cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sant Feliu de Veri
Sant Feliu de Veri ye un lugar aragonés de la provincia de Uesca situato en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Bisagorri. En 1991 teneba una población de 81 habitants.
Cheografía
Ye situau sobre lo barranco de Gabás, a 1.415 metros d'altaria sobre lo nibel de la mar y a una distancia de 136 km d'a ciudat de Uesca, la capital de la suya provincia, y conta con 4 aldeyas arredol: Buyelgas, La Muria, Doz y Veri.
Toponimia
En lo Fogache de 1495 s'escribiba Sant Feliu. En las Guías Prames s'escribe San Feliu sin d'apelativo.
Parla
La parla de Sant Feliu de Veri fa part chunto con las parlas de Sant Martín de Veri, Veri, Dos, Buyelgas y La Muria de la "zona C" de l'aragonés benasqués.
Adintro de las parlas de transición entre l'aragonés y lo catalán la "zona C" representa un grau mayor de coincidencia con lo catalán que las atras parlas de la Val de Benás. La menor freqüencia de diftongacions romances (la diftongación romanz distingue a l'aragonés de lo catalán), se manifiesta en un sufixo -ello en cuenta de lo sufixo -iello. Bi ha una mayor freqüencia de l'apocope de la vocal final y unas formas en la conchugación que més pareixidas a lo catalán (faigo, diuen, veu, cau, viuen, pot, volé, ecetra); tamién bi ha diferiencias lexicas.
Guayent
Guayent (Guayente en castellano) ye una población de la vall de Benás que perteneix a'l municipi de Saúnc, en a provincia de Uesca. Hue ye deshabitada.
La Mancha de Cuenca
Totas as subcomarcas d'a Mancha Alta tienen en común estar una plana extensa, pero en o caso d'a Mancha de Cuenca bi ha mes ondulacions por estar trescurzata por os tramos chovenils d'os ríos Záncara, Cigüela y Riansares, afluents d'a Guadiana, y por un chicot sector d'a ribera d'o Tacho a la suya ezquierda. D'esta traza encara que a Mancha de Cuenca no ye un altiplano perfecto, ye un altiplano en buena part d'a suya extensión, sobretot a parte sud.
Marco Cheografico y Demografico
Os municipios d'esta comarca provincial s'han agrupato en dos mancomunidaz unicament con una finalidat administrativa y socioeconomica (replegar os fondos europeus). Estas mancomunidaz se basan en os antigos partius chudicials definitos por o Instituto Geográfico y Catastral de 1906 pa la provincia de Cuenca. Encara que as mugas d'os partius chudicials no son as mesmas que as d'as mancomunidaz, sirven pa definir dos bloques u ambitos socioeconomicos sin diferencias historicas ni culturals. L'antigo partiu chudicial de Tarancón se diz Mancha alta conquense, L'antigo partiu chudicial de San Clemente se diz Mancha baja conquense. Esta zaguera comprende os municipios de l'antigo partiu chudicial de Belmonte, huei adhibito en o de San Clemente.
A Corona (Muro de Roda)
Se troba en un collau de poqueta altaria que comunica a fondonada d'a Fueva con a val d'a Cinca, d'entre as garras d'o tozal de Griébal y o tozal de Muro de Roda. Be de distar 1,5 kilometros de a Lecina y alto u baixo igual de a pardina de Montero, todas dos en dos camals d'o camino que baixa t'a inundada ribera d'a Cinca y Arasanz, cacegaus por l'entibo de Mediano. Por a man d'o collau que mira t'a Fueva, a 1 km u cosa asinas se troba Susiaz y poquet mas luent, en seguindo a pista camino ta Arro, a Plana.
La Mancha de Cuenca
Marco Cheografico y Demografico
Mancomunidat de Tarancón: Comprende os municipios:
A Corona (Muro de Roda)
A Corona ye un lugar chicorrón, formau por bellas casas en una sola carrera y sin garra ilesia, por o que ta os servicios relichiosos no disposaba si que d'una capilleta que omne ha puesto datar en o sieglo XIX. L'edificio millor destacable de o lugar ye Casa Oncins, un casal noble de grans dimensions. Como tamién pasa con cualques lugarichons de a redolada, como a Lecina, a Plana u o Pamporciello, a estructura urbana ye centrada en un u dos casals fuertes y no se i tiene ta oficios si que a tipica capilleta que gosan tener todas as pardinas, o que fa pensar que se pueda tractar de nuclios creixidos a partir d'una pardina antiga, a on que se i habrían dido adhivindo casas mas humildes con os anyos.
En chunto con belaltras pardinas d'a redolada y cualques lugars, va estar parte d'o municipio de Muro de Roda, dica l'absorción d'iste ta formar-se l'achuntamiento de a Fueva en o decenio de 1960.
La Mancha de Cuenca
Marco Cheografico y Demografico
Atros municipios consideratos como d'a Mancha son Altarejos, Belmontejo y Mota de Altarejos. A Mancha de Cuenca comprende un total de 4.530 km², repartius en 1.754 Km2 p'a Mancomunidat de Tarancón y 2.776 km² p'a Mancomunidat de San Clemente. As suyas mugas son: Por o norte a comarca de L'Alcarria; por l'ueste, la Mesa d'Ocaña; a lo sud, a Mancha-Centro  (Mancha Alta d'Albacet); y a l'este, as comarcas de Serranía de Cuenca y La Manchuela.
Seguntes l'INE (2006), a población ye de 73.059 hab (M.Tarancón: 45.108 hab; M. S. San Clemente: 27.951 hab.); o que suposa una densidat meya de 16,1 hab/km². A capital oficiosa cultural actual pa La Mancha de Cuenca puet acceptar-se que ye Tarancón, encara que San Clemente ye a capital historica (pus Tarancón perteneixeba en tiempos a Toledo).
Historiografía
La Mancha de Cuenca, a l'igual que buena part d'o resto d'o territorio d'a Mancha Alta, procede d'os antigos dominios d'un mayestrato d'a Orden de Sant Chaime, con seu en o monesterio d'Uclés. Queda como senyal d'estos dominios bel toponimo como "Villamayor de Santiago". Esta comarca comprendeba egualment un marquesau y un condau:
Mongolia
Mongolia ye un país d'Asia sin de dentrada a lo mar. Muga con Rusia y China. Fa parti d'a rechión de Mongolia.
