cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Districto de Traunstein
O districto de Traunstein (en alemán Landkreis Traunstein, en bavaro Landkroas Traunstoa) ye un districto situato en o sudeste de Bavera, Alemanya. Muga con os districtos de (dende o norte en o sentiu d'as agullas d'o reloch) Mühldorf, Altötting, os estaus austriacos d'Alta Austria y Salzburgo, o districto de Berchtesgadener Land, os estaus austriacos de Salzburgo y Tirol, y o districto de Rosenheim.
McLintock!
McLintock! (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o títol en castellano de El gran McLintock, en aragonés O gran McLintock) ye una cinta de l'anyo 1963 de cine estausunidense de cine de western comico dirichida por Andrew V. McLaglen seguntes un guión orichinal de James Edward Grant (en inspirando-se en a obra teatral The Taming of the Shrew (1590) de William Shakespeare), con una banda sonora orichinal de De Vol, una dirección de fotografía de William H. Clothier y una producción cinematografica de Michael Wayne ta la productora cinematografica Batjac Productions. En os suyos papels principals l'elenco d'a cinta ye formau por os actors John Wayne, Maureen O'Hara, Patrick Wayne, Stefanie Powers, Jack Kruschen, Chill Wills, Yvonne De Carlo, Jerry Van Dyke y Edgar Buchanan.
Districto de Traunstein
Cheografía
O districto se localiza en o semontano norte d'os Alpes. O Chiemsee, un lago natural, ye localizau en a parti occidental d'o districto.
McLintock!
McLintock! se centra en a historia de ''George Washington "G.W." McLintock, un abundau ganadero propietario d'un important rancho que aspera que plegue su filla, Rebecca "Becky" McLintock, qui ha estau estudiando belas anyadas en una universidat de l'este d'Estaus Unius y que amás recibe la visita de su muller, Katherine "Kate" McLintock'', qui l'ha deixau en l'alfanga en creyer que ella mereixeba estar entre l'alta sociedat y que lo suyo esposo no li podia ufrir d'estar-ne. S'ambienta en Arizona en calendata indeterminada de finals d'o sieglo XIX y se rodó en ixe mesmo estau d'Arizona. Antiparte, dende l'anyo 1991 a cinta fa parte d'o dominio publico en os Estaus Unius en no renovar-se adecuadament os dreitos d'autor.
Districto de Traunstein
Historia
En 1972 o districto s'unió con partis de l'antigo districto de Laufen, y l'antis independient districto urbán de Traunstein.
Escudo
O escudo amuestra una pantera azula a la ezquierda, simbolo d'a dinastía de Spanheim, contes de Krainburg-Ortenburg, que yeran sinyors d'ista zona en a epoca medieval. L'alica en a parti superior dreita deriva d'o simbolo d'a diocesi de Chiemsee. En a parti inferior dreita se troban as armas parlants de l'abadía de Baumburg (Baumburg significa castiello de l'árbol), que controló a parti norte d'o districto.
Sonchus oleraceus
O latacín (Sonchus oleraceus (Linnaeus, 1753) ) ye una planta d'a orden d'os Asterales y familia Asteraceae que tien un tallo de dica 30–100 cm d'altaria. Prefiere pleno sol y puede tolerar a mayoría d'as condicions d'o solero. As flors son hermafroditas y os polinizadors comuns incluyen abellas y moscas. Se propaga per simients transportadas per l'aire u l'augua.
As fuellas se minchan como verduras pa apanyizos u se cocinan como as espinais. Ista ye una d'as especies emplegadas en a cocina chinesa como kucài. As fuellas mas chovens son menos amargas y se minchan millor crudas. Cocer a la vapor puede eliminar l'amargor d'as fuellas mas viellas. As radices mas chovens tamién son comestibles y se pueden fer servir como substituto d'o café.
Esquilo
Esquilo (525 aC - 456 aC; en griego: Αισχυλος, latinizau como Aeschylus) estió un dramaturgo de l'antiga Grecia, o primero d'os tres grans trachicos griegos, con Sofocles y Eurípides.
Biografía
Naixito d'Eleusis, en a redolada d'Atenas, escribió as suyas primeras obras ta 498 aC, pero, d'entre as que han perbibito, a mas antiga probablement siga Hikétides (As Suplicadoras), escrita alto u baixo en 490 aC. En ixa anyada participó tamién en a batalla de Maratón, y en 480 aC luitó en a batalla de Salamina, feito que reflectó dimpués, ta 472 aC, en a suya obra Persai (Os Persas).
Esquilo viachaba a sobén ta Sicilia, an que gubernaba o tirano de Gela, facil que per os muitos artistas que tamién i acudiban a sobén. En 458 aC, lo fería per zaguer vez; seguntes una leyenda tradicional, Esquilo morió en 456 aC cuan una alica (u bel cluixiuesos), creyendo que a calvera d'o escritor yera una piedra, dixó cayer una tartuga sobre a suya capeza. Altras versions dicen que l'alica deixó cayer una piedra sobre o que creyó lo uego d'un ave no volandera.
Él mesmo escribió antis de morir a inscripción que fegura en a loseta d'a fuesa suya, sin dar treslato d'a suya fama teatral, querendo nomás que commemorar os suyos trunfos militars. En ella, i diz:
"Αισχύλον Ευφορίωνος Αθηναίον τόδε κεύθει μνήμα, πεπνυμένον πυροφόροιο Γέλας. Αλκήν δ' ευδόκιμον μαραθώνειον άλσος αν είποι και βαθυχαιτήεις Μήδος επιστάμενος"
"Ista loseta cubre a l'ateniense Esquilo, fillo d'Euforión, que morió en a fecunda Gela. Os campos de Maratón parlarán d'o suyo corache, como tamién os medas, de luengo pelo, que l'aprendioron bien".
Obras
thumb|Aeschyli Tragoediae septem, 1552. As obras d'Esquilo acentúan os aspectos morals y relichiosos. A diferencia d'os altros dos trachicos, Sofocles y Euripides, bellas trachedias d'Esquilo rematan con menor dureza, sobretot en a suya obra mayestra, a trilochía clamata  (A Orestía, Orestiada u trachedia d'Orestes). A rematanza ye clarament trachica en as dos primers piezas d'a trilochía, devez que en As Suplicadoras, Os Persas, y Hepta epi Thebas (Siete contra Tebas).
