cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trasmoz
Trasmoz ye un municipio d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca de Tarazona y Moncayo. A suya población ye de 72 habitants (INE 2004), en una superficie de 18,1 km² y una densidat de 3,98 hab/km².
Cheografía
Ye situato en o semontano de Moncayo.
Toponimia
O toponimo Trasmoz provién d'o latín TRANS- MONTES y representa un eixemplo de formación de plural en aragonés en un aria actualment castellanizata. A seqüencia ye:
Una d'as primeras mencions de Trasmoz ye quan Chaime I d'Aragón donó a lo Monesterio de Veruela unas defesas en diferents localidaz amanatas, y lo veyemos escrito como Trasmonç: O diacritico ç se pronunciaba ts aragonés y castellano medieval, pero que s'ha de leyer /Trasmonts/). Ixe texto ye escrito o 24 d'abril de 1234 en latín medieval pero presenta este y atros toponimos en aragonés.
En o "Libro Chartre" s'escribe Trasmoz u Trasmoç, que s'ha d'interpretar como /Trasmots/.
Mendillorri
250px|thumb|right|Situación de Mendillorri en Pamplon.a Mendillorri ye un barrio d'a ciudat navarra de Pamplona. Ye situato en o sud-ueste de Pamplona y a suya población yera de 11.534 habitants en 2011. A suya fiesta ye o 3 de setiembre.
Fútbol Sala Cadrete
O Fútbol Sala Cadrete, tamién conoixito con o suyo actual nombre comercial Tedreca Cadrete, ye un club de fútbol sala aragonés, con seu en a localidat de Cadret.
Espada com banana
O peixe-espada se talla en trozos y s'apanya con limón, sal, pimienta y allo. De contino, se frie en aceite bien calient, y s'empana u reboza. As bananas se frien ubiertas por o meyo, estando comun freir-las en a mesma freidora que o peixe y en o mesmo aceite
Puet servir-se com trunfas cuetas u con ensalada.
Ramón María del Valle-Inclán
Ramón José Simón Valle Peña, conoixito como Ramón María del Valle-Inclán, naixito de Vilanova de Arousa (Pontevedra, Galicia) o 28 d'octubre de 1866 y muerto en Santiago de Compostela (A Coruña, Galicia) o 5 de chinero de 1936, estió un escritor y poeta gallego en castellano, considerato un escritor d'o Modernismo encara que amanato a la clamata Cheneración d'o 98.
Una d'as suyas obras prencipals estió a serie d'historia novelata Luces de Bohemia.
Tèrcis
A suya población ye de 1.147 habitants (2007) en una superficie de 10,19 km², con una densidat de población de 113 hab/km².
Santa Cruz de los Cuérragos
Santa Cruz de los Cuérragos ye una localidat d'o municipio de Manzanal de Arriba en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 9 habitants.
Calais
Calais (en picardo Calés) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Paso de Calais, en a rechión d'Altos de Francia. Se troba situada en a costa, en un puesto entre o canal d'a Manga y a mar d'o Norte, muit amán d'o cabo Gris-Nez, que ye o puesto de Francia más amanau a la isla de Gran Bretanya. En Calais se i troba o puerto de transporte maritimo de pasachers más important de Francia, en estar o puesto de partida enta Gran Bretanya, y tamién ye o puesto d'a on parte l'Eurotúnel. Ye a ciudat con mayor población d'o suyo departamento, encara que no en ye a suya Capital, que ye Arras.
1 de chinero
Atros países
thumb|right|250px|Mapa de l'antiga [[Checoslovaquia, con os dos nuevos estatos naixitos d'a disolución de Checoslovaquia l'1 de chinero de 1993: a Republica Checa a l'ueste y Eslovaquia a l'este.]]
right|thumb|250px|O rei [[Loís XII de Francia, muerto l'1 de chinero de 1515.]]
Barranco de Fuentmayor
O barranco de Fuentmayor (en castellano Barranco de Fuenmayor) ye un barranco d'o municipio de Samianigo (Alto Galligo).
Naixe en a sierra d'Aineto, pasa por o lugar d'Aineto y desemboca en o río Guarga, afluent d'o río Galligo.
Iguana iguana
A iguana (Iguana iguana (Linnaeus, 1758) ) ye una especie de reptil d'a orden d'os Squamata y familia Iguanidae que ye nativa d'America y se fa servir muito como mascota. Ye herbivora.
Lautinhac
A suya población ye de 258 habitants(2006) en una superficie de 17,77 km², con una densidat de población de 14,52 hab/km².
Aintzila
Aintzila (en francés Aincille) ye un municipio francés, perteneixient a la rechión de Nueva Aquitania, a lo departamento de los Pireneus Atlanticos, en o districto de Bayona y cantón de Montanya Basca. Tradicionalment fa parti de la comarca de Tierra de Cisa en Ultrapuertos.
A suya población ye de 120 habitants (2006) en una superficie de 6,26 km², con una densidat de población de 19,20 hab/km².
Demografía
(fuent: Insee).
Cancro (constelación)
Cancro u Cáncer (en aragonés o cangrillo) ye una d'as constelacions d'o zodiaco, situada entre a constelación de Cheminis a l'ueste y a de León a l'este. A lo norte, se troba la constelacion de Lupo cerbal. A lo sud, a d'o Can menor y la d'Hidra.
A constelación tamién da o suyo nombre a lo tropico de Cancro.
Caracteristicas y obchectos
Ista constelación ye chiqueta y sin estrelas guaire luminosas; α Cancri nomás que tiene una magnitut 4.2. Cancro ye conoixida ta muitos aficionaus a l'astronomía como la constelación an que se troba Praesepe (M44), o presepe u presepera, un carrazo estelar ubierto an bi ye a estrela η Cancri, que puede alufrar-se con uns prismaticos. O Presepe abraca mas d'un grau cuadrau, alufrando-se a simple uello como una luz difusa. Dintro d'o Presepe, encara que dezaga d'éll bien luent, bi ha un grupo de galaxias que perteneix a lo carrazo de Coma-Virgo, visibles que con telescopios meyanos. D'altros obchectos d'o cielo profundo que se troban en Cancro son M67, un carrazo estelar ubierto bien viello, conoixiu dende tiempos antigos, y NGC 2775, una galaxia espiral de magnitut 11.3. En una nueit clara, pueden alufrar-sen a uello en a constelación bellas 50 estrelas. A estrela zeta d'a constelación ye una estrela triple.
