cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mingòt
Mingòt (en francés Mingot) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 92 habitants (2007) en una superficie de 1,73 km², con una densidat de población de 53,17 hab/km².
Cheografía
O termin municipal de Mingot se troba a una altaria meya de 300 metros sobre o livel d'a mar, con altarias minima de 213 y maxima de 296 metros.
La Bastida de Savés
La Bastida de Savés (La Bastida de Savés en occitán, Labastide-Savès en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Aush y cantón d'a Val de Sava.
A suya población ye de 117 habitants (1999) en una superficie de 3,62 km², con una densidat de población de 32,32 hab/km².
Progresión d'o récord mundial femenín de 35 km marcha
A continación s'amuestra la progresión d'o récord mundial femenín de 35 km marcha dende l'establida d'a preba. As marcas feitas dinantes de l'anyo 2023 se consideran como millor marca mundial, dende l'1 de chinero de 2023 tendrán la ratificación de World Athletics como récord mundial. .
T. S. Eliot
thumb|Eliot (1934)
Thomas Stearns Eliot, conoixiu como T. S. Eliot, (Saint Louis, Missouri, Estaus Unius; 26 de setiembre de 1888 - † Londres, Reino Uniu; 4 de chinero de 1965) estió un escritor, poeta y dramaturgo estausunidense (encara que nacionalizato bitanico), que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1948.
El Campo (Villel)
El Campo ye un barrio rural de Villel, en la comarca de la Comunidat de Teruel y en la provincia de Teruel.
Luengas chadicas
As luengas chadicas son una familia de luengas charratas en o largo d'o norte de Nicheria, Nícher, Chad, Republica Centroafricana y Camerún, que fan parte d'as luengas afroasiaticas. A luenga chadica mas fablata ye l'ausa, lingua franca de gran parti d' Africa occidental.
Ye dividita en cuatro subgrupos:
Baixo Vinalopón
O Baixo Vinalopón (en valenciano Baix Vinalopó) ye una comarca d'o sud d'o País Valenciano, con capital en Elch.
A suya población ye de 267.954 habitants (2005), en una superficie de 489,20 km², con una densidat de 489,20 hab/km².
Mugas
Muga a lo norte con o Vinalopón Meyo y l'Alicantín, a l'este con a Mar Mediterrania, a lo sud y ueste con o Baixo Segura. A economía principal ye l'agricultura de regano, antimás d'a industria d'o calcero y las alfombras, y lo turismo en a costa.
Proteína
thumb|right|280px|Estructura tridimensional d'a [[hemoglobina. L'animación corresponde con a transición d'entre las dos formas conformacionals (oxichenata y desoxichenata).]] As proteínas son macromoleculas feitas de cadenas linials d'aminoacidos. O nombre «proteína» dimana d'o dios griego Proteu per as diferents formas que podeba adubir, anque una altra versión diz que dimana d'a parola griega «πρώτα» ("prota", a mesma radiz que en "protagonista") perque significa «lo primer u prencipal».
As proteínas de toz os sers vivos son determinatas per a suya chenetica, que ye como dir que la información chenetica determina qué proteínas ha de tener una celula, un teixito u un organismo.
As proteínas se sintetizan pendendo de cómo seigan regulatos os chens que las codifican. Per ixo, son susceptibles a los sinyals y factors externos. O conchunto d'as proteínas que son expresatas en una situación concreta se diz proteoma.
Puerto de la Pez
O puerto de la Pez (en francés Port de la Pez) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia y que une a val de Chistau, en Aragón, con a val de la Pez, en Occitania. Se troba a o sud de Lodenvièla, en o departamento d'os Altos Pireneus. Con una altaria de 2.460 m, ye o camín mas simple ta acceder a o macizo de Pocetz dende Francia.
Se troba entre a punta d'es Guerréis (2.972 m) y a punta de la Pez (3.022 m).
Cheografía
O puerto de la Pez, quan se i puya dende o costau francés, se caracteriza por una plana prou luenga tallada por brecas prou fundas y delicadas de trescruzar. A la fin d'ixa plana, torna a pendient, fendo-se mas gran en plegar ta o zaguer trampo. Dimpués de tres horas de marcha, arribamos a una chicota breca equipada con un cable. Dende aquí, o camín pasa por o costau aragonés y, dimpués d'haber-ne baixau un poquet, aduga enta o puerto de la Pez.
Quan prencipia a baixada enta la val de Chistau, o paisache ye en primeras desertico, encara que prou apreciau por as marmotas. Manimenos, a mida que se contina baixando enta a val, bi ha mas y mas vechetación y torrents d'augua ta rematar en un entorno paradisiaco amán d'as bordas de Viadors.
Tozal de les Travesses
Lo Tozal de les Travesses ye una cima de 1.151 m d'altaria situada en lo termin municipal de Bezeit entre los ríos Matarranya y Ulldemó.
Los materials que forman lo Tozal de les Travesses corresponden a formacions de dolomías masivas grisas d'edat calloviana-kimmeridchiana (Churasico meyo-superior).
Dacia Sandero
Dacia Sandero ye un auto d'o segmento B desembolicau por Dacia. Dacia Sandero s'ensambla en diversas fabricas en diferents países, entre ellas en São José dos Pinhais (Brasil), Envigado (Colombia), Casablanca (Marruecos), Mioveni (Rumania), Moscú (Rusia) y Pretoria, (Sudafrica). Amaneixió en o mercau en 2008 y se comerzializa dica hue. I hai tres cheneracions d'as qualas a zaguera ye de 2021.
Galería d'imachens
.
Juan Bautista Monserrat Mesanza
Juan Bautista Monserrat Mesanza (Zaragoza, 29 d'aviento de 1949) ye un avogato y politico aragonés. Licenciato en Dreito y Ciencias Empresarials, exerció de profesor de Dreito en a Escuela d'Artes y dimpués, dende marzo de 1987, de letrato en o Concello de Zaragoza.
Estió tenient d'alcalde con o PSOE en o Concello de Zaragoza entre 1979 y 1982 y dimpués deputato por Zaragoza con o CDS, fendo parti d'a suya executiva rechional. Entre os anyos 1987 y 1991 estió president d'as Corz d'Aragón y dende o 6 de mayo de 1993, con o refirme de PP y PSOE y a oposición de PAR y IU (que refirmaban a Emilio Gastón), fue nombrato Chusticia d'Aragón, cargo que ocupó entre ixe anyo y 1998.
