cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Isla d'as Rosas
A micronación declaró a suya independencia o 24 de chunio de 1968, creyó una bandera y emitió estampetas ta o correu y moneda propia, amás d'instalar-bi bellos establecimientos comercials. A suya peculiaridat estió que fació d'o esperanto o suyo idioma oficial.
Himno
Chor der Norwegischen Matrosen
El Mocatero
El Mocatero ye un fortín fusilero situau en o municipio d'Escatrón (Ribera Baixa d'Ebro, Aragón). Fue construyíu en 1875 mientres a Tercera Guerra Carlista y fa parte d'un rete de fuertes y fortines distribuyius a lo largo d'a marguin dreita d'o río Ebro,.
S'alza en a cima d'un cerro con gran visibilidat, estando rodiada per un chicot foso u trinchera pa a suya esfensa perimetral y dificultar l'acceso enemigo. Yera destinada a la realización de sinyals opticos a lo largo d'un ret de fortalezas semellants que s'extendeba dende Zaragoza dica Amposta per la marguin dreita de l'Ebro. Ye una torre de planta rectangula construyida en mampostería reforzada con piedra sillar en as cantonadas y revocada de yeso per l'interior. Tiene dos plantas y una azotea protechida per un pretil con troneras.
Kirobo
thumb|300px|O robot astronauta Kirobo. Kirobo ye o primer robot astronauta de Chapón, desembolicau por l'Universidat de Tokio y Tomotaka Takahashi, pa acompanyar a Koichi Wakata, o primer comandant chaponés d'a Estación Espacial Internacional. Kirobo plegó a la ISS o 10 d'agosto de 2013 en o vehíclo de transferencia H-II Kounotori 4 de JAXA, una nau espacial de carga no tripulada lanzada o 4 d'agosto de 2013 dende o Centro Espacial Tanegashima de Chapón. Se creyó un melguizo de Kirobo, clamau Mirata, con as mesmas caracteristicas. Mirata remanirá en a Tierra como que miembro d'a tripulación de refirmo. A parola "kirobo" ye un acronimo de "kibō" (希望), que significa "esperanza" en chaponés, y a parola "robo" (ロ ボ), utilizada como que una parola curta chenerica para qualsiquier robot.
Puertas
Puertas ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 83 habitants (2007), en una superficie de 62,71 km² y una densidat de población de 1,32 hab/km².
Columna (arquitectura)
right|thumb|250px|Una columna en a [[cripta d'o monesterio de Sant Chuan d'a Penya (Chacetania).]] En Arquitectura, una columna ye un elemento arquitectonico situato verticalment y de forma alongata cual función ye la de sostener o peso d'a estructura d'un edificio, encara que gosa emplegar-se tamién con finalidaz decorativas. A suya sección gosa estar circular, cuan ye cuadrata u rectangular gosa decir-se pilar. A columna puet estar u bien adosata a una paret (alavez se diz que ye una columna adosata) u bien estar-ne deseparata (alavez se'n diz que ye una columna exenta); tamién puet estar parcialment imbricata en l'edificio, estando asinas una traza especial d'una columna adosata. En fan parte tres elementos diferents: a basa u alacet sobre o cual se devanta, o fuste u cuerpo central d'a columna, y o chapitel, que ye o elemento que se troba dencima d'a columna en a suya unión con a estructura de l'edificio.
Columna conmemorativa
Ye una traza especial de columna que no fa parte de dengún edificio y cual finalidat ye nomás a conmemorativa d'un escaicimiento u d'una personalidat.
Javier Arizmendi
Ángel Javier Arizmendi de Lucas, conoixito futbolisticament como Arizmendi (Madrit, Espanya, 3 de marzo de 1984) ye un futbolista espanyol retirau en l'actualidat que chugaba en la posición de de debantero. Cal destacar lo suyo paso per lo Real Zaragoza mientres las anyadas 2008-2010.
Camporrélls
Camporrélls ye un municipio d'a provincia de Uesca, situato en a comarca de Litera. A suya población ye de habitants en una superficie de 26,54 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Gori
Gori (გორი en cheorchiano y oficialment), ye una ciudat cheorchiana capital d'a rechión de Shida Kartli y un important centro industrial.
A suya población ye de habitants en una superficie de 16,85 km².
A ciudat ye en a confluencia d'os rios Liakhvi y o Mt'kvari y se troba situata a 588 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar.
Ye a ciudat natal de l'incheniero Alexander Nadiradze y d'o dictador Josef Stalin a on tién un museu dito Museu Josef Stalin.
Roca
thumb|350px|Granito. En cheolochía se diz roca a un agregau natural d'un u més minerals que forman sobre la crosta terrestre una masa cartografiable.
Las rocas formadas por una especie mineral son "monomineralicas" y las formadas por unas cuantas especies minerals son "composadas". Las rocas no siempre son materials duros, las rocas d'archila u arena son tovas.
Las rocas son sozmesas a continos cambios por as accions d'os achents cheolochicos, seguntes un ciclo zarrau (o ciclo d'as rocas), tamién dito ciclo petrochenetico, en o qualo intervienen mesmo os sers vivos.
Ruiloba
Ruiloba ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Costa Occidental de Cantabria.
A suya población ye de 773 habitants (2009) en una superficie de 15,13 km², con una densidat de población de 51,09 hab/km².
Yumi, Yumi, Yumi
Yumi, Yumi, Yumi (Nusatros, nusatros, nusatros) ye l'himno nacional de Vanuatu. Fue escrito y composato por François Vincent Ayssav y adoptato en 1980.
Museu Josef Stalin (Gori)
O museu ye dividiu en tres seccions: a casa de Stalin, o Museu Stalin y o vagón personal de Stalin.
Li Bai
Li Bai (李白 u 李太白, Li Taibo, en chinés; o suyo apellito ye Li, y o nombre, Bai, transcrito dezaga seguntes o sistema onomastico chinés), y tmaién a vegatas coonoixito como Li Po y naixito en l'anyo 701 en Suiye, Imperio Tang l'actual Suyab, Kirguizistán y muerto en 762 en Dangtu l'actual provincia tamién chinesa d'Anhui, estió un escritor y poeta chinés d'a epoca d'a dinastía Tang, considerato uno d'os prencipals autors d'a Literatura chinesa. En a suya vida trescruzó a sobén o suyo país, y ixo se veye en a suya obra, que tien a mas influencias d'o Taoísmo. Li cuacaba de fer descripcions d'os aspectos fantasticos d'a naturaleza virchen. Antiparte, a suya vida, muit lechendaria, ye fuent d'inspiración ta d'atros artistas posteriors.