Amás d'a valura literaria d'a suya obra, a contribución mas gran d'Esquilo a o teatro estió adhibir un segundo actor en as suyas escenas. Enantis, l'acción acayeixeba entre un solo actor e o coro griego.
De as 70 obras que se suposan escritas per Esquilo, solo que seis en perviven en l'actualidat:
Antiparti, tradicionalment s'ha atribuito a Esquilo una setena obra: Prometeu encadenato. Muitos estudiosos actuals consideran que ixe Prometeu ye obra d'un dramaturgo esconoixito d'o sieglo IV aC. A luenga no se pareix pas a la d'Esquilo, y a suya hostilidat ta la fegura de Zeus choca con a visión mas relichiosa d'as altras seis obras.
En as primeras anyadas d'a decada de 1990, se troboron entre as bendas d'una momia echipcia bels fragmentos d'un altra obra d'Esquilo que heba apareixito mencionata en fuents antigas. A obra, clamata Aquiles, yera parti d'una trilochía sobre a Guerra de Troya, y levaba perdita mas de 2.000 anyos.
Cartularios de Valpuesta
thumb|255px|Reproducción d'un fragmento escrito con letras goticas d'os cartularios de Valpuesta Os cartularios de Valpuesta son manuscritos en latín vulgar hispanico d'os anyos 804–1200, trobatos en o monesterio de Valpuesta, en a provincia de Burgos. Según as zagueras investigacions, realizatas por a sociedat Eusko Ikaskuntza y l'Asociación de Amigos de Valpuesta, istos cartularios incluyen as primeras palabras en castellano primitivo, antimás os primers recuerdos escritos en una luenga romance, anteriors a los Churamentos d'Estrasburgo en francés antigo, consideratos dica l'inte os primers textos neolatinos.
A primera noticia amaneixió en o periodico castellano El Mundo en l'anyo 1999. A investigación fue dirichita por Emiliana Ramos Remedios, filologa d'a Universidat d'o País Basco (UPV) y los documentos fuoron presentatos en o Congreso Internacional sobre los Orichens d'o Castellano (Congreso Internacional sobre los Orígenes del Castellano), dirichito por Gonzalo Santonja, director d'o Instituto Castellano y Leyonés d'a Luenga (Instituto Castellano y Leonés de la Lengua) o 13 d'octubre de 2004.
Fragmento d'os textos
O siguient texto d'o anyo 844, escrito en estilo gotico, ye fácil que siga un tractau de propiedat.
Antepueyo
250px|thumb|right|Eixemplo d'antepueyo en las [[Bardenas Reyals.]] Un antepueyo (de lo francés avant-butte) ye un pueyo testimonio con un grau d'erosión tan abanzau que ha perdiu lo livel duro de lo suyo cabalto, que protecheba de la erosión a los livels mes baixos y tovos. Son de mida meya, menor que la de los pueyos testimonio de que proceden.
Cartularios de Valpuesta
Fragmento d'os textos
Traducción d'o texto a lo castellano actual:
Punta Abizondo
A punta Abizondo ye una montanya pirenenca de 1.673 metros d'altaria.
Cartularios de Valpuesta
Fragmento d'os textos
Altro texto que ye d'o sieglo XII, anyo 1107:
En castellano actual:
Antepueyo
Pueden presentar formas conicas,, con lo cabalto de forma alomada (redondeyada y convexa), perdendo la horizontalidat de lo pueyo testimonio anterior.
Punta Abizondo
Se troba situada en a val d'Ansó, amán d'a muga con Navarra (val de Roncal), encara que a cima ye en Aragón, y a o norte d'a penya Ezcaurri.
Cartularios de Valpuesta
Caracterización
Os Cartularios de Valpuesta ditos «Gotico» y «Galicán» (este zaguer copiato en 1236), son documentos latinos referents a lo Monesterio de Santa María de Valpuesta que abracan textos calendatos dende l'anyo 804 dica o 1200, anyo dende cuan amaneixerán textos escritos en romanz castellano de tot, a l'igual que se desvién con atras luengas iberorromanicas, que amostrarán os suyos primers testimonios d'un romanz desembolicau de tot a principios d'o sieglo XIII.
Estos documentos latinos deixan veyer caracters propios d'o que serán as luengas romances que permiten amanar-se a lo proto-romanz charrato n'esta zona dende o sieglo IX a lo XII.
Como sinyala Emiliana Ramos Remedios:
Caracters romances d'o texto latín d'os Cartularios:
Antepueyo
Igual que los pueyos testimonio tipicos, son freqüents a lo piet de las muelas y frents de cuestas, manimenos desapareixen con mayor velocidat por l'acción de l'augua de plevia y lo viento por no tener un material duro que lo acubille.
Cartularios de Valpuesta
Caracterización
Adintro d'estos elementos comuns a bella luengas iberorromanica, bi'n ha beluns que caracterizarán expresament o castellano d'o sieglo XIII, y reflectan, doncas, un proto-romance castellano:
Los Valdecolmenas
Los Valdecolmenas ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 107 habitants(2007), en una superficie de 31,27 km² y una densidat de población de 3,42 hab/km².
Cartularios de Valpuesta
Caracterización
D'alcuerdo con estos caracters Emiliana Ramos conclui que «os documentos de Valpuesta son os primers en dar fe d'elementos lingüisticos d'o primitivo dialecto castellano tal y quiento».
Antepueyo
Los antepueyos son freqüents en Los Monegros, en especial en la zona de Chubierre. Eixemplos d'antepueyos son las "Tetas de Robres", lo "tozal de San Andrés" en Usón y "La Espada" en Pallaruelo de Monegros. Lo "tozal d'el Castellar" en El Tormillo presenta actualment forma de predicadera y ye en lo cabalto d'un antepueyo. .
Fuera de los Monegros, Otón (Pozuelo d'Aragón), Burrén y Burrena (Frescano) son eixemplos d'antepueyo.
Abuja
Abuja ye a capital de Nicheria y a suya ueitena ciudat mas poblada dezaga de Lagos, Kano, Ibadan, Benin City, Port Harcourt, Jos y Ilorin.
Kurów
ye un municipio polaco en a voivodato de Lublin, trescruzato por o río Kurówka; tien una población d'alto u baixo 2.800 habitants, en una superficie de 11,3 km².