Chirona
Chirona (en catalán, oficialment y en grafía etimolochica Girona; en castellano Gerona) ye una ciudat y municipio de Catalunya, capital d'a provincia de Chirona y d'a comarca d'o Chironés.
Cheografía
A localidat de Chirona se troba situata a 75 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, en una plana a on i confluyen o río Ter y os suyos afluyents, Galligants, Güell y Onyar, a una distancia de 85 km d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya, y de 373 d'a ciudat aragonesa de Zaragoza.
Mugas
O termin municipal de Chirona muga a o norte con Sant Julià de Ramis y Sarrià de Ter; a l'este con Celrà, Juià y Bordils; a o sudeste con Cuart; a o sudueste con Fornells de la Selva y Vilablareix; y a l'ueste con Salt y Sant Gregori.
Historia
En 785 as elites gubernants d'a ciudat pactan l'entrega d'a ciudat a Carlos Magno. En 793 una expedición de tropas cordobesas mandada por Abd al-Malik al-Muzaffar fracasa en a conquiesta de Chirona pero espulla la comarca d'a Septimania.
O 10 d'agosto de 1391, a población cristiana de Chirona engarcholó a os chodigos d'a suya chudería en una torre d'a ciudat, ta forzar-los a albandonar a suya relichión y convertir-se'n a o Cristianismo.
The Lord of the Rings: The Two Towers
The Lord of the Rings: The Two Towers (en aragonés O Sinyor d'os Aniellos - As Dos Torres), ye una cinta de cine de drama estausunidense de l'anyo 2002, dirichita por Peter Jackson seguntes un guión d'ell mismo, Fran Walsh y Philippa Boyens (basato en O Sinyor d'os Aniellos de J.R.R. Tolkien) con una banda sonora orichinal de Howard Shore, una dirección de fotografía de Andrew Lesnie y un producción de Peter Jackson, Barrie M. Osborne y Fran Walsh ta New Line Cinema, con una durada de 172 minutos, que estió un important exito cinematografico. Entre atros actors, partecipan en a cinta Elijah Wood, Ian McKellen, Viggo Mortensen, Liv Tyler, Sean Astin, Christopher Lee, Bernard Hill y Andy Serkis; a cinta recibió dos premios.
Ye continación de The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring y tien continación en a cinta The Lord of the Rings: The Return of the King.
Argumento
Dimpués d'internar-se en Emyn Muil, Frodo Baggins y Sam Gamyi se troban con a creyatura Gollum, que fa un poder pa sacar-les l'Aniello per a fuerza pero, en veyer-se venciu, promete a los hobbits guiar-los dica Mordor. Dimpués de quitar-los d'Emyn Muil y travesar a Paúl d'os Muertos, plegan a Morannon, a Puerta Negra de Mordor. Manimenos, a gran protección que tien les imposibilita dentrar per astí y Gollum les proposa prener o camín secreto de Cirith Ungol. Mientres o viache, se troban con una tropa abanzada de montesins de Gondor enfilada per Faramir, fillo d'o senescal de Gondor y chirmán de Boromir, qui os prene como prisioners y descubre que portian l'Aniello Unico. Faramir conta a los hobbits que Boromir ha muerto y que estió trobau en una barca elfica. Isto fa pensar a Frodo, pus creyeba que Boromir nomás quereba l'Aniello, y per o suyo chirmán descubre que murió protechendo a la Companyía, tal y como heban churau toz os suyos miembros en salir de Rivendell. Faramir decidió levar-los debant d'o suyo pai, pero, a lo suyo paso per l'esmolinada ciudat d'Osgiliath, os soldaus gondorians se troban combatindo a las fuerzas de Sauron conducidas per qualques Nazgûl. En dar-se conta d'o maligno poder de l'Aniello que portia Frodo, a qui quasi captura uno d'os Nazgûl, Faramir decide liberar-los pa que completen a suya misión.
Entremistanto, os uruk-hai que levan prisioners a Merry y Pippin son acotolaus per os chinets de Rohan exiliaus y os hobbits aconsiguen fuyir d'a batalla, internando-se en a selva de Fangorn. Aragorn, Legolas y Gimli, que heban iu dimpués d'ells, se troban con as restas d'a batalla y siguen as pisadas d'os suyos amigos dica l'interior d'a selva. En ella se retroban con Gandalf, a qui creyeban muerto dimpués d'a suya caita per o puent de Moria, y una vegada les informa de que ha deixau a Merry y Pippin en buenas mans, s'endrezan chuntos enta Edoras, capital de Rohan, pa charrar con o rei Théoden. Manimenos, iste se troba enchizau per Saruman gracias a l'aduya d'o consellero d'o rei, Gríma, que treballa en secreto pa lo mago. Baixo lo suyo influixo, desterró a lo suyo sobrino Éomer dimpués d'a muerte de Théodred, o suyo fillo y hereu a la cadiera reyal. Gandalf aconsigue liberar-le y Théoden decide refuchiar a lo suyo pueblo en a fortaleza d'a Foz d'Helm con a finalidat de no ir por as pinganetas a un conflicto ubierto con Isengard en Edoras.
Saruman ninvia a un exercito chigant d'uruk-hai pa destruyir a Foz d'Helm, mientres Gandalf va en busca d'os rohirrim exiliaus pa a batalla. L'elfo Haldir, d'a selva de Lothlórien, acude con un chiquet exercito de galadhrim en aduya de Rohan y chuntos aconsiguen resistir dica a plegada de Gandalf, Éomer y numbrosos rohirrim, que redotan a los uruks.
Entremistanto, Pippin y Merry, que heban estau confiaus per Gandalf a l'ent Fangorn, acuden de conchunta con ell a un concilio entre cuantos miembros d'a suya raza an decidiran qué fer respective a la guerra. Dimpués de largo tiempo dialogando, deciden que no ye afer suyo. Manimenos, quan Fangorn leva a los hobbits difuera d'a selva, descubre que Saruman ha picau muitos arbols y con o suyo chilo atraye de nuevo a toz os ents, que marchan enta Isengard y a destruyen.
