cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cofradía de la Institución de la Sagrada Eucaristía
Uniforme y emblema
Habito blanco, caperucho y capa amariellos. Tercerols amariellos en a sección de bombos. O suyo emblema ye o Santo Gredal de color oro
Marie-Anne Pierrette Paulze
Trayectoria
Conforme l'intrés de Marie Anne abanzaba, recibió instrucción formal en o campo de parte de Jean-Baptiste Bucquet y Philippe Gingembre, toz dos colegas de Antoine. O matrimonio Lavoisier pasaban a mayor parte d'o suyo tiempo chuntos en o laboratorio, treballando en equipo, en cuantas adrezas.
En mayo de 1793, durant a Revolución francesa, ya en a etapa d'o Reinau d'a Terror, Antoine estió acusau de traiduría, a causa d'a suya posición prominent en a Ferme Générale. Con a mesma acusación, estió arrestau en primeras o pai de Marie-Anne y dimpués, o 28 de noviembre, o propio Antoine, estando recluido en Port-Libre. Entre a prisión d'o suyo esposo, Marie-Anne lo visitaba regularment y luitó por obtener a suya libertat. Ella mesma l'esfendió debant de Antoine Dupin, qui l'heba denunciau, y qui teneba tamién o poder de salvar-lo. Marie-Anne apeló a las investigacions scientificas que realizaban y a importancia que ellas teneban pa Francia. As suyas apelacions estioron inutils y Antoine estió finalment enchuchau y executau o 8 de mayo de 1794 en París, quan teneba 50 anyos. O mesmo día estió executau tamién su pai.
Dimpués d'esto, Marie-Anne se tornó retraita. Toz os suyos biens estioron confiscaus por o gubierno revolucionario, incluindo os quadernos de notas y o laboratorio. Manimenos ixo, aconsiguió reunir muita documentación que organizó y publicó como as Memorias de Quimica de Lavoisier, posando as bases d'a quimica moderna.
O primer volumen contiene os treballos sobre a calor y a formación d'os liquidos, mientres que o segundo ye dedicau a las ideyas sobre combustión, aire, calcinación de metals, acción d'os acidos, y a composición de l'augua. En a copia orichinal Marie-Anne escribió o prefacio y atacó a os revolucionarios y contemporanios de Antoine, a qui les atribuiba a responsabilidat por a suya muerte. Iste prefacio no fue finalment incluiu en a publicación, pero o libro permitió preservar as contribucions d'o suyo hombre y as suyas propias en o campo d'a quimica.
Qualques anyos dimpués, Marie-Anne tornó a casar-se, ista vegada con Benjamin Thompson, Conte de Rumford. Rumford yera un d'os medicos mas conoixius d'o suyo tiempo, pero a parella no aconsiguió asentar-se y rematoron deseparando-se. Marie-Anne mantenió a lo largo de toda a suya vida o apellido d'o suyo primer esposo, Lavoisier, contrimostrando a devoción que le tenió. Murió o 10 de febrero de 1836 en a suya casa en París, a os 78 anyos d'edat.
As suyas contribucions a la quimica
Marie-Anne Lavoisier asistiba a o suyo hombre Antoine en o laboratorio entre o día, anotando observacions en o libro de notas y dibuixando diagramas d'os suyos disenyos experimentals. Os estudios que realizó con o pintor Jacques-Louis David le permitioron dibuixar con precisión os aparatos d'o laboratorio, bella cosa que finalment resultó de gran utilidat quan se buscó entender os metodos y resultaus d'Antoine. Madame Lavoisier estió tamién a organizadora y editora d'os informes.
Conchuntament, o matrimonio Lavoisier refació o campo d'a quimica que, habendo teniu as suyas radices en a alquimia s'heba convertiu en un saber dominau por a noción de flochisto difundida por Georg Stahl. En o sieglo XVIII a ideya d'o flochisto (un elemento semblant a o fuego que se libera mientres a combustión) s'usó para describir as propiedatz aparents d'os cambios que a materia experimentaba quan se cremaba. A causa d'o suyo dominio de l'anglés, latín y francés, Marie-Anne, realizó traduccions de cuantos treballos sobre flochisto pa que o suyo esposo los leyese. Prebablement a suya traducción mas important haiga estau l'Asayo sobre Flochisto de Richard Kirwan, traduciu y de vez criticau por Madame Lavoisier, con notas a o piet en a quala puntualizaba as errors quimicas d'o treballo. Tamién tradució obras de Joseph Priestley, Henry Cavendish y atros investigadors, que resultoron un aporte inestimable pa Antoine. En o caso d'o flochisto, estió a traducción de Marie-Anne a que lo levó a la convicción que a hipotesi yera incorrecta, o que de vez l'orientó en os suyos estudios sobre a combustión y o suyo escubrimiento d'o gas oxicheno.
Gaia (observatorio)
thumb|L'observatorio Gaia. Gaia ye un observatorio espacial d'a ESA que fa astrometría, ye decir medir as posicions, as distancias y los movimientos d'as estrelas. Estió lanzau en aviento de 2013 y ye fendo lo mayor y mas preciso catalogo d'o espacio con mil millons d'obchectos astronomicos. Se troba a 1.5 millons de km d'a Tierra en o punto de Lagrange L2 d'o sistema Tierra-Sol en una orbita Lissajous.
Premio Sakharov
O Premio Sakharov ta ra Libertat d'Esmo, conoixito a sobén como Premio Sakharov, ye un premio establito en 1988 por o Parlamento Europeu ta premiar a personas y organizacions que bi ha adedicato a suya vida ta ra esfensa d'os dreitos humans y as libertatz. O premio ye adedicato a o scientifico y disident sovietico Andrei Sakharov y tién asignata una cantidat de 50.000 €.
Premiatos
right|thumb|[[Nelson Mandela, o primer ganador chunto con Anatoly Marchenko]]. right|thumb|[[Aung San Suu Kyi, premiato en 1990, con o suyo premio en 2013.]] thumb|L'organización premiata en [[2005 estioron as Damas de Blanco, amostrando o suyo premio en L'Habana, Cuba.]] right|thumb|Doctor [[Denis Mukwege, premiato en 2014.]] right|thumb|[[Raif Badawi, premiato en 2015.]]