Urdiain
Urdiain (Urdiain en basco y oficialment, Urdiáin en castellano) ye un municipio de Navarra situato en a comarca de Sacana, merindat de Pamplona y partiu chudicial de Pamplona.
A suya población ye de 693 habitants (2008), en una superficie de 15,37 km² y una densidat de población de 45,08 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Urdiain ye situada a 680 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 53 km de Pamplona, a capital d'a suya merindat y partiu chudicial y de Navarra.
San Cristóbal de la Cuesta
San Cristóbal de la Cuesta ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 659 habitants (2007), en una superficie de 9,92 km² y una densidat de población de 66,43 hab/km².
Hans Langsdorff
Hans Wilhelm Langsdorff, naixiu d'a isla de Rügen (Imperio Alemán, hue Mecklemburgo-Pomerania Occidental, en Alemanya) o 20 de marzo de 1894 y suicidau en Buenos Aires (Archentina) o 20 d'aviento de 1939, estió un marino y militar alemán, activo en l'Armada alemana mientres a Primera Guerra Mundial (a on partecipó en a batalla de Chutlandia) y mientres a Segunda Guerra Mundial. En ista zaguera, mandó l'acuirazau Admiral Graf Spee en as suyas actividaz en l'Oceano Atlantico sud, rematando a suya carrera cuan fue redotau en a batalla d'o Río de la Plata o 13 d'aviento de 1939 y l'acuirazau se refuchió en Montevideo (Uruguai) ta fer-ne-ie reparacions. Dimpués d'as reparacions, salió a mar ubierto y fundió o suyo barco, en creyer que se trobaba debant de fuerzas enemigas muit superiors, refuchiando-se con a suya tripulación en Buenos Aires (Archentina) a on se suicidó.
Piedra picada
''Este articlo tracta sobre o material de construcción dito piedra. Ta atros emplegos de Piedra adrece-se a la pachina Piedra.''
200px|thumb|right|Parete [[Arte inca|inca en Machu Picchu, construita con piedra picada.]]
Una piedra picada (u piedra picata) como material de construcción ya una piedra que tien por un regular una forma paralelepipeda.
Las piedras picadas gosan tener una mida y peso que fa que calgan maquinas pa mover-las. A piedra picada que se decora con marcas de pico reparticas por as suyas caras se diz "piedra labrata" en o Semontano de Balbastro.
As construccions con piedra picada son tipicas de l'arquitectura clasica griega y romana. Tamién en l'arquitectura gotica, por eixemplo en as seus goticas.
Saldeana
Saldeana ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 145 habitants (2007), en una superficie de 20,69 km² y una densidat de población de 7,00 hab/km².
O Cocón
thumb|right|267px|Que viene el Coco de [[Francisco de Goya|Goya (1797)]]
O Cocón ye un personache popular caracterizau como ser ta esfuriar a os ninos, ya que con a suya presencia se menaza a la mainada que no quiere adormir.
Mito universal
En Portugal y Espanya s'estima mas d'emplegar a forma Coco, mientres que en os países d'America Latina, mas que mas en o Cono Sud, se usa Cuco mayoritariament, y tamién chupacabras.
En Galicia ye habitual tamién clamar-lo Cocón, como en a canción tradicional: thumb|left|250px|"Festa da Coca" mientres o [[Corpus Christi, en Monção, Portugal]] thumb|right|230px|Cucafera en a "Fiesta Mayor de Santa Tecla" en [[Tarragona]] En a villa portuguesa de Monçãu, conoixida como a terra da Coca, a tierra d'o Cocón, se le diz a Santa Coca u Coca Rabixa. En a fiesta d'o Corpus Christi, o Cocón ye o dragón que luita en contra de Sant Chorche.
En Aragón o Cocón (Coco en castellano) ye a variant más conoixida d'a figura que fa miedo a os ninos si no fan lo que cal. Bi ha atros personaches apaixius, como o Totón y l'Hombre d'o saco.
Un atro personache interesant ye o Sacamantecas, que ordena a atros matar a un nino u a una muller ta quitar-les a sangre y a ensundia y vender-las; ye una leyenda panhispanica.
Por l'atro costau, os ensundiers, que se relacionan con o fenomeno d'o vampirismo, secuestran a os ninos que salen d'o lugar tamién ta quitar-les o graso d'as suyas ensundias, pero, en iste caso, ta engrasar as ruedas d'os carros.
Guzpata ye un animal mostruoso que s'apareix a ninos desobedients y masiau ixulufrons. Ta rematar tamién ye l'Unyazas, un hombre fiero con os uellos royos que, de cabo quan, se le relaciona con o diaple, igual como os Crabons Royos de a Val de Chistau.
Orichen
Sobre o nombre d'iste personache y a suya caracterización s'han sucheriu muitas posibilidatz, dende o latín coquus, "cocinero", dica o náhuatl kojko, "danyo", anque son etimolochías poco probables. Bi ha autors que destacan o feito de que a palabra coco podese antigament designar una gran variedat de fruitas, y que eventualment podió estar utilizada ta nombrar o tozuelo humano.
Basicament, o coco fa referencia a un obchecto esferico de grandaria regular. Podemos trobar paralismos en o griego kókkos, "grano"; l'italián cucco u còcco, "uego"; o francés coque, "casca de uego", entre atros.
Seguntes indica Corominas, os hombres de l'almirant portugués Vasco de Gama clamoron asinas, en 1498, a o fruto por comparanza d'a casca y os suyos tres foraus con una cabeza con uellos y boca, como a d'un Cocón u pantasma infantil. Encara hue se diz coloquialment coco a o tozuelo, en expresions como comer el coco.
A forma Cuco, mayoritaria en Hispanoamerica, puede haber-se orichinau en un cruce entre o Coco europeu y bella deidat d'orichen africano (o diaple bantú Kuku) u maya (o dios Kukulcan). Tamién bi ha qui diz que podese estar una deformación d'a palabra castellana cucurucho, que ye un atro nombre ta o capirot que gosaban emplegar os condenaus por a Inquisición y que esfuraciaba a os ninos.
