cambear cuan os romanos conquirioron Cartachena en l'anyo 209, y Publio Cornel Escipión libero os ostaches u refenas d'as clases dirichents iberas, entre os que yera a familia de Mandonio.
En l'anyo 208 Indíbil cayó presionero en a batalla de Bailén cuan luitaba a lo costato d'os cartachineses. En l'anyo 207 Indíbil y Mandonio organizoron una sublevación con o refirme d'o cheneral cartachinés Magón. Escipión los castigó imposando-lis un tributo. Cuan os exercitos cartachineses desapareixioron d'a peninsula Indíbil y Mandonio organizoron una sublevación unindo a la mayor parte d'os pueblos d'o nord-este peninsular, con un exercito de 30000 hombres y cuasi 4000 chinetz. Indíbil morió en a batalla y Mandonio cayó prisionero y fue executato.
Roma imposó a los ilerchez un rei vasallo de Roma, perdioron l'autonomía y capacidat d'organizar tropas y quedoron sozmesos a pagar un impuesto regular como atros pueblos d'a peninsula.
Mencions en fuents aragonesas
En a "Grant Cronica d'Espanya", compilación historica de Chuan Ferrández d'Heredia en parlan:
Falanche d'o piet
As falanches d'o piet (de Phalanges digitorum pedis) son uesos largos, con un total de 3 unidaz en cada dido, fueras d'o dido gran que no en tiene sique dos). Se clama Falanche proximal u primera a la mes amanata t'a base d'o piet, falanche media a la segunda, y falanche distal u tercera a la que ye mas estremada.
Son compuestas d'un cuerpo y dos cabos, l'anterior y lo posterior, articulables tozs dos en a primera y segunda falanche, mientres que la tercena només articula per o posterior. A primer y segunda falanches s'articulan per a suya base contra os uesos metatarsians.
Premios Simón d'o Cine Aragonés
Os Premios Simón d'o Cine Aragonés son una fita anyal organizada por l'Academia del Cine Aragonés que mira de refirmar o panorama cinematografico d'o cine aragonés en reconoixendo a suya faina. A primer edición d'istos premios estió l'anyo 2012.
Os premios s'organizan en esferents categorías y se trigan os candidatos ta istas. En estar-ne trigaus, un churau esliche a os ganadors de cada categoría.
Vinclos externos
Pachina web oficial de l'Academia del Cine Aragonés.
Falanche (desambigación)
O termin falanche puet referir-se a:
Comunidat Flamenca de Belchica
A Comunidat Flamenca (Vlaamse Gemeenschap), ye una d'as tres comunidaz constitucionals de Belchica. Ye a institución oficial de Flandres, a comunidad politica constituyita por toz os habitants d'a rechión flamenca y d'os habitants d'a Bruselas que son parlants de neerlandés, u que trigoron definir-sen como flamencos (mas que mas, os inmigrants). Debito a l'ausencia de mención d'a pertenencia rechional sobre o estato-civil, y d'una baixonacionalidat en Bruselas, ye imposible determinar exactament cuántos son os flamencos.
Boa Vista
Boa Vista ye una ciudat brasilera, capital d'o estato de Roraima. En 2006 a suya población yera de 249.655 habitants en una superficie de 5.687 km², con una densidat de población de 43,80 hab/km².
Alcarraz
Alcarraz estió un lugar de lo termin municipal de Morata de Xiloca (Comunidat de Calatayú, Zaragoza), que figuraba encara en los nomenclators de las decadas de 1920 y 1930. Un de los suyos restos ye la ermita de la Virchen d'Alcarraz.
Toponimia
Lo toponimo Alcarraz ye cognato de lo toponimo catalán Alcarràs, que s'explica dende l'arabe Al-karaz ("la ceresera").
Metatarso
O metatarso ye la parte d'o piet composada d'os 5 uesos metatarsians, enumeratos d'a cara medial d'o piet dica os cantos. O primer ye mes curto y duro que no os altros, o segundo ye mes largo, y asinas asinas...
