cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albert Einstein
Visión relichiosa
Respective d'a suya visión relichiosa, se troba parcialment condensata en uno d'os suyos escritos, que ye conoixito coloquialment con o nombre de Carta de Dios.
Visión Politica
Einstein s'oposaba a las trazas de gubierno tiranicas, y por ista razón (y as suyas radices chodigas) s'oposó a o rechimen nazi, y en fuyó salindo d'Alemania poco dimpués d'a suya institución. En primeras, yera a favor d'a construcción d'a bomba atomica, ta asegurar que Hitler no lo fese primero, y mesmo ninvió una carta a Roosevelt (o 2 d'agosto de 1939) antis d'a Segunda Guerra Mundial consellando-le que encetase un programa ta creyar una arma nucleyar. Roosevelt respondió creyando un comité ta l'investigación de l'emplego de l'uranio como una bomba, que en bellas anyadas fue succediu por o Prochecto Manhattan. Dimpués d'a guerra, manimenos, Einstein advogó por o desarme nucleyar. Albert Einstein, chunto con Albert Schweitzer y Bertrand Russell luitón contra as prebatinas y bombas nucleyars. Él y Bertrand Russell presentón o manifiesto de Russell-Einstein y organizón cuantas conferencias.
Albert Einstein refirmó o Sionismo, pero con reserbas. Refirmaba l'asentamiento Chodigo en a tierra orichen d'o chudaismo y participó activament en a creyación d'a Universidat Hebrea de Cherusalem a qui legó os suyos papels. Sindembargo, s'oposaba a o nacionalismo y exprisó o suyo escepticismo sobre si una nación-estau chodiga yera a millor solución. Quizau preixinaba a chodigos y arabes vivindo en paz en a mesma tierra. En as suyas zagueras anyadas refusó una oferta ta estar o segundo presidente d'o recient creyau Estau d'Israel.
personalidat
Albert Einstein estió mui repectau por o suyo carácter amable y amistoso, enradigau en o suyo pacifismo. Yera modesto en parlar d'as suyas habilidaz; tamien tenió actituz y manieras caracteristicas, y un gran sentiu d'a humor, como fa veyer a fotografía de baixo. Antimás, Einstein tocaba o vigulín.
Lairac de Tarn
Lairac de Tarn (Lairac de Tarn en occitán, Layrac-sur-Tarn en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Vilamur de Tarn y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 329 habitants (2010) en una superficie de 7,25 km², con una densidat de población de 45 hab/km².
Boquinyeni
Boquinyeni ye un municipio de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de la Ribera Alta d'Ebro. La suya población ye de 844 habitants (2017), en una superficie de 19,09 km² y una densidat de población de 44,21 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Boquinyeni s'ha quiesto interpretar a partir de l'arabe u a partir de lo latín. La hipotesi arabista lo fa provenir de Abi-Kináni. La hipotesi d'un orichen romano afirma que s'ha formau a partir de lo nombre d'un propietario de FUNDUS u finca agricola, posiblement l'antroponimo BUCCINIUS y troba refirme en los toponimos paralelos Bocchignano y Bucignano en Italia y en un orichen romano de toponimos cercanos que tienen la mesma terminación (Luceni), u que tenioron la mesma terminación -ic en la baixa Edat Meya (Lucenic, Grisenic), pus las formas escritas en latín medieval y aragonés medieval amuestran una consonant final /k/: Boquinyenich, Boquinyenec, boquignenech, Bochinenic, Boquinienich, ecetra. D'estar un toponimo d'orichen romano presentaría una terminación -ic con una apocopa mozarabe, que se remonta a lo sufixo atono latín ICUM, igual como la terminación en -igo de l'Alto Aragón (Anzanigo, Samianigo), y de la zona entre Moncayo y Ribera Navarra (Lituenigo y Cintruénigo).
Como microtoponimo conservau en aragonés ye intresant Galacho de los Fornazos, entre Boquinyeni y Pradiella d'Ebro.
Cheografía
Ye situau en materials cuaternarios de l'Ebro.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Gallur, con Pradiella d'Ebro, con Taust, con Luceni y con Magallón.
Panassac
Panassac (Panassac en occitán, Panassac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón d'Astarac-Gimona.
A suya población ye de 318 habitants (2006) en una superficie de 9,17 km², con una densidat de población de 34,68 hab/km².
Sierra d'el Costanazo
La sierra d'el Costanazo ye una aliniación montanyosa de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico a l'este de la sierra de Cortado u de La Pica, a lo norte de la sierra Corija y a l'ueste de la sierra de la Bigornia. Plega dica altarias de 1.297 m en El Costanazo, que representa un punto de trencadura entre las dos direccions de la sierra NO-SE y NE-SO.
Se situa en las provincia de Soria y en lo Campo de Gómara a lo sudeste de Portillo de Soria, a lo sud de Torrubia de Soria, a lo sudueste de Tordesalas y a l'ueste de Sauquillo de Alcázar.
Toponimia
L'oronimo Costanazo presenta lo sufixo -azo seguindo a costana, que puede significar en castellano "pieza curva de la carena d'un barco". En benasqués costanero ye un terreno en cuesta y presenta un infixo -an-.
En l'Alto Aragón bi ha microtoponimos pareixius como Costalazo.
Hidrolochía
La ladera sudeste desaugua enta lo río Cababán u Vigas y lo suyo tributario arroyo Ruidero, de la cuenca hidrografica de lo río Manubles, las laderas de l'ueste desauguan enta cursos d'augua menors de la compleganza de lo río Rituerto.
Vechetación
Los carrascals fan part de la vechetación de la sierra, y dan nombre a lo puesto d'importancia comunitaria Encinares de Sierra del Costanazo.
Salobral-Gascons
Salobral-Gascons (Salobral-Gascones en castellano) ye un lugar aragonés de la comarca de Xiloca, en la provincia de Teruel, situato en lo municipio de Calamocha.
La suya población yera de 74 habitants en 1980. Actualment ye despoblato.
Cheografía
Lo lugar de Salobral-Gascons se troba situato a 874 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 4 km de Calamocha, la capital de lo suyo municipio.