Dimpués d'istas victorias, Gandalf y a resta creyen que ha plegau la hora de librar a batalla zaguera, que se decidirá en Gondor y an toz chugarán as suyoas zagueras cartas per o futuro d'a Tierra Meya.
Cruz celta
thumb|Cruz celta
A cruz celta ye un simbolo celta que combina una cruz con un aniello que rodeya a intersección. Ye un simbolo mui extendito en o cristianismo celta y poderba tener orichens pre-cristianos. De feito se troba ya en obchectos d'a Edat de Bronce.
Punta Cabalera
A punta Cabalera (en francés Pic de Cauarère) ye un pico de 2.899 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a crencha de Culfreda, en a muga entre os municipios de Chistén (Aragón) y Sant Lari (Occitania).
Cruz celta
Cuan s'indrodució o cristianismo en Escocia y Irlanda o simbolo s'adaptó a la cruz latina y se recargó con gravatos de tradición celta. As primeras cruces celtas d'ambito cristiano amaneixioron entre os Pictos d'Escocia en o sieglo VI. Dimpués se difundioron por tota Irlanda. No se conoixen cruces celtas guaire antigas ni en l'antiga provincia romana de Britania ni en l'actual peninsula de Bretanya.
S'ha quiesto interpretar que a cruz celta s'ha usato pa representar as cuatre endrezas, os cuatre elementos (tierra, augua, aire y fuego)... Ye punto d'unión d'os camins (d'os vivos y d'os muertos, per eixemplo).
Actualment ye utilizata como simbolo por bellas collas faxistas, porque achunta a tradición cristiana y a tradición pagana europeas.
Adchectivos indefinius en francés
A categoría d'os adchectivos indefinius ye un conchunto con mugas prou confusas. Se distingue canonicament os adchectivos indefinius sensu strictu, que son parolas simplas y os adchectivos indefinius en forma de locucions, ditos quantificadors.
Adchectivos indefinius de qualidat
Os principals adchectivos indefinius de qualidat son:
Adchectivos indefinius de quantidat
Os principals adchectivos indefinius de quantidat son:
Tramasaguas
Tramasaguas (Entrambasaguas en Castellano) ye un lugar despoblau de la provincia de Teruel, situau en lo municipio de Calamocha. Ye despoblau dende lo sieglo XV-XVI.
Adchectivos indefinius en francés
Adchectivos indefinius de quantidat
Bi ha uns pocos adchectivos indefinius que son invariables y gosan estar consideraus como adverbios de quantidat: beaucoup de, trop de, peu de, assez de.
A parola plusieurs puet estar pronombre amés d'adchectivo indefiniu. Significa "(uns) quantos", que en aragonés tampoco no tien singular:
Tramasaguas
Cheografía
Ye situau cerca de Luco de Xiloca y cerca de lo forcallo lo río Xiloca con lo suyo afluent río de Barrachina.
Toponimia
Lo toponimo vien de lo latín INTER AMBAS AQUAE fendo referencia a estar cerca de lo forcallo de lo río Xiloca con lo suyo afluent Barrachina. La evolución de AMBAS ta amas ye tipica de la fonetica aragonesa paralela a UMBILICU > melico y visible tamién en mosta, camal, camilega, coma y tamién.
Adchectivos indefinius en francés
Adchectivos indefinius de pareixiu
Même ye o cognato de "mesmo".
Tramasaguas
Toponimia
Se fizo mención de Tramasaguas en un texto de 1205, quan lo bispe Remón de Castrocol adchudicó las decimas y primicias de cada aldeya de la Comunidat de Daroca a cadaguna de las ilesias de Daroca.
Lo "puent romano" que bi ha en lo río de Barrachina encara se diz Puente d'Entrambasaguas.
Jean M. Auel
Jean Marie Auel ( en anglés, de soltera Jean Marie Untinen), naixita de Chicago (Illinois) o 18 de febrero de 1936, ye una escritora y novelista estausunidense, muit conoixita internacionalment por a suya saga de novela historica ambientata en a Prehistoria Os fillos d'a Tierra (''Earth's Children).
Documento de Kesos
O Documento de Kesos ye o primer escrito conoixito dica hue en romance d'o Reino de Leyón, ye dicir leyonés. Se piensa que data de l'anyo 974. Actualment, se'n alza una copia con o nombre de Manuscrito 852 en os archivos d'a seu de Leyón.
O texto ye una simpla nota de carácter funcional: se tracta d'o inventario de quesos que va fer un monche de Sant Chusto y Sant Pastor, d'o lugar de Rozuela, muit amanato a Leyón. Ye escrito en o canto posterior d'un documento de l'anyo 956.
O texto
(1ª columna)
(2ª columna)
Graham Greene
Henry Graham Greene (Graham Greene), naixito de Berkhamsted (Hertfordshire, Anglaterra, Reino Uniu) o 2 d'octubre de 1904 y muerto en Vevey (Cantón de Vaud, Suiza) o 3 d'abril de 1991, estió un escritor, novelista, periodista y guionista britanico.
Fuent Buena
Fuent Buena (Fombuena en castellano) ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, en la comarca de lo Campo de Daroca.
Cheografía
Lo lugar de Fuent Buena ye situato a lo piet de la sierra de Ferrera, a 950 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar y a una distancia de 79 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Lueixma, Badenas, Lanzuela, Villafermosa, Baduls, Cerveruela y Vistabella.
Historia
Perteneixió a la Sexma de Trassierra.
Toponimia
En un documento de 1398 se reconoix a Pasqual Briz, vecino de Fuent Buena, una indemnitzación de 600 sueldos chaqueses por as mutilacions padeixidas en servicio d'o rei mientres a Guerra d'os Dos Peros.
Seguntes Antonio Ubieto Arteta, Fombuena en 1495; Fuembuena en 1646 y Fombuena dende 1713. Manimenos trobamos Fuentbuena cuan la manifestación de lo Morabetín (1373) y en lo fogache de 1495.
Barxas
Barxas (en castellano Barjas) ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya, comarca d'El Bierzo y partiu chudicial de Ponferrada.
A suya población ye de 261 habitants (2010) en una superficie de 62,66 km², con una densidat de población de 4,17 hab/km².
En Barxas se parla o gallego.
