cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maratón en os Chuegos Olimpicos d'Atenas 1896
Formato de competición
A primera cursa de maratón en unos Chuegos Olimpicos se fació o 10 d'abril de 1896, bi heba inscritos 25 corredors pero finalment encomenzaron a preba 17 atletas quan o coronel Papadiamantopoulos dió a surtida dende a ciudat de Maratón a las 14:00. Os atletas recorrioron una distancia aproximada de 40 km dica arribar a la meta que yera situada en o Estadio Panathinaiko d'Atenas.
Desembolique d'a cursa
En primeras y dica o km 20 o francés Albin Lermusiaux estió en a davantera d'a cursa, perseguito por Teddy Flack, Arthur Blake y Gyula Kellner, en a meya cursa o griego Spiridon Louis yera 6eno y os partecipants prencipiaban a retirar-se por a calor, y a pols d'os camins. Arthur Blake se retiró en o km 23 y poco dimpués Teddy Flack yera o primer d'a cursa quan abanzó a Lermisiaux qui acabó extenuato y se retiró en o km 32, en o mesmo km a on Spiridon prenió a Teddy Flack ta o primer puesto. Corrioron chuntos 5 km mes de cursa dica Ambeloki a on Spiridon se quedó solo y, en arribar en a zaguerias d'a cursa, amán d'Atenas, Flack se retiró. En l'arribada en l'estadio Spiridon yera primer y o prencipe hereu Nicholas y o prencipe Georgios facioron os zaguers metros con ell. Finalment aconsiguió o primer puesto y a medalla d'oro, Kharilaos Vasilakos arribó segundo y estió medalla d'archent, Spiridon Belokas (tamién) griego estió tercero en a meta, pero una reclamación de l'hongaro Gyula Kellner amostró que heba feito parti d'a cursa en un carro, Belokas reconoixió a trampa y finalment a medalla de bronze estió ta l'hongaro.
Clasificación
200px|thumb|dreita|Spyridon Louis ganador d'a cursa.
Frank Welker
Frank Welker (Franklin Wendell Welker), naixito de Denver (Colorado) o 12 de marzo de 1946, ye un actor de voz estausunidense, conoixito por estar a voz en as versiones orichinales en anglés de Megatrón y Soundwave, Curious George, Garfield y d'o personache d'a serie de debuixos animaus Scooby-Doo, Fred Jones, premiau con un Premio Emmy en o 2016 por a suya trachectoria profesional.
Penya d'o Cuello Marcón
A penya d'o Cuello Marcón ye un mont d'o Prepireneu aragonés que tien una altaria de 2.065 metros.
Se troba situada en a sierra d'Alano, administrativament en o municipio d'Ansó y adintro d'o Parque Natural d'as Vals Occidentals.
Lueixma
Lueixma (Luesma en castellano), ye un municipio de la provincia de Zaragoza, situato en la comarca de lo Campo de Daroca. La suya población ye de 38 habitants(2007), en una superficie de 29,4 km² y una densidat de población de 1,29 hab/km².
Cheografía
Lo lugar ye situato en una plana a lo piet de la sierra de Ferrera, chunto a un rigachuelo con lo suyo nombre, a una distancia de 38 km de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Nogueras, Santa Cruz de Nogueras, Badenas, Fuent Buena, Vistabella y Ferrera de los Navarros.
Historia
Pertenexió a la Sexma de Trassierra de la Comunidat de Daroca.
Toponimia
S'escribe Luxiena en Rationes decimarum Hispaniae (1279-80): Aragón y Navarra
Mihail Glinka
Mihail Ivanovitch Glinka (en ruso y escritura cirilica Михаи́л Ива́нович Гли́нка), naixito de Novospasskoie (Imperio Ruso) l'1 de chunio de 1804 y muerto en Berlín (Reino de Prusia) o 15 de febrero de 1857, estió un compositor ruso d'o Romanticismo, considerato l'establidor d'a escuela musical rusa muderna.
Lueixma
Toponimia
En 1373 en lo libro de la "Manifestación de lo Morabetín de las aldeyas de la Comunidat de Daroca" s'escribe Luexma. En Aguilón bi ha chent que se diz de Luexma d'apellito seguntes lo Fogache de 1495.
Mihail Glinka
En os suyos viaches visitó Espanya, on podió conoixer y admirar a musica popular, y fació servir o estilo d'a ixota aragonesa en a suya obra La jota aragonesa.
Lueixma
Toponimia
En lo Bulario aragonés de Benedet XIII s'escribe Luexma.
Mihail Glinka
Mihail Glinka estió o primer compositor ruso en ser reconoixito fuera d'o suyo país, y, cheneralment lo consideran o pai d'a musica rusa, pus o suyo treballo exerció una gran influencia en as posteriors cheneracions de compositors rusos.
Lueixma
Toponimia
En lo fogache de 1495 s'escribe Lueyxma
Encara en lo sieglo XVIII podemos leyer Luexma como apelliu en Azuara.
Heath Ledger
Heath Ledger (nombre artistico de Heath Andrew Ledger), naixito de Perth (Australia Occidental, Australia) o 4 d'abril de 1979 y muerto en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 22 de chinero de 2008, estió un actor australiano, activo en o mundo d'o cine dende primerías d'os anyos 1990 y con cuantos premios recibitos mientres a suy carrera cinematografica.
Entre a suya filmografía, cal destacar bellas cintas como Two Hands (1999, Gregor Jordan), The Patriot (2000, Roland Emmerich), A Knight's Tale (2001, Brian Helgeland), Ned Kelly (2003, Gregor Jordan), Brokeback Mountain (2005, Ang Lee), u The Dark Knight (2008, Christopher Nolan).
Premios
L'actor Heath Ledger recibió l'Oscar a o Millor Actor Segundario en 2008 por o suyo papel en The Dark Knight, una cinta dirichita por Christopher Nolan.
Jason Wiles
Jason Wiles (Jason Austin Wiles), naixiu de Kansas City (Missouri) o 25 d'abril de 1970, ye un actor estausunidense.
Zotarola
Se troba situada en a sierra d'Alano, administrativament en o municipio d'Ansó y adintro d'o Parque Natural d'as Vals Occidentals.
Santa Cristina d'Aro
Santa Cristina d'Aro (Santa Cristina d'Aro en catalán y oficialment, Santa Cristina de Aro en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Baixo Empordán y provincia de Chirona.