Historia
Iste municipio fue establito en o sieglo XII, en l'anyata 1185.
Gerard Way
Gerard Arthur Way, mas conoixiu simplament como Gerard Way, naxiu de Belleville, Nueva Jersey, o 9 d'abril de 1977, ye o cantaire prencipal, compositor prencipal y co-fundador d'o grupo musical My Chemical Romance.
Kurów
Historia
En o 9 de setiembre de 1939, en os primers intes d'a Segunda Guerra Mundial, a Luftwaffe d'o Tercer Reich bombardeyó a ciudat y destruyó un hespital civil. Dimpués s'establioron amán d'a ciudat dos Campos de treballo nazis.
Comunicacions
Ta plegar a o municipio se puet emplegar a carretera europea E372, u as carreteras rechionals S12 y S17.
Birolla
300px|thumb|Muller fendo a birolla. Birolla, bidolla, billolla u millolla (de l'occitán berdolha) son las denominación que recibe lo conchunto de sustancias alimenticias que se consumen en diferents moments d'o día. Una vegada que un organismo vivo se mincha los alimentos, istos proveyen d'elementos ta la suya normal nutrición y permiten la suya conservación.
En qualques zonas como A Fueva ha derivau lo suyo significau enta "lifara". La documenta, entre atros, lo Vocabulario Básico Bilingüe d'Antonio Martínez, lo Diccionario Chistabín de Brian Mott y lo Vocabulario de Baixo Peñas de Fernando Blas y Fernando Romanos.
Agullas de l'Acherito
As agullas de l'Acherito (en francés Les Trois Dents de la Chourique) son un conchunto de tres picos con una altaria maxima de 2.079 metros (2.033 metros en a cota occidental y 2.027 en a oriental) situaus en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre Aragón y Occitania.
Se troban chunto a o pico de l'Acherito (2.095 m) y deseparaus de Sobarcal (2.257 m) por o collau de l'Acherito (1.898 m).
Sierra Nevada (Espanya)
Sierra Nevada ye una cordelera montanyosa en a provincia de Granada (Andalucía, Espanya). Contiene lo puesto mas alto d'a Espanya continental: a tuca Mulhacén con 3.479 metros sobre lo livel d'a mar.
Ye un popular destín turistico, ya la suya altaria fa posible esquiar en una d'as estacions d'esquí mas meridionals d'Europa. En o suyo semontano se troba la ciudat de Granada, y un poquet mas a lo sud, Almería y Malaga.
Pietro III
Bi ha cuantas personas clamatas Pietro III:
Torrejoncillo del Rey
Torrejoncillo del Rey ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 674 habitants (2007), en una superficie de 201,4 km² y una densidat de población de 3,35 hab/km².
AFI
AFI puet estar:
Sufixo -acho
O sufixo -acho ye un sufixo que da matiz peyorativo. Tien un orichen incierto que pareix reunir diferents sufixos latinos a traviés de diferents romances, entre ellas as parlas mozarabes centrals.
Terminación -acho como derivada d'o latín -ACEU
Entre meyo de -ACEU y -azo bi habió una fase primerenca en a evolución d'as luengas romances peninsulars en a que se palatalizó a -CE, -CI latina en -che, -chi, (visible en toponimos mozarabes como Villafeliche y parolas como Alberche que ampradas por l'algarabía en o periodo d'Al-Andalus). En as parlas mozarabes que quedoron aturadas en esta fase evolutiva quedoron parolas como capacho, claros cognatos de l'aragonés capazo.
Terminación -acho como derivada d'o latín -ACULU
O a terminación latina -ACULU da en aragonés y en atras luengas romances peninsulars o sufixo -allo: asnallo, batallo, colgallo, forcallo ligallo, regallo, encensallo, ecetra.
En part d'as parlas mozarabes a evolución estió -acho, (visible en parolas como forcacho en textos de Toledo), d'a mesma traza como en o paḷḷuezu y en a zona B de l'asturiano occidental, (navachu en cuenta de navayu), y esporadicament en qualques parlas leyonesas (as de Babia, El Rebollar, Ribera del Órbigo, Ancares, El Bierzo, San Ciprián de Sanabria y Valle Gordo ).
Os restos d'aragonés d'as comunidatz aragonesas y d'as comarcas churras amuestran este tipo de terminacions (regacho, asnacho), documentables en textos medievals con -i-, -j-, -y-, -g-, -x- y dica -ch- (regajo, regaio, ligaxo, toponimos El Forcaio y Nauajas).
En l'Alto Aragón bi ha pocas parolas con sufixo -acho derivables d'o latín -ACULUM como talment covacho, y seguntes David Pharies serían ampradas. . Escarbacho figura como escarabato en l'"Alchamiau d'Urreya de Xalón", alavez podría estar un mozarabismo u por o menos un caso de cambeo de sufixo.
Esta terminación -acho puet fosilizar con un infixo en parolas que prenen atros sufixos como ye o caso de rigachuelo/arrigachuelo.
En a Sierra d'Albarrazín, Rincón d'Ademuz y lugars d'a redolada o sufixo -acho de parolas como Navacho s'asimiló a lo sufixo -azo como Navazo d'una traza paralela a lo castellano de muitas zonas.
Terminación -acho en parolas d'atros orichens
Ye o caso de l'arabismo u mozarabismo alfardacho (y as suyas variants), de l'occitanismo gavacho, o mozarabismo transmeso por o castellano gazpacho y d'as parolas aragonesas escarbacho y galacho, que ofreixen problemas d'interpretación sobre o suyo orichen u evolución en l'aragonés y luengas d'a redolada a on se troban.
Terminación -acho como sufixo productivo
Son parolas con sufixo -acho:
Salvatierra de Tormes
Salvatierra de Tormes ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 34,67 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Toponimia
Seguntes Alvaro Galmés de Fuentes os toponimos Salvatierra se remontan a una institución churidica medieval que controlaba una zona de muga, a on se concedeba asilo y immunidat a tot qui se i estableixese, pero a cambio de cosirar-la y participar activament en a suya defensa. Salvatierra de Tormes defendeba as posicions de lo Reino de Leyón en a muga con Al-Andalus en tiempos de Ramiro II de Leyón.
Alhama de Granada
Alhama de Granada ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Granada. A suya población ye de 5.979 habitants (2019), en una superficie de 433,50 km² y una densidat de población de 14 hab/km².