Estirac
Estirac ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Cancro (constelación)
Mitolochía
Tamién se diz de Cancro que estió lo puesto ta o Sol acadio d'o Sud, puede estar que per a suya posición ta o solsticio d'hibierno en l'antiguidat. Dimpuesas s'asociaría con o cuatreno mes, duzu, o paso de chunio a chulio en o calendario occidental moderno, y se conoixería como la Puerta Norte d'o Sol.
Estirac
A suya población ye de 101 habitants (1999) en una superficie de 5,21 km², con una densidat de población de 19,39 hab/km².
Cancro (constelación)
Mitolochía
Con tan pocas estrelas, estando istas tan poco luminosas, Cáncer yera a ormino visto como un "Signo Escuro", descrito como negro y sin uellos. Dante en fa referencia en o canto XXV d'o suyo Paradiso:
Historia d'o nombre
O nombre en sanscrito d'ista constelación estió Karka y Karkata; en tamil, Karkatan, y en singalés, Kathaca. Os indios posteriors la conoixioron como Kulira, d'o griego Κολουρος (Koluros), o vocable dato per o filosofo Proclo.
Arato la clamó Καρκινος (Karkinos), nombre que continó con Hiparco y Ptolomeu. A forma latinizata, Carcinus, apareixió en as Tablas Alfonsinas de Toledo. Eratostenes estendilló lo nombre a Καρκινος, Ονοι, και Φατνη (Cangrillo, Burros y Presepe). left|220px|thumb|Representación medieval de Cancro
O nombre de Litoreus (que habita la costa) ye de Manilio y d'Ovidio. Belaltros escritors clasicos en dicen Astacus y Cammarus. Nepa apareix en o De Finibus de Cicerón, y en as obras de Columela, Plauto y Varrón. (Todas tienen o significau de "cangrillo", "pantingana" u "gricha", u "alacrán").
Seguntes Kircher, en o Echipto d'os coptos yera Κλαρια, a Bestia seu Statio Typhonis, o Poder d'a Escuridat. La Lande la relacionó con Anubis, una d'as divinidaz echipcias que gosan d'asociar-se con Sirio.
En o "Libro d'el Trasoro" mencionan cancer en relación a las inundacions d'o río Nilo:
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" lo nombran como cancro:
Saint-Omer (Paso de Calais)
Saint-Omer (en flamenco Sint-Omaars) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Paso de Calais, en a rechión d'Altos de Francia.
Montreuil (Paso de Calais)
Montreuil (en picardo Montreu-su-Mér, en neerlandés Monsterole) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Paso de Calais, en a rechión d'Altos de Francia.
Idioma limburgués
O limburgués (en neerlandés, limburgs; en alemán, limburgisch; en francés, limbourgeois) ye un grupo de luengas francas charradas en Limburgo y Renania, amán d'as mugas entre Belchica, os Países Baixos y Alemanya. L'aria en que se charra forma un cerclo dende Venlo, pasando por Düsseldorf, Aquisgrán, Maastricht, Hasselt y tornando ta Venlo. Ye una luenga rechional reconoixida en os Países Baixos. Ye charrau por alto u baixo 1,6 millons de personas.
L'arte d'a guerra
L'arte d'a guerra u Os tretze capítols (chinés:孫子兵法, pinyin: Sūnzĭ Bīngfǎ, literalment: "Estratechia militar d'o Mayestro Sun") ye un antigo libro chinés que tracta sobre tacticas y estratechias militars. Se creye que fue escrito sobre l'anyo 500 antis d'a nuestra era, representando asinas o tractau militar mas antigo que se conoixe.
Ye obra d'o pensador chinés Sun Tzu (544 aC - 496 aC).
Estió y contina estando estudiato por toz aquells estrategas militars que han dirichito exercitos y encara ye freqüentment emplegato en l'actualidat debito a o feito de que as suyas amostranzas pueden estar aplicatas en muitas atras arias dillá d'o conflictos armatos.
Aplicacions
Mientres a era Sengoku en Chapón, se dició que un daimyo clamau Takeda Shingen (1521-1573) s'heba tornau en quasi invulnerable en todas as batallas sin fer servir armas de fuego debiu a os suyos conoiximientos de L'arte d'a guerra.
O traductor Samuel B. Griffith adhibió un capítol clamau Sun Tzu y Mao Tse-tung do se cita o libro como una influencia ta Mao en belunas d'as suyas obras.
O cheneral Vo Nguyen Giap en fació servir de tacticas descritas en L'arte d'a guerra en a batalla de Điện Biên Phủ obtenendo una important victoria debant de l'exercito francés. A derrota de l'exercito estausunidense en a Guerra de Vietnam fació que a obra de Sun Tzu prenese especial atención por parti d'os teoricos militars americanos. Encara huei ye un libro de referencia ta iste exercito, do se recomienda que as diferents unidaz tiengan un eixemplar ta a estar consultau y ye un documento freqüent de treballo. Ye amás de lectura recomendada a tot o personal militar d'intelichencia y obligatoria t'os oficials d'a CIA.
Citas
200px|thumb|Edición en l'[[idioma tangut.]] Un d'os pasaches d'o libro diz o venient:
Si nomás te conoixes a tu mesmo pero no a o tuyo oponent puedes ganar u perder. Si no te conoixes ni a tu ni a o tuyo enemigo, siempre t'exposas a o periglo.
Isto s'ha traduciu en traza de mazada:
Avrainville (Essonne)
Avrainville ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto de Palaiseau, o cantón d'Arpajon y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 703 habitants, en una superficie de 9,14 km².
Prats de Lluçanès
Prats de Lluçanès (Prats de Lluçanès en catalán y oficialment, Prats de Llusanés en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.
A suya población ye de 2.722 habitants (2009), en una superficie de 13,80 km² con una densidat de población de 197,25 hab/km².
