cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Basilicata
Organización politico-administrativa
220px
A rechión ye partida en dos provincias:
Canon de Pachelbel
O Canon en re mayor de Pachelbel (o nombre completo ye "Canon y Chiga en Re Mayor ta tres vriolins y baixo contino", en alemán, Kanon und Gigue in D-Dur für drei Violinen und Basso Continuo) ye a obra mas conoixita d'o compositor barroco Johann Pachelbel.
Popularidat
Ye a pieza mas conoixita de Pachelbel y una d'as mas famosas d'a musica barroca. Escrita arredol d'o 1680, dende a suya composición se'n han feito una gran varietat de versions ta tot tipo d'instrumentos y agrupacions musicals. Ye fácil de poder ascuitar-lo fendo parti de replegas discograficas de musica clasica, chunto a obras como l'Aria d'a suite en re de Bach, u l'Adagio d'Albinoni.
Orichinalment o Canon iba seguito d'una Chiga escrita en a mesma tonalidat, pero por un regular s'interpreta nomás o canon. A suya popularidat se fundamenta en parti en a suya progresión d'acordes, una succesión harmonica que tamién trobamos en a musica popular.
Estructura
center|thumb|800px|Os primers 9 compases d'o Canon de Pachelbel. As colors se fan servir ta esferenciar as dentratas de cada voz. Ye un canon melodico a tres voces instrumentals y se fundamenta, tanto harmonicament como estructural, en un baixo de dos compases: 384px|center|Baixo d'o Canon de Pachelbel
Vezdemarbán
Vezdemarbán ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 563 habitants, en una superficie de 47,92 km² y una densidat de población de 11,75 hab/km².
Sarlabons
Sarlabons (en francés Sarlabous) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón d'a Val de l'Arròs y d'as Baïsas y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 58 habitants (1999) en una superficie de 3,39 km², con una densidat de población de 17,11 hab/km².
Cheografía
A comuna de Sarlabous ye situata a una altaria meya de 350 metros sobre o livel d'a mar, con altarias minima de 344 y maxima de 593 metros.
Guerra de Troya
A guerra de Troya estió un conflicto belico descrito en a literatura epica griega en o qe s'enfrentoron os exercitos aqueus (griegos d'o periodo micenico) contra a ciudat de Troya u Ilion y os suyos aliatos, ubicata en Asia la Chica. Seguntes Homero, se tractaría d'una expedición de castigo por parte d'os aqueus, que o suyo casus belli habría estau o rapto (u fuyita) d'Helena d'Esparta por o prencipe Paris de Troya. Seguntes ciertos indicios provenients d'a interpretación de textos hititas a guerra de Troya podió corresponder a un conflicto belico real u a la suma de diversos episodios belicos arredol d'a Mar Echea que fuoron replegatos en un solo ciclo literario.
Se suposa que beluns d'os pueblos embrecaus en a guerra de Troya feban part d'os belicosos Pueblos d'a Mar que luitoron contra os hititas y echipcios.
Palazuelos de la Sierra
Palazuelos de la Sierra ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Alfoz de Burgos y partiu chudicial de Burgos.
A suya población ye de 72 habitants (2007) en una superficie de 15,74 km², con una densidat de población de 4,58 hab/km².
Cheografía
A localidat de Palazuelos de la Sierra ye situada a 1.115 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 30 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'as suyas provincia y comarca y d'o suyo partiu chudicial.
Valzer
Valzer (títol en italiano) ye una cinta italiana de l'anyo 2007 de cine de drama dirichita por Salvatore Maira, enguerada en el 64° Festival Internacional de Cine de Venecia. En o suyo reparto incluye a destacatos actors como Benedicta Boccoli y Maurizio Micheli.
Punta Cuculo
A punta Cuculo ye un mont de 1.549 metros d'altaria que se situa en a triple muga entre os municipios de Santa Cruz d'as Serors, Santa Cilia y Bailo, en a Chacetania.
Se troba en a sierra de Sant Chuan d'a Penya, en a depresión meya intrapirenenca.
Corbeil-Essonnes
Corbeil-Essonnes ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Évry, o cantón de Corbeil-Essonnes y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 41666 habitants, en una superficie de 11,01 km².
Tour de Francia
O Tour de Francia (en francés Tour de France, literalment en aragonés Vuelta a Francia) ye una cursa ciclista por etapas disputada en Francia y atros países d'arredol mientres tres semanas en o mes de chulio. Ye parte de l'UCI WorldTour y ye considerada como una d'as tres grans cursas ciclistas chunto a o Giro d'Italia y a Vuelta a Espanya.
Marcas
thumb|200px|Maillot amariello d'o Tour
700px|centre|thumb|Ciclistas mientres una etapa en os Campos Elíseos de [[París.]]
Maillots
Dende l'1 de chinero de 2009, dimpués d'un alcuerdo internacional que encluye dica l'inte a todas as cursas ciclistas UCI ProTour, cursas organizadas por RCS Sport (Giro d'Italia...), cusas organizadas por Amaury Sport Organisation (Tour de Francia...) y cursas organizadas por Unipublic (Vuelta a Espanya...), s'alcordó que excepto lo Maillot d'a Cheneral Individual, a resta de maillot serían d'a mesma color. Asinas dende l'anyo 2009 os maillot d'o Tour de Francia quedan asinas:
Aragón en o Tour
120px|thumb|Tour de Francia 1991 Encara que ye prou habitual que o Tour pase amán d'as mugas aragonesas en as suyas etapas pirenencas no estió dica 1991 cuan por primera vegada una etapa d'a cursa gala remató y un atra prencipió en territorio aragonés. A etapa 12 d'a edición d'o Tour de Francia 1991, o día 18 de chulio, prencipió en a localidat biarnesa de Pau y remató con victoria d'o francés Charly Mottet en a ciudat de Chaca dimpués de recorrer 192 km. A etapa siguient, o 19 de chulio, prencipió en Chaca y remató con victoria d'o italiano Claudio Chiappucci en a estación d'esquí de Val-Loron, en a comuna de Genos, dimpués de 232 km. En ista etapa Miguel Indurain se vistió por primera vegada d'amariello, pa dimpués ganar o suyo primer Tour de Francia.