Os metatarsians s'articulan per alto con as zucas y per baixo con as falanches d'o piet.
Os uesos metatarsians
Os metatarsians (u metatarsianos, d'o latín Ossa metatarsica) son cinco uesos largos que se gosan enumerar d'adintro enta fuera d'o piet, composaus d'un cuerpo central de tres caras, superior y laterals, y dos cabos, anterior y posterior, este zaguer con cinco caras d'as cuals 3 en son articulars (en o caso d'os metatarsians 1er y 5eno, as caras articulars no i son que dos).
Trojany
Trojany ye un lugar d'o voivodato de Mazovia, en Wołomin (Polonia). En l'anyo 2014 teneba una población de 490 habitants.
Blascomillán
Blascomillán ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
A suya población ye de 193 habitants (2018) en una superficie de 39,6 km², con una densidat de población de 5,03 hab/km².
Cheografía
A localidat de Blascomillán se troba situada a 948 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 61 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Mochales (Zaragoza)
Mochales ye un despoblau medieval de lo termin municipal de Montón, en la Comunidat de Calatayú y en la provincia de Zaragoza.
Historia
Estió una aldeya de la Sexma del río Xiloca adintro de la Comunidat de Calatayú. Manimenos en lo fogache de 1495 figura como barrio de Montón.
Leighton Meester
Leighton Meester (Leighton Marissa Meester), naixita de Marco Island (Florida) o 9 d'abril de 1986, ye una actriz y cantaire estausunidense, conoixita por a suya partecipación en cuantas series de televisión. Os cheneros musicals que canta son l'electropop y a musica dance.
Ernest Hemingway
Ernest Miller Hemingway, naixito d'Oak Park (Illinois, Estaus Unius) o 21 de chulio de 1899 y suicidato en Ketchum (Idaho, Estaus Unius) o 2 de chulio de 1961, estió un escritor estausunidense, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1954 y o Premio Pulitzer de Ficción en 1953.
Matamata
Matamata (prenunciau en anglés /ˈmætəˌmætə/) ye una localidat d'a rechión de Waikato en a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda. Ye situada amán d'a base de Kaimai Ranges y ye una zona conoixida por a crianza y entrenamiento de caballos pura sangre. Fa parti d'o districto de Matamata-Piako, que incluye a suya redolada rural, asinas como as localidaz de Morrinsville y Te Aroha. A carretera estatal numero 27 y a via ferroviaria de Kinleith trescruzan a ciudat. A suya población yera de 7.730 habitants en chunio de 2016.
Una grancha amán de Matamata estió o scenario trigau por Peter Jackson ta representar l'aldeya de Hobbiton en as suyas cintas d'o Sinyor d'os Aniellos. O gubierno de Nueva Zelanda decidió deixar as construccions d'os foraus d'os hobbit como una atracción turistica, ya que fuoron disenyaus ta adaptar-se a u suyo entorno. Mientres o tiempo de duración d'a grabación d'a cintas The Return of the King y The Hobbit: An Unexpected Journey no yeran amueblaus, encara que se podeba entrar y vesitar-los. Un cartel de "Welcome to Hobbiton" (en anglés Bienvenius ta Hobbiton) se puet veyer en a carrera prencipal. En 2011 partis de Hobbiton se preparoron ta estar emplegadas en a grabación d'as cintas correspondients a la primera novela de Tolkien, O Hobbit.
Historia
En primerías d'o sieglo XIX, l'aria de l'actual Matamata y a suya redolada feban parti d'o territorio d'os Ngāti Hauā, una tribu maorí. O pa de Matamata yera situau amán d'o puesto a on se troba actualment o lugar de Waharoa, alto u baixo a 6 km a o norte de Matamata.
Bells anyos dimpués a interpresa de Firth quebró y en 1904 o territorio fue mercau por a Corona, que lo subdividió en chicotas granchas. Asinas se conviertió en un lugar dependient de districto en 1917, un lugar independient de districto en 1919 y un municipio en 1935. Con a reorganización de Nueva Zelanda en autoridatz territorials en 1989, Matamata se convirtió en parti d'o districto de Matamata-Piako.