Cheografía
A localidat de Prats de Lluçanès se troba situata a 707 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Aceite
thumb|150px|Aceite d'oliva. thumb|150px|D.O. Aceite Baixo Aragón. Aceite (pron. /a·θei·te/~/a·θai·te/, benasqués /a·'sei·te/) (de l'arabe az-zait, "suco d'a oliva", y iste de l'arameu zayta) ye un termin chenerico ta designar cuantos liquidos d'orichens diversos y hidrofobos (que no se disolven en augua).
Por un regular as aceites tienen acidos grasos insaturatos, como ye o caso de l'aceite d'oliva u l'aceite de chirasol. Eixemplos d'aceites con acidos grasos saturatos son l'aceite de coco y l'aceite de palma.
As aceites que se pueden minchar son lipidos cheneralment d'orichen vechetal u animal, anque un escalfamiento puede esnaturalizar-las, fendo-las no aptas ta o consumo humán.
L'aceite mas común historicament en a dieta mediterrania ye l'aceite d'oliva. En latín se deciba Oleum y d'astí a denominación en aragonés medieval Olio que fue substituyida por l'arabismo az-zait. L'aceite d'oliva virchen s'obtién dreitament molendo y exprimindo as olivas, l'aceite d'oliva refinau s'obtién calentando os repuis d'o proceso anterior y tractando-los con disolvents quimicos.
Atros aceites vechetals, usatos en alimentación son; l'aceite de chirasol, l'aceite de soya y l'aceite de palma
Aceite en Aragón
En Aragón existe a denominación d'orichen d'aceite d'o Baixo Aragón que incluye municipios d'as comarcas de Baixo Aragón, Martín Baixo, Matarranya, Cuencas Meneras, Mayestrato, Baixo Aragón-Casp, Campo de Belchit, Ribera Baixa d'Ebro y Andorra-Sierra d'Arcos
Villanueva del Rosario
Villanueva del Rosario ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 3.356 habitants (2021) en una superficie de 43.96 km² con una densidat de población de 76 hab/km².
James Cook
Realizó tres viaches por l'Oceano Pacifico, en os cuals se describioron con precisión grans arias, muitas islas y costas y fuoron documentatas por primera vegada en mapas europeus.
Os suyos mayors logros estioron o trobo y reclamo ta Gran Bretanya d'a costa este d'Australia, o trobo europeu d'as Islas Hawai y a navegación y mapeyo arredol de Terranova y Nueva Zelanda.
Sohüta
Sohüta (Sohüta en basco, Chéraute en francés y oficialment) ye una comuna d'Iparralde en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón de Montanya Basca y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Sola, en a redolada d'Pettarra.
A suya población ye de 1.104 habitants (1999) en una superficie de 35,26 km², con una densidat de población de 31,31 hab/km².
Cheografía
O territorio d'a comuna de Sohüta ye situato a una altaria meyana de 209 metros sobre o livel d'a mar, con altarias maxima de 558 y minima de 127 metros.
O suyo termin ye trescruzato por o rigachuelo de Lausset y bellos d'os suyos, que desauguan en a Gave d'Aulorón.
Mugas
O municipio de Sohüta muga a lo norte con Berrogaine-Larüntze y Mitikile-Larrori-Mendibile; a lo norueste con Bildoze-Onizepea; a l'este con Ospitalepea; a lo sudueste con Maule-Lextarre; y a lo sud con Barkoxe y Arrokiaga.
Arbutus unedo
Arbutus unedo
L'alborcera (Arbutus unedo), tamién dita modrollera u arbetón, ye un arbusto u arbolet de fuella perén d'a familia d'as ericacias.
Caracteristicas
Creix dica una altaria d'uns 5 a 10 m, rarament dica 15 m. O tallo ye royisco, con crepazas, podendo plegar ta os 80 cm, y la corona ye pompuda y redondiata. As fuellas son brilants, de coda curta, d'un verde escuro, con una largaria de 5 a 10 cm y una amplaria de 2 a 3 cm, y tienen os cantos sarratos. As flors son blancas, rara vez d'un rosato clarizo, acampanatas, con un diametro de 4 a 6 mm.
O fruito ye l'alborza, un lulo amarillenco en primeras y bien royo dimpués, d'1 a 4 cm de diametro, de toque aspro, que matura a l'anyo, ta cuan l'alborcera torna a tener florata. As simients se troban en metat d'o lulo y son chiquetas y de color parda.
Habitat
L'alborcera ye espardita per a rechión mediterrania y per a costa atlantica de l'ueste d'Europa. O suyo habitat natural ye en maticals, costeras, penyons, ecetra.
Usos
thumb|200px|left|Alborzas As alborzas puede minchar-sen; son una mica dulces, anque a suya sabor ye mas bien xasca y granosa. (O vocable latín unedo significa en mincho un).
Tamién pueden fermentar-sen ta quitar-ne bebitas alcolicas.
A crosta s'ha emplegato en medicina natural como diuretico.
Chardinería
L'alborcera ye un arbolet que se veye a ormino en bels parques y chardins per o colorito d'os lulos suyos.
Tolera millor os puestos an fa una mica de calor, ya que son prou sensibles a las chelatas.
Curiosidaz
En o escudo d'a villa de Madrit, i feguran una alborcera y una onsa que se refirma sobre o tronco.
Maquina d'Antiquitera
300px|thumb|Chiquetas piezas de l'antigo mecanismo d'Antiquitera trobato en o fundo d'as auguas d'a [[Mar Mediterrania.]] A maquina d'Antiquitera ye un antigo computador mecanico disenyato ta calcular posicions astronomicas. Fue quitato d'un naufrachio amán d'a isla d'Antiquitera (situata en o sud d'o Peloponeso y nord-este de Creta) en as anyadas 1900-1901 pero a suya complexidat y significación no fuoron entenditos dica cuantas decadas dimpués. Actualment se crei que fue construyito enta part d'o 150-100 aC.
O grau de sofisticación no ye comparable a garra cosa escaicita antis d'os relochers suizos d'o medievo tardano. Obchectos de parella complexidat y manya no apareixioron dica o sieglo XIV, cuan se prencipioron a veyer per primera vegata en Europa mecanismos astronomicos de reloch.
Iste mecanismo ye exposato en a Colección de Bronces d'o Museu Arqueolochico Nacional d'Atenas, acompanyato d'una reconstrucción feita y data a o museu por Derek de Solla Price. Atras reconstruccions son exposatas en o Museu Americano de Computadors (Boceman, Montana), o Museu d'os Ninos de Manhattan (Nueva York), y en Kassel, Alemanya.
