cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Preposicions en anglés
Verbo mes preposición
A preposición about acompanya a verbos como to care. to dream, to think y to hear y prenen un significau prou diferent en comparanza con quan van con atra preposición.
Con os verbos to remind y to warn se posa debant o complemento y dezaga a preposición about:
Tamién se troba con o verbo to complain, que admite tamién un complemento con to:
Almuades en Al-Andalus
thumb|255px|right|Mapa amostrando l'aria baixo control de los almuades en la peninsula Iberica y las rotas d'ataque dende [[Reino de Castiella|Castiella y Aragón. Tamién se i pueden veyer los reinos de Portugal, Leyón y Navarra]] Los almuades en Al-Andalus se troboron con la resistencia tanto de musulmans autoctonos como de los reinos cristianos, que ya heban avanzato muito en la reconquiesta de lo centro de la Peninsula Iberica. A lo principio los almuades conoixioron importants abances, pero fuoron derrotatos por una liga de reinos cristianos en la batalla de las Landas de Tolosa.
Ausejo de la Sierra
Ausejo de la Sierra ye un municipio castellan-leyonés, situato en a provincia de Soria y comarca de Tierras Altas.
Preposicions en anglés
Verbo mes preposición
A preposición at la trobamos en to laugh at, to smile at:
Ausejo de la Sierra
A suya población ye de 72 habitants (2013), en una superficie de 20,12 km² y una densidat de población de 3,58 hab/km².
Almuades en Al-Andalus
En Al-Andalus, los musulmans nativos u muladís no yeran d'alcuerdo con las doctrinas integristas de los almurabiz u los almuades, pero a vegatas las circunstancias los feban aliniar-sen con ellos contra un enemigo común. Cuan los almuades sustituiban a los almurabiz en lo dominio de Berbería lo rei Lop, un rei taifa de Murcia que no yera ni arabe ni berber (yera muladí) consiguió dominar la mes gran part de lo sudeste de la peninsula Iberica y resistir por muito tiempo l'abance, feito que aproveitó Alifonso I d'Aragón pa abanzar por tierras de los ríos Guadalop y Guadalaviar.
Preposicions en anglés
Verbo mes preposición
Os verbos to look y to shoot prenen significaus especials con a preposición at:
Ausejo de la Sierra
Cheografía
Ausejo de la Sierra ye situato a 1.091 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 19 km de Soria, a capital d'a suya provincia.
Cipotegato de Bulbuent
O cipotegato de Bulbuent ye un personache que amaneixe entre lo dance de Bulbuent (Aragón) en as fiestas en a honor de Sant Bertolomeu.
Preposicions en anglés
Verbo mes preposición
Si ye dezaga d'un verbo y o suyo obchecto directo puet acompanyar a sobén a verbos como to point, to aim y to throw:
Cipotegato de Bulbuent
As suyas funcions son esclarexer o camín pa os danzaires y contar chanadas ocurridas en o lugar.
Almuades en Al-Andalus
Lo principio de la fin de los almuades en Al Andalus estió en 1212 con la batalla de las Landas de Tolosa, on los exercitos de los reis d'Aragón, Castiella y Navarra vencioron a los almuades.
Aparato locomotor
250px|thumb|right|Paquina d'un libro d'anatomía que amuestra uesos y musclos como part de l'aparato locomotor. L'aparato locomotor ye formau por los uesos de l'escleto, los musclos, los cartilagos, los tendons, los ligamentos, las articulacions y atros teixius conchuntivos que refirman y ligan teixius y organos. Las funcions primarias de l'aparato locomotor son refirmar lo cuerpo, permitir lo movimiento y protecher los organos vitals.
L'aparato locomotor orichinal de los cordaus tiene como eixe la notocorda y un sistema muscular segmentario con miotomos. Los dos elementos yeran presents en la caracteristica coda postanal d'este grupo biolochico. D'entre evolución de lo grupo principal cordaus, la notocorda ha estau substituita por los cuerpos vertebrals de la columna vertebral. Los miotomos orichinals son bien conservaus en los peixes pero no en los tetrapodos. En los vertebraus amás de formar-se la columna vertebral de teixiu osio u de teixiu cartilachinoso, tamién ha apareixiu osia u cartilachinosa de l'encefalo dita cranio.
Articulacions
Las chuntas, chunturas u articulacions permiten la unión entre dos o más uesos. En una articulación bi ha diferents teixius.
Las articulacions se clasifican en sinartrosis, amfiartrosis y diartrosis. Las diatrosis se subdividen en planas, trocoides, trocleyars, condilias, en siella y enartrosis.
Los movimientos que permiten las articulacions son la flexión-extensión, l'abducción-aducción, la rotación interna-externa, la supinación-pronación y la circumducción.
Ligamentos
Los ligamentos fixan los uesos en las articulacions.
Tendons
Los tendons unen los musclos a los uesos en las articulacions.
Almuades en Al-Andalus
Los almuades en fuents aragonesas y navarras
En los elementos romances de textos latinos escritos en Aragón en los sieglos XI y XII s'escribe mezmuds. En la "Cronica de Tudense" escriben almofades:
Preposicions en anglés
Verbo mes preposición
A preposición for la trobamos dezaga d'os verbos to apply, to care, to pay, to wait.
Os verbos to look y to care prenen significaus especials con a preposición for.
Si ye dezaga d'un verbo y o suyo obchecto directo puet acompanyar a sobén a verbos como to ask y to leave.
A preposición from acompanya verbos como to suffer:
Verbos como to hear prenen significaus especials con a preposición from:
A preposición into acompanya a verbos como to crash, to drive, to bump y to run, que suchieren "colisions", encara que no necesariament:
A preposición of acompanya a verbos como to take care, to consist y to die:
A preposición of tamién acompanya a verbos como to dream y to hear, que matizan o suyo significau:
A preposición on acompanya a verbos como on en concentrate on, depend on y live on, rely on.
