cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barçalona de Gers
Barçalona de Gers (Barçalona de Gers en occitán, Barcelonne-du-Gers en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de l'Ador gersés.
Vepsos
Os vepsos (en vepsián vepsläižed) son ixemenatos por a Republica de Carelia y las provincias de Sant Petersburgo y Vologda (Federación Rusa). Son uns 12500 individuos. Charran una luenga uralica d'a branca finesa y son de relichión cristiana ortodoxa. Son en proceso de rusificación por asimilación a los rusos.
Kiev
Kiev (Київ, Kyïv en ucrainés, Киев, Kiev en ruso, Kijów en polaco) ye una ciudat d'Ucraína, que ye a capital d'o país y amás en ye a prencipal ciudat por o suyo peso demografico y economico. Ye tamién una d'as ciudaz mas antigas d'Ucraína u mesmo d'a redolada.
Se troba situata a 179 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, estando trescruzata por o Río Dniepr.
Lomoviejo
Lomoviejo ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 214 habitants(2007), en una superficie de 27,68 km² y una densidat de población de 7,73 hab/km².
Punta Sandaruelo
A punta Sandaruelo (en francés Pic Gabiet) ye un pico de 2.717 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Torla (Aragón) y Gavarnía (Occitania).
Climent IV
Gui Foucois (Guido Falcodius en latín), esleyiu Papa d'a Ilesia Catolica con o nombre de Climent IV, naixiu de Sant Geli (Reino de Francia) o 23 de noviembre de 1190 (calendata no segura) y muerto en Viterbo (Estaus Pontificios, hue provincia de Viterbo en Italia) o 29 de noviembre de 1268, estió un Papa d'a Ilesia Catolica dende o 10 d'octubre de 1259 dica la suya muerte o 29 de noviembre de 1268. Antis d'estar esleyiu Papa, estió en primeras bispe de lo Puèi de Velai (dende o 19 d'octubre de 1257 dica o 10 d'octubre de 1259) y dimpués arcebispe de Narbona (dende o 10 d'octubre de 1259 dica o 17 d'aviento de 1261). Heba estau nombrau cardenal por o Papa Urbán IV o 17 d'aviento de 1261.
Fibonacci
Leonardo Fibonacci, naixito arredol de 1170 en Pisa y muerto arredol de 1250 tamién en Pisa, estió un matematico italiano, que estió o difusor por Europa d'o sistema de notación actual, basato en a dita numeración arabica, basata en o numero 10 y con emplego d'o 0. Tamién establió a dita Succesión de Fibonacci.
Verbos declarativos en anglés
Os verbos declarativos en anglés (reporting verbs) son verbos que recullen a intención de qui parla y se pueden fer servir pa fer oracions con estilo indirecto. En anglés os verbos introductors presentan tres estructuras basicas, dos d'ellas con o infinitivo y atra con o cherundio, propias d'atros verbos catenativos.
Verbo + to + infinitivo
Os verbos to agree ("estar d'acuerdo"), to offer ("ofreixer"), to refuse ("refusar", "negar-se"), to promise ("prometer") y to threaten ("amenazar"), van seguius d'o infinitivo con a lochica preposición to:
Verbo + complemento + to + infinitivo
Os verbos to advise ("aconsellar"), to ask ("preguntar"), to convince ("convencer"), to encourage ("animar"), to invite ("convidar"), to persuade ("persuadir"), to remind ("recordar qualquecosa a belún"), to tell ("dicir"), to warn ("avisar"), van seguius d'un complemento y dimpués por o infinitivo con a preposición to.
Verbo + cherundio
Os verbos introductors que van seguius por un cherundio se pueden agrupar en tres grupos, dependendo de si admiten tamién estructuras con infinitivo con complemento, u de si no l'admiten y van seguius primero d'o complemento u d'a preposición.
O primer grupo ye formau por verbos como to advise, to allow, to encourage, to permit y to recomend que pueden ir seguius tanto d'un obchecto y un infinitivo como d'un cherundio, pero n'este caso no tendrán obchecto:
O segundo grupo ye formau por verbos como to insist on y to apologise for en os que o verbo va seguiu por una preposición y un obchecto:
O tercer grupo ye formau por verbos como to accuse y to blame que requieren un complemento entre ellos y as suyas preposicions, que van chusto debant d'os verbos en cherundio:
Verbo con particla + cherundio
Bi ha uns verbos con particla que van seguius de cherundio y presentan significaus equivalents beluns d'os anteriors verbos: to give up, to go on, to put off, to carry on, to keep on.
Kaisersemmel
O Kaisersemmel (en alemán "panet imperial", en bavaro Kaisasemme) u simplament Semmel ye un tipo de Brötchen ("panet") que se diz fue inventato en Viena, y que se creye prenió o suyo nombre en honor de l'emperador Francisco-Chusé I d'Austria. Ye tipicament un panet redondo cluxidero feito con farina, levadura de biera, malta, augua y sal.
O Kaisersemmel ye tipico d'Austria, pero también ye popular en países como os Estaus Unius, Polonia, Canadá, Italia y Alemanya.
Variants
O Kaisersemmel de Suiza y sud d'Alemanya se composa de pan blanco normal en piezas redondas que levan en a parti superior un tipico patrón espiral de cinco brazos. Orichinalment heba de traballar-se a-saber-lo ta a suya elaboración, pero actualment s'imprenta aplicando fuerza con l'ayuda d'un sello especial. O pan tiene asinas una alta proporción de crosta, estando por ixo cluixidero y aromatico.
O Semmel, dito Kaisersemmel en Austria, Republica Checa (kaiserka), Eslovenia y Croacia (kajzerica), se fa con una forma y masa pareixitas a l'anterior, esferenciando-se os feitos a man (Handsemmel) d'os fabricatos mecanicament (Maschinensemmel). A os primers se les da forma a man, por lo que tienen un disenyo espiral irregular. En Hamburgo se dicen Kaiserbrötchen.
Bells Kaisersemmel levan simient d'ababol u de sesamo por dencima. S'emplega a sobén como panet ta fer sandwiches, encluyindo hamburguesas, u ta fer un entropán con una chulla de Leberkäse.
Kummelweck
O kummelweck, a vegatas tamién kimmelweck u kümmelweck, ye una variant d'o Kaisersemmel popular en l'ueste de Nueva York. Kümmel significa "alcaravea" en alemán, y weck procede de Weckerl, Weckle u Weckchen, que significa "panet" en Austria y o sud d'Alemanya (mientres en o resto d'o país se fa servir o termín chenerico Brötchen).
