cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gambia
Gastronomía
thumb|left|[[Thiakry ye un postre tipico feito de couscous, leit y espezias.]] A gastronomía gambiana incluye entre os ingredients mas comuns o peix, o roz, o maní, o tomate, o fresol puntiau, o limón, a mandioca, a col, o bruno, o chili y cuantas hierbas. As ostras son una birolla muit popular y son tradicionalment replegadas en o río Gambia. Beluns platos tipicos son: Benachin, Domoda, Yassa, Maafe y Thiakry.
Alcàsser
Alcàsser (Alcàsser en valenciano y oficialment, Alcácer en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Huerta Sud y partiu chudicial de Picassent.
El Cardoso de la Sierra
A suya población ye de 71 habitants (2009), en una superficie de 186,67 km² y una densidat de población de 0,38 hab/km².
Alcàsser
La suya población ye de 8.925 habitants (2008), en una superficie de 9,01 km² con una densidat de población de 990,57 hab/km².
Cheografía
Alcàsser ye situato a 15 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 15 km de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano.
El Cardoso de la Sierra
Cheografía
En o suyo territorio tienen a suya naixencia cuantos chicoz ríos y reganos, a mas d'o río Jarama.
Alcàsser
Mugas
Lo termin municipal d'Alcàsser muga con los termins de Torrent, Catarroya, Albal, Beniparrell, Silla y Picassent.
El Cardoso de la Sierra
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Bocígano, Cabida, El Cardoso de la Sierra, Colmenar de la Sierra, Corralejo, Peñalba de la Sierra y La Vihuela.
Mugas
Ye en o cabo norueste d'a provincia, y muga con as provincias de Segovia y Madrit. O suyo termin municipal muga con as localidaz de Riaza, Santo Tomé del Puerto, Riofrío de Riaza y Cerezo de Arriba (en Segovia) a lo norte, La Hiruela de Buitrago, Montejo de la Sierra, Somosierra y La Puebla de la Sierra (en Madrit) al ueste y Majaelrayo y Cantalojas a l'este y Campillo de Ranas a l'este y sud (en Guadalachara).
Nau (desambigación)
Una nau puede estar:
El Ordial
El Ordial ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 44 habitants (2006), en una superficie de 29,98 km² y una densidat de población de 1,46 hab/km².
Toponinia
Significa campo d'hordio.
Cerro Retamar
O cerro Retamar ye un mont de 1.627 m d'altaria situau en o termin municipal d'Abechuela.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Verbos acabaus en -ir d'a tercera conchugación en francés
Los verbos acabaus en -ir d'a tercera conchugación en francés son la continación directa de los verbos de la quarta conchugación latina. A diferencia d'atros verbos de la quarta conchugación no prenioron en la suya evolución un infixo -SK- (terminacions en -ĒSCĔRE), y no presentan actualment un infixo -iss- en la suya flexión verbal.
Punta de ra Cochata
A punta de ra Cochata ye un mont pirenenco de 1.911 metros d'altaria situau en o municipio de Sallent de Galligo, chunto a l'entibo d'Escarra.
Toponimia
L'oronimo punta de ra Cochata presenta un zaguer formant cochata que significa "collada" (depresión entre montanyas), con evolución una evolución d'a -LL- latina ta -ch- que yera propia de l'aragonés centro-occidental d'antes más, en especial d'o tensino.
Axdorf
Axdorf ye un lugar d'o municipio de Traunstein en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Neuburg an der Donau
Neuburg an der Donau (en bavaro Neiburg an da Donau) ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Neuburg-Schrobenhausen.
Neuburg se troba a o nord-este d'Augsburgo y a o ueste de Ingolstadt en o Danubio, que s'esbarra astí y forma una isla habitada d'o Danubio clamada Leopoldineninsel.
Historia
Ya i heba asentamientos en os pueyos d'a redolada en tiempos prehistoricos. I hai evidencias (prencipalment restas de ceramicas) dende 1300 aC.
Entre o periodo imperial romano (sieglo I), lo mas prebable ye que i hese asti un chicot fuerte de fusta y tierra en o cobalto d'o pueyo que aseguraba a buega d'o Danubio en una cadena con atros fuertes. Quan o Limes abanzó a traviés d'o Danubio, iste chicot fuerte estió abandonau. Manimenos, o lugarón d'o campamento perteneixient a o guarnimiento y ubicada a cobaixo d'o pueyo continó desembolicando-se. Entre l'antiguidat tardana, dimpués d'a destrucción por os invasors teutons, os residents se tresladoron a lo pueyo d'o castiello. Un chicot fuerte de piedra feito de mampostería se construyó sobre o campamento roman primitivo, que probablement existió dica prencipios d'o sieglo V.
En o sieglo X pasó a os contes de Scheyern y a traviés d'ells a Bavera, estando cediu a o Renania-Palatinato a la fin d'una guerra en 1507. Dende 1557 dica 1742 estió a capital d'un chicot prencipau gubernau por una branca d'a familia de l'elector palatino d'o Rin. Iste prencipau de Palatinato-Neuburg teneba una superficie d'aproximadament 2.600 kilometros quadraus y bells 100.000 habitants. En 1742 se tornó a unir con o Renania-Palatinato, con o qual pasó en 1777 a Bavera.
En 1806 pasó a formar parti d'o districto d'Altmühl (o suyo centro estió Eichstätt) entre 1806 y 1808, mas tarde d'o districto d'alto Danubio (o suyo centro estió en primeras Eichstätt entre 1810 y 1817, mas tardi Augsburgo entre 1817 y 1837). Yera un centro de districto rural en a rechión de Suabia o 29 de noviembre de 1837. O 30 de chunyo de 1972, Neuburg an der Donau se convirtió en una gran ciudat de districto y pasó a la rechión d'Alta Bavera.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Aranga
Aranga ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 1.849 habitants (2019), en una superficie de 119,65 km² y una densidat de población de 15 hab/km².
Idioma dizi
O dizi ye una luenga omotica d'o filo afroasiatico, parlata en Etiopia per o pueblo dizi.
Filiación lingüistica
O dizi ye clasificato como una luenga d'o subgrupo dizoide d'a branca d'as luengas omoticas septentrionals d'o filo afroasiatico.