A suya presencia en a literatura
Dica agora, o testimonio mas antigo en a Peninsula d'iste personache se troba en un poema d'Antón de Montoro d'o sieglo XV:
O Cocón tiene una presencia contina en as cancions de cuna. Seguntes o folclorista Oreste Plath, istas nanas habitualment tienen una curiosa estructura dual, a la vegada dulce e inquietant. A nana mas antiga conoixida ye d'o sieglo XVII y se troba en una obra dramatica de Juan Caxés, "El Auto de los desposorios de la Virgen":
A versión mas cheneralizada y que tot o mundo conoixe dice asinas:
Una nana de Moncayo, replegada por Luis Miguel Bajén y Mario Gros, fa referencia a la figura menazadora d'o Cocón:
En bells lugars, como Puerto Rico, on la forma mas común ye Cuco, lochicament, se ha de variar a rima y,en conseqüencia, o significau:
O folclorista Pedro C. Cerillo realizó una interesant replega en Sisante (Cuenca) de cancions menos conoixidas y de gran orichinalidat:
Con bella ironía:
Roberto Rossellini
Roberto Rossellini, naixito de Roma (Reino d'Italia) o 8 de mayo de 1906 y muerto en Roma (Italia) o 3 de chunio de 1977, estió un director cinematografico, guionista y productor cinematografico italiano con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica en o Cine italiano y internacional. Casato cuantas vegatas, mientres o suyo matrimonio con l'actriz Ingrid Bergman fuoron pais d'as actrices Ingrid Rossellini y Isabella Rossellini. D'entre as suyas cintas cal destacar Roma città aperta (1945, con Aldo Fabrizi y Anna Magnani), Germania, anno zero (1948), Francesco, giullare di Dio (1950) u Il generale della Rovere (1959, con Vittorio De Sica y Hannes Messemer.
Ernst Kaltenbrunner
Ernst Kaltenbrunner, naixito de Ried im Innkreis (Imperio Austrohongaro, hue Alta Austria, Austria) o 4 d'octubre de 1903 y muerto executato o 16 d'octubre de 1946 en Nuremberg (Bavera, Alemanya) dimpués d'os Chudicios de Nuremberg, estió un avogau y politico austriaco con una important partecipación en o Tercer Reich alemán dimpués d'o Anschluss, en estar miembro d'as Schutzstaffel (u SS), con o ran de cheneral, y chefe d'a Gestapo, a prencipal organización policial d'o Tercer Reich.
Primeras anyadas
left|thumb|250px|[[Heinrich Himmler, Ernst Kaltenbrunner, August Eigruber, Franz Ziereis y Georg Bachmayer vesitando o campo de concentración de Mauthausen-Gusen en 1941.]] Kaltenbrunner, que yera orichinario d'a mesma rechión d'Austria que Adolf Hitler, fació estudios de Dreito en a Universidat de Graz, en militando en ixas envueltas en grupos paramilitars austriacos partidarios de l'anexión d'Austria por Alemanya. Asinas, en 1930 se fació militant d'o Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei y en 1931 d'as Schutzstaffel. Encara que antis d'o Anschluss yera nomás un informador en Austria d'o chefe d'as SS, Heinrich Himmler, Kaltenbrunner puyó a escape en a hierarquía nazi austriaca, y en 1934 fue engarcholato por as suyas actividaz por o Gubierno austriaco d'Engelbert Dollfuss, acusato d'alta traiduría, estando luego condenato a seis meses de garchola.
Dimpués d'o Anschluss
Dimpués d'o Anschluss, l'anexión d'Austria por o Tercer Reich, Himmler nombró a Kaltenbrunner chefe d'as Schutzstaffel en l'antigo territorio austriaco.
En a guerra
Dimpués de prencipiar a Segunda Guerra Mundial, o 30 de chinero de 1943, Kaltenbrunner fue nombrato chefe d'o Sicherheitsdienst u SD, o servicio d'información d'o Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, establito en 1931 por Reinhard Heydrich, y tamién fue nombrato chefe d'a Reichssicherheitshauptamt u RSHA, a Policía de Seguredat alemana, substituyindo-ie a Heinrich Himmler, que asumiba ixas funcions dende l'asasinato de Reinhard Heydrich por a Resistencia checoslovaca en 1942 en Praga.
Teneba asinas a la suyas ordens a os Einsatzgruppen, responsables de mas de 600.000 asasinatos en a retraguarda d'o Frente Oriental, y tamién a la Gestapo.
O 20 de chulio de 1944, cuan l'atentato contra Hitler feito por Claus von Stauffenberg, Kaltenbrunner estió o investigador y responsable d'as detencions y execucions d'os conspiradors.
Final d'a guerra
left|thumb|250px|Ernst Kaltenbrunner en os [[Chudicios de Nuremberg.]] En os zaguers días d'a Segunda Guerra Mundial, os treballadors de Viena facioron una sublevación contra o Tercer Reich antis de dentrar en a ciudat l'Exercito Royo sovietico, y Hitler bi ninvió a Kaltenbrunner ta esclafar-la, encara que os sovieticos prenioron a ciudat antis de que Kaltenbrunner bi plegase. Ernst Kaltenbrunner decidió no tornar ta Berlín, que yera ya en plena batalla de Berlín, y partió ta os Alpes de Bavera, a on se deciba que as Schutzstaffel farían a zaguera resistencia a os Aliatos.
Feito preso en Alt-Aussee por l'Exercito britanico o 15 de mayo de 1945, fue ninviato a o Reino Uniu ta ser interrogato, estando acusato en os Chudicios de Nuremberg de crimens de guerra y crimens contra a humanidat. Kaltenbrunner bi negó toda responsabilidat, negando mesmo que a suya firma en os documentos fuese autentica. Sin d'embago, as fotografías d'o catalán Francisco Boix estioron decisivas ta contrimostrar as suyas vesitas a o campo de concentración de Mauthausen-Gusen. Condenato a muerte, fue enforcato o 16 d'octubre de 1946 en Nürnberg.