Oríchens
O mecanismo ye a mas viella conoixita calculadora cientifica d'o mundo. Contién muitos mecanismos y a vegadas ye estato clamato o primer computador analochico que bi ha. Manimenos, a suya perfecta manufactura suchiere que podría haber tenito un numero de predecesors mientres o periodo helenistico, que encara no s'han trobato. Pareix haber estato construyito sobre teorías de matematicas y astronomía desembolicatas por os astronomos griegos y se crei que fue feito arredol d'o 150-100 aC. Una hipotesi diz que o mecanismo fue construito en l'Academia fundata por l'antigo filosofo Stoico Poseidonio en a isla griega de Rodas, a cual yera por ixas envueltas un puesto important de astronomía y d'incheniería mecanica y que talment, estió l'astronomo Hiparco qui lo disenyó ya que contién un mecanismo lunar que fació servir a teoría suya sobre os movimientos lunars.
Especulacions sobre as suyas funcions
Derek de Solla Price suchirió que podría haber estato exposato a o publico griego, posiblement en un museu u bella Cambra Publica en Rodas. A isla fue conoixita por as exposicions de maquinas mecanicas, particularment, automatas, que pareix que yeran una especialidat d'os rodans.
As prencipals razons en contra de que iste obchecto podese haber estato exposato a o publico son que:
Barranco Forcanyeta
O barranco Forcanyeta (en castellano Barranco Forcañeta) ye un barranco d'o municipio de Samianigo (Alto Galligo).
Maquina d'Antiquitera
Especulacions sobre as suyas funcions
Con tot, bi'n ha tamién razons ta dandaliar d'o suyo emplego en a navegación porque:
Barranco Forcanyeta
Naixe en a sierra d'Aineto, pasa por o lugar de Solaniella y desemboca en o barranco Puzo.
Ballainvilliers
A suya población ye de 3815 habitants, en una superficie de 4,01 km².
Brendan Gleeson
Brendan Gleeson, naixito de Dublín o 29 de marzo de 1955, ye un actor irlandés, activo en o cine britanico y en o cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1990.
En a suya filmografía (con cuantos premios cinematograficos recibitos) se puet destacar bellas cintas como Braveheart (1995, Mel Gibson), Gangs of New York (2002, Martin Scorsese), 28 Days Later (2002, Danny Boyle) u In Bruges (2008, Martin McDonagh).
Alberto João Jardim
Alberto João Cardoso Gonçalves Jardim GC IH (Santa Luzia, Funchal, 4 de febrero de 1943) ye un profesor, avogau, periodista y politico portugués, actual president d'o Gubierno Rechional de Madeira.
Sabón
thumb|250px|Sabón O sabón (d'o latín tardano sapo, -ōnis, y iste d'o chermanico *saipôn ) ye un producto u substancia que se fa servir en a hichiene personal y ta limpiar determinatos obchectos. Actualment, amás, tamién s'emplega ta decorar o escusau. Se puet trobar en pastiella, como polvos u como crema. En sentito estricto, tecnicament existe una gran diferencia entre lo que ye un sabón, un deterchent y un champú.
Santa Eufemia del Barco
Santa Eufemia del Barco ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 244 habitants, en una superficie de 52,18 km² y una densidat de población de 4,68 hab/km².
O municipio lo forman tres nucleos poblacionals: Santa Eufemia del Barco, Losilla y San Pedro de las Cuevas.
Barcelona (Venezuela)
Barcelona ye una ciudat venezolana, capital d'o Estato Anzoátegui y d'o Municipio Simón Bolívar. Ye situada en o nord-este d'o país chunto a la mar Caribe. A suya población ye de 359.984 habitants. Chunto con Puerto La Cruz, Lechería y Guanta forman un aria metropolitana de 700.000 personas (2001).
Arras
Arras (en picardo Aro, en neerlandés Atrecht) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento de Paso de Calais, en a rechión d'Altos de Francia.
Arras yera a capital d'a provincia historica d'Artois.
Jacques Cartier
Jacques Cartier (31 d'aviento de 1491, Sant-Maloù, Francia - 1 de setiembre de 1557), baptizato Jakez Karter, estió lo primer explorador francés en America d'o Norte. Fació tres viaches en 1534, en 1535-1536 y en 1539-1542 pa intentar trobar o paso d'o norueste ta plegar a America y eludir o control establito por os espanyols.
Describió os suyos viaches en Relations, un manuscrito que nomás ha plegau dica los nuestros días en obras publicadas u traducidas cualques anyos dimpués.
Choventut
Os primers anyos d'a suya vida d'a suya vida son poco conoixitos. En 1520 se casó con Catherine, filla de Jacques des Granches, conestable de Sant-Maloù, matrimonio que millora la suya categoría social. Bels historiadors piensan que antis d'o suyo primer viache documentau ya heba plegau dica Terranoba con una campanya de pesca, ya que a rechión yera conoixita por os pescadors bascos y bretons. Atros creyen, basando-se en o suyo conoiximiento d'o portugués y con as cutianas contimparacions con as suyes memorias de viache entre os amerindios de Nueva Francia y os brasilenyos, que talment habió participato en bel viache a Brasil, ye fácil que con Giovanni da Verrazzano (encara que iste no heba explorato mas que l'America d'o Norte y no pas l'America d'o Sud).
Navegant de gran pericia, en 1532 fue presentanto a o rei de Francia por l'abat d'o monesterio d'o Mont-Saint-Michel, y en 1534 Francisco I li mandó que troba-se una rota ta comunicar Europa y Asia por o norte d'America (o clamato «paso d'o norueste»), ta eludir o control establito por os espanyols en aquel continent. Fació tres viaches ta intentar trobar o paso, en 1534, en 1535-1536 y en 1539-1542.
Morió por una epidemia de peste l'1 de setiembre de 1557 en a suya ciudat natal, y ye apedacato en a seu de Sant Vicent de Sant-Maloù.
Santa Eulalia del Río Negro
Santa Eulalia del Río Negro ye una localidat d'o municipio de Rionegro del Puente en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 113 habitants.