Collau de l'Acherito
O collau de l'Acherito u puerto de l'Acherito (en francés Col de la Chourique) ye un collau d'os Pireneus situau a una altaria de 1.898 metros.
Saruisé
Sarvisé u Saruisé (/Sarbisé/ ~ /Sarwisé/, oficialment y en castellano Sarvisé, anque dica a Guerra Civil yera dito Saruisé) ye un lugar d'o municipio de Broto, o segundo en población dezaga d'o mesmo Broto, con 101 habitants en l'actualidat. Ye un lugar d'economía centrata més que més en o turismo.
Collau de l'Acherito
Comunica as vals de Echo y Aspa entre o pico Sobarcal (2.257 m) y as agullas de l'Acherito (2.079 m).
Saruisé
O lugar de Saruisé s'incendió de raso en a Guerra Civil, en un d'es primers episodios d'o retacule d'o frent enta las valles altas que rematoren en a Bolsa de Bielsa.
Molimentos
A Ilesia d'a Natividat de Santa María de Saruisé, orichinalment romanica d'o sieglo XII, només conservaba lo campanal en rematar a guerra, y habió d'estar reconstruyita, como la més gran parti d'as construccions d'o lugar. Ye una ilesia adedicada a la Natividat de Santa María que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Villar d'el Cobo
Villar d'el Cobo ye un municipio aragonés de la provincia de Teruel, situau en la comarca de la Sierra d'Albarracín.
La suya población ye de habitants, en una superficie de 53,9 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Toponimia
Agustín Ventura Conejero considera los toponimos Villar y Villa como de tiempos de la reconquiesta. Seguntes Antonio Ubieto Arteta ye El Villar entre 1543 y 1609, Villar del Cobo dende 1646. Manimenos en un texto de 1478 de la Cort de Chusticia de la Casa de Ganaders de Zaragoza ya trobamos Villar del Quobo.
Entre los suyos microtoponimos con aspecto aragonés tenemos Pincorbo y Mirabuenos.
Cheografía
Villar d'el Cobo ye situau a la ezquierda de lo forcallo de lo río Griegos con lo río Guadalaviar, a piet de la Muela de Sant Chuan, a 1.430 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar y a una distancia de 78 km de Teruel, la capital de la suya provincia. Comprende lo casal de Casas de Búcar.
Lo termin municipal de Villar d'el Cobo corresponde una part a zonas de paramera y una part de los Monts Universals.
La paramera de Villar d'el Cobo ye a 1.600-1.800 m d'altaria y s'estendilla dende las muelas de los Monts Universals dica las vals y foces de los ríos Garganta a lo norte y Guadalaviar a l'este, incluyindo terrenos de lo termin municipal de Griegos. Los materials que afloran en esta paramera son d'edat churasica y son karstificaus, con campos de dolinas. Destaca lo campo de dolinas de la paramera de Loma Alta, con dolinas en bacía.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga a l'ueste con Guadalaviar y con Griegos, y por las atras parz con las mangas d'Albarracín (estreitas faixas de lo termin municipal d'esta localidat), faixas que lo deseparan de Noguera d'Albarracín, de Tramacastiella, de Calomart, de Fridas d'Albarracín, y de la muga provincial con la provincia de Cuenca.
Banaguás
Banaguás ye un lugar aragonés en o termin municipal de Chaca, comarca de Chacetania y partiu chudicial de Chaca, en a provincia de Uesca. Fa parte d'a diocesi de Chaca y archidiocesi de Pamplona.
Semicultismos en castellano
Las palabras latinas ARGILA y RINGERE se deformoron ta plegar dica arcilla y reñir. Pero no se desveniba lo mesmo con palabras propias de la predicación u cerimonias relichiosas, que encara que se pronunciasen d'una traza diferent a lo latín orichinal, prebaban de pronunciar-las d'una traza respectuosa con ella. La chent que sentiba ixas palabras en intes de celebración relichiosa s'avezó a la pronunciación eclesiastica, que a la fin impidió que se consumasen las leis foneticas usuals.
Asinas, de lo lexico cristiano la palabra VIRGINE dió virgen y no *verzen, ANGELUS dió angel y no *año u *anlo.
Banaguás
A suya población ye de 38 habitants.
Semicultismos en castellano
Con la mesma traza las palabras SAECULUM, REGULA, APOSTOLUS, EPISCOPUS, MIRACULUM, PERICULUM, CAPITULUM esdevinioron siglo, regla, apóstol, obispo, milagro, peligro, cabildo, muito diferents a las solucions patromonials que s'hesen dato si no i hese habito una presión latinizant dende un estamiento relichioso: *siejo, reja, abocho, besbo, mirajo, perijo y cabejo.
La influencia de l'administración estió pareixita pero menos ampla. Los notarios redactaban os suyos documentos en latín, d'alcuerdo con formulas repetitivas, que quan las leyeban los atorgants, se quedaban en a suya memoria. Eixemplos:
Bellas palabras de rechistro culto u nombres d'oficio de chent asociata a un nivel cultural alto pa la epoca tamién representan semicultismos en castellano:
Bi ha dobletz entre formas cultas y semicultas (secular y seglar), u entre formas patrimonials y formas semicultas (reja y regla).
Banaguás
Cheografía
Banaguás ye situato a 813 metros d'altaria, a una distancia de 73 km de Uesca, a capital d'a suya provincia, y 5 de Chaca, a capital d'o suyo municipio. Ye situata en a Val Ancha, en a marguin norte d'o río Aragón que trescruza ista val d'este ta ueste.
Toponimia
Seguntes Manuel Benito Moliner, d'o Instituto de Estudios Altoaragoneses, iste toponimo ye un antrotoponimo, ye decir, que provien d'un nombre propio.
Windhoek
Windhoek (en khoekhoe ǀAi-ǁGams,en herero Otjomuise,en alemán Windhuk) ye a capital de Namibia y a suya ciudat mas poblada.
Benavarri
Benavarri (Benavarri en catalán, Benabarre en castellano) ye una villa y municipio d'Aragón situada en a comarca de Ribagorza, provincia de Uesca y partiu chudicial de Balbastro. Ye a capital historico-cultural d'a comarca de Ribagorza y l'antigua capital d'o condau de Ribagorza.
