cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Afganistán
Orografía
thumb|250px|left|Montanyas en a redolada de [[Kabul.]] A lo norte, en a depresión esteparia de Turquestén se troba o río Amu Daria (500 km), que ye a muga con Turkmenistán, Uzbekistán y o Tachiquistán. A l'este d'o Firuz Kuh, en a muga con Pakistán, as montanyas Sulaiman Ke Pahad que van de norte a sud forman una barrera natural que proteche o país d'as influencias monzonicas. A lo nord-este, a gran cordelera de l'Hindu Kush (a segunda cordelera mas alta d'o mundo, a on se troba o mont Noshaq, con os suyos 7.492 metros d'altaria) s'une a l'altiplán d'o Pamir por a rechión de Badakhxán. A l'ueste d'a cuenca d'o río Kabul, a cordelera pierde altaria y se divide en diversas sierras que plegan dica Irán. A lo sud y a l'ueste d'a val d'o Helmand, bi ha o Dast-e Margo, o Sistán y, a l'este, disiertos.
A mayoría d'os ríos (Amu Daria, Morgab, Harirud, Helmand, Arghandab) tienen mayencos fuertes mientres que pueder permaneixer sin cabal en a estación seca. Son poco fundos y no son navegables pero s'aprofitan ta la producción d'enerchía electrica (centrals hidroelectricas de Pol-e Homri, Sarobi, Naghloo y Mahipar).
O clima
Por un regular Afganistán presenta un clima continental acentugato, con hibiernos fredos y veranos calidos, si bien as temperaturas varian prou seguntes l'altaria. As precipitacions son pocas y cayen entre octubre y abril. O verano ye seco. En o sud y l'este pueden recibir en l'agosto bel repui d'influencia monzonica provinients d'a India. Por dencima d'os 3.700 m d'altria, mandan as nieus perpetuas.
Divisions administrativas
240px|thumb|Mapa d'as provincias d'Afganistán. Afganistán se divide en 34 provincias: Badakhxan (1), Badgis (2), Baghlan (3), Balkh (4), Bamian (5), Daikondi (6), Farah (7), Faryab (8), Ghazni (9), Ghowr (10), Helmand (11), Herat (12), Jowzjan (13), Kabul (14), Kandahar (15), Kāpīsā (16), Hawst (17), Kunar (18), Qonduz (19), Laghman (20), Lawgar (21), Nangarhar (22), Nimruz (23), Nuristán (24), Oruzgan (25), Paktia (26), Paktika (27), Panjshir (28), Parvan (29), Samangan (30), Sar-e Pul (31), Takhar (32), Vardak (33) y Zabol (34).
A capital d'o estato ye Kabul, con una población de 3.120.963 d'habitants en l'anyo 2006. Atras ciudaz importants son Kandahar (401.395 habitants), Mazar-e Sharif (314.915), Herat (278.209), Jalalabad (208.960), Kunduz (166.824), Gazni (149.998), Bamian (131.233), Balh (126.553) y Baglan (111.902), totas ellas famosas por as suyas numerosas mezquitas, antigos palacios y atras restas arquitectonicas. Manimenos, istas ciudaz, igual que atros muitos puestos d'o país, han estato prou danyatas en os diferents conflictos belicos escaicitos.
Población
thumb|250px|Población d'Afganistán. Afganistán ye un país poco poblato y basicament rural (78,1% d'a población). Cuasi un 20% d'os habitants son ciudatz. Nomás Kabul supera o millón d'habitants. L'alta tasa de natalidat compensa la fuerte tasa de mortalidat produeita principalment por os efectos d'a guerra.
Medio ambient
right|thumb|250px|Un eixemplar d'[[Uncia uncia u "pantera d'as nieus", una especie en periglo d'extinción en Afganistán.]]
Flora
As plantas que se troban en Afganistán son pareixitas a las que se puet trobar en o Tíbet y en l'Himalaya, estando tamién pareixitas a las que se pueden trobar en Orient Meyo. Os pinars, as selvas de cedros, y d'atras coniferas se pueden trobar en altarias entre 1.800 y 3.000 metros, pero como consecuencia d'a tala abusiva, en l'anyo 2005 nomás ocupaban que un 1,3% d'a superficie d'o país. En altarias inferiors se troban árbols y arbustos como Corylus avellana (l'avellanera), Pistacia vera (a pistachera), fraixins u chinibro (Juniperus communis). Per baixo d'os 900 metros d'altaria, nomás bi ha que una vechetación esteparia a on i predominan as hierbas y os matullos.
Fauna
Respective d'os animals que i viven, no son guaire diferents d'os que se pueden trobar en Orient Meyo y a India. Se i puet trobar Ovis orientalis orientalis, onsos, Capra sibirica, Gazella subgutturosa, lobos, Canis aureus (chacals), Felis silvestris, erizos, dromerarios y o camello de Bactracia entre d'atras especies.
Problematica medio-ambiental
A pobreza d'o país y o estato contino de guerra en que se i vive han tenito fundas repercusions en o medio ambient d'Afganistán.
Asinas, se considera que alto u baixo 100 especies de mamiferos se troban en periglo d'extinción en o país, como Uncia uncia (a pantera d'as nieus), mesmo que alto u baixo 380 especies d'aus.
En Afganistán no bi ha garra preocupación por os problemas medi-ambientals. As autoridats nacionals y internacionals han signado bels acuerdos sobre as especies en periglo d'extinción, milloras medi-ambientals, y a prohibición d'a realización de prebas nucleyars sin de resultatos favorables ta o medio ambient.
Relichión
thumb|250px|[[Mezquita Jumah en Herat.]] O islam en ye a relichión oficial y mayoritaria, con un 75% de sunnitas y un 24% de chiitas, y tien Mazar-e Sharif como lo principal centro de pelegrinache d'o país. Bi ha minorías hindús, sikhs, parsis y chodigas en as diferents ciudaz.
