cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sent Pèr de Lèren
Mugas
A comuna de Sent Pèr de Lèren muga a lo norte con as comunas de Sòrda l'Abadia (Landas) y Lèren; a l'este con Carressa; a l'ueste con Akamarre; y a lo sud con La Bastida-Vièlafranca y Sendòs.
Sent Rostesi
Sent Rostesi (en francés Saint-Rustice) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Vilamur de Tarn y rechión d'Occitania.
Oria (Almería)
A suya población ye de 2.265 habitants (2017) en una superficie de 235 km², con una densidat de población de 9,64 hab/km².
Cheografía
A localidat de Oria se troba situata a 1025 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 105 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia.
Manmohan Singh
Manmohan Singh, naixito de Gah (Raj Britanico) o 26 de setiembre de 1932, ye un politico indio. Estió Primer ministro d'a India dende el 22 de mayo de 2004 dica o 26 de mayo de 2014
Sant Chuan d'a Penya
Sant Chuan d'a Penya puet fer referencia a:
Xordica Editorial
Xordica Editorial ye una interpresa editorial aragonesa con seu en o municipio de Villanueva de Galligo (Comarca de Zaragoza), propiedat de l'editor y escritor aragonés Chusé Raul Usón. Ye constituita como Sociedat Limitata y fue establita en 1994.
Se define como una editorial independient, y dende es suyos principios ha destacato lo suyo treballo con escritors novels y obras que, d'unatra manera, trobarían dificultatz ta estar publicatas. Anque o foco principal d'a suya actividat ye a narrativa, tamién ha dato salita a numerosas obras sobre a luenga aragonesa, tanto escritas en o propio idioma como de divulgación y scientificas sobre ella en castellano.
Carrachinas
Fue a primer colección d'a editorial, establita en 1994 ta dar espacio a narrativa breve, relatos y cuentos. Usón a describió, en 2011, como a «locomotera» d'a editorial por a suya importancia en ventas y o numero d'obras espublicatas.
Los Libros de la Falsa
Creyada tamién en 1994, se planteyó en as suyas oríchens ta dar-le cabita a lo que no cabeba en «Carrachinas» : ensayos, biografías, articlos periodisticos, etc.
Con Los Libros de la Falsa s'ha expulicato a José Antonio Labordeta, a David Trueba, Antón Castro, Luis Alegre, etc. En l'actualidat, tiene más de 20 títols, y ha concabito y ha servito ta dar-le salita a, d'entre belatras cosas, publicacions sobre Aragón más amanadas a la etnolochía y as sciencias humanas, que malament hesen puesto estar publicatas por atros editors más comercials.
Xordiqueta
A colección infantil y chovenil d'a editorial. Contién obras orientatas as ninos y chovens, literatura ilustrata, y qualques obras premiatas. A tematica cheneral ye de biografías d'aragoneses ilustres, orientatas a os críos.
Simient negra
Colección totalment en aragonés. A creyón en 1997, ta poder espublicar a autors aragoneses actuals en luenga vernacla. O suyo libro más vendito ye Alredor d'a chaminera (2001), de José María Satué, con más de 1.000 eixemplars. El sigue O rafe d'o espiello (1997), d'Ánchel Conte.
Actualment (2015) tiene 24 títols espublicatos, toz en aragonés, y ye a principal y más activa colección en luenga aragonesa en o panorama literario. A suya importancia s'alazeta en que fa accesible a obra literaria contemporania en aragonés a o publico cheneral.
O suyo nombre dimana d'a dovineta altoaragonesa que diz «Campo blanco, simient negra. Cinco bueis y una rella. Qué ye?», d'a qual a respuesta ye «a escritura», estando a simient negra la tinta.
S'ha expublicato baixo ista colección a autors maternos en luenga aragonesa como Elena Chazal (aragonés ribagorzano), Victoria Nicolás (aragonés cheso), Quino Villa (aragonés chistabín), en chunto con belatros en stándard aprendito, como Francho Nagore, Chusé Inazio Nabarro y o propio Chusé Raul Usón.
Chuan Ralla
Titulata en nombre d'a creyatura mitolochica aragonesa con a que s'espantaba a os críos, ye pensata ta dar conoixencia d'obras de literatura chovenil.
Quadernos Jean-Joseph Saroïhandy
Creyata en 2004, ha servito ta dar publicación a tractatos y ensayos d'a más pura filolochía y lingüistica sobre l'aragonés. Ye una colección fundamentalment adedicata a la divulgación scientifica, y contiene, d'entre belatras actuals, as obras más sinyaleras d'os primers investigadors de l'aragonés, como W.D. Elcock, Alwin Kuhn y o propio pinero de pioners, Saroïhandy, de qui dimana o nombre d'a colección.
Pirineus
Establita en 2011, ye a más nueva, y ye pensata ta expublicar a obra en aragonés d'autors que no tuvon a suerte de veyer-se publicatos en vida, por no estar escritors profesionals, u porque os suyos escritos fuen destinatos a publicacions que a par d'alavetz os consideraban más dialectals y/u folkloricos que serios.
A colección se composa de hueito títols, y con ella s'ha espublicato a autors d'a «eclosión dialectal» de l'aragonés, costumbrista y rural, en os sieglos XIX y primera metat d'o XX, como Cleto Torrodellas en aragonés ribagorzano u Leonardo Escalona en aragonés belsetán.
Lista d'os sitios megaliticos en Aragón
Ista lista amuestra os principales sitios megaliticos en Aragón (Espanya).
Olula del Río
A suya población ye de 6.216 habitants (2017) en una superficie de 23 km², con una densidat de población de 270,26 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Olula del Río se troba situata a 488 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 83 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia. Muga con os termins municipals de Purchena, Macael, Urrácal y Fines.
