cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Knight and Day
Critica
Lisa Schwarzbaum, d' Entertainment Weekly, li dió a Knight and Day una calificación de "C+" y la comparó con a cinta Killers de 2010 protagonizada por Katherine Heigl y Ashton Kutcher: "Os productors asumen que l'intrés de l'audiencia en as estrelas de cine ye mayor que l'intrés de l'audiencia en os personaches. A conclusión ye sobredeterminada, en estar Roy y June construcciones tan cagarrisclas... A lo menos no son Katherine Heigl y Ashton Kutcher en Killers". Colin Covert en Star Tribune fació una comparación similar: "A cinta parixe poco ambiciosa, como una nueva versión de "Killers", la tirada de pistolas y risetas d'Ashton Kutcher-Katherine Heigl que toz ya han ixuplidau, pero con acrobacias mas grans y mas potencia d'estrela". En una resenya ta The Huffington Post, o critico Marshall Fine deciba que "la cinta gorgolla felizment mientres quasi que una hora antes d'atroncar-se". Robert Bell en Exclaim! escribió sobre lo guión: "Pro que sí, as cosas se ralentizan una mica arredol d'o punto medio, lo que amuestra clarament que bi ha muit pocos escaicimientos astí dillá d'a cursi fantasía escapista, pero las cosas se recuperan rapedament, involucrando-nos en o momento d'una cinta que sabe exactament lo que haberba d'estar o cine vasuera convencional". En Orlando Sentinel, o critico Roger Moore comentó: "Os displicents artiluchios d'a trama (un gadget, o tipo friki que la inventó), os villans insipidos, a cursa masiau rapeda a traviés de lugars exoticos, no importan siempre que Cruise y Díaz fagan clic y fagan que as suyas scenas, persecucions y abrazadas, cobren vida. Y Cruise, arrullando-se a ixo como si estase la suya Misión: imposible y, de feito, toda la suya carrera dependese d'ixo, s'asegura de que sía asinas".
Star Wars Episode VII: The Forces Awakens
Star Wars Episode VII: The Forces Awakens (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o títol en castellano Star Wars: Episodio VII - El despertar de la Fuerza) ye una cinta estausunidense de cine de sciencia ficción de l'anyo 2015, dirichida por J. J. Abrams y producida por Kathleen Kennedy, J. J. Abrams y Bryan Burk con guión de Lawrence Kasdan, J. J. Abrams y Michael Arndt, protagonizada por Harrison Ford, Mark Hamill, Carrie Fisher, Adam Driver, Daisy Ridley, John Boyega, Oscar Isaac, Lupita Nyong'o, Andy Serkis, Domhnall Gleeson, Anthony Daniels, Peter Mayhew y Max von Sydow.
Club Baloncesto Zaragoza
Nombres comercials
O Club Baloncesto Zaragoza ha teniu cinco denominacions comercials en a suya historia:
Knight and Day
Critica
O critico d'o Wall Street Journal, Joe Morgenstern, comentó: "Knight and Day me fació yeyer cómo s'han tornau de fierizos bellos entretenimientos de verano. No ye que la cinta sía danyina, nomás que ta las alforchetas d'os cinefilos y d'a suya moral, sino que ye verdaderament fenomenal por a pureza d'a suya incoherencia". Escribindo Chicago Sun-Times, Roger Ebert calificó la cinta con 3 estrelas de 4 y escribió: "Knight and Day aspira a l'encanto leve d'una comedia d'acción romantica como Charade u Romancing the Stone, pero samanaría mas si reducisea l'acción implacable. A parte romantica ye evident en veyer a scena de meet cute presentada en un aeropuerto, y la comedia parixe chenerar-se naturalment entre Tom Cruise y Cameron Diaz. Pero, por qué tantas cintas de verano consideran obligatorio inflichir-nos un exceso d'imáchens cheneradas por ordenador? Preferiría veyer a Díaz y Cruise en scenas de acción a escala humana, en cuentas de que se lis esfregue lo feito de que mientres muitos peroodos, basicamente son reemplazaus por animacions". Ty Burr en The Boston Globe declaró: "A cinta ye una sinconisión veraniega d'alto octanache: elegant, divertida, sin cerebro, sin ser masiau desagradable, y Cruise ye lo suyo principal animador maniaco". Escribinto ta Associated Press, Christy Lemire comentó: "A presencia de Cruise tamién aduya a mantener as cosas licheras, frescas y fácils de veyer quan l'acción, y la mesma historia, s'escapa sale ridiculament de control". Bill Goodykoontz en The Arizona Republic observó: "Mangold, treballando alazetando-se en un guión de Patrick O'Neill, accelera los escaicimientos de una manera que ye una representación perfecta de cómo se fan as cintas d'acción actuals u una demostración de todo lo que ye mal en as cintas de hue. Fácil que sían ambas cosas". Tom Charity d'a CNN comentó: "Bi ha una creixent ansiedat sobre iste prochecto, una tendencia a compensar en exceso que evidencia insuficiencias subyacents".
Club Baloncesto Zaragoza
Historial
Campión Subcampión
Knight and Day
Critica
En Fotogramas Jordi Costa, en calificando-la con dos estrelas de cinco, indica que: ].
Beatriz Valdivia en Espinoff,
Mikis Theodorakis
Mikis Theodorakis (en griego Μίκης Θεοδωράκης), naixiu de Quíos, (Segunda Republica Helenica hue Grecia) o 29 de chulio de 1925 y muerto en Atenas o 2 de setiembre de 2021 fue un compositor, intelectual y activista politico griego.
Aguilafuente
Aguilafuente ye un municipio d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca de Tierra de Pinares y d'o partiu chudicial de Cuéllar.
A suya población ye de 721 habitants (2009), en una superficie de 60,57 km² y una densidat de población d'11,90 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Aguilafuente se troba situata a 879 metros d'altaria dencima d'o ran d'a mar, a una distancia de 38 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia.
Mikis Theodorakis
Tot y con este impresionant catalogo, pa conoixer bien a Theodorakis, ye imprescindible charrar d'a suya personalidat. Theodorakis yera un hombre compromeso con as suyas ideyas y o suyo compromiso politico lo levó a convertir-se en miembro d'o Parlamento griego y mas tarde, a o largo d'a dictadura militar, a estar engarcholau mientres tres anyos, por suya militancia politica en partius comunistas, y por a suya oposición a o Rechimen d'os Coronels. Tamién s'oposó a las retalladas por as duras condicions d'austeridat imposadas per la UE por as aduyas recibidas por a crisi financiera de 2009 en Grecia.