Economía
A economía d'Afganistán tién un baixo desembolique debito a la suya situación de guerra permanent dende zaguerías d'os anyos 1970, a la manca d'un gubierno estable y permanent y a suya distribución d'a sociedat en grupos tribals. A suya economía s'alaceta mas que mas en l'agricultura, que ye o sector a on i treballa a mayor parte d'a población d'o país (arredol d'o 90%). A producción agricola, que se concentra prencipalment en as tierras mas planas d'o norte d'o país, se basa en o cautivo de cerials (trigo, panizo, roz, ordio), fuitos secos, fruitas, tabaco y cotón. Afganistán ye un país muit pobre y tién muita dependencia de l'agricultura y d'a ganadería. Ye un d'os paises con mes producción d'opio (se i concentra o 95% d'a producción mundial) y haixís d'o mundo, producción favoreixita en primeras por a situación politica d'o país y las constants guerras que feban que os contendients amenistasen recursos economicos fácils; antiparte, mientres o gubierno d'os talibans, que creboron cualsiquier vinclo u contacto con l'exterior, desapareixioron as pocas infraestructuras de comunicacions y productivas que bi heba en o país. Encara que os Gubiernos y a comunidat internacional luitan contra o suyo cautivo, a dependencia d'os agricultors afganos respective de l'opio ye en contino creiximiento.
Tamién cal destacar, en a suya ganadería, a cría de uellas (especialment d'a uella karakul) que con a suya lana han permitito historicament o desembolique d'una important producción d'artesanía d'alfombras.
Tién grans reservas de recursos naturals como hidrocarburos, carbón, gas natural, y atros recursos naturals procedents d'a meneria como fierro, oro, esmeraldas, cromo, zinc, uranio, y litio anque a suya explotación ye baixa. Os primers en prebar d'explotar os suyos recursos naturals estioron os sovieticos mientres os anyos 1980 pero a situación de guerra fació que s'albandonasen os treballos de prospección y d'explotación. Ye un país con un amplo potencial en enerchía hidroelectrica (a primera central hidroelectrica se i debantó ya en 1932), pero a mayor parte de l'actual producción d'enerchía electrica d'o país se fa a traviés d'o consumo de petrolio u gas natural importatos dende Irán.
Se gosa dividir Afganistán, dende o punto d'anvista economico, en cuatre rechions diferents:
Respective d'as comunicacions, o ferrocarril ye cuasi inexistent, y as comunicacions se basan en un rete de carreteras d'arredol de 20.000 km, pero que gosan estar muitas vegatas sin asfaltar y que, por ixo, no se pueden fer servir mientres l'hibierno. Nomás bi ha dos aeropuertos en o país, en Kabul (a capital) y en Kandahar.
Esporte
Dende a ofensiva talibán pa controlar o país a practica esportiva ye practicamente paralizada a l'aspera de como s'organiza o país esportivament y que esportes no son consideraus contrarios a la historia y as leis islamicas, lo que pareixe muito claro ye la desaparición d'as mullers d'a practica esportiva.
L'esporte nacional ye o buzkashi, que ye un esporte d'equitación per equipes en un campo de dos kilometros de largaria aproximadament y que tién como obchetivo de portar o "boz" (una craba sin de cabeza) ta l'extremo d'o campo contrario. Tamién son populars o tent-pegging, o kite fighting y o topay-danda.
Atros esportes populars practicatos son o cricket, a luita, o boxeyo, as artes marcials, o baloncesto, o fútbol, o ciclismo, o tiro con arco, o tiro olimpico y l'atletismo.
Afganistán ha partecipato en os Chuegos Olimpicos de verano en as edicions de 1936, 1992, 1996, 2004 y 2008, 2012  2016  2020 aconsiguindo a suya primera medalla en ista zaguera edición cuan Rohullah Nikpai ganó a medalla de bronze en taekwondo en a categoría de 58 kg cuan ganó o suyo combate contra l'espanyol Juan Antonio Ramos, Nikpai aconsiguió atra medalla de bronze tamién en taekwondo pero ista vez en a categoría de 68Kg en os Chuegos de 2012.
No ha partecipato garra vegata en os Chuegos Olimpicos d'hibierno.
Fútbol
O fútbol en Afganistán ye prou popular, ye regulato por Federación de Fútbol de Afganistán creyata en l'anyo 1922, afiliata a la FIFA en 1948 y a l'Asian Football Confederation (AFC) en 1954 estando miembro fundador. A suya selección nacional no partecipó en garra competición internacional dende l'anyo 1984 dica o 2003 por conflictos armatos internos. En l'anyo 2007 chuga por primera vegata a selección femenina, y en l'anyo 2013 a selección masculina aconsiguió ganar o suyo primer trofeo internacional o Campionato de Fútbol de Surasia (SAFF Championship) a mas a mas a Federación estió galardonata con o Premio Chuego Limpio d'a FIFA (FIFA Fair Play Award) por a suya dedicación y a luita ta o desembolique d'o futbol formativo y una liga nacional mientres a situación de guerra d'o país.
Figueruela de Arriba
Figueruela de Arriba ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 423 habitants, en una superficie de 153,17 km² y una densidat de población de 2,76 hab/km².
Punto
O punto ye un sinyal de puntuación. Ye un chicot cerclo que se coloca en a parti inferior d'a linea d'escritura, usualment apegau a la letra u zifra d'o costau cucho. Lo punto ye un marcador d'espacio, ye la marca mas chicota deixada sobre una superficie per un traste como un lapicero, pincel, boligrafo u pluma.
Figueruela de Arriba
As localidaz de Moldones, Gallegos del Campo y Riomanzanas fan parti d'iste municipio.
Punto
I hai tres tipos:
Se fa servir en muitos luengaches de programación como una parti important d'a sintaxi. Per eixemplo, en C++, Java y Python se fa servir pa accedir a un miembro d'una clase u obchecto.
Suma
right|thumb|160px|3 + 2 = 5 con [[manzanas, un eixemplo popular en libros de texto ]]
En termins más formals, a suma ye una operación aritmetica definita sobre conchuntos de numeros (naturals, entero, racionals, reals y complexos),y tamién sobre estructuras asociatas a ells, como espacios vectorials con vectores que tiengan como components istos numeros u funcions que tiengan o suyo imachen en ells.