A suya población ye de 4.713 habitants (2008), en una superficie de 67,77 km² con una densidat de población de 69,54 hab/km².
Cheografía
A localidat de Santa Cristina d'Aro ye situata a 30 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Bell-lloc, Bufaganyes, Camps de Santa Maria, Canyet de Mar, Malvet, Romanyà de la Selva, Salom, Santa Cristina d'Aro, Solius y El Vilar.
Torre Plana
Torre Plana ye una pardina despoblada d'a provincia de Uesca situau en a comarca de Semontano de Balbastro, en o municipio de Balbastro.
Ye situada a o sud de Balbastro, amán d'a carreteta que leva enta Berbegal. Bi ha un edificio de dos plantas con una falsa y una capiella adosada adedicada a Sant Chuan.
Vidkun Quisling
Vidkun Quisling, naixito de Fyresdal (Telemark) o 18 de chulio de 1887 y muerto executato por traidoría en Oslo o 24 d'octubre de 1945, estió un politico noruego. Encara que prencipió a suya carrera politica en a filas d'o Partiu Agrario, plegando a estar ministro d'Esfensa de Noruega en 1931-1933, fue obligato a albandonar ixe cargo cuan ordenó a l'Exercito noruego disparar contra unos vaguistas.
O 13 de mayo de 1933 establió un nuevo partiu politico, dito Nasjonal Samling, que esdevenió o partiu faixista noruego, que a escape esdevenió colaborador d'o Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei d'Adolf Hitler, mesmo antes de prencipiar a Segunda Guerra Mundial y que teneba una presencia nula en a vida politica noruega. Sindembargo, dende aviento de 1939 Quisling insistió dabant de Hitler en que caleba que o Tercer Reich ocupase Noruega ta evitar que as menas de fierro noruegas vendesen a suya producción a o Reino Uniu, rematando o 8 de mayo de 1940 con a invasión de Noruega (y Dinamarca) por as tropas d'a Wehrmacht. Quisling s'autoproclamó primer ministro de Noruega y ordenó a rendición de l'Exercito noruego, encara que dengún no l'ascuitó. Continó estando un colaborador d'os nazis en Noruega, y o suyo partiu esdevenió o partiu unico d'o país por imposición d'os alemans, que lo nombroron l'1 de febrero de 1942 Ministro President de Noruega, un cargo de nueva creyación ta prebar de donar lechitimitat a la suya presencia en Noruega, encara que o Gubierno lechitimo, chunto con o rei y as institucions d'o país se trobaba en o exilio en o Reino Uniu. Cuan remató a guerra con a redota d'os alemans, fue arrestato o 9 de mayo de 1945 y condenato por alta traidoría, estando executato.
A suya politica de colaboracionismo con os alemans plegó a uns nivels que fan que o suyo nombre, quisling, haiga esdevenito en todas as luengas un nombre emplegato ta designar a cualsiquier traidor a o suyo país que colabora activament con os enemigos d'o país.
Alifonso X de Castiella
Alifonso X de Castiella (dito Alifonso X o Sabio, naixito de Toledo o 23 de noviembre de 1221, muerto en Sevilla o 4 d'abril de 1284 y apedacato en a Seu de Sevilla, estió un rei de Castiella dende l'1 de chunio de 1252 dica la suya muerte.
Museu de Matematicas d'Aragón
Historia
A idea d'ubrir un museu d'as matematicas en Uesca naixió en 2019, quan s'inauguró o primer museu en o monesterio de Casbas. O 15 de chulio de 2019 s'ubrió a o publico.
En 2021, o Museu se tresladó ta o Parque Tecnolochico Walqa, chunto a lo planetario, puesto a on encara se troba actualment.
Cantón de La Bastida de Clarença
O cantón de La Bastida de Clarença (en occitán canton de La Bastida de Clarença; en basco Bastidako Kantonamendua; en francés canton de La Bastide-Clairence) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
Districto d'Agen
O districto d'Agen (en occitán arrondiment d'Agen, en francés arrondissement d'Agen) ye un districto d'o departamento francés de Cruesa y rechión de Nueva Aquitania.
What a Girl Wants (cinta)
What a Girl Wants (títol orichinal en anglés, en aragonés Ixo que una mesacha quiere, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Un sueño para ella, Un sueno ta ella en aragonés) ye una cinta anglo-estausunidense-marroquina de comedia romantica chovenil de l'anyo 2003 dirichida por Dennie Gordon seguntes un guión adaptau por Jenny Bicks y Elizabeth Chandler basau en The Reluctant Debutante, o guión de William Douglas-Home de 1955 que ell mesmo adaptó ta la cinta The Reluctant Debutante (1958, Vincente Minnelli). La Banda Sonora Orichinal d'a cinta ye de Rupert Gregson-Williams y la dirección de fotografía d'Andrew Dunn, estando producida por Denise Di Novi, Bill Gerber y Hunt Lowry ta la productoras Di Novi Pictures, Gaylord Films, Gerber Pictures, HSI Tomorrow Film y Sloane Square Films. En l'elenco d'a cinta destacan os actors Amanda Bynes, Colin Firth, Kelly Preston, Eileen Atkins, Anna Chancellor y Jonathan Pryce.
A cinta s'engueró o 4 d'abril de 2003, en recebindo criticas mixtas, unas favorables y atras no pas, y fació un recaudo discreto de 50,7 millons de dólars, alto u baixo lo doble d'o presupuesto ta la suya filmación. Ambientada en Londres y Nueva York mientres os anyos 2000, What a Girl Wants se filmó en as ciudaz de Nueva York (Nueva York) y Londres (Reino Uniu), en os condaus de Buckinghamshire y Hertfordshire (Anglaterra) y en Marruecos.
Argumento
Daphne Reynolds ye una mesacha estausunidense de 17 anyadas que vive con su mai Libby, una cantaire en as ceremonias de voda, en Chinatown (Manhattan, Nueva York). Libby heba conoixiu en Marruecos a Henry Dashwood, un britanico, con qui se casó en una ceremonia beduina de dubdosa legalidat. Dimpués d'a voda heban tornau en Anglaterra y bien luego morió lo pai de Henry, qui recibió en herencio lo títol nobiliario de Lord Dashwood. Alistair Payne, consellero d'a familia y muit intresau en o futuro politico de Henry, decidió enganyar a Libby ta que marchase, en decindo-li que yera millor ta l'esdevenidero politico de Henry y decindo-li amás que yera millor que Henry no sabese que Libby yera embarazada. A Henry li dició que Libby marchaba en estar enamorada d'un atro.