J. K. Rowling
J. K. Rowling, nombre artistico de Joanne Rowling, naixita de Yate (Gloucestershire, Sudueste d'Anglaterra, Anglaterra) o 31 de chulio de 1965, ye una escritora y novelista anglesa, muit conoixita por novelas de Harry Potter y Cormoran Strike.
Pleiskirchen
Pleiskirchen (en bavaro Pleiskircha) ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto d'Altötting.
Las Majadas
Las Majadas ye un municipio castellanomanchego, situau en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 339 habitants(2007), en una superficie de 87,25 km² y una densidat de población de 3,89 hab/km².
Toponimia
Majada ye o cognato castellano de l'aragonés "mallata".
San Martín de Unx
San Martín de Unx (en basco San Martin Unx) ye un municipio de Navarra, en a comarca de Tafalla, merindat d'Olit y partiu chudicial de Tafalla.
A suya población ye de 459 habitants (2008), en una superficie de 50,14 km² y una densidat de población de 9,15 hab/km².
Cheografía
A localidat de San Martín de Unx se troba situada a 596 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 28 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.
Hernán Cortés
Fernando Cortés Monroy Pizarro Altamirano, u tamíen dito mas a sobén Hernán Cortés, estió un conqueridor espanyol (Medellín, 1485 – Castilleja de la Cuesta, 1547). Yera fillo d'un fidalgo extremenyo, clamato Martín Cortés. Como atros caballers, o suyo pai lo ninvió a Salamanca, ta que s'educase. Bi estió dos anyadas y, movito por o esprito aventurero, en l'anyo 1504 viachó ta America, a la isla de Santo Domingo, clamata allora "La Hispaniola".
Conquistó y exploró as tierras d'os mayas y os aztecas en l'actual Mexico y estió lo descubridor d'a peninsula d'a Baixa California.
Estió o primer marqués d'o Valle d'Oaxaca.
Amer
Amer ye un municipio catalán situato en a comarca d'a Selva y provincia de Chirona.
Cheografía
A localidat d'Amer se troba situata a 186 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal, trescruzato por o Río Brugent (un afluent d'o río Ter) fan parte os lugars d'Amer, La Costa de Santa Brígida, Grup Solivent, Lloret Salvatge, Palou, Sant Climent d'Amer, Sant Genís, Veïnat de la Jonquera, Veïnat del Colomer y Veïnat del Mont.
Ballancourt-sur-Essonne
Ballancourt-sur-Essonne ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Évry, o cantón de Mennecy y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 7260 habitants, en una superficie de 11,3 km².
Montanya de ro Verde
A montanya de ro Verde (en castellano Montaña del Verde) u pico de ro Verde (en castellano Pico del Verde) ye una montanya de 2.295 metros que se troba en o municipio de Pandicosa (Uesca).
Ye situada debant d'a sierra Tendennera.
Toponimia
O toponimo "O Verde" fa referencia a os praus que se troban en a versant norte a os pietz d'a sierra Tendennera, chustament oposaus a o puerto de Gavín. Asinas mos trobamos en ista zona con o cuello de ro Verde (2.088 m), a montanya de ro Verde, a penya de ro Verde u o rincón d ro Verde.
A denominación reflecta a color verda d'istos praus debant d'as paretz royas u grisas d'os picos que forman a sierra.
Villefranche-sur-Saône
Villefranche-sur-Saône (en francoprovenzal Velafranche) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Roine, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
Argençola
Argençola (Argençola en catalán y oficialment, Argensola en castellano) ye un municipio catalán situato en a provincia de Barcelona y en a comarca de l'Anoya.
A suya población ye de 245 habitants (2010), en una superficie de 47,09 km² con una densidat de población de 5,20 hab/km².
Cheografía
Argençola ye situata a 716 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Carbasí, Clariana, Contrast, La Goda, Els Plans de Ferran, Porquerisses, Albarells y Rocamora.
Demografía
En 1857 encorpora Albarells, Carbasí, Clariana, Porquerisses y Rocamora. Ta os anyos anteriors, o censo ye a suma d'os antigos municipios.
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Marne
Marne ye un departamento d'o norueste de Francia, que prene o suyo nombre d'o río Marne, que tien una compleganza que encluye o territorio d'o departamento. Fa parte d'a rechión de Gran Este.
A suya población ye de 565.229 habitants (1999) en una superficie de 8.162 km², con una densidat de población de 69 hab/km².
Marne estió o escenario de dos batallas. A primera batalla estió o punto d'inflexión d'a Primera Guerra Mundial, en 1914. A segunda batalla se desembolicó cuatre anyos dimpués, en 1918. Antiparte, en a localidat d'Exalons bi habió tamién dos batallas, a batalla d'os Campos Catalaunicos en 274 y amás conoixita batalla d'os Campos Catalaunicos en 451.
Caimodorro
Caimodorro y los suyos cerros s'alzan bells 300–400 m sobre lo cabaixo de la sierra. En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Toponimia
L'oronimo Caimodorro provién de Cabezo Modorro. Bi ha una mención medieval de 1407 como Cabeza Modorra en un texto relacionau con la fixación de mugas entre Molina d'Aragón y Albarracín.
Cheolochía
Caimodorro ye l'altaria mes vistable de la sierra d'el Tremedal, caracterizada por l'afloramiento de los materials paleozoicos de lo "macizo d'el Tremedal", un de los cinco macizos paleozoicos definius por los cheologos en la serranía d'Albarracín.
Bi ha losetas d'edat paleozoica que por meteorización orichinan archilas y que se ven afectadas por la solifluxión. La solifluxión creya lobulos a on se fan las paúls acidas u tremedals.
Vechetación
Predomina la pineta de pin royo Pinus sylvestris. La pineta de pin royo se considera la vechetacion clímax a partir de los 1.600–1700 m d'altaria, por debaixo d'esta cota podría haber estau favoreixida por l'actividat humana a costa de los caixigars de Quercus pyrenaica, y por ixo ye común veyer un matigal d'esta especie de caixigo baixo lo estrato arborio formau por los pins. Los chinebros (Juniperus communis alpina), las estepas (Cistus laurifolius) y aranyoners (Prunus spinosa) tamién i son presents.
Feguras de protección
La superficie de Caimodorro s'incluye en la PIC Pauls d'Oriuela, en la ZEPA Parameras de Pozondón y en la Reserva de Caza de los Montes Universales.
Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1940
Os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1940 yeran os V Chuegos Olimpicos d'hibierno, pero no se podioron celebrar por o prencipio d'a segunda guerra chino-chaponesa en l'anyo 1937.
Liga Espanyola de Baloncesto 1978-79
L'anyada 1978-79 d'a Liga Espanyola de Baloncesto estió a ventena tercera edición de dita competición. Participoron 12 equipos en un grupo unico, chugando toz contra toz con partiu a dople vuelta. Os dos zaguers equipos baixaban directament. Prencipió l'8 d'otubre de 1978 dica o 4 de marzo de 1979. O campión estió, por ventena vegada, o Real Madrid.
Portalada/Belsetán
Ista pachina encara no ha estato creyata. Si charras o dialecto belsetán puez creyar una portalada en belsetán y prencipiar a escribir articlos en iste dialecto.
Barranco Colipera
O barranco Colipera ye un barranco d'o municipio de Samianigo (Alto Galligo).
Naixe en a sierra d'Aineto y desemboca en o barranco Puzo.
Lure
Lure ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de l'Alta Saona, en a rechión de Borgonya-Franco Condau.
Mucho Pan
O Mucho Pan ye un cerro de 1.097 metros d'altaria que se situa en a provincia de Zaragoza.
Trapesonda
Trapesonda (Trapezunte en griego, Trabzon en turco) ye una ciudat d'a costa sudoriental d'a Mar Negra, capital d'a provincia de Trapesonda en Turquía. A suya población ye de 228.826 habitants (2009) en una superficie de 4.685 km², con una densidat de población de 258,70 hab/km². Ha estato historicament una ciudat de población griega dica que por a guerra greco-turca y o tractau de Lausana esta minoría etnica fue forachitata de Turquía. Tamién estió historicament un punto important en o comercio internacional en estar en o camín entre Costantinoble y Persia.
Toponimia
Trobamos mencions a Trapesonda en o "Libro de los Emperadors", en "La Flor de las Ystorias d'Orient" y en o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo":
En chistabín se diz trapisondas a qui ye oportunista, negociant u "ganguero" y se relaciona con este toponimo
Historia
right|140px|thumb|Trapisonda en un mapa antigo d'o [[Caucas, impreso en Londres, arredol de l'anyo 1770.]]
Reischach
Reischach (en bavaro Reischoch) ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto d'Altötting.
Trapesonda
Historia
A población griega de Trapesonda fue forachitada en a suya mas gran part mientres a Guerra Greco-Turca y por aplicación d'o Tractau de Lausana que establiba un intercambio de población entre os musulmans de Grecia y os ortodoxos griegos de Turquía.
Retacía
A retacía ye un tipo de licor que consiste en una infusión a pur de sucos de fruitas y alcohol. I hai cuantas tradicions locals, sobretot en Italia, Aragón, Catalunya, Francia y Suiza.
En Aragón se prepara tradicionalment a lo menos dende lo sieglo XVIII. Perdura sobre tot en as comarcas de Campo de Daroca y de Xiloca. Allí se prepara sobre tot con ciresas de rafal, auguardient, canela, nuez, rama de barza y flor de clavel royo, con distintas variacions seguntes a localidat. A tradición perdura especialment en a localidat de Calamocha.
En Italia, en as rechions de Molise y Abruzos, se diz ratafià,mientres que en Catalunya se conoix como ratafia.
Isòssa
A suya población ye de 425 habitants (2009) en una superficie de 5,32 km², con una densidat de población de 80 hab/km².
Wilhelm Mohnke
Wilhelm Mohnke, naixito de Lübeck (Imperio Alemán, hue Alemanya) o 15 de marzo de 1911 y muerto en Damp (Schleswig-Holstein, Alemanya) o 6 d'agosto de 2001, estió un militant d'o Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei d'Adolf Hitler, fendo parte d'as Schutzstaffel (SS) y d'a Waffen SS. Dentró en a guardia personal d'o dictador, estando uno d'os suyos primers 120 miembros orichinals, y cuan ixa unidat esdevenió a 1ª División SS Leibstandarte SS Adolf Hitler, plegó a mandar-la en a luita, plegando dica o ran de SS-Brigadeführer y Generalmajor der Waffen-SS y partecipando en cuantas batallas d'a Segunda Guerra Mundial, dica rematar en a Batalla de Berlín en os zaguers días d'o Tercer Reich, cuan estió uno d'os zaguers en albandonar o bunker de Hitler en la setiata ciudat de Berlín en mayo de 1945. En rematar a guerra, fue engarcholato en a Unión Sovietica, y mai no fue chuzgato por as actividaz d'as suyas tropas en o Frent Occidental, a on se l'acusa d'estar responsable de mortaleras de presoners de guerra angleses en 1940 mientres a batalla de Francia, canadienses en 1944 mientres a batalla de Normandía y estausunidenses en 1945 mientres a batalla d'as Ardenas.
Barranco Puzo
O barranco Puzo ye un barranco d'o municipio de Samianigo (Alto Galligo).
Naixe en a sierra d'Aineto y desemboca en o barranco Ricau.
Centro Natación Helios (waterpolo)
O Centro Natación Helios Waterpolo ye a sección de waterpolo d'o Centro Natación Helios, club esportivo aragonés con seu en a ciudat de Zaragoza. Chuga en a 1ª División Espanyola de waterpolo.
Portalada/Benasqués
Ista pachina encara no ha estato creyata. Si charras o dialecto benasqués puez creyar una portalada en benasqués y prencipiar a escribir articlos en iste dialecto.
Santa Marta de Tera
Santa Marta de Tera ye una localidat d'o municipio de Camarzana de Tera en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 265 habitants.
Arnegi
Arnegi (en francés y oficialment Arnéguy) ye un municipio francés, perteneixient a la rechión de Nueva Aquitania, a lo departamento de los Pireneus Atlanticos, en o districto de Bayona y cantón de Montanya Basca. Tradicionalment fa parti de la comarca de Tierra de Cisa en Ultrapuertos.
Demografía
(fuent: Insee).
Baulne
Baulne ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Étampes, o cantón de Mennecy y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 1345 habitants, en una superficie de 8,17 km².