Cheografía
A localidat de Barxas se troba situada a 860 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 56 km d'a ciudat de Ponferrada, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, de 165 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia, y de 285 km d'a ciudat de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars d'Albaredos, Barrosas, Busmayor, Campo de Liebre, Corporales, Corporales, Guimil, Moldes, Mosteiros, Peñacaira, Quintela, Serviz y Vegas do Seo.
Muela (cheomorfolochía)
250px|thumb|right|Envista d'a [[Muela de Monchén con Cantaviella (Teruel) debant.]] Muela ye un pueyo u mont con un extenso cabo alto plano u concavo formau por un cinglo d'estratos duros cuasi horizontals, por un regular de calsineras.
Ségalas
Ségalas puet estar:
Muela (cheomorfolochía)
Muelas d'a depresión d'Ebro
En a depresión d'Ebro y en antigas cuencas sedimentarias terciarias d'o centro y este d'a peninsula Iberica son tipicas as muelas con teito de calsinera si representan o centro d'a cuenca u con teito de piedra d'arena u almendrón si son d'a marguin d'a cuenca, como se veyen en la zona d'o Guadalop y Matarranya.
Belunas son extensas plataformas estructurals, belatras con dimensions mes redueitas se pueden considerar como pueyos testigo derivaus d'ixas plataformas, y por erosión d'o cinglo que las proteche pueden esdevenir antepueyos.
Muelas d'o mesozoico d'o Sistema Iberico
Bi ha muelas en materials mesozoicos d'o Sistema Iberico con cabo alto concavo que se relacionan con sinclinals pendius, constituindo releus invertius. Encara que toponimicament bel sinclinal pendiu siga una muela, cheomorfolochicament no se puede considerar muela que las que tienen lo cinglo d'alto horizontal u cuasi horizontal. A mayor part s'han feito en materials cretacios, pero atras como a Muela de Fridas s'han feito en materials churasicos.
Muelas d'o terciario d'o Sistema Iberico
En a fuesa de Teruel as muelas se formoron principalment en o Cuaternario con o proceso d'encaixamiento d'os ríos d'a cuenca hidrografica d'o Guadalaviar, en rematar as zagueras deformacions tectonicas d'o Plioceno superior.
Torretón d'a Zuda
O torretón d'a Zuda de Zaragoza ye o que queda d'o palacio d'a Zuda, alcázar andalusí situau adintro d'a ciudat y seu d'o gubierno. A suya forma actual ye d'a segunda metat d'o sieglo XVI. Ye en o cabo occidental d'a Plaza d'o Pilar, dezaga d'a Fuente de las Américas y a cantos d'a Ilesia de Sant Chuan d'os Panetz. Dimpués d'a excavación arqueolochica y a restauración rematadas en 2001, acubilla un oficina municipal de turismo.
Historia
Os musulmans construyoron l'alcázar apegau a la muralla d'a ciudat en forma de fuerte que se feba servir como residencia d'o gobernador d'a ciudat. Dimpués os reis taifas en facioron una residencia d'hibierno. O Torretón d'a Zuda correspone con a torre de l'homenache d'o palacio que se construyó sobre una d'as torres d'a muralla.
En 1118 as tropas d'Alifonso I lo Batallero prenioron este torretón, lo que significaba que ya heban preso a ciudat. L'edificio pasó a estar o palacio reyal y seu d'os reis d'Aragón dica que en o sieglo XIII encomenzoron a fer servir de seu o palacio de l'Alchafaría.
Semion Timoshenko
Semyon Konstantinovich Timoshenko u Semion Konstantinovich Timoshenko (Семён Константи́нович Тимоше́нко en ruso y alfabeto cirilico, naixito de Furmanivka (Gubernorato de Besarabia, Imperio Ruso, hue Rusia) o 18 de febrero de 1895 y muerto en Moscú (Unión Sovietica, hue Rusia) o 31 de marzo de 1970, estió un militar ruso, activo dende 1915 dica 1960 y que plegó en l'Exercito Royo dica o ran de mariscal, habendo feito parti antis de l'Exercito ruso zarista. Luitó en a Primera Guerra Mundial, en a Guerra Civil Rusa y en a Guerra polaco-sovietica, encara que alazetó a suya fama mientres a Segunda Guerra Mundial, a on prenió parte en a Guerra d'Hibierno, en a primera batalla de Smolensko y en a batalla de Stalingrado.
Torretón d'a Zuda
Historia
thumb|220px|left|[[Sant Chuan d'os Panetz]] En 1180 o rei Alifonso II d'Aragón donó l'edificio a la Orden de Sant Chuan de Cherusalem, encara que mantenindo como suya a part sud de l'edificio, a cantos de l'antiga puerta de Toledo. D'astí entadebán esdevenirá un hespital conoixiu como "Zuda de l'Hespital", en o que os caballers acolliban a pobres y malautos. Os hespitalers construirían tamién una ilesia dedicada a Sant Chuan Baptista que no s'ha conservau.
Dende o sieglo XIV, l'edificio, que dica ixe inte yera a central d'a Orden d'a redolada de Zaragoza, esdevenirá a seu d'o Castellano d'Amposta, a mayor autoridat d'a orden en Aragón. L'edificio tamién se fació servir de quan en quan pa acubillar a los reis d'Aragón, como ye o caso de Chaime I y a suya muller Alionor, que i estioron presos en 1224 dimpués d'una revuelta de nobles aragoneses.
En os sieglos vinients l'edificio tendrá muitas modificacions, la mayor parte no documentadas. L'actual ilesia de Sant Chuan d'os Panetz, construita por orden d'o gran Castellano Vicente de Oña, la rematoron en 1725 y substituyó a l'antigua ilesia medieval. A torre, que ye un poquet inclinada, ye d'o sieglo XVI.
Quintanilla de Arriba
Quintanilla de Arriba ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 204 habitants (2007), en una superficie de 28,18 km² y una densidat de población de 7,23 hab/km².
Impuesto
Un impuesto ye una cantidat de diners desichita por as administracions publicas a los ciudadans y a las interpresas d'una rechión, territorio u país, como contribución a lo gasto publico. O impuesto ye un treudo que se caracteriza por fer surtir obligacions pecuniarias a favor de l'acreyedor tributario rechito por o dreito publico y no requiere de denguna contraprestación por parti de l'administración. O impuesto apareixe exclusivament como consecuencia d'a capacidat economica d'o contribuyent. O campo d'as ciencias economicas que estudeya os impuestos son as finanzas publicas, mientres que o campo d'o dreito, ye o dreito tributario.