Libby siempre li ha explicau a su filla Daphne qui ye lo suyo pai, pero Daphne se troba una mica vueda en no tener a lo suyo canto a su pai. En rematar os suyos estudios en a escuela segundaria, Daphne decide marchar enta Londres ta conoixer a su pai. Henry fa parte d'a nobleza britanica, tenendo un escanyo en a Cambra d'os lords, pero decide fer uso d'a clamada Peerage Act de 1963 ta renunciar-ne y asinas poder obtener en as eleccions un escanyo en a Cambra d'os comuns con a posibilidat d'esdevenir en un futuro Primer ministro d'o Reino Uniu. Henry recibe lo refirme d'Alistair Payne en iste prochecto; amás Alistair tien una filla, Glynnis, con qui Henry tien un compromiso matrimonial y que ye tan esnob como Clarissa, la filla adolescent de Glynnis.
En plegar en Londres, Daphne se instala en un albiergo a on i conoix a Ian Wallace, un mesache que i treballa en aspirando a triunfar como musico. Ian amuestra a Daphne la ciudat y la suya redolada y bien luego principian a festechar. Finalment, Daphne decide visitar a su pai, qui queda mocau en saber que ye lo pai d'una filla, pero Jocelyne, la mai de Henry, aculle muit favorablement a su nieta y li cede una luxosa cambra, en contra d'a opinión d'Alistair. Henry confirma con Libby la suya paternidat y tracta de connectar con Daphne, y Daphne tracta d'adaptar-se en o cerclo social de su pai, pero Glynnis y la suya filla Clarissa escachifollan terne que terne toz os intentos. Amás, Armistead Stewart, un mesache propotent y arrogant de clase alta (y con qui Ian, lo novio de Daphe, tien una rivalidat bien antiga) molesta a Daphne, dica que ista lo avienta en o río Tamisa.
A moniquet y sin parar cuenta, Daphne se gana a la mas rancia aristocracia con a suya sencilleza y amabilidat, incluyindo-ie a la viella princesa Charlotte, pero d'atra man Henry se troba con una campanya politica negativa por bellas excentricidatz de Daphe, dica que finalment decide demanar-li a Daphne que se comporte mas d'alcuerdo con o que s'aspera d'una mesacha de l'aristocracia britanica y Daphne accepta, millorando ascape las zifras d'acceptación de Henry en as enqüestas. Sindembargo, Ian ye una mica decepcionau por iste cambio de Daphne y encara ye pior quan Daphne marcha enta una fiesta en dixando-lo plantau.
Henry decide organizar a fiesta de presentación de Daphne en sociedat y invitar-ne a Libby ta que i asista. Pero bels momentos antes d'estar presentada, Daphne escuita a Alistair explicar-li a Glynnis cómo podió desfer-se de Libby en enganyando-la ta que marchase feba 17 anyadas. Quan Daphne se li conchira, Glynnis consigue encerrar-la en una cambra ta que no li explique a Henry. Glynnis dimpués li demana a Ian, qui ye lo cantaire d'o grupo musical que actúa en a fiesta, que anuncie un baile de pai y filla, en sabendo que Daphne no podrá bailar-lo y que Henry se veyerá obligau a bailar con Clarissa, la suya futura fillastra. Libby libera a Daphne d'o suyo encierro, pero quan iste veye que Henry ye bailando con Clarissa, decide tornar enta los Estaus Unius, dixando asinas lo suyo festecho con Ian.
Poco dimpués, Henry decide albandonar a suya carrera politica y ye nomás que en ixe inte que descubre lo secreto de porqué Libby heba marchau 17 anyadas entazaga. Henry escarapella a Alistair, en dixando-li un uello morau, y creba lo suyo compromiso matrimonial con Glynnis. Falta asinas veyer si conseguirá recomponer a relación con Libby y con Daphne y si d'atra man Ian podrá tornar a festechar con Daphne.
Enguero
L'enguero d'a cinta s'escaició lo 4 d'abril de 2003.
Critica
En Rotten Tomatoes, a cinta tien un index d'aprobación d'o 36% seguntes 109 resenyas, con una calificación promeyo de 4.80/10. O consenso critico d'a web diz: "As ninas chicotas definitivamente se regalarán, pero ye masiau almibarada y predecible ta los adultos". En Metacritic, a cinta tien una puntuación meya ponderada de 41 sobre 100, basada en 27 criticos, en indicando "criticas mixtas u meyas". O publico enqüestau por CinemaScore li dio a la cinta una calificación "A" en una escala de A dica F.
Edward Guthmann en The San Francisco Chronicle la clamó una "comedia adolescent terrible". Anya Kamenetz de The Village Voice describió la cinta como "una aventura aseptica ta la parella de Mary-Kate y Ashley".
Lourdes Domingo, en Contraste, diz:
Jorge Moreno en FilaSiete, comenta que:
Taquilla
En o suyo primer cabo de semana, la cinta fació un recaudo d'11,4 millons de dólars en 2.964 salas de cine en os Estaus Unius y Canadá, ubicando-se en a segunda posición en a taquilla dezaga de Phone Booth (Joel Schumacher) que recaudó 15 millons. En rematar a suya exhibición, a cinta heba recaudau 36,1 millons de dólars en Estaus Unius y 14,6 millons a livel internacional, con un total de 50,7 millons arredol d'o mundo.
Promoción
Antes de l'enguero d'a cinta en os Estaus Unius, se modificoron os anuncios que ya s'heban imprimiu para eliminar-ne lo simbolo d'a paz que Bynes amostraba en o póster en haber escomencipiau la invasión d'Iraq de 2003 por parte d'Estaus Unius, o Reino Uniu y atros países aliaus. Un representant de Warner Bros. explicó: "'En tiempos de guerra, ficimos una chicota alteración ta poder evitar qualsiquier posible declaración politica en una cinta apolitica de raso".
Kabul
Kabul (کابل en persa) ye una ciudat afgana, en o nord-este d'o país, que ye a ciudat con mayor numero d'habitants y a mas ye a capital d'Afganistán.
A suya población ye de 3.678.034 habitants (estimación de 2015).
A ciudat ye situata a 1.790 metros d'altaria sobre o livel d'a mar (ye una d'as ciudaz capitals de mayor altaria d'o mundo), en una val a cantos d'o río Kabul.