Rosellón
Ye tamién o nombre que ha estau trigato por as autoridatz francesas ta definir o conchunto d'a Catalunya Norte aintro d'a rechión francesa de Languedoc-Rosellón (Languedoc-Roussillon). En realidat, Rosellón ye nomás una d'as 5 comarcas (l'Alta Cerdanya, o Capcir, o Conflent, Rosellón y lo Vallespir) que forman a Catalunya Norte, tamién dita Catalunya d'o Norte, u en francés Catalogne Nord u Catalogne française, y que representa quasi tot o departamento d'o Pireneus Orientals (Pyrénées-Orientales).
Cheografia
250px|thumb|left|Placha de [[Canet de Rosselló]] Rosellón ye una plana ubierta a la mar y rodiata de sierras, como a plana chemela d'o Empordán, lo que fa que bi haiga una zarpada de paisaches diferents y subcomarcas individualizatas:
Anaheim
Anaheim ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de California, en o condau d'Orange.
Ye conoixita por os suyos parques tematicos, equipamientos esportivos y os centros de convencions.
Ana Tena Puy
Ana Tena Puy ye una escritora aragonesa, naixita en 1966 en un lugar chunto de Graus que se diz Paniello (Ribagorza, Uesca). Ha feito a Diplomatura en Teolochía. Ye miembro d'o Consello d'a Fabla Aragonesa y de l'Academia de l'Aragonés. Escritora en aragonés ribagorzano, en as suyas obras s'ameran introspección personal y intrés social.
En a suya obra de narración o mas important ye a suya novela Ta óne im (1997). Tamién ha publicato diferents relatos u narracions curtas como "Tornasols" (1997), "La bollonera d'un alma" (2001), "Más t'allá" (2002), "Boi t'allí" (2006). u o libro Cuentos pa biladas sin suenio (2001). Os zaguers premios estión o Villa de Sietemo en 2005 con L'ombre la santeta, novela curta prenendo como contexto o mundo d'os maquis dimpués d'a Guerra Civil Espanyola u La garnacha Secastilla premio Lo Grau en 2006.
En poesía, con Bardo que alenta (1998), ye important a suya obra Como minglanas (2006), una colección de 246 haikus, versos d'estructura poetica chaponesa. En l'anyo 2009 gana o premio Chusé Coarasa de relato curto con a obra En llegan ta'l sabuquero.
Joan Bennett
Joan Bennett (nombre artistico de Joan Geraldine Bennett), naixita de Palisades Park (Nueva Jersey) o 27 de febrero de 1910 y muerta en Scarsdale (Nueva York) o 7 d'aviento de 1990, estió una actriz estausunidense.
Cantón de Lo Mont-1
O cantón de Lo Mont-1 (en occitán canton deu Mont-1; en francés canton de Mont-de-Marsan-1) ye una división administrativa francesa situada en o departamento d'as Landas, en a rechión de Nueva Aquitania. A suya capital ye a comuna de Lo Mont.
Michèle Morgan
Michèle Morgan (nombre artistico de Simone Renée Roussel), naixita de Neuilly-sur-Seine (Altos d'o Sena, Francia) o 29 de febrero de 1920 y muerta en ixa mesma localidat o 20 d'aviento de 2016, estió una actriz francesa activa en primeras en o cine francés y dimpués tamién en o cine estausunidense dende mayatos d'os anyos 1930 dica zaguerías d'os anyos 1990, con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en bellas cintas como Le Récif de corail (1938, Maurice Gleize), Les Musiciens du ciel (1940, Georges Lacombe), Joan of Paris (1942, Robert Stevenson), Passage to Marseille (1944, Michael Curtiz), The Fallen Idol (1948, Carol Reed), Le Château de verre (1950, René Clément), Obsession (1954, Jean Delannoy), Les Grandes Manœuvres (1955, René Clair), Marie-Antoinette reine de France (1956, Jean Delannoy), Vacanze d'inverno (1959, Camillo Mastrocinque y Giuliano Carnimeo), Le Puits aux trois vérités (1961, François Villiers), Il Fornaretto di Venezia (1963, Duccio Tessari), Lost Command (1966, Mark Robson), u Stanno tutti bene (1990, Giuseppe Tornatore).
Halil Kanačević
Halil Kanačević (23 d'otubre de 1991 de Nueva York, Estaus Unius) ye un chugador profesional estausunidense, con nacionalidat montenegrina, de baloncesto. Tien una altaria de 2,03 metros y ocupa a posición d'ala-pivot. En l'actualidat ye sin equipo.
Merindat de Sangüesa
250px|thumb|right|Merindaz historicas de Navarra; Estella, color azul; Olit, marrón escuro; Pamplona, verde; Sangüesa, rosa; Tudela, marrón claro; y Ultrapuertos, viola. 250px|thumb|right|Merindat de Sangüesa. A Merindat de Sangüesa ye a merindat nororiental de l'antigo reino de Navarra, con capital en a ciudat de Sangüesa.
Los diferents municipios, concellos u lugars con atra categoría administrativa que bi ha en a historica Merindat de Sangüesa son:
Nicheria
A Republica Federal de Nicheria ye un país y estato que se troba situato en l'ueste d'Africa. Nicheria ye o país mas poblato d'o continent africano. Muga a l'ueste con Benín, Chad y con Camerún a l'este, Nícher a lo norte y o golfo de Guinea a lo sud. As prencipals ciudaz encluyen a la capital Abuja, l'anterior capital Lagos (que n'estió dica 1991), Abeokuta, Ibadan, Port Harcourt, Enugu, Kano, Kaduna, Jos, y a Ciudat Beni. A suya población ye de 174.152 habitants (2005) en una superficie de 923.768 km², con una densidat de población de 147 hab/km².
Substantivo
Un substantivo (tamién nombre substantivo ta distinguir-lo de l'adchectivo) en gramatica tradicional ye a parti d'a oración que puet funcionar (con u sin d'articlo) como nuclio d'o subchecto d'a oración.
Os substantivos en aragonés son variables en chenero y numero, encara que en atras luengas como lo chinés os substantivos son invariantes. A mayoría d'as luengas conoixitas distinguen sistematicament entre substantivos y verbos, tenendo propiedatz formals diferents. Manimenos, ista distinción tampoco no ye universal, ya que bellas luengas como o náhuatl u as luengas salish como o lummi u o kalispel no pareixen distinguir consistentment entre as dos categorías y as formas que funcionan como substantivo también acceptan flexión verbal.
Nicheria
Ye un país independient dende l'1 d'octubre de 1960, estando d'antis mas una colonia que feba parte de l'Imperio Britanico. Dende a suya independencia, politicament Nicheria ye una republica federal, estando l'actual president d'o país Goodluck Jonathan.