Viñuela
La Viñuela ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 2.034 habitants (2021) en una superficie de 27.22 km² con una densidat de población de 75 hab/km².
Jorge Arcas
Jorge Arcas Pena, conoixiu esportivament como Jorge Arcas u simplament Arcas, naixiu de Samianigo o 8 de chulio de 1992 ye un ciclista profesional espanyol que compite con l'equipo espanyol Movistar Team. Principió a suya vita esportiva profesional en 2016 dimpués de competir cinco temporadas en l'equipo amateur Lizarte. Aconsiguió quantas victorias importants en o campo amateur como la segunda etapa d'a Vuelta a Navarra de 2015. En 2017 debutó en la Vuelta a Espanya y en 2021 en el Tour de Francia.
En el anyo 2015 en la Gala de l'Esporte Aragonés estió nominau a o millor esportista aragonés de l'anyo.
Rodas
Rodas ye a isla més gran d'o Dodecaneso. En l'anyo 2001 teneba una población de 117,007 habitants. A suya capital se diz tamién Rodas.
Estió a seu d'a Orden d'o Hespital dende 1309 dica 1522, quan a isla fue conquiesta por os otomans.
Unión Renovadora Asturiana
Unión Renovadora Asturiana (URA) ye un partiu politico rechionalista de centro-dreita asturiano, fundato por Sergio Marqués o 2 d'aviento de 1998.
O suyo actual president dende 2007 ye Javier Lopez Alonso.
Huélamo
Huélamo ye un municipio castellanomanchego, situau en la provincia de Cuenca. La suya población ye de 106 habitants (2015), en una superficie de 79 km² y una densidat de población de 1,34 hab/km².
Historia
En lo periodo andalusí Walmu yera un punto estratechico con un castiello que dominoron temporalment los berbers Banu Zannun.
Enta l'anyo 1172 lo rei Lop cedió Huélamo a lo caballero nabarro Fortín de Tena en pagas por los suyos servicios en la suya guardia personal. Enta l'anyo 1175 Fortín de Tena lo vendió a don Pero Ruíz d'Azagra. Dimpués pasó a depender de lo Reino de Castiella.
Ürrüstoi-Larrabile
Ürrüstoi-Larrabile (Ürrüstoi-Larrabile en basco, Arrast-Larrebieu en francés y oficialment) ye una comuna d'Iparralde en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón de Montanya Basca y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Sola, en a comarca d'Pettarra.
Huélamo
Toponimia
Ye un toponimo d'orichen mozarabe, que se remonta talment a lo latín Ulmus, ("urmo"), con diftongación romance transmesa por l'arabe.
Ürrüstoi-Larrabile
A suya población ye de 105 habitants (1999) en una superficie de 7,56 km², con una densidat de población de 13,89 hab/km².
Demografía
2004: población provisional seguntes o INSEE.
John Hayes
John Joseph Hayes, mes conoixito como John Hayes y como Johnny Hayes, naixito de Nueva York o 10 d'abril de 1886 y muerto en Englewood o 25 d'agosto de 1965, estió un atleta estausunidense que estió campión olimpico en a preba de maratón en os Chuegos Olimpicos de Londres 1908. Tamién ye considerato o primer recordman d'a preba de maratón con una marca de 2h55'18"4 seguntes World Athletics.
Pierre Blanchar
Gustave Pierre Blanchard, d'o suyo nombre artistico Pierre Blanchar estió un actor y director cinematografico francés, naixito o 30 de chunio de 1892 en Philippeville (hue Skikda, Alcheria) y muerto o 21 de noviembre de 1963 en Suresnes (Altos d'o Sena).
Pierre Blanchar recibió en 1935 a Copa Volpi a o Millor Actor d'o Festival Internacional de Cine de Venecia por a suya interpretación de Raskolnikov en a pelicula Crime et châtiment, de Pierre Chenal.
Arnold Schwarzenegger
Arnold Alois Schwarzenegger (Thal; 30 de chulio de 1947), ye un actor y politico austriaco-estatunitense, que estió o 38eno gubernador de California dende o 17 de noviembre de 2003 dica o 3 de chinero de 2011
D'entre a suya filmografía como actor, cal destacar-ne bellas cintas como Conan the Barbarian (1982), The Terminator (James Cameron, 1984), Total Recall (1990) y Terminator 2: Judgment Day (James Cameron, 1991)
Barranco d'as Vals
O barranco d'as Vals (en castellano Barranco de los Valles) ye un barranco d'o municipio de Samianigo (Alto Galligo).
Pasa por o lugar de Lasaosa y desemboca en o río Guarga.
Dessau-Roßlau
Dessau-Roßlau ye una ciudat alemana, en o Estau de Saxonia-Anhalt, d'o qual ye una ciudat-districto sin denguna dependencia con os districtos d'o estato.
A suya población ye de 80.103 habitants (2019) en una superficie de 244,74 km², con una densidat de población de 327 hab/km².
Ye situada en o forcallo d'os ríos Elba y Mulde. A ciudat se formó por meyo d'a fusión d'as ciudaz de Dessau y Roßlau l'1 de chulio de 2007.
La Estivala
La Estivala dito tamién punta Estivala ye un mont de 1.106 metros d'altaria que se situa en a provincia de Zaragoza, en o cordal de La Sarda.
Fa de divisoria entre as auguas d'o río Onsella y o río Regal, afluyents de l'Aragón.
Roda de Ter
Roda de Ter ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.
Escuela Waterpolo Zaragoza
A Escuela de Waterpolo Zaragoza ye un club de waterpolo aragonés con seu en a ciudat de Zaragoza. O suyo equipo mas representatiu ye a sección femenína que chuga en a División d'Honor Femenina de waterpolo dende l'anyo 2004.
Roda de Ter
A suya población ye de 6.015 habitants (2009), en una superficie de 2,20 km² con una densidat de población de 2.734,09 hab/km².
Cheografía
A localidat de Roda de Ter se troba situata a 443 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o canto d'o río Ter.
Deriva litoral
A deriva litoral ye un proceso de transporte y sedimentación de material costero que intervién en especial en a formación y evolución d'as plachas, sayetas litorals, tombolos y albuferas.
