cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dongeradiel
A suya población ye de 24.876 habitants (2009) en una superficie de 266,94 km², con una densidat de población de 149 hab/km².
Historia
Dongeradiel se creyó en 1984 d'a unión d'os antigos municipios de West-Dongeradiel, East-Dongeradiel y Dokkum. O nuevo municipio encara se conoixe popularment en plural como "de Dongeradelen" (literalment Os Dongeradiels).
Localidaz
Boarnwert, Brantgum, De Lytse Jouwer, Dokkum, Ealsum, Eanjum, Easternijtsjerk, Eastrum, Foudgum, Hantum, Hantumerútbuorren, Hantumhuzen, Holwert, Ie, Ingwierrum, Jouswier, Ljussens, Mitselwier, Moddergat, Moarre, Nes, Nijewier, Peazens, Raard, Ternaard, Waaksens, Wetsens, Wierum.
La Caunha
La Caunha (La Caunha en occitán, Lacaugne en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón d'Autariba y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 168 habitants (1999) en una superficie de 6,06 km², con una densidat de población de 27,72 hab/km².
Indiana Pacers
Os Indiana Pacers ye un club de baloncesto estausunidense d'a ciudat d'Indianapolis, fundato en l'anyo 1967. Chuga en a NBA, a maxima competición de baloncesto d'os Estaus Unius y o pabillón a on chuga como local ye Conseco Fieldhouse.
Gronlandia
Gronlandia (Kalaallit Nunaat en Idioma gronlandés; Grønland en danés), ye un país constituyent d'o Reino de Dinamarca. Formau prencipalment por a isla d'o mesmo nombre ye situau entre l'Oceano Atlantico y l'Oceano Glacial Arctico, en o continent americano. Mas d'o 81% d'a suya superficie ye cubierta de chelo, y ye conoixita como a mayor isla d'o mundo, dezaga d'a isla-continent d'Australia. O Primer ministro actual ye Hans Enoksen.
Organización politico-administrativa
Gronlandia se trestalla administrativament en tres distritos (landsdele):
Os nombres daneses quieren decir "Gronlandia d'o norte u septentrional", "Gronlandia oriental" y "Gronlandia occidental", respectivament.
Cheografía
thumbnail|left|250px|Mapa de Gronlandia Con 2.166.086 km², Gronlandia ye a isla mas gran d'o mundo dimpués d'a isla-continent d'Australia. Cuasi un 80% d'o territorio (1.755.637 km²) ye cubierto por chelo, estando a segunda reserva de chelo d'o planeta, por dezaga d'a que bi ha en l'Antarctida. D'atra man, a superficie libre de chelo (410.449 km²) tien mas superficie que Chapón, con una baixa densidat de población.
O cabo norte d'a isla ye libre d'a napa de chelo, pus l'aire ye masiau ixuto ta producir a nieu necesaria t'a creyación d'a capa de chelo. Si a napa d'o centro d'a isla se fundise, podrías observar cómo o peso de chelo ha fundiu a tierra por debaixo mesmo d'o nivel del mar, fendo que tienga una forma similar a un "cuenco".
As costas occidentals de Gronlandia son sulcadas por una corrient fría, a Corrient d'o Labrador, con auguas de l'Oceano Glacial Arctico y de l'ascenso d'as auguas fundas en a costa occidental de Gronlandia, y icebergs que promanan d'os glaciars d'a propia Gronlandia (como se puet veyer en a imachen de satelite d'o glaciar de Humboldt, en o norueste de Gronlandia, que se va fendo a pitanzas en plegar en o estreito que desepara Gronlandia d'a isla d'Ellesmere y d'atras islas arcticas. O mecanismo hidrolochico u oceanografico d'ista corrient ye diferent d'o d'as atras corrients frías que amaneixen en latituz muito menors, mas amanadas ta os tropicos: igual como pasa en as costas occidentals d'os continents, en as latituz meyas, as auguas s'endrezan, en a superficie, d'o este ta l'ueste por dos razons: os vientos predominants que soflan dende l'ueste (por a rotación terrestre), y a menor fuerza centripeta d'as auguas superficials (menor que a d'as auguas de mayor fondaria) en estar mas aluenyadas d'o centro d'a Tierra. Manimenos en o caso d'a corrient d'o Labrador, l'augua en a superficie queda canalizada y procede de l'Oceano Glacial Arctico en direción sudeste dica a isla de Terranova an que queda tallada de raso por a corrient calida d'o Golfo que s'endreza enta o norueste. Ye dita corrient d'o Labrador (que abría de decir-se millor de Gronlandia), a que explica a presencia d'icebergs en unas latituz muito menors que no en atras partes d'o Hemisferio Norte: o naufrachio d'o Titanic ye un buen eixemplo d'ista luita entre as dos corrients.