Aiegi
Aiegi (Aiegi en basco, Ayegui en castellano) ye un municipio de Navarra, en a merindat d'Estella, comarca de Tierra d'Estella Oriental y partiu chudicial d'Estella.
A suya población ye de 1.667 habitants (2009), en una superficie de 9,61 km² y una densidat de población de 173,47 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Aiegi se troba situata a 489 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 45,5 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra, y de 2 km d'Estella, a capital d'o suyo partiu chudicial, d'a suya comarca y d'a suya merindat.
Alcubillas
Alcubillas ye un municipio d'a provincia de Ciudad Real, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 619 habitants (2007), en una superficie de 47,46 km² y una densidat de población de 13,04 hab/km².
Günter Grass
Günter Grass, naixito de Danzig (Ciudat Libre de Danzig) o 16 d'octubre de 1927 y muerto o 13 d'abril de 2015 en Lübeck (Schleswig-Holstein, Alemanya), fue un escritor, poeta y pintor alemán en luenga alemana, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura y o Premio Prencipe d'Asturias d'as Letras en 1999. Ye d'orichen caxubo por parte de mai.
Eslau eclesiastico antigo
Lo eslau eclesiastico antigo u eslavón antigo (anque no ye correcto tamién ye dito bulgaro antigo y macedonyo antigo) ye a primera luenga eslava con caracter literario, desarrollada d'o dialecto eslau de Tesalonica por os misioners bizantins d'o sieglo IX, santos Cirilo y Metodio.
A partir de l'uso d'o eslau eclesiastico adaptando la pronunciacion y la ortografía de cada país y cambiando ciertas palabras y expresions antigas u escuras por os suyos sinominos vernaculos apareixió l'eslau eclesiastico, con dos variants:
Tozal d'en Querol
Lo tozal d'en Querol ye un pico de 782 m d'altaria situau en la serreta d'el Corral Nou entre los termins municipals de Bezeit y Val de Robres (Matarranya, Teruel).
Cheolochía
Ye formau por calsineras y dolomías de lo Churasico inferior (Lias) de la formación Cuevas Labradas (Hettanchián) que descansan sobre la formación Cortes de Tajuña (Hettanchián-Sinemurián-Pliensbachián) y fan part de lo mesmo cabalgamiento que la sierra de l'Arca, despartida de la serreta d'el Corral Nou por una foz fluvio-karstica escarvada por lo río Matarranya.
Toponimia
L'oronimo tossal d'en Querol ye formau a partir d'un apelliu que sigue a un articlo personal en, derivau de lo latín DOMINUS y cognato de l'aragonés don. Este articlo no conserva l'actual catalán nordoccidental local, pero que s'emplegaba en la baixa Edat Meya tanto en catalán nordoccidental como en part de l'aragonés, por eixemplo en l'aragonés de las Comarcas Churras.
Weisham (Traunreut)
Weisham ye un lugar d'o municipio de Traunreut en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
GR 99
O GR 99 u Camín Natural de l'Ebro ye un sendero de gran recorrito d'Espanya que recorre a compleganza d'o río Ebro dende o suyo naximiento en Fontibre dica la suya desembocadura en o delta de l'Ebro.
En un total de 42 etapas y 1.280 km, d'os que 315 en 8 etapas son en Aragón, trescruza Cantabria, Castiella y Leyón, A Riocha, País Basco, Navarra, Aragón y Catalunya. Pasa por un Parque Natural, cinco reservas, 6 enclaus naturals, 3 arias naturals singulars, dos espacios RAMSAR (Humidals d'Importancia Internacional) y cuantos ZEPA (Zona d'Especial Protección t'Aus) y LIC (Puesto d'Intrés Comunitario).
Actualment nomás bi ha senyalizato un chicot trampo en Aragón que pasa por as siguients localidaz:
Zaragoza - A Cartuixa - Lo Burgo d'Ebro - Pina d'Ebro.
Golpe d'estau
right|thumb|250px|Crema de libros en [[Chile por os soldaus de l'Exercito chileno l'11 de setiembre de 1973 dimpués d'o golpe d'estau militar d'Augusto Pinochet.]] right|thumb|250px|[[Tanques de l'Exercito polaco en o golpe d'estau de 1926 de Józef Piłsudski en Polonia.]] Un golpe d'estau (traducción dreita en todas as luengas d'o francés coup d'État) ye a presa d'o poder por un grupo de poder, por dencima d'a lechimitidat institucional en ixe estau, ye decir, as normas legals ta a succesión politica en o Gubierno d'o país.
No ye un motín, ni una revuelta ni una revelión ni una revolución ni una guerra civil, encara que tien elementos d'istos atros conceptos.
Si l'orichen d'o golpe ye en o propio grupo que controla o poder en o país, se diz que ye un golpe de palacio, en referencia a la manera que d'antis mas en bellas monarquías absolutas cambeyaba o Gubierno d'o reino, por impulso d'o propio rei.
A sobén, os autors d'o golpe gosan tener armas ta imponer-se, ye decir, son os militars u miembros d'as Fuerzas Armadas; se charra asinas d'un golpe d'estau militar.
Alhambra (Ciudad Real)
Alhambra ye un municipio d'a provincia de Ciudad Real, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1168 habitants (2007), en una superficie de 580,25 km² y una densidat de población de 2,01 hab/km².
John Travolta
John Travolta (nombre artistico de Jonathan Joseph Travolta), naixito d'Englewood (Nueva Jersey) o 18 de febrero de 1954, ye un actor, cantaire, y productor cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1960, que se fació popular por as suyas cintas Saturday Night Fever (1977) y Grease (1978), encara que con una luenga carrera cinematografica dimpués, encluyendo-ie cintas como Pulp Fiction (1994).
Districto de Perpinyán
O districto de Perpinyán (en catalán districte de Perpinyà, en francés arrondissement de Perpignan) ye un districto d'o departamento francés d'os Pireneus Orientals (en francés Pyrénées-Orientales), en a rechión d'Occitania. Se divide en 12 cantons y 39 municipios u comunas. A capital d'o districto ye a prefectura de Perpinyán (en francés Perpignan).