A suya población ye habitants en una superficie de 157,14 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
Lo lugar de Benabarri ye situau chunto a la riera de Calladrons u río Guart en bel meyo d'una foya formada entre las sierras prepirenencas exteriors de Llaguarres, Almunia, sierra de Montgai y La Carrodilla, a 788 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar y a una distancia de 105 km de la ciudat de Uesca, la capital de la suya provincia.
La part occidental de lo termin municipal correspondient a Aler ye en la val de Sarrón. En Estanya bi ha dos lagunas d'orichen karstico.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye en 1035, documentada en a obra d'Eduardo Ibarra y Rodríguez Documentos correspondientes al reinado de Ramiro I (1034-1063) (en Colección de documentos para el estudio de la Historia de Aragón, I, Zaragoza, 1904), y cita as formas Benavarre, Benauar, Benabar, Banabar, Benauarre, Benabarri, Benavar, Bennavar, Banavarre, Bonabarre y Beneuar.
Molimentos
200px|thumb|dreita|Carrera de Benavarri.
Fiestas
thumb|250px|right|O ball dels salvatges.
Willem Dafoe
Willem Dafoe (William Dafoe), naixito d'Appleton (Wisconsin) o 22 de chulio de 1955, ye un actor estausunidense, activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1980 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica. D'entre as suyas cintas, se puet destacar To Live and Die in L.A. (1985, William Friedkin), Platoon (1986, Oliver Stone), The Last Temptation of Christ (1988, Martin Scorsese), Mississippi Burning (1988, Alan Parker), Born on the Fourth of July (1989, Oliver Stone), Flight of the Intruder (1991, John Milius), The English Patient (1996, Anthony Minghella), Shadow of the Vampire (2000, E. Elias Merhige), Once Upon a Time in Mexico (2003, Robert Rodriguez), u Go Go Tales (2007, Abel Ferrara).
Chubierre
Chubierre (Jubierre en castellano) ye un lugar despoblau d'o termin municipal de Castillón de Monegros, en a comarca d'os Monegros y en a provincia de Uesca.
Un d'os zaguers restos d'esta población ye una ermita dedicada a Sant Miguel. Arredol de Chubierre bi ha un paisache con diferents formas erosivas, incluyindo bells antepueyos.
Leioa
Leioa (Leioa en basco y oficialment, Lejona en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca d'o Gran Bilbau.
A suya población ye de 29.748 habitants (2008) en una superficie de 8,52 km², con una densidat de población de 3.491,55 hab/km².
Cheografía
A localidat de Leoia se troba situada a 30 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 10 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Hyoscyamus niger
Historicament, a hierba loca se fazió servir en combinación con atras plantas, como a mandragula, per as suyas propiedatz psicoactivas en brebaches machicos. Istas propiedatz psicoactivas incluyen alucinacions visuals y una sensación de vuelo.
Mamujada
A suya población ye de 2.605 habitants (2003) en una superficie de 49,03 km², con una densidat de población de 53,13 hab/km².
Cheografía
A localidat de Mamoyada ye situata a 644 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Santibáñez de Béjar
Santibáñez de Béjar ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 582 habitants (2007), en una superficie de 30 km² y una densidat de población de 19,4 hab/km².
Ibón de ros Batans
Ibón de ros Batans puet fer referencia a:
Sanchotello
Sanchotello ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca de Béjar.
A suya población ye de 251 habitants (2007), en una superficie de 14,03 km² y una densidat de población de 17,89 hab/km².
Armilla
Armilla ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Granada. A suya población ye de 24.174 habitants (2019), en una superficie de 4,42 km² y una densidat de población de 5574,94 hab/km².
Sanchotello
Cheografía
A localidat de Sanchotello se troba situata a 936 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Breca d'Hanas
A breca d'Hanas (en francés Brèche de Hanas, en castellano Brecha de Hanas) u tamién conoixida como collau de l'ibón de l'Acherito (en francés Col du Lac de la Chourique) ye un collau d'os Pireneus situau a una altaria de 2.035 metros.
Comunica as vals de Echo y Aspa entre a penya de l'Ibón (2.138 m) y l'agulla de l'Acherito (2.101 m).
Gabarret
Gabarret ye un lugar aragonés en o termin municipal de Bonansa, comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.
Cheografía
O lugar de Gabarret se troba situato a 1.200 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Sierra de Cis
A sierra de Cis (en castellano Sierra de Sis, en catalán Serra de Sis ) ye una sierra interior prepirenenca que s'extendilla en dirección norte→sud dende a val de Castanesa dica la sierra de Berganui, quasi paralela en gran mesura o río Isabana y tamién a Noguera Ribagorzana, en a comarca de Ribagorza, provincia de Uesca. thumb|[[Cinglos de la Sierra de Cis, Ribagorza Baixa]]
Toponimia
L'oronimo Cis se remonta a lo latín MONTEM SCISSUM ("mont tallau", "mont despartiu"), que fa referencia a la forma d'os suyos cinglos. thumb|La Tria, sierra de Cis
Protección
S'incluye en a Zona d'especial protección pa las aus (ZEPA) de Turbón y Sierra de Cis (ES0000281) que cubre un aria de 243,94 km².
Alfred Lunt
Alfred Lunt, naixito de Milwaukee (Wisconsin) o 12 d'agosto de 1892 y muerto en Chicago (Illinois) o 3 d'agosto de 1977, estió un actor y director cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense y mas que mas en o mundo d'o teatro dende primerías d'os anyos 1920 dica meyaus d'os anyos 1960 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Ayerbe de Broto
Ayerbe de Broto ye un lugar aragonés d'o municipio de Broto, en a comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca.
Alfred Lunt
Premios
En 1932 Alfred Lunt fue nominato a o premio Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta The Guardsman, de Sidney Franklin.
Ayerbe de Broto
Cheografía
A localidat d'Ayerbe de Broto se troba situata a 1.187 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Metalurchia
thumb|[[Alto forno ta tractamiento de fierro.]] A metalurchia ye a ciencia, aintro d'o dominio d'a ciencia de materials, que estudia o comportamiento d'os elementos metalicos, os compuestos intermetalicos y as suyas aleacions. Tamién ye a tecnolochía d'os metals, a traza d'aplicar a ciencia ta la suya utilización practica, a suya extracción, transformación y elaboración.
Bebils
Bebils (Bibils en catalán, Bibiles en castellano) ye un lugar aragonés en o termin municipal de Bonansa, comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.