Situación cheografica
A luenga se localiza a lo Sudueste de Etiopia, en l'antiga rechión de Kafa, en l'aria d'a ciudat de Maji.
Situación social
Seguntes o Ethnologue, a luenga contaba con 21,075 charradors d'alcuerdo con un censo de 1998. D'élls, 17,583 yeran monolingües. Altras fuents citan un numero de charradors mas baixo (entre 7.000 y 18.000).
Literatura
L'alfabetismo d'os dizi ye baixo, per o que a producción de textos literarios ye radita.
Sufixo -ueco
O sufixo -ueco ye present en aragonés y atras luengas neolatinas y no ye d'orichen latín. A sobén se troba lexicalizau acompanyando a radicals d'orichen prerromán, pero tamién se troba como sufixo productivo acompanyando a parolas d'orichen latín u romanz. Se remontaría a una forma hipotetica *-OCCU, y que puet presentar-se monoptongau, sobre tot en benasqués, en continuidat cheografica con o cognato catalán -oc.
Sufixo -ueco en palabras d'orichen latín u romanz
No en ye un caso de sufixación Pinarueco, microtoponimo de La Canyada de Benatanduz tamién escrito Pinar Hueco u Pinarhueco. Hueco en terminolochía forestal hispana significa "sin matigal" entre los pins altos y ixemenaus.
Petrés
Petrés ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de lo Campo de Murviedro.
La suya población ye de 951 habitants (2007), en una superficie d'1,90 km² con una densidat de población de 500,53 hab/km².
Cheografía
La localidat de Petrés se troba situata a 76 metros d'altaria dencima de lo ran del mar, a una distancia de 30 km de la ciudat de Valencia, la capital de la suya provincia y de lo País Valenciano.
Luengas berbers septentrionals
As luengas berbers septentrionals son una branca d'as luengas berbers charratas por toz os cabos d'o Magreb. A suya continación territorial se creba por a expansión d'o arabe y en menor mesura por a branca zenata. Encara que sin dandalos os idiomas berbers septentrionals comparten bellas innovacions que no se troban en as luengas circundants, un suavizamiento de k a x u ch y a manca de a- en bellas palabras, como "man" (afus vs. fus). Incluye:
A Plana (Muro de Roda)
A Plana (oficialment, en castellano, «La Plana») ye un lugar aragonés d'o municipio d'a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca. Actualment se troba despoblau.
A Plana ye un nuclio chicorrón que se troba a baixa altaria en a fondalada natural que ye a Fueva, en o espacio que queda d'entre o tozal de Charo, o tozal de Griébal y a sierra de Muro de Roda, en o nort-ueste de a Fueva. Dista 3 kilometros en sud de Arro, aproximadament 2 kms en nort-este d'Aluchán, a bel kilometro en nort-este de l'altro despoblau que ye a Corona y a cincocientos metros de Susiaz. A Plana se forma de dos casas, que son Casa Broto y Casa Ferrero.
En chunto con A Corona, Muro de Roda, a Lecina, Aluchán, o Pamporciello, Fumanal, o Lumo de Muro, Ministirio y Arasanz fizo parte d'o municipio historico de Muro de Roda.
Provincia de Satu Mare
A provincia de Satu Mare (en rumano Judeţul Satu Mare) ye una provincia de Rumanía con capital en Satu Mare.
A población d'esta provincia ye de 366.270 habitants (en 2007) en una superficie de 4.418 km², con una densidat de población de 67 hab/km².
Divisions administrativas
O districto conta con 2 municipios, 4 ciudaz y 59 comunas.
Lorenzo Alocén
Lorenzo Alocén Castán (4 de noviembre de 1937 de Zaragoza, Aragón - 18 de chinero de 2022 en Barcelona, Espanya), conoixito esportivament como Lorenzo Alocén, estió un chugador de baloncesto que chugaba en a posición de pivot y que estió internacional con a selección espanyola 69 vegatas con a que partecipó en os Chuegos Olimpicos de 1968, y en os EuroBasket de 1961 y 1969. Individualment cal destacar que estió o maximo anotador d'a Liga Espanyola de Baloncesto en l'anyada 1964/65.
Ye pai de cinco fillos que chugaron a baloncesto, entre os que cal destacar a Oscar Alocén qui chugó con o Licor 43 en l'ACB.
Trachectoria esportiva
Principió a chugar a baloncesto a una edat tardana, quan teneba 21 anyos lo vió Antonio Burillo y le convenció ta chugar a baloncesto en a sección de baloncesto d'o CN Helios, iste equipo puyó ta a Liga Nacional y como seguntes os estatutos d'o club no podeba tener seccions profesionals cedió a suya plaza ta o Real Zaragoza qui fació un equipo ta partecipar con gran parti d'os chugadors d'o CN Helios. O Real Zaragoza no aconsiguió mantenerse en a categoria y fichó por a sección de baloncesto d'o Real Madrit, a on aconsiguió ganar dos ligas y una copa. A muerte de su pai fació que tornara a Zaragoza y chugar en o CN Helios equipo con qui torna a chugar en a maxima categoria espanyola por a cesión d'a licencia d'o Tritones, con qui aconsigue ser o maxima anotador d'a liga. O CN Helios un anyo dimpués renuncia de continar en a liga y ficha por o Picadero Jockey Club que li permite a posibilidat de continar en a maxima categoria d'o baloncesto espanyol. En Barcelona con o Picadero aconsiguió una copa y un segundo puesto en a liga, pero iste equipo desapareix y ficha por o Circulo Catolico de Badalona a on termina a suya carrera esportiva.
Equipos
A mas a mas estió internacional con a selección espanyola de baloncesto 69 vegatas, destacando-se-hi as partecipacions en os Chuegos Olimpicos de 1968, y os Eurobasquetz de 1961 y 1969.
Nombres propios en bavaro
Ista ye una lista de nombres propios en bavaro. A lista incluye cada nombre en bavaro, alemán y a traducción enta l'aragonés si existe. En quasi toz os casos se tracta de formas curtas d'os nombres alemans que se fan servir muit a sobén mas que mas en as zonas rurals de Bavera.
En a mayoría de nombres o regle cheneral ye rematar en -e (pronunciau como [e]), -l u -erl, encara que en l'Alta Bavera sudoriental bi ha tamién formas rematadas en -ei. De cabo quan a -e se prenuncia tamién como -i.