John Travolta
Premios
L'actor Travolta fue nominato en 1977 a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta Saturday Night Fever, dirichita por John Badham. Recibió a suya segunda nominación a iste mesmo premio por a suya interpretación en a cinta Pulp Fiction, dirichita por Quentin Tarantino.
Cabra (Cordoba)
Cabra ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'a Subbética y capital d'o partiu chudicial d'o suyo nombre.
A suya población ye de 21.087 habitants (2007) en una superficie de 229,09 km², con una densidat de población de 92,05 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cabra ye situata a 452 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 72 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia.
Toponimia
O toponimo no tien relación con a craba, cabra en castellano, y deriva d'o toponimo Igabrum trasmeso por os romanos. Por ixo o chentilicio d'os suyos habitants (en castellano) ye egabrenses.
Mannus
En a mitolochía chermanica Mannus yera o fillo de Tuisto, y pai de toz os humans. O nombre de Mannus significa 'hombre', y provién d'a radiz protochermanica *mannaz (persona)/*man- (man), relacionato con o sanscrito "manu-" (prochenitor d'os humans t'os hindús).
Mitolochía chermanica
Mannus yera o primer humán a existir. Tenió tres fillos. Os suyos fillos yeran os creyadors d'as tres principals tribus chermanicas primitivas. Seguntes Tacito, os nombres d'estas tribus chermanicas, en función d'o suyo parentesco con Mannus, son:
Mitolochía escandinava
Mannus puet ser contimparato a Bor y os suyos fillos pueden ser presos como Odín (Irmin), Vili (Ing) y Ve (Istaev).
Ernst Mach
Ernst Mach, naixito de Chirlitz (Bohemia, Imperio Austriaco, hue parte de Brno en a Republica Checa) o 18 de febrero de 1838 y muerto en Múnich (Bavera, Imperio Alemán) o 19 de febrero de 1916, estió un fisico y filosofo austriaco.
Taifa de Sevilla
Dominoron toda Andalucía occidental, o sud de Portugal y a Murcia, pero debito a los tributos que heban a pechar a lo rei de Castiella se enfebleixió. Desapareixió en 1091, dimpués que clamasen a los almurabitz pa que los esfendesen debant os abances d'a reconquiesta castellana, que heba plegato ta Toledo.
Siemens Arena
O Siemens Arena ye o prencipal pavillón esportivo d'a ciudat de Vilna (Lituania). Ye a seu d'o club de baloncesto BC Lietuvos Rytas y estió seu d'o Eurobasket 2011 chugando-se-ie os partius d'a segunda ronda.
Katie Bouman
Katie Bouman ye una incheniera electrica y scientifica d'ordinadors especializada en o campo d'a imachen computerizada. Ella ha desenvuelto un algorismo conoixiu como Continuous High-resolution Image Reconstruction using Patch priors (CHIRP) que sirvió pa obtener en abril de 2019 a primera imachen en a historia d'un forau negro.
thumb|Imachen d'o forau negro en M87.
Sufixo -oso
O sufixo -oso ye un sufixo indicador de qualidat present en l'aragonés derivau d'o sufixo latín -ŌSSU, que indica "que tien de". Se puet fer servir pa creyar adchectivos calificativos a partir de substantivos, encara que a sobén estos adchectivos se substantivan. Tamién se fa servir pa nombrar puestos a on abunda muito una planta u pa nombrar formacions vechetals, d'astí que se trobe muito en toponimia. En toponimia a vegadas se troba a suya variant -uso, -usa, producto d'una antiga metafonía.
Anestesia epidural
thumb|250px|Anestesia epidural reyalizada pa un parto. Puet observar-se o [[catéter insertau. A zona ha estau acotraciada con tintura de yodo.]] L'anestesia epidural u anestesia peridural ye a introducción d'anestesico local en o espacio epidural, bloqueyando asinas as terminacions niervosas en a suya salida d'o miollo espinal. Por lo tanto, a suya distribución será metamerica, ye decir, s'anestesiará a zona d'o cuerpo que corresponde a os niérvols que han estau alcanzaus por l'anestesico local inchectau.
Se considera lenguache coloquial abreviar a exprisión como epidural (por eixemplo "meter a epidural").
Historia
O neurologo estausunidense James Leonard Corning (1855-1923) estió o primero en reyalizar un bloqueyo neuraxial en 1885 quando inchectó 111 mg de cocaína en o espacio epidural d'un voluntario. En 1921 o ciruchano militar aragonés Fidel Pagés (1886–1923) la desarrolló convertindo-se asinas en o inventor d'ista tecnica, d'alcuerdo a la sociedat scientifica internacional. Amás desarrolló l'anestesia lumbar epidural d'inchección unica que dimpués popularizó o ciruchano italiano Achille Mario Dogliotti (1897–1966). O primer uso d'una anestesia de cabal contino mientres un parto estió en 1942 y fue desarrollau por Robert Andrew Hingson (1913-1996) y Waldo B. Edwards. En 1947, o cubano Manuel Martínez Curbelo (1906–1962) describió a colocación d'un catéter lumbar epidural.
Indicacions
O suyo uso más común ye pa bloqueyar a dolor mientres o parto, encara que tamién se fa servir en intervencions quirurchicas como operacions d'as garras, pelvis u chenitals.
En o parto
L'analchesia epidural permite l'alivio d'a sensación de dolor mientres o parto y rebaixa o livel d'ansiedat d'a mai. Tamién posibilita tecnicas instrumentals (fórceps u ventosa) sin que siga menester aplicar atra mena d'anestesia.
Contraindicacions
L'anestesia epidural ye contraindicada en os casos de parto en os que a dilatación ye masiau abanzada, en os casos de tatuaches en a zona lumbar en función d'a suya localización y en pacients que sufren qualques malautías como obesidat u cardiopatías.
Teoría de conchuntos
thumb|300px|[[Diagrama de Venn que amuestra un conchunto A contenito en atro conchunto U y a suya diferencia .]] A teoría de conchuntos ye una división d'as Matematicas que estudea os conchuntos. O primer estudio formal sobre o tema fue realizato por o matematico alemán Georg Cantor, Gottlob Frege y Julius Wilhelm Richard Dedekind en o sieglo XIX y dimpués reformulata por Zermelo.