Un kummelweck tradicional leva una mezcla de sal kosher y simient d'alcaravea espolvoreata por dencima. Rechionalment o nombre s'alcorza a weck u wick. Iste tipo de panet se fa servir ta elaborar o sándwich beef on weck que se sirve en Bufalo (Nueva York) y o norte d'o estato. As chullas rosbif, o au jus y un recubrimiento opcional de rabano picant s'emplegan como ingredients en iste sándwich.
Osso d'a Cinca
Osso d'a Cinca (Osso de Cinca en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'a Cinca Baixa y partiu chudicial de Fraga.
Mariano de Ibáñez Cuevas y Rubio
Mariano de Ibáñez Cuevas y Rubio (Fuents Claras, 15 de setiembre de 1750 - Tarragona, 1802) estió un militar y politico aragonés. Perteneixeba a lo linache y casa d'os Marqueses d'a Canyada, estando considerau per la suya cuna como Caballero Noble d'Aragón. Estió fillo d'o escritor y inventor José Ibáñez y Gassia, sobrino d'o escritor y relichioso Joaquín Ibáñez de Jesús y María y descendent d'o tenient cheneral Ibáñez Cuevas, qui ise nombrau primer marqués d'a Canyada.
Osso d'a Cinca
Toponimia
En o "Cartulario de Chestalgar" s'escribe Huesso en textos escritos en latín u en aragonés:
Cheografía
A localidat d'Osso d'a Cinca se troba situata a 182 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a o canto d'o río Cinca y a una distancia de 98 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, y de 23 km d'a ciudat de Fraga, a capital d'a suya comarca.
Mariano de Ibáñez Cuevas y Rubio
Biografía
Estió tenient coronel d'o Rechimiento d'Infantería de Saboya y dende 1767 mariscal de campo. Estió investido caballero d'a Orden de Santiago en 1787. Mientres un tiempo estió correchidor en o virreinato d'o Río d'a Plata. Lo 4 de chunio de 1798 estió nombrau gubernador militar de Tarragona dica la suya muerte en 1802.
Béla Bartók
Béla Bartók (Bártok Béla en hongaro) estió un compositor y pianista hongaro, naixito o 25 de marzo de 1881 en a ciudat de Nagyszentmiklós, Imperio Austrohongaro (hue Sânnicolau Mare, Rumanía), y muerto o 26 de setiembre de 1945 en a ciudat de Nueva York (Nueva York, Estaus Unius).
Lusera
Lusera (en castellano Lúsera) ye un lugar despoblau aragonés d'o municipio de Nueno, situau en a provincia de Uesca.
Cara (desambigación)
Cara puet estar:
Alianza Popular
Alianza Popular estió un antigo partiu politico conservador espanyol, establiu por Manuel Fraga Iribarne, antigo ministro con o dictador Francisco Franco, chunto con atros antigos politicos d'o Franquismo, como unión d'as ditas asociacions politicas (os partius politicos encara yeran prohibitos en Espanya) de Reforma Democrática, Unión del Pueblo Español, Acción Democrática Española, Democracia Social, Acción Regional, Unión Social Popular y Unión Nacional Española.
En as eleccions chenerals espanyolas de 1977, o partiu nomás tenió 16 diputatos en o Congreso d'os Diputatos, que tenioron posicions muit conservadoras (parte d'os diputatos votoron contra l'aprobación d'a Constitución espanyola de 1978).
En as eleccions chenerals espanyolas de 1979, o partiu se presentó como Coalición Democrática, incluyindo-ie chicoz grupos de personas, encara que yera una continación d'o mismo partiu. Sindembargo, os resultatos encara estioron peyors, con nomás 10 diputatos en o Congreso d'os Diputatos.
Mitolochía galesa
A mitolochía galesa son huei os repuis de l'antiga mitolochía pre-cristiana d'os antigos britonicos, s'ha conservau prou alterada dica os nuestros días gracias a bel manuscrito medieval galés como lo Libro Royo de Hergest, u Libro Blanco de Rhydderch u os libros d'Aneirin y de Taliesin.
Os cuentos en prosa d'os libros Blanco y Royo son conoixidas como los Mabinogion, títol dau por a suya primera traductora, Lady Charlotte Guest, y emplegau dimpués por os siguients traductors. Poemas como lo Cad Goddeu (u tamién dito A Batalla d'os Arbols) y as Triadas d'a Isla de Bretanya (en galés Trioedd Ynys Prydein) tamién contienen a-saber-lo material mitolochico.
Atras fuents son Historia Britorum, una compilación historica d'o sieglo IX en latín y Historia Regum Britanniae, escrita por Godofré de Monmouth en o sieglo XII. Tamién o folklore tardano replegau por W. Jenkyn Thomas (1908) en The Welsh Fairy Book.
As cuatro brancas d'o Mabinogi
As historias con mas conteniu mitolochico d'a colección de Mabinogion se dicen en conchunto As cuatro brancas d'o Mabinogi. O filo argumental en as cuatro brancas ye a vida de l'heroi Pryderi. Ye concebiu, Ye naixiu y li se posa nombre en a primera branca, luita por Bran Vendigeit en a segunda, pierde y recupera o suyo reino en a tercera, pero as mencions en a segunda y a cuarta son anecdoticas, pus se centran mas en os fillos de Llyr y os fillos de Dôn, dos clans de personaches que se remontan a antigos dioses celtas.
Pwyll, Prencipe de Dyfed
A primera branca recenta como Pwyll, o principe de Dyfed, cambia o suyo lugar por una anyada con Arawn, o sobirán de Annwn (o inframundo), derrota a Hafgan, o enemigo de Arawn, y dimpués troba a Rhiannon, una dama polida que tien una yeugua que no puet estar alcanzada. El consigue a suya man en contra Gwawl, a qui Rhiannon yera promesa, y li da un fillo, pero o nino desapareixe poco dimpués d'a naixetura. Rhiannon ye acusada de matar-lo y ye castigada a levar invitaus en a suya espalda como castigo. Un monstruo agafó o nino y serán Teyrnon y a suya muller qui lo rescatarán y lo criarán como suyo, dicindo-li Gwri pelo dorau, dica que o pareixiu con Pwyll esdevién claro. Lo tornan a os suyos padres de verdat, a Rhiannon li quitan o castigo y a mesache li posan de nombre Pryderi.
