cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uesca
Simbolos
O escudo d'armas de Uesca ye formato por un chinet en un campo de azul, o chinet que mira a la drecha d'o escudo con casco y vestito de blanco, armado con una lanza y montato a caballo. En a punta d'o escudo diz la siguiente leyenda en latín: "V. V. OSCA" - "URBS VICTRIX OSCA"- (en aragonés "Ciudat Vencedora Uesca"). A corona reyal ye ubierta con piedras preciosas, con ueito florons, interpolatos de perlas. Ye rodeyato por dos ramas una de palma de oro y atra de laurero.
A bandera ye de cuatro colors; blanco, royo, amariello y verde. Ye composata por a cruz de Sant Andreu y tamién en o centro tien a leyenda "V. V. OSCA".
Historia
260px|thumb|A [[campana de Uesca.]] Antes de plegar os romanos, a redolada de Uesca yera tierra d'os ibers ilerchez, que heban tenito una expansión recient a costa d'atros pueblos relacionatos con os suesetans de Cinco Villas. La ciudat se clamaba allora Bolskan y ya emitiba moneda en o sieglo II aC.
A Osca d'os romanos, en o sieglo I aC ya yera una ciudat de raso romanizata y Sertorio en fació a suya capital cuan esdevenió un rebel contra la Republica Romana de Sila. Sertorio fundó una Academia en Osca pa la educación romana de los fillos de l'aristocracia indichena en a mesma plaza on se troba huei lo museu arquelochico. Roma ninvió a Pompeyo contra Sertorio, y prenió Osca en l'anyo 72 aC. Augusto puyó de categoría a Uesca nombrando-la municipio.
Dimpués d'a etapa visigoda, y a invasión arabo-musulmana, Osca la controlarán os musulmans en o contexto d'Al-Andalus. En tiempos d'Al Andalus en arabe s'escribiba Wasqa prenendo la pronunciación proto-romance. Os historiadors musulmans destacoron que Uesca teneba una doble muralla de piedra. Tamién dan noticia que un río traviesa a ciudat, por o que se deduz que a ciudat creixió enta o nord-este en ixe periodo ixamplando-se por a marguin ezquierda d'o río Isuela. Bi heba un barrio mozarabe en o sud d'a ciudat. Esdevenita muga debant a los reinos cristianos d'o norte, serán ternes as prebatinas d'encorralamiento d'a ciudat, lo cual la obligará a convertir-se en una base militar de primer orden.
En l'anyo 1094 o rei cristiano Sancho Remíriz prebó de conquerir a ciudat costruindo o Castiello de Mont Aragón. O rei Sancho Remíriz morió por una sayeta mientres reconoixeba la muralla. En a primavera de 1096 l'exercito cristiano con o rei Pero I debant, metioron cerco a Uesca mientres seis meses. A ciudat fue entregata a lo 27 de noviembre a lo Rei Sancho, vencedor en a Batalla d'os Plans d'Alcoraz siet días antis, conforme a l'alcuerdo previo entre musulmans y cristianos.
En o sieglo XIII Uesca yera dividida en uns districtos ditos cuartons por estar-ne cuatre: Alquibla, Mont Aragón, La Magdalena y Remián, cadagún as suyas parroquias y os suyos barrios. O Cuartón de L'Alquibla yera o sud d'a ciudat y con buena part d'a suya superficie fuera d'a muralla, yera o cuartón mes poblau. Teneba os barrios que en a documentación medieval figuran como los oleros, los ferreros, los ballesteros, los anajares, Barrio de don Fertuyn de Vergua y atros vecindatos, destacando dos barrios de recient creyación como ixamplamiento d'a ciudat: Barrio de los Saccos y La Población. A meyaus d'o sieglo XIII os monches de Mont Aragón empentoron a repoblación d'o espacio d'a Zuda viella de Uesca.
Cheografía
260px|thumb|Uesca dende a Seu. Uesca se situa en a depresión de 20 km de redolada clamata a Plana que ye rodiata por chicotas elevacions y en o nurueste ista a sierra de Guara una d'as principals sierras exteriors d'o Prepireneu con una maxima altaria d'o tozal situato a 2.077 m d'altaria.
Se troba a 488 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y ye trescruzato por os ríos Isuela y Flumen.
Mugas
O termin municipal de Uesca ye de 161,0 km² y muga con Almudévar, Vicién, Monflorite-As Casas, Tierz, Quicena, Loporzano, Nueno, Igriés, Banastás, Chimiellas, Alerre, Barbués y Albero Baixo.
Barrios
Uesca tien 10 barrios; La Catedral, María Auxiliadora, Perpetuo Socorro, San José, San Lorenzo, San Pedro, Santiago, Santo Domingo y Sant Martín, La Encarnación y San Francisco de Asís. Os mas poblaus son San Lorenzo y Santo Domingo y Sant Martín.
O Barrio de Sant Martín ya lo mencionan en un texto de 1286:
En a baixa Edat Meya bi habió un Barrio de Sant Cibrián arredol d'una ilesia ya desapareixida y a on teneban propiedaz los monches d'o Monesterio de Sant Chuan d'a Penya:
Os poligonos industrials son La Mangatina, Monzú, Sepes, Martinez de Velasco y o Parque Tecnolochico Walqa.
Barrios rurals
O municipio de Uesca tamién tien os barrios rurals de Apiés, Banariés, Bellestar d'o Flumen, Bunyals, Forniellos d'Apiés, Huarrios, Cuarte y Tabiernas d'Isuela. thumb|260px|Climograma de Uesca.
Clima
O clima de Uesca ye un clima mediterranio continental. En verano as temperaturas son calidas y en hibierno son fredas, con minimas baixas que a vegatas baixan d'os -6º. A temperatura meyana anual ye de 13,6º. A ciudat tien 2.682 horas de sol a l'anyo, 23 días de tronatas y 35 días de chelatas.
As precipitacions son arredol de 550 mm anyals y tienen o suyo minimo en verano y o maximo a la fin d'a primavera. Puede haber-ie nevazos en hibierno pero no son muit comuns.
Os records de temperatura rechistratos en l'Observatorio de Uesca son os 42,6º d'o 7 de chulio de 1919 y os -13,2º d'o 12 de febrero de 1956.
Demografía
Uesca ye una d'as capitals de provincia con menor población d'o Estato Espanyol, con 52.555 habitants en l'anyo 2014.