River of No Return
right|thumb|250px|[[Robert Mitchum y Tommy Rettig en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|[[Robert Mitchum, Tommy Rettig y Marilyn Monroe en una scena d'a cinta.]] River of No Return (títol orichinal en anglés, en aragonés Río sin retorno, enguerau en Aragón con iste zaguer títol) ye una cinta de western romantico de cine estausunidense de l'anyo 1954 dirichida por Otto Preminger seguntes un guión de Frank Fenton basau en una historia de Louis Lantz (qui heba pillau la suya idea d'a cinta italiana Ladri di biciclette, de Vittorio De Sica en 1948), con una Banda Sonora Orichinal de Cyril J. Mockridge, una dirección de fotografía de Joseph LaShelley que fue producida por Stanley Rubinta la productora Twentieth Century-Fox Film Corp., estando los actors principals d'a cinta Robert Mitchum, Marilyn Monroe, Tommy Rettig y Rory Calhoun.
A cinta se rodó en exteriors en d'os parques nacionals d'a provincia d'Alberta en Canadá, os parques de Banff y Jasper; y s'ambienta en o norueste d'Estaus Unius en 1875. Ye considerada unanimement como un western clasico, encara que mesmo Mitchum que Monroe, os actots protagonistas y que en ixas envueltas yeran dos grans estrelas de Hollywood, la rodoron por desichencias d'os suyos respectivos contractos con a productora y consideroron que lo guión yera masiau superficial.
Argumento
En 1875 en Idaho, en o norueste d'Estaus Unius, Matt Calder ye un vidiu que fa poquet que ha surtiu d'a garchola a on bi yera en haber matau a un hombre en esfender a un atro. Plega en una ciudat provisional formada por cabanyetas en recira de su fillo Mark, de 9 anyadas. Matt heba dixau su fillo ta que lo cuidase a un conoixiu, pero iste l'ha albandonau y l'ha dixau con Kay, una cantaire de saloon. Quan a la fin Matt troba a Mark, iste no lo conoixe, pero lo pai li fa la promesa d'una vida de caza, pesca y agricultura en a suya grancha y marchan chuntos enta ixa grancha.
Dimpués de que marchen lo novio de Kay, lo chugador de cartas Harry Weston li diz que han de marchar enta lo lugar de Council City ta inscribir-ie en o Rechistro d'a Propiedat a propiedat d'una mina que acaba de ganar en chugando a lo poquer y rematan marchando chuntos dencima d'una navata pero troban problemas en os rapedos quan se troban amán d'a grancha de Matt y Matt y su fillo los rescatan. alavez Harry quiere mercar o rifle y lo caballo de Matt ta plegar en Council City por tierra pero Matt se niega, en estar o solo rifle y lo solo caballo que poseye y en haber-ie en a redolada indios hostils. A respuesta de Harry ye noquiar-lo y robar-li fusil y caballo y marchar ell, en dixando a Matt, a Mark y a Kay albandonaus chusto quan i plegan os indios.
Preproducción
Otto Preminger yera preparando-se ta l'enguero d'a suya cinta The Moon Is Blue quan Darryl F. Zanuck, executivo d'a 20th Century Fox, li dició que heba estau designau ta dirichir River of No Return como parte d'o suyo contracto con ixe estudio. O productor Stanley Rubin, que ya teneba experiencia previa en a producción de westerns, preferiba que la dirichisen directors con experiencia en o chenero, como William Wellman, Raoul Walsh u Henry King y li preocupaba que Preminger, a qui ell consideraba como más adequau a cintas de cine negro u de cine de comedia sofisticada, no podese estar a l'altaria requerida ta dirichir una cinta d'una tematica tan propia d'a cultura estausunidense. O mesmo Preinger no teneba pas guaire intrés inicial dica que en leyó lo suyo guión y podió veyer que l'argumento teneba potencial. Preminger tamién aprobó la decisión d'asignar os papels protagonistas a Robert Mitchum y Marilyn Monroe, a qui ya se lis heban asignau ixos papels antes de decidir-se por Preminger como director.
Zanuck decidió que la cinta se filmase en CinemaScope, asinas que n'augmentó lo suyo presupuesto. A parte principal d'o rodache se faría en Canadá, en os parques nacionals de Banff y Jasper y en o laco Louise en a provincia canadiense d'Alberta y en o río Salmon en Idaho, a on realment s'ambienta la historia. Preminger y Rubin marhoron chuntos enta ixas redoladas ta buscar localizacions y mientres ixe viache Rubin podió veyer que, dillá d'a suya obligación contractual, Preminger sí que teneba un intrés real en a cinta.
Rodache
Elenco y equipo marchoron a finals de chunio de 1953 enta Calgary, dende on marchoron enta l'Hotel Banff Springs, en bel meyo d'o Parque Nacional Banff, que esdevenió la suya base mientres o rodache en Canadá.
Monroe portó en o set de rodache a Natasha Lytess, qui yera la suya entrenadora personal d'interpretación, y bien luego prencipioron os pronlemas entre ella y Preminger. Lytess daba a Monroe intsruccions sobre cómo heba d'actuar radicalment contrarias a las que daba Preminger, fendo por eixemplo que Monroe pronunciase cadaguna d'as silabas d'o suyo papel con un enfasi desacherau, dica que Preminger trucó a Rubin a la suya oficina en Los Angeles ta desichir que se fese fuera d'o rodache a Lytess, y iste accedió. Tanimientres, Monroe trucó directament a Zanuck y li dició que no continaría con o rodache dica que Lytes no bi tornase. Zanuck, en considerar que Monroe yera una actriz que podeba garantizar un buen recaudo ta la cinta, accedió y fació tornar-ie a Lytes. Preminger, que no yera conforme, amostró lo suyo malestar con Monroe dica la fin d'o rodache.
O choven Tommy Rettig yera o solo consuelo de Preminger, porque en respactaba la suya profesionalidat y mesmo l'aduyaba muitas vegadas a centrar a Monroe. Tanimientres, Lytess tamién escomencipió a interferir en a interpretación de Rettig en socavando la suya confianza y alavez Preminger reunió a tot l'elenco ta informar-lis d'o comportamiento de Lytess, trobando-se con que l'elenco principio a refirmar la suya petición de fer fuera a Lytess.