Branwen, filla de Llyr
En a segunda branca, Branwen, chermana de Bran Vendigeit, rei de Britania, ye oferida pa casar-se con Matholwch, rei d'Irlanda. O meyo chermán de Branwen Efnisien insulta a Matholwch mutilando os suyos caballos, pero Bran Vendigeit li da nuevos caballos y trasoros, incluito o caldero machico que puet tornar a vida a os muertos, en compensación. Matholwch y Branwen tienen un fillo, Gwern, pero Matholwch contina maltratando-la, pegando-li y fendo-ne una esclava. Branwen adiestra un paixaro pa ninviar-li un mensache a Bran Vendigeit, que declarará a guerra a Matholwch. O suyo exercito cruza a mar d'Irlanda en naus, pero Bran Vendigeit ye tan gran que lo fa a piet. As naus no podeban pasar por o río Llinon y el mesmo fació de puent, dicindo: que aquel que siga chefe faiga de puent. Os irlandeses ofreixen a paz y costruyen una casa prou gran pa recibir a Bran, pero drentro penchan un ciento de 100 sacos. Li dicen a Efnisien que yeran sacos de farina, pero en realidat i yeran guerrers armaus. Efnisien aprieta os sacos y mata a toz os 200 guerrers menos menos a un. Dimpués en o banquet, Efnisien tira a Gwern a o fuego y luitando fuye. Esto creya confusión y comenzó a batalla entre os dos exercitos. Os irlandeses emplegan o caldero pa resucitar a os suyos muertos. Efnisien s'amaga entre os cuerpos y fa esclatar o caldero, morindo. Nomás que siet hombres, toz galeses, sobreviven a la batalla, incluindo Pryderi, Manawyddan y Bran Bendigeit, que ye feriu de muerte por una lanza enverenada. Bran demanda a os companyers que li tallen a cabeza y que la tornen a Britania. Branwen muere de pena tornando a o suyo país. Cinco mullers prenyadas sobreviven y repueblan Irlanda.
Manawyddan, fillo de Llyr
Pryderi y Manawyddan tornan ta Dyfed, a on Pryderi se casa con Cigfa y Manawyddan con Rhiannon. Manimenos una boira baixa a ran de tierra dixando-lo tot vuido y desolau. Os cuatro aguantan cazando a o principio. Alavez se'n van ta Anglaterra, a on se ganan a vida fendo siellas, escudos y zapatos de tanta cualidat que os artesans no i pueden competir, y los fan fuera de cualsiquier lugar a on vaigan. Tornan ta Dyfed y se tornan a fer cazataires. Mientres cazan un chabalín blanco los leba ta un castiello misterioso. Pryderi i entra no fendo caso a o consello de Manawyddan. Rhiannon i entra pa investigar y lo troba con as mans apegadas a una copa y sin poder fablar. Ella agafa a copa, li se pegan os piez a las recholas y le pasa lo mesmo que a Pryderi. O castiello desapareixe con ellos adintro. Manawyddan y Cigfa tornan ta Anglaterra como zapaters, pero atra vegada os zapaters locals los fan fuera y se'n tornan ta Dyfed. Ellos veyen tres campos de trigo, pero o primero ye malmeso antes d'a collita. A l'atra nueit o segundo tamién. Manawyddan cusira o tercero y vei que a culpa ye d'os xoriguetz. Agafa a o capitoste d'os xoriguez y decide penchar-lo. Un escolán, un mosen y un bispe li ofreixen regalos a cambio d'a vida d'o xoriguet, pero Manawyddan no acepta. Li preguntan que que quiere a cambio d'a vida d'o xoriguet y diz que quiere que li retornen a Prydery, Rhiannon y que Dyfed dixe d'estar maldau. O bispe diz que ye d'alcuerdo, porque o xoriguet ye en realidat a suya muller y que el yera fendo una guerra machica contra Dyfed porque ye amigo de Gwawl, a qui Pwyll, o padre de Pridery heba humillau.
Math, fillo de Mathonwy
Mientres Pryderi gubierna Dyfed, en o sud de de Galas, Math ap Mathonwy gubierna en Gwynedd, o norte de Galas. Os piez suyos han de descansar dencima d'as gambas d'una moza virchen, menos cuan luita en a guerra. O sobrino de Math, Gilfaethwy ye enamorau de Goewin, a moza que aguanta os piez. Gwydion, o chermano de Gilfaethwy, enganya a Math pa que se'n vaiga a fer a guerra contra Pryderi, y asinas que Gilfaethwy pueda tener contacto con ella. Gwydion mata a Pryderi en un combat singular y Gilfaethwy fuerza a Goewin. Math se casa con Goewin y la salva d'a desonor. Castiga a Gwydion y Gilfaethwy transformando-los primero en ciervos, dica que paren un cervato, dimpués en tocins dica que paren un litón, y a o remate en lobos, dica que paren, y a o tercer anyo tornan a forma humana y a casa.
Math necesita una nueva virchen que aguante os suyos piez, y Gwydion li ofreixe a suya chirmana, Arianrhod. Math prueba con machia a suya virchinidat, no pasa a prueba y pare dos fillos. Arianrod tira a o primero, Dylan Eil Ton, a la mar, y se niega a reconoixer a o segundo. A o segundo lo cría Gwydion, pero Arianrhod li dice que nunca no tendrá ni nombre ni armas si ella no li'n da, y se niega a da-li-ne. Pero Gwydion la enganya pa que sin saber-lo li de nombre y li de armas: Llew Llaw Giffes. Alavez ella diz que nunca no tendrá muller de garra raza que viva en a tierra. Asinas Gwydion y Math fan una muller con flors, dito Blodeuwedd. Pero Blodewedd s'enamora de un cazataire dito Goronwy, y piensa en matar a Llew. Blodeuwedd enganya a Llew preguntando-li a sola manera como li-se puet matar, y dimpués dicindo-li-ne a Gronw, pero cuan Gronw preba de matar-lo, Llew escapa trasformau en una alica. Gwydion troba a Llew, lo torna a trasformar en hombre, y castiga a Blodeuwedd trasformando-la en choliba. Grown ofreixe compensar a Llew pero Llew se niega y insiste en vengar-se. Gronw demanda amagar-se dezaga una roca cuan el prebe de matar-lo y Llew acepta. Mata a Gronw con su lanza, chitada con tanta fuerza que forata a roca dezaga d'a on s'amagaba Gronw.