Con un clima polar, nomás tien bellas chicotas zonas costeras an que a temperatura en o berano brinca d'os 10 graus Celsius, asinas que a suya vechetación ye de tundra y l'agricultura inexistent.
Entre 1989 y 1993, bels investigadors norteamericanos y europeus picoron adintro d'a tuca d'a lamina de chelo de Gronlandia, obtenindo dos nuclios chigants de chelo (3,2 km). L'análisis d'a composición quimica d'as capas d'istos nuclios s'ha tornau en un nuevo y sorprendent rechistro d'o cambio d'o clima en o hemisferio norte, produciu en fará ya bels 100.000 anyos y ha puesto contrimostrar que o clima y a temperatura d'o planeta, a ormino, han cambiau rapedament d'un estau estable ta un atro.
Demografía
dreita|thumbnail|200px|Capital de Gronlandia, [[Nuuk]]
Gronlandia tien una población chicota de 56.000 habitadors, d'os que nomás bel 87% son d'o grupo gronlandés, una mezcla d'as razas inuit y d'os europeus. A mayoría d'a población son cristianos evanchelicos (luteranos, por influencia danesa. O danés y o gronlandés son as dos luengas que s'aprenden en a escuela.
Terminación -ana (toponimia)
Seguntes bells autors en as arias ocupatas prou tiempo por os musulmans este sufixo cambeó ta -ena, y evidencia d'esto ye a repetición Leziñena (Zaragoza) y Leciñana.
Gronlandia
Demografía
A población se concentra en as costas, mas que mas en o sudueste an que s'asienta Nuuk. La población se concentra en la costas, mas que mas a sudueste an que se troba Nuuk, a capital. L'interior d'a isla ye deshabitau.
Cultura
En o sieglo X os vikingos d'orichen noruego pueblan a zona meridional d'a isla, mientres que una nueva ondada Inuit, de cultura Thule, s'introduz en a isla dende lo norte y s'estendilla enta lo sud. D'o choque cultural entre os dos pueblos nos parla a troballa en Bergen, Noruega d'un fragmento de cota de mala vikinga en una latitut alta en a isla, mientres que una figureta tallada en vori de morsa, de clara ascripción Inuit. Os dos obchectivos pueden entenderse como un claro testimonio d'as transaccions comercials entre os dos pueblos.
Dimpués d'un periodo d'enfriamiento enta a fin d'a Edat Meya (a chicota edat de chelo), os vikingos abandonan a isla, refuchiandose os suyos zaguers pobladors mas que mas en Islandia. D'istas trazas a isla ye mayoritariament de cultura Inuit dica a plegada d'os daneses en primerías d'o sieglo XVIII. Hue o 80% d'a población ye d'orichen Inuit, y o 20% d'orichen danés.
As distancias en Gronlandia se miden en sinik, en "suenyos" y en o numero de pernoctas que dura un viache. No se puet decir que sía estrictament una distancia porque, seguntes o tiempo y a estación de l'anyo, o numero de sinik puet variar. Tampoco no se puet decir que sía un concepto temporal
Economía
Gronlandia padeixió una contracción economica en primerías d'os 90, pero dende 1993 a economía ha amillorau cutio cutio. O gubierno ha seguiu una firme politica fiscal dende a fin d'a decada de 1980, o que ha aduyau a creyar escedents en o presupuesto publico antiparte d'una baixa inflación. Dende 1990 o país ha rechistrau un deficit en o intercambio economico con l'exterior, seguiu d'a clausura d'a zaguera y prencipal mena de cinc en 1990. Hue, a economía pende prencipalment en a pesca y en a exportación de pescaus; a exportación de camarons ye amás gran fuent de dentrada de dibisas, de conchunta con a emisión y venta d'estampetas postals.
Esporte
Tamién cal destacar a suya partecipación en os Chuegos d'as Islas y en os Chuegos Arcticos d'hibierno.
En a suya capital Nuuk bi ha un estadio con cabida ta 2.000 personas.