Bakaiku
Bakaiku (Bakaiku en basco y oficialment, Bacáicoa en castellano) ye un municipio de Navarra situato en a comarca de Sacana. Fa parte d'a merindat de Pamplona y d'o partiu chudicial de Pamplona.
A suya población ye de 340 habitants (2010), en una superficie d'11,77 km² y una densidat de población de 28,89 hab/km².
Cheografía
Bakiku se troba situato a 519 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 44 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra, d'a suya merindat y d'o suyo partiu chudicial.
Unión Deportiva Los Molinos
thumb|right|325px|A UD Los Molinos en un partido d'a temporada 2007/08.
A Unión Deportiva Los Molinos (en aragonés Unión Esportiva Os Molíns) ye un club de fútbol aragonés, d'o barrio rural de Sant Gregorio en Zaragoza. Establito en 1980, o suyo primer equipo ye en a Segunda Rechional B.
Equipos
Tien equipos en todas as categorías d'o fútbol base y equipo de fútbol senior tanto femenín como masculín.
Estadio
O club chuga os suyos partidos en o Centro Municipal de Fútbol Cascajo de Sant Gregorio que ye de arena, zaguer campo de fútbol municipal d'a ciudat de Zaragoza con ista superficie de chuego, que dintro de poco cambiará de superficie ta césped artificial a la fin gracias a las reclamas d'o club.
Viguera
Viguera ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha en a comarca de Camero Nuevo.
A suya población ye de 405 habitants (2006) en una superficie de 41,72 km², con una densidat de población de 9,71 hab/km².
Cheografía
A localidat de Viguera se troba situada a 689 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 21 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
FK Jonava
O Futbolo klubas Jonava ye un club de fútbol lituano, d'a ciudat de Jonava. Fue establito o 1990 y chuga en a A lyga.
Estadio
A devantadera d'o Jonavos.
Plantilla 2022
Actualizato o 4 de marzo de 2022. <...>
Campo de Gómara
Campo de Gómara ye una comarca situata en l'este d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón).
Cheografía
A comarca d'o Campo de Gómara ye situada entre as sierras de la Pica y de Deza, y o río Duero. Bi ha unas sierras d'a branca aragonesa d'o Sistema Iberico que desparten a cuenca d'Almazán d'a cuenca de Calatayú: sierra d'el Costanazo, sierra Corija, sierra de la Bigornia, sierra de Miñana y sierra de Deza, en una zona que ye escenario d'o fenomeno de captura fluvial a causa d'a mayor erosión remontant d'os afluyents de Xalón que d'os tributarios d'o río Duero.
A suya economía se basa en os cerials. En as zagueras decadas ha teniu una gran despoblación a causa d'a industrialización de l'agricultura y no tener-se en cuenta en os plans d'ordinación territorial. A emigración se'n ha iu en gran mesura ta Zaragoza. Pocos lugars como Ólvega han fixau población d'a comarca gracias a la industria carnica u nuevas fabricas.
Historia
Reconquiesta por o rei Alifonso I lo Batallero, dimpués d'a suya muerte la se disputaban entre caballers navarros y aragoneses. O litichio terminó cuan o rei Alifonso VII de Leyón ocupó a zona, por o que quedó incorporata a Castiella pa cutio.
Buyelgas
Buyelgas ye un lugar aragonés de la provincia de Uesca situau en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Bisagorri.
Toponimia
Lo toponimo Buyelgas lo veyemos documentau como Bugiligas en las Decimas de Castillón (zaguers de lo sieglo X). Joan Coromines lo interpreta a partir de lo latín BOVILICA ("borda pa lo bestiar bovín"), palabra con sufixo -ico atono en latín.
Parla
La parla de Buyelgas fa part chunto con las parlas de Sant Feliu de Veri, Veri, Sant Martín de Veri, Dos y La Muria de la "zona C" de l'aragonés benasqués.
Adintro de las parlas de transición entre l'aragonés y lo catalán la "zona C" representa un grau mayor de coincidencia con lo catalán que las atras parlas de la Val de Benás. La menor frecuencia de diftongacions romances (la diftongación romanz distingue a l'aragonés de lo catalán), se manifiesta en un sufixo -ello en cuenta de lo sufixo -iello. Bi ha una mayor frecuencia de l'apocope de la vocal final y unas formas en la conchugación que mes pareixidas a lo catalán (faigo, diuen, veu, cau, viuen, pot, volé, ecetra); tamién bi ha diferiencias lexicas.
Los Corrales de Buelna
Los Corrales de Buelna ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'o Besaya.
A suya población ye d'11.223 habitants (2007) en una superficie de 45,38 km², con una densidat de población de 242,4 hab/km².
Cheografía
A localidat de Los Corrales de Buelna se troba situada a 98 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Albendea
Albendea ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 168 habitants (2007), en una superficie de 38 km² y una densidat de población de 4,42 hab/km².
Walther von Brauchitsch
Walther von Brauchitsch, naixito de Berlín (Imperio Alemán, hue Alemanya) o 4 d'octubre de 1881 y muerto o 18 d'octubre de 1948 en un hospital d'Hamburgo (Alemanya Occidental, hue Alemanya), estió un destacato militar alemán, que partecipó en a Primera Guerra Mundial y en a Segunda Guerra Mundial, destacando por o suyo papel en a Campanya de Polonia, a Batalla de Francia y a Operación Barbarroya. Plegó dica o ran de Generalfeldmarschall mientras a guerra, encara que dende 1938 teneba posicions cada vegata mas distants d'a postura de Hitler, plegando a tener contactos con os primers conspiradors militars contra o nazismo dende 1938. Mientras a guerra, estió un personache clave en as primeras anyadas d'o conflicto dende o suyo puesto de comandant en cabo de l' Oberkommando des Heeres dica o suyo fracaso en a batalla de Moscú en l'hibierno de 1941, cuan tenió un ataque cardiaco y Hitler lo destituyó o 19 d'aviento, asumindo dreitament as suyas funcions sin nombrar garra succesor.
Ahigal de Villarino
Ahigal de Villarino ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 41 habitants (2007), en una superficie de 24,11 km² y una densidat de población de 1,70 hab/km².
Districto de Marmanda
O districto de Marmanda (en occitán arrondiment de Marmanda, en francés arrondissement de Marmande) ye un districto d'o departamento francés de Cruesa y rechión de Nueva Aquitania.