Concello de Bilbau
O Concello de Bilbao (en castellano: Ayuntamiento de Bilbao; en euskera: Bilboko Udala) ye a institución que gubierna o municipio de Bilbau (Espanya). O Concello ye liderato por l'Alcalde de Bilbau, o qual s'esliche democraticament dende 1979. En l'actualidat l'alcalde ye Juan María Aburto d'EAJ/PNV y a chunta municipal ye formata por 29 concellers (13 d'Euzko Alderdi Jeltzalea, 4 d'EH Bildu, 4 d'o PSE-EE, 4 d'o Partido Popular, 2 de Udalberri-Bilbao en Común y 2 de Goazen Bilbao). A seu d'o concello ye a Casa d'a Villa, en a plaza Ernesto Erkoreka.
Gubierno municipal
O equipo de gubierno d'o Concello de Bilbau ye formato por 10 concellers esleitos por sufrachio universal. A maxima autoridat ye l'Alcalde de Bilbau, seguita d'os 9 concellers que dirichen diferents ambitos d'a vida publica.
En a siguient tabla apareixen as Personas que fan parti de l'equipo de gubierno dende as eleccions de mayo de 2015 dica las que que se farán en l'anyada de 2019.
San Morales
San Morales ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 256 habitants (2007), en una superficie de 4,92 km² y una densidat de población de 52,03 hab/km².
Entibo d'Asuán
L'entibo d'Asuán ye o nombre que se da a dos entibaderas existents amán d'a ciudat d'Asuán en Echipto, replegando as auguas d'o río Nilo. A primera la construyoron os britanicos entre 1898 y 1902, cuan Echipto feba parte de l'Imperio Britanico, y a segunda se remató en 1967, cuan Echipto ya yera un país independient.
O laco artifial formato por l'entibo se diz laco Nasser en honor a l'antigo president echipciano Gamal Abdel Nasser.
Tillo
A reducción d'o numer de lenatos tradicionals (sostituitos per altras formas de cubierta que pesan menos) y l'emplego actual de cimento en as pocas construccions y restauracions de cubiertas de lenastras que se fan actualment fan que cada dia se conixca menos este material. O tillo encara se puede veyer en muitos edificios abandonatos y estorrocatos.
Elciego
Elciego (Eltziego en basco) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, en a provincia d'Alaba y comarca d'a Riocha Alabesa.
A suya población ye de 970 habitants (2005) en una superficie de 16,32 km², con una densidat de población de 56,74 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Elciego se troba situada a 451 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 46 km d'a ciudat de Vitoria, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de San Andrés de la Ribera, despoblau en l'actualidat.
Economía
A suya economía s'alaceta en a producción de vin.
1914
Mayo
right|thumb|250px|L'actor estausunidense [[Tyrone Power, naixito o 5 de mayo de 1914.]]
Marea (grupo)
Marea ye un grupo de musica rock navarra, fundau en 1998 por o musico y poeta Kutxi Romero.
Fosfatasa
O termino fosfatasa fa referencia a os enzimas (de regular, proteicos) que eliminan un grupo fosfato unido a bella biomolecula meyant una hidrolisi d'un monoéster d'acido fosforico, en liberando como produeito un ión fosfato inorganico y a resta d'a biomolecula con un grupo hidroxilo libre. En a suya acción, se las puede considerar antagonistas directos d'as quinasas (y fosforilasas), que son as qui adiben ions fosfato en as biomoleculas fendo servir a enerchía que obtienen en catalizando una hidrolisi de bel mononucleotido trifosfato como l'ATP u o GTP.
Pero II d'Aragón
Pero II d'Aragón u Pietro II d'Aragón, o Catolico (Uesca, chulio de 1178 - †Muriel 1213) estió rei d'Aragón, conte de Barcelona, Chirona, Osona, Besalú, Cerdanya, Pallars Chusán y Ribagorza (1196 - 1213), y sinyor de Montpeller (1204-1213).
Ascendents y descendents
Naixió lo mes de chulio de 1178 en Uesca, an que yera o suyo pai, Alifonso II lo Casto, qui en ixe mes atorgó a lo menos dos documentos. Fue baptizau en a Seu de Uesca y i pasó a suya infancia criau per a suya ama Sancha de Torres.
Fillo y succesor d'Alifonso lo Casto y de Sancha de Castiella a la cadiera reyal d'a Corona d'Aragón a la muerte d'o suyo pai en 1196.
Por o testamento d'Alifonso II lo Casto, Pero heredaba Aragón y Catalunya, asinas como los condaus que en dependeban, mientres o suyo chirmán Alifonso II a Provenza.
O 15 de chunio de 1204 se casa con María de Montpeller y en obtiene os dreitos sobre ista ciudat. A escape miró de rebuyar-la, sin d'exito, ta casar-se con María de Montferrat, heredera d'o Reino de Cherusalem. D'ista unión en naixioron:
Tamién Pero tenió dos fillos ilechitimos:
L'anyada de 1204 se fació coronar en Roma por o Papa Inocencio III.
Politica peninsular
En Catalunya consiguió engayolar a Guerau de Cabrera, que heba ocupato os suyos dominios d'o condau d'Urgell.
Felipe II d'Aragón
Felipe II d'Aragón y Portugal, III de Castiella, y VI de Borgonya (Madrit, 14 d'abril de 1578 - †El Escorial, 31 de marzo de 1621), dito o Piadoso, estió prencipe d'Asturias (1578-1598); rei d'Aragón, Castiella, Portugal, Sicilia, Nápols, Cerdenya, duque de Borgonya y conte de Barcelona (1598-1621).
Pero II d'Aragón
Politica peninsular
Con Castiella as relacions estioron prou buenas, ya que yera fillato d'Alifonso VII de Castiella. Sinyó un tractau que establiba la muga Agreda-Tarazona entre iste reino y Aragón y aduyó a lo suyo primo Alifonso VIII de Castiella contra os reis d'o Leyón y de Navarra.
Felipe II d'Aragón
Familia
Felipe II d'Aragón yera fillo de Felipe I d'Aragón y d'a suya cuarta esposa (que yera a mas a suya sobrina), Ana d'Austria, filla de Maximilián II d'Austria y María d'Habsburgo, que tamién yeran primos entre éls.
Pero II d'Aragón
Politica peninsular
Participó, con os reis ibericos en a batalla d'as Landas de Tolosa, victoria d'os cristianos sobre os almuades que premitió a rapeda conquista d'Andalucía.