O primer aragonés, y espanyol, en participar en o Tour de Francia estió José María Javierre que heba pasau desapercibiu per toz dica que en 2004 a revista ciclista Coups de pédales descubrió que en 1909 participó per primera vegada con o suyo nombre afrancesau como Joseph Habierre cuan no teneba encara la nacionalidat francesa tot y vivir en Francia dende os cuatro anyos d'edat.
9 d'aviento
Atros países
right|thumb|250px|L'actor estausunidense [[Beau Bridges, naixito o 9 d'aviento de 1941.]]
Dragón d'Ambel
A falordia d'o dragón d'Ambel ye una lienda que tien puesto en Ambel (Campo de Borcha, Aragón).
Washington (estau)
Washington (prenunciau en anglés) ye uno d'os 50 estaus d'Estaus Unius, situau a o norueste d'o país. A suya capital ye a ciudat d'Olympia, encara que a ciudat con mayor numero d'habitants d'o estau ye Seattle. Atras ciudaz importants son Everett, Spokane, Tacoma u Vancouver.
A suya población ye de 6.468.424 habitants (estimación de 2007), en una superficie de 184.827 km² con una densidat de población de 35,00 hab/km².
O estau de Washington recibe o suyo nombre en honor de George Washington, que ye dito O pai d'a Patria en os Estaus Unius, mesmo que Washington, DC. Almenistrativament, se divide en 39 condatos.
Cheografía
L'estau de Washington muga a l'ueste con l'Oceano Pacifico; a lo norte con a provincia canadiense de Columbia Britanica; a l'este con Idaho; y a lo sud con Oregón.
Historia
Washington estió o 41º estau en dentrar en os Estaus Unius, l'11 de noviembre de 1889.
Opmeer
Opmeer ye un municipio neerlandés situato en a provincia d'Holanda Septentrional.
A suya población ye d'11.382 habitants (2010) en una superficie de 41,98 km², con una densidat de población de 273 hab/km².
Esquena
thumb|right|250px|Ilustración d'una esquena humana d'[[Anatomia de Gray.]] A esquena u espalda ye a parti posterior d'o cuerpo humán que va dende a base d'o cuello y huembros a o cul. S'oposa a o peito y a suya altaria viene data por a columna vertebral u espinal dorsal. A suya amplaria va en función d'a caixa toracica y os huembros. A suya importancia fisiolochica ye evident, pero amás ha desembolicato una relevancia social y artistica plateras, por a suya aparición en pinturas y atras obras d'arte.
Caballo de Troya
230px|thumb|Reproducción d'o Caballo de Troya O caballo de Troya ye un elemento que amaneixe en a Guerra de Troya ya en zaguerías. Ye mencionau en a Odisea d'Homero (ueiteno canto) y en atras fuents, como a Eneida de Virchilio (libro II). D'alcuerdo con a comparanza con bellas representacions asirias podría estar un elemento que se feba servir pa asaltar una ciudat murada por part d'un exercito asitiador.
Esquena
Estructura osia d'a esquena
thumb|Visión posterior d'o tórax y a cintura escapular. A parti central d'a esquena ye a columna vertebral, mas que mas a parti que va dende a parti superior d'as vertebras toracicas a l'interior d'as vertebras lumbars que contienen o miollo espinal y que por un regular tien una curvatura que da forma a la parti posterior.
Caballo de Troya
Poemas an amaneixe o caballo
Iste episodio no ye narrau en a Ilíada; se charra d'ell en a Odisea, en a que Homero recenta as aventuras d'o heroi griego Odiseu en a suya tornada a la suya patria, Itaca. Tamién ye nombrau por Virchilio en a Eneida.
Esquena
Estructura osia d'a esquena
O costiellar s'estendilla dende a espina dorsal dica a parti superior d'a esquena (con a parti superior correspondindo-se con a vertebra T1), mas d'a metat d'a esquena deixa un aria sin de protección entre l'interior d'as costiellas y as ancas. L'amplaria d'a parti posterior d'a esquena ye definita por os omoplatos, os uesos amplos y plans d'os huembros.
Caballo de Troya
Poemas an amaneixe o caballo
Amás en dos poemas perdius d'a epoca arcaica, a Chicota Ilíada y os Iliupersis, se narraba a creyación d'o caballo de madera y o suyo posterior uso ta enganyar a os troyanos y la presa d'a ciudat por parte de l'exercito griego.
Esquena
Musclos d'a esquena
A espina dorsal ye rodiata por diversos grupos de musclos ditos musclos intertrasversos ta facilitar o movimiento entre as vertebras individuals y o multidifus spinae ta facilitar o movimiento de tota a columna vertebral.
Atros musclos d'a esquena son relacionatos con o movimiento d'os huembros y o cuello. O musclo trapecio, dito asinas por a suya forma trapezoidal pasa a traviés d'o cuello, os dos huembros y a vertebra toracica T12. O luengo latissimus dorsi forma un trianglo con o huembro y a cadera. A significativa masa de musclos d'a esquena puet desembolicar-se con exercicios ta a esquena.
Función d'a esquena
A complexa anatomia d'a esquena ye pensata ta dar soporte tanto a o tozuelo como a o tronco d'o cuerpo, reforzar o tronco, asinas como dar flexibilidat y movimiento. A parti superior d'a esquena contiene o soporte estructural, con as costiellas firmement unitas a cada ran d'a espina dorsal toracica permitindo un movimento muit limitato. A parti inferior d'a esquena ye la que permite o movimento y a flexibilitat en totas as direccions.
Dolor d'esquena
A esquena contiene niervols, musclos, uesos, ligamentos y tendons interconnectatos, toz os cuals pueden estar una fuent de dolor. O mal d'esquena ye un d'os mas frecuents tipos de dolor en adultos. A causa mas comuna d'o mal d'esquena ye a tensión d'os musclos. Os musclos d'a esquena pueden por un regular curar-sen solos en bel par de semanas, pero a dolor puet estar intensa y agotadora.
Atras fuents comuns de dolors d'esquena pueden estar problemas de disco, tals como a malautía dechenerativa de disco u a hernia de disco lumbar, diversos tipos de fracturas tals como a espondilolisis y l'artritis.
Organos d'a esquena
Os polmons se troban entre as costiellas y s'estendillan dica a esquena. Os rinyons se situgan baixo os musclos de l'aria final d'as costiellas, vagament connectatos con o peritoneu. Un trucazo en a part baixa d'a esquena puet fer mal a os rinyons d'a persona trucata.