Les
Les ye un municipio occitán de la Val d'Aran, en la provincia de Leida (Catalunya). La suya población ye de 968 habitants (2008), en una superficie de 23,45 km² con una densidat de población de 41,28 hab/km².
Penya Blanca (sierra d'Albarracín)
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Poggiomarino
Poggiomarino (Poggiomarino en napolitán, Poggiomarino en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 21.353 habitants (2010), en una superficie de 13,28 km², con una densidat de población de 1.607,91 hab/km².
Cheografía
A localidat de Poggiomarino se troba situata a 26 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Flocco, Fornillo y Stradone; antiparte, muga con as comunas de Boscoreale, Palma Campania, San Giuseppe Vesuviano, Scafati, Striano, Terzigno, San Marzano sul Sarno y San Valentino Torio.
Espinosa de Cervera
Espinosa de Cervera ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Arlanza y partiu chudicial de Salas de los Infantes.
A suya población ye de 108 habitants (2008) en una superficie de 29,62 km², con una densidat de población de 3,65 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Espinosa de Cervera ye situada a 1.028 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 66 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Esgueva.
Montejo de Tiermes
Montejo de Tiermes ye un municipio castellan-leyonés, situato en a provincia de Soria. A suya población ye de 255 habitants(2006), en una superficie de 167,27 km² y una densidat de población de 1,52 hab/km².
Becàs
Becàs (Becàs en occitán, Beccas en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Miranda-Astarac.
Montejo de Tiermes
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1975:
Becàs
A suya población ye de 83 habitants (2006) en una superficie de 3,38 km², con una densidat de población de 24,56 hab/km².
Paniza
Paniza ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'o Campo de Carinyena.
Olost
A suya población ye de 1.217 habitants (2009), en una superficie de 24,60 km² con una densidat de población de 49,47 hab/km².
Paniza
A suya población ye de 798 habitants (2008), en una superficie de 47,34 km², con una densidat de población de 16,86 hab/km²
Cheografía
Ye situato en o piet d'a sierra d'Algairén, a 699 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 53 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Olost
Cheografía
A localidat d'Olost se troba situata a 669 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Santa Creu de Jutglar.
Tren
Un tren, tamién dito a sobén ferrocarril, ye un conchunto de vehiclos connectatos en serie que se mueven por una vía fixa ta transportar pasachers u mercaderías d'un puesto t'atro. Por un regular a vía ye formata por dos rails, encara que tamién puet estar un solo rail (monorail) u mesmo un sistema de levitación magnetica (maglev, por as suyas siglas en anglés), u un cable (teleferico).
A propulsión d'o tren puet venir d'una u cuantas locomotoras u de unidaz multiples autopropulsatas con motors individuals. A mayor parti d'os trens modernos son propulsatos por locomotoras con motor Diesel u por electricidat a traviés de linias electricas situatas sobre a vía u en rails adicionals. Sindembargo, historicament (dende principios d'o sieglo XIX dica metat d'o sieglo XX) as locomotoras de vapor dominaban o panorama ferroviario. Encara que menos emplegatas, tamién bi ha atras fuents de propulsión posibles (caballos, cordons, gravedat, pneumatica y turbinas de gas).
Historicament, o ferrocarril estió una ferramienta fundamental en os alazetz d'a Revolución industrial, en permetir una millora cualitativa sustancial d'as comunicacions entre os lugars fabricants de productos manufacturatos, os lugars productors de materias primeras y os lugars de consumo. Asinas, en a segunda mitad d'o sieglo XIX u mesmo a prencipios d'o sieglo XX, una d'as trazas de calcular a industrialización d'un país yera calcular a longaria d'as suyas vías ferrias.
Tamién estió important o ferrocarril en o proceso d'a colonización d'Africa luego d'o Congreso de Berlín en 1885 que partió o continent entre as potencias europeas. Asinas, o Reino Uniu principió un ferrocarril que miraba que dende Echipto plegase dica Sudafrica, trescruzando Africa de norte enta sud; o prochecto colonialista de Francia preteneba colonizar dende Senegal dica Chibuti, d'este enta ueste. Encara que Francia no construyó finalment dengún ferrocarril, sí que en construyó o Reino Uniu, dende Echipto dica Sudán y dende Sudafrica dica Rodesia (hue Zimbabwe), encara que tamién fació un uso intensivo d'o transporte maritimo dende a India dica Malta y Chibraltar a traviés d'a mar Roya y d'o canal de Suez.
Antiparte, os trens estioron en a segunda mitad d'o sieglo XIX y en a primera mitad d'o sieglo XX ferramientas de muita importancia ta la planificación d'as operacions militars en as guerras, estando a Primera Guerra Mundial a primera guerra d'importancia a on se fació un emplego intensivo d'o medio de trasporte ferroviario ta tropas y equipo militar, encara que en a Guerra Austro-Prusiana o Exercito de Prusia ya desplegó as suyas tropas en Silesia contra l'Imperio Austrohongaro a traviés d'o denso rete ferroviario alemaán en ixe inte. Asinas, bellos países, como Rusia u mesmo Espanya, establioron ampladas de vía diferents d'o estándard europeu, ta fer más difícil l'emplego d'o suyo sistema ferroviario en caso d'una invasión enemiga, como pasó en o Frent Oriental en a Segunda Guerra Mundial luego d'a Operación Barbarroya (a invasión d'a Unión Sovietica por a Wehrmacht d'o Tercer Reich), u en as batallas d'a Primera Gerra Mundial tamién en o Frent Oriental.
A presenza d'o ferrocarril en Aragón principió en a segunda mitad d'o sieglo XIX, en trobar-se o territorio aragonés en meyo d'o camín dende a capital d'Espanya y as dos rechions más industrializatas d'o país, Catalunya y o País Basco. Sindembargo, o feito d'estar trescruzato por o ferrocarril o suyo territorio no fació pas que Aragón se industrializase.