Anestesia epidural
Tecnica
L'anestesia peridural se reyaliza a traviés de cuantas tecnicas. Todas ellas consisten en a busqueda d'o espacio epidural. Iste ye un espacio virtual que se troba por difuera d'a duramadre. Por meyo d'anestesia d'a piel en o puesto de punción, se i fica una agulla conectada a una xeringa con poca resistencia plena d'aire u augua. Se va ficando l'agulla y se va pretando l'embolo d'a xeringa. Mientres se travesa musclo u ligamentos se produce una resistencia en pretar l'embolo. En plegar ta o espacio epidural ista resistencia desapareixe y permite eslimbiar l'aire u l'augua. Isto ye o signo de que s'ha arribau ta o espacio epidural. En iste puesto se mete o farmaco que se va a administrar y o catéter si cal.
L'anestesia epidural ye indicada pa reyalizar aquellas intervencions en abdomen, más que más a livel infraumbilical, como son esvinzaduras, intervencions en testiclos, vuixiga u partos. L'apendicitis que corresponde a ista zona no ye una buena indicación ya que, encara que a piel si corresponde a la zona, l'apendiz y o bodiello adchacent son innervaus por niérvols de livels superiors a la zona anestesiada y, en traccionar o bodiello, puet producir-se dolor.
Una modificación d'ista tecnica pende en ficar un catéter en o espacio epidural por o que se pueden reinchectar farmacos, u bien instaurar una perfusión pa producir una anestesia contina y prolongada, útil pa intervencions luengas u pa analgesia postoperatoria. Os farmacos que s'inchectan en o espacio epidural son cuantos, pero más que más son os anestesicos locals. Istos producen un efecto en función d'a dosi administrada. En chicotas dosis bloqueyan as fibras que transmiten a dolor. A más altas dosis producen bloqueyo de l'actividad muscular y una paralisis. Y a mayors dosis encara un bloqueyo sensitivo. Atros farmacos emplegaus son diferents derivaus morfinicos. En l'actualidad s'han publicau cuantos treballos sobre a inchección de diferents farmacos por vía peridural como a clonidina u a ketamina, farmacos d'utilización endovenosa pero que s'ha visto que tamién actúan a livel d'a fibra niervosa. L'asociación por vía epidural de dos farmacos potencia l'acción d'os dos minimizando os suyos efectos segundarios en permitir reducir a dosi.
Teoría de conchuntos
O concepto de conchunto ye intuitivo y poderba definir-se como una "colección d'obchectos"; asinas que, se puet parlar d'un conchunto de personas, ciudaz, gafas, lapicers u d'o conchunto d'obchectos que bi ha en un inte dencima d'una mesa. Un conchunto ye bien definito si se sape si un determinato elemento perteneixe u no a lo conchunto. O conchunto d'os boligrafos azuls ye bien definito, porque en veyer un boligrafo se puet saper si ye azul u no. O conchunto d'as personas altas no ye bien definito, ya que en veyer una persona, no siempre se puet decir si ye alta u no, u puet haber-ie distintas personas, que opinen si ixa persona ye alta u no'n ye. En o sieglo XIX, seguntes Frege, os elementos d'un conchunto se definiban nomás por una u atra propiedat. Actualment a teoría de conchuntos ye bien definita por o sistema ZFC. Manimenos, contina estando prou conoixita la definición que publicó Cantor:
Congregación de Esclavas de María Santísima de los Dolores
A Congregación de Esclavas de María Santísima de los Dolores (en aragonés Congregación d'Esclavas de María Santísma d'os Dolors) ye una cofadría d'a Semana Santa zaragozana. Totas as integrants d'a congregación son mullers, anque o paso d'a Virchen ye levato por hombres, a sobén familia de bellas mullers d'a cofadría.
Historia
A congregación estió establita en 1866 cuan yera arcebispe de Zaragoza Manuel García Gil y dende l'anyo 1867 han participato en totas as procesions d'o Santo Entierro que s'han feito. A primera seu d'a congregación yera o Convento de Santo Domingo anque en 1869 iste se destruyó y habioron de tresladar-se a la Ilesia de Sant Pavlo que contina estando l'actual seu y ye oficialment seu canonica dende l'anyo 1872. mas tardi, en 1898 a congregación dentra en a Orden Servita.
En 1946 s'organiza la primera procesión d'a Soledat y a congregación s'estableixe como filial d'a Sangre de Cristo.
En 1991 se creya la sección de tambors y a procesión d'a Soledat se treslada dende iste anyo ta o Sabado Santo de maitins.
Paso
thumb|250px|Virchen d'a Soledat A Virchen d'a Soledat ye o solo paso d'a congregación en as suyas procesions. Obra de Carlos Palao Ortubia (1867). No leva corona ni alfayas. A suya tunica ye negra con un manto d'azabaches. A cruz y a placa d'a Orden de Capellanías estioron donatas por a reina Isabel II.
Atra imachen d'a congregación que no sale en procesión ye a Virchen d'a Gloria que ye en a Ilesia de Sant Pavlo de Zaragoza.
Uniforme y emblema
Tunica negra, velo negro tapando a cara y que caye por a espalda. En a centura un cordón blanco con tres nugos en un extremo y cuatro a l'atro, simbolizando os siet dolors d'a Virchen María. Os complementos de l'habito son guants, zapatos y calzas negras.
As integrants d'a sección de tambors y os portiadors d'o paso d'a Virchen leban tercerol negro en a capeza con o emblema d'a congregación.
Punta de Val d'Ascones
A punta de Val d'Ascones u tamién conoixida como plana de los Ascones (en castellano Valdeascones) ye un mont de 1.380 metros d'altaria, situau en a sierra de Moncayo, en a provincia de Zaragoza.
Congregación de Esclavas de María Santísima de los Dolores
Uniforme y emblema
L'emblema d'a congregación ye o Corazón de María en plata sobre fundo negro y trescruzato por una espata.
Weisbrunn (Traunreut)
Weisbrunn ye un lugar d'o municipio de Traunreut en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Cruzadas
thumb|250px|Caballers cruzaus. As cruzadas estioron una serie de campanyas militars, pelegrinacions armadas y asentamiento de reinos cristianos, que lo suyo obchectivo estió recuperar lo control d'as tierras perdidas debant de l'abance musulmán. A sobén fuoron feitas a requesta d'o Papato, y que escayeixioron entre os sieglos XI y XIII, contra os musulmans ta a conquista de Tierra Santa.