L'exterior d'a esquena
A piel d'a esquena humana ye mas gorda y tien menos terminacions niervosas que cualsiquier atra parti d'o torso. Fueras de bellas excepcions tiende a estar menos peluda que o peito en os hombres.
Importancia en a societat
thumb|right|175px|Pintura d'una esquena femenina, d'[[Edgar Degas.]] A curvatura d'a esquena femenina ye un tema frecuent en pinturas, ya que a sensibilitat d'a mayoría d'as culturas permite amostrar ista parti d'o cuerpo espullata, sucherindo con ixo a desnudez d'o toro sin d'amostrar-la de tot. De feito, l'amostrar a esquena espullata ha estato una practica habitual mientres sieglos. Seguntes ciertas antigas creyencias a esquena ye una zona con cierta enerchía almadacenata dita kundalin, una parola en sanscrito que significa "bobina".
Debito a la suya grandaria y a la relativa ausencia de pelo a esquena presenta una zona ideal ta a realización de tatuaches en a renera. De feito, bellas personas tienen tatuaches que cubren a totalidat d'a esquena. Bel atros os tienen en zonas mas significativas como o huembro u a parti superior d'a esquena.
1561
Atros países
right|thumb|250px|O escritor, poeta y dramaturgo andaluz [[Luis de Góngora y Argote, naixito l'11 de chulio de 1561.]]
Vidayanes
Vidayanes ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 93 habitants, en una superficie de 12,41 km² y una densidat de población de 7,49 hab/km².
Ángel Petisme
Ángel Muñoz Petisme, naixito de Calatayú o 17 de chinero de 1961, ye un poeta, escritor, compositor y cantaire aragonés.
Biografía
Naixito de Calatayú o 17 de chinero de 1961, teneba ueit anyos quan a suya familia s'en fue ta Zaragoza. Astí, fació os estudios de Filolochía Hispanica en a Universidat de Zaragoza. Tamién empecipió a publicar os suyos primers poemas. Creyó a revista Narra (Recenta, en aragonés) y o grupo Jóvenes Poetas Aragoneses (Chóvens Poetas Aragoneses, en aragonés). En 1983 enguera musicalment en a plaza de toros de Zaragoza con chent d'a "movida" madrilenya. Tamién en iste anyo s'en va ta Madrit ta estudiar Filolochía Italiana, amás de solfeyo y canto en o Taller de Músicos de Madrit. Ye allora quan empecipia a desembolicar-ie una gran actividat, como cantautor u como activista esfendendo quantas causas (estió obchector de conciencia, y indultato dimpués por o rei), y mesmo con una poesía embrecada y que, con nuevos conceptos, esviella a lirica cheneral. Asinas, en 1984 publica o suyo primer libro de poemas, Cosmética y terror, con una sobrebuena acullida por parti d'a critica, dica en decir que iste libro sería muga en a lirica espanyola, fendo-ie un antis y un dimpués. En 1986, Luis Antonio de Villena incluye a Petisme en a Antolochía Postnovísimos. En 1987 creya "Los Sin Techo" (Os sin teito), un grupo electrico prou salvache, y en 1990 l'asociación "Madrid, Calle de la Cultura" (Madrit, Carrera d'a Cultura) t'a esfensa d'os artesans, d'a musica en vivo y contra a trancadura de bars d'o concellero Matanzo. Macroconcierto en o Palacio d'os Esportes y un single, Toque de queda en Madrid. Publica o suyo primer disco estando solenco, "La habitación salvaje" (A cambra salvache) y, decamín, un nuevo libro de poemas en Prensas Universitarias, "Habitación Salvaje". En 1992 graba "Turistas en el Paraíso" (Toristas en o Paradiso) con Antón Reixa (d'Os Resentidos) fendo rap y Enrique de Melchor en a guitarra flamenca. En 1993, chunto a Paco Ibáñez, Labordeta u Javier Krahe, entre atros, canta en o "Concierto en favor de los Inmigrantes Latinoamericanos" (Concierto en favor d'os Inmigrants Latinoamericans) en o Teatro Prencipal de Zaragoza. En 1995 fa una chira por teatros con Luis Eduardo Aute y apareixe en l'Antología de Poesía Aragonesa Contemporánea (Antolochía de Poesía Aragonesa Contemporania).
En zaguerías de 1997, Petisme publica Cierzo, fendo en 1998 a chira d'iste disco. Tamién iste anyo graba una canción, "El juego que me perdió" (O chuego que me perdió), t'o disco homenache a Jackson Browne "Cántame mis canciones" (Canta-me as mías cancions), estando-ne una versión en castellano de "Call it a loan" (Clama-lo un amprén), de Browne. Ista canción, producita por Gonzalo Lasheras, s'en graba entre Madrit y Los Angeles, y participa-ie a cantaire Jennifer Warnes, conoixita por cancions como "Up where we belong" (O puesto a on que perteneixemos), d'o film "An Officer and a Gentleman" (Oficial y Caballer), con Joe Cocker, u "(I've Had) The Time of My Life" ((He tenito) Tiempo ta Vivir), d'o film "Dirty Dancing" (Dance Bafuroso), con Bill Medley, y que tamién en treballó con Leonard Cohen u o mesmo Jackson Browne. Dimpués enfila Petisme a suya vista ta un viello prochecto muito deseyato: dedicar un disco a o director cinematografico Luis Buñuel. Asinas, publica en febrero de 2000 o disco-libro "Buñuel del desierto", ta continar con a "Gira de los Buñuelitos", siguindo os trangos de Buñuel cara t'as ciudaz an que i vivió. Empecipia ista chira en Calanda (Teruel) o 22 de febrero d'ixe mesmo anyo, cantando a suya canción "Los sueños se revelan" debant d'a viuda de John Lennon, Yoko Ono, o prencipe d'Asturias, Felipe de Borbón u a presidenta de l'"Academia del Cine de España" (Academia d'o Cine d'Espanya), Aitana Sánchez-Gijón, en os actos d'o centenario d'a naixencia de Luis Buñuel, an que tamién s'inauguró-ie o CBC u Centro Buñuel de Calanda. Seguntes Petisme, os actos bi estioron surrealistas por excelencia.