Encara que ye prou luent, as primeras civilizacions conoixitas de l'actual Nicheria teneban influencias d'as civilizacions d'a val d'o río Nilo, mas que mas de l'Antigo Echipto. Os hausas y yorubas i plegoron dimpués, creyando succesivos reinos dica que i plegoron os portugueses, adedicatos a o comercio d'esclavos con destín enta Brasil y as colonias espanyolas d'America. Dende zaguerías d'o sieglo XVIII prencipió a expansión britanica por o golfo de Nicheria, rematando por dominar de raso o territorio dica la suya independencia. Dende alavez, o escaicimiento historico mas destacato estió a Guerra de Biafra en zaguerías d'os anyos 1960. Encara que formalment ye un país democratico con sufrachio universal, os observadors foranos constatan fraudes masius en os succesivos procesos electorals. Fa parte d'as Nacions Unidas, d'a Commonwealth, d'a OPEP y d'a Unión Africana.
En ixa zaguera guerra uno d'o elementos destactos estió o petrolio, que se bi heba descubierto en primerías d'os anyos 1960, poco dimpués d'a indepedencia de Nicheria, y que hue ye uno d'os suyos principals productos d'exportación, chunto con o gas natural. Tamién se i troba una chicota industria petroquimica, mas que mas vinclata a o petrolio. Antiparte, l'agricultura y a ganadería, que d'antis mas yeran as prencipals actividaz economicas, actualment no son prous ta cubrir a demanda interna d'o país, que ye importador d'alimentos. Antiparte, a tamas d'os ingresos d'o petrolio, Nicheria ye un país prou pobre, mas que mas por a suya situación endemica de corrupción.
Prehistoria
A civilización nok estió a civilización dominant en a redolada de l'actual Nicheria dende o sieglo VI aC dica o sieglo III, ixeminando-se dimpués enta as redoladas d'Ife y d'o reino de Benin. Dende o sieglo VII dica o sieglo XI plegoron en o territorio os hausas, asentando-sen en o norte d'o país, y tamién os yorubas, que s'instaloron en o sudueste.
L'imperio Kanem (dica o sieglo XIV) y dimpués o reino Kanem-Bornu (que plegó enta o suyo maximo poderío o sieglo XVI) amán d'o laco Chad dominoron o norte de Nicheria mientres mas de 600 anyadas, prosperando gracias a la suya posición cheografica como puesto de contacto en o comercio norte-sud entre os berbers d'Africa d'o norte y os pueblos d'as selvas tropicals. En primerías d'o sieglo XIX, Usman dan Fodio unificó a mayor parti d'as rechions d'o norte d'o país metendo-las baixo o control d'un imperio islamico con capital en Sokoto.
Presencia de Portugal
O reino d'Oyo a o sudueste y o reino de Benin a u sudeste establioron sistemas politicos complexos mientres os sieglos XV, XVI y XVII. As redoladas d'Ife y Benin son tamién conoixitas por as suyas obras d'arte africano en vori, madera, bronce y cobre. En 1486 plegoron os portugueses, establindo os suyos primers contactos con o reino de Benin.
18 de chulio
Sieglo XX
right|thumb|250px|L'actriz y modelo espanyola [[Elsa Pataky, naixita o 18 de chulio de 1976.]]
Nicheria
Presencia britanica
En 1553 os angleses, en o marco d'as suyas luitas con Felipe II d'Espanya, destruyoron os reinos vasallos d'os portugueses (Portugal en ixas envueltas feba parte d'os reinos de Felipe II d'Espanya), y dende o sieglo XVII dica o sieglo XIX os mercaders europeus establioron chicotas factorías comercials en os puertos d'o golfo de Guinea por o floreixent comercio d'esclavos con destín en America. Mentres o sieglo XIX cambeó progresivament o chenero d'ixe comercio, prenendo importancia a exportación de materias primas en cuentas d'o trafico de sers humans.
A situación continando estando pareixita dica que o Gubierno d'o Reino Uniu atorgó poders a la Royal Niger Company (Companyía Reyal de Nícher), que alacetó a expansión d'o poder colonial de l'Imperio Britanico por o territorio. En 1900 os britanicos establioron cuantos protectoratos estendillatos por tot o territorio, y en 1914 o territorio de l'actual Nicheria esdevenió formalment una colonia britanica. Dimpués de rematar a Segunda Guerra Mundial prenió fuerza o nacionalismo y as presions en favor d'a independencia de Nicheria. En consecuencia, o Gubierno britanico alcordó en 1951 a concesión d'un Gubierno nicherián representativo, y dimpués d'una Constitución de traza federal en 1958.
Independencia
Nicheria plegó en a suya independencia plena l'1 d'octubre de 1960, dividendo-se o país en tres rechions federals que poseyeban una ampla autonomía interna. En 1963 s'aprebó a primera Constitución de Nicheria, que proclamaba a o país como una republica, encara que fendo parte d'a Commonwealth y que estió vichent dica o golpe d'Estato de 1966.
A guerra de Biafra
O 15 de chinero de 1966 se produció un golpe d'estato organizato por militars de cuchas, que portó en a presidencia d'o país a o cheneral Johnson Aguiyi-Ironsi, un ibo, en derrocando a o yoruba conservador Abubakar Tafawa Balewa, que heba estato o ganador d'as eleccions de 1965. Sindembargo, Aguiyi-Ironsi fue asasinato poco dimpués en un nuevo golpe d'estato, que cambeyó de raso o panorama politico d'o país en substituyir os tres estatos orichinarios por doce, en refirmando amás os poders centrals estatals frent d'os poders d'os estatos. Amás, prencipioron represalias d'os yorobas musulmans sobre os ibos cristianos, que portoron a istos, mayoritarios en a rechión de Biafra, situata a o sudueste d'o país, a proclamar a suya independencia en 1967, independencia que no fue reconeixita por o Gubierno nicherián, prencipiando asinas a dita Guerra de Biafra, en a que o Gubierno central recebió l'aduya d'una man d'o Reino Uniu, l'antiga potencia colonial, y d'atra mas d'a Unión Sovietica.