En l'alchebra moderna se fa servir o nombre suma y o suyo simbolo "+" ta representar a operación formal d'un aniello que da a l'aniello estructura de grupo abeliano, u a operación d'un modulo que da a o modulo estructura de grupo abeliano. Tamién s'emplega a vegatas en teoría de grupos ta representar a operación que da a un conchunto a estructura de grupo. En istos casos se tracta d'una denominación purament simbolica, sin que haiga de coincidir ista operación con a suma habitual en numeros, funcions, vectors...
Propiedatz d'a suma
Istas propiedatz pueden no cumplir-sen en casos d'o limite de sumas parcials quan tenden a infinito.
Notación
Si toz os termins s'escriben individualment, s'emplega o simbolo "+" (leyito más). Con isto, a suma d'os numeros 1, 2 y 4 ye 1 + 2 + 4 = 7.
Tamién se puet emplegar o simbolo "+" quan, a tamas de no escribir-se individualment os termins, s'indican os numeros omititos a traviés de puntos suspensivos y ye sencillo reconoixer os numeros omititos. Por eixemplo:
En sumas largas u infinitas s'emplega un nuevo simbolo, dito sumatorio, y se representa con a letra griega Sigma mayúscla (Σ). Por eixemplo:
Tabla
L'algoritmo se construye partindo d'unas tablas elementals.
Realizar una suma
Se procede d'a siguient traza ta sumas de cuantos numeros, ditos "sumandos".
Os sumandos se meten en filas succesivas ordenando as zifras en columnas, prencipiando por a dreita con a zifra d'as unidaz, a la ezquierda as decenas, a siguient as centenas, a siguient os millars, etc.
A suma d'os numeros 750 + 1583 + 69 s'ordenarían d'a siguient forma:
Se suman en primeras as zifras d'a columna d'as unidaz seguntes as tablas elementals, metendo en o resultato a zifra d'unidaz que resulte; quan istas unidaz sían más de 10 as decenas s'acumulan como un sumando más en a fila d'acarreyo
en a columna d'as decenas, fendo alavez a suma d'ixa columna como si fuesen unidaz.
Se fa igual con a columna d'as decenas, acarreyo encluyito, metendo en a fila d'acarreyo sobre a columna d'as centenas as decenas (d'unidaz de decenas).
Se fa igual con totas as columnas, anyadindo a la columna zaguera d'a ezquierda as decenas d'a columna anterior en cuentas de puyar a la fila d'acarreyo. Haci son los ejemplos:
L'aspecto d'a realización d'a suma sin d'as anotacions auxiliars sería o siguient:
A tabla de sumar en forma de tabla
Atra traza de representar a tabla de sumar ye en forma de tabla. En ista representación, a primera fila y a primera columna contienen os numeros que se van a sumar, y en a intersección de cada fila con cada columna s'amuestra a suma d'os dos numeros.
Hurones
A suya población ye de 77 habitants (2008) en una superficie d'8,29 km², con una densidat de población de 9,28 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Hurones ye situada a 912 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 15 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'as suyas provincia y comarca y d'o suyo partiu chudicial.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Las Mijaradas.
Nacionalismo gallego
O nacionalismo gallego ye una corrient social (con as suyas dimensions culturals y politicas) que proposa o reconoiximiento de Galicia como nación.
Ideolochía
Drento d'o nacionalismo gallego se pueden trobar dos corrients ideyolochicas prencipals:
Una mayoritaria, que quier una amplia autonomía, u a transformación d'Espanya en un estato federal o confederal.
Atra, a ezquierda independentista, que apuesta por a ruptura con o Estado espanyol y con o modelo de sociedat capitalista.
Estas dos corrients, sindembargo, en tienen puntos en común como son a esfensa d'a luenga (esfendendo beluns o reintegracionismo) y a cultura gallega, o reconoiximiento de Galicia como una nación y a esfensa d'a integración d'os municipios gallego-parlants d'Asturias y Castiella y Leyón en Galicia. En Galicia predomina o nacionalismo d'ezquierda, dende posicions que van dende a ezquierda radical (Primeira Linha) dica posicions moderadas de centro-ezquierda (BNG).
La Pallaruela
La Pallaruela ye un mont de 312 metros d'altaria que se troba situau en o municipio de Sant Mateu de Galligo, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Tumblr
thumb|Tumblr.
Tumblr ye un puesto web estausunidense de microblogging y retz socials fundau por David Karp en 2007 y actualment propiedat de Automattic, que ye tamién propietaria d'o software WordPress.
O 12 d'agosto de 2019, Tumblr auespedaba mas de 475 millons de blogs. En chinero de 2016, o puesto web teneba mas de 500 millons de vesitants mensuals, que se reducioron a menos de 400 millons en agosto de 2019.
Pornografía
Os periodistas de tecnolochía han sinyalau que Tumblr teneba una cantidat considerable de conteniu pornografico. Una analís realizada por o puesto de noticias y tecnolochía TechCrunch o 20 de mayo de 2013 contrimostró que mas d'o 22% de tot o trafico que dentra y sale de Tumblr podeba estar clasificau como pornografía. O 3 d'aviento de 2018, Tumblr anunció que a partir d'o 17 d'aviento, todas as imachens y videos que amuestren actos sexuals, y as imachens y videos d'a vida real que amuestren chenitals humans u pezons femenins, serían prohibius en o servicio. O cambeo s'enfrontinó amplias criticas entre a comunidat de Tumblr.
Suicidio y depresión
Por unatra parte existe a preocupación que qualques publicacions de Tumblr glorifiquen o suicidio y a depresión entre os chovens.
Figueruela de Sayago
Figueruela de Sayago ye una localidat d'o municipio de Peñausende en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 32 habitants.
Alavés
Alavés ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo.