Os impuestos pueden ser directos u indirectos, os directos gravan directament a o contribuyent como por eixemplo o impuesto sobre a renda y os indirectos gravan os biens adquiritos por o cunsumidor como o impuesto sobre a valor anyadita (IVA).
Historia
Ye de suponer que os impuestos son muitos mas antigos que os primers impuestos documentatos y como as monedas no estioron acuyantas dica o 600 aC aproximadament os pagos yeran en biens (animals u grano por un regular). O primer sistema de tributación documentato y conoixito ye en o periodo d'a primera dinastía de l'Antigo Echipto alredor de l'anyo 3.000 aC.
En l'antiga Mesopotamia alredor de l'anyo 2.500 tamén bi ha documentatos impuestos
Eixemplos d'impuestos
Bels impuestos actuals son:
Impuestos antigos
Entre os impuestos antigos se trobaban:
Lahàs
Lahàs (Lahàs en occitán, Lahas en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Aush y cantón d'a Val de Sava.
A suya población ye de 154 habitants (1999) en una superficie de 14,54 km², con una densidat de población de 10,59 hab/km².
Idioma lombardo
O lombardo (lumbaart) ye una luenga romance charrata prencipalment en o norte d'Italia (Lombardía) y en os cantons suizos de Tesino y os Grisons.
Lexico
Beluns de los italianismos que bi ha en francés son d'orichen lombardo:
En las provincias de Brescia y Cremona, mugando con lo veneciano se documenta una concentración de goticismos en lo lexico y la toponimia.
Turbón
Turbón (en catalán Turbó) ye un macizo d'as sierras interiors d'o Pireneu aragonés, situato en a comarca de Ribagorza, que tien a suya tuca a 2.492 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a on bi ha un vértiz cheodesico. O mazico tién atras tucas destacables como o Turbonet, y o pico Aligás, con mas de 2.000 metros d'altaria.
S'orienta de norte ta sud, dominando por l'este a cuenca d'o río Isabana y por l'ueste, a depresión de Campo.
Toponimia
A l'igual que Moncayo este oronimo se fa servir sin d'articlo, como veyemos en o dito meteorolochico aragonés:
Quintanilla de Trigueros
Quintanilla de Trigueros ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 123 habitants (2007), en una superficie de 32,16 km² y una densidat de población de 3,82 hab/km².
Turbón
Toponimia
En textos grausins d'a primera mitat d'o sieglo XX veyemos tamién Turbón sin articlo:
Protección
S'incluye en a Zona d'especial protección pa las aus (ZEPA) de Turbón y Sierra de Cis (ES0000281) que cubre un aria de 243,94 km².
Punta Baliner
A punta Baliner (en francés Pic de la Niscoude) ye un pico de 2.965 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Chistén (Aragón) y Sant Lari (Occitania).
Ixufre
L'ixufre ye un elemento quimico de numero atomico 16 y simbolo S (d'o latín sulphur). Ye un no metal abundant, insipido, inodoro. O ixufre se troba mas que mas en sulfuros (S2-) y sulfatos (SO42-) y mesmo tamién en forma nativa (mas que mas en rechions vulcanicas). Ye un elemento quimico esencial ta toz os organismos y necesario ta muitos aminoacidos y por tanto tamién ta as proteínas. S'usa mas que mas como fertilizant pero tamién en a fabricación de polvora, laxants, mistos y insecticidas.
Canovelles
Canovelles (Canovelles en catalán y oficialment; Canovellas en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Vallés Oriental, provincia de Barcelona y partiu chudicial de Granollers.
A suya población ye de 16.023 habitants (2009), en una superficie de 6,70 km² con una densidat de población de 2.391,49 hab/km².
Cheografía
A localidat de Canovelles se troba situata a 175 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 2 km d'a ciudat de Granollers, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
Rueda (Villel)
Rueda ye un lugar medieval actualment redueito a una masada en l'actual termin municipal de Villel, en la comarca de la Comunidat de Teruel y en la provincia de Teruel. Ya yera despoblau entre 1940 y 1950.
Topomimia
Lo toponimo Rueda se vei ya en Rationes decimarum Hispaniae (1279-80):
1951
Chulio
right|thumb|250px|O actor australiano [[Geoffrey Rush, naixito o 6 de chulio de 1951.]]
Atros países
right|thumb|250px|L'actriz dominicana [[María Montez, muerta o 7 de setiembre de 1951.]]
Puras
Puras ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Tierra de Pinares.
A suya población ye de 58 habitants (2010), en una superficie de 10,71 km² y una densidat de población de 5,41 hab/km².
Antioquía
thumb|250px|A presa d'Antioquía por os Cruzatos.
Albelda (desambigación)
Albelda puet estar:
Antioquía
Antioquía (en turco Antakya; en arabe انطاكية; en griego Ἀντιόχεια) ye una antiga ciudat, hue en Turquía, capital d'a provincia d'Hatay.
Ye una ciudat muit antiga, que estió una d'as tres metropolis de l'Imperio Romano d'Orient, y por ixo tien importancia en o Cristianismo. Estió o primer puesto en que os seguidors de Chesús recibioron a denominación de cristianos.
Toponimia
O toponimo Antioquía provién de l'antroponimo Antiochos, muit corrient en a familia d'o fundador d'a ciudat. En o "Libro de los Emperadors" escriben o toponimo como Antiochia u Antiocha (a ch tien valor de k n'este caso), por eixemplo en os parrafos en os que parlan de Tomás o Eslau y cuan parlan d'Aleixo I Comneno:
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" tamién escriben Antiocha:
Historia
Adhibita ta l'Imperio Romano, Antioquía estió una d'as principals ciudaz de l'Imperio, con una población, alto u baixo, de 500.000 habitants. L'emperador Aurelián i construyó molimentos, y Constancio II construyó una seu, en estilo d'a arquitectura bizantina, escachata por un tierratremo en 526.