Dimpués d'una sangrienta luita con muitismos actos de violencia contra la población civil iba, fambres y epidemias, con acusacions cheneralizatas de chenocidio divulgatas por parti d'os meyos de comunicación occidentals, os independentistas biafrenyos fuoron redotatos, fendo-se a suya rendición o 12 de chinero de 1970, tornando asinas Biafra a fer de nuevo parti de Nicheria. Biafra fue repartita entre cuantos d'os nuevos estatos de Nicheria, ta fer desaparixer o naixent nacionalismo biafrenyo. De feito, as leis posteriors de Nicheria prohiben a fundación de garra partiu politico de tipo etnico u tribal, encara que mai no s'han aplicato. Odumegwu Emeka Ojukwu, qui estió o comandant militar biafrenyo mientres a guerra, marchó enta o exilio, ta no tornar en o país dica 1982 y estar candidato presidencial en as eleccions de 2003, continando con a denuncia d'as condicions en que viven os ibos.
Gubiernos militars
A posterior historia de Nicheria ye una succesión de golpes d'estato organizatos u protagonizatos por os militars: un golpe incruento en 1975 portó a o Gubierno a Murtala Ramat Mohammed, qui prometeba retornar en un sistema democratico en o país. Sindembargo, l'asasinoron en un golpe d'estato abortato, succedindo-lo Olusegun Obasanjo. S'aprebó una nueva Constitución en 1977 con unas eleccions democraticas en 1979, eleccions que ganó Shehu Shagari.
Pero en 1983 un nuevo golpe d'estato mlitar tornó a os militars o poder, anulando-se o resultato d'as eleccions de 1993 en no cuacar-lis a os militars y decidindo que o nuevo president fuese Sani Abacha dica la suya muerte en 1998, cuan lo succedió Abdulsalami Abubakar, qui restablió a Constitución de 1977 y convocó unas eleccions que ganó Olusegun Obasanjo.
O retorno en o sistema democratico
Con Olusegun Obasanjo prencipió un periodo d'estabilidat democratica en Nicheria. En 2007 ganó as eleccions Umaru Yar'Adua, qui morió o 5 de mayo de 2010 succedindo-lo dende o 6 de mayo Goodluck Ebele Jonathan, l'actual president d'o país.
Chelera
300px|thumb|Formación d'una chelera. Una chelera u chelero ye una acumulación de nieu u chelo que se forma en as montanyas, como conseqüencia d'una esferencia positiva entre a nieu cayida y la que se regala. Os glaciars, a vegadas y debiu a la a suya chicota grandaria conoixius tamién en o Pireneu aragonés como cheleras, s'esferencian d'istas en que as zagueras tienen un caracter estacional u no permanent, mientres que os chelos glaciars son perennes. A vegadas y en puestos determinaus –de uembra permanent, o a muita altaria– duran muitos anyos, y d'atras vegadas se regalan y desapareixen en os meses de verano; tampoco no tienen movimiento, ni i hai fluxo d'a nieu en favor d'a gravedat y no tienen una zona d'acumulación ni de fusión determinadas. thumb|left|Una imachen d'os Alpes en o mes de chulio. I remanen a-saber-las cheleras. Quasi todas se regalaran mientres o verano. Bellas cheleras actuals son restas immobilizadas d'os antigos glaciars que ocupaban as valls en as sierras de climas templaus. En as zonas tropicals y equatorials no i hai cheleras, encara que sí bels glaciars, y encara d'istos n'i hai que son en momentos de desapareixer.
Nicheria
Subdivisions administrativas
Nicheria se divide en trenta y seis estatos y un Territorio d'a Capital Federal, que a la vegada se subdividen en 774 Arias de Gubierno Local (en anglés Local Government Areas u LGAs). A cantidat d'estatos, d'os que nomás bi heba tres cuan o país s'independizó, reflecta a tumultuosa historia d'o país y as dificultaz de manullar una entidat nacional tan heterochenea en toz os rans de gubierno.
Nicheria tien seis ciudaz con una población de mas d'1 millon d'habitants (dende a mas gran enta a mas chicota: Lagos, Kano, Ibadan, Kaduna, Port Harcourt, y Benin City). Lagos ye a ciudat mas gran de l'Africa subsahariana, con una población de mas de 8 millons d'habitants nomás en a suya aria urbana. A población d'as ciudaz de Nicheria con mas d'un millón d'habitants incluye a Lagos (7.937.932), Kano (3.848.885), Ibadan (3.078.400), Kaduna (1.652.844), Port Harcourt (1.320.214), Benin City (1.051.600), Maiduguri (1.044.497) y Zaria (1.018.827), encara que istas cifras gosan variar seguntes as fuents en Nicheria.
William Henry Bragg
William Henry Bragg, naixito de Wigton (Cumbria, Anglaterra) o 2 de chulio de 1862 y muerto en Londres (Gran Londres, Anglaterra) o 10 de marzo de 1942, estió un fisico britanico, que recibió o Premio Nobel de Fisica en 1915 chunto con William Lawrence Bragg (o suyo fillo) por as suyas contrebucions a l'analís d'a estructura cristalina emplegando os rayos X. A braggita recibe o suyo nombre en a suya honor. Se formó en a Universidat de Cambridge.
Nicheria
Subdivisions administrativas
thumb|320px|[[Estatos de Nicheria, bi ha un total de 36 estatos en Nigeria amás d'Abuja, que ye o territorio d'a capital federal.]] Estatos: Territorio d'a Capital Federal: Abuja
Cheografía
250px|thumb|Mapa topografico de Nicheria Nicheria se troba a l'ueste d'Africa en o Golfo de Guinea y tien una superficie total de 923.768 km², lo que lo convierte en o trenteno-segundo país mas gran d'o mundo (dimpués de Tanzania). Ye comparable en grandaria a Venezuela y alto u baixo o doble de California. Comparte uns 4.047 kilometros de muga, 773 con Benín, 1.497 con Nícher, 87 con Chad, 1.690 con Camerún y tien una costa d'alto u baixo 853 km.
Clima
Nicheria tien un clima calido con escasa amplitut termica anyal. En a francha costera se troban selvas pluvials con precipitacions intensas que oscilan entre os 2.000 y os 4.000 mm anyals; l'atmosfera ye muit humida. Enta l'interior as precipitacions van disminuindo (Kaduma, 1.227 mm). En l'extremo norte, as plevias no gosan brincar d'os 600–700 mm (Katsina, 710 mm).
Ecolochía
250px|left|thumb|[[Parque Nacional de Yankari]] Os biomas predominants en Nicheria son a sabana en o norte y o centro d'o país, y a selva umbrofila en o sud.
Seguntes a WWF, as prencipals ecorrechions de sabana de Nicheria son a sabana sudanesa occidental, a o norte, y o mosaico de selva y sabana de Guinea, en o centro d'o país. L'extremo nord-este ye ocupato por a sabana d'acacias d'o Sahel y, en a marguin d'o laco Chad, a sabana inundata; a ista zaguera ecorrechión i perteneixe a zona humida de Hadejia-Nguru, en o forcallo d'os ríos Hadejia y Jama'are, en o centro-norte d'o país. En o macizo de Mandara, en a muga con Camerún, se i troba o mosaico d'o macizo de Mandara.