Marco Porcio Catón
Marco Porcio Catón (en latín Marcus Porcius Cato) estió un politico, militar, escritor y orador romano d'a Republica, naixito en Tusculum o 234 aC y muerto en Roma o 149 aC. Estió cónsul entre os anyos 195 aC y 194 aC y censor entre l'anyo 184 aC.
Arabia Saudita en os Chuegos Olimpicos
Arabia Saudita partecipa en os Chuegos Olimpicos dende o anyo 1972, a suya primera medalla estió en os Chuegos Olimpicos de 2000. O suyo Comité Olimpico nacional ye o Saudi Olympic Committee. No bi ha partecipato garra vegata en os Chuegos Olimpicos d'hibierno. Actualment as mullers, por a suya relichión, no pueden partecipar en os Chuegos Olimpicos.
Skalariak
Skalariak ye un grupo de ska fundato en 1994 en Navarra por os chirmans Juantxo Skalari y Peio Skalari. As suyas letras son en castellano y basco, y en o suyo treballo se pueden trobar tamién sonitos de punk, ska y reggae y atros ritmos. Dica 2008 han feito 6 discos y chiras por Espanya, Europa y America.
Coll de Nargó
Coll de Nargó ye un municipio catalán situato en la comarca d'Alto Urchel, en la provincia de Leida.
La suya población ye de 619 habitants (2010), en una superficie de 151,4 km² con una densidat de población de 4,09 hab/km².
Sierra de Santerón
La sierra de Santerón ye una aliniación montanyosa que fa part de la Serranía de Cuenca y de la branca castellana de lo Sistema Iberico.
Se situa en la muga entre la provincia de Cuenca y lo Rincón d'Ademuz, definindo chunto con La Atalaya la val de Santerón.
Toponimia
Lo toponimo sierra de Santerón fa referencia a estar-ie la ermita de Nuestra Sinyora de Santerón.
Vuoscoriale
Vuoscoriale (Vuoscoriale en napolitán, Boscoreale en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 26.984 habitants (2010), en una superficie d'11,28 km², con una densidat de población de 2.392,20 hab/km².
Cheografía
A localidat de Vuoscoriale se troba situata a 65 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Cangiani, Marchesa, Marra, Passanti y Pellegrini; muga con as comunas de Vuoscotrecase, Poggiomarino, Pompeya, Scafati (SA), Terzigno y Torre Annunziata.
Benafigos
Benafigos ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Castellón, situau en la comarca de l'Alcalatén y en lo partiu chudicial de Castellón de la Plana.
La suya población ye de 169 habitants (2009), en una superficie de 35,60 km² con una densidat de 4,75 hab/km².
Wahhabismo
O wahhabismo ye movimiento relichioso fundamentalista islamico dentro d'o sunnismo y relacionato con a escuela hanbalí. Predica a tornata a la pureza d'a fe islamica, refusando tot o que no siga l'alcorán y o dito por Mahoma. Condena o culto a los santos y bellas practicas d'o sufismo. Prene nombre de Muhammad Ibn Abd al-Wahab, que en 1745 consiguió o refirme d'un capitoste de tribu d'o Neched, Ibn Saud, fundador d'a dinastía saudita que actualment reina en Arabia Saudita.
Witness for the Prosecution
Witness for the Prosecution puet estar:
Colibrín
Os colibrins u culibrins son aus nativas d'America y comprenden a familia biolochica Trochilidae. Con arredol de 361 especies y 113 cheneros, ocurren dende Alaska dica Tierra d'o Fuego, manimenos a gran mayoría d'as especies se troban en os tropicos arredol de l'Equador. Son muixons chicotz, y a mayoría d'as especies miden entre 7,5 y 13 cm de luengo. A especie de colibrín mas chicota que existe ye lo Mellisuga helenae de 5 cm, que pesa menos de 2 gramos. A especie de colibrín mas gran ye lo Patagona gigas de 23 cm y pesa de 18 a 24 gramos. Están especializaus en alimentar-se de néctar de flors, pero totas as especies tamién consumen insectos voladors u arainas.