Propulsión
left|250px|thumb|V43, una [[locomotora eletrica ongara emplegata ta un servicio de pasachers.]] Os primers trens funcionaban con cordons tiratos por a mesma fuerza d'a gravedat u por caballos, pero ya en os primers anyos d'o sieglo XIX quasi toz teneban propulsión por motor de vapor. Dende a decada de 1920, principioron a remplazar-se por as locomotoras diesel u por as electricas que amenistaban menor cantidat de cudiatos y limpieza que as antigas locomotoras de vapor. Allora tamién principioron a encorporar-sen os vehiclos autopropulsatos de multiples unidaz, sobretot en os servicios de pasachers. En a mayor parti d'os países totas as locomotoras en servicio dende os anyos 1970 son diesel, bi ha excepcions como a Republica Popular China a on que encara remanen bellas locomotoras de vapor, que chino chano se van sustituyendo. Tamién bi ha locomotoras de vapor historicas que continan funcionando en bells países en rotas toristicas y d'ocio.
A tracción electrica ofrexe un baixo coste por kilometro de operación d'o tren, encara que tien un gran coste inicial ya que bi ha que eletrificar as linias. Como lo coste por kilometro d'os trens electricos ye mayor, no gosan emplegar-se tanto en grans distancias, de fueras d'o caso d'os trens d'alta velocidat.
Trens de pasachers
right|thumb|250px|Interior d'un tren de pasachers de luenga distancia en [[Finlandia.]] Un tren de pasachers ye aquel que encluye vehiclos especialment habilitatos ta transportar personas que reciben o nombre de coches, encara que antiparte ixe tren encluya tamién vagons ta o transporte de mercaderías. Os trens de pasachers viachan entre dos garas, a on que os pasachers pueden baixar-ne y puyar-ie, y os suyos coches son más ubiertos que os vagons de mercaderías, ta fer o viache os suyos pasachers con más comodidat.
Muitos d'os más prestichiosos trens de pasachers tienen nombre propio, y muitos d'ellos s'han feito famosos (por eixemplo l'Orient Express) y encluso tamién han gosato apareixer en a literatura y o cine.
Bells trens de pasachers, tanto de curta como de luenga distancia, pueden emplegar vagons de dos pisos ta acullir encara más pasachers que un tren normal. O disenyo d'os trens de pasachers ha variato muito a lo largo d'a historia.
Trens de luenga distancia
Istos trens a sobén tienen un vagón restaurant a on os pasachers pueden minchar mientres a durada d'o viache. Os trens que viachan de nueitz tamién tienen vagons con leitos ta dormir.
Trens d'alta velocidat
Una categoría de trens de pasachers de luenga distancia que ye creixendo a-saber-lo ye la d'os trens d'alta velocidat. Por un regular istos trens plegan a velocidatz mayors de 200 km/h. O tren Shinkansen chaponés inaugurato en 1964 estió lo primer tren de pasachers moderno d'alta velocidat que tenió esito.
O tren más rápedo sobre rails ye o TGV (Train à Grande Vitesse, en francés Tren d'Alta Velocidat) que alcanzó una velocidat de dica 574.8 km/h en una prebatina feita en 2007. Manimenos, o tren comercial más rapedo ye o Intercity Pequín–Tianjin con una velocidat de 350 km/h, plegando lo TGV dica os 300–320 km/h en viaches comercials, igual que fa o InterCity Express alemán.
Por un regular os trens d'alta velocidat son muit competitivos con atros medios de transporte en destins con distancias de menos de 3 u 4 horas (eixemplo Tokyo – Osaka en Chapón, 500 km, 2h 30 min u París- León del Roine en Francia, 500 km, 2 h) en zonas con alta densidat de población, pero a sobén o transporte aerio tiene ventalla en viaches más luengos.
Os trens muit rapedos son a vegatas pendulars, como lo APT, o Pendolino, u o Talgo. Os trens pendulars fan que os coches s'enclinen una mica en as curvas, reducindo as fuerzas g y premitindo asinas prener as curvas con mayor velocidat a la vegata que os pasachers tienen una mayor comodidat.
Trens de meya distancia
Os trens de meya distancia, tamién conoixitos como rechionals, gosan connectar ciudaz grans con villas y lugars que se troban a distancias meyas, fendo en o suyo recorrito paratas intermedias. En cuentas de unir nomás grans nuclios de población como feban os de luenga distancia, istos trens rechionals premiten atender a requesta d'as arias rurals.
Trens de redolada
thumb|250px|Un tren de redolada ([[Serie 440 de Renfe|serie 440 de Renfe) en Valencia.]] Os trens de redolada u trens urbans son trens de curta distancia que premiten unir as grans ciudaz con os suyos barrios y ciudaz dormitorio, u con a suya redolada en cheneral. A suya velocidat ye entre os 50 y os 200 km/h y tienen horarios fixos y regulars.
Trens de mercaderías
250px|left|thumb|Un tren de mercaderías [[Reino Uniu|britanico.]] left|250px|thumb|Tren de mercaderías en [[Estaus Unius.]] 250px|left|thumb|mercaderías en [[Barracas, amán de Teruel.]]
Un tren de mercaderías ye un tren que s'emplega nomás ta o transporte de mercaderías u materials d'un puesto t'atro y que nunca no s'emplega ta transportar pasachers. Gran parti d'o transporte mundial de mercaderías se fa por tren y en países como os Estaus Unius o rete de ferrocarril s'emplega más ta o transporte de mercaderías que de pasachers, que gosan emplegar l'avión u o transporte por carretera.
Con una buena organización, o transporte de mercaderías ferroviarias puet estar muit economico y muito más eficient dende o punto de gollada enerchetico que o transporte de mercaderías por carretera. Sobretot ye economico transportar as mercaderías en tren quan a suya grandaria y a distancia que cal recorrer son grans; si a carga u a distancia ye chicota bi ha mayors perdidas economicas.
A mayor desventalla d'o transporte ferroviario de mercaderías ye a suya manca de flexibilidat, en depener d'una vía fixa. Por ista razón o ferrocarril ha ito perdendo muita d'a suya capacidat de transporte en favor d'a carretera. Muitos gubiernos son mirando de empentar o transporte en tren de mercaderías, debito a los suyos beneficios.
Bi ha muitos tipos diferents de trens de mercaderías, que s'emplegan ta portiar diferents tipos de mercaderías, con diferents tipos de vagons. Un d'os tipos más comuns son os vagons contenedor, ya que con una grua ye fácil puyar-ne y baixar-ne d'o tren y dimpués cargar-ne en cambions u barcos, en o clamato transporte intermodal.