As selvas d'o sud de Nicheria se clasifican, d'este enta ueste, en a selva d'a sierra de Camerún, en a sierra de Camerún, en a muga con iste país; selva costera d'o Cross-Sanaga y Bioko, entre o Cross y a muga con Camerún; selva de transición d'o Cross-Nícher, entre os ríos Cross y o Nícher; selva paulenca d'o delta d'o Nícher, y selva de tierras baixas de Nicheria, entre o río Nícher y a muga con Benín.
A mayor parti d'a costa de Nicheria s'encuadra adintro d'o manglar de l'Africa central, y a diversidat ecolochica d'o país se completa con os praus de montanya d'o mosaico de selva y partis d'a meseta de Jos.
Economía
thumb|250px|Anvista de [[Lagos.]]
Dende que en os anyos 60 se descubrió petrolio, a economía de Nicheria paso d'estar agricola y ganadera, a industrial.
Con 15.600 millons de barrils en reservas de crudo y mas de 3 millons de m³ de gas natural, ye un d'os países africanos que mas s'han desembolicato. Manimenos, a fuerte dependencia d'o petrolio y que iste se trobe en mans d'interpresas foranas, fa que existan grieus desigualdaz socials: mientres a mayoría d'os nicherians vive con menos d'un dólar a o día, existen grans fortunas creyatas con os diners d'o petrolio. A balanza de pagos nicheriana ye positiva gracias a la exportación de crudo que se conduce a traviés de gasoductos y olioductos dende l'interior dica os puertos de l'oceano Atlantico. Destaca tamién a industria petroquimica, d'automobils y as refinerias. Respective a la resta de l'actividat productiva, nomás tien bella importancia o cacau, a o que se destina o 50% d'a tierra cultivable y que va dirichito de tot a la exportación. L'agricultura y a ganaderia ocupan a o 50% d'a población pero nomás sirve ta proveer a la propia demanda interna.
Dende 2008 o gubierno da muestras de voluntat d'implementar as reformas economicas sucheritas por o Fundo Monetario Internacional, tals como modernizar o sistema bancario, reducir a inflación controlando as demandas salarials, y resolver as disputas rechionals por o control d'as ganancias d'a industria d'o petrolio.
Cantón de Lo Mont-2
O cantón de Lo Mont-2 (en occitán canton deu Mont-2; en francés canton de Mont-de-Marsan-2) ye una división administrativa francesa situada en o departamento d'as Landas, en a rechión de Nueva Aquitania. A suya capital ye a comuna de Lo Mont.
Nicheria
Demografía
thumb|250px|Evolución demografica de Nicheria entre 1961 y 2003. Nicheria ye o país mas poblato d'Africa y conta con alto u baixo una cinquena parti d'a población d'o continent. Encara que menos d'o 25% d'os nicherians viven en asentamientos urbans, como minimo bi ha 24 ciudaz con una población mas gran a 100.000 habitants. A variedat de costumbres, idiomas y tradicions provenients d'os 250 grupos etnicos que coexisten en Nicheria, le dan a o país una gran diversidat. O grupo etnico dominant en a rechión norte son os hausa-fulani, d'os que una gran mayoria son musulmans. Atros grupos etnicos importants d'ista zona son os nupe, os tiv, y os kanuri.
A etnia yoruba predomina en o sud. Mas d'a metat d'os yorubas son cristianos y cuasi un cuatreno, musulmans. A resta, mayoritariament, siguen creyencias tradicionals. O grupo predominantment cristiano igbo ye o grupo etnico mas gran d'o sudeste. A mayoría son catolicos romanos, encara que os anglicanos, pentecostals y atras denominacions evanchelicas tamién tienen importancia.
As comunidaz efik, ibibio, annang, y ijaw (os cuatre grupos etnicos mas grans d'o país) tamién conforman un segmento substancial d'a población de l'aria. Personas con diferents idiomas, por un regular se comunican en anglés, encara que o conoiximiento de dos u mas idiomas nicherians ye común. Os idiomas mas difusos son o hausa, o yoruba y o igbo. En os zaguers anyos s'han dato esporadicos choques entre grupos cristianos y musulmans, mas que mas en o norte d'o país, a on i habió presión ta introducir a lei islamica (a xaria). 300px|thumb|Mapa lingüistico de Benín, Nicheria y Camerún. Encara que Nicheria conta con una cifra d'emigrants relativament baixa, mils de personas deixan o país cada anyo, tenendo como destín prencipal a Unión Europea.
Un tema que s'ha complicato por o caos politico ha estato o programa d'a Organización Mundial d'a Salut ta erradicar a poliomielitis d'a planeta. O norte de Nicheria estió a localización d'a metat de toz os casos de poliomielitis rechistratos en anyo 2003, pero os clerigos musulmans han protestato repetidament contra a vacuna como un esfuerzo por parti d'os occidentals d'esterilizar a las ninas musulmanas. O programa nacional de vacunación fue suspendito en cuantos estatos en agosto de 2003, y a malautía cuasi se quintuplicó (119 casos en o primer cuatreno de l'anyo 2004 contra 24 casos en 2003). En mayo de 2004, se reportó que a poliomielitis s'heba propagato dende ista zona a muitas atras nacions africanas, que previament heban estato declaratas libres d'ista malautía. O 18 de mayo, o estato de Kano acceptó reprener os programas de vacunación fendo servir vacunas creyatas en Indonesia.
En l'anyo 2007 Nicheria contaba con una población de 135.000.000 habitants. A meya de fillos por muller ye de 5,45 una d'as tasas mas altas d'Africa, o que ye prebocando un creiximiento poblacional nunca visto en a historia d'o país: se calcula que a l'anyo 2050 iste país tendrá 258.100.000 d'habitants.
Relichión
thumb|A mezquita nacional d'Abuja. Nicheria ye un país con una gran variedat de relichions, con tendencia a variar rechionalment. Ista situación accentua as diferencias rechionals y etnicas y ha estato vista con frecuencia como una fuent de conflicto sectario entre a población. As relichions con mas presencia en Nicheria son o islam y o cristianismo, y bels poquez seguidors d'as relichions indichenas. Os conflictos actualment s'han incrementato, ocasionando diversas muertes.
Os cristianos nicherians son dividitos uniformement entre catolicos y protestants. Liderando as ilesias nicherianes, se troban a Ilesia de Nicheria, d'a branca anglicana, y a d'a Convención Baptista de Nicheria. L'aria de Yoruba contiene una alta presencia anglicana, mientres que l'aria d'Igboland ye predominantment catolica.