A suya población ye de 3 habitants (2008).
Cheografía
O lugar de Bebils se troba situato a 1.190 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Toponimia
En o fogache de 1405 ordenato por as Corz de Maella s'escribe Bebils:
En o fogache de 1495 tamién s'escribe Vebils.
Fabla
Fabla puet estar:
North American F-86 Sabre
North American F-86 Sabre ye un avión de caza de primera cheneración desembolicau por North American Aviation. O suyo primer vuelo estió en 1947. Tien un motor General Electric J47-GE-27 y una velocidat maxima de Mach 1.02. Se'n han construyíu 9860 unidaz.
O Sabre ye millor conoixiu como o primer caza d'ala en sayeta d'os Estaus Unius que podió  contrarrestar a o  MiG-15 sovietico d'ala en sayeta en combates aerios d'alta velocidat en os ciels d'a Guerra de Corea ( 1950-1953 ). Considerau un d'os millors y mas importants avions de combate d'ixa guerra, o F-86 tamién tien una alta calificación en comparanza con os avions de combate d'atras epocas. Encara que se desembolicó en zaguerías d'o decenio de 1940 y quedó obsoleto en zaguerías d'a de 1950, o Sabre contrimostró estar versatil y adaptable y continó como un caza de primera linia en numerosas fuerzas aerias dica que os zaguers eixemplos operativos activos estioron retiraus por a Fuerza Aeria de Bolivia en 1994. O suyo exito levó a una producción extendida de mas de 7,800 avions entre 1949 y 1956, en os Estaus Unius, Chapón y Italia. Amás, a Marina d'os Estaus Unius adquirió 738 versions modificadas pa portaavions como que FJ-2 y -3. Se construyoron variants en Canadá y Australia. O Canadair Sabre adhibió atros 1.815 avions y o CAC Sabre significativament redisenyau (a vegadas conoixiu como que Avon Sabre u CAC CA-27 ), tenió una producción de 112. O Sabre ye, con muito, o caza a reacción occidental mas produciu, con una producción total de todas as variants en 9,860 unidaz.
Barós
Barós ye un lugar en o termin municipal de Chaca, comarca de Chacetania y partiu chudicial de Chaca, en a provincia de Uesca. A suya población ye de 88 habitants.
Vivel
Vivel ye una variant de Viver y puet estar:
Classun
Classun (Classun en occitán, Classun en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'as Landas, rechión de Nueva Aquitania, districto de Lo Mont y cantón d'Ador-Armanhac.
A suya población ye de 226 habitants (2007) en una superficie de 8,82 km², con una densidat de población de 25,62 hab/km².
Atarfe
Atarfe ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Granada. A suya población ye de 18.706 habitants (2019), en una superficie de 47,25 km² y una densidat de población de 396 hab/km².
Lucien Febvre
Lucien Febvre, naixito de Nancy (Meurthe y Mosela, Lorena) o 22 de chulio de 1878 y muerto en Saint-Amour (Jura, Franco Condau) o 26 de setiembre de 1956, estió un historiador francés, con una gran influencia en a moderna historiografía en estar, de conchuntas con Marc Bloch, uno d'os establidors d'a corrient historiografica conoixita como Escuela d'os Annales.
Uigurs
Uigurs ye a denominación creyata en l'asamblea de Taixquent en 1921 pa diferents comunidaz d'o Turquestén oriental que charran una luenga turquica carluca: os Kashgharlyq de Kashgar, os Turpanlyq de Turpan, os Aqsuluq de Aqsu, os Yakanlyq de Yakan y os habitants sedentarios d'a val d'o Ili, ditos Taranchi. Son a etnia prencipal d'o Xinjiang chinés, estando tamién presents en Uzbekistán. Tienen un modo de vida, una luenga y una cultura pareixitos a los d'os uzbekos.
Modo de vida
Os uzbekos, uigurs y altayos practicaban un cautivo d'avena fendo servir l'aladro y a xata. Se combinaba l'agricultura con o pastoreyo transhumant.
Agora en Xinjiang os uigurs practican una agricultura de regano en os oasis, tienen un sistema de pozos connectatos por canyos (kanerjing). Os prencipals cautivos son o trigo, panizo y cotón chunto con a horticultura.
Luenga
L'idioma actual que ye denominato uigur no deriva d'o uigur historico, y ye una derivación d'o turquico chagatai, a l'igual que l'uzbeko. O uigur moderno s'escribiba tradicionalment en alfabeto arabe, pero entre os anyos 1956 y 1965 s'escribió en alfabeto cirilico, pa dimpués fer-se en alfabeto latino. En l'anyo 1981 o gubierno de Pekín permitió que se tornase a escribir en l'alfabeto arabe orichinal.
Historia
Talment sigan os uigurs d'o norte d'a Cuenca de Tarim u rechión de Turfán sozmesos a l'Imperio Mongol os que son mencionatos por Frai Haitón en o suyo libro tradueito a l'aragonés "La Flor de las Ystorias d'Orient" en o capítol "Del Regno de Tarssia":
En o reparto que se fació de l'Imperio Mongol o país uigur de Khotcho quedó baixo poder d'Ogodei, pero bi heba uigurs en o territorio d'os antigos Kara Khitai que li tocó a Chagatai Khan.
En o sieglo XIV as poblacions sedentarias d'a Cuenca de Tarim yeran en a subchección feudal d'os khans mongols de Mogolistán, a part oriental de l'orichinal Khanato Chagatai. Con o paso d'o tiempo estas poblacions s'iban islamizando cada vegata mes y prenendo o turquico chagatai, que enta o sieglo X ya se feba servir en Kaixgar enta l'anyo 1000 por part d'os turquicos islamizatos. D'esta traza l'antigo uigur no guarda relación dreita con l'idioma tamién turquico que actualment se conoixe como uigur y que ye relacionato con o uzbeko.
Os uigurs budistas se convirtioron a la rechión musulmana en o sieglo XV. O termin uigur cayó en desuso en o sieglo XV fueras d'os uigurs amariellos. Bels grupos turquicos afins entre ellos viviban en l'actual Turquestén oriental, se diferenciaban d'atros turquicos por o modo de vida agricola u urbán y se designaban por o nombre d'a localidat. No siempre puet dicir-se-ne que desciendan d'os antigos uigurs, y seguntes bels autors a luenga carluca d'os actuals uigurs no provién d'a luenga d'os uigurs historicos.