Política occitana
En setiembre de 1196 as Corz de Daroca confirmoron ista doble función: Pero en Aragón y Alifonso en Provenza. Anque Pero siempre estió intresato en a Provenza y os suyos estatos vecins. Asinas s'explica como ya en o 1204 obligó a lo suyo chirmán Alifonso II de Provenza a fer as paces con o conte Forcalquer, aliato de Pero II.
En 1206 habió de luitar contra os habitants de Montpeller revueltos contra la suya persona. Dende 1209 y con a conquista de Besiers y de Carcasona por parti de Simón de Monfort, protechió los sinyors de Languedoc, recullió os homenaches d'os contes de Tolosa, Comenche y Foix, y intentó a reconciliación que li demandaba Inocencio III en o tema d'o catarismo. Dió a tutela d'o suyo fillo Chaime a Simón y preparó lo casorio entre Ramón VII de Tolosa y a suya chirmana Alionor. As suyas prebatinas de pacificación no estioron buenas. Allora buscó a guerra contra Simón de Monfort. O 12 de setiembre de 1213, Pero II prebó de prener Muriel, un lugar d'o sud de Tolosa, an se cubillaban os hombres de Simón. Os suyos caballers no podioron dentrar-ie y habioron a contraofensiva d'os franceses sobre o suyo exercito, muito mas numeroso. Pero II s'arriesgó y os hombres de Simón que lo troboron en a batalla de Muriel lo matoron. Os suyos caballers, veyendo a muerte d'o rei, fuyoron.
Apedecoron a Pero en o priorato d'Hespitalers de Sixena, establito en 1188 por Sancha de Castiella, a suya mai.
Conchuncions finals en francés
As conchuncions finals en francés se fan servir en as proposicions subordinadas de finalidat, que indican a intención con a que se fa l'acción expresada en a proposición principal.
Son conchuncions finals:
O verbo dezaga d'estas conchuncions va en subchuntivo. O infinitivo va dezaga d'as preposicions equivalents.
As conchuncions finals de crainte que y de peur que indican una finalidat que se quiere evitar.
Suesa
Suesa ye un lugar despoblau aragonés de la provincia de Uesca, pertenexient a lo municipio d'Aragüés de lo Puerto, en la comarca de la Chacetania.
Toponimia
Una posible etimolochía pa iste toponimo podría estar lo latín SUSO que significa "alto".
Cantaviella
Cantaviella (Cantavella en catalán, Cantavieja en castellano) ye una villa de la provincia de Teruel, capital de la comarca de lo Mayestrato. La suya población ye de 734 habitants (2021), en una superficie de 124,6 km².
Cheografía
250px|right|thumb| Cantaviella (Teruel) Lo lugar ye situau sobre un cinglo formau por un estrato de calsinera tallau por los costaus este, norte y ueste por l'acción de dos barrancos. La sierra de Palomita con la vistera Muela Monchén (1.779 m) ye en lo norueste de lo termin municipal. La sierra de las Defesas con Tarayuela (1.738 m) ye en lo sud en la muga con lo termin de Mosqueruela, y se prolonga enta lo norueste como sierra de la Rocha de las Defesas en la muga con los termins municipals de Fortanet y Canyada de Benatanduz.
En lo cabo alto de lo termin bi ha pinars de pin royo, modificadas por l'aproveitamiento fustero, pero n'i queda un no modificau, (un pinar de pin royo con sabina chaparra como los de Chabalambre). En lo fondón bi ha carrascals, caixigars y acerals.
Mugas
Lo suyo termin muga con La Iglesuela, con Mosqueruela, con Fortanet, con Villar Luengo, con la Canyada de Benatanduz, con Mirambel, con Tronchón y con Villafranca.
Historia
Cantaviella estió la seu d'una Bailía templera. Dimpués de la disolución de la Orden de lo Temple pasó a depender de la Orden de lo Hespital adintro de la Castellanía d'Amposta. Perteneixeban a la Bailía de Cantaviella las localidaz de Mirambel, Tronchón, Villar Luengo, La Iglesuela, La Canyada de Benatanduz y La Cuba.
Toponimia
En los textos templers y atros textos medievals s'escribe Cantaviella; por eixemplo en l'archivo de la Orden de lo Hespital bi ha una colección de 116 leis u ordenanzas de Cantaviella con lo títol  Capitolls dados por consello de sabios a los de la Baylía de Cantaviella
Como lo termin de Cantaviella muga con Castellón, existe lo exotoponimo Cantavella en catalán, que tamién existe como apelliu.
Seguntes Alvaro Galmés de Fuentes s'explica por la radiz indoeuropea Kanto (CANTHUS en latín), que significa piedra, cantal u ripa, y la radiz celta bedos, que significa terreno fondo (como en Bedoña, Bedoya, Bedoja y Los Beyos). Alvaro Galmés de Fuentes tien en cuenta que d'antes se deciba Cantaviella pa proponer la secuencia:
Lo latinista Agustín Ventura Conejero tamién lo relaciona con lo latín CANTHUS ("cantal").
Formigals
Formigals (oficialment, en castellano, «Formigales») ye un lugar aragonés d'o municipio d'a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca. A suya población ye de 30 habitants (2011 ).
Formigals se troba a 680 metros d'altaria en as garras d'a sierra de Campanué, en a man que mira ta a Fueva, de a que fa parte natural en ubicando-se en o sector mas sud-oriental. Ye aproximadament a 2,5 kilometros en sud-este de Moriello de Monclús, dende o que se i puede arribar, y a 3 kms aproximaus en norte de Troncedo, que ye o lugar mas alto de toda ista parte d'A Fueva. O barranco de Formigals naixe tansament a 1 km d'o conchunto urbano.
O lugar de Formigals o forman dos carreras principals que, de manera cuasi paralela, recorren o casco urbano y se troban en a sola plaza d'a localidat. Deseparadas bellos 50 metros, en vadeyando un barranco que ye afluent d'o río Formigals y esnavesando por unas faixetas con huertichons, se troban a ilesia con l'abadía y a Casa Palacio, que va fer parte d'o patrimonio d'os barons de Monclús, principal atractivo de Formigals. O Palacio se troba en restauración en l'anyo 2010, dimpués que s'haiga pasau en estau d'albandono muitos anyos.
A ilesia parroquial a tienen dedicada a Santa Olaria de Mérida, y corresponde con l'estilo constructivo d'o gotico tardano aragonés, de pleno sieglo XVI. A dentrada tiene una suportalada caracteristica, y a nau, de cuerpo unico, presenta una vuelta estrelada.