Lludd y Llefelys
Un atra historia mitolochica incluita en o a colección de Mabinogion ye o cuento de Lludd y Llefelys. Lludd ye rei de Britania, y su chirmán, Llefelys, ye rei de Francia. O reino de Lludd ye acosau por tres amenazas: los Coraniaid, un pueblo de diablos que pueden sentir-lo tot; un chilo terrible que se siente toz os 1 de mayo y atemoriza a la población y a desaparición cutiana de provisions d'a cort reyal. Lludd demanda aduya a Llefelys charrando con él por un tubo de metal pa que os Corianiaid no puedan sentir-lo. Llefelys creya una poción con insectos esclafaus en augua que acotola os Coraniaid cuan les ne ruxia. O chilo, descubre que bien de dos dragons luitando. Los fa beber aguamiel y ya capins los fa cremar en o centro de Britania. Vence a o bruixo que yera robando las provisions reyals y lo fa siervo de Lludd.
Culhwch y Olwen
Encara que Culhwch y Olwen, se trobe en a colección de Mabinogion, ye principalment una leyenda arturica, en a que o heroi Culhwch s'alista con Artús pa ganar a mán de Olwen, filla d'o chigán Ysbaddaden. Feita con muitos detalles de fondo, muitos d'orichen mitolochico. Personaches como Amaethon, o labrador divín, Mabon ap Modron, o fillo divín y o psicopombo Gwyn ap Nudd fan aparición. O zaguero en una batalla con Gwythr ap Greidawl por a man de Creiddylad. A situación de Culhwch con a suya madre ye pareixida a la de Llew Llaw Gyffes con Arianrhod, y a plegada de Culhwch's ta a cort d'Arthur ye a mesma fegura mitolochica que a plegada d'o dios irlandés Lug ta a cort de Nuada en Cath Maige Tuireadh.
Personaches
Cuan os textos d'a mitolochía galesa s'escribioron os galeses ya yeran cristianos dende fa cuantos sieglos. Os dioses los heban transformaus en reis y herois pasaus a l'estilo medieval. Muitos d'os personaches que tienen caracters divins perteneixen u a a familia d'os fillos de Dôn, Plant Dôn u a a familia d'os fillos de Llyr, Plant Llyr.
En a mitolochía galesa, tamién i trobamos personaches meyo historicos y meyo lechendarios como Artús, Merlín, Gwalch Mai, Peredur, que resistiban a invasión anglosaxona y esto ha desembocau en a creyación d'uno d'os ciclos literarios mas importants en a edat meya europea: a materia de Bretanya u d'a Tabla Redonda, salindo-se-ne ya d'o contexto d'a mitolochía galesa propiament dita, porque son mitos meyo cristianos meyo pagans prou ixemenaus en tota a Europa occidental, probablement gracias a un substrato celta afín.
Os fillos de Dôn
Dôn, chirmana de Mathonwy, yera a matriarca de la familia. Fegura como o suyo mariu Beli. Os fillos son:
Esta familia tamién incluye a os fillos de Arianrod, Dylan y Llew Llaw Gyffes. Caswallawn (o historico Cassivellaunus), Lludd, Nyniaw, Llefelys, y Penarddun son ditos fillos de Beli Mawr, que a vegadas ye visto como mariu de Dôn.
Os fillos de Llŷr
Llŷr, o patriarca de l'atra familia, ye posiblement amprau d'o Lir, o dios d'a mar d'a mitolochía irlandesa. L'orichen forano lo suchiere o epiteto Llediaith. Figura como a suya muller a vegadas Penarddun, y os fillos son:
Penarddun tamién tien dos fillos, Nisien y Efnisien, con Eurosswydd. Caradawg (o historico Caratacus) ye dito fillo de Bran Vendigeit.
Micronación
thumb|255px|O [[Sealand|Prencipau de Sealand.]] Micronación (tamién dita a vegatas cibernación, país de fantasía u prochecto de nuevo país) ye una entidat que tien apariencia de nación u estato independient, pero que en realidat nomás existe en papel, en Internet u en a mentalidat d'os suyos creyadors. Bellas micronacions han conseguito estendillar as suyas operacions en o mundo real, de manera que tienen bandera, moneda u servicio postal propios. Se tracta d'usar elementos d'as nacions y estatos por un regula acceptatos en o mundo real que puedan servir ta facilitar a credibilidat d'a chent, tanto en l'interior como en l'exterior d'as micronacions.
O termin micronación ye un neolochismo creyato en os anyos 1990 ta describir os mils de chicotas y no reconoixitas entidatz-estatos que amaneixioron a o largo d'ixa decada. O termin se fa servir retroactivament ta entidatz no reconoixitas, belunas creyatas en o sieglo XIX. En os zaguers anyos s'ha feito servir o termin micropatrolochía ta denominar o estudio d'as micronacions, encara que no ye una disciplina academica formal. Os aficionatos a las micronacions a sobén se refieren a las nacions-estato sobiranas reals como macronacions.
Asmara
Asmara (en tigrinya ኣስመራ) ye a capital d'Eritrea y a suya ciudat mas poblada.
Lavaderos
Lavaderos ye un lugar despoblau de la comarca de las Cuencas Meneras perteneixent a lo municipio de Martín.
Historia
O lavadero de carbón perteneixient a la interpresa menera "Minas y Ferrocarril de Utrillas" (MFU) estió un d'os más importants d'as cuencas meneras teruelanas y prencipió a funcionar en 1905. Dica iste puesto se trayiba o lignito a traviés d'un ferrocarril de vía estreita de 7 kilometros y aquí se lavaba y porgaba pa dimpués levar en ferrocarril o producto dica Zaragoza y atros puestos. Se tractaba d'una planta de tipo Coopée, con una capacidat de tractamiento de 500 toneladas de material, movida por una maquina de vapor de 300 HP. Aquí se clasificaba o carbón seguntes a suya grandaria y se cargaba pa tresladar-lo en tren enta as centrals termicas d'Aliaga y Escatrón. Dende 1966, quan se zarró o ferrocarril, o transporte se feba con cambions.
En l'anyo 1954 s'electrificó o lavadero, esguazando-se as viellas calderas un anyo dimpués y quedando nomás en piet a chaminera. O lavadero deixaría d'emplegar-se o 31 d'aviento de 1980 y con ell fuoron albandonaus os suyos edificios.
Mexico
Mexico (en idioma castellano: México), oficialment, os Estaus Unius Mexicanos (en castellano: Estados Unidos Mexicanos), ye una republica federal constitucional d'America d'o Norte. Muga a o norte con os Estaus Unius d'America, a o sud y a l'ueste con l'oceano Pacifico, a o sudeste con Guatemala, Belize y a mar Caribe, y a l'este con o Golfo de Mexico. Os Estaus Unius Mexicanos son una federación de trenta y un estatos y Ciudat de Mexico (capital), que ye una d'as arias metropolitanas mas poblatas d'o mundo.