Os pueblos turquicos de luenca carluca d'o Turquestén oriental fuoron sozmesos por os oiratos baixo o Imperio Dzhungaro dica que a dinastía Qing los venció y creyó a provincia de Xinjiang.
Chicotas collas de kashgarlyq y yakanlyq estioron os primers en emigrar t'o Turquestén occidental u ruso. A meyatos d'o sieglo XIX s'establioron en Fergana, on son conoixitos como Kashgarlyq.
Os agricultors sedentarios ditos Taranchi d'a val d'o Ili plegoron dende Asia Central, prencipalment dende Semirechie (Cazaquistán) en grans grupos a prencipios d'a decada de 1880 fuyindo d'a presión rusa, pero tornoron a estar colonizatos por os rusos.
Os uigurs de Cazaquistán y Kirguizistán conservan encara la suya identidat etnica, reforzata por a plegata de refuchiatos uigurs dende Xinjiang en as decadas de 1950 y 1960. Os uigurs d'Uzbequistán son en un proceso d'asimilación por os uzbekos.
L'actual centro cultural d'os uigurs ye Kaixgar, a capital Urumqi tien muita población chinesa han.
Piedra tosca
Piedra tosca puet estar:
Diftongación debant de Yod en aragonés
A Diftongación debant de Yod en aragonés ye una lei present en a fonetica aragonesa y que lo diferencia d'atras luengas neolatinas vecinas. O romance navarro-aragonés diftonga as vocals curtas latinas O y E porque yeran mas ubiertas, y tamién diftongan debant de Yod. Yod ye un soniu palatal (AFI: ) dito asinas por a pronunciación d'a letra de l'alfabeto hebreu dita "yod" y que influye en a evolución d'as palabras latinas enta as lenguas romances. L'orichen d'este soniu ye variau.
O romance navarro-aragonés coincide en a diftongación debant de Yod con l'astur-leyonés y con o mozarabe central y de bella rechión como a val d'Ebro.
O castellano y bel dialecto suditaliano no diftongan debant de Yod encara que diftonguen as vocals curtas latinas O y E en toz os atros casos.
O francés medieval diftongaba a vocal O debant de Yod, y saliban triftongos que en francés actual son redueitos a ui. (Nueit > nuit).
Trobamos estas mesmas formas en catalán medieval: huit, nuit, hui. Y existe a hipotesi seguntes a cual o catalán medieval diftongaba debant de yod, manimenos no ye documentau.
LL derivada d'os grupos -C'L-, -G'L-, -T'L-, -LY- latinos
Tradicionalment se considera que ruello tamién en ye un eixemplo d'esta evolución, pero podría tener atra etimolochía, con un orichen común a radiz visible en Rodellar debant d'o sufixo -ar.
Mont Blanc
Mont Blanc ye, con 4.807,81 metros,​ a montanya mas alta d'a cordelera d'os Alpes y d'a Unión Europea. Se troba en a buega entre Francia y Italia.
Valdehijaderos
Valdehijaderos ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 99 habitants (2007), en una superficie de 11,75 km² y una densidat de población de 8,42 hab/km².
Aconcagua
Primera puyada
A primera puyada rechistrada a la tuca estió realizada lo 14 de chinero de 1897 per Matthias Zurbriggen.
Bleona Qereti
Bleona Qereti (naixita de Korçë) o 14 de mayo de 1979, ye una cantaire.
Verbascum thapsus
O guardalobo (Verbascum thapsus (Linnaeus, 1753) ) ye una planta d'a orden d'os Lamiales y familia Scrophulariaceae que ye nativa d'Europa, lo norte d'Africa y Asia, y s'introdució en America y Australia. S'ha utilizau en a medicina tradicional.
Ibón Baixo de ros Batans
L'ibón Baixo de ros Batans ye un ibón situato en Sobrarbe, a los pietz d'a Comachibosa.
Sant Pelegrín (Uesca)
Sant Pelegrín ye un lugar aragonés d'o concello municipal de Alquezra, situato en a provincia de Uesca, comarca d'o Semontano de Balbastro.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primer cita d'o lugar ye en o sieglo XVI, recollita en a obra de Antonio Durán Gudiol Geografía medieval de los obispados de Jaca y Huesca (Uesca, 1962), y documenta as formas Sanct Pelegrín y Sanct Plerín.
Baraguás
A suya población ye de 31 habitants.
Cheografía
O lugar de Baraguás ye situato a 940 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 5 km de Chaca, a capital d'o suyo municipio, comarca y partiu chudicial, amás de seu d'a suya diocesi.
Mikoyan-Gurevich MiG-15
Mikoyan-Gurevich MiG-15 ye un avión de caza de primera cheneración desembolicau por Mikoyan-Gurevich. O suyo primer vuelo estió en 1947. Tien un motor Klimov VK-1 y una velocidat maxima de Mach 0.87. Se'n han construyíu 18000 unidaz.
O MiG-15 estió un d'os primers avions de combate exitosos en incorporar alas en sayeta pa aconseguir altas velocidatz transonicas. En o combate en a Guerra de Corea, superó a os avions de combate d'ala dreita, que fuoron relegados en gran medida a papers d'ataque a tierra, y fuoron rapidament contrarrestaus por o semellant F-86 Sabre norteamericán d'ala baleyada. Quan se refinó en o MiG-17 mas abanzau, o disenyo basico tornaría a sorprender a Occidente quan resultó efectivo contra cazas supersonicos como o Republic F-105 Thunderchief y o McDonnell Douglas F-4 Phantom II en a Guerra de Vietnam d'o decenio de 1960. Se creye que o MiG-15 estió un d'os avions a reacción mas producius con mas de 13.000 fabricaus. A producción extranchera autorizada puede haber elevau o total de producción a quasi 18.000. O MiG-15 remaneix en servicio con a Fuerza Aeria de l'Exercito Popular de Corea como entrenador abanzau.
George C. Scott
George Campbell Scott u George C. Scott estió un actor estausunidense, naixito o 18 d'octubre de 1927 en Wise (Virchinia) y muerto o 22 de setiembre de 1999 en Westlake Village (California).