Toponimia
Prene lo suyo nombre d'un parache de lo termin municipal de Calamocha dito Salobral y d'un despoblato medieval que figura en lo "Libro vermello de l'Archivo Colechial de Daroca" latinizau como Villargasconem:
Salobral significa en aragonés terreno salobrenco, con muito salobre, y ye una parola ya documentada en lo latín medieval escrito en lo sieglo XI en Aragón como salobrar. Gascons ye un toponimo que fa referencia a la repoblación medieval en la que participoron gascons u occitans en cheneral.
La Vajol
La Vajol ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán y partiu chudicial de Figueres, en a provincia de Chirona.
Mary Lynn Rajskub
Mary Lynn Rajskub, naixita de Trenton (Michigan) o 22 de chunio de 1971, ye una actriz estausunidense, activa en o cine estausunidense dende mayatos d'os anyos 1990. Ye conoixita por o suyo papel de Chloe O'Brian en a serie de televisión 24, encara que tamién cal citar os suyos papels en as cintas Punch-Drunk Love (2002, Paul Thomas Anderson), Sweet Home Alabama (2002, Andy Tennant) u Legally Blonde 2: Red, White & Blonde (2003, Charles Herman-Wurmfeld).
La Vajol
Cheografía
A localidat de La Vajol ye situata a 546 metros d'altaria d'o livel d'a mar, estando o municipio de mayor altaria d'a comarca de l'Alto Empordán.
Antigos macedonyos
Mencions en fuents aragonesas
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" los mencionan como machedones:
En o "Libro de los Emperadors" macedones ye aplicato con o sentito de "griegos de Macedonya".
Infixo -al-
Lo infixo -al- ye un infixo nominal y verbal que se fa servir en aragonés y en catalán.
Orellana de la Sierra
Orellana de la Sierra ye un municipio extremenyo d'a provincia de Badajoz. Se troba situata en a comarca de Vegas Altas y en o partiu chudicial de Villanueva de la Serena. A suya población ye de 265 habitants (2013), en una superficie de 16,7 km².
Toponimia
O toponimo Orellana presenta o sufixo -ana y proviene d'o latín Villa Aureliana.
Val do Dubra
Val do Dubra ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 3.816 habitants (2021), en una superficie de 108,64 km² y una densidat de población de 36 hab/km².
Panturquismo
thumb|350px|Países u territorios a on que se parlan [[luengas turquicas y son oficials]] O panturquismo consiste en a reivindicación d'un estato turco estendillato entre la Mar Negra y los desiertos de China. En 1915, mientres a Primera Guerra Mundial, Tekin Alp dició:
Curiosament o panturquismo no naixió en Turquía pa estar exportato a las minorías turquicas de l'Imperio Ruso, naixió en l'Imperio Ruso como consecuencia d'o contacto d'as minorías turquicas con as ideyas progresistas rusas y dogmas d'o mesianismo paneslau.
Qui dió o prencipal empentón a lo panturquismo estió o tartaro de Crimea Ismail Bey Gaspirali que fundó un influyent diario con o que captó a muitos adeptos y que amés estendilló a suya doctrina dica l'Imperio Otomán, alavez en una decadencia asaber-lo de gran. Ismail Bey Gaspirali pretendeba a creyación d'una luenga literaria turquica unica. Os suyos succesors posoron enfasi en reformar a sociedat musulmana tradicional y occidentalizar-sen. Os panturquistas de l'Imperio Ruso veyeban a l'Imperio Otomán o suyo salvador potencial, encara que estase en un proceso de decadencia mayor que l'Imperio Ruso.
A lo primero o panturquismo tenió poco eco en l'Imperio Otomán, pero a mesura que s'iba perdendo a hechemonía otomana en os Balcans, incapaz de luitar contra os nacionalismos d'as minorías cristianas, fue inspirando a os turcos anatolicos y rumelís, cherminando en o movimiento d'os Chóvens Turcos, movimiento tacato con a sangre de mes de dos millons de victimas de diferents grupos etnicos cristianos (armenios, asirianos, sirians, griegos), y dica musulmans (kurdos disidents), que viviban en l'antigo territorio otomán. Pretendeban turquizar o estato que controlaban y anexionar-sen os territorios turcoparlants de l'antigo Imperio Ruso pa compensar as perdugas de territorios arabes y balcanicos.
Atro panturquista famoso estió o poeta Ziya Goekalp, prexinador de Turán, a idilica patria turquica, (Turán ye como os persas preislamicos diciban a Asia Central).
Comodo
Comodo (en latín Lucius Aurelius Commodus Antoninus ), naixito de Lanuvium (Imperio Romano) o 31 d'agosto de 161 y muerto en Roma o 31 d'aviento de 192, estió un emperador de l'Imperio Romano, dende o 180 dica o 192 cuan fue asesinau por o suyo liberto Narciso.
Lo mencionan en o "Liber Regum":
Castiello d'Alins
O Castiello d'Alins ye un castiello construyíu en o sieglo XIII que se troba en Alins (Litera, Aragón). .
Era Hita Topièra
Era Hita Topièra (Era Hita Topièra en occitán, Laffite-Toupière en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 70 habitants (1999) en una superficie de 4,84 km², con una densidat de población de 14,46 hab/km².
Caballón
De forma más especifica, en l'agricultura se le diz caballons a os amontinamientos largos de tierra que va deixando l'aladro quan ha rompiu o suelo. Una variant d'ixe concepto podrían estar os «canciellos» u «cancillos», anque ixa atra parabla designa más que más os caballons feitos a mano en a huerta, con glebas debantadas con a ixada («acancillar»).
A cuentra d'un «caballón» u d'un «canciello» ye o «vallo»; ixo ye o sulco destinau a que pase l'augua de regadura.
Atros usos de «caballón»
En bellas comarcas de Teruel, o caballón designaba tamién a una unidat tradicional de mesura pa os cerials de siega. Por eixemplo, a cullita de trigo en Mora de Rubielos se mesuraba en caballones.