Con una superficie d'alto u baixo 2 millons de kilometros cuadratos, Mexico ye o cinqueno país mas gran d'America y o catorceno mas gran d'o mundo. Con una población de 103 millons d'habitants, ye l'onceno país mas poblato d'o mundo, y o país castellanoparlant mas poblato d'o mundo.
Organizato politicament como una Republica federal democratica, o suyo sistema ye presidencialista, estando l'actual President Andrés Manuel López Obrador. A suya capital se troba en Ciudat de Mexico, y o país fa parte d'o Tractau de Libre Comercio d'America d'o Norte, d'a ONU, d'a OEA, d'a OCDE, de l'APEC y d'o G.3.
O territorio mexicano ha estato habitato dende fa mas de 21.000 anyos. As arias fértils d'o centro y sud estioron o puesto d'orichen de grans civilizacions, como a olmeca, a tolteca, a maya y l'azteca. Ista zaguera construyó un gran imperio que remató con a plegata d'os espanyols que lo conquerioron y bi establioron o virreinato d'a Nueva Espanya. En 1821 a Nueva Espanya s'independizó, naixendo asinas Mexico, y en 1824 se constituyó como republica federal. Os primers anyos d'a vida independient de Mexico fuoron marcatos por os conflictos entre os conservadors y liberals, dos intervencions foranas y a perduga de mas d'a metat d'o suyo territorio a mans d'os estausunidenses. A Revolución Mexicana, conflicto belico de 1910 a 1917, produció una nueva constitución social encara vichent. A economia mexicana experimentó una bonanza dica a cayita abrupta d'os pres d'o petrolio mientres a decada de 1980. Mexico acubilló a un numero important de refuchiatos d'a Guerra Civil Espanyola y d'as dictaduras de Latinoamerica. O Partido Revolucionario Institucional dominó a vida politica d'o país dica finals d'o sieglo XX. En 1993 Mexico ratificó o Tractau de Libre Comercio d'America d'o Norte con Canadá y os Estaus Unius.
Civilizacions precolombinas
left|thumb|250px|A Piramide d'o Sol en [[Teotihuacan.]] Fa alto u baixo 30.000 anyadas que o territorio de l'actual Mexico fue ocupato por grupos humans de cazataires-recolectors, habendo-se feito troballas datatas en 21000 aC en os chacimientos arqueolochicos d'o país. Se i desembolicó l'agricultura fa 9.000 anyadas, estando o panizo o suyo prencipal alimento cultivato (encara que o suyo cultivo apareixió fa nomás que 5.000 anyadas). Antiparte, as primeras troballas de repuis d'alfarería son de fa 2.500 anyadas. Iste desembolique estió nomás en a parte central mas fértil d'o país, y en o norte continoron os grupos humans vivindo d'a cazata y a recolección, en no tener as posibilidaz de i desembolicar una sociedat agraria. Por ixo a primera civilización apareixió en o centro-sud d'o país, y ye a cultura olmeca.
Arredol de 100 dC, a ciudat de Teotihuacan esdevenió o prencipal centro urbán d'o centro-sud de Mexico, tenendo baixo a suya influencia o territorio que s'estendilla dende l'actual Nuevo Mexico, en Estaus Unius, dica Costa Rica, en Centroamerica. A ciudat teneba en a suya epoca de mayor esplendor una superficie de 20 km² y una población de 125.000-200.000 habitants. Sindembargo, a ciudat fue cremata y o suyo territorio espullato en 750 por grupos de nomadas chichimecas que proveniban d'os disiertos d'o norte d'o país, esboldregando-se o suyo poderío. right|thumb|250px|A dita Casa Colorada en [[Chichén Itzá.]] Succedindo a Teotihuacan, a ciudat de Tula estió o centro d'una nueva civilización que exerceba o suyo dominio sobre o centro de Mexico mientres os sieglos X y XI, y que prene o nombre d'os toltecas, que dan o suyo eponimo a la ciudat. En ixas envueltas amanixioron os primers grupos organizatos de guerrers que s'organizaban en chermandaz recibindo o nombre d'un animal, estando tamién practicants de sacrificios humans. Tula establió vinclos con atros territorios, encluyendo-ie a peninsula de Yucatán, a on se trobaba a ciudat maya de Chichén Itzá. Os mayas tamién heban desembolicato una civilización, a civilización maya, dende l'anyo 100 y que plegaría a o suyo momento de maximo esplendor arredol de 600-900. Os suyos centros urbans se caracterizaban por os suyos centros ceremonials en edificios singulars, posibles en haber-se-ie desembolicato una important producción agricola.
O zaguer grupo d'os nahua en plegar a o centro de Mexico estioron os aztecas, que establioron a ciudat de Mexico-Tenochtitlán (l'actual ciudat de Mexico) en 1325 en rematar un pelegrinache conducito seguntes a leyenda por o suyo dios Huitzilopochtli. Se diz que fundoron a suya capital en o puesto a on heban trobato una aliga en minchando sobre un cactus, elemento mitolochico que se troba hue representato en a bandera de Mexico. Os aztecas creyoron una alianza con atras dos ciudaz d'a comarca, Texcoco y Tacuba, alianza que se conoix con o nombre de Triple Alianza y prencipioron un proceso d'expansión basato en as suyas conquiestas militars, controlando un territorio que s'estendillaba dende l'Oceano Pacifico a l'ueste dica o Golfo de Mexico a l'este. Nomás que os purépechas y os tlaxcaltecas, amás de bellos atros chicoz pueblos, mantenioron a suya independencia respective de l'imperio azteca. A capital azteca, Mexico-Tenochtitlán, con una poblción d'alto u baixo 200.000 habitants, esdevenió una d'as prencipals ciudaz d'o mundo en ixas envueltas.
Soum Blanc des Espécières
Soum Blanc des Espécières ye un pico de 2.682 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Torla (Aragón) y Gavarnía (Occitania).
Mexico
Administración
Os Estaus Unius Mexicanos son una federación de trenta y un estatos libres y sobirans en cuanto a o suyo rechimen interior y independients os un d'os atros. O gubierno de cada estato ha de tener un sistema congresual de gubierno presidito por un gubernador electo cada seis anyos sin posibilitat de reelección. O poder lechislativo d'os estatos recaye sobre un Congreso d'os Deputatos unicameral, o numero d'escanyos d'o cual pende de cada estato. A chudicatura recaye sobre un Tribunal Superior de Chusticia. Cada estato tién a suya propia constitución y codigo civil y penal. Cada estato a la vegata se divide en municipios que pueden comprender un u mas lugars u ciudaz. Os municipios son tamién autonomos en o suyo rechimen interno y tienen un poder limitato de recaptación fiscal. Os municipios son os entes autonomos de ran administrativo mas chicot d'o país.