Chentilicio
O chentilicio d'os habitants de Uesca y d'a suya provincia ye uescano. En castellano ye oscense y proviene d'o antigo nombre en latín de "Osca". Tamién se usa "fato" que significa presumido en castellano pero en a cultura popular significa tonto.
Arte y cultura
right|thumb|240px|[[Frontera en estilo gotico d'a Seu de Uesca.]]
Molimentos relichiosos
240px|thumb|Cerclo uescano.
Museus
right|thumb|240px|Museu provincial.
Fiestas
As fiestas de Sant Lorient (d'o 9 al 15 d'agosto) y a Semana Santa uescana han estato declaratas Fiestas de Intrés Turistico. Amás d'as fiestas de Sant Lorient, o 22 de chinero se celebra a festividat de Sant Vicent. Os uescanos gosan d'encender fogueras, rustir trunfas y minchar-se-las.
Esporte
260px|thumb|L'Alcoraz. A Sociedad Deportiva Huesca ye l'equipo mas important de fútbol d'a ciudat, chuga actualment en a segunda división. En baloncesto destaca el Club Baloncesto Peñas Huesca que chugan en a LEB Oro. O BM Huesca ye l'equipo de balonmán que iste anyo chuga en a Liga ASOBAL.
Medios de comunicación
En a televisión ista Huesca Televisión que emite dende a plegada d'a TDT. Radio Huesca se encarga d'emitir por l'as ondas. Y o medio escrito mas important ye o diario del AltoAragón establito en 1985 con una tirache de mas de 8.000 eixemplars.
Peesonalidaz naixidas de Uesca
Entre os uescanos mas destacatos se troban:
Alicantín
L'Alicantín (en valenciano Alacantí) ye una comarca d'o País Valenciano.
A suya población ye de 443.261 habitants (2005) en una superficie de 673,20 km², con una densidat de población de 658,44 hab/km².
A suya capital ye a ciudat d'Alicant, y en fan parte 10 municipios.
Cheografía
Muga a lo norte con l'Alcoyán, a l'este con a Marina Baixa y la mar Mediterrania, a lo sud con o Baixo Vinalopón y a l'ueste con o Vinalopón Meyo.
Montalban
Montalban (en occitán Montalban, en francés Montauban) ye una ciudat d'o sudueste de Francia, situata en rechión d'Occitania y capital d'o departamento de Tarn y Garona. Ye situata a bels 50 km a o norte de Tolosa, en a ribera ezquierda d'o río Tarn.
Historia
O 3 de noviembre de 1940 morió en Montalban, en o exilio, o zaguer president d'a Segunda Republica Espanyola, Manuel Azaña.
Lista de municipios de l'archidiocesi de Zaragoza
Ista ye a lista de municipios de l'archidiocesi de Zaragoza dividius por arcipestraus, comarcas y provincias.
Clanga pomarina
L' alica fillarda chicota (Clanga pomarina (Brehm, 1831) ) ye una au d'a orden d'os Accipitriformes y familia Accipitridae que mide bells 60 cm de longaria y una envergadura de 150 cm. As coberteras d'o tozuelo y as alas son de una color parda palida y contrastan con o plomache per un regular fosco.
Alcoyán
L'Alcoyán (en valenciano Alcoià) ye una comarca d'o País Valenciano. Muga a lo norte con a Val d'Albaida y o Condau, a l'este con a Marina Baixa, l'Alicantín y o Vinalopón Meyo y a l'ueste con l'Alto Vinalopón.
Clanga pomarina
Se reproduz en Europa Central y Oriental y enta o sudeste dica Turquía y Armenia; y pasa os hibiernos en Africa. Ista ye una especie muit cautelosa de campo ubierto u mica boscoso, en o qual caza chicotz mamifers y presas terrestres semellants.
Eleccions parlamentarias croatas de 2011
As eleccions parlamentarias croatas de 2011 estioron as eleccions ta esleyir os parlamentarios de Croacia que se celebroron o 4 d'aviento de 2011. Estioron as setenas eleccions lechislativas a o Parlamento de Croacia dende o establimiento d'a democracia. O vencedor estió a Coalición Kukuriku, liderau por Zoran Milanović, con 81 deputatos en o parlamento. Os atros partius que obtenioron representación parlamentaria estioron, por orden de cadieras obtenitas: Unión Democratica Croata (47), Partiu Laborista (6), Asamblea Democratica Croata d'Eslavonia y Baranja (6), Ivan Grubišić (2), Partiu Campesín Croata (2) y Partiu Croata d'o Dreito - dr.Ante Starčević - Partiu Croata d'os Dreitos Puros (1).
Òlt
right|thumb|300px|[[Roc Amador, en Òlt.]] Òlt (46) (en francés y oficialment Lot, en occitán Òlt) ye un departamento francés situato en a rechión d'Occitania.
Eleccions parlamentarias croatas de 2011
Resultatos
center|thumb|400px|Grafico d'os resultatos Globals a o Parlamento
Òlt
A suya población ye de 169.531 habitants (2006) en una superficie de 5.217 km², con una densidat de población de 32,50 hab/km².
Òlt ye dividito en 3 districtos, 31 cantons y 340 comunas. A capital d'o departamento ye a ciudat de Caors, y o president d'o suyo Consello Cheneral ye Gérard Miquel.
Apartheid
thumb|"Nomás ta blancos". L'apartheid estió una politica de segregación racial que aplicó entre 1948 y 1990 o Partiu Nacional (National Party en anglés y Nasionale Party en afrikáans) en Sudafrica (y tamién en Namibia cuan iste zaguer país yera baixo mando de Sudafrica) cuan iste país yera a Unión Sudafricana y cuan esdevenió a Republica d'Africa d'o Sud.
A primera conoixencia que se'n tien d'a palabra ye en un discurso de Jan Smuts en 1917, allora primer ministro sudafricano. Significa "deseparación" u mas literalment "apartamento" en afrikaans y neerlandés, pero lo termin ha estato adoptato por cuasi totas as luengas, enamplando-ne o significato ta explicar situacions de discriminación racial.
Esporte
Por a suya suya politica d'o apartheid, lo COI decidió que Sudáfrica estase excluyida de traza permanent d'os Chuegos Olimpicos dica que no eliminase as leis que discriminaban a la población de raza negra que viviba en o país (entre éls, os esportistas). Seguntes as normas olimpicas, lo COI prohibe que "nomás un sector" (racismo y exclusión d'as mullers) d'un país participe en os Chuegos Olimpicos y en Sudáfrica existiba lo racismo enta los negros. O gubierno sudafricano tractó inutilment de convencer a lo COI, de participar en os Chuegos Olimpicos, pero sin eliminar lo apartheid; a respuesta d'o COI fue que nomás permitiría a suya participación cuan Sudáfrica hese eliminau dita lei.