Grito de Asencio
Se conoix con o nombre de Grito de Asencio (en castellano, Chilo d'Asencio en aragonés) a la presa d'a decisión d'iniciar una sublevación contra o reino d'Espanya que prenioron os patriotas d'a Banda Oriental d'o Uruguai o 28 de febrero de 1811, y que prene o suyo nombre en a Historia d'o rigachuelo d'Asencio a on s'heban reunito os uruguayos. A reunión yera consecuencia de l'anterior Revolución de mayo que s'heba feito en Buenos Aires en mayo de 1810.
Dende l'1 de marzo de 1811 prencipió en aplicación d'as decisions presas a ocupación de ciudaz, prencipiando por as amanatas localidaz de Mercedes y Santo Domingo de Soriano, en un proceso que remató con a independencia d'Uruguai. Uno d'os primers en adhibir-se-ie estió José Gervasio Artigas, descendient d'aragoneses de la Pobla d'Albortón (Campo de Belchit).
Bavaro vienés
O vienés (en austro-bavaro Weanarisch u Weanerisch, en alemán stándard Wienerisch) ye o dialecto de l'austro-bavaro que se charra en a ciudat de Viena, capital d'Austria, y se clasifica entre os dialectos centrals d'ista luenga. Encara que o estau federal d'a Baixa Austria rodía de tot a ciudat, muitas d'as esprisions d'o vienés no se i fan servir, mientres que mas enta l'ueste ni sisquiera s'entienden.
Peculiaridatz lingüisticas
O vienés ye prou diferent de l'alemán stándard d'Austria asinas como d'os atros dialectos bavaros parlatos en o país (se veiga tamién l'alemán austriaco y l'austro-bavaro).
En primerías d'o sieglo XX se podeban diferenciar entre 4 subdialectos vieneses (clasificatos por os districtos a on se charraban): Favoritnerisch (Favoriten, 10. Bezirk), Meidlingerisch, (Meidling, 12. Bezirk), Ottakringerisch (Ottakring, 16. Bezirk), y Floridsdorferisch (Floridsdorf, 21. Bezirk). Hué en día ya no se fan servir istas subdivisions y se puet parlar nomás d'un solo dialecto vienés que se charra en toda a ciudat.
Amás d'os subdialectos d'os diferents districtos de l'antiga Viena, tamién existiba una clasificación de dialectos seguntes a clase social. Por eixemplo, o Schönbrunnerdeutsch u l'alemán parlato por a chent d'a cort imperial d'os Habsburgo en o Palacio Reyal de Schönbrunn, combinaba entre as suyas prencipals caracteristicas una flexión mas relaxata que o stándard con una pronunciación prou emponderata. O resultato yera una tonalidat nasal que feba que l'accento s'amanase mas enta o francés que enta l'alemán. Encara que actualment quasi no se fa servir, os vieneses d'as clases altas encara son familiarizatos con iste dialecto d'a cort.
Fonolochía
A fonolochía d'o vienés ye unica en iste dialecto de l'austro-bavaro:
Por eixemplo: Eixemplos:
Atras caracteristicas d'o dialecto vienés se troban tamién en atros dialectos austro-bavaros:
Gramatica
Respective a la gramatica, no se troban guaires diferencias con atros dialectos de l'austro-bavaro. Son tipicas as siguients caracteristicas:
Vocabulario
thumb|250px|Un sinyal en una carrera de Viena, "Fußgeher" ye por un regular en alemán stándard "Fußgänger" (en aragonés "[[piatón").]] O dialecto vienés tien prous diferencias en o suyo vocabulario. Iste dialecto encara conserva a-saber-las radices de l'alto alemán meyo y mesmo de l'alto alemán antigo. Amás, ha integrato muitas esprisions d'atras luengas, mas que mas procedents d'antigos países d'a monarquía d'os Habsburgo, ya que Viena estió o punto de trobada ta muitos d'os pueblos perteneixients a istos países en zaguerías d'o sieglo XIX y primerías d'o sieglo XX.