A capital d'o districto ye a subprefectura de Marmanda, y en fan parte 6 cantons y 98 comunas.
Trasveral
Trasveral ye un mont d'o Prepireneu aragonés que tien una altaria de 2.097 metros.
Se troba situada en a sierra d'Alano, administrativament en o municipio d'Ansó y adintro d'o Parque Natural d'as Vals Occidentals.
Albelda
Albelda ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca de Litera y partiu chudicial de Monzón.
Cine d'espionache
Cintas destacadas d'o chenero
A selección de cintas d'ista lista s'ha feito a partir de belas listas u recopilacions en libros y atras publicacions de criticos cinematograficos, en adhibindo-ie d'una man cintas destacadas d'os zaguers anyos y d'atra man belas cintas destacadas de cines de países menors.
Albelda
A suya población ye de 861 habitants, en una superficie de 51,9 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
O lugar d'Albelda se troba situato a 361 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 99 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Luengas y parlas
A luenga tradicional d'Albelba ye o catalán, en a suya variant literana. O lexico d'intrés etnografico d'Albelda se conoix relativament bien por figurar en l'ALEANR con a sigla Hu 408.
Ernie Hudson
Ernest Lee "Ernie" Hudson, naixito de Benton Harbor (Michigan, Estaus Unius) o 17 d'aviento de 1945, ye un actor, guionista y productor cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1970.
Ha partecipato en cuantas series de televisión, destacando-ne Oz. Antiparte, d'entre as suyas cintas cal destacar-ne bellas interpretacions como en Ghostbusters (1984, Ivan Reitman), Weeds (1987, John D. Hancock), Ghostbusters II (1989, Ivan Reitman), Sugar Hill (1994, Leon Ichaso), No Escape (1994, Martin Campbell), Congo (1995, Frank Marshall), Tornado! (1996, Noel Nosseck), Mr. Magoo (1997, Stanley Tong), Miss Congeniality (2000, Donald Petrie) u Lonely Street (2009, Peter Ettinger).
Traducción
thumb|200px|A [[piedra Rosetta]] A traducción (d'o latín traductĭo, -ōnis: fer pasar d'un puesto ta unatro), tamién clamada translación, ye una actividat que consiste en comprender o significato d'un texto en una luenga, clamato texto orichen u "texto de salita", ta producir un texto con significato equivalent, en atra luenga, clamato texto traducito u "texto meta". O resultato d'ista actividat, o texto traducito, tamién se diz traducción.
Bi ha muitas estratechias drento d'a traducción entre as que se troba l'adaptación, l'ampre, o calco, a modulación, a transposición, a equivalencia y a traducción literal.
Etimolochía
A parola traducción proviene d'o latín traductĭo, -ōnis, «fer pasar d'un lugar enta atro», y la emplegó por primera vegada Robert Estienne en 1539. Leonardo Bruni heba emplegato ta iste sentito o verbo traducere ya en 1440. En latín clasico se gosaba charrar de translatio (traslación), versio (versión) u interpretatio (interpretación), encara que no ye platero quala yera a diferencia entre istos termins. Son relacionados a la vegada con os termins griegos μεταφορά (metaforá, «traslación»), μετάθεσις (metathesis, «trasposición») y μετάφρασις (metafrasis, «reexpresión»). A mas gran parti d'as luenguas europeas modernas fan servir beluna d'istas radices u construccions analogas, como l'alemán übersetzen («pasar enta l'atra orilla»).
Un tipico icono d'a traducción ye a piedra Rosetta. Ye una piedra trilingüe (hieroglifico echipcio, demotico echipcio y griego antigo) que estió a clau ta descrifrar os hieroglificos echipcios.
Traduccions en aragonés
thumb|180px|left|Libro de Marco Polo A traducción de texto enta l'aragonés tenió importancia en a Edat Meya, estando o sieglo XIV a epoca de mayor explendor literario d'a luenga. Johan Ferrández d'Heredia empentó a traducción d'a-saber-las obras importants enta l'aragonés como o Libro de los Emperadors, o Libro de los fechos et conquista del principado de Morea, a La Flor de las Ystorias de Orient, o Libro de Marco Polo, o Libro de Actoridades o Rams de Flores, os Discursos d'a Historia d'a Guerra d'o Peloponiso, o Secreto Secretorum, as Ystorias de Orosio, as Vidas Semblants de Plutarco y a Historia Gentis Langobardorum y Historia Romana de Pavlo Diacono. Atras obras importants traducitas en epoca medieval enta l'aragonés estioron o Libro d'el Trasoro u o Libro d'as Marabillas d'o Mundo de Chuan de Mandevilla. Un chenero literario prou común en ista epoca yeran os libros de viaches.
En prencipiar o movimiento de dignificación de l'aragonés en os anyos 1970 as traduccions enta ista lengua yeran pocas. Entre as prencipals obras traducitas en ista epoca destacan Libertá, de Paul Éluard (1977) u Coplas por a muerte d'o suyo pai de Jorge Manrique (1979), traducción ista zaguera de Francho Nagore. En os anyos 1980 se prencipian a publicar en Fuellas traduccions de poesías d'autors como Larrea, Aresti, Éluard, M. Pinillos, Luciano Gracia, Álvaro Mutis, Cernuda, Pavese, y sobre todo de Ángel Crespo, Pessoa, Kavafis, Octavio Paz, Espriu, Ledo Ivo. Quasi todas istas traduccions son feitas por Francho Nagore o Chusé Inazio Nabarro.
En os siguients anyos se publicarán mas traduccions de replegas de poemas como Diez poemas cuentra ra escureldá, publicata en a revista Luenga & fablas y obra d'Eugénio de Andrade u Triga breu (1996), con 110 poemas d'Ángel Crespo, as dos traducitas por Francho Nagore u ''O fosal marino (1997), de Paul Valéry. A. Serón tamién tradució por istas envueltas "Los elementos" (1996), obra orichinal de J. Palacio.
A editorial Prames ha publicato tamién diferents guías de senderismo traducitas enta l'idioma aragonés.