Orichen
L'orichen de Mongolia como estato independient ye en o deseyo d'os mongols khalkhas de no estar colonizatos por os chinos, demandando a protección de l'Imperio Ruso. A Guerra Civil Rusa afectó a o territorio mongol cuan l'exercito ruso blanco mandato por Roman Ungern von Sternberg se refuchió en Mongolia. Dimpués d'a derrota zarista Mongolia se constituyó en o segundo estato comunista d'o mundo.
Sid Vicious
John Simon Ritchie (10 de mayo de 1957, Londres - 2 de febrero de 1979, Nueva York), más conoixito como Sid Vicious, yera o baixista d'o grupo punk Sex Pistols.
Primers anyos
Sid Vicious naixió con o nombre de John Simon Ritchie de Londres. Sus pais yeran John y Anne Ritchie (naixita McDonald). Su pai yera guardia en o palacio de Buckingham y tanyeba o trombón de forma semi-profesional aintro d'a scena jazz d'a capital britanica. Poco dimpués d'o naiximiento de John, su pai albandonó a la familia. John y su mai se tresladoron enta a isla d'Eivissa. Ella se casó con Christopher Beverley en 1965, treladando-se-ne a familia enta Kent. John prenió l'apellito d'o suyo padastro, decindo-se dende alavez John Beverley.
O suyo padastro morio seis meses dimpués, y en 1968 John y su mai viviban en un piso alquilato en Tunbridge Wells, a on que iba a la escuela Sandown Court School. En 1971, os dos se tresladoron enta Hackney en l'este de Londres. Tamién pasó bells anyos d'a suya vida en Somerset, a on que estió alumno d'a Clevedon Secondary Modern.
John Lydon (conoixito como Johnny Rotten) metió a embotada de "Sid Vicious" a John, en honor d'a mascota de Lydon, un hamster dito Sid. O hamster mordió a Ritchie, qui dició "Sid is really vicious!" ("Sid ye realment un viciato!") L'animal fue descrito por Lydon como "a cosa mas suau, peluda y cerruda d'a tierra." Por ixas envueltas, Ritchie feba parti d'o movimiento ocupa chunto con Lydon, Jah Wobble, y John Gray, estando coloquialment conoixitos como "Os quatre Johns".
Seguntes John Lydon, os dos gosaban sacar-se bells diners cantando y tanyendo a pandereta. Feban versions de cancions d'Alice Cooper, y a chent les daba diners ta que se callasen.
D'alcuerdo con o fotografo d'o grupo, Dennis Morris, John yera "una persona contreita y timida." Manimenos, ell asaltó en una ocasión a o periodista d'a NME Nick Kent con una cadena de motocicleta con l'aduya de John Joseph Wardle (Jah Wobble). Atra vegata, en o club londinenco The Speakeasy (popular entre as estrelas d'o rock por ixas envueltas) menazó a o DJ y presentador d'a BBC Bob Harris.
Singles
250px|thumb|Debuixo de Sid Vicious.
Aerodromo de Corvo
L'aeropuerto de Corvo (en portugués Aeródromo do Corvo, codigo IATA: CVU, Codigo ICAO: LPCR) se troba situato en a isla d'o Corvo, en a Rechión Autonoma d'Azores. L'aeropuerto poseye nomás una pista y a suya orientación ye 12-39.
Badolatosa
Badolatosa ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Sud de Sevilla y provincia de Sevilla.
A suya población ye de 3.238 habitants (2010), en una superficie de 47,79 km² con una densidat de población de 67,75 hab/km².
Cheografía
A localidat de ye Badolatosa situata a 236 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 130 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia.
Real Betis Féminas
O Real Betis Féminas, a sobén conoixito como Betis, ye a sección de fútbol femenín de l'equipe espanyol d'o mesmo nombre, con seu en a ciudat de Sevilla. Fue establito en 2011 y chuga en a Primera División d'Espanya.
Rectors d'a Universidat de Zaragoza
200px|right|thumb|[[Gerónimo Borao y Clemente, rector d'a Universidat entre 1855 y 1857]] 200px|right|thumb|[[Juan José Badiola, rector d'a Universidat entre 1992 y 2000]] 200px|right|thumb|[[Manuel López Pérez, rector d'a Universidat entre 2008 y 2016]] Iste ye un listau de rectors d'a Universidat de Zaragoza.
Casas de los Pinos
Casas de los Pinos ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 523 habitants (2008), en una superficie de 68,21 km² y una densidat de población de 7,67 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga con Villarrobledo.
Real Sociedad de Fútbol (fútbol femenín)
A Real Sociedad de Fútbol, a sobén conoixito como Real Sociedad, ye a sección de fútbol femenín de l'equipe espanyol d'o mesmo nombre, con seu en a ciudat de Sant Sabastián. Fue establito en 2004 y chuga en a Primera División d'Espanya.
Peritonitis
A peritonitis ye la inflamación d'o peritoneu localizau u cheneralizau, o revestimiento d'a paret interna de l'abdomen y la cubierta d'os organos abdominals. Os simptomas pueden incluyir dolor intenso, infladura de l'abdomen, calentura u perda de peso. Una parti u tot l'abdomen puede estar sensible. As complicacions pueden incluyir shock y sindrome de dificultat respiratoria aguda.
As causas incluyen perforación d'o tracto intestinal, pancreatitis, malotía pelvica inflamatoria, ulcera estomacal, scirrosi u ruptura de l'apendiz. Os factors de risgo incluyen ascitis (l'acumulación anormal de liquido en l'abdomen) y dialisi peritoneal. Per un regular, o diagnostico se basa en examens, analís de sangre y imachens medicas.
O tractamiento a ormino incluye antibioticos, fluidos intravenosos, analchesicos y cirurchía. Atras midas pueden incluyir una sonda nasogastrica u una transfusión de sangre. Sin tractamiento, a muerte puede ocurrir en uns poquetz días. Arredol d'o 20 % d'as personas con scirrosi que son hespitalizadas tienen peritonitis.
Casariche
Casariche ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Sud de Sevilla y provincia de Sevilla. Se troba en o partiu chudicial d'Estepa.
Aerodromo de Graciosa
L'aeropuerto de Graciosa (en portugués Aeródromo da ilha Graciosa, codigo IATA: GRW, Codigo ICAO: LPGR) se troba situato en a isla Graciosa, en a Rechión Autonoma d'Azores. L'aeropuerto poseye nomás una pista, y a suya orientación ye 09/27.
