cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Calabaza
As especies principals d'as que s'obtiene calabazas son Cucurbita moschata, C. maxima y C. pepo. Todas son plantas de regano, si bien as calabaceras son matas prou rusticas y se'n puede trobar casos a-saber-los que en ha medrau bordes u lo menos sin gota de riego. A mida d'a calabacera cuan ye de tot desarrollada, que fa uns cuantos metros, la fa poco consellable de plantar en hortals chicoz. Además, a mata s'enfila y con o peso que gosa fer puede llegar a capuzar una barana de malla metalica si no se para cuenta.
Alto de Férriz
L'Alto de Férriz ye un mont de 1.772 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en a sierra de Férriz.
Cadena humana por o dreito a decidir d'o País Basco de 2014
thumb|250px|right|Amvista d'a cadena humana en a redolada de [[Sacana en Navarra.]]
A Cadena humana por o dreito a decidir d'o País Basco de 2014 (en euskera: 2014ko Erabakitzeko Eskubidearen Aldeko Giza Katea, en castellano: Cadena humana por el derecho a decidir del País Basco del 2014) estió una cadena humana de 123 kilometros de lonchitut realizata o 8 de chunio de 2014 en esfensa d'o dreito d'autodeterminación d'o País Basco, organizata por a plataforma Gure Esku Dago, entre as ciudaz de Durango y Pamplona.
Estrilda astrild
L' astrilde de coralet (Estrilda astrild (Linnaeus, 1758) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Estrildidae que ye orichinaria de l'Africa subsahariana, manimenos s'ha introduciu en muitas atras rechions d'o mundo. Ye popular y facil de mantener en cativerio.
A suya dieta consiste sobretot en simients de tasquizal, pero en ocasions tamién minchan insectos, especialment mientres a temporada de reproducción quan s'amenesta mas proteína.
Puerto de Tringonier
O puerto de Tringonier u puerto de Marcatiecho (en francés Port de Moudang, en castellano Puerto de Trigoniero) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.495 m d'altaria.
Puerto Viello de Bielsa
O puerto Viello de Bielsa (en francés Port Vieux de Bielsa, en castellano Puerto Viejo de Bielsa) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.378 m d'altaria.
Historia
O puerto Viello de Bielsa estió o paso prencipal entre as vals de Bielsa y Aranyonet dica a construcción d'o túnel de Bielsa-Aranyonet en l'anyo 1976.
Fue emplegau mientres sieglos ta o paso de ganau, pelegrins y comerciants y dimpués mientres a Guerra Civil por emigrants, exiliaus y maquis.
Mientres a primavera de 1938, entre os meses d'abril y chunio se fació a evacuación a traviés d'iste puerto de milenta civils y militars republicans que trescruzoron o puerto enta Francia en crebar-se a Bolsa de Bielsa.
Cabrillanes
Cabrillanes ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca de Babia y d'o partiu chudicial de Villablino.
A suya población ye de 936 habitants (2011) en una superficie de 169,16 km², con una densidat de población de 5,53 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cabrillanes se troba situada a 1.258 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 86 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia, y de 216 km d'a ciudat de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars de La Cueta, Huergas de Babia, Lago de Babia, Mena de Babia, Meroy, Las Murias, Peñalba de Cilleros, Piedrafita de Babia, Quintanilla de Babia, La Riera de Babia, San Félix de Arce, Torre de Babia y Vega de Viejos.
Puerto de la Plana
O puerto de la Plana (en francés Port d'Arriouère) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.588 m d'altaria.
Se troba entre o pico de l'Ibonet (2.866 m) y a punta de l'Ibonet (2.645 m) y une l'ibón de Tringonier, en Aragón, y a val de Rioumajou, en Occitania.
Mançan
Mançan (en francés Mansan) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 54 habitants(1999) en una superficie de 2,08 km², con una densidat de población de 25,96 hab/km².
Reserva Ornitolochica de lo Planerón
Lo Planerón ye una reserva ornitolochica privata creyata por a Sociedad Española de Ornitología en o termin municipal de Belchit acollindo-se a lo programa ACMA (Aduyas comunitarias en Materia de Medio Ambient) d'a CEE. Tien una superficie de 600 hectarias en os paraches conoixitos como Cabezo de las Cuevas, Los Abasetes, y lo Barranco de Valdecenicera, que ye un barranco salín poco alterato por la man de l'hombre. Ye a man de lo Refuchio de Fauna Silvestre de La Lomaza de Belchit.
La importancia ornitolochica d'esta reserva consiste basicament en la presencia de Calandrella rufescens y Rocín (Chersophilus duponti), elementos tipicos de las ditas "estepas de la Val de l'Ebro".
La vechetación natural ye esteparia con cautivos de secano.
Mount Cook Village
Mount Cook Village (en maorí Aoraki, oficialment Aoraki / Mount Cook) ye una localidat situada en a rechión de Canterbury en a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda. Se troba aintro d'o Parque Nacional d'o Mont Cook en l'extremo d'a carretera estatal 80, a nomás 15 km a o sud d'a tuca d'o pico mas altero d'o país, o mont Cook.
Por estar situau aintro d'un parque nacional, no ye posible adquirir una propiedat en Mount Cook Village, manimenos, debiu a la existencia de bels hotels y motels, o lugar tien una chicota población permanent d'alto u baixo 250 personas. Toz os edificios y instalacions operan con concesions d'o gubierno. O lugar no tien supermercaus fueras d'una chicota botiga con productos de primera necesidat en un hotel. O supermercau mas amán se troba a 65 km de distancia en Twizel, a localidat mas amanada. Bi ha una benzinera d'autoservicio dezaga d'as instalacions hoteleras, encara que o pre d'a benzina amuestra o isolau que ye o lugar.
Carbonara 'e Nola
Carbonara 'e Nola (Carbonara 'e Nola en napolitán, Carbonara di Nola en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
Mount Cook Village
En Mount Cook Village bi ha una chicota escuela con menos de dotze ninos, a sola escuela de Nueva Zelanda aintro d'un parque nacional.
Carbonara 'e Nola
A suya población ye de 2.293 habitants (2010), en una superficie de 3,53 km², con una densidat de población de 649,58 hab/km².