Cheografía
Se troba en a marguin ezquierda d'o río Guarga, chunto a la variant nueva d'o Monrepós, a 850 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Población
Hue as dos casas suyas son deshabitatas. A la fin d'o sieglo XV encara teneba dos fuegos y en o sieglo XIX 7 fuegos y 43 habitants chunto a Ordavés.
Patrimonio arquitectonico
En as dos casas d'o lugar pueden veyer-sen bels elementos arquitectonicos intresants, como una finestra d'o sieglo XVIII en una y un forno de chaminera primatica en l'atra. A sola borda que bi ha ye dividita en dos metaz iguals, cadaguna d'ellas con a suya propia dentrata.
Molimentos
A Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción d'Alavés, una ilesia adedicada a Nuestra Sinyora de l'Asumpción, actualment en runas, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Gaintza
Gaintza (Gaintza en basco y oficialment, Gaínza en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca d'o Goierri.
A suya población ye de 122 habitants (2008) en una superficie de 5,96 km², con una densidat de población de 20,47 hab/km².
Cheografía
A localidat de Gaintza se troba situada a 432 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 44 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
Navaleno
Navaleno ye un municipio castellanleyonés, situato en a provincia de Soria. A suya población ye de 964 habitants(2006), en una superficie de 25,03 km² y una densidat de población de 38,51 hab/km².
Tropico de Capricorno
350px|thumb|Tropico de Capricorno, marcau en royo. O tropico de Capricorno ye un paralelo d'o hemisferio sud. Ye situau a una latitut de 23º 26' 17" a o sud d'o ecuador.
Zalgize-Doneztebe
Zalgize-Doneztebe (Zalgize-Doneztebe en basco, Sauguis-Saint-Étienne en francés y oficialment) ye una comuna d'Iparralde en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón de Montanya Basca y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Sola, en a suya comarca d'Arbaila.
Tropico de Capricorno
Ista linia imachinaria une os puntos más meridionals en los que o Sol puet ocupar o cénit a meyodía. En o tropico de Capricorno, por tanto, os rayos solars cayen verticalment sobre tierra en l'inte en que ocurre o solsticio d'aviento, lo que ocurre entre o 21 y o 22 d'aviento, calendata y hora dadas en tablas astronomicas en horario de tiempo universal coordinau (UTC).
Zalgize-Doneztebe
A suya población ye de 881 habitants (1999) en una superficie de 8,81 km², con una densidat de población de 22,1 hab/km².
Tropico de Capricorno
O tropico de Capricorno sinyala a muga meridional d'a dita zona intertropical, comprendida entre os tropicos de Capricorno y Cancro. Se'n diz «de Capricorno» porque en l'Antigüidat clasica, quan se produciba o solsticio de verano en o hemisferio sud, o Sol yera en a constelación de Capricorno. En l'actualidad ye en a constelación de Sachitario, pero o nombre tropico de Capricorno contina estando acceptau por tradición.
Zalgize-Doneztebe
Demografía
2004: población provisional seguntes o INSEE.
Podemos Aragón
Podemos Aragón ye a organización d'o partiu espanyol Podemos en Aragón. A suya coordinadora autonomica ye Maru Díaz Calvo y actualment tién 5 deputaus en as Corz d'Aragón, dimpués d'as eleccions celebratas o 26 de mayo de 2019. Antimás ye representato en bells concellos con as candidaturas d'unidat popular.
Tomás Navarro Tomás
Tesi: Lo Libro de los Emperadors
En 1902, principió los estudios de Filosofía y Letras en a Universidat de Valencia, que continó en 1904 en a Universidat Central de Madrit, estando alumno de Ramón Menéndez Pidal. Se doctoró en 1908 con una tesi doctoral sobre o Libro de los Emperadors, en versión aragonesa de Johán Fer­rández d'Heredia.
Fablas aragonesas
Pensionau por a Chunta ta l'Ampliación d'Estudeos y Investigacions Scientificas, realizó una rechira dialectal por l'Alto Aragón, publicada en 1908 en as Memorias d'ista institución.
En 1909, ingresó en o Cuerpo d'Archivers, Bibliotecarios y Arqueologos, con destino en Avila y dimpués Madrit, en l'Archivo Historico Nacional.
Atlas lingüistico d'a Peninsula Iberica
S'especializó en fonetica y cheografía lingüistica y colaboró con Menéndez Pidal y un equipo d'enqüestadors en l'Atlas Lingüistico d'a Peninsula Iberica (ALPI).
En 1912 consiguió una nueva beca d'a Chunta ta l'Ampliación d'Estudeos y Investigacions Scientificas con a que vesitó los laboratorios de fonetica d'universidatz francesas, alemanas y suizas. En tornar, colaboró con Menéndez Pidal en a fundación d'a Revista de Filología Española y fue feito retor d'o laboratorio de fonetica d'o Centro d'Estudeos Historicos.
En 1928 fue, como profesor vesitant, ta Puerto Rico, y realizó excursions lingüisticas d'estudeo d'a fabla popular, especialment d'o lenguache d'os aboríchens y a suya pronuncia.
En 1931, principia la organización d'os treballos de l'ALPI dirichindo los equipos.
En 1934 fue esleíto miembro d'a Reyal Academia Espanyola y, entre 1936 y 1939, retor d'a Biblioteca Nacional d'Espanya. Gracias a ell, pudo salvar-se gran parte d'o tresoro bibliografico quan o bombardeyo de Madrit por as tropas franquistas. En 1939, se'n fue enta Francia con una colla d'intelectuals, como Antonio Machado y, más tarde, se tresladó ta Estaus Unius. Ye lo principio en Nueva York, en la Universidat de Columbia, d'un largo exilio personal y profesional como profesor de filolochía, impartindo cursos sobre espanyol d'America, fonetica, metrica e historia d'a luenga espanyola. Allí, fue cofundador de l'Academia Norteamericana de la Lengua Espanyola.
En 1951 tornó ta Espanya os materials replegaus pa l'Atlas, que heba levado con ell pa salvaguardar-los.