Premios
George C. Scott recibió o Premio Oscar a o Millor Actor en 1970 por o suyo papel en a cinta Patton, dirichita por Franklin J. Schaffner; por ista misma cinta recibió un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico (1970) y un Premio NYFCC a o Millor Actor (1970).
Antiparte, en 1971 tamién fue nominato a l'Oscar a o Millor Actor por a suya interpretación en a cinta The Hospital, dirichita por Arthur Hiller.
Mikoyan-Gurevich MiG-19
Mikoyan-Gurevich MiG-19 ye un avión de caza de segunda cheneración desembolicau por Mikoyan-Gurevich. O suyo primer vuelo estió en 1952. Tien dos motors Tumansky RD-9B y una velocidat maxima de Mach 1.35. Se'n han construyíu 2172 unidaz.
Cirés (Ribagorza)
Cirés ye un lugar aragonés en o termin municipal de Bonansa, comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.
A suya población ye de 3 habitants (2008).
Cheografía
O lugar de Cirés se troba situato a 1.050 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Cliffhanger (cinta)
Cliffhanger (títol orichinal en anglés, Momento culminant, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Máximo riesgo, en aragonés Maximo risgo) ye una cinta de coproducción entre lo cine estausunidense, lo cine francés, lo cine italiano y lo cine chaponés de cine d'intriga y cine d'acción esportiva de l'anyo 1993 dirichida por Renny Harlin seguntes un guión adaptau por Michael France y Sylvester Stallone basau en una historia d'o mesmo Michael France basada a la vegada en A premise de John Long, con una banda sonora orichinal de Trevor Jones, una dirección de fotografía d'Alex Thomson y una producción cinematografica d'Alan Marshall, Renny Harlin y Mario Kassar ta las productoras Carolco Pictures, Le Studio Canal+, Pioneer Corporation y RCS Video. L'elenco d'actors principals d'a cinta ye composau por Sylvester Stallone, John Lithgow, Michael Rooker, Janine Turner, Leon Robinson, Paul Winfield, Ralph Waite y Rex Linn.
En ista cinta se conta la historia de Gabe Walker, un alpinista que ha perdiu a una amiga en un accident de montanya y se'n culpabiliza, dica lo punto d'albandonar l'alpinismo, dica que bel día li demanan que aduye a buscar a un grupo de rpersonas desapareixidas en l'alta montanya, sin saber que s etracta d'un grupo de violentos ladrons. A cinta s'ambienta en epoca actualk d'a cinta (1993) en as montanyas Rocosas en Colorado y las suyas escenas se filmoron en ixe mesmo estau y en os estudios de Cinecittà en Roma y en Cortina d'Ampezzo en a provincia de Belluno en Italia. Recibió bels premios y nominacions, pero denguno d'éls entre los grans premios cinematograficos.
Ikurriña
A ikurriña ye a bandera oficial d'o País Basco (Espanya) dende l'aprobación d'o suyo estatuto d'autonomía en 1979, y tamién ye la que os nacionalistas bascos adoptan ta Euskal Herria.
Fue creyata en 1894 por os chirmans Luis y Sabino Arana (iste zaguer estió o fundador d'o Partiu Nacionalista Basco), y en primerías correspondeba nomás que a o territorio de Bizcaya.
thumb|left|200px|Ikurriña con as proporcions d'o disenyo orichinal d'os chirmans Arana
Collado del Mirón
Collado del Mirón ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
A suya población ye de 32 habitants (2018) en una superficie de 4,84 km², con una densidat de población de 7,23 hab/km².
Cheografía
A localidat de Collado del Mirón se troba situada a 1.166 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 63 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Sierra Morena
Sierra Morena ye una cordelera montanyosa ye la buega natural entre la plana castellana y Andalucía. Lo puesto más alto ye La Banyuela con 1.332 metros sobre lo livel d'a mar.
Phoenix
Phoenix ye una ciudat d'os Estaus Unius que se troba en l'estau d'Arizona, d'an ye a capital dende 1912. A suya población ye de 1.680.992 habitants (2019), con una superficie de 1340.59 km² y ye a ciudat mas poblada de Arizona.
Alta Bavera
L'Alta Bavera (en alemán Oberbayern, en austro-bavaro Obabayern) ye una d'as siet rechions administrativas en que ye dividiu o estau alemán de Bavera. Ye situada en a parti sudeste de Bavera. A o norte muga con a Baixa Bavera, a o sud y a l'este con Austria y a l'ueste con Franconia y Suabia. Una parti de l'actual Alta Bavera perteneixeba orichinalment a Franconia. En 1970 y aintro d'un conchunto de reformas territorials, a mancomunidad d'Eichstätt fue integrada en l'Alta Bavera. A suya capital ye Múnich, tien un superficie de 17.529 km² y en 2006 teneba una población de 4.269.413 habitants.
División administrativa
A rechión de l'Alta Bavera ye compuesta por tres ciudaz-districto (Kreisfreie Städte) y vente districtos rurals (Landkreise):
Muxika
Muxika (Muxika en basco y oficialment, Múgica en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, territorio historico y provincia de Bizcaya y comarca de Busturialdea.
A suya población ye de 1.448 habitants (2008) en una superficie de 50,02 km², con una densidat de población de 28,95 hab/km².
Cheografía
A localidat de Muxika se troba situada a 25 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 29 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Ugarte, Ibarruri y Gorozika.
Juli
Juli ye un grupo de musica rock y pop d'a ciudat de Gießen en Alemanya. Ye formato por a cantaire Eva Briegel, os guitarristas Jonas Pfetzing y Simon Triebel o baixista Andreas Herde y o batería Marcel Römer.
Fridas d'Albarracín
Fridas d'Albarracín (Frías de Albarracín en castellano) ye un municipio d'a provincia de Teruel, situato en a comarca d'a Sierra d'Albarracín. A suya población ye de 164 habitants (2004), en una superficie de 50,70 km², con una densidat de 3,23 hab/km².
Cheografía
O termin y lo lugar son situatos en os Monts Universals, en una zona con muelas calsinosas y poljes karsticos que s'estendilla tamién por os termins de Guadalaviar y Villar d'el Cobo.
A lo norueste d'a Muela de Fridas ye o lugar de Casas de Fridas.
O naixedero d'o río Tacho no ye en o termin de Fridas, pus o termin d'Albarracín se prolonga arredol, pero ye prou a mán, a 11 km d'o lugar.