Casariche
A suya población ye de 5.579 habitants (2010), en una superficie de 53,00 km² con una densidat de población de 105,26 hab/km².
Cheografía
A localidat de Casariche ye situata a 296 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 122 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia.
Belmontejo
Belmontejo ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca, en a comarca d'a Mancha de Cuenca.
A suya población ye de 208 habitants (2010), en una superficie de 53,00 km² y una densidat de población de 3,92 hab/km².
Cheografía
A localidat de Belmontejo se troba situata a 878 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 47 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia.
Demografía
== Administración =
Aeropuerto de Flores
L'aeropuerto de Flores (en portugués Aeroporto da Ilha das Flores, codigo IATA: FLW, Codigo ICAO: LPFL) se troba situato en a isla de Flores, en a Rechión Autonoma d'Azores. L'aeropuerto poseye nomás una pista y a suya orientación ye 18-36.
Esquisto
250px|thumb|right|Muestra de scisto. O scisto (pronunciato /esˈkisto/) ye una roca metamorfica, a més abundant d'o metamorfismo rechional. Bi ha un predominio d'os minerals plans como os filosilicatos, y en especial as mica. A diferencia d'a loseta a mida d'os cristals de mica ye apreciable a simple vista u a escala macroscopica, y s'aprecian grans escuros y claros de minerals individuals. Os scistos presentan una estructura caracteristica dita scistosidat.
Os scistos dan nombre a dos facies metamorficas: os "scistos verdes" y os "scistos azuls".
Etimolochía
O termin scisto provién d'o griego σχίζειν, a traviés d'o latín clasico SCHISTOS. Esta roca ya la nombran autors clasicos como Dioscorides (LAPIS SCHISTOS en a versión latina d'a suya obra), y Plinio lo Viello. En o latín d'os scientificos de fa pocos sieglos s'escribiba SCHISTUS. En aragonés s'escribe scisto por coderencia paradigmatica con scisma, scindir, scisión, que provienen d'a mesma radiz griega pasata a traviés d'o latín.
Dica meyatos d'o sieglo XVIII os termins slate, shale y schist no se diferenciaban clarament entre os scientificos anglosaxons (que contribuyoron muito a la naixetura d'a cheolochía), y en o mundo d'a menería d'o carbón o scisto se referiba en realidat a las losetas dica bien entrato o sieglo XX. En alemán encara se fa servir a palabra shiefer tanto pa losetas como pa scistos, d'astí que bi haiga un problema terminolochico a l'hora de fer traduccions dende obras anglesas viellas u obras alemanas actuals.
Caracteristicas
A farcha ye pareixita a la d'a loseta, pero se'n diferencia facilment en que ye formata por finas lamas apilatas de minerals bien visibles, totas paralelas. A diferencia d'as lamas d'a loseta, que son finetas y tienen una superficie lisa y on macroscopicament no se veyen cristals minerals, as lamas d'o scisto son gruesas y no tienen una superficie tan fina y lisa como a loseta.
Atra caracteristica que permite diferenciar a los scistos d'as losetas ye que si as losetas tienen una color uniforme, en os scistos a sobén alternan lamas de minerals claros con lamas de minerals més escuros, dando un bandeyato tipico (scistosidat).
Variedatz
Os scistos on bi ha bandas ricas en mica se dicen scistos micacios u micascistos.
Manolo Escobar
Manuel García Escobar, conoixito artisticament como Manolo Escobar, naixito de Las Norias de Daza, El Ejido, provincia d'Almería, o 19 d'octubre de 1931 y muerto en Benidorm, (Provincia d'Alicant) o 24 d'octubre de 2013. Estió un cantaire y actor andaluz con quantos premios y exitos aconseguitos mientres a suya carrera artistica.
Stagecoach (cinta de 1939)
right|thumb|250px|L'actor [[John Wayne, en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|L'actriz [[Louise Platt, en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|L'actriz [[Claire Trevor, en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|L'actor [[John Carradine, en una scena d'a cinta.]] Stagecoach (títol orichinal en anglés, en aragonés Dilichencia, enguerada en Aragón con o títol en castellano de La diligencia, A dilichencia en aragonés) ye una cinta de western de cine estausunidense de l'anyo 1939 dirichida por John Ford seguntes un guión adaptau de Dudley Nichols, basau en o relato The Stage to Lordsburg, publicau en 1937 en a revista Collier's por Ernest Haycox. Producida por Walter Wanger ta la suya productora Walter Wanger Productions, la dirección de fotografía d'a cinta ye obra de Bert Glennon y la suya Banda Sonora Orichinal ye un treballo colectivo de Richard Hageman, Franke Harling, Louis Gruenberg, John Leipold, Leo Shuken, Gerard Carbonara (no acreditau) y Stephen Pasternacki (no acreditau). Os principals actors d'a cinta son Claire Trevor, John Wayne, Andy Devine, John Carradine, Thomas Mitchell, Louise Platt, George Bancroft, Donald Meek, Berton Churchill y Tim Holt.
Cardiolochía
thumb|300px|Cardiolochía.
Stagecoach (cinta de 1939)
Ista cinta encara que ye un western adopta la estructura narrativa propia d'una road movie en un momento en que ixa estructura yera quasi desconoixida en o cine de Hollywood. Antiparte, emplega recursos visuals poco conoixius u desconoixius de raso en ixas envueltas, como l'emplego d'una camara instalada dencima d'a dilichencia.
Cardiolochía
A cardiolochía (d'o griego antigo καρδίᾱ (kardiā) "corazón", y λογία (lochia) "estudio") ye la branca d'a medicina que s'encarga de l'estudio, prevención, diagnostico y tractamiento d'as malotías d'o corazón y d'o sistema circulatorio.
Stagecoach (cinta de 1939)
Argumento
En un lugarón de l'estau d'Arizona en Estaus Unius mientres os anyos 1880 una Liga por as buenas costumbres y la decencia fa fuera d'o lugar a Dallas, una prostituta, en metendo-la por a fuerza en a dilichencia que marcha enta Lordsburg, en l'estau vecín de Nuevo Mexico, chunto con un medico cacudo, lo doctor Josiah Boone, a qui tamién quieren fer fuera d'o lugar. Os atros viachers d'a dilichencia son Lucy Mallory, la muller d'un capitán de caballería, qui ye embarazada y marcha ta reunir-se con o suyo mariu; Ellsworth Gatewood, un banquero que diz que marcha ta tractar d'un negocio; Hatfield, un antigo soldau de l'exercito confederau mientres a Guerra civil estausunidense, chugador y pistolero y antigo amigo d'a familia Mallory; y Samuel Peacock, un comerciant d'alcohol.