A preposición with acompanya a lo verbo to collide:
A preposición to acompanya verbos como to belong ("perteneixer"), to happen ("estar de", "pasar", "desvenir-se"), to listen ("escuitar"), to speak, to talk ("parlar" con) y to write ("escribir" a):
Tamién puet estar en un complemento seguindo a lo verbo to apologize ("demandar disculpas") y to complain ("queixar-se") chunto con atros complementos que van con atras preposicions:
Fraxinus excelsior
Fraxinus excelsior (L., 1758), conoixito popularment como fraxín/o u fráixen ye un árbol d'a familia d'as oliacias. Os dos nombres populars d'esta especie conoixen diferents variants foneticas en tot l'Alto Aragón, anque de forma aproximativa se'n podese decir que la primera ye preponderant en a metat occidental d'o territorio, y la segunda en a oriental.
Descripción
Lo fraixín ye un árbol alto, capaz de plegar t'os 40 m y 1 de diametro, d'una crosta grisenca que se fende con es anyos. Caducifolio, as suyas fuellas, pinnaticompuestas con entre 7 y 15 foliolos, amesuran de 20 ta 35 cm, y son d'as zagueras en ubrir-se de primavera y d'as primeras en cayer-se d'agüerro si bi ha bella chelata guaire luego. As chemas son negras, a diferencia d'as pardas d'altras especies de fráixins. As flors, d'un porpra escuro y sin de petalos, s'ubren d'antis que no las fuellas, estando las fembras una mica mes luengas.
Habitat
L'árbol creix per cuasi tota Europa (defueras d'a faixa mes septentrional d'Escandinavia y d'a faixa mes meridional d'a Europa mediterrania) y en bels puestos d'Asia occidental.
Usos
A fusta de fraixín ye estata tradicionalment usata en Europa como material ta fer arcos, mangos de ferramientas, gayatas u raquetas de tenis, entre altras cosas, gracias a la suya alta flexibilidat y resistencia. Tamién s'ha feito servir t'os fogarils perque crema prou bien dica cuan que ye plegata de tallar.
Olmedo de Camaces
Olmedo de Camaces ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 150 habitants (2007), en una superficie de 90,54 km² y una densidat de población de 1,65 hab/km².
El Soleràs
El Soleràs ye un municipio catalán de la comarca de las Garrigas, en la provincia de Leida.
Luenga construita
Una luenga construita, tamién dita luenga planificata u idioma artificial ye una luenga que ha estato parcialment u total construita conscientement por os humans.
El Soleràs
La suya población ye de 419 habitants (2008), en una superficie de 12,23 km² y una densidat de población de 34,26 hab/km².
Luenga construita
Bels eixemplos de luengas construitas son: o esperanto, a interlingua, l'ido, a lingua franca nova, l'intereslau, l'ancheliano, o klingon, o quenya, ecetra.
El Soleràs
Cheografía
El Soleràs ye situato a 381 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 30,5 km de Leida, a capital d'a suya provincia.
Mugas
Lo suyo termin muga con L'Albagés, El Cogul, Granyena de les Garrigues, Els Torms y La Granadella.
San Pedro Palmiches
San Pedro Palmiches ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 101 habitants (2007), en una superficie de 19,85 km² y una densidat de población de 5,09 hab/km².
Lehuntze
Lehuntze (en francés Lahonce) ye un municipio d'Iparralde en a provincia de Labort, que perteneixe administrativament a lo departamento d'os Pireneus Atlanticos (rechión de Nueva Aquitania).
Juan Martín de Goicoechea
O suyos negocios abracaban cuantas ramas de l'actividat economica: cautivos d'oliveras en os campos de l'actual districto de Las Fuents y de vinyas (encluyendo-ie a elaboración d'aceite d'oliva y de vin), industria textil de lana y seda, fundicions de fierro y negocios d'importación y exportación de productos; exerció tamién funcions como banquero.
Politicament, yera un partidario d'a Ilustración, que heba conoixito mientres os suyos viaches enta Francia, y favoreixió o desembolique en a ciudat de l'arte neoclasico, plegando mesmo a financiar una Academia de Debuixo conectata con a Real Sociedad Económica Aragonesa; ista Academia esdevenió dimpués l'actual Real Academia de Nobles y Bellas Artes de San Luis de Zaragoza.
Anyos 1420
Os anyos 1420 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 1420 y l'anyo 1429, istos dos tamién encluyitos.
Churasico
thumb|300px|Fauna y flora mientres o Churasico.
O Churasico ye un periodo cheolochico que s'extendió dende zaguerías d'o periodo Triasico fa 201,3 millons d'anyos dica l'encomienzo d'o periodo Cretacico, a la raya_de 145 millons d'anyos. O Churasico constituye lo periodo meyo d'a Era Mesozoica y leva lo suyo nombre d'as montanyas Chura, an s'identificoron per primera vegada as vetas de piedra calsinera d'ixe periodo.
Kazuo Ishiguro
Kazuo Ishiguro, naixito de Nagasaki (Chapón) l'8 de noviembre de 1954, ye un escritor britanico d'orichen chaponés en luenga anglesa, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 2017.
Tórshavn
Tórshavn (literalment puerto de Thor; en danés Thorshavn) ye a capital d'a rechión autonoma danesa d'as Islas Feroe y se troba en a isla Streymoy.
Os vikingos establioron o suyo parlamento en a peninsula de Tinganes en l'anyo 850. Tórshavn se convirtió asinas en a capital d'as Islas Feroe y l'ha estau dende alavez. Hue una parti d'o gubierno se troba en a peninsula de Tinganes de Tórshavn. Manimenos, lo parlamento, o Løgting, que orichinalment yera ubicau en Tinganes, se tresladó ent'a plaza d'a ciudat, Vaglið, en 1856.
Clima
En as ya humidas Islas Feroe, Thorshavn ye especialment marcau per a boira. Lo clima ye atemperau y a cantidat anyal de precipitacions de cutio supera os 1000 mm, mientres que a temperatura puede aconseguir os 20 °C. Lo mes mas calido gosa estar agosto, quan a temperatura meya de l'aire gosa superar os 10 °C, mientres que o mes mas fredo ye chinero, quan a temperatura ronda os 0 u 1 °C. Manimenos, puede haber grans fluctuacions en as precipitacions d'un anyo a unatro. En 2011 a temperatura promeyo en Tórshavn estió de 6.7 °C, a ciudat tenió 1092 horas de sol, 40 días de cheladas, a temperatura mas freda se mesuró a -4.6 °C y a temperatura mas calida se mesuró a 18.2 °C. A temperatura mas freda medida en Thorshavn dende 1961 ye de -11,0 °C, mientres que a temperatura mas calida medida dende 1961 ye de 22 °C.