Francesco Manfredini
Francesco Manfredini, baptizato en Pistoia (Gran Ducau de Toscana, hue Toscana en Italia) o 22 de chunio de 1684 y muerto en ixa mesma ciudat o 6 d'octubre de 1762, estió un compositor y vriolinista italiano d'o Barroco, que feba parte d'una familia de musicos. Hue a mayor parte d'a suya obra ha desapareixito, y nomás se conservan bellas impresions d'as suyas partituras.
A lo poco tiempo de naxer, Manfredini se tresladó a Bolonya an se formó baxo la guía de Perti i de Giuseppe Torelli (1658-1709). En 1704 dentró a formar parte d'a Accademia Filarmonica y actuó en a celebre orquesta d'a basilica de Santo Petronio chunto a los compositors mas famosos d'a zona. Tamién plegó a estar primer vigulín en a Accademia dello Spirito Santo de Ferrara.
En iste mesmo anyo publicó as suyas primeras obras: os Concertini per Camera a violino o violoncelo o tiroba, Op. 1; y cinco años mas tarde, en 1709 Op. 2; las Sinfonie da chiesa a due violini col basso per organo e una viola a beneplacito, con una Pastorale per il Santissimo Natale. En istas dos coleccions Manfredini suchiere una sotilesa de nombramiento no guaire cheneralizada: no implica una forma instrumental determinata, sino que ye un termin que suchiere un estilo da camera, mientres que <<Sinfonia>> supone estilo da chiesa. Por lo que fa a la instrumentación, o Op. 1 consiste en Sonatas a solo (vigulín y contino) y o Op. 2 en Sonatas a Tresena (dos vigulins y contino). Lo curioso d'o caso ye que, como ya se da en cualques autors anteriors, as obras pueden estar interpretadas con mas u menos instrumentos seguntes as posibilidats materials d'o conchunto musical. Existen, mesmo en o caso d'o Op. 2, voces subordinadas que pieden estar executadas u suprimidas ad libitum si fa falta.
Enta 1711 Manfredini se tresladó a la corte bavara de Maximiliano Manuel, an podió contactar con compositors como Agostino Steffani (1654-1728), compositor de Cantats y mosica vocal, u con Evaristo Felice dall'Abaco, compositor de mosica instrumental i disciplo de Corelli. Manfredini permanexió en Munic dica 1727, y fuo entre iste tiempo cuan se publicó en Bolonya a suya obra mas importán; os Concierti a due violini e basso continuo obbligato, e due altri violini, viola e basso di rinforzo ad arbitrio, con una Pastorale per il Santissimo Natale (1718). Se trata d'una recopilación de doce Concerti grossi en estilo netament bolonyés, dentro d'a linia de Torelli, pero en os cuals ya se dixa sentir a influencia d'o estilo mas moderno (a Escuela Veneciana).
Morón de la Frontera
Morón de la Frontera ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Sud de Sevilla y provincia de Sevilla.
Francesco Manfredini
Escuela Bolonyesa
Francesco Maria Manfredini, de conchunta con Giaco Perti (1661-1756) y Domenico Alberti (1710-1740), zarra a epoca mas brillante d'a escuela musical iniciada por Mauricio Cazzati (1620-1677) en a ciudat de Bolonya. Cal recordar que, anque este ye a mas antiga d'as diferens escuelas d'o Barroco italiano, Manfredini sabió aunir en a suya evolución de forma armoniosa, a tradición y a sobriedat córellianas con a inventiva y orichinalidat d'a Escuela Veneciana representada por Antonio Vivaldi (1678-1741).
Morón de la Frontera
A suya población ye de 28.467 habitants (2010), en una superficie de 431,94 km² con una densidat de población de 65,90 hab/km².
Francesco Manfredini
A suya fin
A etapa final d'a vida de Manfredini no ye agún mui clara. Seguntes pareixe tornó a Pistoia, an estió mayestro de capiella y an naxió—o 22 d'octubre de 1713—o suyo fillo Vincenzo, que llegaria a estar mayestro de capiella imperial en San Petersburgo. Vincenzo ye prencipalment conoixiu por a suya obra Difesa della musica moderna y dei suoi celebri esecutori (1788), en a cuala, polemizando con o chesuita español Esteban d'Artega y con Martini, defiende a teoría d'a evolución historica en a mosica, consonando con os puntos de vista progresistas d'Eximeno.
Niceforo I
Niceforo estió emperador de l'Imperio Bizantín dende 802 dica o 26 de chulio de 811. Ye naixito en 765 de Seleucia de Pisidia y morió o 26 de chulio de 811 en Plisca. En o "Libro d'os Emperadors" parlan ya de Niceforo en o capítol dedicato a Irene y o suyo fillo Costantín, cuan exerceba de Ministro de finanzas, y li dedican un capítol a lo suyo mandato: "Aquí favla del imperio de Nicoforo Logotechi", errata de Logoteti.
Mandato de Niceforo como emperador
En o "Libro de los Emperadors" en comentan sobretot l'avaricia.
Francesco Manfredini
A suya fin
Francesco Manfredini murió ocupando o modesto y poco brillante cargo de mayestro de capiella d'a suya ciudat natal en l'anyo 1748.
Niceforo I
Mandato de Niceforo como emperador
O suyo mandato fue amenazato por o cheneral Bardanes Tourkos, que dirichió una revuelta a la que s'unioron Miguel l'Amorián y o futuro León V l'Armenio. Esta revuelta fue esclafata en l'anyo 803.
No comentan en o "Libro de los Emperadors" a suya politica d'helenización en as zonas eslavas d'os Balcans. Trayó colons griegos d'Asia la Chica ta zonas en periglo de ser eslavizatas ya de pa cutio en arias ya recuperatas a man d'a muga con Bulgaria (Macedonya oriental, Tracia y Tesalonica). Tamién forachitó a los eslaus d'o Peloponiso occidental substituyindo-los por griegos exellatos d'esta rechión, on creyó o thema d'o Peloponiso (812). Tamién creyó o thema de Cefalonia (islas Chonicas).