Dimpués de Calanda, Petisme contina a "Gira de los Buñuelitos" por Zaragoza, Madrit, París, y ciudaz de Francia, Alemanya u os Países Baixos, amás de belunas d'o estato espanyol, encara que a chira no pasa ni por Nueva York, ni por Los Angeles ni por Mexico D.F., an que i son as cenisas de Buñuel. En chunio de 2000 edita o libro de poemas "Buenos días, colesterol" (Buen día, colesterol), libro que será premiato dimpués.
En chinero de 2003 da o suyo refirme t'a "Plataforma de Mujeres Artistas" (Plataforma de Mullers Artistas) contra a violencia de chenero y s'esplaza t'os campamentos d'a chent sahraui acullita en Tinduf. En febrero, un mes antis d'a invasión, ye en Irak decindo no t'a guerra, dando-ie o suyo refirme t'a población civil y fendo un concierto por a paz en Bagdad. Fruito de tota ista experiencia será o suyo libro "El cielo de Bagdad" (O cielo de Bagdad), editato en 2004 por Xordica. Os beneficios d'iste libro son t'os hespitals y a población de Faluya, salvachement enrestita por l'exercito d'os Estaus Unius. En setiembre enguera o prochecto musical "Sacco y Vanzetti".
En febrero y marzo d'o 2004 viacha t'a Palestina ta condenar a construcción d'o "Muro d'a Vergüenya" por parti d'Israel. I participa en bells conciertos. En zaguerías d'o 2008 reculle o "VII Premio Internacional Claudio Rodríguez" de poesía por o suyo libro "Cinta transportadora" (Cinta portiadora). En 2009 graba "Río Ebrio", esleito por a revista Efeeme un d'os 20 millors treballos de l'anyo. En noviembre de 2010 publica o disco "Under wood songs (canciones inéditas 1987-1989)/El océano de las Escrituras" (Cancions baixo as tablas -scenario- (cancions ineditas 1987-1989)/L'ocián d'as Escrituras).
En mayo de 2011 edita "Poemails (nuestra venganza de ser felices)" (Poemails (a nuestra venganza d'estar goyosos)).
Autarriba (Gers)
Autarriba (Autarriba en occitán, Auterive en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón d'Aush-3.
Linum usitatissimum
O lino (Linum usitatissimum (Linnaeus, 1753) ) ye una planta d'a orden d'os Malpighiales y familia Linaceae que ye orichinaria d'a rechión d'os ríos Nilo, Eufrates y Tigris. Introduciu pa lo suyo cautivo en a resta d'o mundo dende tiempos remotos.
O suyo tallo se fa servir pa confeccionar teixius y a suya simient, clamada linosa, se fa servir pa extrayer farina y aceite.
thumb|200px|left|A [[linosa ye a simient d'o lino.]]
thumb|200px|left|Un [[moquero feito de lino.]]
Honduras
A Republica d'Honduras (en castellano Republica d'Honduras, literalment en aragonés "fonduras", "tierras fondas") ye un país localizato en America Central. Muga a o norte con a Mar Caribe y as Islas d'a Bayía, a l'este con o Mar Caribe, a l'ueste con Guatemala y a o sud con o Golfo de Fonseca, El Salvador y Nicaragua. A suya capital ye Tegucigalpa.
Confolent
Confolent (en francés Confolens) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Charanta, en a rechión de Nueva Aquitania.
Vierzon
Vierzon ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Char, en a rechión de Centro-Val de Loira.
Ermita de Sant Cristofo de Penyaflor
A ermita de Sant Cristofo de Penyaflor ye una ermita situada amán d'o barrio rural de Penyaflor, en o municipio de Zaragoza, provincia de Zaragoza.
Adedicada a Sant Cristofo, se construyió en o sieglo XX. Se i fa una romería toz os anyos o 10 de chulio en honor a o suyo santo patrón.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico situau chunto a la ermita con una altaria de 309 metros dende o livel d'a mar.
Wisconsin
Wisconsin (prenunciau en anglés) ye uno d'os 50 estaus d'Estaus Unius, situau a o norte d'o país. A suya capital ye en a ciudat de Madison. A suya población ye de 5.601.640 habitants (estimación de 2007), en una superficie de 169.790 km² con una densidat de población de 32,99 hab/km².
Cheografía
L'estau de Wisconsin muga a o sud con Illinois; a l'ueste con Iowa y Minnesota; a o norte con o lago Superior y Michigan; y a l'este con o lago Michigan.
Historia
Wisconsin estió o 30º estau en dentrar en os Estaus Unius, o 29 de mayo de 1848.
Ginger Rogers
Ginger Rogers (nombre artistico de Virginia Katherine McMath), naixita d'Independence (Missouri) o 16 de chulio de 1911 y muerta en Rancho Mirage (California) o 25 d'abril de 1995, estió una actriz estausunidense, destacando as suyas cintas intepretatas chunto a Fred Astaire.
Premios
L'actriz Ginger Rogers recibió en 1940 un premio Oscar a la Millor Actriz por a suya interpretación en a cinta Kitty Foyle, dirichita por Sam Wood.
Ermita de Santa Quiteria de Santolaria de Galligo
A ermita de Santa Quiteria de Santolaria de Galligo ye una ermita situada amán d'a localidat de Santolaria de Galligo, en a Plana de Uesca, provincia de Zaragoza, sobre o cerro de Santa Quiteria (712 m).
Leyenda aragonesa d'o Santo Gredal
thumb|370px|Replica d'o Santo Gredal en o monesterio de [[Sant Chuan d'a Penya.]]
Ermita de Santa Quiteria de Santolaria de Galligo
Adedicada a Santa Quiteria, se troba en una pista que sale d'o kilometro 7 d'a carretera que une os lugars d'Ayerbe y Santolaria de Galligo. Iste camín sale a la izquierda d'a carretera y ye marcau como rota de BTT. A o largo de toda ella bi ha a-saber-las cabanyeras que fan que se contine andando por a pista prencipal. Dita pista leva enta un pinar y más entabant bi ha un collau sin d'árbols. En iste punto bi ha un forcallo en o camín, estando a pista que s'endreza enta la izquierda la que leva ta la ermita.
Fue construyida l'1 de chinero de 1981, tiene una altaria de 4,5 metros de alto y poseye un campanal en l'alto de ella.
Leyenda aragonesa d'o Santo Gredal
As leyendas aragonesas sobre o Santo Gredal dicen que o vaso sagrato estió en bellas localidaz aragonesas.