En primerías de setiembre l'equipo marchó enta Los Angeles ta filmar-ie as scenas d'interiors y planos d'as seqüencias en o río, que se filmoron en un tanque d'augua y simultaniament, fendo servir dobles ta ixo, en o río Salmon d'Idaho a on ye ambientada la cinta. Monroe feba servir chancas y Preminger la evitava tot o que podeba.
Con tot y con ixo, Preminger consiguió rematar a cinta en o plazo previsto y sin superar o presupuesto que li heban fixau.
River of No Return estió una d'as primeras cintas en fer servir o truco d'o detonador de sangre ta simular un impacto real de bala con a consiguient emisión de sangre, encara que a sobén se gosa decir que la primer cinta en emplegar-lo estió Run of the Arrow, que no se filmó dica 1957. Tamién estió la primer cinta rodada en Canadá con o nuevo sistema de CinemaScope.
Postproducción
Mientres o proceso de postproducción d'a cinta, Preminger marchó enta Europa, dixando a l'editor Louis R. Loeffler y a Rubin o treballo de rematar-la y fer o montache cinematografico. Tenioron que clamar a Jean Negulesco ta que filmase bella scena complementaria. A visión d'as scenas en bruto confirmoron a primera opinión de Rubin de que Preminger no heba estau o director adequau ta la cinta: consideró que Preminger no heba captau as esencias d'o western, que heba ignorau elementos clave d'a trama argumental y que heba filmau superficialment as scenas d'acción, en dixando-las con un aspecto scenificau y estatico; amás, en bellos casos no coincidiban as scenas filmadas en locación y en estudio. A experiencia de Preminger en ista cinta lo convenció de wur no quereba tornar a dirichir como emplegau d'un estudio de cine y finalment pagó a la Fox 150.000 dólars ta cancelar o suyo contracto.
Posteriorment, monroe afirmó que River of No Return yera la suya pior cinta, y Preminger la criticó de contino en cuantas entrevistas. No estió dica 1980 que no acceptó en una entrevista que Monroe s'heba dixau la pelleta en o suyo treballo en a cinta.
Critica
Bosley Crowther en The New York Times, afirmó que:
En Fotogramas indican que:
Quim Casas comenta que:
Sant Chaime
Sant Chaime puet estar:
Emily Dickinson
Emily Elizabeth Dickinson, naixita de Amherst (Massachusetts, Estaus Unius) o 10 d'aviento de 1830 y muerta en Amherst (Massachusetts, Estaus Unius) o 15 de mayo de 1886 estió una escritora y poetiza estausunidense.
Punta Punyero
A punta Punyero (en castellano Punta Puñero u Fajalato) ye un pico pirenenco de 2.007 metros d'altaria.
Fa de divisoria d'auguas entre os barrancos de Sant Bertolomeu y Lasieso.
Toponimia
O toponimo Punyero deriva d'o latín PODIUM “altaria” y NIGRUM “negro”, fendo referencia a la color d'a suya vechetación.
Argelòs (Biarn)
Argelòs (Argelòs en occitán, Argelos en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 249 habitants (2006) en una superficie de 6,01 km², con una densidat de población de 41,40 hab/km².
Demografía
2006: población provisional seguntes o INSEE.
Geoffrey Blake
Geoffrey Lewis Blake, naixito de Baltimore (Maryland) o 20 d'agosto de 1962, ye un actor de cine y televisión estausunidense.
Santiso
Santiso ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 1.584 habitants (2019), en una superficie de 67,39 km² y una densidat de población de 24 hab/km².
Mesón de Cosculluela
Cheografía
A pardina consta d'a casa y bells edificios auxiliars y se troba en o plano que i ha debaixo d'o tozal de Cosculluela, a poca distancia de Plampalacios, en a ribera d'o pantano de Mediano.
Ye una finca que s'adedicaba a l'hospedache de viachers por l'antiga carretera d'o río Cinca, que uniba Balbastro con l'Aínsa, y que actualment se troba sepultada con l'augua d'o pantano, por o que en meyanías d'o sieglo XX se despobló en quedar-se sin posibilidat de treballo. En l'actualidat tanto a casa como os edificios auxiliars que l'acompanyaban se troban en estau d'enrunas.
O mesón, como Plampalacios y Cosculluela, feba parte d'o municipio de Cosculluela de Sobrarbe, absorvido en os anyos 1960 por o municipio de l'Aínsa.
Touro
Touro ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 3.574 habitants (2019), en una superficie de 115,34 km² y una densidat de población de 31 hab/km².
Padules
Padules ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca de l'Alpujarra Almeriense y partiu chudicial d'Almería.
A suya población ye de 436 habitants (2017) en una superficie de 27 km², con una densidat de población de 16,15 hab/km².
Cheografía
A localidat de Padules se troba situata a 754 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 27 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia.
Salias
Salias (Salias en occitán, Salies-de-Béarn en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Ortès y Tierras d'as Gaves y d'a Sal y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 4.579 habitants (1999) en una superficie de 52,08 km², con una densidat de población de 91,38 hab/km².
Mervila (Alta Garona)
Mervila (Mervila en occitán, Merville en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 4.672 habitants (2006) en una superficie de 30,68 km², con una densidat de población de 152,28 hab/km².
Mesón
thumb|right|250px|O [[mesón de Fuevola, un mesón en un camín tradicional d'entre o Sarrablo y o Sobrarbe, en l'Alto Aragón.]] Un mesón (d'o francés <maison, «casa») u venta / venda (d'o latín <VENDĭTA, «lo que se vende») ye una pardina situada, por un regular, en un camín u vía de paso en a que s'ofreix hospedache y/u alimento a os viachers, a cambeo de diners.
Os mesons, actualment muit desusaus, gosaban trobar-se fuera d'as poblacions, y yeran a propiedat privada d'un «mesonero» u «ventero», que i viviba a demés de conducir o negocio. En iste aspecto se contraposa con o funcionamiento d'os hespitals, que tradicionalment yeran chestionaus por «hespitalers» en rechimen d'arrendatarios pero soleban estar propiedat d'o clero.