Amenazato por os abasís y os bulgaros, precisaba de grans sumas de diners pa enfortir o suyo poder militar, y dictó bellas mesuras pa augmentar os ingresos de l'imperio, como suprimir os privilechios fiscals d'o estamiento eclesiastico. Os impuestos rigurosos y as decisions impopulars en politica militar (como augmentar as cargas militars d'a chent d'a tierra y obligar a los soldatos probes a enrolar-sen estando sufragatos por os suyos vecins) li daron como resultato a enemistat d'os suyos subditos, en especial o clero. Niceforo I prebó de controlar a este estamiento.
Cuan morió o califa Harún al-Raixid en l'anyo 809 a luita por a sucesión li dixó as mans libres pa luitar contra os bulgaros, que fustigaban os territorios bizantins d'a muga norte y chusto remataban de conquerir Serdica (actual Sofía). En l'anyo 811 os bizantins invadioron o territorio d'os bulgaros y saqueyoron a suya capital Plisca.
Pero os bulgaros contraatacoron vencioron y matoron a l'emperador:
O suyo fillo Estauracio fuyió ferito:
O Khan bulgaro Crumo se fació una copa con o suyo cranio:
En o "Libro de los Emperadors" rematan de parlar de Niceforo con liccions y divagacions moralizants:
Morón de la Frontera
Cheografía
A localidat de Morón de la Frontera ye situata a 297 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 65,9 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Kick'em Jenny
O Kick'em Jenny ye un vulcán submarino activo situato en a Mar Caribe a 8 km a o norte d'a isla de Grenada y alto u baixo 8 km a l'ueste d'a Isla Ronde en as Granadinas. Kick'em Jenny tien una altaria de 1.300 m sobre o fundo d'a mar en a versant interior occidental d'as Antillas Menors. A placa tectonica norteamericana ye subducindo a la placa tectonica caribenya a l'este d'iste vulcán y por debaixo d'as Antillas Menors
O primer rechistro documental d'o vulcán estió en 1939, encara que ya heba tenito erupcions muitas vegatas antis d'ista calendata. O 23-24 de chulio de 1939 una erupción crebó a superficie d'a mar, chitando una nube de vapor y repuis vulcanicos a una altaria de 275 m. sobre a superficie y chenerando una serie de tsunamis d'alto u baixo dos metros d'altaria que arriboron a las costas d'o norte de Grenada y o sud de Sant Vicent y as Granadinas. En 2003, a tuca d'o vulcán plegó a una altaria de 180 m. baixo a superficie d'a mar y se creye que ha remanito constant dende os anyos 1960.
O vulcán ha tenito a o menos doce erupcions entre 1939 y 2001 (a zaguera o 4 d'aviento de 2001), encara que denguna d'a posteriors erupcions ha estato tan gran como la de l'anyo 1939 y a mayoría nomás s'han detectato sismicament. As erupcions grans s'han puesto ascuitar tamién baixo l'augua y en superficie en as islas amanatas como un zurrumbito.
Etimolochía
O vulcán yera desconoixito antis de 1939, encara que "Kick'em Jenny" apareixe en mapas anteriors como o nombre d'una chicota isla dita agora Diamond Rock (u Île Diamante), u como o nombre d'o estreito entre Grenada y a isla Ronde (u Île de Ronde). O nombre en si mesmo fa referencia a que a vegatas as auguas d'iste estreito son prou furas.
Euzko Gaztedi
Euzko Gaztedi-EGI ye la organización politica chovenil d'Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV), establita en 1904. Ye una organización de caracter nacionalista, independentista, pacifista y aconfesional.
Araus
A suya población ye de 115 habitants (1999) en una superficie de 5,40 km², con una densidat de población de 21,30 hab/km².
Cheografía
O suyo territorio ye trescruzato por a Gave d'Aulorón.
Ponsan Sobiran
A suya población ye de 18 habitants (1999) en una superficie de 6,87 km², con una densidat de población de 17,18 hab/km².
Rechión de Gisborne
O districto de Gisborne u rechión de Gisborne (en maorí Te Tai Rāwhiti) ye una rechion situada en a parti nord-este d'a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda. Recibe o nombre d'a suya localidat mas gran, Gisborne.
Ye tamién conoixida a vegadas como East Coast u East Cape. . O suyo nombre maorí, Te Tai Rāwhiti, significa a "Costa de l'amaneixiu", ya que ye a primera parti d'a Nueva Zelanda continental a on amaneixe.
Montenegro
Montenegro (en montenegrín Crna Gora/Црна Гора) ye un chicot país situau en os Balcans, chunto a la mar Hadriana. Dende o 4 de febrero de 2003 se establió como un d'os dos estaus miembros d'a Federación de Serbia y Montenegro, pero o 21 de mayo de 2006, en un referendum, o 55,5% d'a población refirmó a independencia de Montenegro que fue proclamada o 3 de chunio de 2006.
Toponimia
O suyo nombre en luengas neolatinas vien d'o veneciano, igual que Negroponte en Grecia.
Población por etnias y nacionalidaz
A mayor part d'a población son os montenegrins y/o serbios. Bi ha croatas d'orichen dalmata y italo-venecianos en as Bocas de Kotor, albaneses en a muga con Albania y eslaus musulmans u bosnios en a muga con Serbia.
Divisions administrativas de Montenegro
thumb|250px|left|Municipios de Montenegro
Montenegro ye dividido en 21 municipios (Општина, opština)
Historia
A historia de Montenegro como territorio individualizau d'as atras tierras balcanicas encomienza con a organización d'os serbios locals en chicoz principatos independients que dimpués s'organizan en reinos mes grans. Os habitants de Montenegro podioron mantener-sen independients d'os otomans a diferencia d'os serbios d'atras zonas y desarrolloron una idendidat propia aislaus entre montanyas. Dimpués d'a primera Guerra Mundial os montenegrins s'unioron a los serbios y atros eslaus balcanicos en un prochecto estatal común, que continó dimpués d'a segunda Guerra Mundial con a Yugoslavia comunista, estando Montenegro o zaguer territorio yugoslau en independizar-se.
Cultura
Por causa d'a suya situación cheografica, a cultura de Montenegro s'ha modelau gracias a diferents influencias a lo largo d'a suya historia, estando as mas importants as d'orichen eslau, (especialment serbio), bizantina, centroeuropea y hadriana.