Sudafrica fue alpartada d'os Chuegos en Tokio 1964 en os de verano y de 1964 en os d'hiberno y se le prohibió participar (a causa d'a suya politica d'o apartheid) dica que no cambiase as suyas politicas y leis racistas. En 1990, hay un cambio de politica y elimina lo apartheid, se le permitió tornar a participar nuevament en os Chuegos Olimpicos de Verano, en Barcelona 1992, y en Lillehammer 1994 en os d'hiberno pero no podió utilizar a suya bandera, habió d'usar una bandera especial pa dita edición. Dimpués, en Atlanta 1996, podió tornar a utilizar nuevament a suya bandera.
Tamién estió escluyita d'atras organizacions esportivas y no podió competir en muitos esportes y competicions internacionals.
Pico deras Oletas
O pico deras Oletas (en francés Pic des Oulettes u Pic des Mulets) ye un pico de 2.757 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Torla (Aragón) y Cautarès (Occitania).
Lista de molimentos d'o Xiloca
Lista de molimentos d'o Xiloca catalogatos como Bien d'Intrés Cultural:
Punta Chabarrón
A punta Chabarrón (en francés Pic Alphonse Meillón u Chabarrou Sud) ye un pico de 2.923 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Torla (Aragón) y Cautarès (Occitania).
Toponimia
A Federación franco-espanyola de Sociedatz Pireneistas decició nombrar a o pico en honor d'Alphonse Meillón (1868-1933), famoso guida de montanya y pireneista naixiu de Cautarès que treballó tamién como cocinero, asinas como en bells hotels d'a zona de Cautarès y Pau. Investigó sobre a toponimia d'as montanyas de Cautarès y fació mapas d'as val de Marcadau, Gaube, Lutour y d'o macizo de Camachibosa.
Río Garona
Tien una longaria de 647 km. A suya compleganza tien una superficie de 55.000 km², que permiten un cabal meyano en Bordeus de 700 m³/s.
Etimolochía
O suyo nombre antigo yera Garumna, formato por una radiz preindoeuropea gar- (piedra) y por o sufixo -onna, con significato d'augua u río; significa asinas río u torrent en terreno pedregoso.
En aragonés encara s'alza tamién iste significato d'a parola, decindo garonas a os ríos u barrancos de montanya, que a sobén gosan estar furos, con muitas penyas y piedras y que gosan baixar a garonadas.
Cheografia
250px|left|thumb|O [[forau d'Aigualluts]] O río naixe en o glaciar d'Aneto en o Pireneu aragonés, por un curioso fenomeno karstico descubierto en 1931 por cheologos franceses, se fica por o Forau d'Aigualluts y reapareixe en a Val d'Arán, en o Pireneu occitán, a on que recullindo atras auguas d'o Plan de Beret forma a Garona. Fluye val entabaixo, pasa por Vielha y, ya en territorio francés, dentra en a rechión de l'Alta Garona pasando por Tolosa, a suya capital. Astí chira enta ponient y o curso se diriche enta Bordeus a on que desemboca en un amplo delta ubierto a o golfo de Bizcaya u de Gascunya.
A lo largo d'o suyo recorrito a corrient d'a Garona aumenta por a contrebución hidrica de tres afluents prencipals: o río Arièja, o río Tarn y o río Òlt. Ya amán d'a mar, en a redolada de Bordeus, as auguas d'a Garona se troban con las d'o Dordonya formando entre os dos o delta d'a Gironda que tien más de 100 kilometros de largaria.
O curioso fenomeno d'o suyo naiximiento a pietz de l'Aneto en Ribagorza (Uesca) fue descubierto por un grupo de cheologos dirichidos por o espeleologo francés Norbert Casteret. En 1931 tintó de verde as auguas que se meten por o Forau d'Aigualluts que dimpués reapareixioron en o cauz conoixito d'a Garona en a Val d'Arán.
La Flor de las Ystorias d'Orient
La Flor de las Ystorias d'Orient ye una compilación historico-cheografica presentata por l'armenio Frai Haitón a lo papa Climent V en 1307 y que fue tradueita por a escuela de Johan Ferrández d'Heredia. Representa una prebatina de conseguir una liga entre cristianos y mongols contra os musulmans y poder reconquerir Tierra Santa.
Río Garona
Cheografia
A Garona ye un d'os pocos ríos d'o mundo que tien onda de marea (tidal bore u mascaret). Os surfers pueden remontar a onda de marea dica o lugar de Cambes, a quasi 100 kilómetros d'a costa de l'oceano Atlantico. Tamién tien iste fenomeno o Dordonya. thumb|250px|[[Forcallo d'a Garona y o Dordonya que da naiximiento a o delta d'a Gironda.]]
La Flor de las Ystorias d'Orient
Frai Haitón yera sinyor de Gorigos y sobrín d'o rei Haitón I d'Armenia a compilación que escribió tien relación por o suyo contenito con a literatura de viaches orientals d'a Edat Meya. Pareix que Chuan de Mandevilla podió beber en esta fuent pa escribir o Libro d'as Marabillas d'o Mundo. Seguntes o principe Haitón Armenia podeba servir de base militar pa os cristianos occidentals. O primer libro ye un resumen cheografico sobre as tierras d'Orient dende China dica Siria con informacions sobre muitos temas (clima, recursos, riqueza, nacionalidaz y grupos etnicos, detalles militars). L'autor a vegatas se presenta parlando en primera persona como un viachero que transmitiba datos de primera man, (por eixemplo cuan parla de Cheorchia u os cheorchianos):
Río Garona
Ciudaz por a on pasa
thumb|250px|Vista d'a Canal d'o Midi.
Rete de carreteras europeas
O rete de carreteras europeas (tamién se conoix como rete de rotas europeas) ye formato por as autovías y autopistas europeas. Tien a suya propia nomenclatura y numeración. A suya nomenclatura ye responsabilidat d'a Comisión Economica d'as Nacions Unidas ta Europa (UNECE), un organismo de Nacions Unidas.