Cheografía
O suyo termin municipal muga con as comunas de Domicella (AV), Lauro (AV), Liveri y Palma Campania.
Mount Cook Village
Turismo
Mount Cook Village aculle a alto u baixo 250.000 visitants cada anyo con una gran variedat d'instalacions y aloixamientos.
Bi ha tamién atros dos motels mas en o lugar y un total de quatre restaurants u pubs, dos d'os qualos son aintro d'o propio complexo hotelero. Os diferents edificios de l'hotel y os motels son connectaus por camins asfaltaus. D'atra man se puet trobar tamién o White Horse Hill, un camping situau a 2 km difuera d'a localidat y connectau a ista por un camín d'acceso piatonal.
Se pueden fer un gran numero d'excursions y escaladas por a zona, dende gambadas de 10 menutos dica rotas de cuantos días que permiten explorar a zona dende Mount Cook Village.
Bi ha tres rotas curtas de senderismo a traviés de zonas forestals en a propia localidaz y a suya redolada, asinas como puntos d'inicio d'atras rotas mas luengas que van dende a popular y fácil Hooker Valley Track dica atras muito mas dificils como a que leva enta os ibons de Sealy.
O lugar ye seu d'o centro de vesitants d'o parque nacional, y punto de salida ta escaladors, cazataires u senderistas que vienen a ista zona.
Historia
As decadas de 1960 y 1970 veyoron un gran creiximiento de l'hotel y o propio Mount Cook Village, incluyindo a construccions de tuberías, tractamiento d'auguas repuyals, construcción de carreras y d'accesos dende a carretera estatal 80. S'establió una brigada local de bomberos en 1976.
Concorde
Concorde ye un avión comercial de tipo transporte supersonico desembolicau por Aérospatiale/BAC. Ha estau en activo en as anyadas 1976-2003. Tien quatro motors Rolls-Royce/Snecma Olympus 593 Mk 610, poseeye una superficie alata de 358.25 m2, un peso maximo a lo desapegue de 185 toneladas, capacidat pa 92–120 pasachers y un alcanz de 3900 millas nauticas. S'han construyíu 20 unidaz.
Volau por primera vegada en 1969, o Concorde dentró en servicio en 1976 y funcionó entre 27 anyos. Ye un d'os dos solos transportes supersonicos que s'han operau comercialment ; l'atro ye o Tupolev Tu-144 de fabricación sovietica, que operó en zaguerías d'o decenio de 1970.
O Concorde estió desembolicau y fabricau conchuntament por Sud  Aviation (mas tardi  Aérospatiale) y a  British  Aircraft  Corporation (BAC) en virtut d'un tractau  anglo-francés. Se construyoron vinte avions, incluius seis prototipos y avions de desembolique. Air France y  British  Airways estioron as solas  aerolinias que mercoron y voloron Concorde. L'avión estió utilizau prencipalment por pasachers adineraus que podeban pagar un alto pre a cambeo d'a velocidat y o servicio de fachenda de l'avión. Por eixemplo, en 1997, o pre d'o billet d'ida y tornada de Nueva York a Londres yera de $ 7,995 (equivalent a $ 12,700 en 2019), mas de 30 vegadas o coste de l'opción mas barata pa volar ista rota.
O coste estimau orichinal d'o programa yera de £ 70 millons. O programa experimentó enormes sobrecostos y retardos, y o programa costó finalment 1.300 millons de libras esterlinas. Estió iste coste extremo o que se convirtió en o factor prencipal en a producción, estando muito menor de lo anticipau. Mas tardi, unatro factor, que afectó a viabilidat de toz os programas de transporte supersonico, fuo que o vuelo supersonico solament se podeba utilizar en rotas que cruciasen l'ocián, pa privar a perturbación d'o boom sonico en arias pobladas. Con solament siet fuselaches cadagún estando operau por os britanicos y franceses, o coste unitario yera imposible de recuperar, por o que os gubiernos francés y britanico absorbioron os costes de desembolique. British Airways y  Air  France podioron operar Concorde con ganancias dimpués de mercar os suyos avions a os suyos respectivos gubiernos con un gran esconto en comparanza con os costes de desembolique y adquisición d'o programa. Entre atros destins, Concorde realizó vuelos transatlanticos regulars dende l'Aeropuerto Heathrow de Londres y l'Aeropuerto Charres de Gaulle de París dica l'Aeropuerto Internacional John F. Kennedy en Nueva York, l'Aeropuerto Internacional Washington Dulles en Virchinia y l'Aeropuerto Internacional  Grantley Adams en Barbados; voló por istas rotas en menos d'a metat d'o tiempo que atros avions de pasachers.
Accidents
L'avión se retiró en 2003, tres anyos dimpués de l'accident d'o vuelo 4590 de Air France, en o qual murioron toz os pasachers y a tripulación. A recesión cheneral en a industria de l'aviación comercial dimpués d'os ataques de l'11 de setiembre de 2001 y a fin de l'emparo de mantenimiento pa Concorde por Airbus (a companyía sucesora de  Aérospatiale) tamién contribuyó a la suya chubilación.
Palomares del Río
Palomares del Río ye un municipio andaluz situato en a comarca de l'Aria metropolitana de Sevilla y provincia de Sevilla.
Chișinău
Chișinău ([], en ruso y alfabeto cirilico Кишинёв, Kichinev u Kishinev) ye una ciudat, capital d'a Republica de Moldavia y mayor ciudat d'o país, con una población de 664.204 habitants (2004), en una superficie de 565 km², con una densidat de población de 4.938 hab/km².
Palomares del Río
A suya población ye de 7.185 habitants (2010), en una superficie de 13,00 km² con una densidat de población de 552,69 hab/km².
Chișinău
Se troba situata en o centro-sud d'o país, a 85 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o canto d'o río Bîc, un afluent d'o río Dniester.
Palomares del Río
Cheografía
A localidat de Palomares del Río ye trescruzata por o río Guadalquivir, y se troba situata a 37 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 10 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'a suya comarca.
Wörthsee (laco)
Toponimia
O laco prene lo suyo nombre d'a isla de 12 hectarias de Wörth, que se troba en ell. Werth en alemán meyo significa nomás que isla. A isla Wörth se diz popularment a isla d'o zorz (en alemán Mausinsel). Antis mas lo laco se deciba Ausee.