Documentos lingüisticos de l'Alto Aragón
Fruito d'as suyas rechiras en os archivos de varios lugars de Uesca ye lo volumen Documentos lingüísticos del Alto Aragón, con documentos notarials de 1258 a 1494.
Matanza de Soria
Matanza de Soria ye un lugar d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón), situato en o municipio de Sant Esteban de Gormaz.
Fuella composada
thumb|right|200px|Fuella composada de [[Fraxinus excelsior.]] En Botanica, recibe o nombre de fuella composada a fuella que tiene o limbo foliar despartiu en foliolos arredol d'o niervo central, que recibe o nombre de raquis foliar. O contrario d'una fuella composada ye una fuella simple.
Seguntes se dispose os foliolos, as fuellas composadas se clasifican en «fuellas pinnadas» quan os foliolos son en numero par y no i hai garra que remate, en a punta, y «fuellas imparipinnadas» quan i hai un foliolo apical. As fuellas que a la suya vegada tienen foliolos pinnaus se dicen «fuellas bipinnadas».
Bisimbre
Bisimbre ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'o Campo de Borcha.
Barreta invertita
A barreta invertita,\, ye un sinyal de puntuación muit emplegau en informatica (an gosa recibir o nombre de caracter d'escape), como indicador pa deseparar a unidat de disco d'os archius, u indicar que lo caracter que sigue ha de tener un tractamiento especial en programación.
Bisimbre
A suya población ye de 109 habitants (INE 2009), en una superficie d'11,16 km² y una densidat de población de 9,77 hab/km².
Cheografía
Ye situato sobre materials cuaternarios, amán de la Uecha, a 320 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 57 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Toponimia
En o fogache de 1405 ordenato en as Corz de Maella de 1404 s'escribiba Besambre.
Cualques autors opinan que o suyo nombre tien orichen en o ibero bis-ima-bere con o significau de "tuca con dos canals".
Le Marin
Le Marin (en criollo martiniqués Marenu Mawen) ye una ciudat francesa d'o departamento d'ultramar y rechión de Martinica, en a mar Caribe.
Guy Fieri
Guy Ramsay Ferry, naixito de Columbus, Ohio, Estaus Unius o 1968, ye un actor y cantaire estausunidense.
Ucero
Ucero ye un municipio castellan-leyonés, situato en a provincia de Soria, comarca de Burgo d'Osma y partiu chudicial de Burgo d'Osma.
A suya población ye de 87 habitants (2009), en una superficie de 17,13 km² y una densidat de población de 5,08 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Ucero se troba situata a 956 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 78 km d'a ciudat de Soria, a capital d'a suya provincia.
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Ucero, y en fan parte os lugars de Río Chico, Río Lobos, Ucero y Valdelinares.
Idiazabal (desambigación)
Idiazabal (en basco) o Idiazábal (en castellano) puet estar:
Barreta dreita
A barreta dreita ye un sinyal de puntuación que ye una linea inclinada obliqua /.
A barreta dreita se puede fer servir tamién entre dos numeros pa indicar división. Per eixemplo, 23 ÷  43 tamién se puede escribir como 23 / 43.
Ye emplegada en qualques luengaches de programación (como per eixemplo Java, PHP, C++ y JavaScript) pa indicar os comentarios. En luengaches de marcación como HTML y XML s'emplega pa las etiquetas de tancadura.
Una barreta en l'adreza inversa \ se conoixe como barreta invertita.
La Puntaza (val d'Ebro)
La Puntaza ye un mont de 377 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios de Villafranca d'Ebro y Alfacharín, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Dos puntos
Os dos puntos son un sinyal de puntuación que consta de dos puntos d'a mesma grandaria aliniaus verticalment. Os dos puntos gosan preceder a una explicación, una lista u una frase citada.
Atros emplegos
Tamién se fa servir entre horas y menutos en o tiempo. En matematicas, cartografía, construcción de modelos y atros campos; en iste contexto, denota una proporción u una escala, como en 3:1. Son antimás un sinyal comunament emplegau pa la división (en cuenta de ÷).
Punta del Corral Nuevo
A punta del Corral Nuevo ye un mont de 931 metros d'altaria que troba en a sierra de Santo Domingo, chusto en a muga entre a provincia de Zaragoza (Biel-Fuencalderas) y a provincia de Uesca (Agüero).
Toponimia
Tamién apareixe nombrada como As Lastras por trobar-se chusto amán d'o collau d'iste nombre (817 m).
Monte Viejo
Monte Viejo ye un mont de 345 metros d'altaria situau en o municipio de Villafranca d'Ebro, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Vegas de Matute
Vegas de Matute ye un municipio d'a provincia de Segovia, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Segovia.
A suya población ye de 296 habitants (2011), en una superficie de 21,92 km² y una densidat de población de 13,50 hab/km².
Cheografía
Vegas de Matute se troba situato a 1.013 metros d'altaria dencima d'o ran d'a mar, a una distancia de 35 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
Orne
Orne (61) (en normando Ôrne) ye un departamento francés situato en a rechión de Normandía.
A suya capital ye en a ciudat d'Alanzón, y en fan parte 3 districtos, 40 cantons y 505 comunas.
Los Pueyos de Barderas
Los Pueyos de Barderas (en castellano Los Poyos) son uns pueyos de con una altaria maxima de 378 metros situaus a o norte d'o municipio de Pina d'Ebro, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima denominau Poyos.
La Trinité (Martinica)
La Trinité (en criollo martiniqués Twinité) ye una ciudat francesa d'o departamento d'ultramar y rechión de Martinica, en a mar Caribe.
Pui Ladrón
Pui Ladrón (en castellano Puig Ladrón) ye un pueyo de 700 metros d'altaria que troba en a sierra d'Alcubierre, en a comarca de Monegros, chusto en a muga entre a provincia de Zaragoza y a provincia de Uesca.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Idiazabal
Idiazabal (Idiazabal en basco y oficialment, Idiazábal en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca d'o Goierri.