Bi ha muitos puestos de gran importancia historica y cultural en Montenegro, encluindo molimentos d'os periodos pre-romanico, gotico y barroco. A zona costera de Montenegro ye prou conoixida por os suyos diversos molimentos relichiosos catolicos, mientres en a zona interior l'arquitectura y l'arte relichioso reflecta la influencia bizantina.
A danza tradicional ye l'oro que consiste en diversos bailarins que conforman un circlo a l'abrazar-sen d'os hombros mientres uno u dos bailarins en solitario danzan en o centro a o ritmo d'os tambors. A literatura se remonta mas de diez sieglos entazaga mientres en 1494 fue establida la primera imprenta estatal en Centinje an apareixió lo primer libro sudeslau que fue impreso: l'Oktoih. A isto s'adhiben diversos manuscritos d'o sieglo XIII alzaus en monasterios.
Esporte
O fútbol ye practicau en Montenegro y a categoría mes alta ye a Primera División de Montenegro.
Llangréu
Llangréu (Llangréu/Langreo oficialment; Llangréu en asturiano; Langreo en castellano) ye un concello municipal situau en a comunidat autonoma uniprovincial d'o Prencipau d'Asturias, en a comarca d'o Nalón.
A suya población ye de 46.138 habitants (2007) en una superficie de 82,46 km², con una densidat de población de 558,76 hab/km².
Parroquias
O concello de Llangréu ye dividiu en parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga con a lo norte con Siero, a l'ueste con Oviedo, a lo sud con Mieres y a l'este con Samartín del Rei Aureliu.
Jezebel (cinta)
Jezebel ye una cinta estausunidense de l'anyo 1938 de cine de drama dirichita por William Wyler seguntes un guión de Clements Ripley, Abem Finkel, John Huston y Robert Buckner (basato en una historia d'Owen Davis), con una banda sonora orichinal de Max Steiner y una dirección de fotografía d'Ernest Haller. A cinta, que recebió quantos premios, incluye en o suyo reparto a destacatos actors como Bette Davis, Henry Fonda, George Brent, Donald Crisp u Fay Bainter.
Tordoia
Tordoia ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 3.299 habitants (2019), en una superficie de 124,55 km² y una densidat de población de 26 hab/km².
Chicotén
En a musica tradicional d'o norte d'Aragón, o Euskal Herria y o Biarn o musico se gosa tocar en chunto con o chiflo (Aragón) u o txun-txun (Euskal Herria).
thumb|200px|left|Tanyendo o salterio y o chiflo
Cheometría
220px|thumb|Cheometría plana. thumb|200px|Alegoría a la cheometría. A cheometría (d'o griego γεωμετρία; γη = tierra, μετρώ = mesurar) ye a branca d'o conoiximiento que s'ocupa d'os obchectos u figuras y d'as suyas relacions en o espacio, ye dicir: distancia, posición, superficie, volumen, forma, desplazamiento, prochección, representación, etc. Estió un d'os dos campos d'as matematicas clasicas, estando l'atro campo, l'aritmetica u estudio d'os numeros.
En a Edat Moderna, o filosofo Descartes reformuló o concepto de coordenatas cartesianas, dando paso a la cheometría analitica que introdució os metodos de calculo alchebraicos en a cheometria. Actualment, os conceptos cheometricos s'han cheneralizato dica plegar a un alto grau d'abstracción y complexidat, consecuentment podemos parlar d'una cheometría tradicional u clasica, que ye la que toz conoixemos, ya que s'amuestra en as escuelas primarias. As atras cheometrías, por un regular, son disciplinas que se basan, en parti, en os conceptos en bella traza intuitivos d'a cheometría clasica, a partir d'os cuals se formulan atras hipotesis, se desembolican metodos alternativos u s'estableixen vinculacions con atras disciplinas u matematicas.
A cheometría clasica s'ocupa d'as figuras y obchectos que existen u podemos imachinar, tanto en o plan como en o espacio, asinas como d'as suyas prencipals relacions, aplicacions, extensions, etc., como son:
A cheometría clasica ye euclidiana, dita asinas en honor d'o matematico griego Euclides, qui formuló o famoso cinqueno postulato u postulato d'Euclides, en que se basa ista ciencia.
Etimolochía
A parola "cheometría" viene d'o griego "geo" (tierra) y "metrón" (mesura). En aragonés se puet leyer en o "Libro d'el Trasoro", a on que dicen:
Garmo Carnicero
O garmo Carnicero ye un garmo de 2.557 metros d'altaria situau en o termin municipal de Sallent de Galligo, en l'Alto Galligo.
Peter Kušnirák
Peter Kušnirák, naixiu o 22 de mayo de 1974 en Piestany ye un astronomo eslovaco y un prolifico descubridor de asteroides y planetas menors. Utiliza numerosos observatorios d'a Republica Checa, y treballa solament u con patrocinadores.
En 1999 escubrió as planetas menors (21656) Knuth y (20256) Adolfneckař, toz dos localizaus en a constelación d'Acuario. Tamién descubrió o asteroide (26401) Sobotište.
Garmo de ra Mina
O garmo de ra Mina u garmo Chiminel (en castellano Garmo de la Mina) ye un garmo de 2.581 metros d'altaria situau en o termin municipal de Sallent de Galligo, en l'Alto Galligo.
Toponimia
A o norte d'iste pico bi heba una antiga explotación menera que le da o suyo nombre.
Estatistica
thumb|300px|Grafica d'a distribución normal.
Redecilla del Campo
Redecilla del Campo ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Briviesca.
A suya población ye de 74 habitants (2007) en una superficie de 17,20 km², con una densidat de población de 4,30 hab/km².
Cheografía
A localidat de Redecilla del Campo ye situada a 755 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 57 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars de Quintanilla del Monte en Rioja y Sotillo de Rioja.
Jacques Delille
Jacques Delille (tamién dito abat Delille), naixito de Clarmont-Ferrand (Auvernia, Occitania) o 22 de chunio de 1738 y muerto en París (Primer Imperio Francés) o 2 de mayo de 1813, estió un poeta francés, con una important carrera literaria dende zaguerías d'o sieglo XVIII.