Quan la dilichencia marcha, plega la noticia de que han curtau o telegrafo, pero que antis de curtar-lo han plegau dos noticias: Gerónimo con os suyos apaches ye fendo una incursión por a redolada, y Ringo Kid s'ha fugau d'a garchola y tamién se troba en a redolada. Alavez, lo sheriff Curly Wilcox, que ye amigo de Ringo y sabe que en realidat ye inocent d'o crimen por o qualo l'han condenau, decide unir-se a la dilichencia como vichilant. Un chicot grupo de soldaus s'adhiben como escolta ta prevenir un ataque d'os indios.
Cardiolochía
A cardiolochía ye un campo complexo, per ixo muitos cardiologos se subespecializan en diferents arias, como l'electrofisiolochía cardiaca, cardiolochía intervencionista, cardiolochía nucleyar, trastornos d'o ritmo cardiaco u l'ecocardiografía.
Stagecoach (cinta de 1939)
Argumento
Bien luego la dilichencia troba a Ringo, que tamién marcha enta Lordsburg en estar en ixe puesto los chirmans Plummers, responsables d'a muerte d'o suyo pai y d'o suyo chirmán, y qui ha churau vengar-se'n. Mientres o viache, augmenta mica en mica la tensión entre los pasachers y, antiparte, amanixe una atracción amorosa entre Dallas y Ringo, con os indios arredolando lo viache.
Producción
John Ford yera conscient que a finals d'os anyos 1930 lo western yera un chenero en decadencia, pero decidió de mercar por 2.500 dólars os dreitos d'adaptación d'o relato orichinal, y finalment trobó financiación ta la realización d'a cinta en o productor independient Walter Wanger, encara que li costó de convencer-lo.
Cardiolochía
O numero de malotías que dentran adintro d'o campo d'a cardiolochía ye muit amplo, muitas d'ellas ocasionan un zaguer quadro común que se conoixe como insuficiencia cardiaca.
Stagecoach (cinta de 1939)
Producción
En primeras yera previsto que los actors protagonistas d'a cinta estasen Gary Cooper y Marlene Dietrich, pero lo director John Ford prefirió d'esleyir a John Wayne y Claire Trevor. Dica l'inte, John Wayne no heba interpretau so que a-saber-los western de serie B, estando iste lo suyo primer gran papel y lo papel que alazetó la suya carrera posterior. Claire Trevor yera alavez una actriz que no heba teniu pas guaire suerte en as suyas interpretacions. Ta interpretar a los amerindios que amanixen en a cinta, contractoron a 300 indios navajos d'una reserva india amanada, encara que heban d'interpretar a indios apaches.
O rodache d'a cinta s'escaició en o scenario natural de Monument Valley, en l'estau d'Arizona.
Remakes y reutilizacions
Dos cintas posteriors facioron servir seqüencias descartadas d'ista cinta relativas a la persecución d'a dilichencia por os indios I Killed Geronimo (1950, John Hoffman) y Laramie Mountains (1952, Ray Nazarro). Se tracta d'una scena iconica, que amás ha estau reproducida en cuantos westerns posteriors.
Antiparte, bi ha dos remakes d'a cinta, Stagecoach (1966, Gordon Douglas) y lo telefilm Stagecoach (1986, Ted Post).
Alfara del Patriarca
Alfara del Patriarca ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Huerta Norte. La suya población ye de 2858 habitants (2007), en una superficie de 2 km² con una densidat de población de 1429 hab/km².
Mugas lingüisticas de l'aragonés
As mugas lingüisticas de l'aragonés son as arias de contacto con os atros idiomas que se parlan tradicionalment en tierras arredol d'as arias on se conserva. L'aragonés ye una luenga romanica que se parla actualment en l'Alto Aragón y en qualques municipios de o norte de Zaragoza. As mugas lingüisticas son las zonas de contacto y d'influencia mutua entre luengas que son en contacto u i han estau dica no guaire tiempo.
As luengas de contacto de l'aragonés han estau en o norte o gascón que ha deixau a suya mayor impronta en as variedatz d'aragonés más enfongadas en as altas vals, o catalán que s'achunta con l'aragonés en unas parlas de transición antigas en a zona de Ribagorza; o castellano que penetra dende o sud y sudueste substituyindo historicament a l'aragonés y presentando tamién parlas de transición recients; y l'idioma basco dica que fa unas decadas fue substituyiu por o castellano en a Val de Roncal pero que deixó una influencia lexica mayor en a zona de muga que en atras arias. D'esta traza l'aragonés tiene quatro mugas lingüisticas: oriental, meridional, occidental y septentrional.
Muga oriental
250px|thumb|right|L'aragonés ribagorzano representa a muga oriental de l'aragonés. A muga lingüistica oriental de l'aragonés que abranca dende Fonz dica Benás entre as localidaz aragonesoparlants. Se i pueden presentar zonas mixtas d'influencia mutua entre aragonés y catalán, y parlas catalanas con rasgos comuns con l'aragonés que no se troban en cheneral en catalán y parlas aragonesas con rasgos comuns con o catalán que no se troban en cheneral en aragonés, rasgos que se remontan a una antiga diferent evolución dende o latín vulgar local. Bi ha parlas de transición estricta en a Val d'Isabana. En tot este ventallo d'isoglosas cal acudir a tablas comparativas de rasgos (diftongación, conservación d'a vocal zaguera, tipos léxicos, rematanzas verbals...), ta determinar a pertenencia a uno u atro dominio lingüistico, parando cuenta que bi ha rasgos que son comuns en aragonés y catalán (y no pas en castellano) como a conservación d'a F- latina, os Particlas pronomino-adverbials en l'aragonés, formacions de plurals en R y N/L, mesmo rasgos que son comuns entre o catalán y l'aragonés ribagorzano (palatalización d'a L inicial).