La Flor de las Ystorias d'Orient
O mayestre mayor de Rodas Johan Ferrández d'Heredia de seguro que la mandó traducir por o suyo intrés en as informacions militars. Johan Ferrández d'Heredia yera intresato en Orient, como demuestra que "La Flor de las Ystorias d'Orient" se trobe adhibita en o manuscrito Z-I-2 d'o Escorial chunto con a versión aragonesa d'o Libro de Marco Polo.
En l'aragonés de "La Flor de las Ystorias d'Orient" se pueden veyer muitos etnonimos con plurals en -ns: beduins, cordins, cumans, iacobins, maronins, medians, nestorins, a secta d'os asasins, y termins cheograficos propios d'as descripcions que fan d'Orient ("estanyo", "desierto", "plano", etcetra)
O libro tamién fue tradueito a lo catalán, con cuatre libros y una versión abreviata de meyatos d'o sieglo XV en a que no bi ha libro cuatreno. Esta versión se troba en o códiz 490 d'a Biblioteca de Catalunya chunto con o texto latín d'Odorico, amostrando que i heba intrés por Asia pero ya no i heba intrés en as cruzatas.
Calatorau
Calatorau (Calatorao en castellano) ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de la Val de Xalón
La suya población ye de habitants en una superficie de 48,02 km² con una densidat de población de 0 hab/km², una de las mas altas de la val d'Ebro.
Cheografía
Lo lugar de Calatorau ye situau en la parte de la cuenca de Xalón que ye en la depresión d'Ebro, a 346 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar y a una distancia de 45 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón. Bi ha un chacimiento de piedras calsineras negras que furneix a tota Espanya. Las calsineras negras que se veyen en las fronteras de muitas casas son piedras calsineras negras de Calatorau.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico dito "Depósito" a una altaria de 394 metros dende o livel d'a mar sobre o deposito d'augua d'o lugar.
Toponimia
Lo toponimo Calatorau s'explica a partir de l'arabe Calat ("castiello") y Turab ("tierra"). En un texto de 1128, poco dimpués de la reconquista, ye escrito Calaturab. Dimpués ye Calatorau y asinas lo trobamos en lo Fogache de 1495. En lo sieglo XVI s'escribiba Calathorao. Seguntes Ubieto Arteta ye Calatrao, dende 1646 a 1797 por lo que oficialment ye Calatorao dende 1797.
Historia
Perteneixió a la Sobrecollida de Tarazona.
Encinas de Esgueva
Encinas de Esgueva ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 303 habitants (2007), en una superficie de 31,08 km² y una densidat de población de 9,74 hab/km².
Batalla de Las Landas de Tolosa
A Batalla de Las Landas de Tolosa (16 de chulio de l'anyo 1212), dita tamién batalla d'al-'Uqab (معركة العقاب) u A Batalla en as cronicas d'a epoca, estió una batalla decisiva en o conflicto d'a Reconquiesta porque ye o punto en que a hechemonía musulmana da paso a la hechemonía d'os reinos cristianos. En ista batalla luitoron d'una banda as tropas d'o Reino de Castiella, d'o Reino de Navarra, d'a Corona d'Aragón, d'o Reino de Portugal y as Ordens militars, y d'atra banda os almuades.
Observatoř Ondřejov
Fue establito en l'anyo 1898 por Josef Jan Frič aficinau a l'astronomia qui lo donó ta l'estato en l'anyo de 1928 con motivo d'o aniversario d'a independencia d'o país. Dende iste orbservatorio se han feito descubrimentos y entre os astronomos que treballaron en iste lugar puet destacar-se a Lenka Šarounová y Petr Pravec que facioron descubrimientos d'asteroides.
Districto de Coburg
O districto de Coburg (en alemán Landkreis Coburg) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
William Street (Sydney)
William Street ye una carrera de 1,4 km de largaria situada en a ciudat de Sydney en Nueva Galas d'o Sud, Australia. Fue nombrada asinas en honor d'o rei Guillén IV d'o Reino Uniu en 1834.
Caracteristicas
O cabo oriental d'a carrera ye situau entre Kings Cross, Rushcutters Bay y Paddington en o forcallo d'istas carreras con Barcom Avenue, Bayswater Road y New South Head Road. O suyo cabo occidental se troba chunto a Hyde Park a on chira enta Park Street en a suya unión con College Street en o districto d'afers central. A carrera fa de muga entre os vicos de Woolloomooloo y Darlinghurst.
O Cross City Tunnel, un túnel de peache que se troba baixo a ciudat, sigue en gran parti o recorriu de William Street y s'estendilla más enta l'ueste dica Western Distributor. O túnel fue construyiu ta mirar de sacar trafico que trescruzaba d'este a ueste o centro d'a ciudat.
Boadilla del Monte
Boadilla del Monte ye una ciudat madrilenya, que fa parte de l'Aria metropolitana de Madrit.
A suya población ye de 59.052 habitants (2021), en una superficie de 47,2 km² y una densidat de 1090,32 hab/km².
El Campillo (Valladolit)
El Campillo ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón (Espanya) y comarca de Tierra de Medina.
A suya población ye de 251 habitants (2008), en una superficie de 32,84 km² y una densidat de población de 7,64 hab/km².
Cheografía
El Campillo ye situato a 747 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 64 km de Valladolit, a capital d'a suya provincia, y a 9 km de Medina del Campo, a capital d'a suya comarca.
A66
L'autopista A66 ye una autopista concedita a Autoroutes du Sud de la France, entre os departamentos franceses de l'Alta Garona y d'Arièja, que s'estiende entre Vilafranca de Lauragués dende l'autopista  A61   a o norte y remata en la RN20 en Pàmias mas a lo sud. También se conoix con o nombre d'  E-9 , seguntes a nomenclatura d'o rete de carreteras europeas.
A interpresa concesionaria de l'autopista ye Autoroutes du Sud de la France (ASF).
'O sole mio
'O sole mio ye una canción tradicional napolitana escrita por Giovanni Capurro (Nápols, 5 de febrero de 1859 - †Ciudat de Mexico, 20 de chinero de 1920) con musica d'Eduardo Di Capua (Nápols, 12 de mayo de 1865 - †Nápols, 3 d'octubre 1917).
Soblacausa
Soblacausa (en francés Soublecause) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 175 habitants (1999) en una superficie de 6,18 km², con una densidat de población de 28,32 hab/km².
Pachuca de Soto
Pachuca ye una ciutat d'o estato d'Hidalgo, en Mexico y capital d'o estato. A suya población ye de 275.578 habitants en una superficie de 84,1 km².