En 540 la prenió l'Imperio Persa, y reconquiesta dimpués cayó en 636 debant de l'abance d'o Islam. En o 969 la reconquirió l'emperador bizantín Niceforo II Focas, pero os bizantins la perdioron de nuevo debant os turcos selchucidas en 1085.
Conquiesta por os cruzatos d'a Primera Cruzata en 1098, estió a capital d'o Prencipau d'Antioquía, semi-independient d'o reino de Cherusalem.
O soldán mameluco Baibars prenió a ciudat en 1268, y dimpués d'as suyas destruccions nunca mas recuperó a suya importancia anterior.
Entre 1517 y 1918 estió una ciudat de l'Imperio Otomán. Tenió una gran diversidat etnica, con arabes, turcos, sirians cristianos y armenios. En a Primera Guerra Mundial os panturquistas preboron d'acotolar a los cristianos armenios y sirians. Os armenios se refuchiron en o Musa Dagh ("Mont de Moises"), entre a ciudat y la mar, pero l'armata francesa habió d'evacuar-los cuan yeran "in extemis". En 1918, o Sanchac d'Alexandreta d'o que Antioquía en feba part fue ocupato por l'exercito francés, como Cilicia y Siria, fendo part d'o mandato francés de Siria. A Sociedat de Nacions teneba intinción d'adhibir Antioquía a Siria, manimenos a presencia d'una important población turca (40% en ixe sanchac) fació que s'hese de fer un referendum d'autodeterminación. Pa millorar as relacions con Turquía pa que fuese neutral en caso d'una nueva guerra mundial, lo gubierno d'Édouard Daladier dixó entrar l'exercito turco dentro d'o Sanchac en chulio de 1938 y ocupar-se d'o censo, salindo d'estas trazas un 63% de población turca.
En 1939, Antioquía y la suya rechión fuoron adhibitos a Turquía con lo nombre de Hatay. Empecipió una limpieza etnica: 14.000 armenios entre los 23.000 censatos en 1933 esleyoron emigrar, como muitos arabes sunnitas y alawitas. A Siria independient encara reclama Antioquía y lo Sanchac de Alexandreta.
Festival de cine d'o Baixo Martín
Tres son os premios a que optan as peliculas: Millor documental, Millor curto de ficcion y bi’n ha un terceno adedicau a las produccions d’o Baixo Martín.
Fasnia
Fasnia ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Santa Cruz de Tenerife, que se troba en a isla de Tenerife. A suya población ye de 2.786 habitants (2019), en una superficie de 45,11 km² y una densidat de población de 62 hab/km².
Fernando García Vicente
Fernando García Vicente (Zaragoza, 28 d'aviento de 1948) ye un churista aragonés, nieto de Emerenciano García Sánchez, fundador d'o Banco Zaragozano y fillo de Fernando García Iranzo, incheniero de camins que construyó as torres d'o Pilar. Lincenciato y doctor en Dreito por a Universidat de Zaragoza, exerció de fiscal en Zaragoza, Teruel, Navarra, Logronyo, Chirona y en l'Audiencia de Uesca como fiscal chefe.
En 1998 fue proposato como candidato a Chusticia d'Aragón por o PP y o 20 de mayo esleito por unanimidat en as Corz d'Aragón, convertindo-se asinas en o tercer Chusticia d'a democracia. Tamién ye profesor titular de Dreito Civil en a Universidat de Zaragoza, vocal d'a Comisión Asesora de Dreito Civil d'Aragón, y autor de numerosas publicacions churidicas.
Bembibre
Cheografía
A localidat de Bembibre se troba situada a 653 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 19 km d'a ciudat de Ponferrada, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, de 98 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia, y de 196 km d'a ciudat de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars d'Arlanza, Labaniego, Losada, Rodanillo, San Esteban del Toral, San Román de Bembibre, Santibáñez del Toral y Viñales.
Los Draps
Los Draps ye un grupo aragonés de musica en catalán, formato en a comarca d'o Matarranya. O suyo estilo musical ye o punk-core entrepitato con instrumentos tradicionals aragoneses como a donzaina.
Historia
O grupo prencipio en l'anyo 1992 tocando en as fiestas d'os lugars d'o Matarranya y arredols, fendo sobre tot versions de cancions d'atros grupos.
En 1997 o grupo fue establito oficialment. Dentran en o grupo Torretes (batería), Rosset (teclau) y Arsís (baixo) antimás de Guenen y Colero que yeran os guitarristas (o segundo antimás o cantaire). A primera actuación d'o grupo estió en o estiu de 1998 en Penyarroya chunto con os grupos de La Codonyera Azero y Artrosis. Dimpués facioron cuantos conciertos mas por a comarca d'o Matarranya. A la fin de 1999, Sisco deixó lo grupo estando substituyiu por Kolores, l'actual batería. En o estiu de 2000 se gravó a maqueta "Terra de Frontera" y se fan conciertos importants por toda a cheografía d'a Francha y atros puestos como as Islas Balears, antimás s'incorpora a lo grupo lo guitarrista Txutxa.
Dani del Colero, lo cantaire, dixa o grupo en 2002. As nuevas voces son Sérgio y Kolores y agora solo bi'n ha un guitarrista, Txutxa. Dentra en o grupo Flare que toca a dulzaina fendo un cambeo en o estilo d'o grupo a punk-rock con gaita. En febrero de 2004 gravoron a canción "Matarranya", poesía d'o poeta Desideri Lombarte, natural de Penyarroya. Mas tardi s'incorpora a lo grupo Jorgito, segundo dulzainero. Se fan gravacions de temas como "Cultura Popular", "Revolució" (Revolución) y "Feixistes" (Faxistas). En noviembre d'ixa mesma anyada dentra en o grupo lo guitarrista Marc (ex de Notinkson).
O suyo primer disco "No mos fareu callar!" (No mos farez callar!) apareixe en 2006, o disco incluye 11 cancions en catalán y una, Entalto lo pueblo en aragonés y destacan as colaboracions de Kapi (Azero), Isa, Miguel y Chabi (Prau), Kaspas (Visión Túnel), Josep (Temps al Temps) y Jandro (Mallacán). Iste mesmo anyo a canción "Cultura Popular" recibe o premio a la millor canción de luenga minoritaria d'Aragón en os VIII Premios d'a Musica Aragonesa.
En aviento de 2011, o grupo fació oficial a suya deseparación.