La Gasconiella
La Gasconiella (La Gasconilla en castellano) estió una aldeya de la Comunidat de Teruel que quedó despoblada y anyadida a lo termin municipal de Teruel.
Toponimia
Lo toponimo La Gasconiella puede estar una evidencia de la participación de gascons en lo proceso de repoblación de Teruel, que d'acuerdo con atros datos estió minoritaria respecto a la d'aragoneses, navarros y castellanos.
Cheografía
La Gasconiella se situaba en la versant occidental de la sierra de los Cabezos (considerada por bel autor como lo segmento norte de la sierra de Camarena), a piet de l'alto de la Sima (1.503 m), que ye a lo sudeste. La Gasconiella ye a l'ueste de Formich Susano, a lo norte de Casedón, a l'este de Val de Zebro, a lo sud de Corbalán, y a lo sudueste d'Escrich. Los termins de La Gasconiella mugaban con los de Teruel y La Puebla de Valverde.
Historia
Adintro de la comunidat d'aldeyas de Teruel, La Gasconiella feba part de la sexma d'el Campo de Sarrión.
L'Armuela
L'Armuela ye un mont situau en o municipio de Granyén.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 369 metros d'altaria.
Río Fluvià
O río Fluvià ye un río catalán, con naixedero en Grau d'Olot (en a comarca d'a Garrocha), a 920 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. Marcha dimpués enta l'este dica plegar en as maresmas de l'Empordán (Golfo de Roses, en a mar Mediterrania, en a comarca de l'Alto Empordán), dimpués d'un recorrito de 97,2 km de longaria. As suyas auguas drenan una cuenca hidrolochica d'una superficie de 1.125 km², con un cabal meyano de 10,67 m³/s.
Septimio Severo
Septimio Sebero (en latín Caesar Lucius Septimius Severus Pertinax Augustus ), naixito de Leptis Magna (Imperio Romano) o 11 d'abril de 146 y muerto en Eburacum (hue York) o 4 de febrero de 211, estió un emperador de l'Imperio Romano, dende o 193 dica o 211.
Liesa
Liesa ye un lugar d'o concello municipal de Sietemo, situato en a provincia de Uesca (Aragón). left|thumb|300px|Ermita de Santa María d'o Monte
Casas
Abadías, Albero, Antonio Arrabal, Antonio Blas, Avellanas, Ballarín, Bara, Barbera, Blas, Borau, Buil, Burgasé, Canuto, Carretero, Colás, Colás de Antonia, Conte, Estanco, Fernando, Gaitano (1), Gaitano (2), Grasa, Guiral, Launa, Lomero, Marcelina, María Pepa, María Tresa, Monclús, Monjiu, Morcate, Naya, Ordás, Playán / A Tienda, Salillas, Sangarrén, Sastre, Serafina, Simón, Sorda, Sorribas, Sotera, Tejedor, Trallero, Torres, Urbán, Viñuales, Zapater y Zapatero viejo.
Fay Bainter
Fay Okell Bainter, naixita de Los Angeles (California, Estaus Unius) o 7 d'aviento de 1893 y muerta en ixa mesma ciudat o 16 d'abril de 1968, estió una actriz estausunidense, activa en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1910 dica primerías d'os anyos 1960, con quantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en bellas cintas, como White Banners (1938, Edmund Goulding), Jezebel (1938, William Wyler), Babes on Broadway (1941, Busby Berkeley), The Virginian (1946, Stuart Gilmore), The President's Lady (1953, Henry Levin) u The Children's Hour (1961, William Wyler).
Garmo Pipós
O garmo Pipós ye un garmo de 2.577 metros d'altaria situau en o termin municipal de Sallent de Galligo, en l'Alto Galligo.
Ye l'antecima norte d'o pico Musales (2.653 m), estando deseparau d'ell por o collau de Musales (2.531 m).
Africa Central
right|Mapa d'Africa con os países centrals en color verde.
Africa Central ye o nombre por o cualo se conoix una rechión d'Africa que se gosa considerar que encluye a los siguients países africanos:
Angola, Burundi, Camerún, Guinea Ecuatorial, Gabón, Republica d'o Congo (Congo-Brazzaville), Ruanda, San Tomé y Prencipe y Zambia tamién son consideratos parti d'Africa Central.
Africa Central u Africa Meya ye un termin emplegato ta describir a rechión d'Africa que ye a lo sud d'o disierto d'o Sahara. Ista rechión ye trescruzata por o río Congo y os suyos afluyents que, colectivament, ocupan una compleganza mayor que la de cualsiquier atro río excepto l'Amazonas.
Morabetín
O morabetín yera una moneda d'oro propia d'os almurabitz, d'uns 3,88 gramos. Os morabetins apareixen a sobén en documentos cristianos, latinos u romances d'a epoca. Enta 1086 entró ista moneda en a peninsula Iberica.
O morabetín almurabit leva en l'anverso leyendas relichiosas y o nombre de l'emir; en o reverso i feguran alusions a l'imam, y a calendata va en a orla, con am, anyo, en cuenta de sammata.
Teo
Teo ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 18.579 habitants (2019), en una superficie de 79,30 km² y una densidat de población de 234 hab/km².
Sassnitz
Sassnitz ye un municipio de Mecklemburgo-Pomerania Occidental, Alemanya. Se troba en a isla de Rügen y perteneix o districto de Pomerania Occidental-Rügen.
Manawatu-Wanganui
O Manawatu-Wanganui ye una rechion situada en a metat sud d'a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda, a on os prencipals centros de población son as ciudaz de Palmerston North y Whanganui. Ye administrada por o Consello Rechional de Manawatu-Wanganui, conoixiu por razons comercials como Consello Rechional d'Horizons. Encara que en os zaguers anzos tanto o río Whanganui como o districto de Whanganui han estau renombraus, a rechión s'escribe actualment sin "h".
Dinastía d'os Severs
right|250px|thumb|Caracalla y Cheta, en un cuadro de [[Lawrence Alma-Tadema (1907).]] Os Severs estioron una dinastía d'emperadors romanos d'orichen libico (berber) que estioron en o poder en l'Imperio Romano dende l'anyo 193 dica 235. Succedioron a los Antonins. A muerte d'o zaguer d'ellos, Severo Aleixandre, fue seguita por un luengo periodo d'anarquía militar.