En as plachas se produce un movimiento efectivo d'arena constant en una dirección paralela a la costa como conseqüencia d'ondas marinas que chocan a'l bies contra ella. D'esta traza as particlas d'arena son empentatas por as ondas marinas en a superficie d'a placha seguindo a trachectoria d'o frent d'a onda, pero quan a onda retacula, as particlas d'arena no retaculan en ixa dirección y baixan seguindo a linia de més pendient, perpendicular a la linia de costa, quedando en un punto diferent d'a linia de costa. A onda vinient tornará a mover a particla con una trachectoria a'l bies respecto a la lina de costa, pa dimpués baixar seguindo a linia de més pendient dica arribar a un punto d'a linia de costa encara més luent de l'orichinal.
Esto fa que quan existe una dirección predominant d'as ondas marinas por a disposición d'a costa u d'os vientos dominants, s'acumule l'arena en bel puesto. Si a costa ye curvilinia u presenta bella irregularidat l'arena puet acumular-se contra ixe salient y dimpués seguir acumulando-se cada vegata més luent d'ixe salient formando una sayeta litoral, estructuras luengas d'arena con disposición paralela a la costa y unidas a un salient de costa por un punto.
Puet desvenir-se que una sayeta una una isleta a la costa y d'esta traza esdeviene como una chicota peninsula conoixita como tombolo. En Peniscola bi n'ha un de muit visible.
Quan o cabo por a on creixe una sayeta litoral s'une a atro salient de costa quasi se cierra u se cierra de tot una badía u golfo, que esdeviene una laguna con augua salada con condicions especial conoixida como albufera.
Universidat Estatal de Medicina de Turkmenistán
La Universidat Estatal de Medicina de Turkmenistán (en turcomán Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersitety) ye una universidat medica turcomana. Fundada en 1931, ye la unica universidat medica en Turkmenistán con mas de 3.000 estudiants. Ye localizada en Aixkhabad. La universidat pende de lo Ministerio de Salut y lo Ministerio d'Educación de Turkmenistán. Lo rector actual ye Ayjemal Orazalyeva.
Fue fundada como lo Instituto Medico Estatal de Turkmenistán lo día 29 d'aviento de 1931. En 2010, l'Instituto Medico de Turquemanistán se convirtió en a Universidat Estatal de Medicina de Turkmenistán. Lo día 1 de setiembre de 2010 s'inauguró un nuevo edificio en a Universidat Estatal de Medicina; se troba amán d'o "Palacio de chelo".
Yunquera
Yunquera ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 2.864 habitants (2021) en una superficie de 55.15 km² con una densidat de población de 52 hab/km².
Sabonèras
Sabonèras (Sabonèras en occitán, Sabonnères en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Plasença deu Toish y rechión d'Occitania.
Pico de l'Almunia Chica
A pico de l'Almunia Chica (en francés Petit Munia) ye un pico de 3.094 metros d'altaria d'a cordelera d'os Pireneus, situau entre a provincia de Uesca (Aragón) y Occitania.
Portalada/Chistabín
<div style="display:block;border:1px solid #9bdeff;vertical-align: top;width:99%; background-color:#f9f9ff;margin-bottom:10px;margin-top:5px;padding-left:5px;padding-right:4px;"> <h2 style="padding:3px; background:#9bdeff; color:black; text-align:center; font-weight:bold; font-size:100%; margin-bottom:5px;margin-top:0;margin-left:-5px;margin-right:-4px;">Biquipedia: La Wikipedia en aragonés left|175px ¡Bien veniu ta la Biquipedia, la enciclopedia libre en chistabín! Si parlas el chistabín y creis que sería buena cosa tener una Enciclopedia libre en la tuya parla, tú tamién pues aduyar a fer-la. Ta mas información de cómo fer-lo, pues acudir ta la pachina d'Aduya, y tamién ta las wikipedias en anglés u en espanyol.
Sabonèras
Cheografía
A localidat de Sabonèras se troba situata a una altaria meya de 320 metros sobre o livel d'a mar, con altaria maxima de 332 y minima de 196 metros. Ye a una distancia de 26 km a l'ueste d'a ciudat de Muriel, a capital d'o suyo districto.
Portalada/Chistabín
En estes momentos, i hai en chunto  articlos en la Biquipedia en aragonés.
Sergio Samitier Samitier
En os anyos 2016 y 2021 estió nominau a o millor esportista aragonés de l'anyo en a Gala de l'Esporte Aragonés.
Resultaus en Grans Vueltas
-: No participa
Emberiza cirlus
O cisberde (Emberiza cirlus (Linnaeus, 1766) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Emberizidae que se reproduz en o sud d'Europa, en as islas d'a Mediterrania y en o norte d'Africa. En o sieglo XIX s'introdució en Nueva Zelanda y la población persistent remaneix en la Isla Sud.
De verano, a suya birolla natural consiste en invertebraus, per eixemplo, langostos y grillos. D'hibierno s'alimentan de chicotas simients.
Bièvres (Essonne)
Bièvres ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto de Palaiseau, o cantón de Gif-sur-Yvette y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 4979 habitants, en una superficie de 9,69 km².
La Acebeda
La Acebeda ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 55 habitants (2021) en una superficie de 22,06 km².
Wittenberg
Wittenberg ye una ciudat alemana d'o Estau de Saxonia-Anhalt.
Santibáñez de Tera
Santibáñez de Tera ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 489 habitants, en una superficie de 18,98 km² y una densidat de población de 25,76 hab/km².
Barranco d'os Huertos
Naixe en a sierra de Belarra y desemboca en o barranco Frondón.
Pico de Rubinyera
A pico de Rubinyera (en castellano Pico de Robiñera u Pico de las Lauseras, en francés Pic de las Louseras) ye un pico de 3.001 metros d'altaria d'a cordelera d'os Pireneus, situau en provincia de Uesca (Aragón).
Toponimia
O toponimo Rubinyera podría tener relación con a color royenca que tien o pico debiu a o robín. Existe tamién o toponimo francés "Louseras" que sería una derivación de "Luseras/Loseras", fendo referencia a las losas de piedra que bi ha.
Huyerna
Huyerna ye un mont de 1.113 metros d'altaria que se troba situau en a provincia de Zaragoza y Navarra, en a sierra de Beldú.
Zarra a plana de Sasi por l'este y forma o lateral ezquierdo d'a foz de Forniellos.