Losera
Losera (46) (en francés y oficialment Lozère, en occitán Losera) ye un departamento francés situato en a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 73.509 habitants en una superficie de 5.167 km², con una densidat de población de 14 hab/km².
A capital d'o departamento ye a ciudat de Mende, y en fan parte 2 districtos, 25 cantons y 185 comunas.
Collau de Gramatuero
Comunica l'Alta val de l'Ara y l'ibón d'o col d'Arratille entre o pico Gramatuero (2.898 m) y o pico Né (2.696 m)).
Toponimia
Seguntes William Dennis Elcock l'orichen d'iste toponimo sería o soniu de l'augua que caye esgramucando u fendo un esgramaco. O sufixo latino segundario -TORIU, adhibiu a la radiz verbal ye muit común en a toponimia d'os Pireneus (Pasatuara, Labatuero, Picatuero, Santificatuero, Polituara, etc.).
Julhas
Julhas (Julhas en occitán, Juilles en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón d'Aush-2.
A suya población ye de 181 habitants (1999) en una superficie de 13,86 km², con una densidat de población de 13,06 hab/km².
Luna (desambigación)
Luna puet estar:
Democracia
thumb|350px|Países que se proclaman democraticos en azul. thumb|350px A democracia, (d'o griego gubierno d'o pueblo, demos "chen", y kratos, "gubierno"), ye un sistema d'organización, que adota formas variatas, en o que as personas que a forman tienen a posibilidat d'influir de trazas legals as decisions d'o gubierno, dreitament u por meyo de representants.
Bi ha democracia dreita cuan a decisión ye adoptata dreitament por os miembros d'o pueblo. Bi ha democracia indreita u representativa cuan a decisión ye adotata por personas reconoixitas por o pueblo como os suyos representans.
Castiello de Zafra (Guadalachara)
O Castiello de Zafra ye un castiello de piedra picata construito sobre un cinglo en o termin municipal de Campillo de Dueñas (Sinyoría de Molina-Alto Tajo).
Capitalismo
thumb|200px|O [[Banco Mundial.]] O capitalismo ye un sistema economico en o cual los medios de producción son, en a suya mayoria, propiedat privata, y en o cual o capital s'invierte en a producción, distribución y o comercio d'os biens y servicios ta obtener ganancias u o beneficio maximo en un mercato libre y competitivo. Se incluyen factors de producción como a tierra y atros recursos naturals, asinas como man d'obra y os biens capitals. Diversas teorías han intentato explicar o concepto de capitalismo, chustificar u criticar a propiedat privata d'o capital y explicar a operación d'os mercatos t'afectar l'aplicación u eliminación d'a regulación gubernamental sobre a propiedat y os mercatos.
Castiello de Zafra (Guadalachara)
Ye baixo protección por o decreto d'o 22 d'abril de 1949 y por a lei l° 16/1985 sobre o Patrimonio Historico Espanyol.
Toponimia
D'alcuerdo con Wilhelm Giese en a peninsula iberica a evolución de صخرة sakhra ("penya", "roca") y صحراء sahra ("estéril", "no cautivato", "desierto") converchioron en palabras presas por os idiomas romances como safara d'o portugués con os dos significatos (terreno sáfaro, penhasco). D'esta traza bi ha toponimos tipo Zafra en cinglos y penyas.
Referencias
200px|thumb
Valdemoro
Valdemoro ye un municipio d'a Comunidat de Madrit con una superficie de 64,2 km² y una población de 77.587 habitants (2021).
Pasquale Paoli
Pasquale Paoli (Filippo Antonio Pasquale de Paoli, Pascal Paoli en francés), naixito de Merusaglia (Corcega, hue Alta Corcega en Francia) o 6 d'abril de 1725 y muerto en o exilio en Londres (Reino Uniu) o 5 de febrero de 1807, estió un politico, militar y patriota corso, líder en a luita d'os corsos por a suya independencia d'a Republica de Chenova y dimpués contra os franceses, compradors d'a isla a los chenoveses. Tenió que exiliar-se en o Reino Uniu dimpués d'a suya redota en as batallas de U Borgu y Ponte Novu.
Fombellida
Fombellida ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 220 habitants (2007), en una superficie de 35,93 km² y una densidat de población de 6,12 hab/km².
Cabezo Redondo de los Picarros
O cabezo Redondo de los Picarros ye un pueyo de 599 metros d'altaria situau en a provincia de Zaragoza.
Queimada
A queimada ye una bebida alcoholica gallega, d'orichen desconoixito y atributo popularment por un regular a orichens celtas; o suyo consumo ye docuentau dende meitat d'o sieglo XX y rodiato de tradicions. Mientres se fa se prenuncia un conchuro ta protecher contra "maldaus" y ta mantener os espritos y atros sers endinos luent de qui en bebe.
thumb|right|200px|Queimada fendo-se thumb|right|200px|Conchuro
Tradición
O ritual d'a preparación ye dirichito a aleixar os espritos endinos que, seguntes a tradición aguaitan a os hombres y mullers ta prebar de dar-lis maldato y malmeter-los, bien siga por diversión, por venganza u por cualsiquier atra enchaquia. Cualsiquier ocasión ye buena ta realizar una queimada: una fiesta, reunions familiars u d'amigos. Dezaga d'a cena, en a escuridat d'a nuei (que ye un d'os millors intes ta fer-la), os participants s'achuntan arredol d'o cazolet en cual se fa, preferiblement con as luces apagatas, ta puyar os corazons y estretir os ligallos d'amistanza. Un d'éls s'encarga de dar-li o toque final mientres prenuncia o conchuro devantando un cullar con o liquido en flamas y dixando-ne cayer poquet a poquet en o recipient.
Ingredients
Os suyos ingredients prencipals son l'auguardient y o zucre, a os que a ormino se li adhibe a pela d'un limón u narancha, bels grans de café sin de molturar. Bi ha chent que tamién adhibe trozos de manzana, ugas u bel atro ingredient seguntes a tradición d'a comarca.
Preparación
En un cazolet de bardo cueto (bi ha cazolez especials ta fer a queimada) s'adhibe l'auguardient en proporción d'unos 120 gramos de zucre por cada litro d'auguardient y a resta d'ingredients.
Punta d'os Chirmans Couffitte
A punta d'os Chirmans Couffitte (en francés Pointe des Freres Couffitte) ye un pico de 2.808 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Torla (Aragón) y Cautarès (Occitania).