Primera cruzada
A Primera cruzada encetó lo complexo fenomeno historico de campanyas militars, pelegrinacions armadas y asentamiento de reinos cristianos, que lo suyo obchectivo estió recuperar lo control d'as tierras perdidas debant de l'abance musulmán. En a primera cruzada, en 1096, os cruzaus consiguen vencer a os turcos, trescruzar Anatolia y plegar dica Siria, os bizantins ocupan un tercio d'Anatolia.
A o Papa Gregorio VII se debe a idea de que os paises cristianos se unisen ta luitar contra o común enemigo relichioso que yera o Islam. Finalment predicación d'Urbán II prencipio una cruzada formada por multitut de chent humilde, endrezata por o predicador Pero o ermitán. Iste grupo formó a clamata cruzada d'os probes.
O 15 de chulio de 1099 fue presa Cherusalem dimpués d'un setio de cinco semanas. Os principes cruzaus se repartioron os territorios conquiestos y fundoron bels estatos feudals asignando feudos menors a los suyos vasallos.
Segunda cruzada
150px|thumb|dreita|O papa [[Eugenio III convocó la Segunda Cruzada a traviés d'a suya bula Quantum praedecessores.]]
La Segunda Cruzada estió convocada en 1145 en respuesta a la reconquista d'o condado de Edesa un anyo dinantes. Edesa estió lo primero d'os estaus fundaus por la Primera Cruzada, pero fue tamién lo primero en cayer. La Segunda Cruzada fue convocada per lo papa Euchenio III per medio da suyo bula Quantum praedecessores. Per primera vegada as cruzadas contoron con o liderazgo de cuantos reis europeus.
Ista empresa militar se realizó mientres los anyos 1147 y 1149 dirichida por l'emperador Conrado III y por Loís VII de Francia baixo la influencia de Bernal de Claraval. Os cruzaus aplegoron dica Tierra Santa por mar y no podioron vencer a resistencia turca en Anatolia prencipalment por circunstancias politicas.
Tercera cruzada
A Tercera Cruzada tamién conoixida como a Cruzada d'os Reis, estió un intento d'os liders europeus pa reconquerir Tierra Santa de mans de Salah ad-Din Yusuf ibn Ayyub, conoixiu como Saladín. Estió un exito parcial, pero no plegó a lo suyo zaguer obchectivo, a conquiesta de Cherusalem.
En 1176 os bizantins, que yeran reconquerindo Anatolia topetan con a resistencia d'o soldanato turco de Konya (antiga Iconium).
A tercera cruzata s'esgalla en dos brancas, l'emperador Frederico I Barbarroya pasa por l'Imperio Bizantín, ye vencito por os turcos y muere afogato en 1190. Felipe Augusto y Ricardo Corazón de Lión prenen a vía maritima y conquieren Chipre en 1191-1192.
Cinquena cruzada
L'emperador Frederico II d'o Sacro Imperio Romano Chermanico organizó una expedición que arribó en Sant Chuan d'Acre. Fació un pacto con o soldán El Kamil obtenendo Cherusalem, Betlem y Nazareth.
Seisena cruzada
O rei Loís IX de Francia organizó una expedición contra o Echipto, y dimpués de prener Damiata en l'anyo 1249 fue esconfito en Mansura y feito preso. Habioron de pagar un alto rescate. Dimpués de fer fortificar Sant Chuan d'Acre o rei torna ta Francia en l'anyo 1254.
Setena cruzada
En l'anyo 1270 bi ha una cruzada contra Túniz con a intención de recristianizar ixa tierra. Una epidemia fa morir a muitos cruzaus y a lo mesmo rei de Francia.
Zaguera presencia d'os cruzaus
Os mamelucos conquieren Sant Chuan d'Acre en l'anyo 1291 y os cristianos han d'evacuar Tiro, Beirut y Sidón. Encara se mantendrá un estato cruzau en Chipre, que cayerá en mans d'a Republica de Venecia, y la presencia de los hespitalers en Rodas dica l'anyo 1523.
Consecuencias linguisticas
Cambioron as denominacions de grupos relichiosos entenditos como etnoconfesionals.
Os musulmans diciban francos a los cruzaus, y talment con este mesmo sentito son mencionatos os cruzaus en a "Cronica de Morea":
D'esta traza si os cristianos yeran conoixitos como rumís, dimpués fuoron conoixitos como "francos" por l'orichen frequent francés d'os cruzaus.
O termin sarracín, que yera como os cristianos deciban a los arabes pasó a servir pa designar a toz os musulmans.
Os caballers que participoron en as cruzadas conoixioron en part l'antroponimia arabe y una vegata tornatos a casa a beluns encara lis feba goyo y la transmitiban. D'esta traza en Navarra bi habió un noble que se deciba "Saladín". Tamién asinas se preba d'explicar o toponimo Tiebas en o municipio de Tiebas-Muru Artederreta.
Districto de Prada
O districto de Prada (en catalán districte de Prada, en francés arrondissement de Prades) ye un districto d'o departamento francés d'os Pireneus Orientals (en francés Pyrénées-Orientales), en a rechión d'Occitania. Se divide en 4 cantons y 123 municipios u comunas. A capital d'o districto ye a subprefectura de Prada.
Canyizar de l'Olivar
Canyizar de l'Olivar (Cañizar del Olivar en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Teruel, situato en a comarca d'as Cuencas Meneras.
A suya población ye de 106 habitants (2008) en una superficie de 18,5 km², con una densidat de población de 5,73 hab/km².
Cheografía
Ye situato a lo norte d'a Sierra de Sant Chust, chunto a lo río Estercuel, en o fondón d'a val, a 954 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 102 km de Teruel, a capital d'a suya provincia..
Bi ha menas de lignito (a Cañizara y a Manolita). En o suyo termin se troba o despoblato d'a Mezquitiella.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con La Zoma, Cabra, Torre de las Arcas, Estercuel y Gargallo.