A Ciudat de Mexico ye a capital, seu d'o poders de gubierno d'a Unión, y capital d'os Estaus Unius Mexicanos. Como capital u entidaz federativa, tradicionalment ha estato administrato dreitament por o gubierno d'a federación (o president y o Congreso d'a Unión); pero dende a decada de 1990, ha recibito un mayor grau d'autonomía y os residents en l'actualidat trigan o chefe de gubierno y os deputatos d'un congreso unicameral dito l'"Asamblea Lechislativa". A Ciudat de Mexico no tien constitución propia, sino un Estatuto de Gubierno. Ye dividito en deciseis delegacions as cuals no son autonomas de tot, encara que a sobén se comparan a os municipios d'os estatos.
Os estatos d'a federación mexicana y a Ciudat de Mexico se conoixen de manera conchunta como "entidaz federativas" (entidades federativas, en castellano). As entidaz federativas de Mexico son:
Cheografía
thumb|300px|Mapa de Mexico Mexico ye situato en o subcontinent d'America d'o Norte. Cheolochicament a muga entre America d'o Norte y America Central ye l'istmo de Tehuantepec, lo que fa que un 12% d'o territorio mexicano —incluyindo-ie a peninsula de Yucatán— se trobe en ista zaguera rechión; fisiograficament l'Eixe Vulcanico Transversal (u a Sierra Nevada) divide as dos rechions. Cheopoliticament, manimenos, a muga entre America d'o Norte y America Central ye a muga con Belize y Guatemala, y Mexico se considera un país norteamericán.
A superficie total de Mexico ye de 1.972.550 km², que incluye alto u baixo 6.000 km² d'islas situatas en l'oceano Pacifico (como as islas Guadalupe y Revillagigedo), en a mar Caribe y en o Golfo de California. Mexico comparte una muga a o norte con os Estaus Unius de 3.141 km; a o sud con Guatemala de 871 km y con Belize de 251 km.
Hidrografía
thumb|[[Los Cabos|Cabo San Lucas]] Debito a la suya topografía, en Mexico bi ha pocos ríos muit grans u lacos naturals. Os ríos mas importants son o río Lerma, que naixe en a cuenca de Toluca, forma o laco de Chapala, o mas gran de Mexico, y desemboca en l'oceano Pacifico. O río Pánuco naixe en l'Altiplán, trescruza a Sierra Madre Oriental y desemboca en o Golfo de Mexico. O río Balsas drena a Depresión d'o Balsas y atras rechions d'o sud de l'Altiplán Mexicano, trescruza a Sierra Madre del Sud y desemboca en l'oceano Pacifico, en o sud. O Grijalva y l'Usumacinta, forman un sistema que drena as Sierras de Chiapas y, como o río Papaloapan, desembocan en o Golfo de Mexico. Atros lacos, como o Pátzcuaro y o Cuitzeo son os remanents d'os grans lacos y turberas que cubriban a mayor parti d'o sud de l'Altiplán antis d'a plegata d'os europeus.
O norte, d'atra man, ye muito mas arido, especialment en a rechión noroccidental. O río mas important d'o norte de Mexico, ye o que forma a muga con os Estaus Unius, o Río Bravo (conoixito como Río Grande en os Estaus Unius). O río Colorado, que naixe en os Estaus Unius, trescruza una chicota parti d'o territorio de Mexico en l'occident ta desembocar en o Golfo de California.
Clima
Debito a la variación topografica d'o territorio, bi ha una gran variedat de climas, dende tropicals y subtropicals, os aridos y deserticos, dica os climas fredos de montanya templatos. O norte ye mas arido, pero d'o centro enta o sud, as plevias son mas abundants; as plevias son estacionals, de mayo dica setiembre, templando o clima de montanya de l'Altiplán Mexicano, que mientres o verano, no blinca d'os 28-30 °C. As temperaturas meyanas oscilan entre os 16-20 °C. A mayor parti d'a población vive en ista rechión. A elevacions mas baixas, inferiors a os 1.000 m, as temperaturas meyas son mas altas y blincan d'os 20 °C. En as tierras baixas, y en a peninsula de Yucatán, os veranos son muit calidos, y as temperaturas hibernals no baixan d'os 15 °C. En as sierras, mas que mas en Sierra Nevada, as temperaturas son muit baixas y as chelatas son comuns asinas como a precipitación en forma de nieu.
Biodiversidat
thumb|Un pejelagarto, un lepisosteus endemico de Mexico Mexico ye un d'os 17 países megadiversos d'o mundo. Con mas de 200.000 especies diferents, en Mexico vive un 10-12% d'a diversidat d'o mundo. Mexico ye o primer país d'o mundo en biodiversitat en reptils con 707 especies conoixitas, segundo en mamifers con 438 especies, cuatreno en anfibios con 290 especies, y cuatreno en flora con 26.000 especies diferents. Mexico tamién ye considerato o segundo país d'o mundo en numero d'ecosistemas y cuatreno en numero total d'especies. Alto u baixo 2.500 especies son protechitas por leis mexicanas. O gubierno mexicano ha creyato o Sistema Nacional d'Información sobre Biodiversitat, ta estudiar y promover l'uso sostenible d'os ecosistemas d'o territorio.
En Mexico, 17 millons d'hectarias son consideratas "Arias Naturals Protechitas" y bi incluyen 34 reservas d'a biosfera (ecosistemas inalteratos) 62 parques nacionals, 4 monumentos naturals (protechitos por a suya valura estetica, cientifica u historica a perpetuidat), 26 arias de flora y fauna protechitas, 4 arias de protección d'os recursos naturals (conservación d'a tierra, as cuencas naturals y as selvas) y 17 santuarios (zonas de riqueza abundant en especies).
Economía
Mexico tien una economía de libre mercato orientata a las exportacions. Ye un país de renda meyana-alta, con a renda per capita mas alta de Latinoamerica en termins nominals. Mexico ye a 13ena economía mas gran d'o mundo d'alcuerdo con o suyo Producto interior bruto en paridat de poder adquisitivo y a segunda mas gran de Latinoamerica, dimpués de Brasil. Dimpués d'a crisi de 1994, Mexico se recuperó a escape con a construcción d'una economía moderna y diversificata. As administracions recients han amillorato a infraestructura y han permitito a competencia privata en os puertos maritimos, aeropuertos, ferrocarrils, as empresas de telecomunicacions, a cheneración d'electrecidat (de manera limitata) y a distribución de gas natural.