Toponimia
O pico ye nombrau en en honor a os chirmans Couffitte, muertos en a punda de Camachibosa en 1955.
Queimada
Preparación
A queimada ye servita calient, incluyindo toz os ingredients.
"Conchuro" u "Esconchuro"
Iste ye o conchuro en gallego que se ha de dicir mientres se fa a queimada:
Mouchos, coruxas, sapos e bruxas.
Demos, trasgos e diaños,
espritos das nevoadas veigas.
Corvos, pintigas e meigas:
feitizos das manciñeiras.
Podres cañotas furadas,
fogar dos vermes e alimañas.
Lume das Santas Compañas,
Sabalos
Sabalos ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 106 habitants (1999) en una superficie de 2,20 km², con una densidat de población de 48,18 hab/km².
Cantón de Zúrich
O cantón de Zúrich (en alemán Kanton Zürich, en alemán suizo Kanton Züri) ye un d'os vintiseis cantons suizos. Zúrich, a suya capital, ye conoixita como a metropoli mas chicota d'o mundo.
Luengas galoitalicas
As luengas galoitalicas son a mayoría de luengas d'o norte d'Italia. Fan parti d'iste grupo o piemontés, o lombardo, o emiliano-romanyol y o ligur, encara que bi ha dudas sobre a clasificación d'ista zaguera debiu a las suyas caracteristicas especials. O veneciano se considera a sobén como una luenga italo-dalmatas; encara, que bellas publicacions la definen como galoitaliana.
As luengas galoitalianas comparten caracteristicas tanto con as luengas galorromanicas, con as que mugan a o norueste (incluyindo o francés y occitán) y as luengas italo-dalmatas a o sud (incluyindo l'italiano). Eixemplos de caracteristicas comuns con as primeras son a perduga de todas as vocals finals fueras d'a -a; a ocurrencia d'a lenición; o desenvolique d'o grupo /kt/ orichinal a /jt/ (y a sobén dimpués a ) y o desenvolique d'a vocal frontal redondiada (por eixemplo o cambeo de /u/ a /y/). D'atra man son eixemplos de caracteristicas comuns a o segundo grupo de luengas a indicación d'os plurals con cambeos vocalicos en cuentas de con una /s/; se troba prou estendillada a metafonía d'a vocals tonicas, quan van seguidas d'una /i/; asinas como o desenvolique en bellas arias d'o fonema en cuentas de  como resultau d'a palatalización d'a /k/ orichinal antis de e y i.
Anna-Maria Ravnopolska-Dean
thumb|Anna-Maria Ravnopolska-Dean. Anna-Maria Ravnopolska-Dean (en bulgaro y alfabeto cirilico Анна-Мария Равнополска-Дийн) ye una harpista y compositora bulgara, naixita de Sofiya o 3 d'agosto de 1960.
Soriac
Soriac (en francés Soréac) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 34 habitants (1999) en una superficie de 2,31 km², con una densidat de población de 14,72 hab/km².
Villefranque
Villefranque puet estar:
El Serrallón
El Serrallón ye un mont de 867 metros d'altaria situau en a provincia de Zaragoza.
Solaniella (Pallaruelo de Monclús)
Solaniella (oficialment, en castellano, «Solanilla») ye un lugar aragonés d'o municipio de a Fueva, en a Comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca. Actualment se troba despoblau.
Solaniella ye formau de bellas casas, por o que, en comparanza con os altros lugars que lo rodeyan (que son pardinas), ye una población de qualque volumen. Se troba en as garras d'a sierra de Campanué que miran t'a Fueva, en a baixant occidental de a dita sierra. Va estar parte d'o municipio de Pallaruelo de Monclús en chunto con os quantos lugars que i hai en a redolada, que son a Villa, Cotón y a Torre. Os nuclios en a man fuevana d'o Pallaruelo de Monclús tienen una pista forestal (transitable en 4x4) que os comunica con Formigals en baixando por Cotón, y con Troncedo por a Torre.
Toponimia
Ye un toponimo transparent en aragonés feito a partir d'a palabra solana y o sufixo -iella, que actualment en aragonés fovano y medio-ribagorzano y baixo-ribagorzano se pronuncia como /-illa/, d'astí que este toponimo se sienta como Solanilla en a redolada.
Bi ha microtoponimos intresants como (¿as?) Partz y Portialla.
Dachau
Dachau (en bavaro Dochau) ye una chiqueta ciudat de Bavera, Alemanya. Ye situada bells 23 km a lo nordueste de Múnich en o districto de Dachau. O suyo centro historico de conchunta con o suyo castiello d'o sieglo XIX ye situau sobre un pueyo que ye visible dende muit luent.
Etimolochía
Se desconoixe l'orichen exacto d'o nombre Dachau. I hai dos teorías prencipals:
Cheografía
Quantos ríos trascruzan lo termin municipal de Dachau. Un d'ells ye lo río Amper. Unatro ye lo río Würm, amás d'os rigachuelos Gröbenbach y Ascherbach. Gran parti d'os terrenos que rodeyan a la ciudat antiga yeran antis mas parti d'a paúl de Dachau (en alemán Dachauer Moos).
Clima
O suyo clima ye continental con una temperatura meya anyal de 8.1 °C y una precipitación anyal de 886 mm.
Barrios
A ciudat ye trestallada en tres redoladas, que a la suya vegada se troxan en cuantos barrios:
Historia
Fa aproximadament 2300 anyadas, a redolada estió habitada per os celtas. Os romanos conquirioron o territorio y l'anexionoron a la provincia romana de Raetia. ​Lo primer documento en o qual se menciona la ciudat de Dachau, calenda de 805.
Dende 1182 dica 1815 la ciudat yera en posesión d'a familia reyal Wittelsbach. Asinas, a ciudat yera la residencia d'estiu d'os prencipes de Bavera. A ciudat estió asediada per os suecos en a Guerra d'as Trenta Anyatas y estió espullada. En a suya redolada tenió puesto la clamada Batalla de Dachau (1648).
A partir de 1840, con a industrialización d'a zona, l'asentamiento de quantas fabricas de papel y polvora, a plegada d'o ferrocarril y la ixecación d'a paúl (clamau Dachauer Moos) Dachau encieta un creiximiento exponencial. Estió lo fogar de muitos artistas entre en zagueras d'o sieglo XIX y en primerías d'o sieglo XX. En 1933 os nazis construyioron astí lo primer campo de concentración d'Alemanya.