A traviés de Yoruba y enta l'ueste, muitas personas son seguidors d'a espritualidat Yorubo/Irunmole.
Atros grupos minoritarios relichiosos y esprituals en Nicheria son o hinduismo, o chudaísmo, o bahaísmo, y o chrislam (una fe sincretica que proviene d'a fusión d'elementos d'o cristianismo y d'o islam). D'atra man, Nicheria s'ha convertito en un centro africano ta o Movimiento d'o Gredal y os Hare Krishnas.
Esporte
O futbol ye o esporte mas practicato en Nicheria tien una liga de futbol dita Premier League de Nicheria, tamién bi ha atros esportes muit praticatos como o basquet, o cricket, o boxeyo y l'atletismo en iste zaguero destacan en prebas de velocidat.
Competicions esportivas
Nicheria ha organizato bels d'os escaicimientos esportivos mes important d'Africa. En l'anyo 1973 organizó en Lagos y en o 2003 en Abuja os Chuegos d'Africa (All Africa Games en anglés) y en 1989 o Campionato d'Africa d'Atletismo. Tamién ha organizato competicions importants de fútbol como a Copa Africana de Nacions en as edicions de 1980, en a que estió campiona, y en o 2000. Tamién ha organizato as edicions de 1998, 2002, y 2006 d'o Campionato Africano de fútbol femenín.
Chelera
Son muit freqüents en os Pireneus y os Alpes. A causa de l'efecto de fusión diurna y chelada nueiturna que se produce en verano en istas cordeleras, a suya superficie se torna muit eslenadiza, y si, amás, a chelera fa pendient, puet resultar impracticable a piet.
L'aspecto inofensivo d'as cheleras ye causa d'asaber-las cayidas y d'accidents potencialment grieus, en as actividatz de montanya en verano, que ye, amás, quan ye más freqüentada. O material imprescindible ta un transito seguro por una chelera ye a bota de montanya equipada con grampons.
Judi Dench
Judi Dench (nombre artistico de Judith Olivia Dench, a vegatas dita Dama Judi Dench u Dame Judi Dench en anglés), naixita de York (Yorkshire d'o Norte, Anglaterra) o 9 d'aviento de 1934, ye una actriz britanica, activa en o cine britanico y internacional dende meyatos d'os anyos 1950, con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar a suya presencia en bellas cintas como Wetherby (1985, David Hare), A Room with a View (1985, James Ivory), Mrs. Brown (1997, John Madden), Shakespeare in Love (1998, John Madden), The Last of the Blonde Bombshells (2000, Gillies MacKinnon), Chocolat (2000, Lasse Hallström), Iris (2001, Richard Eyre), The Shipping News (2001, Lasse Hallström), Mrs Henderson Presents (2005, Stephen Frears), Casino Royale (2006, Martin Campbell), Notes on a Scandal (2006, Richard Eyre), u Nine (2009, Rob Marshall).
Caixol
Caixol u Cáixol (Cájol en castellano) ye un lugar adintro d'a solana de Burgasé, en o municipio de Fiscal, en a provincia de Uesca. Como toz es lugars d'ista val estió expropiato per l'ICONA a finals d'es anyos sixanta y actualment se troba despoblato.
Maldivas
A Republica d'as Maldivas ye un país d'Asia formato por 1.196 islas, d'as cuals 203 son habitatas, localizata arredol de 450 km a lo sud d'a peninsula de Deccan, en l'Oceano Indico a lo sud-sudueste d'a India. Son arroclatas en 26 atols.
Bergen
Bergen puet estar:
Apellitos
Como apellito, puet refeir-se a:
1849
Atros países
right|thumb|250px|O matematico alemán [[Felix Klein, naixito o 25 d'abril de 1849.]]
Cuniestra
300px|thumb|Esquemas d'a formación d'una cuniestra en a [[sierra de Guadarrama (Espanya).]] 300px|thumb|Anvista d'o [[Big Drift, en primer plan, una cuniestra de 30 metros de gordaria en o Parque Nacional de Glacier en Estaus Unius.]] Una cuniestra, cuniastra, cunyestra, conchesta u conchestra ye una zona en a montanya, por eixemplo en un clotau, a on s'acumulan grans masas de nieu Etimolochicament proviene d'o verbo latino congero que significa "acumular".
Uvula
thumb|300px|Uvula u campaneta (3). L'uvula (d'o latín <UVULA) u, popularment campaneta, ye una chicota masa molsuda que pencha d'o paladar tovo, por alto d'a radiz d'a luenga. Ye formada por teixiu conchuntivo y mucosa, amás de tres musclos: o tensor d'o paladar, l'elevador d'o paladar y o mesmo musclo de l'uvula. Funciona con a resta d'o paladar tovo deseparando a cavidat bucal d'a nasal y impedindo que a minchada y os liquidos pleguen a ista zaguera en o gomecatizo.
Cuniestra
Istas zonas quedan protechidas, de manera que o viento i envolturna a nieu. En as cuniestras, mientres as turmentas de nieu se i acuniestran gordarias muit grans de nieu.
Pueden mesmo cubrir bells obstaclos y tornar-se periglosos por o suyo peso u por meter en periglo a circulación y atras actividatz humanas.
Daroca
right|thumbnail|300px|Daroca. Fuent d'os vente canyos. Daroca ye una ciudat aragonesa situata en a comarca d'o Campo de Daroca. A suya población ye de 2.274 habitants (2007), en una superficie de 52,24 km² con una densidat de población de 43,81 hab/km².
Cheografía
Daroca ye situata en a fuesa de Daroca, una semifuesa con dirección NW-SE encaixada adintro d'a Depresión de Calatayú y Mont-albán y con o Río Xiloca en lo suyo fondón. Daroca se situa a 797 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Mugas
O suyo termin municipal muga con Nombrevilla, Villanueva de Xiloca, Val de Forna, Val de Sant Martín, Val Conchán, Forcallo, Manchons, Retascón y Villarroya.
Historia
En o periodo andalusí Daroca feba part d'o districto de Calatayú y fue fortificada por os Tuchibís dende a segunda mitat d'o sieglo IX pa defender-se u estar prevenius d'os Banu Qasi.
Dende mayo de l'anyo 1140 encomienza a ser citato o tenent Sancho Inyiguez, que ya heba estato tenent de Daroca enantes. A febleza d'os almurabiz permitió a los cristianos aragoneses de reocupar Daroca. Remón Berenguer IV li dió un segundo fuero en 1142, con este fuero Daroca esdevinió a capital d'a Comunidat de Daroca. En 1294 se concede a Daroca o dreito a celebrar ferias. En 1366 o rei Pero IV li dió o titol de ciudat.