A decadencia d'iste tipo d'establimientos ye muit asociada con as milloras en as comunicacions y a cheneralización de meyos de transporte motorizaus, que permiten cubrir as distancias d'entre nuclios de población sin necesidat de pernoctar en o camín.
En Aragón en i ha muitos, y se troban por cheneral asociaus a las rotas transhumants (canyadas y cabanyeras). A mayoría ya no son activos, pero han deixau una buena impromta en a toponimia aragonesa, en dando-le nombre a lugars que han naixiu a partir d'ellos, y tamién a partidas de mont en as que en i heba habiu.
Trazo
Trazo ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 3.113 habitants (2019), en una superficie de 101,30 km² y una densidat de población de 31 hab/km².
Erasmo Pascual
Erasmo Pascual Colmenero, naixiu de Ribadavia (Orense, Galicia) o 6 de mayo de 1903 y muerto en Madrit (Madrit, Espanya) o 7 de chunio de 1975, estió un actor espanyol, activo en o teatro y en o cine espanyols dende meyaus d'os anyos 1930 dica la suya muerte. Actor muit prolifico, con alto u baixo 150 cintas (siempre como actor segundario), estió casau con l'actriz Rafaela Aparicio.
Barranco de Bruello
O barranco de Bruello, bella vegada tamién dito de Moriello (por Moriello de Tou), ye un corso d'augua menor d'Aragón, adintro d'o termin municipal de l'Aínsa-Sobrarbe, en o centro-sud d'a comarca de Sobrarbe, en a provincia de Uesca.
Forma una valle menor, lateral y subsidiaria de a valle d'a Cinca, delimitada por o norte y norueste por as estribacions d'a sierra de Bruello y a collada que comunica con a valle d'o río Ena, por o sudueste por a sierra d'o Sarrastanyo y o sarrato d'a Capana, y en o suyo transecto final por as estribacions d'o sarrato de Moriello en norte y a sierra de Cosculluela de Sobrarbe.
Recorrito
O vivero d'o barranco ye en as garras en a cara sud de lo sarrato de Bruello por alto de Sarratiás, en una aria que se conoix como «os Campos de Sarratons». En o suyo primer trampo, o barranco (muit susceptible d'estiaches por ixa part), fa eses por una zona de muito cantimplano, con abundant cultura, que se diz a «Plana de Sant Lino» por a ermita d'o sieglo XVIII que i ha.
En sud d'ixa plana, o «tozal de Bergüesta» fa que o corso d'augua traze un recolón ta'l nord-este y s'encaixone una micarrona más por d'entre as baixants d'o monte, en una zona que actualment tiene pinars, y que se conoix como «lo Mallobar».
En a «selva de Sant Lino» lo barranco torna a discurrir ta'l sudeste, trachectoria que mantendrá dica lo suyo final en o pantano de Mediano, chusto esnavesando por d'entre as aldeyas oposadas de Bruello y o Sarrato, cadaguna en una baixant d'a valleta. A ixa altaria, recibe por a man dreita un barranquet menor, lo suyo primer afluent, que baixa d'o Sarrastanyo por d'entre o «tozal de Bergüesta» y o «carrascal de Lueza», que en a suya baixada desparte por d'entre o Sarrato y a casa de Pelegrín.
Bells 800-900 metros más ta baixo d'«as Corsas», recibe tamién por a dreta unaltro afluent (propenso a estiaches) que baixa d'o «cerro d'a Cuesta» (/'kwasta/), por d'entre o sarrato de «Solans» y unaltro que se diz «o Caixicar». Alto u baixo a la mesma altaria que recibe iste afluent, en recibe unaltro por a man cuentra que baixa d'o sarrato d'«os Coderons», d'una partida de monte de Bruello que se conoix como «Sant Martín».
O tozal de «Puyatuera» (/puja'twæɾa/~/pja'twæɾa/) en a man sud y «Campaniellas» en a norte marcan o punto a on que o barranco comienza a proximar-se ya a lo cul plano d'a valle d'a Cinca, a on que desemboca, dimpués de recibir o «barranco de Ceiquials» por o sud, d'entre Moriello de Tou y a serreta de Cosculluela de Sobrarbe, que prochecta muito opaco sobre o barranco en hibierno y fa que a sobén se guarde chelato tot lo día. En iste zaguer transecto ye a on lo trescruza la carretera autonomica A-138.
Entidatz de población
As entidatz de población (despobladas pero no pas albandonadas) por a on pasa u que se troban en a suya compleguera, en sentido descendent, son:
Moriello de Tou tamién se troba en a suya ribera, en o zaguer trampo, anque por a inundación d'o pantano de Mediano s'ha perdito la precepción que o barranco esnavesaba por adebant de lugar y s'adintrase en a valle d'a Cinca.
Himno Europeu
Orichen
Friedrich Schiller escribié en 1785 a poesia "Ta lo enfuelgo" (títol orichinal en alemán: "An die Freude") ta celebrar a humanidat de l'hombre. Dimpues d'a suya muerte, a poesía estió amprata ta meter coro en o movimiento no. 4 d'a 9a Sinfonía de Beethoven.
Adopción
thumb|180px|O compositor de l'inno, [[Ludwig van Beethoven.]] En 1955, o conde Richard Nikolaus von Coudenhove-Kalergi proposa o preludio d'a Oda a lo Enfuelgo d'a Sinfonia N.9 de Beethoven como cantata u himno ta Europa. En 1971, l'Asamblea Parlamentaria d'o Consello d'Europa decidió adoptar o preludio como Himno Europeu. Oficialment, l'himno se presenta en Estrasburgo lo 19 de chinero de 1972, en una tuca d'o Consello de Ministros Europeus. A Diada d'Europa, o 9 de mayo de 1972, una campanya institucional de comunicación informó a os ciudadans europeus, pero dica 1985 l'Himno Europeu no estió adoptau por os presidents d'os estaus miembros d'os países d'a Comunidat Europea (dimpues de 1993, Unión Europea). A ideya no yera de sacar os himnos nacionals d'os estaus miembros, sino celebrar as valors compartitas y a suya unión en a diversidat. En l'actual Tractau de Lisbona, os sinyals d'identidat europeus no son contemplaus, pero bi ha una declaración adhibita a o tractau an qu 16 estaus reconoixen oficialment os sinyals d'identidat.