Poco antis d'o final d'a Segunda Guerra Mundial, en abril de 1945, una colla de ciudadans de Dachau de conchunta con cuantos presos fuyitos d'o campo de concentración intenta acotolar sin esito lo rechimen nazi en a clamada revoltina de Dachau (en alemán Dachauer Aufstand).
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Lienda d'o Castiello de Giglberg
O castiello orichinal de Dachau estió construyíu en o cobalto de un pueyo clamau Giglberg, situau en o barrio de Mitterndorf. Astí la historia diz que o primer castiello de Dachau estió construiu entre 1104 y 1122 per o conte Arnold d'a dinastía de Wittelsbach. O castiello estió construiu de fusta y protechiu con empalizadas. Pero ya en 1143, l'edificio se cremó entre un enfrontinamiento con o rei Konrad III de Staufer y quedó completament destruiu. Luego s'encetó un nuevo edificio, pero iste segundo castiello de Dachau ya no se construyó en o Giglberg, sino en l'aria d'o casco antigo de hue. Manimenos a leyenda diz que a razón d'a desaparición d'o castiello estió atra. A tradición diz que un caballero endino y de corazón duro, que levaba una vida impía, despiedada y disoluta en o castiello de Giglberg, y oprimiba durament a os suyos labradors. Manimenos o castigo por ista vida no se fació asperar. Una tronada d'estiu nueiturna estalló. En o castiello, an i heba tot tipo de celebracions ruidosas y salvaches, garra notó a tronada y toz se sintioron seguranzas en l'enorme edificio. Dica que de rapiconté a tierra s'ubrió y abaló a toz: o castiello, os caballers y as suyas mullers.
En a cultura popular
Dachau ha serviu d'escenario en quantas series de televisión:
Lista de molimentos d'as Cuencas Meneras
Lista de molimentos d'as Cuencas Meneras catalogaus como Bien d'Intrés Cultural:
Collado Villalba
Collado Villalba ye un municipio d'a Comunidat de Madrit con una superficie de 25,22 km² y una población de 63.825 habitants (2021).
Fompedraza
Fompedarza ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 143 habitants (2007), en una superficie de 16,38 km² y una densidat de población de 8,73 hab/km².
Cantón de Lucerna
O cantón de Lucerna (en alemán Kanton Luzern, en alemán suizo Kanton Lozärn) ye un cantón de Suiza, situato en o centro d'o país.
Tien una población d'alto u baixo 350.600 personas (2003) en una superficie de 1.493 km², con una densidat de población de 234 hab/km².
A capital cantonal ye Lucerna, y o cantón s'encorporó a la Confederación Suiza en 1332.
Cheografía
O cantón de Lucerna ye situato a o norueste d'os Alpes suizos, estando a tuca de mayor altaria o Brienzer Rothorn, con 2.350 metros. O prencipal río d'o cantón ye o río Reuss.
O cantón muga a o norte con o cantón d'Argovia, a l'este con os cantons de Zug y Schwyz, a o sud con os cantons de Nidwalden y Obwalden y a l'ueste con o cantón de Berna.
Islas Marshall
A Republica d'as Islas Marshall ye una nación de Oceanía. Ye formata por dos archipielagos y bels arrecifes, en total 1.152 islas de l'Pacifico. Ye situato a lo nord-este d'Australia, a lo norte de Nauru y a l'este de Micronesia.
Tipo nomenclatural
thumb|right|250px|Tipo nomenclatural de Cimbrophlebia brooksi, una especie fósil d'insecto. A etiqueta roya indica por convención que se tracta d'un tipo. Un tipo nomenclatural, tipo porta-nombre u, las más vegadas, simplament tipo u especimen tipo ye un eixemplar u conchunto d'eixemplars d'un organismo, de a suya actividat u as suyas restas fósils, con o qual s'ha feito una descripción scientifica formal de l'organismo y que chustifica o nombre scientifico d'a especie.
O tipo nomenclatural d'una especie ye, de regular, o especimen a partir d'o qual s'ha feito la descripción que chustifica o nombre scientifico, y se conserva de perén en una institución (museu, herbario, centro d'investigación, etc.) perfectament siglau y localizable.
Os taxons por alto d'o ran d'especie no tienen eixemplars u especimens como tipo, sino nombres de a categoría taxonomica inmediatament por debaixo. Asinas, o tipo nomenclatural d'un chenero será a especie sobre a qual se fizo a descripción que validaba orichinalment o nombre, y se conoix como especie tipo. O tipo d'una familia ye o chenero (chenero tipo) sobre o qual se basaba a descripción orichinal de a familia, etc. En os livels taxonomicos por alto de a familia, o principio de tipificación nomenclatural no s'aplica necesariament.
Lussan (Gers)
Lussan (Lussan en occitán, Lussan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón d'Aush-2.
A suya población ye de 192 habitants (1999) en una superficie de 12,83 km², con una densidat de población de 14,96 hab/km².
Alexander Kielland
Alexander Lange Kielland, naixito de Stavanger o 18 de febrero de 1849 y muerto en Bergen o 6 d'abril de 1906, estió un escritor y novelista noruego, considerato como o prencipal escritor d'ixe país mientres o sieglo XIX y uno d'os prencipals d'a Historia d'a Literatura noruega con Henrik Ibsen, Bjørnstjerne Bjørnson y Jonas Lie.
James Mill
James Mill, naixito d'Aonghas (Escocia) o 6 d'abril de 1773 y muerto en Londres (Reino Uniu) o 23 de chunio de 1836, estió un filosofo, historiador y economista escocés, pai d'o tamién economista y filosofo John Stuart Mill.
Torreblanca
Torreblanca ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de la Plana Alta. La suya población ye de 5.656 habitants (2005), en una superficie de 29,8 km² con una densidat de población de 189,8 hab/km². miniaturadeimagen|Torrenostra-Torreblanca.
Galeria d'imachens
miniaturadeimagen|Torrenostra-Torreblanca. miniaturadeimagen|Parc natural del Prat de Cabanes-Torreblanca.
Concha Velasco
Concha Velasco u Conchita Velasco (nombres artisticos de Concepción Velasco Varona), naixida de Valladolit (Castiella y Leyón, Espanya) o 29 de noviembre de 1939, ye una actriz, bailarina, cantaire y presentadora de televisión espanyola, activa en o mundo d'o teatro y d'o cine espanyol dende meyaus d'os anyos 1950 dica 2021, quan anunció la suya retirada d'a scena. Actriz y cantaire con una prolifica y destacada carrera, ha recibiu quantos premios por a suya labor.