Ermita de Santa Quiteria de Santolaria de Galligo
Celebracions
En ista ermita se celebra a romería de Santolaria de Galligo en a Pasqua de Pentecosta en honor a Sant Antón, patrón d'a Sierra Estronad o 17 de chinero. Consiste en reyalizar una gambada desde Santolaria dica la ermita d'alto u baixo 3 kilometros. A marcha remata con o tanyiu d'as campanas en plegar ta la ermita y dimpués una chenta. A birolla la trayen os participants d'a cursa y se fa en as mesas y cadieras que se troban chunto a ella. En rematar a chenta se reculle tot y se torna a o lugar en auto. Una d'as tradicions d'istas romerías ye cantar o gozo a Santa Quiteria.
Leyenda aragonesa d'o Santo Gredal
Bellas leyendas son simplas y tienen un orichen onomastico, como a presencia d'o Gredal en Casa Custodio, d'o lugar de Griebal. Un mesmo orichen en homofonías posibles puet tener l'asociación de Sant Lorient muerto en a gradiella con o "Santo Gredal" u "Santo Gradal".
Ermita de Santa Quiteria de Santolaria de Galligo
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico situau chunto a la ermita con una altaria de 712 metros dende o livel d'a mar.
Leyenda aragonesa d'o Santo Gredal
Seguntes a leyenda principal u mes conoixita y larga o Santo Gredal yera en Roma y o papa Sixto II li'n confitó a Sant Lorient cuan as persecucions de Valerián contra os cristianos. Sant Lorient lo se levó ta Uesca. En Uesca yera cosirato en a ilesia de Sant Per o Viello dica que cuan a invasión musulmana o bispe de Uesca Acisclo fuyió ta o norte con o Santo Gredal. O Santo Gredal fue cosirato por os cristianos locals en una espelunga de Yebra de Basa, dimpués pasó por Sant Per de Ciresa, Sant Hadrián de Sasau, Sant Per d'a Seu Reyal de Bailo y a Seu de Chaca.
Os pelegrins iban ta Sant Chaime de Compostela por o camín de Chaca; pa atrayer a os pelegrins t'o monesterio de Sant Chuan d'a Penya decidioron lebar-ie a reliquia, y bi estió dica 1399.
En 1399, lo rei Martín I d'Aragón se levó lo copón sagrato t'o palacio de l'Alchafaría de Zaragoza, an que bi estió mas de vinte anyadas, dimpués d'una breu estada en Barcelona, acompanyando a lo rey, se tresladó ta la Seu de Valencia cuan Alifonso V lo Magnanimo lis ne cedió a las autoridaz valencianas como guarancia a truca de financiación en a guerra de Nápols.
Zapopan
Zapopan ye una ciudat y un d'os 125 municipios que conforman lo estau de Jalisco, Mexico.
Lo municipio tién una población d'1,47 millons d'habitants estando lo seteno mas poblau de Mexico (Censo 2020)
Historia
Estió parte d'a provincia de Nueva Galicia, en o Reino de Nueva Galicia dende a suya fundación dica 1786 y d'a Intendencia de Guadalachara dende 1786 dica 1821.
John James Audubon
John James Audubon naixito de Les Cayes (Haití) o 26 d'abril de 1785 y muerto en Nueva York, Nueva York (Estaus Unius) o 27 de chinero de 1851, estió un destacato ornitologo, naturalista y pintor francés nacionalizau estadounitense
Uebra
thumb|right|200px|Paisache de uebras y corroldes d'arbolau. Una uebra (pronunciau con protesi velar /'gwebra/, como "güebra" ; d'o latín <OPERA; «obra» u «zona de treballo») ye una parcela de campo que ye labrada, sembrada u mesa en cultura en cheneral. De regular s'emplega a parabla por contraposición a unatra u atras superficies que sía de prau, d'erial en descanso, u mesmo de vechetación silvestre.
Videmala
Videmala ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón y a comarca d'Aliste. A suya población ye de 165 habitants, en una superficie de 25,82 km² y una densidat de población de 6,39 hab/km².
Santa Magdalena (Miedes d'Aragón)
Santa Magdalena ye un mont de 932 metros d'altaria situau en o municipio de Miedes d'Aragón, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima que se troba en o puesto a on d'antis mas bi heba una ermita adedicada a Santa María Madalena.
Haixís
right|thumb|250px|Haixís de baixa calidat O haixís (de l'arabe حشيش hashish, "hierba") ye una droga psicotropica derivata d'o cannabis que se fabrica quitando d'as flors d'o cannabis os tricomas que la cubren. O haixís gosa recibir diferents nombres seguntes a suya calidat: "chicolate", "polen", "piedra" (alta calitat), "costo" (baixa calitat).
D'aspecto solido, se fa maleable en fer-lo escalfar. Ye de color marrón con reflexos verdosos, negros, verdosos y doratos. Se gosa fumar en pipa, mezclato con tabaco u chitos de cannabis. O haixís no produce un efecto distinto a o d'a mariguana, sino mas potent y potencialment perchudicioso ta os polmons debito a o feito de que en Europa por un regular se mezcla con tabaco, lo que fa que bi haiga una mayor presencia de gudrón en fer combustión.
Mas que mas ye producito en a rechión d'o Rif (Marruecos) y en Afganistán. No bi ha constancia de que produzca dependencia fisica, encara que s'ha descrito bel sindrome d'abstinencia en usuarios cronicos cuan interrumpen o suyo consumo, caracterizato por: ansiedat, irritabilidat, perduga d'apetito, tembletas y insomnio. A suya dependencia ye prencipalment psicolochica.
Omán
O Soldanato d'Omán ye un país localizato a lo sudueste d'Asia, en a costa sudeste d'a peninsula Arabica. Muga con os Emiratos Arabes Unitos a lo norueste, con Arabia Saudita a l'este y con Yemen a lo sudueste. A costa ye formada por o mar Arabico a lo sud y este, y por o golfo de Omán a lo nord-este. Poseye tamién dos enclaus, a península de Musandam, a lo norte d'os Emiratos Arabes Unitos y Madha a l'este d'ixe mesmo país.
Corbreuse
Corbreuse ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Étampes, o cantón de Dourdan y a rechión d'a Isla de Francia.