Musica
Herbert von Karajan estié o musico encargau d'escribir tres arreglos instrumentals (piano, instrumentos de viento y orquesta sinfonica). A versión oficial estié enrechistrata por o mesmo mayestro Karajan y a Orquesta Filharmonica de Berlín en febrero-marzo de 1972. A durata ye de 2 menutos y 15 segundos, encá que o Parlamento Europeo limitó ista durata a 2 menutos y 7 segundos en as cerimonias oficials. O compás ye ralentizau de tempo 120 a la negra a tempo 120 a la blanca. A instrumentalización refuerza la sonoridat en detrimento d'a riqueza y textura d'o timbre.
Parola
thumb|180px|[[Friedrich Schiller, autor d'as parolas]] Oficialment, l'himno no tien parola. As letras de Friedrich Schiller sirven ta esferenciar a Oda a lo Enfuelgo, cantata por os coros de musica, y l'Himno Europeu. Sindembargo, o compositor Peter Roland, d'orichen austriaco, ufrié una versión a Romano Prodi cuan iste estió president d'a Comisión Europea en a trobada celebrata en Viena en febrero de 2004. Ista versión ye feita en latín, “lingua franca”, y expresa o lema europeu “unius en a diversidat” gracias a os ideyals d'a unidat d'Europa: libertat, paz y solidaridat.
Vilarmaior
Vilarmaior ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 1.226 habitants (2019), en una superficie de 30,35 km² y una densidat de población de 40 hab/km².
Antibiotico
thumb|220px|Capsulas de [[doxiciclina, un antibiotico.]] Un antibiotico ye una substancia quimica capaz, a baixas concentracions, d'inhibir o creiximiento d'atros microorganismos u d'eliminar-los. Por un regular, os antibioticos actuan sobre eubacterias, y belluns tamién sobre rickettsias y sobre ciertos virus de gran mida, u encluso sobre celulas d'individuos pluricelulars, animals u vechetals, prevocando alteracions u d'a paret celular, u d'a membrana protoplasmatica, u d'a sintesi proteica, u d'o metabolismo d'os acidos nucleicos, etc.
Muit a sobén, y adintro d'uns limites razonables, o balance ye positivo a fabor d'os antibioticos. Se parla d'antibioticos con acción bacteriostatica si se limitan a inhibir o creiximiento d'as eubacterias, u bactericida, si gosan destruir-las. Manimenos en realidat, que l'acción sía eubacteriostatica u eubactericida pende a sobén mas d'a dosi que no pas de l'antibiotico emplegato. Seguntes a eficacia d'un antibiotico debant de diversos microorganismos, se li puet atribuir un espectro d'acción mas u menos amplo. Os antibioticos, evidentment, han revolucionato a terapeutica d'un gran numero de malautías. Se puet decir que totas as malautías d'etiolochía eubacteriana son enclusas aintro d'as posibilidaz terapeuticas d'un antibiotico u altro, y nomás bellunas d'orichen virico u funguico en son de tot indiferents.
A medicina y a veterinaria consumen a mayor parti d'os antibioticos que actualment son produeitos. Os primers antibioticos emplegatos yeran produeitos por microorganismos como resulto d'una biosintesi especifica. Hue a mayoría d'os antibioticos son producto de sintesi y, constantment, se'n obtienen nuevos con a finalidat de conseguir un efecto antinfeccioso mas eficaz y ta mirar d'eliminar a lo maximo os efectos segundarios y toxicos.
1. FC Köln
O '''1. FC Köln''' ye un club poliesportivo alemán, d'a ciudat de Colonia en Renania d'o Norte-Westfalia. Fue establito en 1948 y tien secciones de fútbol, chimnasia, balonmán y ping pong.
A sección mes conoixita ye a suya sección de fútbol y chuga en a Bundesliga alemana de fútbol
Estadio
thumb|center|250px|RheinEnergieStadion
Ermita de la Misericordia de Cretas
A ermita de la Misericordia (en catalán ermita de la Misericòrdia de Queretes ) ye una ermita d'o sieglo XVI con elementos d'o sieglo XVIII situada en Cretas (Matarranya, Aragón).
Seguntes ye grabau en a portalada, a construcción orichinal ye de 1553. Ye d'estilo gotico, encara que incorpora elementos d'estilo renaixentista. Ye una ilesia de nau unica, de tres trampos, cubierta con boveda de crucería, con una cabecera poligonal de cinc trampos. Tien contrafuertes potents y bellas capiellas laterals, cubiertas tamién con bovedas de crucería. En a cabecera se i adhibió una sacristía barroca en 1741. Se conservan restas d'edificacions conventuals arredol d'a ermita.
Negreira
Negreira ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 6.775 habitants (2019), en una superficie de 115,10 km² y una densidat de población de 59 hab/km².
Gara de Cretas
A gara de Cretas ye una antiga gara de ferrocarril situada en o municipio aragonés d'o mesmo nombre y que actualment se fa servir como cubilar chovenil.
Feba parti de l'antigo trazau ferroviario entre entre a Puebla d'Íxar y Tortosa.
O cubilar
Actualment y dende 2016, l'antigo edificio d'a gara ye un cubilar que dispone de tres cambras dobles (2 plazas), seis cambras de 6 plazas y dos cambras de 12 plazas, todas ellas con escusau privau y ducha. Se troba chunto a la Vía Verde de Val de Zafán.
Valdoviño
Valdoviño ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 6.563 habitants (2019), en una superficie de 88,22 km² y una densidat de población de 74 hab/km².
Astís
Astís (Astís en occitán, Astis en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 292 habitants (2006) en una superficie de 3,16 km², con una densidat de población de 92,40 hab/km².
Demografía
2006: población provisional seguntes o INSEE.
Capital Europea d'a Cultura
thumb|300px| Mapa d'as capitals europeas d'a cultura dica 2019
Capital Europea d'a Cultura ye un titol concedito por o Consello y o Parlamento Europeu a una o dos ciudaz europeas cada anyada. Ye una oportunidat t'a amostrar a o mundo o potencial cultural d'a dita ciudat.