San Pedro de Rozados
San Pedro de Rozados ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 345 habitants (2007), en una superficie de 102,19 km² y una densidat de población de 3,37 hab/km².
Berta d'Aragón
Berta d'Aragón (1075? - antis de 1111) estió reina consort d'Aragón y Navarra. No se conoixe cosa d'a suya nineza nian o nombre de sus pais, pero se creye que os suyos orichens pueden estar italianos, ya que o suyo nombre, Berta, ye italiano.
Pero y Isabel heban muerto os dos en l'anyo 1104, asinas que o rei Pero amenistaba d'un hereu. No tenioron fillos y Pero murió a l'anyo siguient, por lo que os reinos d'Aragón y Navarra pasoron a o chirmán d'o rei, Alifonso I.
Berta obtenió un dote como herencio, o clamato Reino d'os Mallos que incluyiba os lugars d'Agüero, Morillo, Riglos, Marcuello, Ayerbe, y Callén, pero Alifonso mantenió toz os territorios de Pero. No se sabe guaire bien cuan y a on morió Berta perque no se conserva documentación d'a suya vida dimpués d'abandonar Aragón.
O chenealochista Szabolcs de Vajay ha especulato con que Berta podeba haber estato a filla d'o conte Pero I de Saboya y atra Agnés d'Aquitania, talment l'Agnés que estió a muller d'o pai de Pero, Remiro I d'Aragón, asinas que Pero sería primo chirmán d'a suya primera muller.
San Pedro del Romeral
San Pedro del Romeral ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'as Vals Pasiegas.
A suya población ye de 547 habitants (2009) en una superficie de 57,44 km², con una densidat de población de 9,52 hab/km².
Cheografía
A localidat de San Pedro del Romeral se troba situada a 755 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 65 km d'a ciudat de Santander, a capital d'a suya provincia y comunidat autonoma.
Forniellos
Forniellos (en castellano Fornillos) ye un lugar aragonés d'o municipio d'Ilche, en a comarca d'o Semontano de Balbastro y provincia de Uesca.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico con o nombre de "Fornillos" a una altaria de 361 metros dende o livel d'a mar situau chunto a dos casas y debant d'o deposito d'augua.
Comunidat d'Albarracín
A Comunidat d'Albarracín estió a cuarta y zaguera comunidat aragonesa. A creyó Pero III d'Aragón en o territorio d'a Sinyoría d'Albarracín dimpués de conquerir-la en o setio d'Albarracín y dar a categoría de ciudat a Albarracín, que enantes yera villa.
Historia
thumb|left|250px|[[Villar d'el Cobo, nuclio prencipal d'una d'as sexmas d'a comunidat]] En o sieglo XII se produce o paso d'Albarracín de mans musulmanas a cristianas. Mientres bels anyos serán os Azagra os que gubiernen a sinyoría dica 1284 cuan o rei Pero III d'Aragón decide adhibir-lo a os suyos territorios.
Los Olmos
Los Olmos ye un municipio d'a provincia de Teruel, situato en la comarca de lo Baixo Aragón. La suya población ye de 122 habitants (2018), en una superficie de 44 km², con una densidat de 3,09 hab/km².
Cheografía
Ye situato en las zagueras sierras de lo nord-este de lo Sistema Iberico, a l'ueste de lo Entibo de Gallipuén.
Comunidat d'Albarracín
Historia
A partir d'o sieglo XIV, y a tamas d'as epidemias y a peste por as guerras contra Castiella, os concellos d'as aldeyas prencipian a fer-se cerenyos. Una vegada rematato o periodo de guerra se prenerán midas ta reconoixer os termins y patrimonio de cadaguna d'istas aldeyas, permitiendo a ciudat a bels lugars fer-se con a posesión de mas tierras ta os suyos pastos.
Los Olmos
Toponimia
Se deciba ya Los Olmos en 1225.
Comunidat d'Albarracín
Historia
Ye a partir d'os sieglo XV cuan prencipia a reclamar-se dende bels concellos una mayor participación en o gubierno d'os afers comuns. A mesma monarquía promoverá l'autonomía d'as comunidaz d'aldeyas estando iste o periodo de mayor explendor d'Albarracín y a suya comunidat.
En 1598 Albarracín refusa os suyos propios fueros ta acceptar os Fueros Chenerals d'Aragón, feito que costó prous diners a las arcas d'a comunidat.
Southwest Passage
Southwest Passage (títol orichinal en anglés, en aragonés Paso enta lo sud-ueste, enguerada en Aragón con o títol en castellano de La travesía del desierto, en aragonés A travesía d'o desierto) ye una cinta de cine estausunidense de cine de western de l'anyo 1954 dirichida por Ray Nazarro seguntes un guión orichinal de Harry Essex, con una dirección de fotografía de Sam Leavitt, una banda sonora orichinal d'Arthur Lange y Emil Newman, una producción cinematografica d'Edward Small ta la suya productora cinematografica Edward Small Productions y un elenco d'actors en os suyos papels principals formau por Rod Cameron, Joanne Dru, John Ireland, John Dehner, Guinn "Big Boy" Williams, Darryl Hickman, Stuart Randall, Mark Hanna, Douglas Fowley y Morris Ankrum.
A cinta conta la historia d'un ladrón qui, con o suyo botín de 20.000 dólars en oro robau fuye con a suya novia y lo chirmano feriu d'ista zaguera fuyen, dica que trovan una caravana de camellos y Clint decide unir-se-ne. S'ambienta en Nuevo Mexico en calendata indeterminada y se rodó en Utah, con navajos en interpretando lo papel d'os apaches. A cinta se rodó orichinalment en tres dimensions.
Comunidat d'Albarracín
Historia
Mientres o sieglo XVII serán claus as finanzas y as guerras. A situación economica la marca a crisis cheneralizada a la que s'unen os impuestos ta as campanyas de guerra, a imposibilidat de devolver os ampres de diners y a fuerte presión fiscal. Toz istos feitos facioron que hese una important perdida de población.