En 2013 retornan en o festival Esfendemos a Tierra 2013 en Artieda. Continando con a suya actividat dica hue.
Miembros
Os zaguers miembros de Los Draps estioron:
Discografía
Belunas d'as suyas cancions estioron incluitas en bels recopilatorios:
Monegros
Os Monegros ye una comarca aragonesa dividita entre as provincias de Zaragoza y Uesca.
Cheografía
A sierra d'Alcubierre trescruza a comarca de norueste ta sudeste, adubindo a suya mayor altaria en mont Escuro a 822 metros. O clima ye semiarido con escasas plevias y alteras temperaturas en verano. Bi ha muitas lacunas saladas y basetas que forman o complexo endorreico mas important d'Europa. Destacan a lacuna de Sarinyena y a salada d'a Playa.
Muga a o norte con a Plana de Uesca, a l'este con Semontano de Balbastro, Cinca Meya y Cinca Baixa, a l'ueste con a comarca de Zaragoza y a o sud con a Ribera Baixa d'Ebro y Baixo Aragón-Casp.
Toponimia
O toponimo Monegros fa referencia a la escuritat d'a vechetación que bi heba en a Edat Meya antes d'una intensa deforestación por causas ganaderas. En aragonés medieval se documenta o toponimo comarcal en singular:
Marlofa
Marlofa ye un lugar aragonés que fa parte d'o municipio de La Choyosa, en a comarca d'a Ribera Alta de l'Ebro y provincia de Zaragoza.
A suya población ye de 512 habitants (2008).
Cheografía
Marlofa se troba situato a 215 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia d'1,9 km de la Choyosa, a capital d'o suyo municipio, y de 20 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Comanda de Villel
La Comanda de Villel estió una comanda primero templera y dimpués hespitalera con seu en Villel que incluyiba ames las localidaz de Bellestar, Libros y Río Deva. Yera situada entre lo Rincón d'Ademuz (Reino de Valencia) y la Comunidat de Teruel (Reino d'Aragón), fendo part d'este zaguero reino.
Chardín
thumb|300px|Un chardín Un chardín (d'o francés jardin, huerto), ye una zona de terreno a on se cautivan especies vechetals, con a posiblilidat de incluyir atros elementos como fuents u esculturas, pa o placer d'os sentius.
Comanda de Villel
Los templers emprendioron prochectos de colonización y repoblación con cristianos aragoneses y d'atros orichens en esta comanda. Las cartas de población de qualques localidaz d'esta comanda son escritas en aragonés. Manimenos en Villel quedó una important población musulmana.
Quan por orden papal la Orden de lo Temple fue disuelta a principios de lo sieglo XIV la comanda de Villel estió una de las comandas templeras que presentoron resistencia a lo exercito de Chaime II d'Aragón. Manimenos lo Castiello de Villel remató capitulando. Las Cronicas de los Chudeces de Teruel n'informan, dicindo cosas como:
La bula de lo 2 de mayo de l'anyo 1313 disposó que las propiedatz europeas de los templers pasasen a depender de la Orden de lo Hespital. Lo rei Chaime II d'Aragón pretendió adhibir las propiedatz templeras a lo patrimonio reyal y nombró administradors pa las diferents comandas en l'anyo 1312. Dimpués d'unas negociacions las comandas templeras situadas en lo Reino d'Aragón y en Catalunya pasoron a los Hespitalers. Lo ixamplamiento territorial de la orden estió tan gran que habioron de fer una reorganización administrativa y creyar la Castellanía d'Amposta lo 26 de chuliol de 1319 pa las anteriors comandas templeras que yeran en lo Reino d'Aragón, como yera lo caso de la Comanda de Villel.
Chardín
Un chardín puede incorporar tanto materials naturals como feitos por l'hombre (paisachismo). Os chardins occidentals son quasi universalment basaus en as plantas. Manimenos, bells tipos de chardins orientals, como os chardins zen, no las fan servir guaire, u dreitament no las incluyen.
A chardinería ye l'arte de creyar istos espacios, y acompanya a l'arquitectura, ya que son un complemento d'os edificios y, mesmo, a sobén tienen construccions en o suyo disenyo.
Comanda de Villel
En lo fogache de 1495 encara se menciona a la Comanda de Villel.
Chardín
A lo largo d'a Historia os chardins han variau no nomás en os suyos estilos sino tamién en relación a las especies. A incheniería chenetica y o desembolique d'os viveristas han aportau gran diversidat de variedatz hibridas adaptadas a requerimientos d'o disenyo. Tamién a corrient ecolochica planifica un chardín parando cuenta en as plantas autoctonas d'a rechión, permitindo asinas o buen manello d'a biodiversidat existent.
Comanda de Villel
Por lo menos en ciertos periodos temporals tamién ha perteneixiu a la Comanda de Villel la localidat de Cabronciello, mesmo quan a principios de lo sieglo XIX yera una simpla partida de lo termin de Rio Deva.
La Coscollosa
La Coscollosa ye una cima de 1.229 m d'altaria situada en la muga entre Aragón y Catalunya, entre los termins municipals de Bezeit (Teruel) y La Sénia (Tarragona), a lo nord-este de lo despoblau de Refalgarí.
Los materials que forman lo cabalto de La Coscollosa son calsineras bioclasticas d'edat barremiana-aptiana (Cretacio inferior), situadas estratigraficament sobre una formación de calsineras y salagons d'edat barremiana.
Toponimia
L'oronimo Coscollosa indica abundancia de coscollos (Quercus coccifera), que no corresponden a lo pico bioclimatico supramediterranio d'una altaria de 1.229 m d'altaria, por lo que puede referir-se a formacions arbustivas de carrasca (Quercus ilex ballota).
La Serena (Chile)
La Serena ye una ciudat y comuna de Chile situata en a rechión de Coquimbo, d'a que es a suya capital, y en provincia d'Elqui. A suya población yera de 211.275 habitants en 2012 en una superficie de 1.892,8 km², con una densidat de población de 116,9 hab/km².
Cuenca carbonifera de Mequinenza
A cuenca carbonifera de Mequinenza ye ubicada en a zona centro-oriental d'a Depresión de l'Ebro con centro en a localidat homonima de Mequinenza (Zaragoza, Aragón). Ha estau vinculada a diferents periodos historicos d'extracción de carbón, concretament de lignitos que han estau transportaus por meyo d'o río Ebro en unas embarcacions tipicas d'a zona denominadas llauts.