Pier Gerlofs Donia
Pier Gerlofs Donia (dito Grutte Pier en frisón, O Gran Pero en aragonés, dito asinas por a suya altaria), naixito de Kimswerd (Países Baixos d'os Habsburgo, hue un lugar de Wûnseradiel, Frisia, Países Baixos) arredol de 1480 y muerto en Snits (Países Baixos d'os Habsburgo, hue en Frisia, Países Baixos) o 28 d'octubre de 1520, estió un frisón que luitó contra o domunio d'os Habsburgo en os Países Baixos en practicando a piratería, dimpués d'a violación y asesinato d'a suya muller por mercenarios alemans a o servicio d'os Habsburgo. Ye considerato como un heroe por o frisons, encara que no se conoix muita cosa d'a suya vida, nomás que por leyendas, esdevenindo asinas un personache cuasi mitolochico encara que estió una persona real.
Lista de guitarristas ritmicos
A siguient ye una lista de guitarristas ritmicos, ye decir de guitarristas que por un regular fan a función ritmica en as suyas collas.
Xors
Os xors (en xor шор-кижи) son a población aborichen d'as montanyas de Kuznestkii Ala Tai d'o sud de Siberia. Muitos d'ellos son meners en a Meseta de Kutznetskii. Charran una luenga turquica (o xor) y yeran animistas-xamanistas dica fa poco tiempo, estando agora en proceso de substitución por o cristianismo. O suyo modo de vida tradicional ye a caza, como trampers por eixemplo, a recolección, y una agricultura primaria.
Luenga
Os sovieticos creyoron un stándard escrito en alfabeto cirilico que dimpués no se fació servir en as escuelas.
Historia
A suya tierra fue conquiesta por os rusos a prencipios d'o sieglo XVII y fue colonizata. Os rusos imposoron o cristianismo. As autoridaz sovieticas creyoron una rechión nacional pa os xors en 1929, pero la abolioron en 1939. D'esta traza no tenendo posibilidat de ser educatos y publicar en a suya luenga, fuoron asimilatos por os rusos. En a epoca sovietica se facioron en a suya mayoría campesins y meners.
Cantón d'Hendaia
right|thumb|300px|Anvista d'[[Hendaia dende o monte Jaizkibel, en o País Basco espanyol.]] O cantón d'Hendaia (en basco Hendaiako Kantonamendua; en francés canton d'Hendaye) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania y districto de Bayona.
A suya población yera de 26.753 habitants (1999) en una superficie de 77,00 km², con una densidat de población de 347,44 hab/km².
A capital d'o cantón yera a comuna de Hendaia, y en feban parte 4 comunas.
Barbarin
Barbarin (Barbarin en castellano, Barbarin en basco) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra, merindat d'Estella y comarca de Tierra d'Estella Oriental. Fa parte d'o partiu chudicial d'Estella.
A suya población ye de 72 habitants (2008), en una superficie de 8,35 km² y una densidat de población de 8,62 hab/km².
Cheografía
A localidat de Barbarin ye situata a 605 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 50 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.
Izalzu
Izalzu (Itzaltzu en basco) ye un municipio de Navarra situau en a val de Sarasaz, que fa parte d'a merindat de Sangüesa, comarca de Roncal y Sarasaz y partiu chudicial d'Aoiz.
A suya población ye de 50 habitants (2008), en una superficie de 7,3 km² con una densidat de población de 6,85 hab/km².
Park Street (Sydney)
Park Street ye una carrera situada en o districto d'afers central de Sydney en Nueva Galas d'o Sud en Australia. Va dende George Street a l'ueste dica College Street a l'este, a on se convierte en William Street.
Descripción
A interpresa Publishing and Broadcasting Limited y a suya succesora, Consolidated Media Holdings, teneban as suyas oficinas centrals en o numero 54 de Park Street.
Dica que fue quitau en 1960 bi heba un tramvía electrico que baixaba por Park Street entre Elizabeth y College Street.
Cantón d'Iholdi
O cantón d'Iholdi (en basco Iholdiko Kantonamendua; en francés canton d'Iholdy) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
Cazacos
Os cazacos (en cazaco қазақтар) habitan Cazaquistán y zonas mugants de Rusia, Uzbekistán, Mongolia, Xinjiang, y norte d'Afganistán. En 1989 bi heba uns 8.100.000 cazacos en l'antiga URSS, d'os que 6.700.000 viviban en Cazaquistán, on yeran o 40 % d'a población, en China bi n'ha d'alto u baixo un millón, os cazacos d'Afganistán son uns 3.000 refuchiatos d'a decada de 1920. En Mongolia se calcula que son unas decenas de mils. Charran una luenga turquica d'a branca quipchac y son musulmans sunnitas d'a escuela Hanafí. O modo de vida tradicional ye o pastoreyo nomada, encara practicato en China y Mongolia.
Etnonimo
Os cazacos siempre s'han autodenominato como Қазақтар (transliterable como qazaqtar), manimenos os rusos lis diciban kirguizes, y pa diferenciar-los d'os kirguizes verdaders, (a qui deciban kara kirguizes), tamién lis diciban a los cazacos kirguizes-kaisak.
En a epoca sovietica mes abanzata cuan a terminolochía yera mes establita o etnonimo fue trasliterato en ruso kazakh y no kazak como podeba esperar-se'n, pus asinas se feba millor distinción con os cosacos eslaus, con a mesma etimolochía.
Luenga
En l'antiga URSS s'escribiba en alfabeto arabe dica 1929, en alfabeto latino dica 1938 y dimpués con alfabeto cirilico. En China s'escribe en alfabeto latino dende a decada de 1950. Tienen una literatura escrita dende o sieglo XIX. A fins d'a decada de 1980 o 40 % d'os chóvens no sabeban charrar en cazaco.
Historia
Os cazacos fuoron islamizatos por a diaspora tartara de Siberia y Asia Central. En os sieglos XVIII y XIX as federacions cazacas cayoron baixo influencia rusa y o suyo territorio esdevinió part de l'Imperio Ruso. Dimpués d'a caita de l'Imperio Ruso bi habió un gubierno cazaco autonomo dica 1919. Os bolcheviques ocuporon cazaquistán y establioron a Republica Autonoma Socialista Sovietica de Kirguizistán, renombrata Republica Autonoma Socialista Sovietica Kazaca en 1925. En 1936 li dioron a categoría de Republica Socialista Sovietica. En o periodo sovietico y sociedat tradicional cazaca fue destruita. A prencipios d'a decada de 1930 morioron de fambre d'alto u baixo 1.500.000 cazacos por a colectivización y asentamiento forzato. En a decada de 1950 y prencipios d'a decada de 1960 plegó un fluxo masivo de rusos y tamién i habió una industrialización, a urbanización y a sedentarización forzosa. O paisache d'estepas cambeó por l'agricultura extensiva y as industrias. Cazaquistán declaró a suya independencia en 1991.