El Berrueco
El Berrueco ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 216 habitants (2021) en una superficie de 28,80 km².
Corbreuse
A suya población ye de 1689 habitants, en una superficie de 15,79 km².
Coturnix
Coturnix (Bonnaterre, 1791) ye un chenero que contiene 9 especies d'aus galliformes de tamanyo chicorrón, conoixidas en aragonés como cotornices, codornices u guallas.
Teresa Ladrero Parral
Teresa Ladrero Parral (Exeya d'os Caballers (Zaragoza), 24 d'agosto de 1978) ye una politica que estió concellera d'Economía, Ficienda y Patrimonio y tamién heba estau concellera de Choventut y d'o Centro Monecipal de Formación y Emplego de Exeya a on actualment ocupa o carga de alcaldesa dende lo 15 de chulio de 2014.
Coturnix
As especies miembros de o chenero Coturnix habitan en o Viello Mundo y Oceanía, incluindo-se Australia y Nueva Zelanda.
Teresa Ladrero Parral
Estudios
En Exeya, estudió en lo Colechio Mamés Esperabé y en l'Instituto Reyes Católicos. Licenciada en Ciencias Politicas y de l'Administración por a Universidat de Burgos. Diplomada en Chestión y Administración Publica por a Universidat de Zaragoza. Máster superior en Prevención de Risques Laborals. Postgrau en Chestión de Desenvolique Rural.
Leyenda d'a fundación d'o Monesterio de Sant Chuan d'a Penya
A leyenda ye: ''Un chóven noble de nombre Voto, yera de cazata por istos paraches cuan veyió un ciervo. O cazataire corrió dezaga d'a suya presa, pero ista fuyiba y cuan plegó a lo mont Pano, Voto s'espenyó por o xerbicadero. Miraglosament pervivió a la caita. Dende o fundo d'o barranco, veyió una chicota espelunga en a cuala trobó una ermita adedicata a Sant Chuan Baptista y, en l'interior, trobó lo calavre d'un ermitanyo clamado Chuan d'Atarés. Alticamato por o trobo, fue ta Zaragoza, vendió todas as suyas posesions y chunto con su chirmano Félix fuoron a vivir a ixa espelunga''.
Coturnix
Descripción
Anque por a especie mas freqüent en Aragón, Coturnix coturnix, se gosa tener a imáchen de que as cotornices tienen una coloración creptica, marrón con piquetas negras, en realidat i ha especies en atras latitutz que arriban a tener colors muit vitariscas y vistosas.
Hábitat
En Europa, as cotornices son especies propias d'espacios ubiertos, y refusan internar-se en a selva u en os matullars, a on que podrían trobar-ie obstaclos ta enchegar-se a volar si les calese. S'estiman mas os praus y as uebras, a on que i troban simients y insectos que constituyen a suya dieta, y puestos en os que a hierba altera oculte os suyos niedos de a vista d'os depredadors.
Especies
As 9 especies descritas de Coturnix son:
Zoonimia
O lexicografo y naturalista Rafel Vidaller documenta a parola «cotorniz», en o suyo libro O Libro de As Matas y Os Animals, en as localidaz de a Espunya, Boltanya y Chistén, todas tres en Sobrarbe. A forma codorniz a documenta en as Corz en a Fueva, y en Tramacastiella de Tena en a val de Tena.
O nombre de gualla (y bellas variants, como «guanlla» y «guatlla» ) se documentan en l'aria enterament oriental, mas que mas en nuclios de Ribagorza. Asinas, Vidaller la recopila en Esdolomada, Benás, Erisué, Chía, Llire, en Saúnc, en Torres, en Castanesa y en Graus. O doctor Francisco Salamero, lexicografo aficcionau de Ribagorza baixa, tamién documenta gualla en a val d'o Sarrón, en a zona lingüisticament peculiar de Torres y Chuseu. Presenta formas pareixidas en catalán (guatlla), y en francés (caille), y ye una parola d'orichen francico.
Tajan
Tajan ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón d'a Val de Varossa y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 145 habitants (1999) en una superficie de 4,93 km², con una densidat de población de 29,41 hab/km².
Fredric March
Fredric March (nombre artistico d'Ernest Frederick McIntyre Bickel) estió un actor estausunidense, naixito o 31 d'agosto de 1897 en Racine (Wisconsin) y muerto o 14 d'abril de 1975 en Los Angeles (California). Activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1920 dica meyaus d'os anyos 1970, nomás que dos anyadas antis d'a suya muerte.
Entre a suya filmografía, se puet mencionar a suyas actuacions en cintas como The Royal Family of Broadway (1930, George Cukor y Cyril Gardner), Dr. Jekyll and Mr. Hyde (1931, Rouben Mamoulian), Design for Living (1933, Ernst Lubitsch), Les Misérables (1935, Richard Boleslawski), Anna Karenina (1935, Clarence Brown), A Star Is Born (1937, William A. Wellman), I Married a Witch (1942, René Clair) u The Best Years of Our Lives (1946, William Wyler).
Premios
Fredric March recibió dos premios Oscar a o Millor Actor: en 1932 por o suyo papel en a cinta Dr. Jekyll and Mr. Hyde, de Rouben Mamoulian (en un premio compartito con l'actor Wallace Beery); y en 1947 por a suya actuación en The Best Years of Our Lives, de William Wyler.
Fue nominato a l'Oscar a o Millor Actor en 1931 (por The Royal Family of Broadway, de George Cukor y Cyril Gardner); 1937, por A Star Is Born, de William A. Wellman; y 1951, por Death of a Salesman, de László Benedek.
Tamién recibió en 1951 a Copa Volpi a o Millor Actor d'o Festival Internacional de Cine de Venecia por a suya interpretación en a cinta Death of a Salesman, de László Benedek, a mas d'un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico en a misma anyada.
En 1960 recibió un Onso de Plata a o Millor Actor d'o Festival Internacional de Cine de Berlín por Inherit the Wind.
Tamién en 1960, se li adhibió una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situada en o 1620 de Vine Street d'a ciudat de Los Angeles.
En o Teatro, recibió un Premio Tony a o Millor Actor Teatral en 1957 por Long Day's Journey into Night.
Molinos
Molinos puet estar:
Saint-Amand-Montrond
Saint-Amand-Montrond ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Char, en a rechión de Centro-Val de Loira.