Molimentos relichiosos
En la Edat Meya i heba diez ilesias: Santa María, Sant Per, Sant Andreu, Sant Chuan, Santo Domingo, Sant Miguel, Sant Chaime, Sant Martín, Sant Lorient y Sant Valero.
Personalidaz naixitas de Daroca
Categoría principal: Naixius de Daroca.
Star Wars Episode VIII: The Last Jedi
Star Wars Episode VIII: The Last Jedi (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o títol en castellano Star Wars: Episodio VIII - Los últimos Jedi) ye una cinta estausunidense de cine de sciencia ficción de l'anyo 2017, dirichida por Rian Johnson y producida por Kathleen Kennedy y Ram Bergman con guión de Rian Johnson, protagonizada por Mark Hamill, Carrie Fisher, Adam Driver, Daisy Ridley, John Boyega, Oscar Isaac, Andy Serkis, Lupita Nyong'o, Domhnall Gleeson, Anthony Daniels, Gwendoline Christie, Kelly Marie Tran, Laura Dern y Benicio del Toro.
Cámbol
Como toz es lugars d'ista val fue expropiato per l'ICONA a fins d'es anyos seisanta y actualment se troba despoblato.
Cheografía
O lugar de Cámbolse troba situato a 1.344 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 12 km de Fiscal, a capital d'o suyo municipio, de 14 km de L'Aínsa, a capital d'a suya comarca, y de 127 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Romulo Augustulo
Romulo Augustulo estió o zaguer emperador de l'Imperio Romano. Ye naixito de Ravena arredol d'os anyos 461-463 y morió dimpués de ser deposato por Odoacro en l'anyo 476 prisionero en Castellum Lucullanum (actual Castel dell'Ovo) en calendata desconoixita.
A desaparición de l'Imperio Romano en a figura d'o suyo zaguer emperador permitió que o rei visigodo Eurico s'independizase d'una autoridat superior teorica y esdevenise un rei independient, creyando-se oficialment o Reino Visigodo de Tolosa, reino que prenió o control d'amplas zonas de Galia y Hispania.
Berroy
Berroy ye un lugar d'o municipio de Fiscal, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. Ye despoblau dende os zaguers anyos 1960.
Se troba a meya altura en a punta de Berroy, arredol d'os 1.000 metros d'altitut, en posición de solano y con buenas envistas sobre a cuenca meya d'o río Ara, que se conoix como Ribera de Fiscal. Cerca i esnaviesa la carretera nacional N-260 entre Fiscal y Samianigo, razón por a cual un d'os túnels de la dita infrastructura lieva o suyo nombre: o túnel de Berroy.
Cheografía
Berroy ye en un conchunto de faixas a meya altura en a punta de Berroy, arredol d'a cota 1.000 metros sobre o livel d'a mar, en a baixant de solano. O lugar aprofita un cantimplano un poquet mas benigno que la media en a baixant, y se troba rodeyau d'os paretons d'o que heban estau as faixas de cautivo.
Cal puyar dende Lardiés, o lugar habitau que ye mas cerca, que se troba bels cientos de metros por debaixo. En l'actualidat, ye de tot invadiu por a broza y especialment por especies punchudas, como barzas, gabarderas y artos, por o que no ye mica comodo de visitar.
As casas de Berroy son en a part de dezaga y de ponient de la ilesia. No pareix que haigan seguiu una organización urbana determinada. Muitas son enrunas huei, producto d'os mas de 50 anyos de no vivir denguno, y mesmo grans árbols creixen por as carreras y en os solars.
Ilesia
thumb|right|250px|A ilesia de Berroy en 2013. A ilesia de Sant Remón Nonato de Berroy ye un edificio d'o sieglo XVI, estando consagrada pa Sant Remón Nonato, de dimensions modestas y un campanal recio, d'una planta mas en altura, anexo en a cabecera, que data d'a mesma epoca y muestra encara [[aspilleras pa defensa de lugar porque yera o primer edificio que se trobaba por o camino de Lardiés.
O templo ye Bien d'Intrés Cultural pa Aragón, con codigo SIPCA 1-INM-HUE-003-109-185. O suyo estau en 2013 yera de semi-ruina, con o tellau espaldau t'adintro d'a nau y o campanal fendiu de firmes grietas, por o que cal esperar que si no ye caito ya, cairá de forma inminent. Contina estando hue la ilesia parroquial d'o lugar.
Sant Remón Nonato ye tamién o santo patrón de Berroy, y en a suya honor se feba la Fiesta o 31 d'agosto.
Historia
Berroy amaneix la primer vegada en un documento en l'anyo 992.
En 1378, i ha testimonio que en Berroy teneba o suyo casal o infanzón Domingo Ximénez de Berroy.
En 1842, Berroy ye un municipio autonomo que amaneix en o Censo d'a Matricla Catastral con 15 casas ubiertas y 111 habitants. En 1857, 15 anyos dimpués, ya s'heba integrau en o municipio de Fiscal, como tamién fizon os consistorios d'Arresa, Borrastre, Sant Chuste y Lardiés.
En 1845, Pascual Madoz aporta bellas informacions de Berroy en o suyo Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar. Con que en istas medianías de sieglo XIX nos trobamos con un lugar d'economia agraria y terreno aspro, de 7 casa ubiertas y 2 arruinadas (segunt Madoz), con ilesia parroquial con mosén y sacristán mantenius a vicinal. Tiene una fuent pero no s'aprofeita si que pa beber, sin que se i dé cultura de regano. De 28 cafizadas de terreno que tiene a localidat, nomás 28 son mesas en cultura, con 2 cafizadas de selva y una de matullar, y a resta; pa pastura de ganaus lanars.
D'alcuerdo con Madoz, Berroy produciba trigo, hordio, cebau, millo y centeno (tot cerials de secano), y se complementaba con ganau de uellas. En 1842 pagó contribución de 2231 Reals.
Toponimia
thumb|right|250px|Estau actual d'as carreras adintro d'o nuclio de Berroy.
Tot pareix que apunta que Berroy ye un toponimo con orichens prerromanas. Seguntes Gerhard Rohlfs ye un equivalent semantico de Berrac (departamento de Gers) y Berry (Aisne), derivaus de l'antroponimo Berra documentau en Galia Cisalpina. Tamién podría descender d'os antroponimos galos Verrius y/u Verres, con a terminación -oi que indicaría tendencia. D'alcuerdo con ixo, Berroy podría significar «o lugar de Berra», « lugar de Verres» u «de Verrius».