Pedro Sánchez Ciruelo
Pedro Sánchez Ciruelo (Daroca, Reino d'Aragón, actual provincia de Zaragoza, 1470 - Salamanca, Reino de Castiella, 1548), matematico y teologo aragonés d'o sieglo XVI. A "Sociedat Aragonesa de Profesors de Matematicas" tiene o suyo nombre en a suya honor.
Biografía
En 1482 estudio en a Universidat de Salamanca, do se licenció en artes y tenió por un d'os suyos mayestros a Rodrigo Basurto; d'astí marchó en 1492 ta París, do se doctoró en Teolochía y pasó quasi diez anyos, relacionando-se con atros espanyols como Gaspar Lax, Miguel Francés, Jacobo Ramírez y Alfonso Osorio.
Entre a suya estancia en a capital francesa impartió clases en a Sorbona y publicó un tractau d'aritmetica practica (Tractatus arithmeticae practice) en 1495. En dita obra, quantas veces reimpresa, estudea os enteros, as «fraccions fisicas» y as «fraccions sexachesimals», por as suyas aplicacions astronomicas, excluyindo-ne as qüestions d'aritmetica comercial; as suyas fuents pareixen haber estau l ' Arithmetica de Boecio, atros autors medievals y l ' Arte numerandi de Johannes de Sacrobosco, a qui sigue en buena parti d'a suya obra; tamién corrichió os tractaus Arithmetica speculativa y Geometria speculativa de Thomas Bradwardine. Tamién s'ocupó en editar a Sphera de Johannes de Sacrobosco, que incluye as catorce qüestions que Pierre d'Ailly heba composau sobre iste mesmo tema, asinas como comentarios d'o propio Ciruelo y un dialogo entre un «Darocensis», s'entiende que o propio Ciruelo, y un «Burgensis».
Tornau ta Espanya, en 1502 consiguió una cadiera de filosofía en o Colechio de Santo Antonio de Portaceli, en Sigüenza, do estió tres anyos entre os quals s'ordenó sacerdote. Dimpués ye muit posible que marchase ta la Universidat de Zaragoza. En 1509 o Cardenal Cisneros le trigó ta la futura Universidat d'Alcalá que pensaba fundar, a la quala s'incorporó ta amostrar teolochía tomista entre más de vente anyos, plegando a tener entre os suyos alumnos a Domingo de Soto. O suyo gran prestichio en o claustro d'Alcalá lo contrimuestra o feito que estase encargau de prenunciar a oración funebre, tanto en as exequias de Cisneros (1517) como de Nebrija (1522).
Ye muit posible que amostrase tamién matematicas: en 1516 publicó un curso completo d'ista disciplina, o Cursus quattuor mathematicarum artium liberalium, que sintetiza os treballos de Bradwardine y de qualques matematicos arabes servindo-se d'a estructura compositiva de quatre partes (o «quadrivium») d'as artes liberals: aritmetica, cheometría, perspectiva y mosica. En o capitulo d'as «feguras d'anglos salients» ye orichinal a indicación de que se pueden considerar os poligonos d'anglos salients ("estrelaus") como resultau d'unir os puntos de división d'una circumferenzia (ideya que podió adquirir y cheneralizar de Ramon Llull) y l'ampliación d'o teorema de Campano relativo a la suma d'os anglos d'o pentagono estrelau de primer orden a toz os poligonos y a toz os ordens
Compendió tamién a Perspectiva commtínis de John Peckham y estudió a visión fundando-se en Ibn al-Háytham (Alhacén), Al-Kindi y atros autors, con comentarios propios. Por lo que fa a la mosica, sigue os Elementa musicalia de Jacques Lefèvre d'Étaples.
Estió preceptor de Felipe I d'Aragón; anque os suyos escritos no revelan orichinalidat, descubren una portentosa erudición y aportacions de poco fuste; o suyo saber s'extendió a la mosica, a historia, a filosofía y as humanidatz en cheneral, de do vinió o dito cheneral popular de "saber más que Ciruelo". Tradució o Chenesi a lo latín y escribió contra a Cabala seguindo as ideas de Giovanni Pico della Mirandola, y contra l'Astrolochía y as supersticions chenerals en a suya muit famosa y reimpresa Reprobación de supersticiones y hechicerías (Alcalá de Henares, 1538).
Publicó amás escritos d'astrolochía,​ tres obras de lochica y diez Paradoxae quaestiones.
Mont Chulia
Mont Chulia (en castellano Monte Julia) ye un lugar d'a provincia de Uesca situau en a comarca de Cinca Baixa, en o municipio de Belver d'a Cinca.
Collado de Per Esteban
La suya población ye de 4 habitants (2007).
Cheografía
Ye situau entre Badenas y Perafita, entre la sierra d'Orich y cabezo Royo, en lo cabalto de la val de lo río Camaras, que encomienza a ubrir-se entre la Sierra de Cucalón y Penya Tajada, a 1.190 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar y a una distancia de 30 km de Calamocha, la capital de la suya provincia. Bi ha selvas d'avellaneras y cardoneras.
Historia
Perteneixió a la Sexma de Trassierra de la Comunidat de Daroca. Perteneixió a lo municipio de Perafita y dimpués pasó a depender de lo municipio de Loscos. Dimpués de despoblar-se lo vendioron y esdevinió un vedau de caza.
Toponimia
Cuan se cobran las primicias de 1279-1280 y en la manisfestación de lo Morabetín de 1373 s'escribe El collado de Per Estevan. En lo Fogache de 1495 s'escribe Collado. La chent de la zona lo clama huei El Colladico.
Buster Keaton
Buster Keaton (nombre artistico de Joseph Frank Keaton, naixito de Piqua (Kansas) o 4 d'octubre de 1895 y muerto en Los Angeles (California) l'1 de febrero de 1966, estió un destacato actor, guionista, director y productor cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1890 (en os inicios d'o cine) dica a suya muerte, encara que desembolicó a mayor parte d'a suya carrera cinematografica mientres o cine mudo, competindo en popularidat con Charles Chaplin y Harold Lloyd.