Lienda
A isla Wörth u Mausinsel prene lo suyo nombre d'una viella leyenda. Fa muitos anyos, un conde rico pero despiedau yera duenyo d'a isla. Entre una epoca de fambrera, qualques labradors vinioron a pedir-le minchada. Os fació pasar a un granero, que estió pretau fuego. Quan lo lamento d'os labradors moribundos se calmó, o conte dició: "Escuités ixe chemeco de ratos y xoriguers? Luego istas plagas serán acotoladas". O conte tornó a lo suyo castiello, que estió invadiu per un ixambre de ratos y xoriguers que mesmo furtoron a minchada d'o suyo plato. Fuyió a la isla, pero lo siguioron astí y lo minchoron vivo. Dimpués desapareixioron.
Charente Maritimo
Charente Maritimo (17) (en francés Charente-Maritime) ye un departamento francés situato en a rechión de Nueva Aquitania. Os suyos habitants se claman en francés Charentais-Maritimes.
A suya población ye de 557.024 habitants (1999) en una superficie de 6.864 km², con una densidat de población de 81 hab/km².
D'o departamento de Charente Maritimo en fan parte 5 districtos, 27 cantons y 463 comunas. A suya capital ye a ciudat de La Rochelle, y l'actual President d'o Consello Cheneral departamental ye.
Theodor W. Adorno
Theodor Ludwig Wiesengrund Adorno (conoixito como Theodor W. Adorno u Theodor Adorno), naixito de Frankfurt d'o Main (Imperio Alemán, hue Hesse en Alemanya) l'11 de setiembre de 1903 y muerto en Visp (cantón d'o Valais, Suiza) o 6 d'agosto de 1969, estió un destacato filosofo, sociologo y musicologo alemán, miembro d'a dita Escuela de Frankfurt mientres os anyos 1960 de conchunto con personalidaz como Max Horkheimer, Herbert Marcuse, Friedrich Pollock, Erich Fromm, Jürgen Habermas u Oskar Negt. Ye uno d'os inspiradors d'a teoría critica en o pensamiento marxista y ye considerato como uno d'os restablidors d'o buen nombre d'Alemanya dimpués d'a Segunda Guerra Mundial y o nazismo, quan tornó d'o suyo exilio en o Reino Uniu.
Cabezo de las Cruces
O cabezo de las Cruces ye un mont de 1.710 metros d'altaria situau en a muga entre as provincias de Teruel y Castellón.
Ye a tercera montanya por altaria d'o País Valenciano, dezaga d'o pico Calderón (1.838 m) y lo puntal de Penyagolosa (1.813 m). En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Perteneixe a la subunidat meridional Sierra d'el Chaparral - sierra de Nogueruelas d'as serranías de Gúdar igual como a sierra de Férriz, d'a que ye deseparada por o collau de la Contienda.
Toponimia
João Baptista Labanha fa mención d'un cerro la Cruz u cabeça la Cruz en lo suyo libro "Itinerario del Reyno de Aragón (1610-1611)" escrito en portugués:
Chordón
thumb|right|250px|Chordons en a mata. Chordón ye una denominación popular ta's fruitos d'a chordonera (principalment, Rubus idaeus), que son drupas multiples («polidrupas») muit apreciatas en gastronomía y mas que mas en repostería.
Farmacolochía
thumb|250px|Chordons recient replegatos miniaturadeimagen miniaturadeimagen
Parti emplegata
Os suyos prencipios activos se troban tanto en as fuellas como en o fruito u as simients.
Composición quimica
Os fruitos contienen un 1-2% d'acidos organicos, d'os cuals un 90% ye acido citrico. Amás, en istos bi ha vitamina C, diversos zucres y pectina. As simients contienen un 24% d'aceite esencial y as fuellas flavonoides, mas que mas glucosidos de kempferol y taninos, os compuestos de fenol d'as fuellas que, como se sabe, tienen función antioxidant y oscilan entre 4,8 i 12,0 mg d'equivalents d'acido galico.
Usos medicinals
Amás d'estar comestible, d'o fruito se'n obtiene un xarope muit perfumato, colorants y modificadors d'a sabor.
Tradicionalment as fuellas s'han utilizato com a relaxant uterino, como estimulant y en infusión, ta o tractamiento de diarreras y atros trastornos gastro-intestinals. S'ha emplegato tamién en ista forma ta amillorar os simptomas d'os costipatos y en Europa tamién ta facilitar os partos.
Nombres populars
A denominación «chordón» (d'o preromano *jurdone ) ye cheneral por tot l'Alto Aragón. S'ha documentato con ixa parola dende a val de Benás dica la val d'Ansó, en l'extremo oposato d'o Pireneu d'Aragón. «Chordón» tamién s'emplega en Tarazona y o Moncayo. Manimenos, y como ye cosa cheneral en aragonés, amaneixen en as prospeccions lexicograficas cualques denominacions alternativas de forma puntual en bels lugars. P. ex. s'ha trobau a denominación «churlestre» exclusivament en Ansó, a on que tamién i coexiste con a parola «chordón», y tamién s'ha puesto trobar a parola «churrustel» que no s'emplegaría si que en Luesia.
La Condamina
La Condamina (en occitán La Condamina, en monegasco A Cundamina, en francés La Condamine) ye o prencipal barrio comercial d'o prencipau de Mónegue situato entre a Ciudat de Mónegue a l'ueste y Montcarles a l'este, ye decir dezaga d'o puerto de Mónegue (puerto Hercule).
Iste barrio ye famoso por estar o puesto de salita y plegata d'o Gran Premio de Formula 1 de Mónegue (que travesa tot o barrio de Montcarles). Astí se troba o prencipal centro de emerchencia d'os bombers d'o prencipau.
Historia
A constitución munegasca de 1911 dividiba o prencipau en 3 comunas. Asinas a comuna de La Condamina yera una d'ellas, englobando os actuals barrios de La Còla, Las Reveras y Moneghetti. En 1917, se cambea a constitución, dividindo o prencipau en una sola comuna.
Cheografía
O barrio ocupa una val que trescruzaba o viaducto d'o ferrocarril (actualment a via ferria pasa por un túnel) convertíndo-se dimpués en a carretera que une o barrio con Montcarles.