1. FC Kaiserslautern
O '''1. FC Kaiserslautern''' ye un club de fútbol alemán, d'a ciudat de Kaiserslautern en Renania-Palatinato. Fue establito en 1900, ye mas conoixito como '''1. FCK o FCK''' y chuga en a Bundesliga alemana de fútbol.
Estadio
A devantadera d'o Fritz-Walter-Stadion se fació o 13 de mayo de 1920.
thumb|center|250px|Fritz-Walter-Stadion
Plantilla 2010/11
12px|Capitán 2°
Partaloa
Partaloa ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca de Valle del Almanzora y partiu chudicial de Huércal-Overa.
A suya población ye de 975 habitants (2017) en una superficie de 53 km², con una densidat de población de 18,4 hab/km².
Cheografía
A localidat de Partaloa se troba situata a 544 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 89 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia.
Roca dels Moros
thumb|300px|Roca dels Moros
A Roca dels Moros (en aragonés Roca d'os Moros) ye un chacimiento perteneixient a l'arte rupestre de l'arco mediterranio d'a peninsula Iberica situau chunto a o barranco d'el Calapatà, en Cretas, en a comarca de Matarranya.
Se tracta d'una paret rocosa, protechida por una espluga, a on s'heban pintau diferents motivos. Os mas notables son tres cervidos pintaus con un tractamiento delicau y mesmo naturalista y con diferents actitutz: dos d'ells marchan, uno enta la dreita y un atro enta a ezquierda, y un tercero ye chitau. A másbi ha tres figuras antropomorfas, entre as que s'identifican dos arquers. A conservación parcial d'as pinturas no permite confirmar si se tracta d'una scena de cazata u si os elementos no son relacionaus. D'atra man, a diversidat de formas fa pensar que as diferents figuras podían haber estau feitas en momentos muit deseparaus.
Ordes
Ordes ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 12.605 habitants (2021), en una superficie de 157,23 km² y una densidat de población de 80 hab/km².
La Comarca
La Comarca naixió como un periodico pa ro Baixo Aragón historico en 1987. Enta debant estió incorporando nuevos meyos como un canal de televisión y radio, clamaus La Comarca TV y La Comarca radio y ros programas yeran transmitius tamién en a misma seu.
Roca dels Moros
A Roca dels Moros tien una importancia singular en o estudio de l'arte rupestre de l'arco mediterranio porque estió o primer chacimiento que se'n escubrió, quan en 1903 lo trobó l'arqueologo de Calaceit Juan Cabré Aguiló. En os anyos siguients ell mesmo estudio o chacimiento con Henri Breuil, que antimás escubrió o vecín chacimiento d'Els Gascons. Una vegada estudiadas, as prencipals figuras (os tres grans cervidos y un chicot bovido) se rancaron y levoron enta o Museu d'Arqueolochía de Catalunya de Barcelona a on se troban en l'actualidat.
La Comarca
Actualment o canal de televisión ya no existe en televisión pero se puede trobar en internet. Amés bi-ha nuevas frecuencias de radio cooperando con a cadena SER y Los40 en tot o Baixo Aragón.
Penicilina
thumb|200px|Representación 3D d'a penicilina As penicilinas son uns antibioticos d'o grupo d'os betalactamicos emplegatos muit a sobén en o tractamiento d'infeccions prevocatas por eubacterias que i son sensibles. A mayoría de penicilinas son derivatos de l'acido 6-aminopenicilanico, que difieren entre si seguntes a substitución en a cadena lateral d'o suyo grupo amino. A penicilina G u bencilpenicilina estió lo primer antibiotico emplegato amplament en medicina; o suyo descubrimiento ha estato atribuito a Alexander Fleming en 1928, que chunto con os cientificos Ernst Boris Chain y Howard Walter Florey (que creyoron un metodo ta producir en masa iste farmaco) obtenió lo Premio Nobel de Medicina u Fisiolochía en 1945.
No se conoixe de tot o mecanismo d'acción d'as penicilinas, encara que a suya analochía a la D-alanil-D-alanina terminal, situata en a cadena lateral peptidica d'a subunitat d'o peptidoglicano, amuestra que o suyo caracter bactericida deriva d'a suya intervención como inhibidor d'o proceso de transpeptidación mientres a sintesi d'a mureína. D'ista traza, a penicilina actua debilitanto a paret bacteriana y facilitando a lisis osmotica d'a bacteria mientres o proceso de multiplicación.
Existen una gran diversidat de penicilinas. Bellas especies de fongos d'o chenero Penicillium sintetizan penicilinas de forma natural, como lo primer tipo aislato, a penicilina G. Menimenos, debito a l'aparición de resistencias, s'han desembolicato atras familias seguindo basicament dos estratechias: l'adición de precursors por a cadena lateral a lo medio de cautivo d'o fongo productor, cosa que estimula la producción de penicilinas biosinteticas; y a modificación quimica d'a penicilina obtenita por a fermentación biotecnolochica, resultando en penicilinas semisinteticas.
Ministerio d'Igualdat d'Espanya
O Ministerio d'Igualdat (en castellano y oficialment, Ministerio de Igualdad) ye uno d'os vintidós departamentos ministroials de l'actual Gubierno d'Espanya. A suya titular ye Irene María Montero Gil.
Penicilina
Encara que as penicilinas son os antibioticos menos toxicos, ye habitual que causen alerchias. Dica un 10% d'os pacients que reciben tractamientos con betalactamicos en desembolican. Como un xoc anafilactico puet prevocar a muerte d'o pacient, cal interrogar-lo sobre iste tema antis d'iniciar o tractamiento.
Ministerio d'Igualdat d'Espanya
Funcions
Corresponde a o Ministerio d'Igualdat a propuesta y execución d'a politica d'o Gubierno d'Espanya :
Estructura
Iste ministroio s'estructura en os siguients organos superiors :
Aubin (Biarn)
Aubin (Aubin en occitán, Aubin en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 216 habitants (2006) en una superficie de 5,84 km², con una densidat de población de 37,00 hab/km².