Contexto cheografico
miniaturadeimagen|260x260px|Aiguabarreig en Mequinenza. Ocupa territorios que transitan por a buega d'Aragón y Cataluña, en o trianglo que conforman as provincias de Zaragoza, Uesca y Lleida. A cuenca se desembolica de norte a sud a lo largo de 25 kilometros aproximadament por uns 20 kilometros de continuidat lateral, comprendendo una superficie de mas de 500 kilometros quadraus siempo una d'as cuencas meneras mas importants d'Aragón por a suya dimensión significativa. Cheograficament, perteneixen a ista cuenca una decena de poblacions encara que a mayoría d'as explotacions meneras s'han concentrau en Mequinenza y Fayón (en a província de Zaragoza) y la Granja d'Escarp y Almatret (en a província de Lleida).
A presencia de cursos fluvials en a zona (os ríos Ebro, Segre y Cinca) que trascruzan a zona, han dotau a la cuenca d'un relieve suau con barrancos con fuertes pendients. Entre as provincias de Uesca y Lleida se forma un primer Aiguabarreig ("mezcla d'auguas" en catalán) con os ríos Segre y Cinca, que posteriorment levan as suyas aportacions fluvials dica a localidat de Mequinenza an en un nuevo Aiguabarreig se funden as auguas d'os tres ríos. A zona se concreta con l'aportación d'o Matarraña, afluente de l'Ebro a l'altura de Fayón. miniaturadeimagen|260x260px|Vista aeria d'a confluencia d'os ríos Ebro, Segre y Cinca en Mequinena. L'orichen d'ista formación zarrada se remonta a o Eoceno superior momento en que a cuenca de l'Ebro pierde o suyo caracter marino y se convierte en una zona de naturaleza endorreica que afavorece l'aparición d'as succesivas etapas lacustres y aluvials. Os materials tericiarios preeminents en o mapa cheolochico se basan en l'acumulación de dipósitos continentals que cubrioron a zona oriental d'a depresión de l'Ebro entre o Eoceno superior y o Mioceno inferior, y una parte d'istos constituyoron os depósitos de lignito.
O feito que sía una cuenca de caracter endorreico, sin connexión marítima, permitió que as aportacions sedimentarias procedents d'as montanyas que rodiaban a cuenca zarrasen a parte central y derivó en a formación d'extensos lacos zarraus. L'orichen ye necesario inscribir-lo en un contexto cheneral an a cuenca de l'Ebro adquiere un signo subsidiario an as sierras endrezan as suyas estructuras ent'o centro, impedindo qualsiquier tipo d'influencia marina.
Inicios d'a menería
O primer uso historico documentau en Mequinenza estió como que elemento sutuario de prestigio en os ajuares funerarios d'as fuesas neolíticas d'o Barranco d'a Vallfera, an se localizoron chicotz discos de collar feitos con lignitos d'a zona.
Primers intentos d'explotación
Carlos III emparó a creyación de fabricas de vidrio en a peninsula Iberica contando muitas vegadas con tecnicos y operarios franceses que amostraban a os espanyols. Se tiene constancia d'a existencia d'una d'istas fabricas en o municipio de La Granja d'Escarp/La Granja d'Escarp que emplegaba os lignitos para os suyos fornos. Posteriorment sería destruida por as tropas napoleónicas en o transcurso de l'asedio de Mequinenza entre a Guerra d'a Independencia.
A historia d'a menería d'o carbón en a cuenca de Mequinenza s'encetó de traza significativa quan Enrico Misley (conoixiu en Espanya como que Juan Enrique Misley) editó a memoria d'o que sería a "Interpresa de Transportes de Zaragoza a Barcelona por l'Ebro y o Mar con barcos de vapor." En 1842 se constituyó como que sociedat anonima domiciliada en Barcelona con un capital de tres millons de reals de vellón, dividius en 3.000 accions. En 1844 se documentó a explotación d'a mina Esperanza y d'as minas Redención, Leyaltat, Confianza, Amistat, Santa Cruz, Bellavista, Perseveranza y Anunciada, concesions situadas a la ezquierda d'o Segre y de l'Ebro. O prochecto de navegación de Misley no se plegaría a realizar, encara que suposó un punto de partida para a extracción d'os lignitos de Mequinenza.
Con a plegada a la zona d'Ignasi Girona, fundador de "Minas d'a Grancha de Escarpe" s'encetó a explotación d'a mina Guadalupe en o termin d'a Grancha de Escarpe que proporcionaba combustible para una moderna fabrica de cemento que se fació a devantadera en 1879. Ista indústria, asentada sobre l'antiga fabrica de vidrio, produció grans beneficios y plegó a incorporar un embarcador a piet d'o río Segre dende o qual os llauts cargaban os sacos de cemento enta Mequinenza, Torrente de Cinca, Massalcoreig y Seròs. O transporte fluvial yera a sola traza de fer rentable a explotación en una zona an as carreteras yeran practicament inexistentes. En 1876 treballaban 55 operarios y en 1880 s'aconsiguioron as 700 toneladas de cemento hidráulico, producindo arredol de siet toneladas diarias.
carbonifera de l'Ebro
En 1880 se fundó a sociedat anonima carbonifera de l'Ebro, que se convirtió en a interpresa mas important d'a cuenca de Mequinenza. Antes d'encetar a explotación d'as minas, a mayor d'as qualas yera A Canota, en o termin de Serós, calió emprender obras importants como que os quatro kilometros de vía ferria que comunicaba a explotación con o muelle de l'Ebro y que en 1887 calió modificar ya que teneba una pendient masiau pronunciada. Tamién se dotó d'una flota de llauts para fornir o transporte de la demanda; en 1923 teneba 23. En 1907 os chirmans Girona dentroron a formar parte d'o consello d'administración d'a interpresa y l'anyo siguient se convirtioron en os prencipals accionistas. Ye a lavez quan s'unifican as explotacions d'a Grancha de Escarp, Serós y Almatret, y s'adhibe a mina Virchen d'o Pilar, en o termin municipal de Mequinenza.