Audaus
Audaus (Audaus en occitán, Audaux en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón d'o Corazón de Biarn y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 220 habitants (1999) en una superficie de 7,33 km², con una densidat de población de 30,01 hab/km².
Cheografía
O suyo territorio ye trescruzato por a Gave d'Aulorón.
Batea
Batea ye un municipio catalán de la comarca de la Tierra Alta. La suya población ye de 2.106 habitants (2006), en una superficie de 128,7 km² y una densidat de población de 16,36 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Batea ya se documenta en lo sieglo XII. En textos medievals se puet veyer escrito Batea, Bathea u Bata en aragonés. La etimolochía que se proposa ye a partir de l'arabe batia, que ye una clase de recipient y que se relacionaría con la topografía en forma de vals con fondón plan. En aragonés la pronunciación /Bateya/ con epentesi antihiatica ye posible pero no se representa a -y- por razons etimolochicas.
Cheografía
Lo nuclio ye a lo costato de la Val de Batea, una val con o fondón plan y cautivata que desemboca en lo río Matarranya.
O cautivo principal ye a vinya, y lo vin de Batea ye conoixito en toz os lugars d'a redolata, (Baixo Matarranya, Tierra Alta, Ribera d'Ebro, Baixo Ebro), como amuestra a canción Lo vi de Batea de lo grupo musical Quico el Célio, el Noi i el Mut de Ferreries.
Mugas
Lo suyo termin muga con Maella, Fabara, Nonasp, La Pobla de Massaluca, Vilalba dels Arcs, Gandesa, Bot, Caseres y un cantón d'o termin de Calaceit.
Papaver rhoeas
Papaver rhoeas
L'ababol u ababolera (Papaver rhoeas) ye una planta dicotiledonia d'a familia d'as papaveracias. Abunda en os campos y en as márguins d'os camins, y se distingue per a color bien roya d'a suya flor.
Fitonimia
O fitonimo ababol promana de l'arabe hispanico hababáwr(a), forma arabizata d'o latín papaver. O vocable contina encara vivo en a parla rural castellana y catalana d'influencia aragonesa (per tot l'Aragón castellanofono y catalanofono, en Navarra, Murcia y lugars d'a Catalunya nordoccidental y d'o País Valenciano). Por atra part ababol ye una faltada propia de l'aragonés y o castellano d'Aragón por comparanza metaforica con o consumidor d'opiacios, herencio d'un antigo uso de l'adormidera en ixas envueltas d'Al Andalus.
Atros nombres en aragonés son anchovas, babol, catabols, escatabous, fraires, rosilla.
José Pardo Sastrón comenta que en Torrociella d'Alcanyiz ababol ye a flor y rosilla ye a hierba. A forma rosilla tien como cognato o catalán cheneral rosella, que en a parla d'o Matarranya ye ruella.
Descripción
Ye una planta anyal, d'aparencia fráchil y bonica, que ye estata fuent d'inspiración ta muitos pintors europeus y de chuegos ta los ninons, pero que os labradors consideran mala hierba, ya que infesta per tot os sembratos.
Puede producir efectos narcoticos, debitos a los alcaloides que contién. Ista caracteristica ye l'orichen probable de l'uso informal d'a parola con o significato de persona fata, d'intelichencia "adormita" u que pierde facilment l'atención.
A planta ye tipica de culturas cerealistas, espardita per buena parte d'Europa, Asia y l'America d'o Norte.
A Lueza
A Lueza (Lalueza en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca situato en a comarca d'os Monegros.
A suya población ye de habitants en una superficie de 88,2 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
A localidat d'A Lueza se troba situata a 285 metros d'altaria sobre livel d'a mar, a una distancia de 38 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Comprene o lugar de Marzén. En o suyo termin bi ha uns pueyos testigos u monts isla d'arenisca que son ditos los Torrollones de Gabarda. O tercero d'ixos pueyos presenta una plataforma mes ampla que os atros que permitió que i costruisen un castiello, o dito castiello de Gabarda.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico con o nombre de "Deposito" a una altaria de 313 metros dende o livel d'a mar sobre a cubierta mas alta d'o deposito d'augua, situau en l'extremo norueste d'una loma que se troba a 1 km a l'ueste d'o lugar.
Toponimia
O toponimo Torrollones de Gabarda ye de base aragonesa, encara que con plural en castellano. Torrollón ye l'equivalent fonetico d'o castellano Torrejón. L'entibo que s'ha costruito a man de Marzén prene nombre de embalse de los Torrollones. Bi ha una espelunga dita Cueva Mallata.
Ponçon Dessús
Ponçon Dessús (Ponçon Dessús en occitán, Ponson-Dessus en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Vals de l'Ossa y o Lagoin y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 234 habitants (1999) en una superficie de 10,77 km², con una densidat de población de 21,73 hab/km².
Río Amazonas
L'Amazonas recorre tamién a muga peruano-colombiana y dimpués fa una muga triple con Brasil. Dimpués d'o suyo largo recorrido por Brasil, desemboca en l'Oceano Atlantico.
Valent
Valent estió un emperador de l'Imperio Romano d'Orient. Ye naixito en l'anyo 328 de Cibalae (actual Vinkovci en Eslavonia, Croacia) y morió o 9 d'agosto de 378 en Andrianoplin. Yera de relichión cristiana arriana.
En l'anyo 376 pactó con o visigodo Friticherno, que heba cruzato con part d'o suyo pueblo o Danubio fuyindo d'os hunnos, permitindo-li que os visigodos baixo o suyo mando s'establisen en Moesia. Dimpués os visigodos descontentos con as autoridatz imperials se rebeloron y en l'anyo 378 se produció a batalla d'Andrianoplin, on Valent morió.
Mencions en fuents aragonesas y navarras
Ye mencionato en a "Cronica de Sant Chuan d'a Penya":
Tamién en a traducción que Chuan Ferrández d'Heredia acomandó de "Historia Romana" de Paolo Diacono y lo mencionan como Valient:
Pontiac e Vièlapinta
Pontiac e Vièlapinta (Pontiac e Vièlapinta en occitán, Pontiacq-Viellepinte en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'o País de Morlans y de Montanerés y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 110 habitants (1999) en una superficie de 6,98 km², con una densidat de población de 15,76 hab/km².