Demografía
2006: población provisional seguntes o INSEE.
Selh
Selh (en francés Seilh) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Blanhac y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 2.812 habitants (2006) en una superficie de 6,16 km², con una densidat de población de 456,49 hab/km².
Augar
Augar (Augar en occitán, Auga en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 151 habitants (2006) en una superficie de 4,03 km², con una densidat de población de 37,50 hab/km².
Demografía
2006: población provisional seguntes o INSEE.
Dobiello
thumb|right|250px|Dobiello de [[lana feito a man.]] thumb|250px|right|[[Gato chugando con un dobiello.]] Dobiello, dibiello u chubiello (d'o latín GLOBELLUM ), ye una forma pareixida a una pilota que resulta d'enrollar o filo. Ye a forma mes antiga y mes simpla d'almadazenar u de recullir qualsiquier clase de filo, cordel u atro material liuchero d'una traza que no s'embolique. Con a madeixa y a bobina ye una d'as formas emplegadas por a industria textil pa almadazenar os filos.
Dis Berlin
Dis Berlin (nombre artistico de Mariano Carrera Blázquez), naixito de Ciria (provincia de Soria) o 9 de mayo de 1959, ye un pintor, escultor y fotografo espanyol, formato en a ciudat aragonesa de Zaragoza, a on plegó quan nomás teneba que cinco anyadas.
A suya obra pictorica alazetal se correspon con o vanguardismo, destacando a suya etapa abstracta y a suya etapa azul de meyatos d'os anyos 1980, trencando en 1989 con a suya trachectoria anterior y ubrindo camín enta una nueva etapa u serie (Heaven) a on destacan os quadros d'interiors de viviendas. En a fotografía, arte a la que tamién s'adedica dende primerías d'os anyos 1990, o suyo camín ye parellano a la suya faceta pictorica, mesmo que con a escultura, arte a la que s'adedica dende 1994.
Collida
Se diz collida d'o cheneral u taula d'o cheneral a cadagún d'os puestos mugants u duanas existents en l'antigo reino d'Aragón, instauraus pa o recauto d'o dreito d'o Cheneral u impuesto d'as Cheneralidatz, referents a o transito de mercaderías entre os distintos reinos peninsulars.
Els Gascons
Els Gascons (en aragonés Os Gascons) ye un chacimiento perteneixient a l'arte rupestre de l'arco mediterranio d'a peninsula Iberica situau chunto a o barranco d'el Calapatà, en Cretas, en a comarca de Matarranya y a bells 200 metros d'o chacimiento d'a Roca dels Moros.
Collida
A meyaus d'o sieglo XIV se establioron 181 collidas agrupadas en seis circunscripcions ditas sobrecollidas y dos taulas independients, a de Zaragoza y a d'Escatrón.
Debant de cada collida yera un collidor y debant de cada sobrecollida un sobrecollidor.
Els Gascons
Fue escubierta en primerías d'o sieglo XX por Henri Breuil, que heba veniu pa estudiar a Roca dels Moros descubierta poco antis por Juan Cabré Aguiló. Poco dimpués parti d'as pinturas fuoron rancadas pa mirar de conservar-las, pero rematoron destruyidas.
Entre as figuras d'o chacimiento bi heba dos cervidos masclos grans tacaus de royo y negro que correban enta a ezquierda, y que teneban rasgos en común con os d'a Roca dels Moros. Bi ha tamién atros animals (crabas, bovidos y un caballo) y quatre figuras humanas, tres d'as qualas son arquers.
Río Moro
O río Moro ye un río afluent por a dreita d'o río Galligo.
Naixe amán d'as ruinas d'a ermita de Sant Bertolomeu, en o municipio de Chaca, en a subcomarca de Soduruel, y desemboca en o municipio de Candarenas.
Daus (Alta Garona)
Daus (en francés Daux) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania. Fa parte de l'aria metropolitana de Tolosa.
A suya población ye de 1.253 habitants (1999) en una superficie de 16,88 km², con una densidat de población de 74,23 hab/km².
Cheografía
O territorio d'a comuna de Daux se troba situato a una altaria meyana de 176 metros sobre o ran d' mar, con altarias minima de 119 y maxima de 193 metros, a una distancia de 20 km d'a ciudat de Tolosa, a capital d'o suyo districto, d'o suyo departamento y d'a suya rechión.
Ilesia de Sant Andreu d'Abai
A ilesia de Sant Andreu d'Abai ye una ilesia aragonesa que se troba situata en o lugar d'Abai, que fa parte d'o termin municipal de Chaca, en a comarca d'a Chacetania y provincia de Uesca.
Adedicata a Sant Andreu apóstol, o santo patrón d'o lugar, a ilesia se devantó orichinalment en os sieglos XI-XII en estilo romanico, y no teneba so que una sola nau, encara que fue prou enamplata mientres o sieglo XVI, quan se li adhibioron dos naus mas, plegando dica as tres que actualment en tien.
A suya torre mugant tien tres cuepos, estando-ne o zaguer tamién una construcción d'o sieglo XVI, mesmo que o suyo acceso principal actual, con claras influencias renaixentistas. Bi ha una cruz d'estilo renaixentista. O crismón d'a primitiva ilesia romanica de Sant Andreu, trobato en o suelo d'o lugar, hue s'expone en l'interior d'o templo.
A ilesia de Sant Andreu d'Abai ye protechita legalment con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural dende l'anyo 2002.
Montagut de Sava
Montagut de Sava (Montagut de Sava en occitán, Montaigut-sur-Save en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.561 habitants (2005) en una superficie de 12,65 km², con una densidat de población de 123,40 hab/km².
Sufixo -dero
O sufixo -dero (baixo as formas -adero u -idero) ye un sufixo present en l'aragonés y atras luengas romanicas que deriva d'o sufixo latín -TŌRIU con Yod quarta de metatesi. Presenta valua indicadora d'obchecto/ferramienta y de locativo. A suya forma feminina ye -adera, -idera. En aragonés benasqués se pronuncia con /ɛ / ubierta, en continación territorial con lo mesmo fenomeno en catalán ribagorzano.