Muga meridional
250px|thumb|right|O sud de l'aria pintata de rosa representa a muga meridional de l'aragonés encara que n'estas localidaz s'haiga crebau a transmisión cheneracional dende fa decadas. A muga lingüistica meridional de l'aragonés que abraca dende Biscarrués dica Fonz pasando por Almudévar. Presienta unas parlas de transición enta o castellano pero que no se remontan a lo latín local, explicando-se por a resistencia a desapareixer de bels rasgos aragoneses debant d'a presión d'a castellanización historica. D'esta traza bi ha pervivencia de muito lexico y d'estructuras morfosintacticas isoladas como os articlos y o pronombre en/ne, que s'han documentau en Os Monegros en o sieglo XX y más d'antes en Pastoradas.
En a parte más oriental, l'aragonés s'ixemenaría per toda a ribera d'a Cinca y en esta zona presentaría un modelo d'aragonés de tipo baixorribagorzano apaixiu a l'aragonés de Fonz.
Muga occidental
A muga lingüistica occidental de l'aragonés que abraca dende Fago en a Val d'Ansó dica Marracos en a provincia de Zaragoza. Esta muga se caracteriza per una transición enta o castellano d'Aragón, tamién por resistencia a desapareixer de bels rasgos aragoneses, con persistencia de lexico aragonés drento de o castellano, rasgos transversals como a desinencia en "i" d'as primeras personas d'os verbos y una presencia de lexico d'orichen basco, mas que mas en os municipios de mas a o norte.
Muga septentrional
A muga lingüistica septentrional de l'aragonés: A diferencia d'as atras mugas lingüisticas, en o norte no se da una zona de transición entre l'occitán gascón y l'aragonés, sino una buega clara y definida, que coincide con a muga administrativa, pero que se caracteriza por influencias lexicas en as variedatz d'aragonés d'as altas vals, asinas nos trobamos tipos lexicos comuns entre gascón y aragonés (uella, trobar, uello, alavez, nueit) chunto con tipos lexicos que pueden ser comuns u d'influencia gascona (pai, mai, acceptatos en aragonés común, y vitesa, chapeu, mostaixa, feniant, montra, votura, xerbigar, trampis, rebel), a esto cal anyadir ampres lexicos claros que mantienent a fonética gascona (pastera, poralla, caucarren, heus, goyat, beroi), que fan part d'os occitanismos en l'aragonés.
El Provencio
El Provencio ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 2.743 habitants (2008), en una superficie de 101,15 km² y una densidat de población de 27,12 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga a lo sud con Villarrobledo y a lo norueste con Sant Clemente.
Casanava de Montaut
A suya población ye de 57 habitants (2004) en una superficie de 4,59 km², con una densidat de población de 12,42 hab/km².
Belmonte
Belmonte ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. Fa parte d'a comarca d'a Mancha de Cuenca.
A suya población ye de 2.234 habitants (2010), en una superficie de 92,93 km² y una densidat de población de 24,04 hab/km².
Toponimia
O toponimo Belmonte ye recurrent en toda a peninsula y se puet interpretar a partir d'o latín MONS, MONTIS ("mont") y BELLUS ("bonico", "bello"). Manimenos Alvaro Galmés de Fuentes lo interpreta a partir d'a radiz celta BEL ("brillant", "claro") y lo chustifica por os terrenos calsinosos que bi ha en atros "Belmontes".
Por a lista de chuches d'a ciudat de Cuenca se documenta a variant d'o toponimo con apocope Belmont en o castellano medieval local.
Cheografía
A localidat de Belmonte se troba situata a 806 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 103 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia.
Mugas
O suyo termin municipal muga con Tresjuncos.
Las Pedroñeras
Las Pedroñeras ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 7.109 habitants(2008), en una superficie de 224,67 km² y una densidat de población de 31,64 hab/km².
Idioma cazaco
O cazaco (en cazaco қазақ тілі / qazaq tili) ye una luenga turquica d'a familia altaica, con grafía arabe en China, Irán u Afganistán; u cirilica. Mientres en a decada de 1930 se prebó con a latina en Turquía.
Ye idioma oficial chunto con o ruso de Cazaquistán; se charra en bels territorios d'Asia Central: a provincia china de Xinjiang, Mongolia, Kirguizistán, Uzbekistán, Turkmenistán, Ucraína y Rusia. En l'anyo 2000 yera luenga materna d'alto u baixo 11.000.000 fablants, anque seguntes atras fuents (Wikipedia anglesa) bi ha unos 8'5 millons de fablants.
Qazak significa "dondiador"; os pueblos que lo charran han estau historicament nomadas.
Alfabeto
L'alfabeto cirilico kazaco ye basau en l'alfabeto ruso a lo que li s'han adhibiu nueu letras: Ә, Ғ, Қ, Ң, Ө, Ұ, Ү, Һ, İ.
Badía
thumb|300px|Vista aeria d'a Badía d'a Concha en [[Sant Sabastián]] Una badía ye una dentrata de mar, oceano u laco rodiata por tierra por toz os costatos excepto por una ubertura, que gosa estar mas gran que no pas a penetración de tierra aintro. Ye decir, una concavidat en a linia costera formata por os movimientos d'a mar u d'un laco.
Una badía ye o concepto oposato a un cabo u una peninsula. Una badía luenga u de gran superficie se considera un golfo, mientres que una badía muit estreita (d'orichen glacial por un regular) ye un fiordo.
Espés de Baix
Espés de Baix (Espés en castellano) ye un lugar a mán de Las Pauls y pertenexient a iste municipio, situato en la comarca de Ribagorza. En 1991 teneba una población de 36 habitants y huei i viven 8 personas.
Cheografía
Ye situato entre los barrancos d'Espés y Piedrafita.
Toponimia
Estió Espés de Jus o de Yus entre 1495 y 1609, y Espés dende 1713. L'adverbio de Jus encara ye usual en aragonés baixorribagorzán y se pronuncia dichós.
O Plano (Muro de Roda)
O Plano (oficialment, en castellano, «El Plano») ye una pardina aragonesa d'o municipio d'a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca. Actualment se troba despoblada.
O Plano ye una sola casa con bellas bordas a redol y un forno de pan. Como o suyo nombre indica, se troba en o plano d'a Fueva, en o fondo d'a fondonada natural que ye ista subcomarca sobrarbenca, a poca distancia en este de Tierrantona. Ye bien accesible dende o camino que puya ta Muro de Roda dende Tierrantona, en sortindo d'a cabecera municipal d'antes no s'arribe ta o Pamporciello, en a man dreita d'a pista.