Iste tipo de tren ha substituyiu quasi de raso en l'actualidat a los antigos vagons de carga en los que a mercadería heba d'estar cargata a mán, como en o transporte maritimo an desapareixito os estivadors portuarios que en feban o mesmo treballo.
En bells países s'emplega una mena de trens ta o transporte intermodal de mercaderías en que os camions plegan por carretera dica la gara y dimpués puyan a un vagón especial d'o tren, ta baixar ya en o lugar de destín y continar o suyo trachecto por carretera. Iste sistema de transporte se conoixe en anglés como "piggy-back" (literalment á cuestas) y se fa servir por eixemplo en o tunel d'o Canal d'a Manga entre Anglaterra y Francia u en o transporte transalpín entre iste zaguer país y Italia, ta evitar a orografía d'os Alpes. Istos trens son creixendo en importancia en o transporte de mercaderías estausunidense ya que no cal fer modificacions especials en os vehiclos que s'han de transportar, pero ofreixen muita más flexibilidat. Una atra alternativa de transporte intermodal tamién son os roadrailers, remolques de cambión especialment disenyatos ta estar fisicament unitos a un tren, metendo a los trailers un eixe ("bogie") que lis premite rodar por as vías.
Bi ha muitos atros tipos de vagons especials ta transportar mercancias como por eixemplo autos. Tamién existen vagons refrigeradors que premiten lebar comida u chelo, u vagons contenedor que premiten transportar tot tipo de materials liquidos y gases. Minerals como lo carbón se leban en vagons especials que premiten cargar y descargar rapedament.
A vegatas, bells pasachers que no quieren pagar o no tienen diners ta viachar en tren emplegan os trens de mercaderías de manera ilegal como medio de transporte, por haber-ie menos vichilancia que en os trens de pasachers. Muitos d'ellos pillan o tren quan ye en movimiento, lo que fa que a vegatas se produzcan accidents.
Etimolochía
A parola "tren" viene de l'antigo francés trahiner, que a la vegata deriva d'o latín trahere que significa "tirar", "rastrar". Ye quasi a mesma parola en a resta d'as luengas latinas como l'aragonés, o catalán, o italiano u o castellano y tamién en atras luengas como l'anglés u l'olandés. En as luengas chermanicas como l'alemán y as luengas escandinavas apareixen as parolas zug, tåg y tog, derivatas d'o verbo anglés to tug que tien o mesmo sentito de "rastrar".
Posible orichen
250px|thumb|Caballo tirando d'un vagón sobre vías en o [[sieglo XVIII.]] L'orichen de l'actual ferrocarril pareixe que se puet trobar en as carreras d'a ciudat d'Ur en Mesopotamia, en a Edat Antiga. Os carros que i pasaban feban sulcos paralelos en o terreno. A escape os habitants d'a ciudat pararon cuenta que quan os sulcos se feban fundos os carros continaban por a trachectoria d'istos, y asinas, en pasar por as carreras más estreitas no estropiciaban as casas.
Desarrollo d'o ferrocarril
thumb|250px|As locomotoras de vapor Escatrón y Aragón (preservadas por l'[[AZAFT) en pasando por Ayerbe.]]
No se sape quí instaló a primera vía, pero en o sieglo XVI ya s'emplegaban en as menas d'oro de Transilvania, habendo sobrevivito bells eixemplars d'aquellas primitivas vías y d'aquels vehiclos.
En bells documentos d'o sieglo XVI bi ha ilustracions que representan istos ferrocarrils y vías de fusta. O más conoixito ye De Re Metallica, de Georg Bauer, publicato en 1556. O debuixo d'una d'istas vías, en una mena d'Alsacia, se troba tamién en a Cosmographica Universalis (1550) de Sebastían Münster. Ye probable que antis de ditas calendatas, ixas vías s'emplegasen tamién en as menas d'Europa de l'Este y d'o Tirol.
Asinas pues, seguntes os nuestros actuals conoiximientos, pareixe que a ideya de fer un camín especial ta que cerculasen os carros amanixió en Mesopotamia y que o emplego d'as ruedas sobre rails estió ideya d'un alemán desconoixito. Mientres tot o sieglo XVIII se construyoron numeroros ferrocarrils meneros, principalment en Galas y o nord-este d'Anglaterra.
Por ixas envueltas yeran caballos os que rastraban os vagons con a carga por unos rails. O tren moderno apareixe a partir d'a ideya de substituyir a tracción animal por una maquina.
Ye en o sieglo XIX quan apareixen as primeras locomotoras a vapor y más tardi en o sieglo XX os trens electricos y diesel.
Abajas
Abajas ye un municipio castellanoleyonés d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de La Bureba y partiu chudicial de Briviesca.
Tren
Historia d'o ferrocarril en Aragón
thumb|250px|Antiga gara de Campo Sepulcro en [[Zaragoza]] En principiar o sieglo XX Aragón ya teneba quasi a totalidat d'o suyo rete ferroviario construito. Ye a partir d'a lai de chunio de 1855 quan se creyan os retz más importants d'o estato (estando a primera linia a iba dende Barcelona enta Mataró, inaugurata en 1848), pasando belunas d'istas linias por territorio aragonés.
Manimenos con os ferrocarrils no plegó lo desarrollo economico a curto plazo a Aragón, habendo-ie graves crisis como la que escaició 1866, quan a economía aragonesa heba principiato una tardana industrialización. O primer tren plega ta la ciudat de Zaragoza dende Barcelona en 1861. Por ixas envueltas Zaragoza ya yera o mayor centro comercial d'o país y gracias a la presencia de nuevas industrias continarba creixendo en as anyadas venients. As concesions ta la construcción d'as linias que haberban de pasar por Aragón ya s'heban feitas dende muitos anyos antis, asinas dende o 22 d'abril de 1845 existiba una concesión ta o ferrocarril Madrit-Zaragoza, dende o 13 d'agosto de 1845 una atra ta o ferrocarril Valladolit-Zaragoza y dende o 9 de febrero de 1846 a unica que a la fin se construirba, a linia Madrid-Barcelona, pasando por Guadalachara y Zaragoza.
Abajas
A suya población ye de 35 habitants (2007) en una superficie de 35,07 km², con una densidat de población d'1,00 hab/km².