Seguntes o documento de 2007/2008 d'as Nacions Unidas sobre o Desembolique Humán, l'11,6% d'a población vive en a pobreza, y o 3% en pobreza extrema. Manimenos, a desigualdat d'a renda encara ye un problema grieu, y existen divisions entre ricos y pobres, o norte y o sud, y as arias rurals y urbanas. Os contrastes en o desembolique humán (IDH) amostran una gran disparidat entre municipios ricos, como San Pedro Garza García, en Nuevo León con un ran de desembolique economico, educativo y de sanidat parellán a o d'Alemanya, y o municipio de Metlatonoc, en Guerrero, con un ran d'IDH parellán a Siria.
Muitos d'os efectos positivos en a reducción d'a pobreza y o incremento d'o poder adquisitivo d'a clase meyana han estato atribuito a la estabilidat macroeconomica conseguita en as zagueras dos administracions presidencials. O creiximiento d'o PIB anyal meyano de 1995 a 2002 estió d'o 5,1%. A desaceleración economica d'os Estaus Unius produció un efecto parellán, pero mas grieu, en Mexico, d'o que se recuperó a escape y creixió un 4,1% en 2004, un 3% en 2005 y un 4,8% en 2006. A inflación s'ha reducito a minimos historics de 3,3% en 2005, y as taxas d'intrés tamién se troban a minimos historicos, lo que ha estimulato o consumo a credito d'a clase meya. L'administración d'o president Fox conseguió a estabilidat monetaria: o déficit d'o presupuesto se redució, y a deuda externa representa actualment nomás o 20% d'o PIB. Mexico comparte con Chile, o grau mas alto d'inversión basata en o credito largo plazo d'a deuda, d'a rechión latinoamericana. A reducción en a pobreza tamién ha estato reducita gracias a las remesas d'os mexicanos residents en os Estaus Unius, que fan una cifra de 20 mil millons de dólars por anyo, y s'han convertito en a segunda fuent mas gran de capital forano.
Mexico ye un d'os países mas ubiertos d'o mundo, ya que alto u baixo un 90% d'o comercio se troba baixo as estipulacions de diversos tractaus de libre comercio con mas de 40 países, d'os que, o NAFTA, con os suyos vecins nortamericanos, ye o mas influyent: cuasi un 90% d'as exportacions de Mexico se dirichen a os Estaus Unius u Canadá y cuasi un 55% d'as importacions en provienen. Atros tractaus importants que Mexico ha sinyato son os tractaus con a Unión Europea, con Chapón, con Israel y atros países de Latinoamerica. Como tal, Mexico s'ha convertito en una potencia comercial internacional; Mexico ye o quinceno exportador mas gran d'o mundo —deceno si a Unió Europea se considera una sola entidat. De feito, Mexico exporta mas que a suma d'as exportacions de toz os países d'o Mercosur y Venezuela.
As preocupacions economicas prencipals son a dependencia comercial y financiera d'os Estaus Unius, a distribución inequitativa d'a riqueza y a manca d'oportunidaz economicas ta as comunidaz indichenas d'os estatos d'o sud.
Luengas
thumb|Ninos chatinos de Mexico Mexico ye o país castellanoparlant mas poblato d'o mundo, con mas d'o doble de población que Espanya, Colombia u Archentina. De feito, un tercio de toz os castellanoparlants d'o mundo viven en Mexico. O 98,8% d'a población mexicana parla o castellano; l'1,5% parla o náhuatl y o 0,8% parla o maya. Seguntes datos d'o zaguer censo lingüistico (2000) o 7,1% d'a población mexicana —ye decir alto u baixo a metat d'o total d'a población indichena— parla bella luenga amerindia, y l'1,2% no parla o castellano.
Encara que a constitución de Mexico no estableixe denguna luenga oficial, o castellano ye a luenga oficial de facto, y a luenga nacional d'o Estato. Manimenos, tamién son luengas nacionals, as 62 luengas indichenas minoritarias, seguntes a Lei Cheneral d'os Dreitos Lingüisticos d'os Pueblos Indichenas, publicata en 2001. Seguntes ista lei, as luengas amerindias tienen a mesma valideza que o castellano en os territorios a on se parlan y os indichenas tienen o dreito de solicitar bels documentos oficials en as suyas luengas. A lei otorga o estatus de luenga nacional a todas as luengas amerindias que se parlan en o territorio mexicano sin importar-ne o numero de parlants —belunas d'ellas nian plegan a os 100 parlants— y sin importar-ne l'orichen. Alavez, se reconoixen as luengas d'os indichenas desplazatos d'os Estaus Unius —como os kickapoo— y d'os pueblos indichenas refuchiatos de Guatemala.
L'anglés se fa servir amplament en os negocios, y por a mayoría d'os immigrants estausunidenses que residen en Mexico (l'1% d'a población total), mas que mas en os estatos d'a Baixa California, Baixa California Sud, Nuevo León, Guanajuato y Ciudat de Mexico. Amás de l'anglés, destacan o veneciano, parlato por a comunidat de Chipilo en o estau de Puebla o plautdietsch en as diversas comunidaz mennonitas d'os estatos de Chihuahua y Durango, y en menor proporción o francés, alemán, chinés, hebreu y arabe, tamién catalán, basco y gallego d'os refuchiatos d'a Guerra Civil Espanyola. Encara que belunas d'istas luengas se i han parlato dende mas d'un sieglo y que o numero de parlants de bellas luengas foranas blinca d'o numero de parlants de bellas luengas indichenas, denguna d'ellas no ye reconoixita oficialment.
Esportes
right|thumb|[[Ana Guevara campiona d'o mundo en l'anyo 2003.]]
O esporte mes popular ye o fútbol y en a mitat norte tamién ye muito popular o béisbol. Entre os esportes individuals destaca o boxeyo y l'atletismo, mas que mas en a preba de marcha atletica conoixita en Mexico como La caminata.
Coro (arquitectura)
thumb|right|250px|Coro d'a [[seu de Palencia.]] En arquitectura, se diz coro a lo segmento d'as ilesias que en as celebracions relichiosas se troba viedato a os seglars. Ista prohibición puede presentar matices, estando habitual en as ilesias parroquials y templos menors que cualques estamientos concretos d'o brazo seglar d'a población, como nobleza u militars, el puedan frecuentar con a finalidat social de deseparar-se d'a resta d'a población mientres os oficios.