En a frontera d'a casa i tiene una racholeta indicativa d'as tipicas que tienen muitas aldeyas por tot l'Alto Aragón. A rachola fa bien claro que, a tamas d'a suya proximidat con Tierrantona, va perteneixer a o municipio de Muro de Roda, desapareixido en os anyos 1960:
Fiestas
As fiestas se celebran de conchunta con O Pamporciello:
Castiello de Larrés
O Castiello de Larrés ye un castiello aragonés d'os sieglos XII y XIII en estilo romanico situato en a localidat uescana de Larrés, en a comarca de l'Alto Galligo.
Actualment se i troba o "Museu de Debuixo Julio Gavín". A mas gran parti d'a colección ye adedicata a obras de diferents artistas aragoneses dende finals d'o sieglo XIX y dica l'actualidat como Marcelino de Unceta y López, Francisco Pradilla, Ramón Acín, Honorio García Condoy, Pablo Serrano, Marín Bosqued, Salvador Victoria, José Beulas u Natalio Bayo entre atros muitos.
Tamién bi ha seccions con obras d'artistas espanyols como Ignacio Zuloaga, Salvador Dalí, Vázquez Díaz, Antonio Mingote, Francisco Ibáñez u Escobar.
Georges Pompidou
Georges Jean Raymond Pompidou (Cantal, 5 de chulio de 1911, París, 2 d'abril de 1974) estió un politico francés.
Estió primer ministro (1962-1968), president d'a Republica (1969-1974) y Coprencipe d'Andorra (1969-1974).
Las Mesas
Las Mesas ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 2.535 habitants(2013), en una superficie de 87,21 km² y una densidat de población de 28,96 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga con Villarrobledo.
Sant Martín de Veri
Sant Martín de Veri (San Martín de Veri en castellano) ye un lugar de la provincia de Uesca situau en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Bisagorri. En 2006 teneba una población de 11 habitants.
Tarancón
Tarancón ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca y comarca d'a Mancha de Cuenca.
Sant Martín de Veri
Cheografía
Ye situau a 1235 metros d'altaria. Cerca de Sant Martín bi ha una fuent d'auguas minero-medicinals que aproveita la planta embotelladora de Bisagorri.
Toponimia
En las Guías Prames se diz San Martín sin d'apelativo.
Tarancón
Cheografía
A localidat de Tarancón se troba situata a 800 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con Belinchón; a lo nord-este con Huelves; a l'este con Tribaldos y Villarrubio; a o sud con Fuente de Pedro Naharro; y a l'ueste con Santa Cruz de la Zarza (Toledo).
Sant Martín de Veri
Parla
La parla de Sant Martín de Veri fa part chunto con las parlas de Sant Feliu de Veri, Veri, Dos, Buyelgas y La Muria de la "zona C" de l'aragonés benasqués.
Adintro de las parlas de transición entre l'aragonés y lo catalán la "zona C" representa un grau mayor de coincidencia con lo catalán que las atras parlas de la Val de Benás. La menor freqüencia de diftongacions romances (la diftongación romanz distingue a l'aragonés de lo catalán), se manifiesta en un sufixo -ello en cuenta de lo sufixo -iello. Bi ha una mayor freqüencia de l'apocope de la vocal final y unas formas en la conchugación que més pareixidas a lo catalán (faigo, diuen, veu, cau, viuen, pot, volé, ecetra); tamién bi ha diferiencias lexicas.
Lasserre
Lasserre puet estar:
Sent Helitz e Saglan
Sent Helitz e Saglan (Sent Helitz e Saglan en occitán, Saint-Élix-Séglan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 47 habitants (1999) en una superficie de 2,86 km², con una densidat de población de 16,43 hab/km².
Toponimia
Sent Helitz ye en occitán gascón o que en occitán cheneral se diz Sent Felitz y significa en aragonés Sant Felis. Sería un toponimo relacionato con os aragoneses Sant Felices y o toponimo cuencano Saelices.
Río de Barrachina
Lo río de Barrachina (en castellano actualment río Pancrudo), ye un afluent de Xiloca por la suya marguin dreita. Ye un río que només traviesa termins de municipios de la provincia de Teruel.
Ye un río con escaso cabal. Como qualsiquier río mediterranio en verano por un regular tien fuertes estiaches, (pero como las ramblas terolanas quan pleve "á corros" en la suya cuenca con tronadas estivals puet levar cabals importants).
Toponimia
L'hidronimo río de Barrachina fa referencia a la localidat de Barrachina, situada en la suya marguin dreita. L'hidronimo se feba servir en aragonés medieval y daba nombre a la sexma d'el río de Barrachina, con localidaz de la mesma val y atras de la redolada.
Fauna y flora
En lo río de Barrachina i habió cangrillos autoctonos y encara bi ha bárbols culirroyos.
Puents
En Tramasaguas, en lo forcallo de lo río de Barrachina con río Xiloca bi ha un "puent romano". En realidat fue construito en 1434 por la comunidat d'aldeyas de Daroca. Este puent ye protechiu legalment dende 2001 con la suya declaración como Bien d'Intrés Cultural.
The Patriot (cinta de 1998)
A cinta s'ambienta en epoca actual d'a cinta (1998) en l'estau de Montana y se filmó en ixe mesmo estau. Explica la historia de Wesley McClaren, un afamau biologo que ha dixau a suya carrera ta vivir en o suyo rancho en Montana, dica que un grupo de milicians ultras dirichiu por Floyd Chisholm desencadena una menaza biolochica en liberar un perigloso virus.
Arroba (desambigación)
Arroba puet estar
Lorient (desambigación)
Lorient puer estar:
Apendicitis
thumb|300px|Apendicitis.
L' apendicitis u mal d'apéndiz ye la inflamación de l'apéndiz. Os simptomas gosan incluyir dolor en a parti inferior dreita de l'abdomen, ansias, vomecatizos y disminución d'a gana. Manimenos, a la raya d'o 40 % d'as personas no tienen istos simptomas tipicos. As complicacions grieus d'un apéndiz trencau incluyen una inflamación dolorosa y cheneralizada d'o revestimiento interno d'a paret abdominal y sepsis.