Historia
Prene o nombre por o monesterio mercedario de Santa María de l'Olivar, que ye en o termino d'Estercuel. En as zagueras anyadas i ha habito un conflicto por l'augua d'una fuent con o lugar d'Estercuel con gran resonancia periodistica.
Curiosidaz
En Canyizar de l'Olivar ye a sola astacifactoría d'Aragón.
José Pardo Sastrón
José Pardo Sastrón estió un botanico baixoaragonés y farmaceutico en bels lugars de lo Baixo Aragón.
Ye naixito de Torrociella d'Alcanyiz en 1822. Morió en Val d'Algorfa en 1909.
Estió colega y colaborador de Francisco Loscos y Bernal.
Pietro Perugino
Pietro Perugino (Pietro di Cristoforo Vannucci), naixito de Città della Pieve (Estatos Pontificios, hue en a provincia de Perugia, Umbria, Italia) o 1448 y muerto en 1523 en Perugia (Estatos Pontificios, hue provincia de Perugia, Umbria, Italia), estió un pintor italiano d'o Renaiximiento.
Bilbo Baggins
Bilbo Baggins (traduciu en castellano como Bilbo Bolsón y en catalán como Bilbo Saquet) ye un personache ficticio creyau por J.R.R. Tolkien pa la suya novela O Hobbit y interpretau en cintas per Martin Freeman y Ian Holm.
Bilbo Baggins ye trigau per o mago Gandalf pa aduyar a Thorin y a suya colla de nanos a recuperar o suyo fogar y tresoro ancestral, que ha estau incautau per o dragón Smaug. Bilbo encomienza en O Hobbit como un ser timido y amant d'a comodidat, y a traviés d'as suyas aventuras creix dica convertir-se en un miembro util y inchenioso d'a busca.
Albin Lermusiaux
Albin Lermusiaux naixiu de Noisy-le-Sec, Isla de Francia o 9 d'agosto de 1874 y muerto en 1940 estió un atleta y tirador esportivo francés, que compitió en os Chuegos Olimpicos d'Atenas 1896 qualques prebas d'atletismo, y tiro olimpico. O suyo equipo estió o Racing Club de France d'a ciudat de París.
En los Chuegos Olimpicos partecipó en tiro olimpico aconseguindo una puntuación y una posición desnocida encara que s'estima que quedó alredor d'os tretze primers. Tamién partecipó en participó en tres prebas d'atletismo; la primera estió los 800 metros lisos y anque ganó la suya serie de clasificación decidió no participar pa reservar fuerzas pa la siguient preba que yeran los 1.500 metros lisos y con final directa sin de series de clasificación. Aconsiguió una tercera posición y medalla de bronze, anque fue en o primer puesto la mayor parte d'a cursa y nomás en os zaguers metros estió superau per Teddy Flack (Australia) y Arthur Blake (Estaus Unius). Finalment estió uno d'os 17 corredors que prencipioron a cursa d'a maratón pero no consiguió terminar a cursa retirando-se aproximadament en o km 32 a falta de 10 km pa rematar.
En competicions nacionals cal destacar que fue campión de Francia de campo a traviesa en l'anyo 1895, y de 1.500 m.l. en 1896, tamién aconsiguió os récors d'Europa y de Francia de 1.500, 3.000 metros lisos y la milla.
Anque aconsiguió una sobrebuena vita esportiva en l'atletismo Lermisiaux mientres a suya vita estió muito mas vinculau a o tiro, fue fundador d'a USTC (Union des Sociétés de Tir de France) organización precursora de l'actual Federación Francesa de Tiro y tamién miembro d'o comité organizador d'as prebas de tiro en os Chuegos Olimpicos de París en 1900, posteriorment fue directiu d'a Federación Internacional de Tiro Esportivo mientres d'os etapas, 1907-1911 y 1924-1927.
Castèthnau d'Anglés
Castèthnau d'Anglés (Castèthnau d'Anglés en occitán, Castelnau-d'Anglès en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Pardiac-Ribèra Baisha.
A suya población ye de 92 habitants (2007) en una superficie d'11,94 km², con una densidat de población de 7,71 hab/km².
Almadenejos
Almadenejos ye un municipio d'a provincia de Ciudad Real, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 102,88  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Calasparra
Calasparra ye un municipio espanyol situato en a Rechión de Murcia, comarca d'o Norueste y partiu chudicial de Caravaca de la Cruz.
A suya población ye de 10.569 habitants (2008), en una superficie de 193,00 km² y una densidat de población de 54,76 hab/km².
Cheografía
A localidat de Calasparra se troba situada a 350 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 78 km d'a ciudat de Murcia, a capital d'a Rechión de Murcia.
Aliaguilla
Aliaguilla ye un municipio castellanomanchego, situau en a provincia de Cuenca y comarca d'a Serranía Baixa.
A suya población ye de 674 habitants (2017), en una superficie de 103,80 km² y una densidat de población de 6,49 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Aliaguilla se troba situada a 1.090 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. Part d'o suyo termin municipal se situa en a sierra de Mira.
Galo Ponte y Escartín
Galo Ponte y Escartín, naixito de Zaragoza (Aragón) o 22 de marzo de 1867 y muerto en Madrit (Espanya) o 24 d'agosto de 1943, estió un avogato, chuez y politico aragonés.
Mientres a suya chestión, creyó a nueva garchola de Torrero en Zaragoza; restauró o Palacio d'os Luna, seu de l'Audiencia Territorial de Zaragoza (hue, Tribunal Superior de Chusticia d'Aragón); y incluió l'Apendice foral aragonés en o Codigo civil espanyol (7 d'aviento de 1925).
Ruxiada
Ruxiada yera una revista escrita de raso en aragonés que publicaba la Colla de Fablans d'o Sur. Se publicó en Teruel dende agüerro de 1989 dica finals de 1998. Amaneixioron en 26 numeros. Teneba una periodicidat trimestral y costaba 100 pesetas. O suyo consello de redacción yera constituyíu per: Chusé María Cebrián Muñoz, Chabier de Jaime Lorén, Migalánchel Martín Pardos, Chuse Carlos Rubio Láinez, Carmen Soguero Pamplona, Chorche Chulilla Gazulla y Chusé Lois Martín Linares.