Tren
Historia d'o ferrocarril en Aragón
O ferrocarril plega ta Uesca en setiembre de 1864, quan se construyó una branca d'a linia que uniba Leida con Zaragoza dende a localidat de Tardienta, obra financiata por Catalana de Crédito. thumb|250px|Gara de [[Balbastro en 1915.]] O prochecto d'a linia Madrit-Zaragoza se fa a la fin en 1851, dentrando en Aragón por a val d'o río Xalón. A linia, que se financió con capital francés, plega ta Alfama d'Aragón en 1863, inaugurando-se en mayo d'ixe mesmo anyo. Más tardi, en 1878, s'enlazó ista linia con la que iba dende Madrit dica Irún, propiedat d'a Compañía del Norte, con o trampo entre Zaragoza y Pamplona.
En l'anyo 1884 s'amillororon as comunicacions con a ciudat de Barcelona quan se construyó una nueva linia. A ideya yera fer una atra segunda linia que unise Madrit con Barcelona dreitament y sin pasar por Zaragoza, siguindo una rota alternativa por Molina d'Aragón, Calamocha, Mont Albán y Casp, pero a la fin no sé fació por razons economicas.
Abajas
Cheografía
A localidat d'Abajas ye situada a 840 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 38,8 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Tren
Historia d'o ferrocarril en Aragón
Ye important destacar tamién o ferrocarril que n'iba enta Francia, a linia de Canfrán u más conoixito popularment como lo "canfranero", que encara que no se remató dica bien dentrato lo sieglo XX, sí que estió una important iniciativa en temas de transporte en Aragón en o zaguer tercio d'o sieglo XIX.
O ferrocarril central d'Aragón completaba o rete ferroviario aragonés a finals d'o sieglo XIX. Iste ferrarril, construito con capital belga, saliba dende Calatayú y plegaba dica Valencia. Tamién existiban os ferrocarrils de vía estreita como los que iban dende Carinyena dica Zaragoza con 45,2 km de longaria u entre Corz y Borcha con 17 km.
Abajas
Cheografía
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Bárcena de Bureba.
Tren
Historia d'o ferrocarril en Aragón
En total yeran 707 km de ferrocarrils d'amplo normal os que bi heban en l'anyo 1900 y atros 183 km más se rematarban de construir en l'anyo 1901 entre Calatayú y Rubielos de Mora. Con una densidat de 2.000 metros de vía por cada 100 km² de superficie, un dato más baixo que a meya estatal en ixa epoca.
Con o principio d'o nuevo sieglo se remata la construcción d'a linia Calatayú-Valencia pasando por Camín Reyal. En octubre de 1901 plega tamién a concesión d'o ferrocarril entre Utriellas y Zaragoza por parti d'a sociedat "Minas y Ferrocarriles de Utrillas". Amás d'iste atros ferrocarrils de vía estreita se construirban en Aragón, como o ferrocarril entre Sadaba y Gallur (1915), Carinyena y Ricla de 25 km, Lecera y La Puebla d'Íxar con 24 km, entre Teruel y Cuenca con 130 km, entre Alcanyiz y Vinaroz por Moriella con 125 km, entre Carinyena y Daroca con 24 km y entre Leida y Fraga con 30 km.
Ya en 1929 se fa o trampo d'a linia Santander-Mediterrania entre Soria y Calatayú. A linia Zaragoza-Camín Reyal se remata en abril de 1930.
Rete ferroviario en Aragón
250px|thumb|Ferrocarril en Aragón:{{legend|#ff0000|Zaragoza-Madrid}}{{legend|#0000ff|Zaragoza-Pamplona-Bilbau-Burgos}}{{legend|#008000|Zaragoza-Canfrán}}{{legend|#800000|Zaragoza-Leida}}{{legend|#ff6600|Zaragoza-Tarragona}}{{legend|#ff00ff|Zaragoza-Valencia}} Actualment en Aragón son seis os eixes ferroviarios que existen y s'estructuran en forma radial con centro en a ciudat de Zaragoza.
Alta Velocidat
thumb|250px|[[Tren d'Alta Velocidat|TAV, AVE serie 103, en a gara de Zaragoza-Delicias]]
O tren d'alta velocidat une en l'actualidat as ciudaz aragonesas de Zaragoza, Calatayú y Uesca. As dos primeras ciudaz fan parti de l'eixe que une Madrit con Barcelona y que trescruza d'ueste ta este Aragón. Ista lina s'inaguró con un viache d'os reis d'Espanya o día 8 d'octubre de 2003 entre as ciudaz de Madrit y Leida. A linia s'enampló dica Barcelona o día 20 de febrero de 2008.
D'atra mán, Zaragoza ye unita por alta velocidat a Uesca dende o 28 d'abril de 2008, en una extensión independient d'a linia.
Trens de redolada
Actualment en Aragón bi ha una linia de tren de redolada u Cercanías en a ciudat de Zaragoza. A linia C-1 trescruza la capital d'ueste ta este, principiando en o barrio rural de Casetas y rematando en Miraflors, con o siguient recorrito:
Antigas linias
thumb|250px|L'antiga vía de Uellos Negros, hue [[vía verda de Uellos Negros|vía verda.]]
Cultura
O tren ye muit present en a literatura, o cine y los suyos derivaus (vidiochuegos, etz.). O ferrocarril ye un mundo zarrato muit propicio ta las intrigas (polizía, espionache, reunions y dramas sentimentals) y un puesto ta viaches con muita d'aventura y suspense (o paso d'as mugas, as garas que s'amanan). Especialment han apareixito en istas obras de ficción ciertos tipos de trens de luxo (por eixemplo l'Orient Express, o Transiberián u os trens nocturnos).
Tamién ye present o tren en atras facetas d'a cultura, como en a pintura.
Literatura
En a siguient lista se encluyen nomás libros qualo tema principal ye o ferrocarril:
Pintura
right|thumb|250px|A gara de Saint-Lazaire en París, un quadro d'o pintor [[Claude Monet d'arredol de 1877.]] right|thumb|250px|A gara de Saint-Lazaire en París, un quadro d'o pintor [[Claude Monet d'arredol de 1877.]] right|thumb|250px|A gara de Saint-Lazaire en París, un quadro d'o pintor [[Édouard Manet de 1872-1873.]] Muitos pintors son autors de quadros de tematica ferroviaria, en estar tan important a presencia d'o tren en a vida social actual. Asinas, bi ha cuantas obras d'o pintor francés Claude Monet, de finals d'o sieglo XIX, sobre a gara de Saint-Lazaire en París.