Demografía
mini|hochkant|A seu de Tórshavn.
Villaescusa (Cantabria)
Villaescusa ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca de Santander.
A suya población ye de 3.581 habitants (2009) en una superficie de 28,02 km², con una densidat de población de 127,8 hab/km².
Cheografía
A localidat de Villaescusa se troba situada a 20 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Punta Gabás
A punta Gabás ye un pico de 2.143 metros d'altaria situau en o Prepireneu aragonés y en a sierra de Gabás.
Administrativament se troba en a muga entre os municipios de Val d'Echo y Aragüés de lo Puerto, en o Parque Natural d'as Vals Occidentals.
Caterina Albert
Caterina Albert i Paradís, mas conoixida con o pseudonimo artistico de Víctor Català, naixida de L'Escala, Catalunya l'11 de setiembre de 1869 y muerta tamién en L'Escala o 27 de chinero de 1966, estió una escritora catalana.
Obras publicadas
thumb|200px|A tumba de Caterina Albert en l'Escala.
Almarza de Cameros
Almarza de Cameros ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha, en a comarca de Camero Nuevo.
A suya población ye de 28 habitants (2006) en una superficie de 28,11 km², con una densidat d'1,00 hab/km².
Cheografía
Almarza de Cameros se troba situau a una distancia de 38 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y comunidat autonoma..
Joan Alcover i Maspons
Joan Alcover i Maspons, naixito de Palma de Mallorca o 3 de mayo de 1854 y muerto en Palma de Mallorca o 25 de febrero de 1926, estió un escritor y politico balear.
Arandilla del Arroyo
Arandilla del Arroyo ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 31 habitants (2007), en una superficie de 27 km² y una densidat de población de 1,15 hab/km².
Complexo de poro nucleyar
thumb|right|200px|Esquema excesivament simplificado d'o complexo de poro nucleyar. O complexo de poro nucleyar ( AFI : /komˈple(k)so (di/ˈi) ˈpoɾo nuklɪˈar/ u /komˈple(k)so (di/ˈi) ˈpoɾo nuˈkliar/, bellas vegadas y en a bibliografía especializada, asociau con as siglas NPC, de l'anglés « N uclear p ore c omplex») ye una estructura de grans dimensions (dende lo punto d'envista molecular) que traviesa la envoltura nucleyar d'as celulas eucariotas a traviés d'o poro nucleyar y que fa permeable o compartimento d'o nuclio cara a cualques biomoleculas que i cumplen a suya función. As proteínas que el forman reciben o nombre chenerico de nucleoporinas.
Función
A función d'o complexo de poro ye cabal si se piensa que en o nuclio celular ye a on se troba lo material que contiene a información chenetica d'a celula: l'ADN, y que toz os procesos que condueixen a la formación d'as biomoleculas que i tienen que interactuar (ta transcribir, ta activar y reprimir chens, etc.) se producen difuera de lo dito compartimento, en o citoplasma. Isto quiere decir que no bi hai garra molecula que, a partir d'as suyas instruccions que invariablement se contienen en l'ADN d'o nuclio, se construiga en o propio nuclio. Isto gosa significar dos cosas, que dende lo nuclio as instruccions han de surtir ta plegar en a maquinaria de traducción que se troba difuera, y tamién que si bella molecula ha de cumplir a suya función a dintro d'o nuclio (p. ex. numerosos peptidos y proteínas que regulan a expresión chenica) per necesidat i ye a dentrar; y a sola manera ta dentrar-ie ye a traviés d'o poro nucleyar.
Per tot isto, se fa dir que os complexos de poro nucleyar (en i hai muitos per celula, de 3000 dica 4000 estimaus per celula en os mamiferos ) son estructuras sumament activas, como vía d'acceso y de surtida d'o compartimento nucleyar, que cuasi de perén mientres a celula ye viva presentan transito a traviés d'éls. As moleculas que fan parte propiament d'o complexo son, sorpresivament, poco activas en os procesos de migración que ocurren a traviés d'a estructura, per el que, en cheneral, calen altras moleculas ta carriar d'un costato ta l'altro as biomoleculas carga; isto condiciona la existencia de tot un estallo de proteínas transportaderas a función d'as cualas se relaciona con ista estructura, bel unas perteneixents a familias funcionals bien correlacionadas y descritas, como as carioferinas (importinas y exportinas), y bel altras d'adscripción mes complicada, como a proteína Ran.
Estructura
thumb|right|250px|Modelo esquematico d'o complexo de poro nucleyar. 1) [[Envoltura nucleyar. 2) Estructura octogonal de nucleoporinas. 3) Canal central d'o poro. 4) «Capazo» intranucleyar. 5) Codas proteicas libres en o citoplasma.]] O complexo de poro nucleyar tiene forma de «capazo» que se gosa envistar con microscopio electronico de transmisión, con a parte mes obierta d'o «capazo» cara a lo costato citosolico d'a envoltura nucleyar, y lo cul d'o capazo ta dintro d'o nuclio. Experimentos de permeabilidat han demostrau que per o costato nucleyar existe una estructura de gran permeabilidat a l'augua y a os solutos que con ista pueden distribuir-se (ions inorganicos, mononucleotidos, etc.), sin que a estructura i opose un pon de resistencia, per el que a semellanza con un capazo remata en a forma que tiene o suyo perfil en sección lonchitudinal, estando muit obierto (permeable) en a cara intranucleyar. A estructura que s'accepta que o complexo tiene, en a cara interior d'o nuclio, ye como de rellau conico, con ueito proteínas filamentosas que farían de barras verticals per d'entre as cuals la dita augua y os solutos i podrían pasar, y rematando en o cabo inferior con bella estructura con forma d'aniello, con un orificio central. A parte superio d'o complexo, que se troba concabida en a membrana d'a envoltura nucleyar, s'admite que tamién tiene forma octogonal, con bella estructura de grans dimensions en o centro que de seguro se trobaría unida con a proteínas d'o perimetro de l'octogono, anque garra d'os modelos que s'han puesto contruir encara no se muestra concluyent. Dominios prteicos especificos d'union con as proteínas transportaderas prencipals se trobarían, d'alcuerdo con os modelos existents en l'actualidat, tan en as [[nucleoporinas d'a cara citosolica como en as d'o «capazo» intranucleyar.