D'entre a suya muit ampla filmografía, se puet destacar cintas como The Navigator (1924, Buster Keaton y Donald Crisp), The General (1927, Clyde Bruckman y Buster Keaton), The Cameraman (1928, Edward Sedgwick y Buster Keaton), u Parlor, Bedroom and Bath (1931, Edward Sedgwick).
Alberuela de la Liena
Alberuela de la Liena ye un lugar aragonés d'o concello municipal de Abiego, situato en a provincia de Uesca y comarca de Semontano de Balbastro.
A suya población ye de 66 habitants (2018).
Toponimia
En o Libro del Reparo del General de 1489-1491 s'escribe Albaruela de Liana. Liena u Liana ye una palabra propia d'o lexico aragonés de materials cheolochicos.
Ieyasu Tokugawa
Ieyasu Tokugawa (徳川 家康, Tokugawa Ieyasu en idioma chaponés, con un sistema onomastico a on l'apellito s'escribe antis d'o nombre), naixito d'o castiello d'Okazaki (provincia de Mikawa, prefectura d'Aichi, Chapón) o 31 de chinero de 1543 y muerto l'1 de chunio de 1616, estió un samurai chaponés qui dimpués d'a suya victoria en a batalla de Sekigahara en 1600 s'apoderó d'o poder real y de facto en o Chapón, relegando a l'emperador, que conservaba o poder reyal, a una fegura sembolica y establindo en o país o dito shogunato, que se transmitió por vía hereditaria a los suyos descendients dica a dita Restauración Meichi en 1868.
Munia de Castiella
Munia de Castiella (en castellano Muniadona de Castilla u Mumadonna Sánchez, 995-13 de chulio de 1066 u 1067) estió reina consort de Pamplona y contesa consort d'Aragón por o suyo matrimonio con o rei Sancho Garcés III (1011-1035), a os que s'adhibioron os territorios de Ribagorza (1017-1035), y Castilla (1028-1035) ta o suyo fillo Ferrando, por os suyos dreitos dinasticos.
Eilao
Eilao (Illano en castellano) ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca de l'Eo-Navia y partiu chudicial de Valdés. A suya capital ye o lugar d'Eilao en a parroquia d'Eilao.
Munia de Castiella
Vida y dreitos dinasticos
thumb|O [[condau de Castiella en 1030 uníu a Navarra.]] Filla d'o conte de Castiella Sancho García y d'a suya muller Urraca Gómez, d'a familia condal Banu Gómez, Munia se casó con o rei Sancho Garcés III de Navarra, dito lo Mayor, arredol de l'anyo 1011.
En 1017, o conte de Ribagorza, Guillén Isarno fue asasinau mientres una expedición a la val d'Arán en la que aspiraban a la succesión d'o conte y d'os suyos territorios tanto Mayor García, filla d'o conte de Castiella García Fernández y d'Ava de Ribagorza y viuda de Remón III de Pallars Chusán, como o rei Sancho Garcés III, que reclamaba os dreitos dinasticos d'a suya muller Munia, nieta d'Ava de Ribagorza y biznieta de Remón II de Ribagorza. En 1017 as tropas navarras invadioron o condau y Sancho prenió os territorios de Guillermo Isarno.
Eilao
A suyya población ye de 444 habitants (2011) en una superficie de 102,70 km², con una densidat de población de 4,32 hab/km².
Luengas y parlas
En Eilao se charra gallego. A parla gallega d'Eilao y de cuasi toda a comarca de l'Eo-Navia recibe a denominación d'eonaviego y presenta caracters transicionals enta l'asturiano occidental.
Munia de Castiella
Vida y dreitos dinasticos
Atra vegada, en 1028, fuoron invocaus os suyos dreitos dinasticos. Dimpués de l'asasinato d'o conte García Sánchez de Castiella —feito por os d'a familia Vela en Leyón—, o rei Sancho lo Mayor tornó a prener o condau, por estar a suya muller Munia chirmana d'o difunto. Manimenos, o suyo fillo Ferrando Sánchez fue designado con o titol condal en 1029.
Descendencia
D'o suyo matrimonio con o rey Sancho naixioron os siguients fillos:
Eilao
Parroquias
O concello d'Eilao ye dividiu en 5 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con Bual, a lo sud con Samartín d'Ozcos y Pezós, a l'este con Bual, Villallón y Allande y a l'ueste con Vilanova d'Ozcos y Castropol.
Martes (chenero)
Martes ye un chenero de mamiferos carnivoros adintro d'a familia d'os mustelidos. As fuinas son mamiferos carnivoros emparentatos con os furons, as paniquesas y as nurias. Muitas d'as especies son arboricolas, estando buenas cazaderas d'esquiruelos, muixons y animals chicotez. As fuinas son os solos mamiferos defuera d'os felidos que tienen unglas retractils.
Estudios recients sobre lo suyo DNA amostroron que lo chenero Martes ye fuertement emparentato con os cheneros Eira y Gulo d'America d'o Norte. Tamién se'n ye puesto saber que as especies Martes pennanti y Martes americana, tradicionalment claseficatas como miembros de Martes, en verdat no i habrían d'estar claseficatas pus que habrían de constituir un altro chenero propio.
Nombre popular
En quasi tot l'aria aragonesofona d'Aragón se i reconoix as especies miembros d'iste chenero con o nombre popular de fuinas (u bella variant, como «foína» u «fuyina» ), sin d'excepcions. Pareix que o termín «marta», que en altras luengas romances s'emplega ta designar a especie Martes martes, en Aragón no i conoix tanto uso (anque tamién s'ha puesto documentar ) y se i gosa preferir o termino «fuina de papo amariello» u bella forma adchectivada similar cuan se i quiere fer referencia.
Meurthe y Mosela
Meurthe y Mosela (52) (en francés Meurthe-et-Moselle) ye un departamento francés situato en a rechión de Gran Este. Prene o suyo nombre a os ríos Meurthe y Mosela.
A capital d'o departament de Meurthe y Mosela se troba en a ciudat de Nancy, y en fan parte 4 districtos, 44 cantons y 594 comunas.
Los Tojos
Los Tojos ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca de Saja-Nansa.
A suya población ye de 442 habitants (2009) en una superficie de 89,5 km², con una densidat de población de 4,94 hab/km².
Cheografía
A localidat de Los Tojos se troba situada a 640 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Districto de Nerac
O districto de Nerac (en occitán arrondiment de Nerac, en francés arrondissement de Nérac) ye un districto d'o departamento francés de Cruesa y rechión de Nueva Aquitania.