Cine
Bellas cintas relacionatas con o tren son:
Castiello d'Albalat de l'Arcebispe
Lo Castiello d'Albalat de l'Arcebispe ye un castiello aragonés que se troba situau en lo cabalto de la localidat d'Albalat de l'Arcebispe (Baixo Martín, Teruel). Perteneixió a los bispes y dimpués arcebispes de Zaragoza y teneba función residencial de palacio. Ye un edificio de los sieglos XIII a XIV en estilo gotico.
Teneba un recinto de gran extensión, incluindo un recinto exterior a lo norte dito La Albacara. En la part que bi ha a lo sud yera a residencia bispal, con planta quadrilatera y salas arredol d'un patio central descubierto con puertas d'arcos apuntaus.
En l'exterior bi ha muros de cantería. En la frontera antiga de lo palacio bi ha un escudo de lo prelau Ximeno de Luna, talment lo suyo constructor arredol de l'anyo 1300.
Avro Vulcan
Avro Vulcan ye un bombardero desembolicau por Avro. O suyo primer vuelo estió en 1952. Tien quatro motors Bristol Olympus Mk.101, una velocidat maxima de Mach 0.96 y capacidat d'aventar dica 9.500 kg de bombas. S'han construyíu 136 unidaz.
Historia
O Vulcan B.1 s'entregó por primera vegada a la RAF en 1956; as entregas d'o Vulcan B.2 amillorau prencipioron en 1960. O B.2 presentaba motors mas potents, un ala mas gran, un sistema electrico amillorau y contramedidas electronicas (ECM); muitos estioron modificaus pa acceptar o misil Blue Steel. Como que parti d'a fuerza V, o Vulcan estió l'esquinazo d'a disuasión nucleyar aerotransportada d'o Reino Uniu entre gran parti d'a Guerra Fría. Encara que o Vulcan yera tipicament armau con armas nucleyars, yera capaz de realizar misions de bombardeyo convencionals, una capacidat que s'utilizó en a Operación Black Buck entre a Guerra d'as Malvinas entre o Reino Uniu y Argentina en 1982 intentanto destruyir l'Aeropuerto de Puerto Argentino/Stanley. O Vulcan no teneba armamento defensivo, inicialment confiando en un vuelo a gran altitut d'alta velocidat pa evadir l'intercepción. As contramedidas electronicas estioron emplegadas por o B.1 y o B.2 dende arredol de 1960. Se realizó un cambeo a tacticas de baixo livel a meyaus d'o decenio de 1960. A meyaus d'o decenio de 1970, nueu Vulcans estioron adaptaus pa operacions de reconoixencia de radar maritimo, redesignaus como B.2 (MRR). En os zaguers anyos de servicio, seis Vulcans se convirtioron a la configuración de petrolero K.2 pa reabastecimiento aerio. Dimpués d'o retiro d'a RAF, un eixemplo, o B.2 XH558, clamau The Spirit  of  Great Britain, estió restaurau pa o suyo uso en vuelos d'exhibición y espectáculos aerios, mientres que atros dos B.2,  XL426 y XM655, s'han manteniu pa demostracions en l'aeropuerto de Londres Southend y l'aerodromo de  Wellesbourne  Mountford, respectivament. B.2 XH558 voló por zaguera vegada en octubre de 2015, antis de remanir tamién en l'aeropuerto de Doncaster Sheffield.
Punta de ro Cautero
A punta de ro Cautero (en castellano Peña del Cantero) ye un mont pirenenco de 1.868 metros d'altaria situau en o municipio de Sallent de Galligo, chunto a l'entibo d'Escarra.
Sudán d'o Sud
O gubierno sudanés permitió l'autonomía d'a rechión por l'amplo Alcuerdo de Paz sinyato o 9 de chinero de 2005 en Naivasha (Kenya) con l'Exercito de Liberación d'o Pueblo Sudanés establito por John Garang, mirando de rematar a Segunda Guerra Civil Sudanesa. O 9 de chinero de 2011 se i celebró un referendum ta decidir sobre a suya deseparación de Sudán. O resultato estió d'un 99% a favor d'a independencia, por lo que o 9 de chulio de 2011 s'establió o nuevo estato, 6 anyos dimpués de l'Alcuerdo de Paz.
Cheografía
left|230px|thumb|Transporte por o [[Nilo en Sudán d'o Sud]] As barreras cheograficas protechioron o sud de Sudán de l'abance d'o norte, de predominio islamico, fendo que se conservase l'herencio cultural, tradicions y estructuras politicas d'o sud.
Sudán d'o Sud incluye a gran rechión pantanosa Sudd formata por o Nilo Blanco, localment dito Bahr el Jebel. O suyo clima, a esferencia d'o norte de Sudán que ye tropical arido u semiarido, ye tropical humedo u subhumedo. Por eixemplo, Yambio, a capital d'Equatoria occidental y a o costato d'o Zaire tien una pluviometría anyal de 1.142 litros con una estación humeda que dura nueu meses.
S'estima que Sudán d'o Sud tien una población d'uns 8 millons d'habitants, pero como no bi ha habito censos dende fa decadas iste dato no ye guaire fiable. A economía ye basicament rural y d'agricultura de subsistencia. A partir de 2005 a economía prencipia una transición enta un mayor desembolique en zonas urbanas. Os mals en a economía d'as guerras han estato muit importants.
Anyos 640
Os anyos 640 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 640 y l'anyo 649, istos dos tamién encluyitos.
Agnés de Piteus
Agnés de Piteus (†1159 en l'abadía de Fontevraud, Anchú) estió una princesa d'Aquitania, d'a familia d'os ramnulfidas (descendients de Ramnulfo I, conte de Piteus) y reina consort d'Aragón por o suyo matrimonio con Remiro II o Monche dica a suya muerte en 1159.
Antecedents familiars
Agnés de Piteus nació en calendata desconoixita, filla de Guillén IX de Piteus, duque d'Aquitania, y de Felipa de Tolosa, d'a familia d'os contes de Tolosa.