A suya población ye de 2.212 habitants (2008) en una superficie de 29,47 km², con una densidat de población de 75,06 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Idiazabal ye situada a 210 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 47 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
Augeu
Augeu (Augeu en occitán, Ogeu-les-Bains en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón d'Aulorón-2 y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 1.084 habitants (1999) en una superficie de 23,07 km², con una densidat de población de 46,99 hab/km².
Demografía
2004: población provisional seguntes o INSEE.
Talayón de María Hernández
O talayón de María Hernández ye un mont de 296 metros d'altaria situau en o municipio de Pina d'Ebro, en a provincia de Zaragoza.
Alcarràs
Alcarràs (Alcarràs en catalán y oficialment, Alcarrás en castellano) ye un municipio catalán de la comarca de lo Segrián, en la provincia de Leida.
La suya población ye de 7.776 habitants (2009), en una superficie de 114,82 km² y una densidat de población de 67,72 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Alcarràs s'explica por l'arabe Al-karas ("la ciresera").
Cheografía
La localidat d'Alcarràs ye situata a 137 metros d'altaria sobre lo ran de la mar, a una distancia de 8 km de la ciudat de Leida, la capital de la suya provincia, 150 d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya, y 140 de Zaragoza.
De lo suyo termin municipal fan parte os lugars de Montgut y Vallmanya.
Mugas
Lo suyo termin muga con Fraga, Zaidín, Gimenells i el Pla de la Font, Leida, Sudanell y Torres de Segre.
A Manga (Francia)
A Manga (en francés Manche, en normando Maunche) ye o departamento numero 50 de Francia, situato sobre una peninsula a o norte de Normandía.
Alto del Paso de las Perdigueras
L'alto del Paso de las Perdigueras ye un mont de 331 metros d'altaria situau en o municipio de Pina d'Ebro, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Flechas
Flechas ye una localidat d'o municipio de Figueruela de Arriba en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 14 habitants.
President d'o Gubierno d'Espanya
O president d'o Gubierno ye o chefe de Gubierno espanyol, a qui corresponde endrezar l'acción de l'executivo y coordinar as funcions d'os demás miembros d'o mesmo, como que estableix a Constitución. A suya investidura se realiza en o Congreso d'os Deputaus, a cambra baixa d'as Corz Chenerals, y ye nombrau por o rei, debant d'o qual ampra solemnement churamento u promesa.
Dende o 2 de chunio de 2018, o president d'o Gubierno ye Pedro Sánchez, d'o Partido Socialista Obrero Español (PSOE).
Elechibilidat
L'articlo 11 d'a Lei 50/1997, de 27 de noviembre, d'o Gubierno estableix que pa estar president d'o Gubierno se requiere estar espanyol, mayor d'edat, desfrutar d'os dreitos de sufrachio activo y pasivo, asinas como no estar inhabilitau pa exercer emplego u cargo publico por sentencia chudicial firme. No i hai limitación de mandatos en a presidencia d'o Gubierno d'Espanya.
Investidura
O proceso de investidura d'o president d'o Gubierno se realiza dezaga d'as eleccions chenerals y en os de demás suposaus de cese d'o Gubierno: perda d'a confianza parlamentaria, dimisión u feneiximiento d'o president d'o Gubierno. L'articlo 99 d'a Constitución espanyola estableix o funcionamiento d'o proceso d'investidura.
Una vegada que o rei ha proposau un candidato, se celebra a sesión de investidura en o Congreso d'os Deputaus. No esiste un plazo de tiempo determinau entre a propuesta real d'un candidato y a celebración d'a sesión de investidura. O candidato proposau por o rei espone debant d'o Congreso d'os Deputaus o programa politico d'o Gubierno que pretende formar y solicita a confianza d'o Congreso.
A Constitución no preveye un debat d'investidura posterior a tal exposición, si bien o Reglamento d'o Congreso permite que un representant de cada grupo parlamentario intervienga entre un maximo de trenta menutos. Asinasmesmo, permite redolins ilimitaus de replica por parte d'o candidato, y posteriors redolins de contrarréplica a os representants, que disposan d'un maximo de diez menutos.
Si o Congreso d'os Deputaus, por mayoría absoluta de votos afirmativos, atorga a suya confianza a lo candidato, o rei lo nombra president d'o Gubierno. En caso contrario, se sozmete a mesma propuesta a nueva votación 48 horas dimpués de l'anterior. En ista segunda votación a confianza s'atorga si o candidato obtiene una mayoría simpla de votos afirmativos.
Si o candidato proposau no obtiene a confianza d'a cambra baixa en as dos votacions antedichas, dita candidatura queda refusata. O rei, previa nueva ronda de consulta a os grupos politicos, puede fer succesivas propuestas de candidatos a la presidencia d'o Gubierno u mesmo tornar a proposar belún ya refusau si entiende que ya conta con o refirmo suficient. En tot caso, si transcorrius dos meses dende a primera votación d'investidura garra candidato ha obteniu o refirmo d'a cambra, as Corz quedan automaticament disueltas y se convocan nuevas eleccions chenerals que s'han de celebrar 47 días dimpués.
Nomás en dos ocasions, totas dos en 2016, o candidato proposau por o rei no obtenió a confianza d'o Congreso d'os Deputaus en garra d'as dos votacions. En a primera ocasión, en marzo, o Congreso refusó a investidura de Pedro Sánchez. O bloqueyo en a investidura se solucionó repetindo as eleccions, de conformidat con o punto 5 de l'articlo 99 d'a Constitución espanyola, en a XI lechislatura. En a segunda ocasión, en setiembre, o Congreso refusó igualment a investidura de Mariano Rajoy. En ista ocasión o bloqueyo se solucionó con un alcuerdo "in extremis" d'o PSOE (que sufrió a la suya vegada un cambeo d'executiva interno) con Mariano Rajoy, que permitió que estase nuevament proposau y investido a zaguers d'o mes d'octubre.