Chabaloyas
Chabaloyas (Jabaloyas en castellano) ye un municipio de la provincia de Teruel, situau en la comarca de la Sierra d'Albarracín.
La suya población ye de habitants, en una superficie de 61,63 km² con una densidat de 0 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Chabaloyas provien de l'arabe Djabal, "pueyo", "mont". En una de las suyas primeras mencions s'escribe Javalues, (lo 24 d'agosto de 1284 mientres lo sitio d'Albarracín). En textos medievals como las Cronicas d'os Chudeces de Teruel s'escribe Javaloyas (J con valura de Ch igual que en la grafía SLA). Conoixemos la forma Chavaloyas escrita con letra "ch" por lo nombre de qui examinó a lo chudeu ixarán Juce Chiniello en 1436, Juan de Chavaloyas.
Cheografía
Ye situau a piet de la Sierra de Chabalón, a 1.405 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar, a una distancia de 44,5 km de Teruel, la capital de la suya provincia.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Albarracín, con Tormón, con Alobras, con una manga de lo termin d'Albarracín correspondient a El Canyegral, y con atra manga de lo termin d'Albarracín que lo desparte de lo termin de Toril y de Val de Cuenca.
Historia
Lo 24 d'agosto de 1284 mientres lo sitio d'Albarracín lo rei Pero III d'Aragón concedió lo privilechio de poblar lo lugar y termin de Chabaloyas a los ballesters Eximino Pérez d'Osa, Pedrozo de Mora y Dalmacio de Villarrasa.
Chabaloyas estió una aldeya de la Sexma de Chabaloyas adintro de la Comunidat d'aldeyas d'Albarracín. Fació part tamién de la Sobrecollida de Teruel por lo menos dende 1446 dica 1495, de la Vereda de Teruel en lo sieglo XVII y de lo Correchimiento d'Albarracín entre 1711 y 1833. En 1785 prenió la categoría de "lugar"
Curiosidaz
Los reportals de muitas casas tienen muitos simbolos entallaus, como representacions de sargantanas. Esto y l'aire gotico de muitos edificios dan fama a esta localidat de Lugar de Bruixas.
Loís XIV de Francia
Loís XIV de Francia y III de Navarra, naixito de Saint-Germain-en-Laye (Francia) o 5 de setiembre de 1638 y muerto en o Palacio de Versailles (Versailles, Francia) o 1 de setiembre de 1715, estió un rei de Francia y tamién un rei de Navarra dende o 14 de mayo de 1643, fillo de Loís XIII de Francia y III de Navarra y d'Ana d'Austria.
Districto de Forchheim
O districto de Forchheim (en alemán Landkreis Forchheim) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Transhumancia
A transhumancia ye una modalidat de ganadería en a que o bestiar y o pastor son en un puesto en hibierno y en un atro diferent en verano, pasando por un sistema de camins oficials, repentido-se este ciclo totas las anyatas.
Este termin s'aplica a l'apicultura si cambian las arnas d'un puesto a atro.
A transhumancia ye tipica d'as cordeleras que bi ha en a zona mediterrania y arredol d'ella: Atlas, cordelera Cantabrica, sistema Iberico, Pireneus, Alpes, Balcans, Carpatos, Tauro, Zagros, ecetra...
Athene noctua
O muchuelo (Athene noctua (Scopoli, 1769) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Strigiformes y familia Strigidae que gosa mesurar 22 centimetros de luengo con una envergadura de 56 centimetros pa toz dos sexos, y pesa alto u baixo 180 gramos.
A distribución ye muit extendida en Europa, Asia y lo norte d'Africa. A suya aria de distribución en Eurasia s'extiende dende a Peninsula Iberica y Dinamarca enta l'este dica China y enta o sud dica l'Himalaya. En Africa ye present dende Mauritania dica Echipto, a Mar Roya y Arabia. L'au s'ha introduciu en Nueva Zelanda y en o Reino Uniu.
Hideki Tōjō
Hideki Tōjō (東條 英機 u 東条 英機 en chaponés), naixito de Kōjimachi (Tokio) o 30 d'aviento de 1884 y executato o 23 d'aviento de 1948 en Tokio en cumplindo una sentencia d'o Tribunal Militar Internacional ta Extremo Orient, estió un militar y politico chaponés, uno d'os prencipals dirichents d'ixe país mientres os anyos 1930 y anyos 1940, mientres a preparación y o densenvolique d'a participación d'o Chapón en a Segunda Guerra Mundial. Asinas, en o suyo aspecto como politico, estió cuantas vegatas ministro en os anyos 1940 (d'a Guerra, d'Asuntos Foranos, de Municions, de Comercio y mesmo d'Educación). Yera miembro de Taisei Yokusankai, una asociación militarista y expansionista chaponesa con ideolochía amanata a o faixismo.
Filloa
A filloa ye un producto gastronomico tipico d'a sobremesa en Galicia conoixito tamién en bellas zonas como freixó (u marrucho en Baiona), pero esta denominación nomás corresponde que a las que no levan sangre de tocín, que ye como se feban tradicionalment en a matacía. A recepta que se proposa evita esta dificultat y se puet cocinar tot l'anyo.
Cruesa
Cruesa (23) (en francés Creuse, en occitán Cruesa) ye un departamento francés situato en a rechión de Nueva Aquitania, con capital en a ciudat de Garait.
Lussan
Lussan puet estar:
Filloa
Preparación
Se mezcla a leit con os uegos batitos y la farina dica fer una pasta, una crema levera, liquida, clamata amoado que no s'ha d'apegar en o recipient a on que se fará a filloa y s'ha d'estendillar-se bien. Adhibimos una miqueta de sal. Se suca lo filloeiro con blanco ta fer que a superficie siga eslizant y se i aboca lo liquido, fendo que i siga bien repartito por tota la superficie. Cuan os cantos se desapeguen solos, s'agafa por un d'éls y li se da a vuelta. Cuan siga feita se quita d'a sartana y se sirve en un plato
Cruesa
A suya población ye de 124.470 habitants (1999) en una superficie de 5.565 km², con una densidat de población de 22,37 hab/km². D'o departamento en fan parte 2 districtos, 15 cantons y 256 comunas.
Filloa
Presentación
A ormino se sirven en o mesmo plato totas en forma de torre de filloas, ubiertas, unas dencima d'as atras. Se pueden minchar calients u fredas.