Cal decir, manimenos, que a permeabilidat comienza a fer-se limitadera cuan se mira d'intruducir-ie moleculas cada vegada mes grans: mientres que as moleculas de menos de 5000 Daltons de peso molecular el traviesan sin garra problema, s'ha determinau que una proteína de 17000 Da tarda mes de 2 minutos en igualar a suya concentración osmotica en os dos cantos d'a envoltura nucleyar. Isto revela una retención parcial u «esfuerzo» ta travesar o complexo que faría a molecula de mida mes gran. Una proteína globular de 60000 Da no i puede pasar. Bels experimentos feitos con diferents proteínas sondadas con particlas de metals pesaus (cheneralment, oro) han demostrau que, anque o diametro d'o poro nucletar en el que podría decir-se «estau de relaxación» no gosa pasar d'os 9 nm de diametro, tiene capacidat ta ixamplar-se como respuesta a cualques condicions concretas. Isto ye prencipal si se piensa, per eixemplo, en a mida de bellas moleculas que i han de ser importadas, con pesos moleculars que a soben se troban d'entre os cient mil y os docientos mil Da. Sindembargo, tot fa pensar (y se veiga como isto tamién concuerda con el que d'antes se ye dito) que ta poder-se importar as proteínas han menister de trobar-se desplegadas. Isto permite a estanqueidat d'o compartimento nucleyar debant de moleculas que no tienen que entrar-ie, como p. ex. as subunidaz maduras d'os ribosomas.
Anyos 1430
Os anyos 1430 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 1430 y l'anyo 1439, istos dos tamién encluyitos.
Islas Galapagos
thumb|right|277px|Islas Galapagos. thumb|right|277px|Islas Galapagos. As Islas Galapagos son un archipielago ecuatoriano situato en l'oceano Pacifico a una distancia de 1.000 km a l'ueste d'o continent americano. O suyo territorio ye una d'as provincias d'Ecuador, con o nombre d'Archipiélago de Colón, y ye formato por 13 islas d'orichen volcanico, amás de muitos chicoz isloz.
As islas Galapagos dentraron en a Historia cuan Charles Darwin visitó istas islas en o sieglo XIX, que estioron una pieza fundamental en a suya teoría d'a evolución.
Zubieta
Zubieta (Zubieta en castellano, Zubieta en basco y oficialment) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra, merindat de Pamplona, comarca de l'Alta Bidasoa y partiu chudicial de Pamplona.
Cheografía
A localidat de Zubieta ye situata a 207 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra, d'a suya merindat y d'o suyo partiu chudicial.
Vicos
En fan parte os lugars d'Ameztia, Aurkidi, Azkota, Mendrasa, Sarekoa y Zubieta.
Consonant
Etimolochía
La palabra consonant proviene d'a radíz oblicua d'o latín cōnsonant-, de cōnsonāns 'sonando chuntos', un calco d'o griego σύμφωνον sýmphōnon (plural sýmphōna, σύμφωνα).
Consonants y vocals
O termin consonant proviene d'o latín y se referiba a «sonar chunto con» u «sonar con», estando a ideya tradicional que as consonants no teneban soniu en sí mesmas, ya que nomás podeban apareixer chunto a una vocal. Manimenos existen luengas a on i hai silabas y mesmo palabras enteras que careixen de tot de vocals. Agora, iste resultau pareixe deber-se a o desarrollo lingüistico a o largo d'o tiempo. Cuantos estudios y mesmo diccionarios etimolochicos enforteixen isto, facilitando as formas de palabras anteriors a dito desarrollo. Ye decir, o feito de que cualques palabras contemporanias, por eixemplo en idiomas eslavos, pareixcan careixer de vocals, no significa que istas no les sigan intrinsecas. En lingüistica moderna se definen as consonants en termins de constricción d'o tracto vocal, sin que tiengan necesariament que acompanyar a una vocal.
Signos consonanticos de l'alfabeto
Encara que cada idioma tien as suyas propias consonants, muitas d'istas coinciden debiu a la influyencia d'o griego antiguo, d'o que surchioron os alfabetos latino y cirilico y as suyas variants pa cada idioma (alfabeto aragonés):
Ya que o numero de consonants en as luengas d'o mundo ye muito mayor que o numero de letras pa consonants disponibles en cualsiquier alfabeto, os lingüistas han planteyau sistemas como l'Alfabeto Fonetico Internacional pa designar un unico signo a cada consonant identificada en as luengas d'o mundo.
Clasificación fonetica d'as consonants
Toda consonant queda caracterizada foneticament por un conchunto de rasgos distintivos. En as luengas d'o mundo s'han trobau toz istos rasgos distintivos (encara que no en todas as luengas toz istos rasgos son siempre relevants):
Penya de Gabás
A penya de Gabás ye un pico de 1.941 metros d'altaria situau en o Prepireneu aragonés y en a sierra de Gabás.
Administrativament se troba en o municipio d'Aragüés de lo Puerto.
Vera (Navarra)
Vera (Bera en basco y oficialment, Vera de Bidasoa en castellano) ye un municipio de Navarra situato en la comarca de las Cinco Villas. La suya población ye de 3.727 habitants (2006), en una superficie de 35 km² con una densidat de población de 106,49 hab/km². 250px|thumb|right|Termin municipal de Vera en Navarra
Curiosidaz
En Vera ye una casa on viviba l'antropologo y filologo Julio Caro Baroja.
O Pocino de Charo
O Pocino de Charo (/opo'θino.'tʃaɾo/; oficialment, en castellano, «El Pocino» ) ye un lugar aragonés en o municipio d'a Fueva,en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 7 habitants (2011 ).
Historia
Ye una aldeya historica de Charo, a poquez cientos de metros de a dita localidat, y tamién situada en as garras de o tozal de Charo, anque en alto d'un sarratón por a man norte, o que ye o motivo d'a suya denominación. Se i arriba por una bifurcación d'a pista que se desepara d'a carretera local HU-V-6442 ta puyar-se-ne ta Charo.