L'apendicitis ye causada per una obstrucción d'a porción vueda de l'apéndiz. Isto se debe mas comunament a una piedra calcificada feita de fieces. O teixiu linfoide inflamau per una infección viral, parasitos, calculos biliars u tumors tamién puede causar a obstrucción. Iste bloqueyo provoca un augmento d'a presión en l'apéndiz, una disminución d'o fluxo sanguinio a los teixius de l'apéndiz y un creiximiento bacteriano adintro de l'apéndiz que causa inflamación. A combinación d'inflamación, reducción d'o fluxo sanguinio a l'apéndiz y distensión de l'apéndiz provoca lesions y muerte d'o teixiu. Si iste proceso no se tracta, l'apéndiz puede esbotar y liberar bacterias en a cavidat abdominal, lo que augmenta las complicacions.
O diagnostico d'apendicitis pende en gran medida en os sinyals y simptomas d'a persona. En os casos en que lo diagnostico no sía claro, a observación minuciosa, as imachens medicas y las prebas de laboratorio pueden estar utils. As dos prebas d'imachen mas comunas que se fan servir son una ecografía y una tomografía computarizada (TC). S'ha contrimostrau que la tomografía computarizada ye mas precisa que l'ecografía pa detectar l'apendicitis aguda. Manimenos, ye posible que se prefiera l'ecografía como primera preba d'imachen en ninos y mullers embarazadas a resultas d'os risgos asociaus con a exposición a la radiación en as tomografías computarizadas.
O tractamiento stándard pa l'apendicitis aguda ye la extirpación quirurchica de l'apéndiz. Isto se puede realizar per meyo d'una incisión ubierta en l'abdomen (laparotomía) u per meyo d'unas pocas incisions mas chicotas con l'aduya de cameras (laparoscopia). A cirurchía reduz o risgo d'efectos secundarios u muerte asociaus con a ruptura de l'apéndiz. Os antibioticos pueden estar igualment efectivos en bells casos d'apendicitis no trencada. Ye una d'as causas mas comunas y significativas de dolor abdominal que amaneix a escape. En 2015, se producioron arredol d'11,6 millons de casos d'apendicitis, lo que resultó en unas 50.100 muertes. En Estaus Unius, l'apendicitis ye una d'as causas mas comunas de dolor abdominal repentín que requiere cirurchía. Cada anyo, nomás en os Estaus Unius, s'extirpa cirurchicament l'apéndiz a mas de 300.000 personas con apendicitis. A Reginald Fitz se le atribuye estar a primera persona en describir a condición en 1886.
Barranco d'Ascaso
O barranco desemboca en l'Ara bellos 2 Km t'arriba de Boltanya, antes no ro Congosto de Chanovas, por debant d'as faixas de Seso.
Esparron (Alta Garona)
Esparron (Esparron en occitán, Esparron en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
Susiaz
Susiaz (oficialment, en castellano, «Sosiad» ) ye un lugar d'o municipio de a Fueva, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe. Actualment se troba despoblau.
Universidat de Bolonya
A Universidat de Bolonya ye a universidat mas antiga d'Europa y d'o mundo occidental, habendo estato fundata en Bolonya, Italia, en 1088, por Irnerius.
Susiaz
Como a Plana, a Corona, Montero y belaltras pardinas que i hai en a redolada, Susiaz va fer parte d'o municipio de Muro de Roda d'antes que se fusionase con a Fueva en a decada de 1960.
Universidat de Bolonya
Historia
A la Edat Meya, estió famosa en tota Europa por as suyas escuelas d'humanidatz y dreito, tanto canonico con as figuras de Gracián y a suya Concordia Discordántium Cánonum y de Irnerius en o Dreito Civil levando a o dreito a una epoca d'esplendor en Europa probocando a suya independencia como ciencia churidica d'a retorica.
Os poetas Dante y Petrarca estudioron en ista universidat. Dita oficialment Alma mater studiorum, l'universidat ye una institución t'alumnos d'os dos sexos, mantenita por o estato. Ofreixe cursos d'artes, dreito, medicina, farmacia, matematica, incheniería, agronomia, albeitería y pedagochía. O semiologo y escritor italiano Umberto Eco ye o titular d'a catedra de semiotica d'ista universidat. O primer ministro de Italia, Romano Prodi, ye profesor d'o departamento d'economía.
Guadalupe Muñoz Sampedro
María de Guadalupe Muñoz Sampedro, naixida de Madrit (Espanya) o 15 de febrero de 1896 y muerta en ixa mesma capital o 4 d'aviento de 1975, estió una actriz espanyola, activa en o mundo d'o teatro dende primerías d'os anyos 1920 y en o mundo d'o cine espanyol dende primerías d'os anyos 1940, siempre con papels segundarios, quasi especializada en no fer papels so que d'avuela simpatica y despistada. Yera chirmana d'as actrices Matilde Muñoz Sampedro y Mercedes Muñoz Sampedro, y casó con l'actor Manuel Soto Vives en Madrit o 12 de chulio de 1913, estando los pais de l'actriz Luchy Soto.
Dende muit choven dentró a treballar profesionalment como actriz en o teatro, estando parte de l'elenco d'as companyías de Rosario Pino, Enrique Borrás y Lola Membrives, pero no treballó en o mundo d'o cine dica los anyos 1940, encara que en formar la suya propia companyía teatral en 1946 se mentenió luent d'o mundo d'o cine mientres diez anyadas, dica meyaus d'os anyos 1950.
Aeropuerto de Pico
L'aeropuerto de Pico (en portugués Aeroporto do Pico, codigo IATA: PIX, codigo ICAO: LPPI) se troba situato en a isla de Pico, en a Rechión Autonoma d'Azores. L'aeropuerto poseye nomás una pista, y a suya orientación ye 09-27.
Peninsula
thumb|250px|A peninsula de [[Florida, en os Estaus Unius]] Una peninsula (d'o latín < PAENINSULA "cuasi isla") ye una zona de tierra rodiata d'augua por toz os suyos costatos excepto por un, que recibe o nombre d'istmo. En bellas rechions, a poca altaria de l'istmo unita a una variación notable de l'altaria de l'augua debito a las mareas fa que bellas peninsulas se esdeviengan islas mientres o periodo de marea alta, como ye o caso d'o Mont Saint-Michel, en Francia.
En America
En Asia
En Europa
O Pamporciello
O Pamporciello (oficialment, en castellano, «El Pamporciello») ye una pardina aragonesa de dos casas en o municipio d'a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca. Actualment se troba despoblada.