Leyenda
Santa Devota fue martirizata en Corcega en o sieglo III. Seguntes a tradición, a barca que heba de transportar o suyo cuerpo enta tierra africana, dentró en una tempestat, alavez un palomo la guió enta a costa francesa y plegó en Mónegue. En a Edat Meya, as reliquias d'a santa fuoron portiatas en barca. Manimenos a barca fue cremata. Iste ye l'orichen d'a cerimonia que se celebra o 26 de chinero de cada anyo en a que se crema una barca debant d'a ilesia adedicata a la santa. O día siguient se i fa una procesión.
Vachina
300px|thumb|Vachina representata en a parti inferior d'o grafico. A vachina (d'o latín < VAGINA) ye un organo copulador de l'aparato reproductor femenín en os mamifers. Tien forma de conducto que, s'estendilla entre a vulva y l'utero. Se fa servir por un regular ta realizar o coito y ta parir. En o caso d'os sers humans, iste conducto s'emplega tamién en atras practicas sexuals que pueden no estar orientatas a la reproducción.
A vachina ye un organo muit musculoso, rico en fibras de colachena, y relativament innervato, en comparación con a vulva. A suya superficie ye colonizata por a-saber-las especies bacterianas y funchicas; d'entre as que predominan as d'o chenero Lactobacillus que le dan un pH baixo y que impiden a dentrata a l'organismo d'achents patochenos por ista vía.
Muitas afeccions pueden alterar ista composición bacteriana dando como conseqüencia infeccions vachinals y quadres més o menos grieus (vachinosi bacteriana, Streptococcus faecalis, etc).
O himen u virgo recibe a denominación de trencafil u trencafil de la viroleta en aragonés benasqués.
Denominacions populars
I hai una gran variedat de parolas emplegadas popularment pa referir-se a la vachina en aragonés. Estes son qualques eixemplos: chafarite, fandango, figa, figa de flor, foratiello, natura, pichadero, pito, pixín, pixón, potorrera, potorro, totera, zaralla.
Cañada Rosal
A suya población ye de 3.262 habitants (2011), en una superficie de 25,00 km² con una densidat de población de 130,48 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cañada Rosal ye situata a 168 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 79 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Luengas chodigas
As luengas chodigas son un sistema de luengas que se parloron en cuantas comunidaz chodigas, en Europa, Asia y o norte d'Africa.
Istas luengas se desembolicoron, cheneralment, a traviés de l'adición de palabras y frases hebreas, expresando conceptos chudiegos, t'a fabla romance local. Por l'aislamiento de muitas d'as comunidaz chodigas, muitos d'os idiomas chodigos han conservau vocabulario y estructuras lingüisticas tiempo dimpués de que ya no s'emplegasen en a suya luenga d'orichen.
Kentucky
Kentucky (prenunciau en anglés) ye uno d'os 50 estaus d'Estaus Unius. A suya capital ye Frankfort, encara que a mayor ciudat de l'estau ye Louisville.
Boeing 747
thumb|300px|Boeing 747 d'[[Iberia Líneas Aéreas de España|Iberia.]] Boeing 747 ye un avión comercial de tipo fuselache amplo desembolicau por Boeing. Ha estau en activo dende 1970 dica hue. Tien quatro motors JT9D/PW4000/CF6/RB211-GEnx, poseeye una superficie alata de 511–554 m2, un peso maximo a lo desapegue de 318-448 toneladas, capacidat pa 276-467 pasachers y un alcanz de 4,620-7,730 millas nauticas. S'han construyíu 1558 unidaz.
Kentucky
A suya población ye de 4.173.405 habitants (2000) en una superficie de 104.749 km², con una densidat de población de 39,28 hab/km².
Spalt
Spalt (en franco oriental Schbåld) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Roth.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Oroz-Betelu
Oroz-Betelu (Orotz-Betelu en basco) ye un municipio de Navarra situato en la val d'Arze y merindat de Sangüesa. La suya población ye de 205 habitants(2006), en una superficie de 23,46 km² con una densidat de población de 8,74 hab/km².
Cheografía
Oroz-Betelu ye situato a 599 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 45,5 km de Pamplona, a capital de Navarra.
Adam Małysz
Małysz prencipió a suya carrera cuan teneba seis anyos. En 1994 por primer vegata en a suya vida saltó en a competición d'a Copa d'o Mundo. Tamién en ixa anyada, en Innsbruck ganó os primers puntos en a clasificación cheneral d'ixe torneyo.
En 1996 en a capital de Noruega, Oslo, Adam Małysz ganó lo primer concurso d'a Copa d'o Mundo d'a suya carrera. En 2001 ganó lo Torneyo d'os 4 Trampolins. En a temporada 2001/2002 ganó a Copa d'o Mundo estando lo primer representant de Polonia en a historia d'os brincos en fer-lo. En os Chuegos Olimpicos 2002 en Salt Lake City ganó dos medallas: o bronze en o trampolín K-90 y a plata en el K-120.
En 2001, dos vegatas en 2003 y en 2007 ganó lo títol de Campión Mundial.
Aleksander Kwaśniewski
Aleksander Kwaśniewski, naixito de Białogard o 15 de noviembre de 1954, ye un periodista y politico polaco d'ideolochía d'ezquierda, militant d'os partius Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, Socjaldemokracja Polska y Sojusz Lewicy Demokratycznej. Estió ministro d'Esportes de Polonia (1988-1989) mientres o Gubierno de Mieczysław Rakowski, y President de Polonia en 1995-2005.
Castriellu de Cabreira
Castriellu de Cabreira (en castellano Castrillo de Cabrera) ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca de La Cabreira.
La suya población ye de 165 habitants (2009) en una superficie de 115,87 km², con una densidat de población d'1,42 hab/km².
Luengas y parlas
A luenga tradicional que se charra en Castriellu de Cabreira ye l'astur-leyonés, en grau abanzau de substitución por part de l'idioma castellano. La parla comarcal astur-leyonesa de Castriellu de Cabreira se denomina cabreirés y se clasifica en l'astur-leyonés occidental chunto con o bercián.
Cheografía
A localidat de Castriellu de Cabreira se troba situada a 1.240 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 144 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia.