Walia
Walia estió un sobirán de los visigodos que reinó dende l'anyo 415 dica l'anyo 418.
En l'anyo 416 Walia firmó un tractau con los romanos, acceptando entrar a lo servicio de l'emperador Honorio y acomandando-li de sozmeter en nombre de Roma a los sueus, vandalos y alanos que heban invadito la Peninsula Iberica en l'anyo 409. A cambio d'este servicio los romanos se comprometeban a avituallar anyalment las tropas visigodas mientres durase la campanya. Tamién en virtut d'este tractau los visigodos tornoron a los romanos a Gala Placidia
Mencions en fuents aragonesas
Walia ye mencionau en la "Cronica de los Conquiridors":
Tamién lo mencionan en la traducción aragonesa d'"Historia contra los paganos" a la fin de lo libro:
Aung San Suu Kyi
Aung San Suu Kyi, naixita de Rangún (Birmania) o 19 de chunio de 1945 ye una politico de Birmania, que recibió entre d'atros premios internacionals o Premio Nobel d'a Paz en 1991, por a suya luita sin de violencia en a esfensa d'a democracia y os dreitos humans en Birmania.
Halberstadt
Halberstadt (en baixo alemán Halwerstidde) ye una ciudat alemana d'o Estau de Saxonia-Anhalt.
Adchectivo
L'adchectivo (d'o latín: adiectīvus, "que s'adhibe") ye una parte d'a oración u clase de parola que complementa un substantivo para qualificar-lo; expresa caracteristicas u propiedatz atribuidas a un substantivo, ya sían concretas (perceptible por os sentius, como que en o libro gran u the big book) u abstractas (cognoscible por a mente, como que en o libro dificil). Istos adchectivos acompanyan a o substantivo (libro, book) y cumplen a función d'especificar u resaltar beluna d'as suyas caracteristicas.
En gramatica tradicional se gosaba distinguir entre adchectivos qualificativos y adchectivos determinativos; manimenos actualment para istos zaguers se gosa usar a parola determinant entre que que a parola adchectivo se reserva para os adchectivos qualificativos.
Se distinguen dos funcions d'un adchectivo respective a un nombre: d'uns se diz que lo determinan, pus, en adhibir un adchectivo por eixemplo ya no se charra de qualsiquier libro, sino precisament d'un libro verde; istos son os adchectivos especificativos u restrictivos. Por unatro costau l'adchectivo puede utilizar-se para describir a o substantivo pero sin distinguir-lo d'atros, por eixemplo a verda hierba (si no se contrasta con hierbas d'atras colors); se charra en iste caso d'adchectivo explicativo u no restrictivo; iste tipo ye mas común en literatura y poesía.
En as luengas flexivas, ye común que l'adchectivo tienga as mesmas flexions que o substantivo, tals como chenero, numero u caso; pero no siempre ye asinas, por eixemplo en anglés o nombre tiene numero (singular u plural) pero l'adchectivo no.
Os adchectivos seguntes a suya función sintactica
Se puede distinguir entre as siguients funcions sintacticas:
Adchectivos explicativos y especificativos
Quan un adchectivo acompanya a un substantivo, este puede tener dos distintas valors:
Adchectivos qualificativos, relacionals y determinativos
Os adchectivos qualificativos son os adchectivos mas propiament ditos, que se limitan a sinyalar una qualidat u caracteristica d'o substantivo a o que modifican, como en hombre alto, can fermoso.
Os adchectivos relacionals son os que, a pesar de limitar a extensión d'o substantivo a o que acompanyan como que os qualificativos, careixen de grau. Ye decir, no pueden amaneixer en grau comparativo ni superlativo. Asinas, podemos decir, que un auto ye "policial", pero no que ye muit policial u *policialísmo. Por tanto, adscriben a o substantivo dentro d'una clase pero no lo qualifican en determinau grau.
D'alcuerdo con este enfoque, os determinants actualizan, presientan, quantifican (miden) u preguntan por o substantivo nuclio d'o sintagma nominal, cheneralment, encara que no siempre, situando-se en posición anterior a istos. Existen tres clases de determinants: os actualizadors, os quantificadors y os interrogativos (que incluyen a os adchectivos indefinius, numerals, demostrativos y posesivos). Manimenos, as propiedatz de substitución d'o sintagma por un pronombre dependen mas d'o tipo de determinant que d'o nombre. Por ixo se considera que o nuclio ye o determinant ya que ye qui fixa os rasgos en relación con a rección u rechimen.
Adchectivo actualizador
Os actualizadors son quatro; o predeterminant tot-a-s, que puede preceder a os de demás determinants y delimita a integridat d'o substantivo nuclio d'o sintagma nominal; l'articlo, que presienta a o substantivo en un espacio y un tiempo concreto (o, a, lo, os, as); o posesivo, que sinyala a pertenencia d'o substantivo a un elemento d'a situación u contexto (a mía, a tuya, a suya, nuestro, vuestro, o suyo y os suyos femenins y plurals); y o demostrativo, que sitúa a o substantivo en un puesto mas u menos proximo u leixano (este, ixe, aquell y os suyos femenins y plurals)
Adchectivo quantificador
Os quantificadors s'agrupan en dos grans clases, os numerals, que miden de forma precisa o substantivo nuclio d'o sintagma nominal, y os extensivos u indefinius, que lo miden u evalúan de forma imprecisa.
Os numerals pueden estar cardinals (correspondients a la serie d'os numeros reals: un, dos, tres, quatro...); ordinals (que sinyalan precedencia u seguimiento en una lista: primer, segundo, tercer, quarto...); multiplicativos (que multiplican o numero d'o nuclio d'o sintagma nominal: dople, triple, quadruple, quintuple/quintuplo, sextuplo, septuplo, octuple, nonuple, decuplo, undecuplo...), divisors u partitivos, que dividen o nuclio d'o sintagma nominal (meyo), y distributivos, que reparten o nuclio d'o sintagma nominal (los dos, senglos).
Aventista
Por un regular, lo termin Aventista se refiere a tot miembro de cualsiquier confesión Cristiana que crei que Chesús tornará pronto. (segunda venita).
Adchectivo
Adchectivo interrogativo
Son os que s'emplegan en a oración interrogativa u exclamativa, siempre s'anteposa a o substantivo y s'accentúan. Os adchectivos interrogativos son: Quál(ye), quánto(s), quánta(s), qué, quí(ye).