A transcripción d'o vienés no ye stándardizata. Por o tanto, a representación que se fa aquí d'a pronunciación no ye completa de tot:
Pragmatica
Cada vegada se troban mas en o vienés as siguients peculiaridatz pragmaticas:
Tendencias
En os zaguers tiempos o vienés s'amanato a l'alemán stándard; lo que ha feito que s'haiga desembolicato una mena d'stándard charrato con o tipico accento vienés (por eixemplo, l'orichinal vienés Wos host’n fir a Notn gschriebn? se torna en o moderno Was hast’n für eine Note gschriebn?). A tipica monoftonguización vienesa, que fa que iste dialecto se diferencie d'os dialectos vecins, contina estando present. Por eixemplo: Waaaßt, wos mir heut in der Schule für än gråååsliches Fläääsch kriegt ham? (en stándard Weißt du, was für ein widerliches Fleisch wir heute in der Schule vorgesetzt bekamen?). Os diftongos monoftonguizatos, como ei ~ äää u au ~ ååå, se remarcan y alargan mas. A razón ta a progresiva converchencia d'os dialectos tipicos vieneses, ye a opinión estendillata por os meyos de comunicación de que son vulgars o perteneixients a la clase proletaria.
Tanto en o pasato como en o present, os dialectos vieneses han tenito una gran influencia d'as luengas foranas, mas que mas debito a la immigración. En os zaguers 40 anyos a mayor parti d'os immigrants han venito d'os países de l'antiga Yugoslavia, Turquía, y mas recientment de Alemanya (de l'Este mas que mas), lo que ha feito que as variedatz d'o vienes moderno haigan cambeato y evolucionato.
Roda d'Isabana
Roda d'Isabana ( en catalán Roda d'Isàvena u Roda de Ribagorça, en castellano Roda de Isábena) ye un lugar de la comarca de Ribagorza, situato en lo municipio d'Isabana, a 904 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar. En 2021 teneba una población de 41 habitants.
Cheografía
Comprene lo casal de Sampere u Sant Pere, antigament conoixito como Sent Pere (1385) u Sant Per.
Historia
Estió muito tiempo la capital politica y relichiosa de Ribagorza. Remiro II estió bispe de Roda antes que rei d'Aragón.
Patxi Saez Beloki
Patxi Saez Beloki (Beasain, Guipuzcua, País Basco, 8 de marzo de 1964) ye un sociolingüista basco miembro d'a Reyal Academia d'a Luenga Basca (A Euskaltzaindia). Ye Licenciau en Sciencias Socials y d'a Información y Especialista en Planificación Lingüistica per la Universidat d'o País Basco.
Lo Paradigma d'o Carro
Lo 12 de febrero de 2016, a Bilbau, a la siede oficial d'a Reyal Academia d'a Luenga Basca, debant de mas d'un centenar d'academicos, investigadors y especialistas en luenga basca, va presentar pa prima vegada lo Paradigma d'o Carro, tamién denominau Paradigma d'a Necesidat Natural.
Lo Paradigma d'o Carro proposa un nuevo paradigma sociolingüistico pa la revitalización d'as luengas minorizadas. Ye un arquetipo u patrón teorico que articula lo carro d'a revitalización d'as luengas sobre dos ruedas —la de l'adquisición d'a luenga y la d'a suya utilización— que chiran simultaniament sobre un mesmo eixe alimentándose mutuament. La tracción d'o carro d'a revitalización lingüistica s'orichina per la necesidat vital y funcional d'utilizar la luenga como traste de comunicación social pa satisfer las necesidatz humanas. Ye asinas que lo constructo teorico d'o Paradigma d'o Carro ye interconnectau con a Piramide de Maslow u hierarquía d'as necesidatz humanas.
Seguntes determina este marco teorico, la revitalización lingüistica de tota luenga ha de prencipiar per atender y satisfer, en un primer momento, las necesidatz humanas de comunicación efectivas y afectivas mas basicas y primitivas d'a persona (como son las relacions mai-fillo y familiars, asinas como las relacions mas intimas d'amistat). Dimpués d'encaramullar las necesidatz vitals de comunicación d'a primera socialización d'a persona la revitalización lingüistica ha de centrar-se en as necesidatz naturals de comunicación d'a segunda socialización como la educación y culturización d'a persona en a quala intervienen achents socializadores tan importants como la escuela y los meyos de comunicación con un papel muito relevant pa internet y los retz socials. Per zaguer, seguntes lo Paradigma d'o Carro, l'actividat humana per antonomasia, vinculada estreitament con a evolución social y que ye transversal a totas las necesidatz humanas, ye lo treballo. Con o treballo s'encaramulla dende la necesidat humana mas primichenia, como ye la necesidat vital d'alimentación, dica la mas complexa u sofisticada, como ye la autorrealización d'o estar humano, situada en a cuspide d'a Piramide de Maslow. Per tanto, la recuperación efectiva de tota luenga, per lo que fa a traste de comunicación social, se remata con a normalización d'a luenga en l'ambito laboral, actividat central d'a organización social d'a persona.