Issy-les-Moulineaux
Issy-les-Moulineaux ye una localidat y comuna situata en o sudueste d'os vicos perifericos de París, en Francia. Ye situata en o departamento de Altos d'o Sena, en o districto de Boulogne-Billancourt, rechión de Isla de Francia. Ye a capital d'o cantons Issy-les-Moulineaux.
A suya población yera de 66 557 habitants (2016) en una superficie de 4,25 km², con una densidat de población de 14 893,41 hab/km².
Ye integrata en a Communauté d'agglomération Grand-Paris-Seine-Ouest.
Toponimia
Orichinalment se clamaba simplament Issy, nombre que viene d’o latin medieval Issiacum, Isiacum u Isciacum,  « dominio d'Isicius », un terratenient galo-romano.
Renombrato como L’Union dimpués d’a Revolución Francesa, ye en 1893 quan adquirió oficialment o nombre d'Issy-les-Moulineaux. Les Moulineaux yera o nombre d’un chicot casal en o termin d’a comuna, clamau asinas a causa d’os molins que se i trobaban.
Lokmaria-Kaer
Lokmaria-Kaer (en bretón; en francés Locmariaquer) ye una comuna francesa, en o departament de Mor-Bihan y en a rechión de Bretanya, que fa parte d'o districto d'an Oriant y d'o cantón d'an Alre.
O suyo termin municipal, a cantos de l'Oceano Atlantico, tien una superficie d'1,99 km², una población de 1.367 habitants en 1999 y una densidat de 686,93 hab/km².
Franchot Tone
Stanislaus Pascal Franchot Tone, de nombre artistico Franchot Tone, naixito de Niagara Falls (Nueva York) o 27 de febrero de 1905 y muerto en Nueva York (Nueva York) o 18 de setiembre de 1968, estió un actor, director y productor cinematografico estausunidense, activo en o teatro, a televisión y o cine estausunidenses dende meyaus d'os anyos 1920 dica finals d'os anyos 1960, con bellos destacaus premios recibius mientres a suya carrera interpretativa.
Premios
En 1935 Franchot Tone fue nominato a o premio Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a pelicula Mutiny on the Bounty, de Frank Lloyd.
O 2 d'agosto de 1960 se li adhibió una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situada en o 6560 de Hollywood Boulevard d'a ciudat de Los Angeles.
Chlorophyllum brunneum
A cadiera de bruixas (Chlorophyllum brunneum (Vittad., 1835), enantes clasificato como Lepiota brunneum) ye un potrecón de grans dimensions que naixe d'as selvas de pins. Bels autors n'han descritas as poblacions norteamericanas como Chlorophyllum rhacodes (Singer, 1949).
En ista especie son caracteristicas as escratas y protuberancias d'a corona, que ye blanca en a parte d'as laminas. A mida de la dita corona ye muit destacable, con un diametro cuan se troba creixida de tot que gosa superar os 20 centimetros, y que per as suyas caracteristicas puede fer pensar en os eixemplars de Macrolepiota procera, tamién muit habituals en as selvas de l'Alto Aragón. O trallo ye uniforme, de color blanca, con un velo a meya altaria. Os teixitos adquieren color royisca cuan s'éls talla u se les i fa bella ferida, y tienen a caracteristica de putir en istas circunstancias.
A corona, que en primeras cuan comienza a brostar tiene forma de uevo, se desplega y adquiere forma plana cuan creix. O consumo d'istes fongos puede gosar producir-les reaccions adversas a bellas personas, ni an cuan se i aplica la sola practica que fa posible de consumir-lo, que ye a lo menos, bullir-lo ta esmortir-le as toxinas.
Tres Mojones
Tres Mojones puet fer referencia a:
Vulva
Denominacions populars
I hai una gran variedat de parolas emplegadas popularment pa referir-se a la vulva en aragonés. Estes son cualques eixemplos: altafarra, chumino, fallet, guixa, pichín, pichote, natura, ralleta, capaneta, chafarique, chorro, churrín, fall, fallo, falle, fallana, fallanastro, follanastro, faluchero, fandango, figa, figa de flor, figaflor, figón, foratiello, foriquera, forongo, mascarrón, naixenza, natureta, parrús, peciguera, perrengue, pixalato, pixín, pixolín, pixón, tafarra, totera, toto, turrullera, zaralla.
Tostac
Tostac (en francés Tostat) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 424 habitants (1999) en una superficie de 6,27 km², con una densidat de población de 67,62 hab/km².
Lepiota
Se veiga texto
Lepiota (Pers.) ye un chenero de fongos basidiomicez, a dintro d'a orden Agaricales. Anque totas as especies d'o chenero producen esporas de color blanca, son familiars d'os champinyons (chenero Agaricus), que istos las i tienen de marrons, a partir d'os cuals ye descrita la orden. Per l'usual, tienen aniellos en o trallo, que en os eixemplars mes grans pueden desprender-se. As coronas tienen escratas, a color d'as cuals ye muit important ta determinar-ne la especie exacta.
A especie tipo d'o chenero no ye guaire clatera. Earle referiba la cocoma bateauguas como tal en l'anyo 1909, encara que Singer en 1946 proponsó Lepiota clypeolaria ta impedir as entivocacions con o tamién descrito chenero Macrolepiota, a on que a primera ye actualment concabida. Actualment Lepiota clypeolaria se troba clasificada tamién en un altro chenero, baixo la denominación d'Agaricus columbinus. Asinas, no bi ha garra d'as especies orichinals que s'emplegoron ta describir iste chenero que encara i siga clasificada.
Puerto de la Madera
O puerto de la Madera (en francés Port de Cauarère) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.562 m d'altaria.
Se troba entre a penya Millaris (2.582 m) y a punta Cabalera (2.899 m) y une a val de Chistau, en Aragón, y a val de Rioumajou, en Occitania.
Capra pyrenaica
Capra pyrenaica ye a especie de craba salvachina propia d'a Peninsula Iberica.
Subespecies
O zoologo Cabrera en 1914 describió cuatre subespecies, que quedoron redueitas a tres en 1892 y a dos en l'anyo 2000 con a extinción d'a subespecie pirenenca.
Weßlinger See
O Weßlinger See ye un laco aislau. Isto significa que no tiene dentradas u salidas naturals y s'alimenta exclusivament de fuents subterranias. Per ista razón, os peixes cautivaus en ell gosaban morir a causa d'a falta de oxicheno. Pa privar-lo, en zaguerías d'o decenio de 1970 s'instaló una pompa de oxicheno en o meyo d'o laco semellant a un guéiser.
White Plains
White Plains puet estar:
Basket Zaragoza 2002
O Basket Zaragoza 2002, mas conoixito como Casademont Zaragoza por motius de patrocinio, ye un club de baloncesto aragonés d'a ciudat de Zaragoza, establito en l'anyo 2002. En l'anyada 2022-23 chuga en a liga ACB, a Liga Femenina y en a EuroCup Women. Chuga os suyos partius como local en o Prencipe Felipe.
CAI Zaragoza (2002-2016)
Un grupo d'interpresarios fundó o club en 2002 t'o mercar a plaza d'o Club Basquet Coruña, equipo que chugaba en a Liga LEB Oro. O baloncesto tornaba a Zaragoza anyos dimpués que as dificultaz economicas fundioron a o Club Baloncesto Zaragoza. Nuevament contó con o patrocinio d'a Caja de Ahorros de la Inmaculada (hue perteneixient a o grupo bancario Ibercaja Banco), por o que l'equipo recuperó l'antigo nombre CAI Zaragoza.
En verano de 2007, Javier Loriente, qui heba estau president d'o club entre os suyos cinco anyos d'existencia, renuncia a o suyo puesto dimpués de no obtener l'obchectivo d'a puyata a o maximo livel d'o baloncesto espanyol, a Liga ACB, y ye sustituyito por Reynaldo Benito, que heba formau parti d'o consello d'administración d'o club dende o suyo establimiento. En ista anyada s'aconseguiría a soniata promoción a la Liga ACB, gracias a un cambeo d'a normativa que permitiba puyar dreitament a o ganador d'a fase regular d'a competición.
A primera temporada de l'equipo zaragozano en a élite s'encetó con a Supercopa d'Espanya que disputaba o cuadro aragonés en calidat d'anfitrión, competición que acabaría ganando o Saski Baskonia en una preta final con o conchunto royo. En a Liga ACB a escuadra zaragozana remató en zaguer puesto, estando relegatos un anyo dimpués de tornada a LEB Oro.
A baixata suposó una renovación en a dirección tecnica con Willy Villar a o mando y estando l'aragonés José Luis Abós o tecnico trigau pa tornar a l'equipo a la categoría tresbatida l'anyada anterior. En a primera anyada con l'entrenador zaragozano a o frent s'aconsigue a puyata directa y de par de as siguients anyadas en a Liga ACB aconsigue mantener a categoría.
En a siguient anyada, o conchunto zaragozano mantenió a solidez d'o suyo bloque, pese a que o presupuesto s'estió reducindo progresivament. Debutó en Europa, aconseguindo superar a primera ronda, contra rivals de Berlín y Bonn (Alemanya), Mons (Belchica), Roma (Italia) y Dunkerque (Francia). Dimpués d'o suyo trunfo en a primera ronda, pasó a una segunda fase en a cual luitó contra equipos d'Estambul (Turquía), Vilnius (Lituania) y Zagreb (Croacia). Pero dició adiós a las suyas aspiracions europeas en cayer en o zaguer segundo d'o zaguer partiu contra l'equipo turco Beşiktaş en una historica trobada en o Palacio d'os Esportes de Uesca.
Manimenos, a cansera d'as dos competicions, sumau a un buen fer en a Copa d'o Rei (venció en cuartos de final a l'anfitrión, l'Unicaja de Málaga), afeutó a l'equipo. Aconsiguioron repetir a clasificación para os playoff pero perdió a suya participación europea.
Tecnyconta Zaragoza (2016-2019)
Poco antis de l'inicio de l'anyada 2016-17 s'anuncia a incorporación d'un nuevo patrocinador prencipal pa o club, por o que o primer equipo encomienza a clamar-se Tecnyconta Zaragoza. Dimpués d'aconseguir privar a baixata de categoría en a zaguera chornada, o club anuncia a no renovación de l'entrenador prencipal, Luis Guil.
L'anyada 2017-18 empecipia con Jota Cuspinera en o banquet. Mientres l'anyada l'equipo tien una serie de baixas, dentre ellas a surtida d'o base Sergi García a o Valencia Basket y a lesión d'o maximo anotador d'ixa anyada en a liga, Gary Neal. Os malos resultaus fan que se determina rescindir o contracto de Cuspinera, deixando a cargo de l'equipo a Pep Cargol y Sergio Lamúa. L'equipo se refuerza con cuantas nuevas encorporacions (Xavi Rey, Dylan Ennis, Milko Bjelica) y aconsigue nuevament salvar a categoría.
Pa l'anyada 2018-19 l'equipo vive una gran renovación, incorporando a Porfirio Fisac como que primer entrenador y mantenendo nomás a Jonathan Barreiro como que chugador d'a primera plantilla, chunto a o choven aragonés Carlos Alocén. O Tecnyconta aconsigue tornar a os playoff d'a Liga ACB y, por segunda vegada en a suya historia, clasificar-se pa a semifinal dimpués d'eliminar a o Kirolbet Baskonia en cuartos de final.
Casademont Zaragoza (2019-hue)
O 23 de chulio de 2019 o club fa publico que Casademont (marca perteneixient a o grupo empresarial aragonés Costa) ye o nuevo patrocinador prencipal de l'equipo.
En a fase regular de l'anyada 2019-20, tallata por a pandemia de COVID-19, o Casademont Zaragoza aconsiguió a millor clasificación d'a suya historia, rematando en tercera posición. Posteriorment, dimpués de perder cuantos chugadors entre o parón causau por a pandemia, no aconsiguió clasificar-se pa as semifinals d'a fase final excepcional y acabó a temporada en o sexto puesto.
En a temporata 2020/2021 tendrá equipo femenín que chugará en a maxima competicion nacional por a cesión d'a plaza de l'Stadium Casablanca y la vinculación d'a estructura d'o primer equipo, qui chugará en a segunda división.
Masculina
{| class="toccolours" style="font-size: 95%; width: 90%; " ! colspan="2" style="background-color: #DF0303; color: #ffffff; text-align: center;" | Casademont Zaragoza 2022-23 ! Chugadors !! Equipo tecnico {| class="sortable" style="background:transparent; margin:0px; width:100%;" ! Pos. !! # !! Nac. !! Nombre !! Altaria !! Peso !! Procedencia
! B !! 0 !! 20px|border !! align="left"| Wright, Chris !! 1,85 m. !! 95 kg !! align="left"| 20px|border Derthona Basket ! A !! 4 !! 20px|border !! align="left"| Yusta, Santiago !! 2,00 m. !! 88 kg !! align="left"| 20px|border Lenovo Tenerife ! A !! 8 !! 20px|border !! align="left"| Radončić, Dino !! 2,02 m. !! 95 kg !! align="left"| 20px|border Acunsa GBC ! E-A !! 10 !! 20px|border !! align="left"| Jessup, Justinian !! 2,01 m. !! 92 kg !! align="left"| 20px|border Illawarra Hawks ! B-E !! 11 !! 20px|border !! align="left"| Ponitka, Marcel !! 1,94 m. !! 82 kg !! align="left"| 20px|border Skyliners Frankfurt ! P !! 19 !! 20px|border !! align="left"| Nguirane, Maodo !! 2,10 m. !! 105 kg !! align="left"| 20px|border Rueil Athletic Club ! P !! 21 !! 20px|border !! align="left"| Mekowulu, Christian !! 2,05 m. !! 108 kg !! align="left"| 20px|border Dinamo Basket Sassari ! AP !! 22 !! 20px|border !! align="left"| Simanić, Boriša !! 2,09 m. !! 92 kg !! align="left"| 20px|border Mega Basket ! B !! 24 !! 20px|border !! align="left"| Jovic, Stefan !! 1,98 m. !! 89 kg !! align="left"| Sin equipo ! P !! 32 !! 20px|border !! align="left"| Hlinason, Tryggvi !! 2,15 m. !! 118 kg !! align="left"| 20px|border Obradoiro CAB ! A !! 45 !! 20px|border !! align="left"| Sant-Roos, Howard !! 2,01 m. !! 85 kg !! align="left"| 20px|border Panathinaikos BC ! AP !! 33 !! 20px|border !! align="left"| Cruz, Iván !! 2,08 m. !! 108 kg !! align="left"| 20px|border Lenovo Tenerife
Femenina
{| class="toccolours" style="font-size: 95%; width: 90%; " ! colspan="2" style="background-color: #DF0303; color: #ffffff; text-align: center;" | Casademont Zaragoza 2022-23 ! Chugadoras !! Equipo tecnico {| class="sortable" style="background:transparent; margin:0px; width:100%;" ! Pos. !! # !! Nac. !! Nombre !! Altaria !! Peso !! Procedencia
! E !! 2 !! 20px|border !! align="left"| Tate, Imani !! 1,75 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border Innova-TSN Leganés ! B !! 4 !! 20px|border !! align="left"| Ortiz, Mariona !! 1,81 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border Club Baloncesto Estudiantes ! B !! 5 !! 20px|border !! align="left"| Grande, Carmen !! 1,75 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border Baxi Ferrol ! B !! 8 !! 20px|border !! align="left"| González, Lara !! 1,73 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border IDK Euskotren ! AP !! 11 !! 20px|border !! align="left"| Gimeno, Vega (C) !! 1,85 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border Durán Maquinaria Ensino ! A !! 13 !! 20px|border !! align="left"| Fiebich, Leonie !! 1,93 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border Flammes Carolo Basket ! A !! 16 !! 20px|border !! align="left"| Oma, Helena !! 1,80 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border Durán Maquinaria Ensino ! P !! 23 !! 20px|border !! align="left"| Geldof, Serena-Lynn !! 1,97 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border Campus Promete ! AP !! 33 !! 20px|border !! align="left"| Alonso de Armiño, Gracia !! 1,80 m. !! - kg !! align="left"| 20px|border Kutxabank Araski ! P !! 34 !! 20px|border 20px|border !! align="left"| Gatling, Markeisha !! 1,93 m. !! 103 kg !! align="left"| 20px|border Nadezhda Orenburg
Masculino
Campión Subcampión
Sant Lino
Sant Lino, Lino I o Lino de Volterra, naixito de Volterra, Toscana, Imperio Romano, seguntes bells fuentes en calendata desconoixita y muerto en Roma o 23 de setiembre de l'anyo 76 u 79, estió un relichiós que fue bispe de Roma dende l'anyo 67 dC dica l'anyo 76 dC d'alto u baixo. Ye considerato o segundo Papa de Roma.
San Pablo de la Moraleja
San Pablo de la Moraleja ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 157 habitants (2007), en una superficie de 24,87 km² y una densidat de población de 6,31 hab/km².
San Pedro de Latarce
San Pedro de Latarce ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 593 habitants (2007), en una superficie de 44,28 km² y una densidat de población de 13,39 hab/km².
Capra pyrenaica hispanica
Capra pyrenaica hispanica ye una subespecie de craba salvachina iberica Capra pyrenaica propia d'as sierras de l'este y sud d'a Peninsula Iberica. Poblacions muito importants se troban en as serranías d'as provincias de Castellón, Teruel y sud de Tarragona como os Puertos de Beceit, a on que bi ha una reserva feita pa estas crabas.
Denominacions
De seguro que a los masclos d'a subespecie lis dirían en l'aragonés d'o Baixo Aragón "boques", "bucos" (palabras que encara designan a los masclos d'a crabas domesticas) u "bucardos". En 1489 diciban "craba salvachina" en esta especie en aragonés local, como amuestra un texto de Las Cuevas de Canyart:
Distribución
Actualment a especie ye en recuperación y s'extendilla dende os enclaus on quedó restreita dica o sieglo XX. Estos enclaus corresponden a sierras y serranías con baixa densidat de población humana: Puertos de Beceit, Mayestrato, (terolano y castellonés), a Serranía de Cuenca, a Muela de Cortes (Valencia castellana), Sierra d'Alcaraz, Sierra de Cazorla, Sierra de Segura, Sierra Madrona, Sierra Nevada, Sierra de Tejeda, Sierra d'Almijara, Serranía de Ronda y Sierra de Grazalema.