VY Canis Majoris
VY Canis Majoris (XYCMa) ye una estrela hiperchigant roya, amás gran y una d'as mas luminosas conoixidas dica hue, localizata en a constelación de Canis Major. Anque ha habiu muita controversia con respecto a la suya grandura, as zagueras investigacions con o Telescopio Espacial Hubble han contrimostrau que ye clarament una hiperchigant roya como os cientificos temeban. Antimás tien un radio entre 1.800 y 2.600 radios solars y ye a una distancia d'1,5 kilopársecs (kpc), bels 5.000 anyos luz aproximadament.
Se creye que VY Canis Majoris puede convertir-se en una supernova dentro d'unas 3.200 anyatas ya que como estrela superchigant a suya vita ye muito curta y cuan plegue l'inte d'a supernova se creye que puede formar-se un forato negro.
Ista estrela ye a primera en toz os rankings d'estrelas superchigants competindo con atras superchigants como: WOH G64, VV Cephei, KW Sagittarii, Betelgeuse, Antares u Aldebarán. Antimás en chulio de 2010 bels cientificos britanicos escubrieron una hiperchigant azul clamata R136a1 que ye dica hue a estrela mas masiva de tot l'universo conoixiu.
Almadén
Almadén ye un municipio d'a provincia de Ciudad Real, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 6292 habitants (2007), en una superficie de 239,64 km² y una densidat de población de 26,25 hab/km².
Carcabuey
Carcabuey ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'a Subbética y partiu chudicial de Priego de Córdoba.
A suya población ye de 2.752 habitants (2007) en una superficie de 79,74 km², con una densidat de población de 34,51 hab/km².
Cheografía
A localidat de Carcabuey ye situata a 642 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 96 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia.
José Antonio Dosset Monzón
José Antonio Dosset Monzón estió un farmaceutico y naturalista ixarán que ye naixito en 1857 d'Íxar y morió en 1914 en Zaragoza.
Rechentaba la botica de la carrera Mayor de Zaragoza. Tenió un important papel mientres la epidemia de colera de 1885. Lo suyo succesor estió Manuel Clemente Cid.
Estió socio fundador de lo Colegio Farmacéutico, academico de la Real Academia de Medicina y Cirugía y de la Real Academia de Española de Ciencias Naturales. Tamién estió representant en Espanya de lo Instituto Pasteur de París.
Completó la labor botanica de lo samperín Loscos estudiando las diatomeas, y lo suyo treballo lo afalagoron Ramón y Cajal, Moneva y Puyol y atros intelectuals d'ixas envueltas suyas.
Tamién destacó como aficionato a la fotografía.
Spacelab
thumb|O Spacelab volaba en a bodega de carga d'o transbordador. Spacelab yera un laboratorio scientifico reutilizable d'a ESA que volaba en a bodega de carga d'os transbordadors d'o programa Space Shuttle. I habió 22 misions Spacelab dentre 1983 y 1998 dica que la dentrada en servicio d'a Estación Espacial Internacional fació innecesario lo suyo uso.
Weiher (Traunreut)
Weiher (en bavaro Weiha) ye un lugar d'o municipio de Traunreut en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Castiello de Sibirana
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar de Sibirana ye de 1063, trobando-se recullita en a obra de Dámaso Sangorrín Libro de la Cadena del Concejo de Jaca, en Colección de documentos para el estudio de la Historia de Aragón, XII (Zaragoza, 1931) y documenta as variants Sibrana y ''Siurana.
Contexto historico
Sindembargo, en o sieglo IX ya s'heban producido cambeos en a situación politica, un feito relacionato con o cambeo de dinastía en Navarra, y en a nueva situación ya yera menester devantar-ie de fortalezas, castiellos y torres esfensivas que podesen protecher os territorios cristianos d'as incursions musulmanas, emplegando-se tamién como punto de partita t'as incursions que fesen os cristianos en territorio musulmán.
En iste marco, a prencipios d'o sieglo X, o rei Sancho Garcés I de Navarra optó por protecher os suyos dominios orientals, en a comarca de Sangüesa, val de Roncal, val d'Onsella y partes d'a val d'o río Aragón; ta ixo fació una maniobra prou intresant, que consistiba en a ocupación d'as tucas (y d'a parte alta d'as mesmas vals) d'as sierras de Santo Domingo y Sant Chuan d'a Penya, amás d'a Guarguera (a val d'o río Guarga), y con ixo podeba amás bloqueyar a posible dentrada d'os musulmans enta zonas occidentals d'o primitivo condau d'Aragón, erichito con centro en o nuclio d'a ciudat de Chaca y a cuenca alta d'o río Aragón, amás d'a val d'Echo y a val d'Ansó. Antiparte, ista maniobra li premitiba tamién evitar a expansión enta o sud d'o condau aragonés, fendo amás presión sobre a mesma ciudad de Uesca, que se trobaba en ixas envueltas en mans d'os arabes encara que os suyos chefes teneban tamién buenas relacions con a familia Aznar, titular d'o condau d'Aragón.
Asinas, en una linia contina que s'alacetaba en Vadoluengo (a on hue se troba a ilesia de Sant Adrián de Vadoluengo, a o canto de Sangüesa), se devantoron entre l'anyo 905 y l'anyo 925 os castiellos de Royta, Sibirana, Uncastiello (en l'actual villa homonima), Luesia (en Luesia), Biel (en Biel) y torres fortificatas u torrazas en cuantos atros lugars, como Agüero, Sos, Navardún, Petiella d'Aragón, Liso, Moriello de Galligo, y atros, plegando dica Secrún, hue un despoblato en o termin municipal de Samianigo.
Sindembargo, seguntes diz José Luis Aramendía, recullindo o que se diz en a obra El nacimiento del arte románico en Aragón, d'E. Lorente, F. Galtier y García Guatas, o castiello de Sibirana fue conquiesto por o rei Sancho Garcés I de Navarra en l'anyo 921. Fácil que se tracte en realidat d'una reconquiesta u mesmo d'a conquiesta d'una torre islamica anterior sobre a cuala se devantó l'actual castiello, torre que habría estato conquiesta por os Banu Qasi en 891 seguntes bellas fuents.