A capilleta d'a localidat ye consagrada a l'advocación de Sant Esteban, y en l'actualidat se destina ta borda ta magacenar-ie ferramientas.
Toponimia
O nombre d'o Pocino gosa tener una etimolochía latina clara, pos dimana de a parola aragonesa «pocino» (d'o latín «<PUTINUS», «de puzos» u d'o latín «(LOCUM) OPACĪNUM» "puesto escuro") que suele definir un puesto en l'ubago de bel mont, que ye chusto como se troban as casas d'a población respective a o tozal de Charo. L'apelativo «de Charo» se documenta dende 1873, y fa referencia clara a la pertenencia a o municipio que teneba cabecera en Charo.
Bettina von Arnim
Bettina von Arnim (Bettina, contesa d'Arnim; de soltera Elisabeth Catharina Ludovica Magdalena Brentano), naixita de Frankfurt d'o Main (Sacro Imperio Romano Chermanico, hue Hesse en Alemanya) o 4 d'abril de 1785 y muerta en Berlín (Reino de Prusia, hue Alemanya) o 20 de chinero de 1859, estió una escritora y novelista alemana d'o Romanticismo, muller d'o tamién escritor romantico Achim von Arnim. Antiparte, tamién cal destacar a suya faceta como compositora, entre muitas atras actividaz artisticas.
A Gabardiella
A Gabardiella (en castellano La Gabardilla) ye un lugar aragonés d'o municipio de L'Aínsa-Sobrarbe, en a comarca de Sobrarbe y en a provincia de Uesca.
Bettina von Arnim
Bettina gosa estar tamién prou conoixita no nomás que por a suya obra so que tamién por a chent que l'arredolaba. Asinas, teneba amistat con personalidaz como Goethe, Beethoven u Pückler, a qui miraba d'unir artisticament. Antiparte, muitos compositors d'xas envueltas, como Robert Schumann, Franz Liszt, Johanna Kinkel u Johannes Brahms, admiraban o suyo talento.
Guayaquil
Molimento en Guayaquil|thumb|right|250px
Santiago de Guayaquil ye a ciudat mas gran d'Ecuador. Tien una población de habitants en a suya aria metropolitana. Ye a capital d'a provincia d'o Guayas y amás ye o prencipal centro comercial d'o país, situato en a costa de l'Pacifico, en a desembocadura d'o río Guayas.
Cheografía
Guayaquil se troba situata en a marguin dreita (occidental) d'o río Guayas, a 2 metros d'altaria sobre o nivel d'a mar en as zonas mas baixas. Se troba conectata con l'Oceano Pacifico por o dito Estero Salado, un important brazo de mar que dentra en a desembocadura d'o Guayas. Iste trescruza o guasmo, a parti occidental d'o centro d'a ciutat, Urdesa y Mapasingue.
Mensa
Mensa ye una organización ta personas con elevato cocient intelectual. Lo unico requisito d'admisión ye obtener una puntuación que siga en o 2% superior a la meya d'a población en un test d'intelichencia.
Guayaquil
Cheografía
A ciudat ye mayoritariament plana, con elevacions como o Tozal de Santa Ana (a on que se troba o popular barrio de Las Peñas), o Tozal del Carmen (a on que se troban as oficinas d'o canal telebisivo Ecuavisa) y o Tozal de San Eduardo, entre d'atros.
Mensa
Introducción
Rolland Berrill, avogau australiano y Lancelot Ware, cientifico y churista anglés, fundón Mensa en Anglaterra en 1946. A ideya suya yera creyar una asociación de superdotatos, on fuese o coeficient intelectual lo solo requisito d'admisión. L'obchectivo orichinal, que contina estando lo mesmo, yera creyar una asociación aliena a cualsiquier mena de diferencias politicas, relichiosas, ideyolochicas u nacionals. Mensa chune a tota mena de personas de cualsiquier procedencia y formación con l'obchectibo de creyar un ambient socialment enriquidor. Mensa ademprivia como preba d'ingreso un certificato espedito por un psicologo debitament autorizato ta exercer a suya profesión y que siga capacitato ta fer prebas de coeficient intelectual.
Guayaquil
Historia
Guayaquil s'establió lo 25 de chulio de 1535 con o nombre de Santiago de Guayaquil, probablement sobre bel asentamiento indichena anterior. Mientres a epoca colonial, integrata en a Reyal Audiencia de Quito, a ciudat se desembolicó como un important puerto d'a costa americana d'o Pacifico. Manimenos a población no creixeba considerablement, debito sobretot a os ataques d'os piratas y os incendios que i escayecioron.
Otón
Otón puede estar:
Mensa
Introducción
Mensa tiene bels 100.000 socios en tot o mundo. O nombre d'a organización viene de lo latín mensa, «mesa», en referencia d'a “tabla redonda” d'o Rei Artús, como simbolo que ye un club con miembros que son iguals en dreitos y obligacions.
Guayaquil
Historia
O 9 d'octubre de 1820 a ciudat proclamó a independencia, dimpués d'o fallito intento de Quito (o 10 d'agosto de 1809), baixo lo mandato de José Joaquín de Olmedo. A ciudat estió punto de salita d'a campanya que levó a Antonio José de Sucre a Quito t'aconseguir a independencia finitiva d'os territorios d'a Reyal Audiencia de Quito. Dimpués, o 26 de chulio de 1822, José de San Martín y Simón Bolívar se troboron en a ciudat ta planificar as zagueras campanyas d'a independencia de l'America d'o Sud espanyola.
Mensa
Introducción
Paradochicament en parte de latinoamerica (Mexico, Guatemala, O Salvador, Honduras, Nicaragua, Ecuador, Chile u Costa Rica), menza (prenunciato mensa) i tiene coloquialment o significato de simple.
Guayaquil
Historia
O 1896, se produce o mayor incendio d'a historia de Guayaquil, conoixito como Gran Incendio. Alto u baixo, se cremo a metat d'a ciudat de Guayaquil d'a epoca. Actualment a ciutat ye fendo importants plans de reforma, como lo prochecto Malecón 2000 y a recuperación d'o historico Tozal de Santa Ana, encara que se critica que s'haigan albandonato los barrios mas pobres d'a ciudat, como lo Guasmo.
L'actual alcalde ye Cynthia Viteri, d'o Partido Socialcristiano.
Milafranga
Milafranga (en francés Villefranque, en occitán Vièlafranca) ye un municipio d'Iparralde en a provincia de Labort, que perteneixe administrativament a lo departamento d'os Pireneus Atlanticos (rechión de Nueva Aquitania).
Mensa
Obchectivos de Mensa
Mensa tiene tres obchectivos declaratos: identificar y promover a intelichencia en beneficio d'a humanidat; promover a investigación sobre a naturaleza, caracteristicas y aplicacions d'a intelichencia; y creyar un ambient social que fomente l'actividat intelectual d'os socios suyos.
Organización
Mensa Internacional ye una agrupación de Mensas Nacionals. Os socios que residen en un país don bi ha una Mensa constituita perteneixen a lo dito grupo, mientres que en países con no guaires socios fan parte de Mensa Internacional. Os dos grupos principals son American Mensa, con 50.000 socios, y British Mensa (que incluye Reino Uniu y Irlanda), con bels 25.000. Mensa Espanya funciona dende 1984 y i tiene arredol de 1.300 socios. En o tocant a os países on se parla espanyol, bi ha atros grupos nacionals reconoixitos en Archentina, actualment con mas de 300 miembros, y Colombia.
Nieva de Cameros
Nieva de Cameros ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Camero Nuevo.
A suya población ye de 120 habitants (2006) en una superficie de 42,05 km², con una densidat de población de 2,85 hab/km².
Cheoigrafía
A localidat de Nieva de Cameros ye situada a 1.021 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 40 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Cantón d'Aush-3
O cantón d'Aush-3 (en occitán canton d'Aush-3, en francés canton d'Auch-3) ye una división administrativa francesa situata en o departamento de Gers y districtos d'Aush y Miranda, en a rechión d'Occitania.
A suya población ye de habitants  y en fan parte 9 comunas, amás de parti d'a comuna d'Aush. A suya capital ye a ciudat d'Aush.
Anyos 1440
Os anyos 1440 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 1440 y l'anyo 1449, istos dos tamién encluyitos.
Bona Guarda
Bona Guarda (Bona Guarda en occitán, Bonnegarde en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'as Landas, rechión de Nueva Aquitania, districto de Dacs y cantón de Costalat de Shalòssa.
A suya población ye de 265 habitants (2007) en una superficie de 9,67 km², con una densidat de población de 27,40 hab/km².
Verbos irregulars acabaus en -nyer u -nyir
Os verbos irregulars acabaus en -nyer u -nyir presentan irregularidatz en o participio y en o present de subchuntivo. Corresponden por lo suyo orichen a los verbos irregulars acabaus en -indre en francés.
Bi n'ha pocos: costrenyir/costrenyer, chunyir, estrenyir/estrenyer, planyer/planyir, restrenyer/restrenyir, tanyer/tanyir sobre tot d'o lexico medieval, conservando-se en chistabín o verbo restrenyir, que poseye una conchugación incoativa, y en benasqués restrenyer y estrenyer, sin especificacions especials en a suya conchugación.
En benasqués beluns como pllanyer /pllanre (planyer/planyir de l'aragonés antigo y chistabín), corresponden a la clase IV de verbos irregulars d'alcuerdo con a clasificación de José Antonio Saura Rami.
Infinitivo
En aragonés medieval son conoixitas tanto as formas en -nyer como as formas en -nyir. Representan a evolución por vía patrimonial d'os verbos acabaus en -INGERE como STRINGERE y RESTRINGERE, que por vía culta han dau a terminación -inchir. D'esta traza tenemos o doblet restrinchir (cultismo) y restrenyir (patrimonial).
Estos verbos se relacionan foneticament con o verbo tanyer, que deriva d'o verbo TANGERE ("tocar"). Ye notable o verbo TANGERE, que en latín teneba un participio fuerte en TACTUM, orichen d'os cultismos tanchent y tacto, a zaguera podría haber dau en aragonés medieval atro participio fuerte tipo *teito, encara no documentau. Tamién se relacionan foneticament con o verbo renyir < RINGERE, y con o verbo usual en benasqués planyer (derivau d'o latín PLANGERE y pronunciau en benasqués /pllanyé/).
Os verbos que en latín acababan en -GUERE como UNGUERE, TINGUERE, EXTINGUERE y DISTINGUERE perdioron a U en latín vulgar dando UNGERE, TINGERE, EXTINGERE y DISTINGERE. Os verbos TINGUERE/TINGUERE y UNGUERE/(I)UNGERE ha evolucionau en aragonés por vía patrimonial y ha esdeveniu tenyir y chunyir, con a palatal -ny- a l'igual que estrenyir, restrenyir y tanyer. Os verbos EXTINGUERE y DISTINGUERE no han estau transmesos a l'aragonés por vía patrimonial pero sí por vía culta, d'astí que "distinguir" y "extinguir" no tiengan -ny-.
Participio
En aragonés medieval se documenta a sobén o participio fuerte en costreyto u constreyto, derivau d'o latín CONSTRĬCTUM.
No hi ha conoixencia que este participio fuerte s'haiga conservau en a conchugación de restrenyir en chistabín.
Os verbos tenyir y chunyir tienen participios regulars en aragonés, pero tenemos sustantivos y adchectivos que provienen d'os particicipios latinos: "tinta", "tinto", y "chunto" que derivan de TINCTA, TINCTUM y IUNCTUM.
Present d'indicativo
O verbo planyer presenta una irregularidat en a primera persona singular
Present de subchuntivo
O present de subchuntivo presenta a forma -nga- en aragonés medieval.
En chistabín y benasqués o present de subchuntivo d'o verbo pllanyer igualment presenta formas en -ng: As formas indicadas en primer puesto corresponden a la "zona B" d'o benasqués, as formas con -es y -en corresponden a la "zona A" d'o benasqués. En a "zona C" bi ha subchuntivos palatalizaus en pllanya que no se troban en as atras zonas.
En chistabín o subchuntivo d'o verbo "restrenyir" se fa como en a conchugación de verbos incoativos acabaus en -ir: quan la restrenyixca.
En romanz navarro o verbo chunyir presentaba este tipo de formas, y veyemos chungan en o "Fuero Cheneral de Navarra":
Tamién debioron existir este tipo de formas en o verbo tenyir en aragonés porque se conoixen tamién d'o castellano medieval.
Río Zapardiel
O río Zapardiel ye un río castellanoleyonés que desaugua en o Duero, dimpués de fer un recorriu de 105,10 km. . O suyo afluent prencipal ye o río Valtodano y tien un caudal muito irregular, estando a vegadas ixuto y atras con grans avenidas d'augua.
Tiene zonas protechidas destacables como las zonas ZEPA Tierra de Campiñas y A Nava Rueda, o LIC d'os Humedales de los Arenales.
Actualmén ye sumament degradau y tiene una problematica por o mal estau de l'acuifero d'os arenales.
center|250px|thumb|O Río Zapardiel ixuto a o suyo paso por [[Medina del Campo.]]
Tierra
A Tierra ye o tercer planeta d'o Sistema Solar d'alcuerdo con a suya distancia d'o Sol, y lo cinqueno d'alcuerdo con o suyo tamanyo. Ye l'unico planeta, a saber, an ye posible a existencia y cheneración de vita. A Tierra se formó a la vez que o Sol y a resta d'o Sistema Solar, fa 4.570 millons d'anyos.
O 71% d'a Tierra ye cubierta por augua y ye l'unico planeta an ista puede trobar-se en estato liquido en a superficie permanentment. L'augua ha feito posible a vita en a Tierra y ha formato un sistema d'erosión y cerculación unico en o Sistema Solar.
Cantón d'Aush-2
O cantón d'Aush-2 (en occitán canton d'Aush-2, en francés canton d'Auch-2) ye una división administrativa francesa situata en o departamento de Gers y districto d'Aush, en a rechión d'Occitania.
A suya población ye de habitants  y en fan parte 13 comunas, amás de parti d'a comuna d'Aush. A suya capital ye a ciudat d'Aush.
Laur Jusan
Laur Jusan (Laur Jusan en occitán, Laujuzan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Gran Baish Armanhac.
A suya población ye de 226 habitants (1999) en una superficie d'11,34 km², con una densidat de población de 19,93 hab/km².
Villafufre
Villafufre ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'as Vals Pasiegas.
A suya población ye de 1.109 habitants (2009) en una superficie de 30,1 km², con una densidat de población de 36,84 hab/km².
Cheografía
A localidat de Villafufre se troba situada a 222 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 30,1 km d'a ciudat de Santander, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Río Valtodano
O río Valtodano ye un río castellanoleyonés que naixe en a Laguna d'o Regajal y desagua en o río Zapardiel. O suyo nombre proviene d'o despoblau de Valtodano.
Perteneixe a la ZEPA/IBA"Tierra de Campiñas".
Paciniás
Paciniás ye un lugar aragonés d'o municipio de L'Aínsa-Sobrarbe, en a comarca de Sobrarbe y en a provincia de Uesca.
Gallinero Alto
Gallinero Alto ye un lugar despoblau d'o municipio de L'Aínsa-Sobrarbe, en a comarca de Sobrarbe y en a provincia de Uesca.
Paciniás
Toponimia
D'o latín OPACUS "ubago".
José Manuel Blecua Perdices
José Manuel Blecua Perdices (Zaragoza, 21 de chunio de 1939) ye un filologo y lexicografo aragonés, fillo d'o tamién filologo y gramatico José Manuel Blecua Teijeiro, y chermano d'o tamién filologo Alberto Blecua Perdices. Ingresó en l'anyo 2006 en a Real Academia Española con o sillón h, y o 16 d'aviento de 2010 estió esleyiu director d'ista institución.
Punta Acuta (Echo)
A punta Acuta (castellano pico de la Cuta) ye un pico de 2.149 metros d'altaria situau en o Prepireneu aragonés y en a sierra de Gabás.
José Manuel Blecua Perdices
Biografía
En chunto a su chermano Alberto s'aficionó a la lectura leyendo cómics y literatura popular. En l'Instituto Goya que treballaba su pai tenió como profesor a filologos de l'altaria de Francisco Ynduráin en Historia d'a Literatura u Ildefonso Manuel Gil; iste zaguero estió especialment important ta él. Estió profesor d'amostranza meya y dimpués catedratico de Luenga Espanyola en a Universidat Autonoma de Barcelona, a on diriche o Seminario de Filolochía y Informatica. Tamién ye estau o director academico de l'Instituto Cervantes.
Punta Acuta (Echo)
Administrativament se troba en o municipio de Val d'Echo.
José Manuel Blecua Perdices
Biografía
Ha estau profesor invitau d'a Ohio State University (1970) y y en o Centro de Lingüísticos y Literarios d'El Colegio de México (1986-1987). Con Juan Alcina Franch ye autor d'una Gramatica Espanyola; dirichió o Diccionario general de sinónimos y antónimos y ha publicado a-saber-los treballos de lexicografía y sobre historia d'as ideyas lingüisticas en Espanya, l'aplicación d'as nuevas tecnolochías a lo estudio d'a luenga espanyola y o estudio d'o espanyol como luenga extranchera. Ye autor d'o libro d'estilo d'o diario barcelonés La Vanguardia. Obtenió o premio Aragón, en a suya modalidat nacional, en 2005 y estió o president d'a Comisión Estatal t'a celebración d'o IV Centenario d'El Quijote.
Joan Miró
Joan Miró i Ferrà (más conoixito como Joan Miró), naixito de Barcelona (Barcelonés) o 20 d'abril de 1893 y muerto en Palma de Mallorca (Mallorca) o 25 d'aviento de 1983, estió un destacato pintor, escultor, debuixant, gravador y ceramista catalán, que recibió cuantos premios por a suya labor en o mundo de l'arte, incluyindo-ie a Medalla d'oro d'a Cheneralidat de Catalunya en 1978. Gosa estar considerato como surrealista, encara que con influencias fauvistas, cubistas y expresionistas.
Esculturas
thumb|[[Muller y Paxaro]]
Ajangiz
Ajangiz (Ajangiz en basco y oficialment, Ajánguiz en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Bizcaya y comarca de Busturialdea.
A suya población ye de 450 habitants (2010) en una superficie de 7,35 km², con una densidat de población de 61,22 hab/km².
Cheografía
O termin municipal d'Ajangiz se troba situau a 60 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 34 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Récords d'Aragón d'atletismo
150px|right Os récords d'Aragón d'atletismo son as millors marcas de tots os temps de cada preba d'atletismo d'os atletas aragoneses. A continación se relacionan ordenatas en masculíns, femeníns y por prebas.
== Récords masculins == Actualizato a 02-01-2015
Prebas olimpicas
Récords femenins
Actualizato a 31-07-2010
Prebas olimpicas
Hudhayl ben Khalaf ben Razín
Hudhayl ben Khalaf ben Razín (muerto en 1044 u 1045) estió un miembro d'a familia Banu Razín y primer rei d'a Taifa d'Albarracín, dende alto u baixo l'anyo 1011 u 1012 dica a suya muerte.
Fillo d'un tal Khalaf ben Lubb, yera miembro d'una familia d'orichen berber Hawwara, muit arabizada, que heba dentrau a la peninsula Iberica en os primers momentos d'a conquiesta musulmana. Os Banu Razin sinyoreyavan a zona d'Albarracín tiempos antis d'a fitna.
En rematar o conflicto entre o Califa Hixam II (976-1009 y 1010–1013) y Sulayman al-Mustaín (1099-1010 y 1013–1016), refirmó a o segundo y iste le confirmó como sinyor d'os territorios que ya gubernaba. Manimenos a partir de 1013, prencipió a distanciar-se d'os problemas d'o califato y se centró en gubernar os suyos territorios d'a manera mas independient posible. No adoptó apelatius pretenciosos sino que simplament se feba decir hachib, lo que le permitiba exercer o poder de feito, sin haber d'oposar-se d'una manera frontal a la posibilidat d'o poder teorico d'un eventual califa. Levó o títol d'Izz-ad-Dawla (en arabe Fuerza d'a dinastía).
Aconsiguió un cierta prosperidat economica ta o suyo estau gracias a la suya situación, en un puesto estratechico ta o comercio d'a epoca.
O suyo reinau (mas de trenta anyos) significó una epoca de paz y floreiximiento d'as artes en o suyo chicot reino. Morió en a suya capital, Shantamariyya al-Xarq (actual Albarracín) en 1044 u 1045. Le succedió o suyo fillo Abd al-Malic ben Hudhayl.
Aznar II Galíndez
Aznar II Galíndez estió conte d'Aragón dende 867 dica 893.
Fillo y succesor de Galindo I Aznárez.
Se casó con Oneca de Pamplona, filla d'o rei de Pamplona García Ennéguiz y tenió dos fillos: o suyo succesor, Galindo II Aznárez, y Sancha (que se casaría con Muhammad al-Tawil, walí de Wasqa).
Morió en 893.
Wichita
Wichita (prenunciato en anglés [ˈwɪtʃɪtaː]) ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Kansas. Fa parte d'o condau de Sedgwick (en ye a suya capital).
A suya población ye de 382.368 habitants (2010) en una superficie de 359,80 km², con una densidat de población de 1.062,90 hab/km².
Cheografía
A ciudat de Wichita se troba situata a 396 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Arkansas.
Partenón (desambigación)
O Partenón puet estar:
José Luis Soro Domingo
José Luis Soro Domingo (Zaragoza, 17 d'aviento de 1966) ye un politico aragonés, estió president de Chunta Aragonesista dende o 10 de febrero de 2012 dica 8 de febrero de 2020 y deputau en as Corz d'Aragón por a circumscripción de Zaragoza dende 2011 (VIII Lechislatura).
Biografía
Ye licenciau en Dreito por a Universidat de Zaragoza y colechiau en Zaragoza dende 1993 (encara que en l'actualidad no exerce).
Militant de CHA dende 1994, ha estau o responsable d'a Vicesecretaría Cheneral d'Acción Politica dende 2008. En febrero de 2012, fue eslechiu president de Chunta Aragonesista con o 74,2% d'os votos, en a IX Asamblea Nacional, succedindo a Nieves Ibeas.
Crevillent
Crevillent (Crevillent en catalán y oficialment, Crevillente en castellano) ye un municipio valenciano, en a comarca d'o Baixo Vinalopón, provincia d'Alicant y partiu chudicial d'Elche.
A suya población ye de 28.432 habitants (2008) en una superficie de 103,30 km², con una densidat de población de 275,24 hab/km².
Toponimia
O toponimo Crevillent, se crei que ye derivato d'o latín CRIVILIENUS, variant de CRIVILIANUS, con sufixo de pertenencia, igual que en o baixoaragonés Crivillén, caso tipico de terminación -en d'orichen latín. En tot caso mos ha arribato dende l'arabe Qirbilyân y trazas pareixitas. En catalán valenciano ha desembolicato una -t final por analochía con as parolas con participio activo de present, que rematan en -ant, -ent. En as "Chestas d'o rei don Chaime" s'escribe Crivillén coincidindo con a localidat baixoaragonesa:
Mugas
O suyo termin municipal muga a l'este con Elche, a lo sud con Catral, a l'ueste con Albatera y a lo norte con El Fondó de les Neus y Asp.
Anyos 1450
Os anyos 1450 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 1450 y l'anyo 1459, istos dos tamién encluyitos.
Brassempoi
A suya población ye de 292 habitants (2007) en una superficie de 10,72 km², con una densidat de población de 27,24 hab/km².
Gallinero Baixo
Gallinero Baixo ye un lugar despoblau d'o municipio de L'Aínsa-Sobrarbe, en a comarca de Sobrarbe y en a provincia de Uesca.
Republica Serbia
A Republica Serbia (en serbio Republika Srpska /rɛpǔblika sr̩̂pskaː/; cirilico: Република Српска) ye una d'as dos entidaz politicas que forman Bosnia y Herzegovina, chunto con a Federación de Bosnia y Herzegovina. Fue reconoixida formalment dimpués d'os Alcuerdos de Dayton que rematoron con a Guerra de Bosnia, en 1995, encara que ya existiba dende chinero de 1992.