Anyos 830
Os anyos 830 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 830 y l'anyo 839, istos dos tamién encluyitos.
Cambra
thumb|right|250px|Una cambra. Una cambra (d'o latín <CAMĀRA, en oríchen «vuelta» d'o teito) ye un espacio adintro d'un edificio deseparato contra os de demés por paretz, y en o qual se dentra de regular a traviés de vanos ubiertos en as ditas paretz, normalment una u más d'una puerta.
En aragonés, a palabra cambra s'aplica notablement y en primer puesto a o dormitorio principal d'a casa, pero puede designar qualsiquier atro dormitorio y tamién encara as diferents estancias d'una vivienda.
VIII Lechislatura d'as Corz d'Aragón
A VIII Lechislatura d'as Corz d'Aragón prencipió o 21 de chunio de 2011 cuan, dimpués d'a celebración d'as eleccions a Corz d'Aragón, se constituyoron as Corz d'Aragón, y remató o 18 de chunio de 2015, con a disolución d'as mesmas. Le precedió a VII Lechislatura y le succedió a IX Lechislatura.
Resultau electoral
En as eleccions a Corz d'Aragón de 2011, celebradas o domingo 22 de mayo, o Partido Popular ganó as eleccions, quedando o PSOE-Aragón en segundo puesto, o Partido Aragonés en tercer puesto, Chunta Aragonesista en cuatreno puesto y Ezquierda Unida en cinqueno puesto. A participación estió d'un 70,35% con 712.863 votos validos, entre els 14.874 en blanco (2,09%). Asinas, os resultaus en as eleccions fuoron os siguients:
Investidura
En a sesión d'investidura feita o 13 de chulio de 2011, salió eslechida como presidenta d'o Gubierno d'Aragón a candidata d'o Partido Popular con os votos a favor d'o suyo partiu y o refirme d'o Partido Aragonés, con os votos en contra d'o PSOE-Aragón, Chunta Aragonesista y Ezquierda Unida d'Aragón.
Senadors designaus por as Corz
Os senadors designaus por as Corz d'Aragón en ista lechislatura estioron :
Bandurria
A bandurria u mandurria ye un instrumento mudical d'a familia d'a cuerda pulsata. Se emplega en tota Espanya ta tanyer musica folklorica; especialment en Aragón la fan servir as rondallas que tanyen qualsiquier traza de musica folklorica aragonesa y no nomás ta tanyer ixota aragonesa como a ormino se piensa. Aintro d'una rondalla, la bandurria ye qui fa as melodías prencipals d'a canción, mientres que a guitarra fa l'acompanyamiento y o laút (parexíu a la bandurria) s'emplega ta fer armonías intermedias.
A bandurria ye de forma redonda y con un mástel chico. Respective d'o suyo tamanyo, ye un instrumento chicotón, estando-ne fácil de levar y d'emparar. Tién dotze cuerdas de metal que normalment s'afinan de dos en dos d'a traza siguient, prencipiando por as dos cuerdas más agudas y rematando en as dos más graves: La, Mi, Si, Fa#, Do# y Sol#. Bellas vegatas as dos zagueras cuerdas se baixan un semitono dixando-ne en a nota Sol natural, isto se fa ta que puedan fer-se servir t'a bandurria as piezas musicals d'a mandolina.
Afinación
A bandurria s'afina normalment d'a traza siguient:
Provincia Cardenal Caro
A Provincia Cardenal Caro ye una provincia en a Rechión d'o Libertador General Bernardo O'Higgins, Chile. A suya capital se troba en a ciudat de Pichilemu y la suya población ye de 42.676 habitants (2017) en una superficie de 3.295,1 km², con una densidat de población de 12,5 hab/km².
En fan parte las siguients comunas:
Bandurria
Afinación
Bi-ha vegadas que bello musico baixa un semitono l'afinación d'as dos zagueras cuerdas ta ubrir o repertorio, dixando as cuerdas mas graves en a nota Sol natural y fendo servir asinas o repertorio d'a mandolina t'a bandurria. Isto dixaría a bandurria afinata asinas:
u en notación anglesa:
Eleitherios Papasimeon
Eleitherios Papasimeon y a vegatas tamién Papasymeon (griego: Ελευθέριος Παπασυμεών) naixito en o sieglo XIX en calendata y puesto desconoxito y muerto tamién en calendata y puestos desconoixitos, estió un atleta Griego especializato en cursas de larga distancia, que partecipó en os I Chuegos Olimpicos d'a era moderna celebraus en Atenas en l'anyo 1896.