Evolución fonetica
O sufixo latín -TŌRIUS, -TŌRIA, -TŌRIUM se feba servir en latín pa derivar adchectivos de pertenencia y posibilidat y substantivos con funcions de locativo y instrumento. Este sufixo evolucionó en qualques luengas iberorromanicas creyando un diftongo por Yod quarta con metatesi, a l'igual que a palabra CORIUM evolucionó ta cuero :
As formas acabadas en -tuero con xorda intervocalica son documentadas en a toponimia d'a zona a on que se charra l'aragonés central y en pocos arcaísmos como emprenyatuara (<IMPREGNATORIA).
As formas acabadas en -duero son documentadas en uns pocos casos castellano medieval d'o sieglo XIII (asmaduero, cobdiciaduero, valeduero), que coexistiban con muitas formas en -dero. En portugués se quedó en a forma -douro (lavadouro, sudadouro, valedouro ).
Se suposa que o pareixiu con o sufixo -ero (derivau d'o sufixo latín -ARIUS), fació que se desvenís un cambio dende -duero ta -dero.
Bi ha unas quantas palabras con a terminación -dero como heredero que no corresponden a este sufixo y que presentan o sufixo -ero dezaga d'una radiz con -t- u -d- (en o caso a forma latina ye HEREDITARIUS, derivau d'HEREDITAS).
Valua de locativo
A valua de locativo puede chenerar toponimos. Entre as vals de Tena y Bielsa bi ha toponimos con una forma arcaica con fonetica propia de l'aragonés central: Lo Tenetuero, As Pasatuaras, Tallatuara, Cruzatuara, Santificatuero, Lavatuero, Las Sarratueras, La Fuent d'el Esquiratuer, El Tornatuer, Bramatuero, Polituara, ecetra.
Valua de fembra en zelo
O sufixo -idera s'anyade a lo nombre d'o masclo d'a especie pa creyar un adchectivo indicador de fembra en zelo.
Paterna del Río
Paterna del Río ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca de l'Alpujarra Almeriense y partiu chudicial de Berja.
Granada (Alta Garona)
Granada (Granada en occitán, Grenade en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania. A sobén s'emplega tamién o toponimo no oficial de Grenade-sur-Garonne.
Paterna del Río
A suya población ye de 364 habitants (2017) en una superficie de 45 km², con una densidat de población de 8,09 hab/km².
Granada (Alta Garona)
A suya población yera de 8.430 habitants en o [[2013]] en una superficie de 37,01 km², con una densidat de población de 228 hab/km².
Paterna del Río
Cheografía
A localidat de Paterna del Río se troba situata a 1.193 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 71 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia.
Víctor Ullate
Víctor Ullate, naixito de Zaragoza (comarca de Zaragoza) o 9 de mayo de 1947, ye un bailarín, coreografo y director de ballet aragonés, considerato como o bailarín espanyol mas internacional de toz os tiempos y a qui Maurice Béjart (ta qui treballó mientres os anyos 1960 y 1970) consideraba uno d'os bailarins mas completos d'o sieglo XX. Ha recibito cuantos premios mientres a suya carrera artistica.
Fació a suya formación con destacatos bailarins, como María de Ávila, Antonio Ruiz Soler u Rosella Hightower en primerías d'os anyos 1960, treballando dende meyatos d'ixa mesma decada en o ballet de Maurice Béjart dica 1979, quan tornó a la suya tierra natal, habendo estato o prencipal bailarín d'ixe ballet.
Sierra Vernera
Altarias
Ye formada por picos como o pico Vernera (2.432 m), o pico Liovilla (2.334 m), a Cúpula de Secús (2.421 m), o pico Alto d'a Portaza (2.379 m), o pico d'a Portaza (2.379 m), a punta Alta de Napazal (2.363 m), a Rueba de Vernera (2.455 m), a Rueba d'o Bozo (2.419 m), a punta d'o Bozo (2.407 m), o Bozo de Vernera (2.454 m) u o pico d'Olibón (2.482 m) que ye o suyo cobalto.
Hidrografía
Bi ha ibons como o Ibón de Puerto Viello u ibón d'Olibón.
Toponimia
L'oronimo Vernera ye d'orichen galo y significa selva d'alvernices. L'alverniz (Alnus sp) recibiba la denominación en galo de *Verno, palabra que pasó a las luengas galorromanicas a traviés d'o latín galico VERNUS u VERNA y yera present en latín medieval en derivaus como VERNARIA u VERNIARIA ("selva d'alvernices"). En Occitania existe la denominación de vernièra u vernieira pa nombrar formacions vechetals d'esta especie, y bi ha uns quantos toponimos y microtoponimos formaus a partir d'esta palabra. Estos toponimos pueden trobar-sen afrancesaus como Vernière y son cognatos de l'oronimo aragonés Vernera. Lo fitonimo aragonés alverniz proviene tamién d'o latín galico VERNUS u VERNA pero con atra sufixación.
1. FSV Mainz 05
O '''1. FSV Mainz 05''' ye un club de fútbol alemán, d'a ciudat de Maganza en Renania-Palatinato. Fue establito en 1905 y chuga en a Bundesliga alemana de fútbol.
Estadio
A devantadera d'o Stadion am Bruchweg se fació en 1929.
thumb|center|250px|Stadion am Bruchweg
Palmarés
No tien garra títol.
Auriac (Biarn)
Auriac (Auriacs en occitán, Auriac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
Sobrecollida de Chaca
A sobrecollida de Chaca estió una sobrecollida d'o Reino d'Aragón que cubriba a muga con Navarra y a muga con Francia, alto u baixo en as actuals comarcas de Chacetania y Alto Galligo. Controlaba os camins pirenencos occidentales, enta Francia por Ansó, Echo y Canfranc (Somport) y enta Navarra por Puent d'a Reina.
Auriac (Biarn)
A suya población ye de 242 habitants (2006) en una superficie de 5,23 km², con una densidat de población de 46,30 hab/km².