Con tot ixo, se logró adhibir a o reino navarro no nomás toz istos territorios, sino que tamién d'o mesmo condau aragonés, continando unitos istos dos países dica a muerte en 1035 de Sancho III o Mayor de Navarra, cuan toz, dende Vadoluengo, pasoron a mans de Remiro I d'Aragón, fillo borde d'o rei Sancho.
En l'anyo 1086, o castiello de Sibirana y o pueblo que se trobaba a o piet facioron parte d'a dote que s'entregó a la reina consort Felicia de Roucy, cuan fació a suya voda con Sancho Remíriz d'Aragón.
Antiparte, o rei Alifonso I d'Aragón atorgó carta de población a Luesia, a on se deciba y desde allí baxando a donde el río Sibrana. Dende 1159 dica 1162 estió baixo a tenencia de Pero López de Luna.
Caracteristicas
Ta o puesto a on devantoron o castiello, que consiste en dos torres unitas por un lienzo conformando una chicota plaza d'armas, esleyoron un promontorio rocoso muit escarpato, con un cinglo sobre o camín, bloqueyando-se asinas de raso o paso por ixe puesto a cualsiquier posible enemigo; amás, podeba emplegar-se como segunda linia esfensiva dezaga d’a linia que formaban os castiellos de Uncastiello y Luesia, apoyando-se en o castiello de Royta, en o de Petiella y en o de Castiliscar por a suya dreita y en os de Luesia y Biel por a suya ezquierda. Antiparte, os musulmans teneban ta fer-lis frent l'important castiello de Sadaba, y tamién as torres esfensivas devantatas en Biota y en Malpica d'Arba, amás d'atras chicotas torres de guaita.
O suministro d'augua potable t'o castiello proveniba d'o cauz d'o barranco que se troba a o piet d'o castiello, y t'os alimentos que yeran de menester se prencipió o cautivo d'as tierras d'arredol, tenendo amás os recursos d'a ganadería, que yera en ixas envueltas a ormino una fuent important de subsistencia.
Acceso
Ta plegar en Sibirana, cal partir d'a pista (hue asfaltata) que dende Luesia porta enta o pozo de Pigalo y contina enta as Penyas de Santo Domingo, Longars y Lobera d'Onsella, prenendo una pista que marcha enta a ezquierda, por o cauz d'o barranco de Sibirana, en dirección a o norueste.
Antiparte, tamién se puet plegar en o castiello a piet, dende Petiella d'Aragón u a traviés d'o GR que dende Sos d'o Rei Catolico marcha enta o castiello de Royta, a traviés d'un camín prou intresant dende os puntos de gollata historico, natural u paisachistico.
Mont Agut
Mont Agut puet estar:
Castiello de Sibirana
As torres y o castiello
As dos torres que conforman o castiello, construitas en estilo romanico, amanixen de frent a o canto mesmo d'o camín que cosiran, devantatas dencima d'una penya a on ye imposible de puyar-ie por a suya versant sud, encara que se accede con muita facilidad dende a suya versant norte.
Ta aproveitar millor a configuración orichinal d'o puesto, o lienzo sud d'a torre oriental se troba devantato parcialment en un nivel inferior a o nivel d'a torre occidental, apareixindo asinas aparentment como mas gran si se fa a mesura de l'altaria d'a edificación, encara que en realidad a suya altaria ye menor. As dos torres son de planta rectangular.
As torres son en perfecto estato de conservación exterior, conservando encara mesmo cuantas d'as suyas almenas.
En estar una edificación funcional d'arquitectura militar, o castiello ye pensato mas que mas ta cumplir finalidaz militars, no fendo asinas muitas concesions a la comodidat. En consecuencia, as uberturas enta l'exterior son muit poquetas, y concebitas nomás que en termins militars en un territorio perigloso en estar territorio de muga.
En a suya versant sud, a torre oriental tién un primer forato estreito, concebito como sayetera, y con una finalidat nomás que esfensiva. Una mica por dencima y un poquet a la dreita se troba tamién una ubertura mas cuadrata, que en iste caso ye concebita no nomás con finalidaz esfensivas, sino que tamién ta iluminar o suyo interior. En ista frontera se troba tamién un desaugüe, que se puet veyer perfectament, y que ha contribuito a desgastar parti d'as piedras picatas inferiors d'a torre, construitas en piedra d'arena encara que muit dura, que ye a piedra que se troba en a comarca y en a cuala se devantan toz y cadagún d'os castiellos, ilesias y edificios civils.
La frontera oriental d'a torre oriental tién nomás que dos sayeteras.
En a suya frontera occidental, a torre oriental tién una puerta en arco de meyo punto con as suyas dovelas perfectament conservatas.
A torre occidental, en a suya versant sud, nomás tién que una sayetera.
En a suya frontera occidental, a torre occidental amuestra una ubertura de buen tamanyo, con os cuatre chicoz foratos ta devantar-ie una superestructura en fusta perfectament visibles.
En a frontera oriental d'a torre occidental se puet veyer una puerta de dentrada con arco de meyo punto, con una piedra tallata de gran tamanyo que cumple funcions de cabecero, y tamién una ventana en a suya parte superior, en a cuala se hi puet veyer tamién os foratos ta devantar-ie superestructuras en fusta.
Sindembargo, no ha plegato dica hue o lienzo que uniba as dos torres, ni tampoco as posibles edificacions exteriors d'o castiello, encara que sí que se conservan bellos repuis de paretz baixo as partes inferiors d’a torre occidental, fácil que ta reforzar a impenetrabilidat d'a edificación esfensiva.
A ilesia romanica de Santa Quiteria
Ista ilesia, fácil que coetania d'o castiello, ye tamién construita en estilo romanico, estando ornamentalment una construcción muit simpla. José Luis Aramendía diz que ye de prencipios d’o sieglo XIII, decindo tamién que s'encluye en o subestilo d'o romanico chaqués.
L'ermita s'orienta enta l'este, tenendo una sola nau, con tellato de vigas de fusta y tella arabe, esboldregato cuasi de raso en os anyos 2000. Fácil que cuan lo devantoron fuese un tellato nomás que en fusta, u puet estar que con un tellato de loseta, como se feba tradicionalment en a comarca y se documenta en construccions parellanas.