Milwaukee Bucks
Os Milwaukee Bucks ye un club de baloncesto estausunidense d'a ciudat de Milwaukee, fundato en l'anyo 1968. Chuga en a NBA, a maxima competición de baloncesto d'os Estaus Unius y o pavillón a on chuga como local ye Fiserv Forum.
Marruecos
O Reino de Marruecos ye un estau africano d'o Magreb, banyau por l'oceano Atlantico y por a mar Mediterrania. Se troba desalpartau d'Europa por o estreito de Chibraltar y muga por l'este con Alcheria, por o sud con Mauritania y con o Sahara Occidental y por o norte con Espanya.
Chentilicio
Se conoix o chentilicio en romanz navarro por a Cronica d'Espaynna de García d'Eugui:
En aragonés medieval una moneda se deciba marroquino.
Benèrca
Benèrca (Benèrca en occitán, Venerque en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Portèth de Garona y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 2.328 habitants (1999) en una superficie de 14,57 km², con una densidat de población de 159,78 hab/km².
Ilesia de Sant Valero de Zaragoza
A ilesia de Sant Valero de Zaragoza ye una ilesia que se troba en Zaragoza (Comarca Central, Aragón). Ye una ilesia d'estilo neomedieval construyída en os anyos 1942-1945 en o barrio d'as Delicias.
Recolón
thumb|right|250px|Una caixa en un recolón d'una vivienda. Un recolón, racolón u racón ye o punto a on que dos paretz se troban en un anglo concavo. Quan se troban en un anglo convexo, se diz que ye un canto, cantón u cantonada. Ye de notar-se que un mesmo punto de converchencia de muros puet estar un recolón por o costau interior, y un cantón por o de difuera.
Ibonet de l'Infierno
Toponimia
Recibe iste nombre por trobar-se baixo o macizo de l'Infierno.
Rucandio
Cheografía
A localidat de Rucandio ye situada a 820 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 65 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars de Herrera de Valdivielso, Hozabejas, Huéspeda, Madrid de Caderechas y Ojeda.
Matut
A suya población ye de 152 habitants (2007) en una superficie de 25,65 km², con una densidat de población de 5,93 hab/km².
Cheografía
O lougar de Matut se troba situau a 680 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 42 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y comunidat autonoma.
Alejandro Oliván Borruel
Alejandro Oliván Borruel, naixito d'Aso de Sobremont (Alto Galligo) o 28 de febrero de 1796 y muerto en Madrit (Espanya) o 14 d'octubre de 1878, estió un politico aragonés, d'ideolochía liberal y que, como militant d'o Partido Moderado ocupó o cargo de ministro de Marina d'Espanya mientres o Gubierno de Carlos Martínez de Irujo dende o 15 de febrero de 1847 dica o 28 de marzo de 1847, amás d'atros cargos politicos en a escena politica espanyola. Estió senador en o Senau d'Espanya. Por as suyas ideyas politicas estió cuantas vegatas exiliato y mesmo engarcholato en Zaragoza.
Antiparte, estió miembro de cuantas Academias (Reyal Academia d'Artes Polidas, Reyal Academia de Siencias Morals y Politicas...), secretario d'a Sociedad Económica Matritense y president de l'Ateneu de Madrit.
Ibons Azuls
Os ibons Azuls u ibons de l'Infierno son tres ibons situaus en o municipio de Pandicosa:
Alejandro Oliván Borruel
Encara que perteneixeba a una familia d'infanzons d'Oliván, no acceptó a concesión d'un títol nobiliario que li ufrió o Gubierno en 1857.
Asterix o galo
Asterix o galo (en francés orichinal Astérix le Gaulois) ye lo primer álbum de cómic d'a serie Asterix, escrita per René Goscinny y dibuixada per Albert Uderzo. Apareixió como álbum independient en 1961. Va estar publicada en aragonés en aviento de 2022 con traducción de Pascual Miguel Ballestín.