Atras interpretacions lo fan remontar a bo-roy, «rei d'os bueis» u «rei d'os belgas», de tradición celta. Un autor diz que ye una forma hibrida entre o celta «berg», montanya, y a parola latina «rubeus», royo, por o que significaría «montanya roya».
Ilesia de Sant Per de Larrede
A ilesia de Sant Per de Larrede ye una ilesia aragonesa adedicata a Sant Pero, situata en o lugar de Larrede, a 841 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 7 km de Samianigo, que fa parte d'ixe termin municipal, en a comarca de l'Alto Galligo. A ilesia s'edificó arredol de 1050 en estilo romanico, y ye un perfecto eixemplo d'o grupo d'ilesias de Sarrablo. Una d'as suyas peculiaridaz ye de tener a suya planta en forma de cruz latina, y ye protechita legalment dende 1931, cuan se declaró Molimento Nacional, figura legal que hue fa parte d'a consideración como Bien d'Intrés Cultural.
Movimiento Nacionalista Aragonés
Movimiento Nacionalista Aragonés (MNA) estió un partiu politico nacionalista aragonés, que s'establió a fins de l'anyo 1978 por antigos miembros d'o Partido Socialista d'Aragón (PSA) que no aceptaron integrar-se en o PSOE y por miembros d'o Rolde d'Estudios Nazionalista Aragonés. Se definiva como socialista, autochestionario y asambleario.
A mayor parti d'os suyos militants yeran d'as ciudatz de Zaragoza y Uesca, y entre os militants mas destacatos se podeban trobar os historiadors Bizén Pinilla y Antonio Peiró. Encara que participó mui activament en o proceso preautonomico, en l'anyo 1981 heba perdito fuerza, protagonismo, y en l'anyo 1983 ya heba desapareixito como partiu organizato. A mayor parti d'os suyos miembros remataron integrando-sen en Chunta Aragonesista.
Verbo
Un verbo (d'o latín < VERBUM "palabra") ye una categoría gramatical, nuclio d'o predicato u sintagma verbal, que expresa existencia, estatos, accions, procesos u modificacions d'un subchecto u sintagma nominal. Ye a categoría d'o fenomeno, la que sitúa o subchecto en o tiempo, accident u morfema caracteristico d'o verbo; a mas, o verbo tamién ye marcato por os morfemas de persona, nombre, aspecto, modo y voz. Istos morfemas fan d'o verbo una parti variable d'a oración y constituyen a suya conchugación, en flexionar-se o radical (elemento que contiene a significación lexical d'a palabra) u o tema verbal con as desinencias u terminacions, que dan as distintas formas de cada paradigma.
Puigverd de Lleida
Puigverd de Lleida (Puigverd de Lleida en catalán y oficialment, Puigvert de Lérida en castellano) ye un municipio catalán de la comarca de lo Segrián, en la provincia de Leida.
La suya población ye de 1.391 habitants (2009), en una superficie de 12,42 km² y una densidat de población de 112,00 hab/km².
Henry Wadsworth Longfellow
Henry Wadsworth Longfellow, naixito de Portland (Maine) o 27 de febrero de 1807 y muerto en Cambridge (Massachusetts) o 24 de marzo de 1882, estió un poeta estausunidense d'o Romanticismo.
Timor Oriental
Timor Oriental u Timor Este ye un país d'o sudeste d'Asia formato por a metat oriental d'a isla de Timor, as islas vicinas d'Ataúro y Jaco, y tamién Ocusi-Ambeno, un enclau politico de Timor Oriental situato en o canto ueste d'a isla, rodiato por Timor Occidental que fa parte d'Indonesia. A capital d'o país ye Dili.
Henry Wadsworth Longfellow
Vinclos externos
Henry Wadsworth Longfellow, Poetry Foundation.
Timor Oriental
A suya población ye de 1.019.252 habitants (2004) en una superficie de 15.007 km², con una densidat de población de 68 hab/km².
Furtadiners
S'utilizan pa inculcar as ideyas d'estalbio y d'administración d'os diners a os ninos. Os diners se pueden ficar en o furtadiners facilment, pero pa quitar-los, se debe trencar l'obchecto u utilizar una clau, por o que se forza a lo subchecto a repensar a suya decisión.
Timor Oriental
A luenga més charrata en Timor Oriental ye o tetun, que ye oficial chunto con o portugués.
Gadus morhua
L'abadecho u abadeixo (Gadus morhua (Linné, 1758) ) ye un peix bentopelachico d'a familia Gadidae, d'a orden Gadiformes y d'a clase d'os Actinopterygii muito consumiu por os europeus y obchecto de pesca comercial por o menos dende tiempos d'o Ligallo Hansiatico.
Zoonimia
L'abadecho no figura en textos medievals aragoneses ni en os peaches d'o Reino d'Aragón, por o que encara no yera obchecto de comercio ni consumo cheneralizau a primers d'o sieglo XV. Como peix pescau en l'Atlantico o suyo consumo habió d'estar introdueito dende l'ueste u lo norte dende Castiella, Navarra u Gascunya. En textos catalans as referencias a l'abadecho mes antigas conoixidas son d'o sieglo XVI. En Navarra y Aragón as referencias mes antigas a l'abadecho se remontan por o menos a primers d'o sieglo XVI ya en castellano. En belunas s'escribe abadexo, como se continará fendo en a segunda mitat d'o sieglo XVI y en o sieglo XVII, quan encara no existiba en castellano a j velar actual y pronunciaban y escribiban x en cuenta d'ella:
A denominación actual mes común en l'Alto Aragón ye abadeho, amprada d'o castellano abadejo y d'etimolochía poco segura. David A. Pharies considera que ye una creyación autonoma castellana con sufixo -ejo (o equivalent a l'aragonés -ello), por o que derivaría d'a radiz abad. Tamién bi ha adaptacions d'este castellanismo como abadecho y abadeixo.
Timor Oriental
División administrativa
250px|Mapa de Timor Este con ciudatz
Charles Glover Barkla
Charles Glover Barkla, naixito de Widnes (Cheshire, Anglaterra) o 7 de chunio de 1877 y muerto en Edimburgo (Escocia) o 25 d'octubre de 1944, estió un fisico britanico, que recibió o Premio Nobel de Fisica en 1917 chunto con William Lawrence Bragg (o suyo fillo) por o suyo descubrimiento d'os rayos Röntgen caracteristicos d'os elementos. Se formó en a Universidat de Liverpool y en a Universidat de Cambridge.
Timor Oriental
División administrativa
Timor Oriental ye subdividito en 13 districtos administrativos: