cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sendets (Pireneus Atlanticos)
Sendets (Sendets en occitán, Sendets en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'o País de Morlans y de Montanerés y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 737 habitants (1999) en una superficie de 7,73 km², con una densidat de población de 95,34 hab/km².
Espirà de l'Aglí
Espirà de l'Aglí (en francés Espira-de-l'Agly) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Perpinyán, o cantón de la Vall de l'Aglí y a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 2.960 habitants, en una superficie de 26,77 km².
Cheografia
A localidat de Espirà de l'Aglí ye situata a 36 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Bercianos de Aliste
Bercianos de Aliste ye una localidat d'o municipio de San Vicente de la Cabeza en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.
Aragonés central
L'aragonés central ye l'aragonés que se charra entre as vals de Bielsa y Tena, y en o Prepireneu a o norte de Guara. Ye millor definito por caracters foneticos que por caracters morfolochicos u lexicos y dende estos zaguers puntos de vista l'aragonés central d'a cuenca d'o Galligo sería aragonés occidental y l'aragonés central d'a cuenca d'a Cinca sería aragonés oriental en un sentito amplo sin parar cuenta en a propuesta de clasificación d'as parlas altoaragonesas en cuatre brancas.
Bi ha pocos escritors que haigan escrito a suya obra en aragonés central en relación a l'aragonés oriental y occidental, tampoco no se'n ha replegau tanta literatura popular como en as variedaz oriental, occidental y meridional. Manimenos en as pastoradas ribagorzanas fan servir trazas de l'aragonés central como os pasticipio en -ato, -ito pa imitar a parla rustica de ciertos pastors.
Morfolochia:
En o sector central trobamos en muitos puestos l'articlo ro, ros, ra, ras como forma post-vocalica de l'articlo aragonés cheneral o, os, a, as. Coincide con as formas gasconas de l'atro costato d'os Pireneus. Se documenta ya en un texto antigo procedent de Sobrarbe que yera en latín pero teneba formas romances:
S'emplegan os participios -ato, -ito, consideraus os mas d'alcuerdo con a fonetica aragonesa. Manimenos en bella zona coexiste con -au, -iu que tiende a predominar, y mesmo han feito que se pierdan os primers.
En derivación os sufixos -au, -iu y -ugo tienen as variants -ato, -ito y -uco.
Villatuelda
Villatuelda ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.
A suya población ye de 55 habitants (2007) en una superficie de 15,30 km², con una densidat de población de 3,59 hab/km².
Cheografía
A localidat de Villatuelda se troba situada a 913 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 65 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia, y de 33 km d'a ciudat d'Aranda de Duero, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Esgueva.
Sierra de Selas
La sierra de Selas u sierra d'Aragoncillo ye una sierra de la branca castellana de lo Sistema Iberico. Esta sierra se situa a lo sud de la Sierra de Solorio, a lo norueste de las sierras de Caldereros y Menera.
Bernheze
Bernheze ye un municipio neerlandés situato en a provincia de Brabant Septentrional.
A suya población ye de 29.663 habitants (2010) en una superficie de 90,38 km², con una densidat de población de 331 hab/km².
Sierra de Selas
Cheolochía
Los materials paleozoicos de la Sierra de Selas corresponden a lo "macizo d'Aragoncillo", con materials d'edat entre l'Arenig y lo Siluriano inferior, que chunto con lo macizo paleozoico de Sierra Menera definen l'anticlinal d'Aragoncillo-Sierra Menera. Los materials paleozoicos de lo macizo d'Aragoncillo quedan cubiertos a lo norte baixo una cobertera mesozoica movilizada por una falla inversa conoixida como frent d'Aragoncillo-Sierra Menera.
Vechetación
Los tarabinars fan part de la vechetación natural d'esta sierra, destancando en la versant sud entre Corduente y Torremocha del Pinar.
Benavent (Zamora)
Benavent (Benavent en castellano y oficialment) ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. Fa parte d'a comarca de Benavente y Los Valles y d'o partiu chidicial de Benavente, estando-ne a suya capital.
Sierra de Bardella
Toponimia
La sierra de Bardella fegura en bel mapa como sierra de Coscollá chunto con atras cimas a l'este de lo puerto de Peralegre y roca Foradada que tamién son en continación topografica con la sierra de Sant Salvador.
Benavent (Zamora)
A suya población ye de habitants en una superficie de 45,12 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Sierra de Bardella
Altarias
La suya principal altaria ye de 712 m, seguida d'atras como Bardella (702 m).
Cheolochía
Presenta un cabalgamiento en contacto con materials miocenos de la depresión d'Ebro.
Benavent (Zamora)
Cheografía
A localidat de Benavent se troba situata a 800 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 65 km d'a ciudat de Zamora, a capital d'a suya provincia, y de 113 km d'a ciudat de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón. Por o suyo termin municipal trescruza o río Órbigo, un afluent d'o río Esla.
Mugas
O termin municipal de Benavent muga a o norte con Villabrázaro; a o nord-este con San Cristóbal de Entreviñas; a l'este con San Cristóbal de Entreviñas; a o sudeste con Castrogonzalo; a o sud con Villanueva de Azoague, Santa Colomba de las Monjas y Arcos de la Polvorosa; a o sudueste con Santa Cristina de la Polvorosa; a l'ueste con Santa Cristina de la Polvorosa; y a o norueste con Manganeses de la Polvorosa.
Toponimia
Ye mencionato en a "Grant Cronica d'Espanya" como Benavent:
Los Villares
Los Villares ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 6106 habitants (2021) en una superficie de 88,63 km².
Zazuar
Zazuar ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.
A suya población ye de 260 habitants (2007) en una superficie de 22,58 km², con una densidat de población d'11,52 hab/km².
Cheografía
A localidat de Zazuar se troba situada a 839 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 86 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia, y d'11 km d'Aranda de Duero, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
Mar Echea
A mar Echea (Ege denizi en turco, Αιγαίο Πέλαγος en griego) ye una mar que fa parte d'a mar Mediterrania, y que desepara a l'este Turquía en Asia y a l'ueste Grecia en Europa. S'estendilla dende a isla de Creta a o sud dica l'estreito d'os Dardanelos a o norte, conectando por meyo d'ixe estreito con a mar de Marmara. A parte sud d'a mar Echea, dita mar de Creta, en o espacio que s'estendilla dende as islas Cicladas a o norte dica Creta a o sud, conecta con a resta d'a mar Mediterrania, d'a cual la separa chustament Creta, amás d'atras islas mas chicotas como Citerea, Kharpatos u Rodas. En a suya parte norte, dita mar de Tracia, banya as costas de Tracia y a peninsula de Gallipoli.
Fariza (Zamora)
Fariza ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. Fa parte d'a comarca de Sayago y d'o partiu chudicial de Zamora. O suyo termin municipal se troba en l'interior d'o Parque Natural d'Arribes d'o Duero.
Cheografía
A localidat de Fariza se troba situata a 704 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 51 km d'a ciudat de Zamora, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Badilla, Cozcurrita, Fariza (capital), Mámoles, Palazuelo de Sayago, Tudera y Zafara.
Mugas
O termin municipal de Fariza muga a l'ueste con Portugal, país d'o cual lo desepara o río Duero.
Teresa
Teresa ye un municipio valenciano d'a provincia de Castellón, situato en a comarca de l'Alto Palancia y partiu chudicial de Segorb.
A suya población ye de 311 habitants (2007), en una superficie de 19,90 km² con una densidat de población de 15,62 hab/km².
Cheografía
Teresa ye situato a 636 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 86,6 km de Castellón de la Plana, a capital d'a suya provincia, y a 85,5 km de Valencia, a capital d'o País Valenciano.
Historia
Dimpués d'a suya conquiesta por o sinyor d'Albarrazín Pero Ferrández d'Azagra, iste la cedió a l'Orden de Calatrava, que ya teneba propiedatz en Beixix (d'a Comenda Calatrava d'Alcanyiz).
En 1843 se separó de Beixix, y se li concedió o suyo propio termin municipal.
Barakaldo
Barakaldo (Barakaldo en basco y oficialment, Baracaldo en castellano) ye una ciudat y municipio d'a comunidat autonoma basca situada en a comarca d'o Gran Bilbau (provincia de Bizcaya), en a marguin ezquierda d'a ría de Bilbau. Ye la capital d'o partiu chudicial d'o suyo nombre, o partiu chudicial de Barakaldo.
A suya población ye de 98.460 habitants (2009) en una superficie de 25,03 km², con una densidat de población de 3.933,68 hab/km².
Cheografía
A localidat de Barakaldo ye localizada a una distancia de 8 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya, a 7 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Consell
Consell ye un municipio d'as Islas Balears situato en a isla de Mallorca. A suya población ye de 3.515 habitants (2009), en una superficie de 13,70 km² y una densidat de población de 238,42 hab/km².
Falagosa
Historia
No fegura en lo nomenclator dende 1950.
Toponimia
En un texto medieval de 1340 ye Falagosa, dimpués ya se troba castellanizato como Alagosa. Joan Coromines i Vigneaux considera en lo D.E.C que provién de l'arabe hálaq, palabra relacionata con "afalagar". Manimenos en a Guadalachara se troba lo toponimo d'Aragosa que se remonta a lo latín FRAGUM ("terreno abrupto", "puesto con penyas", "puesto con vechetación"), que ye cuasi identico.
Silurus glanis
O siluro (Silurus glanis (Linné, 1758) ) ye una especie de peix d'augua dulza de l'orden d'os Siluriformes orichinario d'os grans ríos d'Europa Central.
Puede vivir dica 80 anyadas d'edat.
Dependiendo d'o suyo habitat, o siluro gosa aconseguir una longaria corporal d'un metro u un metro y meyo y un peso d' arredol de 10 a 50 kilogramos. Manimenos, dau que os animals creixen a lo largo d'a tota suya vida, tamién pueden tornar-se significativament mas grans y pesaus. A información sobre as dimensions maximas difiere considerablement de diferents autors. Hue en día, se gosa dar una longaria de dica tres metros y un peso de 150 kilogramos. Manimenos, i hai informes d'animals significativament mas grans d'os sieglos XVIII y XIX. En o Dniepr de Ucraína s'informó de siluros de dica cinco metros de longaria y mas de 300 kilogramos de peso, y se diz que en 1731 se capturó en l'Oder un animal que pesaba 375 kilogramos y no teneba entranyas. Istas dimensions son asumidas per qualques autors dica o día d'hue y, a ormino, comentan que hue en día ya no se troban animals d'iste grandaria. Isto convierte a lo siluro en o peix mas gran que vive de contino en augua dulza en Europa. Nomás ye superau per l'esturión (Acipenser), que son peixes migratorios que nomás ingresan en os ríos pa fregar.
En Aragón
O siluro estió introduciu en a mar d'Aragón en 1974 suposadament per lo biologo alemán Roland Lorkowski. A especie, sin depredadors nativos, s'ha extendiu per tota la Val d'Ebro trasquindo atras especies y aconseguindo grandarias enormes.
Provincia de Santa Cruz de Tenerife
Santa Cruz de Tenerife ye una provincia d'Espanya, situata en a comunidat autonoma de Canarias. Formata por as islas de La Palma, La Gomera, El Hierro, y Tenerife; asinas como bellas islas menors (Salmor, Garachico y Anaga).
A suya población ye de 1.005.936 habitants (2008) en una superficie de 3.381 km², con una densidat de población de 297,53 hab/km².
A suya capital ye a ciudat de Santa Cruz de Tenerife.
A provincia fue establita en 1927, cuan se dividió l'antiga provincia de Canarias en as dos nuevas provincias de Las Palmas y Santa Cruz de Tenerife.
Codo (desambigación)
Codo puet estar:
Bercianos de Vidriales
Bercianos de Vidriales ye una localidat d'o municipio de Santibáñez de Vidriales en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 59 habitants, en una superficie de 0,15 km² y una densidat de población de 393,33 hab/km².
Ancón (desambigación)
Ancón puet estar:
Ubieto Arteta
Ubieto Arteta son os dos apellitos de dos chirmans, toz dos historiadors d'Aragón:
Erich von Selle
Erich von Selle, naixito de Königsberg (Reino de Prusia, Imperio Alemán) o 13 d'agosto de 1908 y muerto en Hamburgo (Alemanya) o 27 de febrero de 1979, estió un militar d'aviación de caza alemán d'a Luftwaffe d'o Tercer Reich mientres a Segunda Guerra Mundial. Plegó dica o ran de Major y mandó succesivament o Jagdgeschwader 1, o Jagdgeschwader 101 y o Zerstörergeschwader 1.
Orcera
Orcera ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 1761 habitants (2021) en una superficie de 126 km².
Collau de ro Cerbillonar
O collau de ro Cerbillonar (en francés col de Cerbillona, en castellano collado de Cerbillona) ye un collau d'os Pireneus situau a una altaria de 3.198 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Comunica a val de Cervillonar y a val de Gauba, a traviés d'o glaciar d'Osso, entre a punda de ro Clot de ra Fuent (3.291 m) y a punda de ro Cerbillonar (3.248 m).
Estagell
Estagell (en francés Estagel) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Perpinyán, o cantón de la Vall de l'Aglí y a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.902 habitants, en una superficie de 20,83 km².
Saint-Pierre (Martinica)
Saint-Pierre (en criollo martiniqués Senpiè) ye una ciudat francesa d'o departamento d'ultramar y rechión de Martinica, en a mar Caribe.
Antis d'a suya destrucción total por a erupción d'o vulcán Mount Pelée en 1902, Saint-Pierre yera a ciudat más important de Martinica culturalment y economica, estando conoixida como "a París d'o Caribe". Mientras que Fort-de-France yera a capital oficial y administrativa d'a isla, Saint-Pierre yera a capital cultural de Martinica. Dimpués d'o desastre, Fort-de-France creixió en importancia economica.
Bernhard Riemann
Bernhard Riemann u Georg Freidrich Bernhard Riemann, naixito de Jameln (Sacro Imperio Romano Chermanico, hue en Baixa Saxonia, Alemanya) o 17 de setiembre de 1826 y muerto en Verbania (Reino d'Italia, hue Piemont, Italia) o 20 de chulio de 1866, estió un matematico y fisico alemán, con importants contrebucions a istas dos sciencias, encara que ye más conoixito por o suya obra matematica. Ye considerato uno d'os prencipals matematicos d'a Historia.
Javier Marín
Javier Marín Ayerbe (14 d'abril de 1994 en Zaragoza) ye un chugador profesional aragonés de baloncesto. Tien una altaria de 1,93 metros y ocupa a posición de base. En l'actualidat chuga en o Oviedo CB d'a liga LEB Oro d'Espanya.
Ha estato internacional con Espanya en as categorías inferiors, ganando varios torneyos internacionals.
Cantón de Gimont
O cantón de Gimont (en francés canton de Gimont) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'o Gers y districto d'Aush, en a rechión d'Occitania.
A suya población yera de 6.245 habitants (1999) en una superficie de 223,16 km², con una densidat de población de 27,98 hab/km², y en feban parte 14 comunas. A suya capital yera a ciudat de Gimont.
Arad
Arad ye una ciudat rumana, capital d'a provincia (u Judeţ) d'Arad, en a rechión de Crişana.
A suya población ye de 172.824 habitants (2002) en una superficie de 46,18 km², con una densidat de población de 3.740,40 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Arad ye situata a 116,5 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a l'ueste de Rumanía, a man d'a muga con Hongría, y a piet d'os Montes Carpatos occidentals.
Ye trescruzata por o río Mureş.
Newfoundland
O Newfoundland ye una raza de can, en orichen emplegato como can de treballo en Canadá.
thumb|none|250px|Puppy
Costitx
Costitx ye un municipio d'as Islas Balears situato en a isla de Mallorca. A suya población ye de 1.078 habitants (2009), en una superficie de 15,37 km² y una densidat de población de 70,14 hab/km².
Margarita se llama mi amor
Margarita se llama mi amor (títol orichinal en castellano, Margarita se clama lo mío amor en aragonés, enguerada en Aragón con o suyo títol orichinal) ye una cinta de cine espanyol de l'anyo 1961, una comedia romantica dirichida por Ramón Fernández seguntes un guión orichinal de Vicente Escrivá, con una dirección de fotografía de José F. Aguayo y una Banda Sonora Orichinal de Jaime Torrens, producida por M.E. Gamundita la productora cinematografica Aspa Producciones Cinematográficas y que en o suyo elenco d'actors incorpora, entre d'atros, a Mercedes Alonso, Antonio Cifariello, Manuel Zarzo, Ángel del Pozo, María Silva, Amparo Baró, Paula Martel, Víctor Valverde, Junior, José Isbert, Margot Cottens, José Luis Ozores y Carlos Piñar.
Margarita se llama mi amor s'ambienta en a ciudat de Madrit mientres os anyos 1960 y se rodó en ixa mesma ciudat. Cuenta la historia de Margarita, una muit popular estudiant universitaria que ye enamorada d'un d's suyos profesors, qui la veye como una chicota masiau superficial y mundana.
Faget Abadiau
Faget Abadiau (Faget Abadiau en occitán, Faget-Abbatial en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Aush y cantón d'Astarac-Gimona.
Efraín Juárez
Efraín Juárez Valdez (Ciudat de Mexico, Mexico, 22 de febrero de 1988) ye un futbolista mexicano. Chuga d'esfensa lateral dreito u medio de contención y o suyo actual equipo ye o Celtic Glasgow.
Faget Abadiau
A suya población ye de 211 habitants (1999) en una superficie de 17,46 km², con una densidat de población de 12,08 hab/km².
Breca de Tapón
A breca de Tapón (en francés Brèche de Tapou, en castellano Brecha de Tapón) ye un collau d'os Pireneus situau a una altaria de 2.608 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Comunica a val de Cervillonar y os ibons de Monferrat entre a punta Tapón Chicot (2.925 m) y o pico d'a Plana de l'Alba (2.678 m).
Bermillo de Sayago
Bermillo de Sayago ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 1.259 habitants, en una superficie de 189,55 km² y una densidat de población de 6,64 hab/km².
As localidaz de Piñuel, Fresnadillo, Gáname y Torrefrades fan parti d'iste municipio.
Collado de la Grulla
Collado de la Grulla ye un lugar de la provincia de Teruel, pertenexient a lo municipio d'Albarracín.
Historia
Estió propiedat de los monches de lo Monesterio de Piedra en 1326.
Toponimia
Se menciona ya en textos medievals como Collado de la Grulla. En textos d'os monches d'o Monesterio de Piedra parlan d'una Foya de la Grulla.:
Sant Joan les Fonts
Sant Joan les Fonts ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca d'A Garrocha.
A suya población ye de 2.697 habitants (2007) en una superficie de 31,80 km², con una densidat de población de 84,81 hab/km².
Cheografía
A localidat de Sant Joan les Fonts ye situata a 342 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Begudà, La Canya, Pla de Baix, Pla de Dalt y Sant Cosme.
Aeropuerto de Long Thanh
L'aeropuerto de Long Thanh ye un aeropuerto situato a 40 kilometros d'a ciudat de Ciudat Ho Chi Minh, Vietnam. Ye una base d'uso civil y militar.
Mar d'Irlanda
A mar d'Irlanda (Irish Sea en anglés, Muir Éireann en irlandés, Môr Iwerddon en galés) ye una mar de l'Oceano Atlantico, que desepara a isla de Gran Bretanya a l'este d'a isla d'Irlanda a l'ueste. Con una superficie d'alto u baixo 104.000 km², se comunica a o norueste con l'Oceano Atlantico por meyo d'a dita canal d'o Norte, y con a mar Celta a o sud por meyo d'a canal de Sant Chorche. A isla mas important que se hi troba ye a isla de Man.
Larraul
Larraul (Larraul en basco y oficialment, Larraul en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca de Tolosaldea.
A suya población ye de 239 habitants (2008) en una superficie de 5,90 km², con una densidat de población de 40,51 hab/km².
Cheografía
A localidat de Larraul se troba situada a 239 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 24 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
Muyenco
Un muyenco, u muyén en as vals de Chistau y Bielsa, ye un monyaco de forma humana feto de trapo u palla y vestiu con ropa de persona que ye tipico de bellas fiestas populars de l'Alto Aragón, como os Carnavals y as Mohigangas. O muyenco representa un personache, de regular forano, que viene ta la villa y encarna la borina y a diversión entre que dura ixa festividat, pa plegar estando trobau culpable d'os excesos de toz y aplicando-se-le bel tipo de chusticia publica en rematar a fiesta.
No en toz os casos ixe papel o fa un monyaco. Por eixemplo, en o Carnaval de Torla, o «Carnaval» ye interpretau por un mozo d'a villa de principio ta la fin d'a fiesta. En a Mohiganga de Graus, «el Furtaperas» l'interpreta tamién un mozo mientres ye la ronda, pero quan ye pinchau en a frontera d'a Casa la Villa ye un muyenco.
Saint-Pierre
Saint-Pierre, que corresponde en idioma francés con Sant Pero, puet fer referencia a cuantos puestos en países francofonos:
Ennio Flaiano
Ennio Flaiano, naixito de Pescara (Abruzos, Reino d'Italia) o 5 de marzo de 1910 y muerto en Roma (Lazio, Italia) o 20 de noviembre de 1972, estió un escritor, dramaturgo, novelista, guionista y periodista italiano.
Recibió en 1947 o Premio Strega (o primero que se concedió) por a suya obra Tempo di uccidere.
Gotthard Heinrici
Gotthard Heinrici, naixito de Gumbinnen (Prusia Oriental, Imperio Alemán; hue Gusev, Rusia) o 25 d'aviento de 1886 y muerto en Endersbach (Weinstadt, Baden-Wurtemberg, Alemanya) o 13 d'aviento de 1971, estió un militar alemán d'a Wehrmacht mientres a Segunda Guerra Mundial, plegando dica o ran de Generaloberst. Partecipó en cuantas batallas destacatas d'a guerra en o Frent Oriental (a batalla d'Orsha, a batalla d'o Paso de Dukla y a batalla d'os Altos de Seelow mientres a batalla de Berlín n'estioron as mas destacatas) y recebió a Cruz de Caballero d'a Cruz de Fierro con Fuellas de Caixico, Espatas y Diamants.
Aragonés d'o Semontano de Balbastro
L'aragonés d'o Semontano de Balbastro ye l'aragonés semontanés que se charra en Naval, Lo Grau, Costeán, Balbastro, Castillazuelo, Salas Altas, Salas Baixas, Colungo, Alquezra, Adauesca, Santa María de Dulzis, Pozán, Peraltiella, Azara, Azlor, Abiego, Ponzano, Ascellas, Barbunyals y Biarche.
No existe deseparación cheografica neta con atras variedaz d'aragonés meridional, o feito de fer ista distinción ye por razons cheograficas d'explicar os rasgos que se veyen es estudios filolochicos de cada comarca u parzana, caracters no necesariament diferents d'a comarca u parzana d'o costato.
Morfolochía
Existe articlo o, os, a, as, cheneral en aragonés. Manimenos en bels lugars trobamos dezaga vocal ro, ros, ra, ras:
Apareixe en o baixo Vero (Colungo, Buera, Guerta, Pozán, Castillazuelo), en Salas Altas, Salas Baixas, Rodellar, As Almunias). Tamién ye rechistrato en Biarche (ya no s'emplega), Sant Pelegrín, Val de Nocito, Coscullano y Abiego, ya fuera d'a comarca.
En Lo Grau, Naval, Cosculluela de Fantova, Oz y Costeán existe a forma lo, los, la, las.
S'emplega o pronombre tos, como ye normal en a zona oriental, en cuenta de vos, l'orichinal, y que huei ye propio d'a zona occidental.
Estavar
Estavar (en francés Estavar) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Prada, o cantón d'els Pireneus Catalans y a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 470 habitants (2007), en una superficie de 9,24 km².
Aragonés d'o Semontano de Balbastro
Morfolochía
O pasato imperfecto d'indicativo d'o verbo estar-ser en cambeo ha perdito a diftongación (en o güegal baixorribagorzano no diftonga) y se fa como en castellano: era, eras, era, eramos, eraz, eran
O preterito perfecto de subchuntivo se fa como en belsetán y benasqués: sía, sías, sía, siamos, siaz, sían.
O diminutivo -et se pronuncia /-ed/.
Como repuis de participios en –ato, -ito tenemos tozal de Lo Pingato, en o termin municipal de Costeán.
Se documenta l'uso d'a preposición cuentra, d'uso en textos medievals y que seguntes Chabier Tomás Arias debeba estar cheneral en os lugars en o curso d'os ríos Vero y Alcanadre.
Anime
thumb|Wikipe-tan. L'anime (アニメ) difuera de Chapón, ye o termin que agrupa os debuixos animatos de procedencia chaponesa. En Chapón s'emplega la parola "anime" ta referir-se a l'animación en cheneral. L'anime tradicionalment ye debuixato a mán, pero actualment s'ha feito común l'animación por ordinador. Os suyos guions incluyen gran parti d'os cheneros de ficción y son transmesos a traviés de medios cinematograficos (transmisión por televisión, distribución, DVD y cintas con audio). Paralelament a l'anime, en Chapón se desembolica o mundo d'o manga, que ye o cómic de procedencia chaponesa. Entre o manga y l'anime gosa haber-ie muita interacción, ya que os mangas que tienen exito se desembolican tamién en l'anime.
Barbatula barbatula
L'anguilón (Barbatula barbatula (Linné, 1758) ) ye una especie de peix de l'orden d'os Cypriniformes que vive en o fondo, entre a grava y as pietras de l'augua que fluye a escape, an puede buscar birolla. Os adultos pueden aconseguir os 21 cm de longaria total, manimenos per un regular mide arredol de 12 cm. Se troba en Eurasia: dende Irlanda (an estió introduciu) dica China.
Puente de Génave
Puente de Génave ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 2166 habitants (2021) en una superficie de 38 km².
Sierra de Sant Salvador (sierras exteriors pirenencas)
La sierra de Sant Salvador ye una sierra de exterior prepirenenca situada a lo sud de la Sierra de la Volteria y a lo sudeste de la sierra de Bardella, en la marguin dreita de lo entibo de Santa Ana y entre los termins municipals de Valdellou y Castillón Roi, en la comarca de Litera. La suya principal altaria ye Montpedró con 736 m.
Toponimia
L'oronimo serra de Sant Salvador proviene de la ermita homonima situada en Monpedró. En bel mapa la sierra de Sant Salvador fegura chunto con la sierra de Bardella y atras cimas en continuidat topografica como sierra de Coscollá.
Cheolochía
Presenta dos cabalgamientos que se succeden de norte sud y posan en contacto materials mesozoicos y paleochenos sobre los chesos y lutitas de la Formación Balbastro y uns almendrons d'edat stampiana.
Escorca
Escorca ye un municipio d'as Islas Balears situato en a isla de Mallorca. A suya población ye de 280 habitants (2009), en una superficie de 139,39 km² y una densidat de población de 2,01 hab/km².
Opera de Sydney
A Opera de Sydney (Sydney Opera House en anglés) ye un edificio situau en o puerto Sydney, Australia. Fue disenyau por l'arquitecto danés Jørn Utzon y s'engueró o 20 d'octubre de l'anyo 1973 con presencia d'a reina Isabel II en o suyo paper de reina d'Australia, convertindo-se dende alavez en un icono d'a ciudat y en un d'os edificios mas representativos de l'arquitectura d'o sieglo XX. En l'anyo 2007 fue galardonau con o titol de Patrimonio d'a Humanidat por a Unesco. Participó en o concurso d'as Siet nuevas marabellas d'o mundo.
En l'edificio se fan obras de teatro, ballet, opera u produccions musicals. Ye seu d'a Companyía Opera Australia, a Companyía de Teatro de Sydney y a Orquesta Sinfonica de Sydney. Ye administrada por a Opera House Trust, un organismo publico baixo supervisión d'o Ministerio d'Arte de Nueva Galas d'o Sud.
Descripción
Situau en a badía de Sydney, chunto a o Reyal Chardín Botanico a o sud y una gran zona d'aparcamientos ta autos accesible dende Macquarie Street y bien comunicau y amán d'o granizo puent d'a badía de Sydney, l'edificio y a suya redolada representan a sobén una meta ta os toristas que, en a suya mayor parti sin guaire interés en a opera, s'amanan a l'edificio nomás ta vesitar a estructura.
Seguntes bells criticos, as suyas cubiertas esfericas pueden remerar a las velas d'una flota de barcos que son navatiando por os mars australianos.
L'acustica en a suya estructura interna, particularment en o teatro d'a opera, no siempre ha estau apreciada y mesmo ha recibiu criticas dica estar chuzgada como insatisfactoria respecto a la función ta a que fue creyada.
Bi ha continas requestas ta fer una reestructuración d'o espacio, un redisenyo ta desplazar o teatro d'a opera enta a sala de conciertos, mas grande y mas adaptada acusticament, con o consiguient desplazamiento d'a Orquesta Sinfonica de Sydney a una nueva sala.
En l'actual sala de conciertos, con un aforo de 2.700 plazas, se troba o gran organo de tubos, un organo dotau de 10.500 tubos, instalau en 1979.
O 28 de setiembre de 1973 se fació a pre-inauguración d'a Opera de Sydney con Voïna i mir (Guerra y paz) de Sergei Prokofiev. O teatro d'a opera (en anglés Opera Theatre), con a suya capacidat ta 1.530 espectadors, fue enguerau por a Reina Isabel o 20 d'octubre de 1973, en una ceremonia transmesa por televisión, con fuegos artificials a execución della Novena sinfonía de Beethoven.
Mariano José de Larra
Mariano José de Larra y Sánchez de Castro (Madrit, 1809 - † Madrit, 1836) estió un escritor espanyol.
Gironda
A Gironda ye un departamento francés, situato a o sudueste d'o país en a rechión de Nueva Aquitania. Ye banyata a l'ueste por l'Oceano Atlantico. Tien o numero 33 en a numeración d'os departamentos franceses.
En fan parte d'o departamento 6 districtos, 33 cantons y 535 comunas. A suya capital ye a ciudat de Bordeus, y o president d'o Consello Cheneral d'a Gironda ye Philippe Madrelle.
La Maguèra
La Maguèra (La Maguèra en occitán, Lamaguère en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Aush y cantón d'Astarac-Gimona.
A suya población ye de 66 habitants (1999) en una superficie de 6,49 km², con una densidat de población de 10,17 hab/km².
Sierra de Peco
La sierra de Peco ye una sierra de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico con dirección N-S situada a lo sudeste de las sierras Modorra y d'Algairén, a lo sud de la depresión d'Ebro y a l'este de Campo Romanos. Fa part chunto con la Sierra d'Algairén y Sierra Modorra de la unidat de Baduls de lo Sistema Iberico, unidat que ye a l'ueste de la falla de Datos, manimenos La Uerba desparte la Sierra de Peco de las atras dos sierras.
Las suyas altarias principals se troban en Picacho (1182 m), Sant Bartolomeu (1304 m) y Cerro Pelado (1109). Las suyas versants desauguan enta La Uerba, que fluye a l'ueste y norte de la sierra, y recibe las auguas de l'Arroyo del Val, que reculle las auguas de la versant este y sud de la sierra.
Albillos
Albillos ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Alfoz de Burgos y partiu chudicial de Burgos.
A suya población ye de 217 habitants (2010) en una superficie de 12,36 km², con una densidat de población de 17,56 hab/km².
Sierra de Peco
Encara que lo releu se formó en la orochenia alpina, los materials son rocas sedimentarias paleozoicas metamorfizadas (losetas, ortoquarcitas), que se plegoron en la orochenia herzinica.
Los carrascals fan part de la vechetación natural d'esta sierra.
Toponimia
En l'Alto Palancia bi ha una fuent y un oronimo toponimicament pareixius (El Peco), que Natividad Nebot Calpe interpreta a partir de lo latín OPACU, y que en aragonés central ha dau paco y en atras variants ubago.
Manimenos bi ha atras explicacions porque El Peco apareixe en l'antroponimia d'aragoneses y valencianos en la baixa Edat Meya. En portugués peco ye qualsiquier malautía de las plantas que no las deixa creixer, u una planta u animal que no creixen. En gallego peco ye una tierra mala, pero tamién la mata d'una planta. Tamién se diz peco en gallego a la grasura de la porquería que deixa la lana de la ovella quan la lavan, lo que puet explicar lo nombre d'un pelaire de lo sieglo XV de Zaragoza (García el Peco).
João Batista Labanha denominaba a l'altaria mes gran de la sierra San Bartholomeu del Picueço u San Bartholomeo del Picueço en "Itinerario del Reyno de Aragón (1610-1611)", en relación con la ermita de Sant Bartolomeu que bi heba en Villadolz. Ye posible que Picuezo (visible en atros oronimos), tienga relación etimolochica con Peco.
Bretocino
Bretocino ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 259 habitants, en una superficie de 12,93 km² y una densidat de población de 20,03 hab/km².
Pico de ras Neveras
O pico de ras Neveras (en castellano pico de las Neveras) ye un pico de 2.891 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Pandicosa y Torla (Aragón).
Maratón en os Chuegos Olimpicos de París 1900
250px|thumb| Principio d'a cursa. A maratón en os Olimpicos París 1900 estió una cursa que fue parte d'o programa de l'Atletismo en os Chuegos Olimpicos de 1900 y que se fació o 19 de chulio de 1900. En a sortida bi heba 13 atletas de 5 países ta fer una distancia de 40,26 km.
En istos Chuegos encara no habió cursa femenina.
Formato de competición
A cursa se desembolicó con o sistema de final directa con una distancia total d'alto u baixo 40 km. en a que os corredors facioron quatre vueltas a la pista de 500 metros ta dimpués fer una tombada por as carreras de París y tornar en l'estadio olimpico.
Desembolique d'a cursa
O día amaneixió con muito calor, 39 graus celsius quan principió a cursa. Ta principiar a cursa os corredors facioron quatre vueltas a la pista de 500 metros y d'antis d'o termín d'a primera vuelta Johan Nyström albandonó a cursa. Bi ha pocas referencias d'o desembolique d'a cursa pero seguntes qualques fuents sembla que o francés Georges Touquet-Daunis fue a capeza d'a cursa dica a meitat, quan albandonó, o sueco Ernst Fast ocupó o primer lugar en a cursa pero yera ya muito canso y Michel Théato li abanzó ta ganar a cursa con un tiempo de 2h 59' 45", segundó fue Émile Champion y Fast terminó a cursa en o tercer puesto a mas de 40 menutos d'o ganador.
Tiempo dimpués Arthur Newton dició que Michel Théato y Émile Champion aproveitaron a suya conoixencia d'as carreras de París ta fer trampa y ganar por que ell no los vió garra vegata y tampoco no li abanzoron. Istas declaracions no coinciden con as referencias que hi hai d'o desembolique d'a cursa y no explanica o tercer puesto de Fast.
Quesada
Quesada ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 5161 habitants (2021) en una superficie de 328,7 km².
Estoer
Estoer (en francés Estoher) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Prada, o cantón d'el Canigó y a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 154 habitants, en una superficie de 26,08 km².
Val de Sant Pedro
Val de Sant Pedro yera una localidat medieval de lo sud de la Comunidat d'Albarracín.
Perteneixeba a la Sobrecollida de Teruel en 1446.
Corresponde a parte de lo termin d'Albarracín que muga con la provincia de Cuenca y desaugua enta lo río Cabriuel. Comprende los actuals Sant Pedro, Codonyat y Molín de Sant Pedro.
Río Lopín
O río Lopín ye un reguero d'as provincias de Zaragoza y de Teruel, que ye afluent d'o río Ebro por a suya marguin dreita. Tiene lo suyo naixedero en lo manantial de Codo en a mesma localidat de Codo.
Riega os termins municipals de Codo, Belchit, Almochuel, Quinto, Zaila y La Zaida. Entre Quinto y Zaila fa de muga entre as provincias de Zaragoza y Teruel.
Desemboca cerca de La Zaida, directament sobre o cauz d'o río Ebro (no como o suyo vecín río lo Chiner), estando catalogada sin d'embargo como intercuenca diseminada d'Ebro por a Confederación Hidrografica d'Ebro, feito considerau por o difuso primer tramo d'o Lopín que ye canalizau por as ceicas y conduccions d'o regano de Codo y Belchit.
Gran parti d'os campos que fan ribera con o Lopín son secanos, principalment en o suyo tramo medio y final, exceptuando os d'o tramo inicial y os que bi ha a poquetz metros antis d'a suya desembocadura.
Cheomorfolochía
O Lopín desemboca en o cauz d'o río Ebro, debant d'una mechana d'Ebro dita en a cartografía como Finca de Cierros, auguas debaixo d'o parache conoixiu como Casa de las Norias. Ista mechana ye mantenida por a existencia d'un azute de construcción documentada en 1850, anque debió seguir un trazau anterior. Asinas, l'azute daría uso a un antigo molín, deixau en desuso durant o sieglo XX, que dió paso a una chiqueta central hidroelectrica, actualment operativa.
Toponimia
O hidronimo Lopín ye muito interesant, ya que Lopín puet querer dicir río lo pin, estando un probable caso de fosilización de l'articlo definiu aragonés.
En un texto de 1345 se nombra como Reguero Salado de lo Pin u Reguero de Lopín:
Los nombres actuals son barranco (de) Lopín, arroyo Lopín y río Lopín.
Ifesa
Ifesa ye una cima de 346 metros d'altaria de la sierra de Casp situada en lo termin municipal de Casp (provincia de Zaragoza). En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Toponimia
L'oronimo Ifesa ye una variant de "defesa" y s'ha orichinau por un proceso fonosintactico que ha implicau a l'articlo definiu la (la defesa > la efesa > la ifesa). En caspolín lo significau d'ifesa ye diferent de l'orichinal y corresponde a un mont con muito matigal y pin.
Collada d'a Plana de l'Alba
A collada d'a Plana de l'Alba (en francés Port du Pla d'Aube) ye un collau d'os Pireneus situau a una altaria de 2.433 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Comunica a val de Cervillonar y a val d'Ossoue entre o pico d'a Plana de l'Alba (2.678 m) y o pico de Lourdes (2.647 m).
Ixuela
thumb|right|200px|Un [[picata|picador emplegando una ixuela en un tranco.]] A ixuela ye una ferramienta con tozuel d'acero feita ta treballar a madera (fustiata), esvuadando especialment trallos u vigas, u ta la factura d'as bacías tradicionals. Tecnicament ye una evolución d'as estrals por lo suyo emplego, en fendo cambear l'anglo d'a fuella suya, de paralelo dica perpendicular respecto de l'astil. D'ixa maniera, se conseguió que en trucando la fusta, o trucazo no fuese si que paralelo a la superficie, usualment a favor d'as augüeras d'o material, fendo que s'alzase d'un regular nomás una capa superficial d'éste por cuentas d'ubrir-se la pieza de tot como gosa pasar con a estral.
O emplego d'as ixuelas ye muit vinclato con a fayena de fusteyata tradicional, y ye perdendo-se a saber-las priesas en os zaguers anyos en os paises occidentals.
As variants mes chiquetas en mida que s'emplegan en o treballo d'a fusta (fustiata) reciben o nombre d'ixoletas u ixolons.
Galia Narbonés
A Galia Narbonés (en latín Gallia Narbonensis) yera l'aria mediterrania de l'antiga Galia, a primera zona que conquerioron os romanos, y que corresponde d'alto u baixo con os territorios d'o Lenguadoc y Provenza. O nombre actual d'a Provenza provién d'o latín Provintia, y estió a primera provincia romana en territorio galo.
En l'anyo 120 aC, s'organiza a provincia Narbonensis y se funda Narbo (actual Narbona), encara que os romanos respetoron a libertat d'os griecos masaliotas.
En l'anyo 118 aC os romanos vencioron a os ligurs salios y a os galos allobrogues y arvernos, en as ripas de l'Isere. Dimpués de cayer Entremont, i fundoron una ciudat romana nueva, Aquae Sextiae (actual Ais de Provença).
En 113 aC os cimbrios y teutons, pueblos d'as costas balticas meridionals que yeran migrando, plegoron ta esta zona. En 105 aC os cimbrios vencioron a os romanos en Aurencha, pero en 103 aC o consul romano Mario los venzió en Aquae Sextiae y los obligó a ir-se-ne.
Denominacions
En romanz recibe diferents nombres d'alcuerdo con as adaptacions que s'han feito localment en cada luenga. En aragonés medieval tenemos a denominación de Gal·lia Narbones, adaptación fonetica feita por a escuela de Chuan Ferrández d'Heredia en o libro Historia contra los Paganos d'Orosio. En atros idomas d'arredol lo adaptan con formas tipo Gal·lia Narbonesa, millorando d'adaptación d'o chenero:
Parque Olimpico de Sydney
Parque Olimpico de Sydney (en anglés Sydney Olympic Park) ye un parque de 640 hectarias de superficie situau en o barrio de Homebush Bay en a ciudat de Sydney (Australia) y que conta con un buen numero d'instalacions esportivas.
En a suya aria perimetral se puet trobar l'ANZ Stadium, que aculle a mayoría de competicions nacionals y internacionals de rugby a 13 u fútbol australiano disputadas e Australia; o Centro Aquatico Internacional de Sydney que aculle prebas de natación; o Sydney SuperDome y The Dome, que acullen competicions de baloncesto, chimnasia, balonmán y voleibol, u o NSW Tennis Centre, que aculle competicions de tenis.
A chestión d'o complexo esportivo fue realizada dica 1995 por a Homebush Bay Development Corporation, y dende a nominación olimpica d'a ciutat por l'Autoridat coordinadera d'os Chuegos, pasando en l'anyo 2001 a chestión a mans d'a Sydney Olympic Park Authority.
Leaburu
Leaburu (Leaburu en basco y oficialment, Leaburu en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca de Tolosaldea.
A suya población ye de 385 habitants (2008) en una superficie de 3,50 km², con una densidat de población de 110,86 hab/km².
David Mateos
David Mateos Ramajo (22 d'abril de 1987 en Madrit, Espanya) ye un futbolista espanyol que chuga d'esfensa en o Real Madrid Castilla Club de Fútbol.
Nuraga
250px|thumb|right|O [[Nuraghe Losa de Abbasanta.]] thumb|right|250px|Interior d'o [[Nuraghe Arrubiu.]]
Os nuragas son unas torrazas de piedra con forma tronco-conica calendadas d'o II milenio aC y que son estendilladas por tot o territorio sardo.
Estioron o centro d'a vida social d'os antigos sardos y han dau o suyo nombre a la suya civilización, conoixida por os arqueologos como cultura nurachica u civilización nurachica, una d'as mas misteriosas y menos conoixidas d'a Mediterrania.
Unicas en o suyo chenero, constituyoron os molimentos megaliticos mas grans y millor conservaus que s'han puesto trobar en Europa, y son consideraus o simbolo mas claro de Cerdenya.
Esox lucius
O luzio (Esox lucius (Linné, 1758) ) ye un peix de l'orden d'os Esociformes que ye muit extendiu en l'augua dulza y salobre de l'hemisferio norte. Se fa servir como birolla pa peixes, pero ye dificil de criar a causa d'a suya agresividat.
O luzio puede aconseguir un grandaria relativament gran: a longaria promeyo ye d'arredol de 40 a 55 cm, con longarias maximas rechistradas de dica 150 cm y pesos publicaus de 28,4 kg. Puede vivir entre 10 y 15 anyos, pero a vegadas dica 25 anyos.
Francisco Martínez de la Rosa
Francisco Martínez de la Rosa (Granada, 1787 - † Madrit, 1862) estió un escritor y politico espanyol.
Mar de Creta
A mar de Creta (en griego Κρητικό Πέλαγος, Kritiko Pelago) ye una mar que ocupa a parte meridional d'a mar Echea, fendo asinas parte d'a mar Mediterrania. S'estendilla dende a isla de Creta a o sud dica as islas Cicladas a o norte, y dende a isla de Citerea a l'ueste dica a isla de Karpathos y a isla de Kassos en o Dodecaneso. Comunica a o norte con a resta d'a mar Echea ( a dita mar de Tracia), a o sudeste con a resta d'a mar Mediterrania y a o sudueste con a mar Chonica, una atra d'as mars que fan parte d'a mar Mediterrania.
Karachi
Karachi (en urdú کراچي) ye a ciudat mas poblata de Pakistán y a capital d'a provincia de Sind. Ye o centro financiero y comercial d'o país. A ciudat ye localizata en a costa d'a Mar Arabiga, a lo norueste d'a desembocadura d'o río Indo. Con una población que blinca d'os 13 millons d'habitants, ye considerata la 18ena ciudat mas gran d'o mundo. Os habitants autoctonos sindís son minoría debant d'os refuchiatos musulmans orichinarios d'a part india d'o Panchab.
Bretó
Bretó ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón.
Beyoncé
Beyoncé Giselle-Knowles Carter, conoixita como Beyoncé, naixita en Houston (Texas) o 4 de setiembre de 1981, ye una cantaire estausunidense de rhythm and blues, pop y soul
Bretó
O pueblo ye situato en un pueyo circa d'as confluencias d'os rios Esla, Órbigo y Tera. A suya población ye de habitants, en una superficie de 21,69 km² y una densidat de población de 9,77 hab/km².
Frailes
Frailes ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 1.599 habitants (2021) en una superficie de 41,37 km².
Mortalera de Boston
Se conoix con o nombre de Mortalera de Boston (The Boston Massacre en anglés) a bels sucesos escaicitos o 5 de marzo de 1770 en a ciudat de Boston, que alavez feba parte d'a colonia britanica de Massachusetts (hue uno d'os estatos d'Estaus Unius). Os feitos estioron uno mas d'os episodios en a confrontación entre as colonias britanicas en America d'o Norte y a suya potencia colonial, y que rematoron en a Guerra d'Independencia d'os Estaus Unius y en a independencia estausunidense.
A secuencia d'os feitos prencipió o 22 de febrero de 1770, cuan morió un adolescent, Christopher Seider, por disparos britanicos. As manifestacions d'os colons en protesta continoron dica o 5 de marzo, cuan os soldatos de l'Exercito britanico disparoron contra os manifestants en King Street, fendo un total de 5 muertos, feito que fació que os bostonians encara tenesen mas inquina contra os britanicos.
Encara que nomás bi habió 5 muertos, Paul Revere fació uso propagandistico intensivo d'os escaicimientos por meyo de gravatos que charraban d'a mortalera sangrienta de King Street, encara que os gravatos amás no respondeban a la realidat (uno d'os muertos yera de raza negra, y amanix blanco en o gravato, amás que en o gravato apareix nieu en as carreras).
Dimpués d'os feitos, os britanicos facioron un chudicio militar contra o capitán Thomas Preston, qui mandaba a os soldatos (a suya esfensa en o chudicio la fació John Adams, futuro president d'Estaus Unius). Por a sentencia, fuoron forachitatos de l'Exercito britanico. Sindembargo, iste episodio se gravó en a conciencia estausunidense, fendo d'el uno d'os feitos mas conmemoratos d'a Guerra d'Independencia d'os Estaus Unius y celebrando-se como fiesta nacional dica fins d'o sieglo XVIII.