Auguas tuertas
thumb|right|250px|[[Aguatuerta en o Parque Natural d'as Vals Occidentals.]] Auguas tuertas (u aguas tuertas en aragonés occidental) ye un microtoponimo común que describe una zona de praus d'alta montanya a on que un río, de regular en o suyo curso alto, traza meandros pronunciaus en a estiva. En aragonés ribagorzano, que por cuentas d'«augua» u «agua» dicen «aigua», se conoix con a forma equivalent aiguas tuertas (y aiguas tortas en a zona de tendencia no diptongadera de a val de Benás).
A expresión dimana clarament d'a forma d'os meandros ("tuerto" ye o participio d'o verbo torcer).
Se troba toponimos d'«auguas tuertas» en o macizo d'a Tendennera y en a val de Buixaruelo, en l'alta val de Broto, y en a val de Viadors, a on que naix a Cinqueta (alta Chistau), en Sobrarbe. En a Chacetania i ha una zona prou conoixida que se diz «agua tuerta» adintro d'o Parque Natural d'as Vals Occidentals, en o termin municipal de Ansó. En Ribagorza, i ha toponimos como «aiguas tortas» en a val d'Estós y en Benás. Ya en Catalunya, y a dintro d'o dominio lingüistico d'o catalán, ye o Parque Nacional d'Aigüestortes y o Estany de Sant Maurici.
As aguas tuertas d'Ansó, millor dixo aguatuerta, antis más se clamaba «aba tuerta», se situan en un puesto a on bi heba un ibón se que plenó de sedimentos orichinando una topografía muit plana que fa que o río haiga de circular fendo tornallos.
Valderrebollo
Valderrebollo ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 43 habitants, en una superficie de 14 km² y una densidat de población de 3,07 hab/km².
Valdesotos
Valdesotos ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 25 habitants (2006), en una superficie de 27,3 km² y una densidat de población de 0,91 hab/km².
Salas de Bureba
Salas de Bureba ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de La Bureba y partiu chudicial de Briviesca.
A suya población ye de 135 habitants (2007) en una superficie de 13,30 km², con una densidat de población de 10,15 hab/km².
Cheografía
A localidat de Salas de Bureba ye situada a 640 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Mañu
Mañu ye un barrio rural de Bermeu, (Bizcaya). Ye constituyito por os caserios que se bastioron meyant concesión d'os monts publicos en o sieglo XIX. Seguntes o censo de l'anyo 2009 teneba una población de 89 habitants.
A ilesia d'o Carmen (Karmengo eliza en basco) fue consagrata en l'anyada 1887.
Caseríos
Os caseríos (Baserriak en basco) d'o barrio d'Arronategi son os siguients: Zabale, Biorreta, Kolisune, Mantxurrene, Katalane, Balentiñene, Inpolitxone, Komaistene, Mañugoiko atzekoa, Mañugoiko aurrekoa, Etxezarre, Eskibille, Kortaederrebekoa, Kortaederregoikoa, Kortaederre-erdikoa, Bekoetxe, Etxebarri, Andramintene, Etxetxu, Kasabarriatzekoa, Kasabarriaurrekoa, Bistalegre, Mintegi, Mintegipe, Olalde, Kristobalene, Mungiarrenegoikoa, Mungiarrenebekoa, Elizondo, Bentabarri, Irazabaleta, Olazarreta, Oiangorta, Arrizurieta, Erdikoetxe, Bentazarre, Ereñotzaga, Oiangortako errota, Landagoikoa y Landabekoa.
Ibón de ro Coso
L'ibón de ro Coso (en castellano Ibón del Coso) ye un ibón situau en l'Alto Galligo, en o municipio de Sallent de Galligo.
Infección
Una infección ye a colonización d'un organismo güespe (vechetal, animal, …) por un microorganismo exterior: bacterias, protozous, prions, viroides (en o caso d'as plantas) u virus. A sobén resulta perchudicioso pa o funcionamiento normal y, provocando una malautía infecciosa, por o que se califica de patocheno. Puet comprometer a supervivencia d'o güespe. Quan ye un animal parasito de mida macroscopica qui produz a colonización se diz que ye una infestación y no una infección. Os güespes combaten por un regular as infeccions a traviés d'o sistema immunitario suyo. En o caso d'os mamiferos reaccionan a las infeccions con una respuesta innata, a sobén a inflamación, seguida d'una respuesta adaptativa. Tamién bi ha farmacos que pueden aduyar a combatir as infeccions.