Aventista
Encara que bi haiga diferents confesions cristianas que puedan considerar-se aventistas, lo nombre s'emplega por un regular pa referir-se a la Aventistas de lo Seteno Día u a los Aventistas de lo Seteno Día Movimiento de Reforma.
Villabrázaro
Villabrázaro ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 308 habitants, en una superficie de 23,27 km² y una densidat de población de 13,24 hab/km².
Ernest Rutherford
Ernest Rutherford, naixito de Brightwater (Nueva Zelanda) o 30 d'agosto de 1871 y muerto en Cambridge (Cambridgeshire, Anglaterra, Reino Uniu) o 19 d'octubre de 1937, estió un fisico y quimico neozelandés, considerato o pai d'a Fisica nucleyar. Estió o descubridor d'as particlas alfa y d'as particlas beta; descobrió tamién que a radioactividat encluye a desintegración d'os elementos quimicos, recebiendo asinas un Premio Nobel de Quimica en 1908. Tamién estió Rutherford qui almostró a existencia d'un nuclio atomico, en o cual se concentra a carga positiva y a mayor parte d'a masa de l'atomo, y qui logró a primera transmutación artificial.
Si mientres a mayor parte d'a suya vida Rutherford se dedicó cuasi esclusivament a la investigación, a segunda mitad d'a suya vida se dedicó a ensenyar y a dirichir o laboratorio Cavendish en Cambridge, a on se descubrió o neutrón y a on se formoron os fisicos Niels Bohr y Robert Oppenheimer. Asinas, a suya figura tien una gran importancia en o campo d'a Fisica nucleyar.
Rutherford estió president d'a Royal Society (1925-1930), y en 1922 recibió a Medalla Copley. Tamién estió miembro de l'Academia Pontificia de Ciencias.
Cultura a redolín
thumb|right|250px|Campichons sembraus a redolín. A tecnica de a redolín ye una forma de cultura d'a tierra que se caracteriza por alternar as especies cautivadas sobre o mesmo terreno.
L'obchectivo ye minimizar as perduas de nutrients de a tierra, u mas concretament, compensar con bells tipos de cautivo as perdas de bells compuestos que son consumidos por belatros, de forma que s'alterna (se rota a redolín, por ixo o nombre de a tecnica) o cautivo d'una especie con unatra y asinas quant en tanto dica completar un circlo, que puede durar una anyada u mas d'una.
A seqüencia d'especies que se siembra se fa en pendendo de a especie que i heba l'anyada anterior en ixa parcela. Un esquema clasico d'iste tipo de seqüencias puede estar:
Algayón
Algayón (en catalán, El Gaió) ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en a comarca de Litera, en o municipio de Tamarit de Litera. En o 2011 teneba una población de 285 habitants. En iste lugar se charra o catalán.
Aquiles
Aquiles (en griego antigo Ἀχιλλεύς Αἰακίδης, Akhilleus Aiakidēs) ye, en a mitolochía griega, heroi griego d'a Guerra de Troya. Yera nieto d'Éaco y fillo de Peleu y d'a diosa Tetis, estió un d'os prencipals protagonistas y mas grans guerrers d'a Iliada d'Homero. En a celebre obra homerica, Aquiles gosa estar qualificau como «o d'os pietz lichers», ya que se le consideraba o mas veloz d'os hombres.
Leyendas posteriors (empecipiando por un poema d'Estacio d'o sieglo I) afirman que Aquiles yera invulnerable en tot o suyo cuerpo de fueras d'o suyo calcanyo. Istas leyendas sostienen que Aquiles murió en batalla en estar aconseguiu por una sayeta enverenada en o calcanyo, d'an a expresión «calcanyo d'Aquiles» ha plegau a aludir a la sola debilidat d'una persona.
Aquiles tamién ye famoso por estar o mas fermoso d'os herois reunius en Troya, asinas como o mas rapido.
Tula (Corresa)
Tula (en francés Tulle) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento de Corresa, en a rechión de Nueva Aquitania.
Batalla de Montgisard
A batalla de Montgisard estió una batalla escaicita o 25 de noviembre de 1177 mientres as Cruzatas, en Montgisard, hue Ramla (Israel); en ista batalla luitoron d'una man os cruzatos d'o Reino de Cherusalem con aduya d'a Orden d'o Temple, mandatos por Balduín IV de Cherusalem, Eudes de Saint Amand y Reinaldo de Châtillon, y d'atra man os musulmans d'a dinastía ayyubí de Saladín. En ista batalla, os Cruzatos redotoron, con efectivos inferiors, a los musulmans que miraban d'invadir o Reino de Cherusalem, fuyindo os musulmans enta Echipto con muitas baixas en as suyas filas.
Pedrosa de Río Urbel
Pedrosa de Río Urbel ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Alfoz de Burgos y partiu chudicial de Burgos.
A suya población ye de 260 habitants (2007) en una superficie de 49,06 km², con una densidat de población de 5,30 hab/km².
Tozal de los Cornasses
O tozal de los Cornasses (en catalán Tossal de los Cornasses) ye una montanya de 1.508 m d'altaria situada en o municipio de Sopeira.
Pedrosa de Río Urbel
Cheografía
A localidat de Pedrosa de Río Urbel ye situada a 845 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a lo canto d'o río Urbel, a una distancia de 22 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'as suyas provincia y comarca y d'o suyo partiu chudicial.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars de Lodoso, Marmellar de Abajo y Sant Pedro Samuel.
Camorra
A Camorra ye una organización criminal mafiosa d'a rechión d'a Campania y a ciudat italiana de Nápols. En comparación con as mafias vecinas, a Sacra corona unita y a 'Ndrangheta, a Camorra se centra mes en a piratería.
Historia
right|thumb|Camorristi en [[Nápols, en o 1906]]
A Camorra naixe en Nápols arredol d'o sieglo XIV. A etimolochia d'o termin ye incierta, pero se crei que «camorra» ye d'orichen iberorromanico.
Os suyos miembros, ditos camorristi, se relacionoron con actividaz de contrabando, chantaches, sobornos, furtos y asesinatos. Saqueyoron y aterrorizoron a suya zona por muitos sieglos y salioron a la luz publica enta o 1830. A Camorra prosperó mientres os desordens que se desvinioron en Italia cuan as luitas por a unificación.