Laerru
Laerru (Laerru en sardo; Laerru, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Sasser y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Sent Arroman (Gers)
Sent Arroman (Sent Arroman en occitán, Saint-Arroman en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón d'Astarac-Gimona.
Valentinián I
Valentinián I estió un emperador de l'Imperio Romano d'Occident. Ye naixito en l'anyo 321 en Cibalae (Panonia) (actual Vinkovci en Eslavonia, Croacia) y morió o 17 de noviembre de 375. Fue o solo emperador en entre o 26 de febrero y o 28 de marzo de 364, dende o 26 de marzo de 364 dica o 17 de noviembre de 375 fue emperador d'Occident con su chermano Valent en l'Imperio Romano d'Orient.
Mención en as fuents aragonesas
Ye mencionato en a traducción aragonesa de "Historia Romana" acomandata por Chuan Ferrández d'Heredia:
Porqueres
A suya población ye de 4.332 habitants (2008) en una superficie de 33,6 km², con una densidat de población de 128,93 hab/km².
Cinco Villas (Navarra)
As Cinco Villas (en basco y oficialment Bortziriak) ye una comarca d'a Comunidat Foral de Navarra.
Porqueres
Cheografía
Porqueres ye situato a 182 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Cinco Villas (Navarra)
Situata en a zona septentrional d'os Pireneus. Muga a o norte con o cantón d'Ustáriz-Vals d'Errobi y Urdazuri (Labort, departamento de Pireneus Atlanticos), a l'este con a val de Baztan, a o sud con a val de Bertizarana y a l'ueste con a val de l'Urumea y territorio historico de Guipuzcua en o País Basco (comarca d'a Baixa Bidasoa).
Tradicionalment os lugars d'a val de Bisasoa que bi ha entre o Baztán y a provincia de Guipuzcua son conoixitos como Regata del Bidasoa: Doneztebe, Sunbilla, Echalar, Lesaca y Vera de Bidasoa.
Porqueres
Cheografía
O suyo termin municipal incluye as localidaz de Mata, Miànegues, Les Pederes, Pujarnol y Usall.
Molimentos
right|thumb|250px|Detalle d'a frontera d'a ilesia de Santa María de Porqueres.
Bastanès
Bastanès ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón d'o Corazón de Biarn y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 97 habitants (1999) en una superficie de 5,26 km², con una densidat de población de 18,44 hab/km².
Cheografía
O suyo territorio ye trescruzato por a Gave d'Aulorón.
San Vicente del Valle
San Vicente del Valle ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Briviesca.
A suya población ye de 41 habitants (2008) en una superficie de 13,42 km², con una densidat de población de 3,06 hab/km².
Felix Klein
Felix Christian Klein, naixito de Düsseldorf (Reino de Prusia, hue Renania d'o Norte-Westfalia, Alemanya) o 25 d'abril de 1849 y muerto en Göttingen (Republica de Weimar, hue Baixa Saxonia, Alemanya) o 22 de chunio de 1925, estió un matematico alemán, conoixito por os suyos treballos sobre teoría de grupos, cheometría no euclidiana y analís matematica. Estió qui formuló o programa d'Erlangen ta l'estudeo d'as cheometrías; tamién ye conoixito por a dita botella de Klein que formuló en 1882. Se li concedioron a medalla De Morgan (1893) y a medalla Copley (1912).
San Vicente del Valle
Cheografía
A localidat de San Vicente del Valle ye situada a 954 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 48 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal en fa parte o lugar d'Espinosa del Monte.
Osuna
Osuna ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Sud de Sevilla y provincia de Sevilla.
A suya población ye de 17.926 habitants (2010), en una superficie de 592,49 km² con una densidat de población de 30,26 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Osuna se troba situata a 328 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 86 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Almuades
Los almuades un movimiento relichioso musulmán vinclato con la confederación tribal berber de los Mezmutz. En arabe reciben la denominación de al-Muwahhidun, y en berber Imweḥḥden. Al-Muwahhidun, significa «los unitarios», denominación que fa referencia a que Tawhid, lo suyo fundador, insistiba muito en l'absoluta unicidat de lo divín.
Lo movimiento al-Muwahhidun amaneixió en l'Atlas marroquín en lo sieglo XIII como reacción a la relaxación relichiosa de los almurabitz, que encara que s'heban estendillato muito por Berbería y Al-Andalus, heban fracasato en a suya prebatina d'enfortir los estatos musulmans y d'aturar l'abance cristiano en la Peninsula Iberica.
En realidat ye un feito constant en la Historia de lo Islam que dezaga d'un movimiento integrista en vien atro de nuevo cuan se relaxa lo que hi heba enantes. A los almuades los seguirían los Benimarins. Ye lo que Marvin Harris clama una revitalizazión relichiosa, u cuan una relichión como institución se reviscola como respuesta a demandas socials.
Os Almuades en l'Al-Andalus
En l'Al-Andalus, los musulmans nativos u muladins no yeran d'alcuerdo con las doctrinas integristas de los Almurabitz u de los Almuades, pero a vegatas las circunstancias los feban aliniar-sen con ellos contra un enemigo común. Lo principio de la fin de los almuades en Al Andalus estió en 1212 con la batalla de las Landas de Tolosa, on los exercitos de los reis d'Aragón, Castiella y Navarra vencioron a los almuades.
Ventalló
Ventalló ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán y partiu chudicial de Figueres, en a provincia de Chirona.
Bergen auf Rügen
Bergen auf Rügen ye un municipio de Mecklemburgo-Pomerania Occidental, Alemanya. Se troba en a isla de Rügen y ye lo suyo municipio mas gran. Perteneix o districto de Pomerania Occidental-Rügen.
Ventalló
A suya población ye de 792 habitants (2010), en una superficie de 24,99 km² con una densidat de población de 31,55 hab/km².
Cheografía
A localidat de Ventalló ye situata a 28 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.