Francis Bacon
miniaturadeimagen Francis Bacon, naixito de Londres o 22 de chinero de 1561 y muerto en ixa mesma ciudat o 9 d'abril de 1626, estió un escritor, filosofo y politico anglés, encara que tamién desembolicó o suyo treballo en atras arias como a Ciencia. Sindembargo, ye conoixito por a suya actividat en a Filosofía, en especial en a Filosofía d'a Ciencia.
Ribera Baixa
A Ribera Baixa ye una comarca valencianoparlant d'o centro d'o País Valenciano, con capital en Sueca.
Muga a lo norte con Valencia y la Huerta Sud, a l'este con a Mar Mediterrania, a lo sud con a Safor y a l'ueste con a Ribera Alta.
Sierra de Zafriella
La sierra de Zafriella (sierra de Zafrilla en castellano) ye una aliniación montanyosa de dirección NW-SE que fa part de la Serranía de Cuenca y de la branca castellana de lo Sistema Iberico.
Se situa a lo sudeste de la sierra de Val de Minguet, (Val Tablau las desparte), a lo nord-este de la sierra de Val de Meca.
La fondada que s'ha feito en lo sinclinal de l'Alto Tacho-Val de Cabriuel desparte la sierra de Zafriella y los Monts Universals, que son a lo norte y norueste y presentan una pareixida estructura tabular y unas direccions paralelas.
Orografía
L'altaria mes gran de la sierra ye Umbría del Oso con 1.822 m. Atra altaria ye Cabañeros con 1736 m.
Cheomorfolochía
Lo cabalto ye prou plan y formau por calsineras y dolomías de lo Churasico y Cretacio.
Hidrografía
La versant norte de la sierra desaugua enta afluents de lo río Cabriuel.
Anyos 590
Os anyos 590 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 590 y l'anyo 599, istos dos tamién encluyitos.
Noceda del Bierzo
Noceda del Bierzo ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 780 habitants(2009), en una superficie de 72,14 km² y una densidat de población de 10,81 hab/km².
Ribera Alta
A Ribera Alta ye una comarca valencianoparlant d'o centro d'o País Valenciano, con capital en Alchezira.
Muga a lo norte con a Fueya de Bunyol, a Huerta Ueste y la Huerta Sud. A l'este con a Ribera Baixa, a lo sud con a Costera y a l'este con a Canal de Navarrés.
A economía d'a comarca se basa tradicionalment en l'agricultura, cautivo de regano y sobretot de naranchas, que tien una gran exportación.
Voyager 1
A Voyager 1 ye una sonda espacial robotica de 722 kilogramos, lanzada lo 5 de setiembre de 1977. A suya misión orichinal yera vesitar Chupiter y Saturno. Sigue operativa en l'actualidat, prosiguindo la suya misión extendida que ye localizar y estudiar os cabos d'o Sistema Solar. Con una distancia de 141 unidaz astronomicas (21 093 318 000 km) d'o Sol, en chunio de 2018, ye la nau espacial mas aluenyada d'a Tierra.
Blasconuño de Matacabras
Blasconuño de Matacabras ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca de La Moraña.
A suya población ye de 16 habitants (2018) en una superficie de 12,99 km², con una densidat de población de 1,08 hab/km².
Cheografía
A localidat de Blasconuño de Matacabras se troba situada a 786 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 83 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Barasona
Barasona ye un lugar despoblau de la provincia de Uesca situau en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Graus.
Historia
Dende 1834 dica fa quasi 100 anyos dimpués tenió concello propio. En l'anyo 1900 teneba 228 habitants.
Fue albandonau dimpués d'a construcción de l'entibo de Barasona
La Rentería
La Rentería (Errenteria y Orereta en basco, Rentería en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco en a provincia de Guipuzcua y comarca de Donostialdea.
A suya población ye de 38.336 habitants (2007) en una superficie de 32,26 km², con una densidat de población de 1.188,34 hab/km².