O Pamporciello yera, como belaltras pardinas no solo que en a Fueva sino por tot l'Alto Aragón, un casal fuerte que yera defendido con una torre que ye barranya en un d'os suyos costaus, datable en o sieglo XVI. En l'actualidat, conforman o nuclio dos casas aliniadas con paret meyanil, con a torre curiosament en o cabo mas luent d'o camino, y una capiella (sieglo XVIII ) consagrada a Sant Vicient que yera l'oratorio de o lugar, que actualment s'usa como ermita.
Se a puede trobar en alto d'un cerret en a par d'abaixo d'as garras d'a sierra de Muro de Roda, en posición avantallosa en dominando a fondonada d'a Fueva dende o sector mas a l'este. Se comunica bien por una pista con Tierrantona, de a que dista alto u baixo bellos 3 kilometros.
Va estar parte integrant d'o municipio de Muro de Roda, en chunto con os lugars de Muro de Roda, o Lumo de Muro y Ministirio, y con belaltras pardinas en a man oriental de o tozal de Muro que son o Plano, Fumanal y Carrera, y belaltras mas que son en norte de o dito mont, como a Plana, Susiaz, a Corona, y en a baixant occidental cara t'a val d'a Cinca, como a Lecina y Montero. O municipio de Muro de Roda desapareixió en a decada de 1960 absorvido por a Fueva.
Nepal
A Republica Federal Democratica de Nepal (en nepalí: संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल, ) conoixita a sobén simplament como Nepal ye un estato situato en o sud d'Asia. Estió o solo reino indio independient dica que en 2008 esdevinió una republica. Se troba en os Himalayas, mugando con a Republica Popular de China (Rechión Autonoma d'o Tibet) y a India. Ye uno d'os países mas pobres d'o mundo.
Reial Club Deportiu Espanyol (fútbol femenín)
O Reial Club Deportiu Espanyol femenín, a sobén conoixito como Espanyol femenín, ye a sección de fútbol femenín de l'equipe espanyol d'o mesmo nombre, con seu en a ciudat de Barcelona. Fue establito en 2001 y chuga en a Primera División d'Espanya.
Opel
Adam Opel AG (a sobén conoixita como Opel) ye una interpresa d'autos d'Alemanya. A companyía fue establita o 21 de chinero de 1862 y prencipió a producción d'autos en 1899. Opel fue adquirita por General Motors en 1929 dica o 6 de marzo de 2017 cuan o grupo francés PSA mercó a marca, estando actualment como una interpresa subsidiaria de dita interpresa.
A companyía fue establita o 21 de chinero de 1862 por Adam Opel, y en primeras feba mas que mas maquinas de cusir. Adam Opel morió en 1895, cuan a suya interpresa yera líder en Europa en producción de maquinas de cusir y produciba mas de 2.000 bicicletas anyalment. Facioron os primers autos en 1898 comprando os dreitos a Lutzmann y vendendo-los como Opel-Lutzmann. Manimenos dos anyadas dimpués se sinyó un nuevo alcuerdo de licencia con Automobiles Darracq S.A. de Francia ta manufacturar vehíclos baixo o nombre d'"Opel-Darracq". Os vehíclos Opel yeran muntatos sobre una carrocería Darracq y movitos por una maquina de 2-celindros.
Ya en 1906 prencipioron a fer autos con disenyo propio, con os mesmos disenyos que heban amostrato en a Feria d'o Motor d'Hamburgo en 1902. En 1907 se fació o zaguer Opel-Darracq.
En 1911 bi habió un incendio y a fabrica se cremó y una atra nueva fue construita con nuevas maquinas. Dende allora se remató a producción de maquinas de cusir y se continó fendo bicicletas, autos y motoretas. En 1913 yera o primer fabricant d'autos d'Alemanya.
Inicios d'a interpresa
Adam Opel establió a suya fabrica de maquinas de cusir en 1886, en 1887 y siguindo l'eixemplo d'as fabricas de Coventry pasó tamién a fabricar bicicletas. A Adam Opel no le cuacaban os automóbils y cuan morió en 1895, os suyos fillos estioron os que se planteyoron a posibilidat de dentrar en o nuevo negocio debito a la cayita de ventas d'as bicicletas. Asinas mercoron Anhaltische Motorwagenfabrik en 1897. Ubrió as suyas puertas o 21 de chunio de 1899, y en o primer anyo se fabricoron 11 automovils.
En 1900, por diferencias d'opinión entre os Opel y os directivos d'a fabrica adquirita se zarró o departamento d'automóbils. Ta contrarrestar-lo, pasoron a importar Renault y Darracq dende Francia, adquiriendo a licencia de fabricación d'os Darracq (Opel-Darracq). En 1902 se presentó o primer auto 100% propio: un 2 celindros, 10/12PS y 1894 cc. En 1904 amaneixió o suyo primer 4 celindros, y en 1905 un motor ya gran con 6880 cc y 35/40PS. Encara que a base d'a marca yeran os modelos chicoz como "Volksautomobil" y o popular "Doktorwagen".
O periodo d'entreguerras
thumb|200px|right|Opel Laubfrosch de [[1924.]] Antis d'a Primera Guerra Mundial, en 1914, a gama ya yera muit ampla y gosaba ufrir dica 100 CV. En 1916 presentan o suyo primer 6 celindros. Con a redota en a guerra, a situación economica alemana empioró, por o que os 6 celindros no teniron exito. A base tornaban a estar os autos asequibles. Debant d'ista situación, Opel decidió que o futuro yera en a producción a ixena d'un coche popular que s'adaptara a la demanda d'o mercato alemán. Asinas en 1924 s'instaló a cadena de producción y prencipió a producir en grans cantidaz o 4 celindros de 951 cc Laubfrosch, que tenió exito a l'inte. En marzo de 1929 General Motors mercó o 80% d'a companyía incrementando a suya adquisición a o 100% en 1931. A familia Opel s'embolsó $33.3 millons de dolars en a transacción.
L'Opel P4, desenvolicato de tot por General Motors prencipió a construir-se en septiembre de 1935 y se comercializó en Alemanya a un precio muit baixo. Tenió una gran aceptación gracias a la suya economía y disenyo vanguardista. Nomás estió dos anyos en o mercato, ya que fue paralizata a suya producción en 1938 cuan s'heban construito 65.864 unidaz. A causa d'a suya fin estió l'aparición d'o Volkswagen (VW), concebito y emparato por o rechimen de Hitler.