A suya oríchen yera como puesto a on que se podeban mantener os relichiosos y cantar l'oficio. En os templos antigos se gosaba trobar en o presbiterio. Templos mas mudernos presentan coros en a nau y en bels casos en l'estremo oposato con l'altar.
Piedramorrera
Piedramorrera ye un lugar aragonés d'o municipio de Biscarrués, en a comarca de Plana de Uesca y provincia de Uesca.
Dictadura
Una dictadura ye un sistema politico de gubierno en o cual o poder recaye sobre una persona (o dictador), u una organización (partiu unico), que gubiernan autoritariament sin fer-sen eleccions periodicas. Mientres que en as democracias a soberanía perteneixe a lo pueblo, en as dictaduras a soberanía ye asumita por una persona, u, como muito, por un grupo minoritario.
Etimolochía
L'orichen d'a palabra se troba en a Republica Romana, cuan o Senau de Roma atorgaba poders excepcionals a un subchecto a qui se denominaba dictator (d'o latín dictare, "ordenar"), con una durada temporal y nomás encaminat a solucionar una situación d'emerchencia.
Xaix
Xaix (Sax en castellano, Saix en catalán) ye un municipio d'a provincia d'Alicant, situato en a comarca d'a Alto Vinalopón. A suya población ye de 9.577 habitants (2006), en una superficie de 63,5 km² y una densidat de población de 150,82 hab/km².
Toponimia
Podemos veyer escrito Xax en un texto en o que fan os achustes d'o matrimonio de Gostanza d'Aragón con Don Juan Manuel, fillo d'o infant Manuel de Castiella, en 1306:
Jean François Sudre
Jean François Sudre (naixito en Albi en 1787, muerto en París en 1862) estió un escritor y musico francés.
Ye conoixito por haber desembolicato un luengache musical clamato Solresol.
Manzanillo (Valladolit)
Manzanillo ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 59 habitants(2007), en una superficie de 18,8 km² y una densidat de población de 3,13 hab/km².
Rechión de Colonia
A rechión de Colonia (en alemán Regierungsbezirk Köln) ye una d'as cinco rechions d'o estau de Renania d'o Norte-Westfalia, Alemanya. Ye situada a o sudueste d'o estau, mugando a o norte con a rechión de Düsseldorf, a l'este con a rechión d'Arnsberg, a o sud con o estau federau de Renania-Palatinato y a l'ueste con Belchica y os Países Baixos. A seu de l'administración y ciudat mas gran ye Colonia.
División administrativa
A rechión de Colonia ye compuesta por quatre ciudaz-districto (Kreisfreie Städte) y ueito districtos rurals (Landkreise):
Joarilla de las Matas
Joarilla de las Matas ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Tierra de Safagún y d'o partiu chudicial de Safagún.
A suya población ye de 361 habitants (2011), en una superficie de 51,47 km² y una densidat de población de 7,01 hab/km².
Cheografía
A localidat de Joarilla de las Matas se troba situata a 792 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 17 km d'a ciudat de Safagún, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, de 56 km de Leyón, a capital d'a suya provincia, y de 97 km de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón.
Arco da Calheta
Arco da Calheta ye una freguesía portuguesa d'o concello de Calheta (Madeira), con 14.70 km² d'aria, 3.241 habitants (2001) y una densidat de 220.6 hab/km².
L'Arco da Calheta tien una escuela, un chimnasio, a ilesia de São Brás y a ilesia de Nossa Senhora do Loreto, una residencia d'a 3ª edat, un quartel de bombers y um pavillón esportivo.
Morrón de las Arenillas
O Morrón de las Arenillas ye un mont de 895 metros d'altaria situau en a muga entre as provincias de Zaragoza y Soria.
Pengő
O pengő ye una antiga moneda d'Hongría, emplegata entre o 21 de chinero de 1927 y o 31 de chulio de 1946, anyo en o cual fue reemplazata per o forint dimpués d'un periodo d'intensa hiperinflación. O pengő se trestallaba en 100 fillér.
Morrón de las Arenillas
Toponimia
L'oronimo morrón de las arenillas presenta lo chenerico "morrón" (part mes vistable d'un cinglo), uniu a Las Arenillas, una partida de mont de lo termin municipal de Bordalba a on que bi ha un sarrau a l'este de l'arroyo de las arenillas.
Pengő
Introducción
Dimpués d'a Primer Guerra Mundial, a corona austrohongara sofrió una alta tasa d'inflación. En Hongría, s'introdució una nueva unidat monetaria, o pengő, preciato en 12,500 coronas, y definito como 3800 ta un kilogramo d'oro. Manimenos, a diferencia de con as coronas, nunca no se fació garra pengő d'oro.
A fin d'o pengő
thumb|left|10 Pengő (1936) O pengő perdió a suya valura dimpués d'a Segunda Guerra Mundial, sofrindo a mas gran tasa d'hiperinflación nunca rechistrata. O pengő se revaluró, pero ixo no aturó la hiperinflación, y os pres continoron a suya espiral escontrolata, introducindo-sen valuras superiors y plegando ta un maximo d'un sestillón(1021) de pengő (Se'n veiga la imachen). Anque s'imprentó, nunca no s'emitió. A valura mas gran en cerculación estió de cient quintillons, (1020) de pengő (Se'n veiga la imachen).
A economía hongara solo que podeba estabilizar-se con a introducción d'una nueva unidat monetaria; asinas estió que, ta l'1 d'agosto de 1946, s'introduciba lo forint a razón de 400 octillons(4×1029) de pengő.
Anyos 780
Os anyos 780 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 780 y l'anyo 789, istos dos tamién encluyitos.
La Bañeza
La Bañeza ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
A suya población ye de 11.057 habitants (2009) en una superficie de 19,71 km², con una densidat de población de 560,98 hab/km².
Cheografía
A localidat de La Bañeza se troba situada a 771 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 49 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia.
Municipio Alberto Arvelo Torrealba
O Municipio Alberto Arvelo Torrealba (Municipio Alberto Arvelo Torrealba en castellano) ye uno d'os 12 municipios d'o Estato Barinas, Venezuela. Tien una superficie de 769 km² y a suya población yera de 32.183 habitants en 2001. A suya capital ye Sabaneta.
Pardina d'Ascaso
En 1930 encara teneba 2 habitants.