Prene de posesión
Dimpués de recibir a confianza d'o Congreso d'os Deputaus, o candidato ye nombrau por o rei como que president d'o Gubierno a traviés d'un real decreto. Contino, se celebra una ceremonia en a quala chura u promete a suya cargo. Ista ceremonia se celebra en o Salón d'Audiencias d'o Palacio d'a Zarzuela debant d'a presencia d'o rei, o ministro de Chusticia en funcions como que notario mayor d'o Reino, o president d'o Congreso d'os Deputaus, o president d'o Senau, o president d'o Tribunal Constitucional, o president d'o Consello Cheneral d'o Poder Chudicial y d'o Tribunal Supremo y o president d'o Gubierno que deixará o cargo, en o caso que bai a haber un cambeo en o cargo.
La prene de posesión la realiza o president en un escritorio situau chunto a lo rei, en o qual se coloca un papel con a formula de prene de posesión, un eixemplar ubierto d'a Constitución espanyola y un eixemplar d'a Biblia y un cruzifixo en o caso que o president deseye churar sobre ells (solament Sánchez en 2018 prescindió d'ells). Metendo a man sobre a Constitución, o president pronuncia a formula de prene de posesión. Ista formula ye regulada en o Real Decreto 707/1979 y diz asinas:
Cese
O cese d'o Gubierno d'Espanya se produz dimpués d'a celebración d'as eleccions chenerals, por perda d'a confianza parlamentaria por medio d'o refuso d'una cuestión de confianza u l'aprebación d'una moción de censura por parte d'o Congreso d'os Deputaus, u por dimisión u feneiximiento d'o president d'o Gubierno.
L'articlo 113 d'a Constitución espanyola de 1978 estableix o modo de funcionamiento d'a moción de censura. Ha d'estar proposata a lo menos por a decena parte d'os deputaus, y ha d'incluir un candidato alternativo a la presidencia d'o Gubierno. En o caso d'aprebación d'a moción de censura por mayoría absoluta, o Gubierno presienta a suya dimisión a o rei d'Espanya, que nombra president a o candidato incluiu en a moción. Por iste proceso se cesó en 2018 a Mariano Rajoy, prenendo posesión como que president d'o Gubierno o candidato proposau en a moción por o PSOE, Pedro Sánchez.
Funcions
As funcions d'o president d'o Gubierno d'Espanya s'estableixen en os articlos 97 a o 116 d'a Constitución. No puede exercer garra actividat profesional ni mercantil entre que sía en l'exercicio d'o suyo cargo.
Responsabilidat politica
A responsabilidat politica d'o president y o suyo gabinete ye concretada en dos institucions: a cuestión de confianza y a moción de censura.
O president d'o Gubierno, previa deliberación d'o Consello de Ministros, puede plantiar debant d'o Congreso d'os Deputaus a cuestión de confianza sobre o suyo programa u sobre una declaración de politica cheneral. O Congreso d'os Deputaus le atorga a confianza quan vote a favor d'a mesma a mayoría simpla d'os deputaus. Si a cambra baxa niega a confianza a lo Gubierno, este presentará a suya dimisión debant d'o rei y s'encetará un nuevo proceso de investidura.
Una decena parte d'o Congreso d'os Deputaus puede proposar una moción de censura, proposando a la suya vegada un presidenciable. A moción s'adopta por a mayoría absoluta d'a camera. En ixe caso, o Gubierno presentará a suya dimisión debant d'o monarca y o presidenciable s'entenderá investiu. Si a moción no prospera, as suyas signatarios no podrán proposar unatra en o mesmo periodo de sesions.
Responsabilidat penal
A responsabilidat penal d'o president ye exichible solament debant d'a Sala de lo Penal d'o Tribunal Supremo, seguntes estableix l'articlo 102 d'a Constitución. Si l'acusación difuera por traiduría u por cualsiquier delito contra a seguranza d'o Estau en l'exercicio d'as suyas funcions nomás podrá estar plantiada por a quatrena parte d'os miembros d'o Congreso d'os Deputaus y con l'aprebación d'a mayoría absoluta d'o mesmo.
En tot caso no podrá recibir o dreito de gracia por parte d'o rei en ixos suposaus.
Presidents d'o Gubierno
Dende a promulgación d'a Constitución espanyola en 1978 i hai habiu siet presidents d'o Gubierno diferents: dos centristas, tres socialistas y dos populars. O president que mas tiempo ha estau en o cargo ha estau Felipe González (13 anyos y 5 meses) y o que menos, dezaga d'acabar o suyo mandato, Leopoldo Calvo-Sotelo (1 anyo y 9 meses).
Pospresidencia
Os expresidentes mantienen o tractamiento de «president» y contan con l'emparo d'os servicios d'a representación diplomatica espanyola quan salen d'Espanya. Pueden designar a dos treballadors como que personal eventual de gabinete y tienen una dotación para gastos d'usina, atencions de caracter social y logueros, que determinan os Presupuestos Chenerals de l'Estau. Contan con auto oficial, escolta y viacheyan gratis en as companyías de transportes terrestres, marítimos y aerios regulars de l'Estau.
Fuentearmegil
Fuentearmegil ye un municipio castellan-leyonés, situato en a provincia de Soria.
Tristán da Cunha
Tristán da Cunha ye un archipielago britanico formato por cuantas islas en l'Atlantico Sud. Chunto con a isla Gough, tot o territorio ye una dependencia d'a isla de Santa Helena, o puesto habitato mas amanato a 2161 km a lo norte.
thumb|center|Mapa de Tristán da Cunha.
Fuentearmegil
A suya población ye de 268 habitants (2006), en una superficie de 60,54 km² y una densidat de población de 4,43 hab/km².
Cheografía
En iste municipio se troban as pedanías de Fuencaliente del Burgo, Santervás del Burgo y Zayuelas.
Ibeas de Juarros
Ibeas de Juarros ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Alfoz de Burgos y partiu chudicial de Burgos.
A suya población ye de 1.298 habitants (2007) en una superficie de 130,27 km², con una densidat de población de 9,96 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Ibeas de Juarros ye situada a 930 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 14 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'as suyas provincia y comarca y d'o suyo partiu chudicial.