Republica Popular de Khárkiv
A República Popular de Khárkiv (en ruso Харьковская наро́дная респу́блика) estió un estau independient autoproclamau por activistas prorrusos en a rechión ucrainesa de Khárkiv o 7 d'abril de 2014, en o contexto d'as protestas prorrusas en Ucrania derivadas d'o Euromaidán y que cheneró tamién a crisi de Crimea de 2014.
Comunidat d'Albarracín
Historia
As concordias y as sentencias arbitrals yeran chunto con as ordinacions d'as dos institucions a forma en que se resolveban os pleitos entre a Ciudat y a Tierra mientres os sieglos XVI y XVII. En 1689, debito a l'afan d'a comunidat por conseguir una mayor independencia plega o Privilechio de deseparación, que tamién costará prous diners a las arcas comunitarias.
Con a plegada d'os Borbons a o poder dimpués d'a Guerra de Succesión se cambea a organización territorial, estando a unidat administrativa basica o correchimiento en o que se troban tanto as aldeyas como a ciudat.
Mientres o sieglo XVIII as aldeyas van perdendo influencia politica debant d'a ciudat que s'adapta mas facilment a os nuevos tiempos.
Organización territorial
A organización yera parellana a la de la Comunidat de Teruel; as diecisiet aldeyas s'organizaban en cuatro sexmas: thumb|left|250px|
Antimás d'istos lugars prencipals bi heba atros de menor entidat que se deciban barrios, masadas u granchas. Muitos d'istos lugars chicorrons como Guadalaviar, Griegos, Val Longuiello u Toril y Masegoso, plegarán a estar dimpués municipios, pero atros como Casas de Búcar, Arroyofrido u El Villarecho continan encara estando barrios.
Republica Turca d'o Norte de Chipre
A Republica Turca d'o Norte de Chipre (RTNC) (en turco Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti u KKTC) ye un estato de facto, que controla o tercio norte d'a isla de Chipre, en o Mediterranio oriental. Turquía ye o solo país que la reconoixe; toz os atros gubiernos y as Nacions Unidas reconoixen a sobiranía d'a republica de Chipre sobre tota la isla. A Organización d'a Conferencia Islamica reconoixe a la RTNC como un estato, baixo lo nombre d'Estato Turco Chipriota.
Comunidat d'Albarracín
O condominio de monts
O rei Carlos II atorgó o 27 d'agosto de 1689 un privilechio que permitió de constituir a cadaguna d'as aldeyas de la Comunidat d'Albarracín o suyo gubierno civil y municipal. Pa facilitar a execución d'este privilechio o 15 de mayo de 1691 s'atorgó escritura de concordia entre a comunidat d'aldeyas y a ciudat d'Albarracín. Se convinió que os terrenos u monts que no perteneixerían a los termins de garra aldeya y que yeran arredol de cada termin (as "mangas") seguisen comuns y con o nombre de Sierras Universales, con churisdicción conchunta y con un uso común.
Republica Turca d'o Norte de Chipre
A RTNC tien una población d'alto u baixo 190.000 habitants e un aria de 3.355 kilometros cuadratos. A población d'o norte ye cuasi de tot turcofablant (Chipriotas turcos y turcos d'o continent) con chicotas poblacions de griegos y libaneses. A RTNC encluye a parti norte d'a ciudat de Nicosia, que sirve como a suya capital. En l'aspecto relichioso, o 99% d'a población profesa la fe musulmana sunni, y l'1% se divide en chicotas comunidaz cristianas; principalment ortodoxas, pero tamién con presencia de protestants y catolicos romanos.
Comunidat d'Albarracín
O condominio de monts
Con as denominacions Sierras Universales, Universidad de Albarracín, Sierras y Montes Universales u Las Universidades de la ciudad y comunidad de Santa María de Albarracín se feba mención a un conchunto de tierras de pastura y selvas que perteneixeban a la Comunidat d'Albarracín como una universitas y no a una villa en concreto, y no teneba o significau orografico que actualment tiene lo toponimo actual Montes Universales en castellano local.
Organización politica
thumb|200px|Escudo d'a Comunidat Debant d'una comunidat d'aldeyas bi heba un procurador cheneral y un numero de rechidors que s'irá ixamplando dica plegar en cuatro, uno por sexma, esleitos cada anyata por sistema d'insaculación. L'organo colechiato que preneba las decisions d'especial importancia yera la pliega (como la plega d'atras comunidaz), a la que acudiban representants de las decisiet aldeyas y los ditos prohombres (personas destacatas).
As pliegas se feban en un edificio d'Albarracín que encara se conserva, y se dice Casa de la Comunidat d'Albarracín. Sin d'embargo, l'archivo d'ella se custodiaba en Tramacastiella, en do encara se puede consultar.
A ciudat d'Albarracín, d'atra man, se rechiba por oficials eslechitos cada anyo y entre os que yeran os cuatro oficios reyals u mayors: o chuez, l'alcalde primero, o mayordombre y o chuez segundario u padrón. Tamién se trigaban atros consellers y rechidors, toz éls participants d'o gubierno d'o concello d'a ciudat.
A unión entre as dos institucions, o concello d'a ciudat y a comunidat d'aldeyas, yera o Concello Cheneral de Ciudat y Tierra en que se tractaban afers d'intrés común. Amás o chuez s'encargaba tamién d'impartir a chusticia en tot o districto.
A insaculación
thumb|200px|Insaculación y Ordinacions Reyals d'a Comunidat Santa María d'Albarracín, [[1678]] En a Comunidat d'Albarracín se feba servir a o menos dende 1395, por una sentencia d'Arnal de Erill, o mecanismo d'insaculación ta acceder a os cargos de gubierno. En iste metodo d'orichen medieval ta trigar a os gubernants por meyo d'a suerte ye un nino de 8 anyos qui ha de quitar d'una bolsa chicoz trozos de papel u pergamino con os nombres d'os candidatos a un puesto de gubierno. Ta cada oficio u puesto de gubierno bi heba una bolsa diferent y os candidatos podeban trobar-se en cuantas d'istas bolsas. Aquers oficios reyals u mayors teneban un menos numero d'individuos candidatos.
D'atra man existiba una comisión de chueces electors que yeran os que, en zagueras, heban de declarar l'aptitud u no d'o candidato ta o puesto, feito que en muitas ocasions remataba en pleitos que ralentizaban o proceso.