O suyo matrimonio con Aimeric V de Thouars
Casó con Aimeric V, bizconte de Thouars l'11 d'abril de 1106, y tenioron cuatre fillos. En 1127 morió Aimeric y Agnés quedó viuda.
O suyo matrimonio con Remiro II d'Aragón
O 13 de noviembre de 1135 Agnés casó en a Seu de Sant Per de Chaca con Remiro II o Monche, rei d'Aragón. Ye fácil que Remiro casase con Agnés porque ista ya teneba fillos, ta asegurar a succesión por a difícil situación d'o Reino d'Aragón dimpués d'a muerte d'Alifonso I en 1134 y o suyo testamento, que legaba o reino a las Ordens Militars.
O 29 de chunio de 1136 nació a heredera d'o reino d'Aragón, Peironela, que fue promesa con nomás 1 anyada d'edat a Remón Berenguer IV, conte de Barcelona. Remiro II cedió a o suyo fillo politico a potestas sobre o reino d'Aragón (encara que mantenió a dignidat reyal) y tornó a la vida relichiosa. Agnés de Piteus, cumplito l'obchectivo d'o matrimonio con a naixencia de Peronella, tornó ta o ducau d'Aquitania, a l'abadia de Fontevraud, en Anchú, a on i morió en 1159.
Fillos
D'o suyo primer matrimonio con Aimeric V de Thouars, Agnés de Piteus tenió 4 fillos:
D'o suyo segundo matrimonio con Remiro II d'Aragón, Agnès de Piteus tenió nomás 1 filla:
Engelsberg
Engelsberg (en bavaro Engeschberg) ye un municipio d'o districto de Traunstein en Bavera, Alemanya.
Telekom Baskets Bonn
O Telekom Baskets Bonn ye un club alemán de baloncesto, establito en l'anyo 1995. Chuga en a Basketball Bundesliga en l'anyada 2016/17 y en o Telekom Dome d'a ciudat de Bonn como equipo local.
Dreitos humans
Os dreitos humans se definen cheneralment como as libertatz, facultatz, institucions u reivindicacions basicas que corresponden a tota persona por o simple feito d'a suya condición humana, ta guaranciar-li una vida digna. Istos dreitos se poseyen independientment de cual sía la situación legal u churidica d'o país u rechión en o que habita y de factors como lo estatus, a etnia, a nacionalidat u cualsiquier atra circumstancia de l'individuo en cuestión.
Os dreitos humans son inalienables y inherents a la persona. No pueden estar conceditos, limitatos, cambiatos u venditos y nomás pueden estar aseguratos u violatos.
De forma legal, os dreitos humans quedan recullitos en a ordenación legal de muitos estatos, asinas como en diferents tractatos internacionals, estando lo mas important d'istos a Declaración Universal d'os Dreitos Humans. A mas, en a mayoría de países desembolicatos, os dreitos humans son una base etica y moral arredol d'a que se quiere construir l'orden cheopolitico d'a sociedat moderna, antiparti de cualsiquier atra consideración legal.
Os dreitos humans son y han estato obchecto de permanent estudio por parti de diferents corrients filosoficas y politicas en tota la historia, como lo chusnaturalismo, o chusracionalismo u o chuspositivismo.
Luengas berbers de l'Atlas
As luengas berbers de l'Atlas son una branca d'as luengas berbers septentrionals fablatas en as montanyas Atlas de Marruecos.
Incluyen:
Freising
Freising (en latín Frisinga) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Freising.
Clima
Freising se troba en l'aria de transición entre os climas Atlantico humido y o clima continental ixuto. A causa d'ista situación, o suyo clima ye pro variable. Arredol de 790 mm de precipitación cayen en Freising con un maximo entre os meses de mayo a agosto. O foehn traye aire calido y ixuto d'o sud qualques días de l'anyo y, por tanto, una buena vista leixana d'os Alpes bavaros. Isto puede producir tamién a temperaturas primaverals mesmo en os meses d'hibierno. A causa d'a proximidat d'os Alpes, os hibiernos nevaus no son infreqüents.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
V Lechislatura d'as Corz d'Aragón
A tamas de que o Partido Popular heba ganau as eleccions, en ista lechislatura i habió un gubierno de coalición PSOE-Partido Aragonés, estando president d'a Deputación Cheneral d'Aragón Marcelino Iglesias Ricou (PSOE-Aragón) y president d'as Corz d'Aragón José María Mur Bernad (Partido Aragonés). Se creyó tamién mientres ista lechislatura o cargo de vicepresident d'a Deputación Cheneral d'Aragón que ocuparía José Ángel Biel Rivera (Partido Aragonés).
Resultau electoral
En as eleccions a Corz d'Aragón de 1999, celebradas o domingo 13 de chunio, o Partido Popular ganó as eleccions, quedando o PSOE-Aragón en segundo puesto, o Partido Aragonés en tercer puesto, Chunta Aragonesista en cuatreno puesto y Ezquierda Unida en cinqueno puesto. A participación estió d'un 65,51% con 650.276 votos validos, entre els 13.617 en blanco (2,09%). Asinas, os resultaus en as eleccions fuoron os siguients:
Investidura
En a sesión d'investidura feita o 29 de chulio de 1999, salió eslechiu como president d'o Gubierno d'Aragón o candidato d'o PSOE-Aragón con os votos a favor d'o suyo partiu y o refirme d'o Partido Aragonés y Ezquierda Unida d'Aragón, con os votos en contra d'o Partido Popular y l'abstención de Chunta Aragonesista.
Senadors designaus por as Corz
Os senadors designaus por as Corz d'Aragón en ista lechislatura estioron :
Real de Montroi
Real de Montroi (Real de Montroi en catalán, Real de Montroy en castellano, Real oficialment dende l'1 de setiembre de 2009 ) ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Ribera Alta.
La suya población ye de 2.150 habitants (2007), en una superficie de 18,3 km² con una densidat de población de 117,49 hab/km².
Premio Strega
O Premio Strega ye un premio literario concedito cada anyata por a publicación en Italia de bel libro dende o 1 de mayo de l'anyo anterior dica o 30 d'abril de l'anyo de concesión d'o premio. Establito en 1947, dende 1983 ye concedito por a Fundación Bellonci.
Relación de premiatos
1947