Actualment as crabas salvachinas d'as Cuencas Meneras y Puertos de Beceit son recolonizando a Val d'Ebro, a on por l'arte levantín sabemos que en a prehistoria yeran presents, y n'han vistas en o Baixo Martín y en a comarca de Val Madriz.
Cardito
Cardito (Cardito en napolitán, Cardito en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 21.302 habitants (2010), en una superficie de 3,16 km², con una densidat de población de 6.741,14 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cardito se troba situata a 33 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugars de Carditello; muga con as comunas d'Afravola, Caivano, Casoria, Crispano y Frattamaggiore.
Puerto de la Forqueta
O puerto de la Forqueta ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.582 m d'altaria.
Se troba entre a penya Castillón (2.658 m) y a penya Millaris (2.582 m) y une a val de Chistau, en Aragón, y a val de Rioumajou, en Occitania.
San Román de Hornija
San Román de Hornija ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 420 habitants (2007), en una superficie de 41,62 km² y una densidat de población de 10,09 hab/km².
Airbus A340
Airbus A340 ye un avión comercial de tipo fuselache amplo desembolicau por Airbus. Ha estau en activo en as anyadas 1993–2011. Tien quatro motors CFM56/Trent 500, poseeye una superficie alata de 363–437 m2, un peso maximo a lo desapegue de 275-380 toneladas, capacidat pa 250-370 pasachers y un alcanz de 6,700-9,000 millas nauticas. S'han construyíu 377 unidaz.
Escalzo
thumb|300px|Caminar escalzo tien beneficios pa la salut.
Escalzo ye lo termin mas común pa l'estau de no levar calcero.
I hai muitos esportes que se practican escalzos, entre os que destacan a chimnasia y as artes marcials, pero tamién o voley placha, o senderismo escalzo y l'esquí aquatico escalzo.
Großer Brombachsee
O Großer Brombachsee ye un entibo que se troba en a rechión d'a Franconia Meya. Construyiu entre 1983 y 1999, ye l'entibo mas gran de Franconia con una fondura maxima de 32,5 m y 17,5 km de costa.
Os chiquetz entibos Kleiner Brombachsee y Igelsbachsee adchacents se fan servir pa regular o livel d'o Großer Brombachsee. En l'entibo se practican numbrosas actividatz ludicas como windsurf, kitesurf y navegación a vela. I hai amás quantas plachas, una d'ellas nudista.
Arcipestrau de Chaca-Berdún
L'arcipestrau de Chaca-Berdún ye un arcipestrau d'a diocesi de Chaca que incluye 96 parroquias perteneixients a municipios d'as comarcas aragonesas d'a Chacetania, Cinco Villas y Plana de Uesca.
Parroquias
Perteneixen a l'arcipestrau de Chaca-Berdún as siguients parroquias:
Ciudat de Mónegue
A Ciudat de Mónegue, conoixita tamién como la Ròca (en occitán Mónegue-Ciutat u la Ròca; en francés Monaco-Ville u le Rocher; en italiano Moneghe-la Città u la Rocca) ye un d'os once barrios d'ista ciudat estato moderna que ye o prencipau de Mónegue. D'antis mas, yera un municipio.
Ye a parti mas antiga d'o prencipau. Se le diz "la Ròca", ya que ye construita sobre a Roca de Mónegue, un chicot tozal. Iste barrio agrupa o mas esencial d'as institucions politicas d'o país:
Historia
Ye en iste puesto a on os focenses de Massalia (Marsiella) establioron a colonia de Monoicos en o sieglo VI aC. Monoicos yera asociata a Hercules, con o nombre d'Hercules Monoecus.
O 8 de chinero de 1297, Francisco Grimaldi, descendient d'Otto Canella, un consul de 1133, s'estableixe en a fortaleza. Como teneba d'un chicot exercito, se disfraza de monche franciscano ta dentrar-ie, antis d'ubrir as puertas a os suyos soldatos. D'iste episodio en naixe a suya embotada, Malizia ("que tien malicia"). Ye por ixo que hue en o escudo de Mónegue apareixen dos franciscanos armatos.
Turismo
En o casco antigo bi ha a plaza d'o Palacio de Mónegue, o fuerte d'Antonio (1710), o Museu Oceanografico de Mónegue, os chardins de Sant Martin, d'os Remparts y d'o paseyo de Santa Barbara, o gubierno, as fuents y as estatuas d'a plaza de Sant Nicolau, a seu de Mónegue y tamién tien a-saber-las ilesias y capiellas.
Wiesbaden
Wiesbaden (en latín Aquae Mattiacae) ye la capital d'o estato federato de Hesse y, dimpués de Frankfurt d'o Main, a ciudat mas gran d'o estato. Ye situata sobre o río Rin.
Toponimía
En a epoca romana i heba un asentamiento en o centro d'a ciudat de hue, que se mencionó per primera vegada en 121 baixo lo nombre de Aquae Mattiacorum (d'o latín as auguas de Mattiaker). Iste nombre se refiere a la tribu d'os Mattiaci que teneban a suya seu astí. Einhard, lo biógrafo de Carlos Magno, mencionó Wisibada arredol de 828/830, o rechistro mas temprán d'o nombre Wiesbaden.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Max Planck
Max Karl Ernest Ludwig Planck (Kiel, Alemanya, 23 d'abril de 1858 – Göttingen, Alemanya, 4 d'octubre de 1947) estió un fisico alemán considerato como lo fundador d'a teoría cuantica y ganador d'o Premio Nobel de Fisica en 1918 en agradecimiento por os servicios prestatos ta l'abance d'a Fisica y por o descubrimiento d'os cuanta d'enerchía. Se formó en a Universidat de Múnich.
Pablo Recio
Pablo Recio ye un escritor aragonés naixiu en Estadilla en 1914 y muerto en 1988. Miembro de honor del Consello d´a Fabla Aragonesa.
Ye la embotada con la que firmaba es suyos libros, el suyo pseudonimo. El suyo nombre eba Cleto José Torrodellas Mur y eba el sobrino de Cleto Torrodellas Español. Va escribir romances, poemas y narracions en aragonés baixorribagorzano y tamién en castellano. Va estudiar la carrera de Machisterio que no va exercir. Va fer el servicio militar como suboficial d'aviación y tot pilland-lo la guerra, va estar-ie cinco anyos.