A parti mas important d'iste sistema yera cuan una persona yera insaculata, ye decir se meteba o suyo nombre en a bolsa, ya que iste dreito yera ta cutio fueras de casos en que se declarase una inhabilitación perpetua, cuasi siempre por instancia d'as autoridaz reyals. Yera un consello de fabeadors los que decidiban si una persona dentraba en a bolsa y tamién cuan yera promocionato enta una bolsa superior. Como o nombre indica iste proceso se feba con fabas negras y blancas en una bolsa, decidindo asinas si a persona yera insaculata u no.
Os procesos de fabeación no yeran guaire habituals, se feban mas que mas cuan una bolsa quedaba sin individuos por muerte u inhabilitación y se organizaban por meyo d'ordenanzas cada bels anyos, sinyalando o numero de personas que podeban estar insaculatas.
A comunidat en l'actualidat
A comunidat de Santa María d'Albarracín tien os suyos orichens en a epoca medieval igual que las vecinas comunidaz de Calatayú, Daroca y Teruel, pero ye a unica que encara hue permaneixe viva dimpués de l'aplicación d'o decreto de disolución d'istas en 1837.
A seu actual d'a Comunidat se troba en Tramacastiella y ye formata por as cuatro sexmas tradicionals y un total de 22 municipios, cinco mas d'os diecisiet orichinals que feban parti d'a Comunidat. Asinas s'adihiben a la sexma de Villar d'el Cobo os municipios de Griegos y Guadalaviar, que en a epoca medieval yeran barrios y Bezas, Toril y Masegoso y Val de Cuenca a la sexma de Chabaloyas.
Sexma de Villar d'el Cobo
La Sexma de Villar d'el Cobo yera una sexma situata en lo centro-ueste de la Comunidat d'Albarracín. Compreneba los lugars de:
Seguntes bells autors Griegos y Guadalaviar tamién i perteneixeban, pero Pardo Assó lo niega, dicindo que perteneixen a la Comunidat d'Albarracín nomás dende 1615.
Punda de ro Clot de ra Fuent
A suya altaria ye de 3.289 metros.
Toponimia
Un clot ye una fondada en o terreno, lo que sería sinonimo de foya u fueya, muitas vegadas en as cubetas formadas por erosión glaciar. Bi'n ha atros eixemplos en a toponimia pirenenca como as agullas d'el Clot en a val de Chistau.
Sanchón de la Ribera
Sanchón de la Ribera ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 106 habitants (2007), en una superficie de 29,24 km² y una densidat de población de 3,62 hab/km².
Hominidae
Morfolochia
Os hominidos son os primates mas grans, con un peso que oscila de 48 kg a 270 kg. En cheneral, os matos son mayors que as fembras (dimorfismo sexual), con cuerpos robustos y brazos bien desembolicaus. Tienen numerosas diferencias respective a o esqueleto d'os atros primates, especialment relacionadas con o suyo porteye vertical.
Toz os miembros d'ista familia tienen celebros relativament grans y complexos. Tienen as narices proximas una d'unatra y orientadas ent'o frent y enta baixo. A formula dental ye a mesma en toz os miembros d'iste grupo: 2/2, 1/1, 2/2, 3/3 = 32.
Os hominidos son omnivoros, encara que a base d'a suya alimentación gosan estar as fruitas y vechetals: en o caso d'o chimpancé e os humans pueden incluir atros mamiferos, o que constituye menos d'o 2% d'a suya dieta. Unatra caracteristica ye a complexidat d'o suyo comportamiento social, expresión facial y vocalización complexa. Toz construyen casas u cubilars y cudian muito a os suyos crías entre un largo periodo; as fembras tienen cheneralment una cría en cada chestación.
Son os animals mas intelichents d'o mundo, tienen prou habilidat pa creyar y utilizar ferramientas, hue en día solament l'Homo sapiens (human) ha aconseguiu expandir-se y dominar a Tierra, as atras especies d'hominidos estan en periglo d'extinción a causa d'a perda d'o suyo habitat y a cacera humana.
Especies actuals
Bi ha ueito especies vivientes d'hominidos que se clasifican en quatro cheneros.
San Felices de Buelna
San Felices de Buelna ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'o Besaya.
A suya población ye de 2.314 habitants (2009) en una superficie de 36,24 km², con una densidat de población de 63,85 hab/km².
Toponimia
O toponimo San Felices de Buelna ye un hachiotoponimo cognato d'os toponimos castellanos Saelices. Conserva a F- inicial latina d'acuerdo con a fonetica astur-leyonesa, estando de tot comparable a los toponimos Sant Felices de l'Alto Aragón d'a fonetica aragonesa.
Os toponimos navarro-aragoneses y astur-leyoneses Sant Felices y os toponimos castellanos Santelices u Saelices son recurrents en a peninsula Iberica y derivan d'una composición toponimica en latín tipo ECCLESIA SANCTĪ FĒLICIS u MONASTERIUM SANCTI FELICIS con perda d'o substantivo y fosilización d'o chenitivo FELICIS.
Charo
Charo (/'tʃaɾo/) ye un lugar aragonés d'o municipio d'a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 36 habitants (2011 ).
San Felices de Buelna
Cheografía
A localidat de San Felices de Buelna se troba situada a 78 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 38 km d'a ciudat de Santander, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Charo
Va estar a cabecera d'un municipio, que tamién heba nombre Charo, dica que o van absorver en o municipio de Muro de Roda cara ta 1857.
Cheografía y historia
Charo se troba en alto en un sarrato d'o tozal homonimo, en as garras en sud-este, cosirando dende a suya posición a fondonada de a Fueva. Dende o lugar, se vei Tierrantona por debaixo, y tot o solano de Ranyín con os cinco nuclios de población (Ranyin, o Lumo de Ranyín, a Lueza, Solipueyo y Buetas) que o forman, chusto en a cuentra de o barranco d'a Usía.
Urbanistica
Forman o lugar dos barrios; o mas alto ye mas nuevo y se forma de cualques casas, o barrio d'abaixo ye o nuclio primordial, y tiene una caracteristica forma defensiva. O barrio viello consta d'una carrera sola que l'atraviese, y unaltra que l'arrodeya por o costau de l'este. Todas as casas se troban d'entre ixas dos carreras, presentando o culo a la carrera d'afuera, y con a frontera principal t'a carrera interior, en a que se concaran, por o costau de l'ueste, bellas bordas que cierran a estructura d'o lugar.