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Arlanzón, y en fan parte os lugars de Cabañas de Juarros, Cueva de Juarros, Cuzcurrita de Juarros, Espinosa de Juarros, Matalindo, Modúbar de San Cibrián, Mozoncillo de Juarros, Salgüero de Juarros, San Millán de Juarros y Santa Cruz de Juarros.
Raoul Walsh
Raoul Walsh, naixito de Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 11 de marzo de 1887 y muerto en Simi Valley (California, Estaus Unius) o 31 d'aviento de 1980, estió un director cinematografico y actor estausunidense.
Michelle Pfeiffer
Michelle Pfeiffer (con o suyo apellito prenunciato en anglés), naixita de Santa Ana (California) o 29 d'abril de 1958, ye una destacata actriz estausunidense, activa en o cine estausunidense dende prencipios d'os anyos 1980, con una important carrera cinematografica y cuantos premios recibitos.
Entre a suya ampla filmografía, se pueden destacar as suyas interpretacions en bellas cintas como Dangerous Liaisons (1988, Stephen Frears), The Fabulous Baker Boys (1989, Steve Kloves), The Russia House (1990, Fred Schepisi), The Age of Innocence (1993, Martin Scorsese) u White Oleander (2002, Peter Kosminsky).
Foliolo
thumb|right|250px|Foliolos de mimosa. En Botanica, se diz foliolos u pinnas («alas» en latín) a cada una d'as piezas en que se troba estallau o limbo d'as fuellas, por lo regular lo d'as fuellas composadas. As fuellas que no tienen o limbo deseparau en más d'un foliolo se dicen fuellas simples.
Entre as fuellas composadas, a disposición d'os foliolos determina que se clasifiquen en «fuellas imparipinnadas» quan en l'ápex i hai un foliolo apical, u «fuellas paripinnadas» quan toz os foliolos son a canto y canto d'o raquis pero no en i hai garra en a punta.
Mike Epps
Mike Epps (nombre artistico de Michael Elliot Epps), naixito o 1970, ye un actor, cantaire, escritor, director, y productor cinematografico estausunidense.
Aguascalientes
Aguascalientes ye uno d'os 31 estaus federatos d'os Estaus Unius Mexicanos. Muga a lo sud con Jalisco y a lo norte con Zacatecas.
Ion Pool
Edward Ion Pool, conoixito esportivament como Ion Pool, naixito de Westminster, Gran Londres o 22 de setiembre de 1857 y muerto en Hastings, East Sussex o 26 de setiembre de 1931, estió un multiesportista britanico. Como atleta partecipó en prebas de marcha atletica y cursas de larga distancia, y partecipó en os II Chuegos Olimpicos d'a era moderna celebraus en París en l'anyo 1900. Tamién fue un destacau ciclista d'o Essex Cycling Club.
Aguascalientes
A suya población ye de 1.135.016 habitants en una superficie de 5.471 km², con una densidat de población de 168 hab/km².
Ion Pool
Pool consiguió a suya claseficación ta partecipar en os Chuegos con o tercer puesto en a cursa Londres-Brighton en 1899 de una distancia o dople d'a maratón y que yera cursa de claseficación ta os Chuegos. En os ixos Chuegos estió uno d'os 13 corredors que prencipioron a cursa d'a maratón pero no consiguió terminar, albandonando d'antis d'o paso d'a quarta milla. Pool denunció a mala organización d'a preba y que os espectadors franceses bloqueaban o paso d'os partecipants, y describió a situación en un articlo en o periodico South London Harriers Gazette como una cursa d'obstaclos de bicicletas y autos.
Tamién fue dirichent de clubs esportivos, cargos entre os que cal destacar que fue o primer president d'o Surrey Walking Club, un d'os clubs de marcha atletica mas antigos en l'actualidat, y tamién miembro directiu d'o London Atletic Club dica 1914, o club d'atletismo mas antigo d'o mundo.
Valencia Club de Fútbol
O Valencia Club de Fútbol ye un equipo de fútbol espanyol d'a ciudat de Valencia y chuga en a Primera División espanyola.
Plantilla 2019/20
}}
Alto de las Sardillas
L'alto de las Sardillas ye un mont de 344 metros d'altaria situau en o municipio de Pina d'Ebro, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Veganzones
Cheografía
Veganzones se troba situato a 915 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Cantón d'Argelers
O cantón d'Argelers (en catalán cantó d'Argelers, en francés canton d'Argelès-sur-Mer) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Ceret.
A suya población yera de 25.226 habitants (2006). En feban parte 8 comunas.
A capital d'o cantón yera a localidat d'Argelers. L'actual Consellero cheneral d'o departamento yera Pierre Aylagas.
Liaison
La liaison ye un tipo de sandhi externo que consiste en la inserción d'una consonant etimolochica entre dos parolas contiguas pa evitar achuntar la vocal final de la primera con la vocal inicial de la segunda. Por eixemplo, entre l'articlo definiu les /le/ y lo substantivo plural enfants /ɑ̃fɑ̃/, se meterá una /z/ u "s sonora" pa fer la liaison.
Piranya
As piranyas son un grupo de peixes omnivoros d'augua dulza endemica d'os ríos de Sudamerica. Lo taxón d'as piranyas abarca unas setanta especies distribuyidas en cinco cheneros diferents. De normal miden entre 15 y 25 cm de longaria, manimenos s'han trobau individuos que superoron os 40 cm de longaria. Son conoixius per os suyos dients esmolaus y per a suya voracidat.
Liaison
La consonant etimolochica (u consonant condicionada por la etimolochía), ye una antiga consonant que se deixó de pronunciar como consonant final pero que ye susceptible de pronunciar-se encara quan ye debant de la vocal inicial de la parola siguient.
Piranya
Totas as piranyas tienen una sola ringlera de dients esmolaus en toz dos maxilars. Os dients esmolaus permiten tallar y foratan a las suyas presas a escape.
Liaison
La liaison ye tipica de lo francés, manimenos tamién se produce en occitán provenzal, y ye documentada con la l cheminada en belsetán.