A gran mayoría d'os organismos pluricelulars son colonizaus en qualque mesura por especies experiors. Qualquns d'estos habitan en simbiosi u sin conseqüencias pa o güespe. Un eixemplo en son as bacterias anaerobias que colonizan o colon d'os mamifers. Un atro eixemplo en son os estafilococos que bi ha en a piel d'os humans.
L'efecto d'una luita en a qual l'organismo infectant mira de fer servir os recursos d'o güespe pa multiplicar-se a costa d'ell se diz infección activa. A sobén o estau d'a infección ye una simple qüestión de cincumstancias. En as condicions adequadas, quasi tot microorganismo puet tornar-se patocheno. Tamién si ye present en cantidatz chicotas y en una zona bien protechida por o sistema immunitario d'o güespe, puet desembolicar una infección comprometedora.
Recolón (meandro)
thumb|right|250px|Un recolón. Un recolón u racolón (de recolón) ye un meandro muit pronunciau en un río, freqüentment con una espuenda u petrosas en o vertice exterior d'a curva.
O termin procede de o vocabulario d'os navateros. En as navatas, os recolons gosaban estar puestos de paso delicau, pus a corrient i empucha os cuerpos flotants contra la penya y no yera raro que se i producise accidents.
En o Sobrarbe ye una parola con firme presencia en a toponimia. Existe o «recolón de Boyars» en a val de l'Ara, que tradicionalment s'ha sinyalau como a muga d'entre o segmento que se conoix como val de Broto y o que se conoix como Ribera de Fiscal, o «recolón de Pallaruelo» en a val d'a Cinca, d'entre la Infortunada y a Espunya, etc.
Os meandros que rodeyan las parts viellas d'Albarracín y Toledo son recolons celebres.
Ilesia d'o Perpetuo Socorro de Zaragoza
A ilesia d'o Perpetuo Socorro de Zaragoza ye una ilesia que se troba en Zaragoza (Comarca Central, Aragón). Ye una ilesia d'estilo neomedieval construyída en o 1947.
Vernet
Vernet puet estar:
Aladrén
Aladrén ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'o Campo de Carinyena. Fa parte d'o partiu chudicial de Daroca.
A suya población ye de habitants, en una superficie de 21,06 km² y una densidat de población de 0hab/km².
Cheografía
Lo termin municipal d'Aladrén ye en la marguin septentrional de lo Sistema Iberico, cerca de lo contacto con la depresión d'Ebro, que en la muga con lo termin municipal de Tosos se fa por cabalgamiento.
Lo nuclio habitau d'Aladrén ye a 783 m d'altaria sobre lo livel d'a mar, en un pueyo que bi ha en la marguin ezquierda de lo barranco d'el Temblar, a piet d'atros mas grans como La Talaya (872 m), y a una distancia de 60 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón.
Son atras montanyas d'Aladrén lo cabezo Rodrigo y l'alto d'el Picayo (Sierra de Castellanos).
Historia
En o suyo termino municipal bi ha ruinas romanas.
Erla
Erla ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza situato en a comarca de Cinco Villas y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers.
A suya población ye de 429 habitants en una superficie de 19,1 km² y una densidat de población de 22,46 hab/km².
Toponimia
Bi ha microtoponimos con fonetica aragonesa como Armachal.
Cheografía
A loclidat d'Erla se tova situata a 466 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 65 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Mugas
O suyo termin municipal muga a o norte, a lo sud y a l'este con Luna, y a l'ueste con Exeya d'os Caballers.
Molimentos
A Ilesia de Santa María la Mayor d'Erla, una ilesia d'estilo gotico adedicada a Santa María que ye la ilesia parroquial d'o lugar; antiparte, ye la seu arcipestral de l'Arciprestau d'Erla-Uncastiello.
Valfermoso de Tajuña
Valfermoso de Tajuña ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 76 habitants (2007), en una superficie de km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Amir Talai
Amir Talai (San Francisco, California, 1977) es un actor, comediante y actor de voz estausunidense conoixito por a suya interpretación d'a voz d'o Maestro Crane en a cinta Kung Fu Panda: Legends of Awesomeness.
Buda (Hongría)
Buda (en alemán Ofen, en turco Budin) ye a parti occidental de Budapest, a capital d'Hongría, y se troba situata en a marguin ueste d'o Danubio. A ciudat de Buda prene o suyo nombre d'o chefe hunno Bleda, qui tamién se diz Buda en hongaro.
Buda ocupa alto u baixo una tercera parti de tot o territorio d'a ciudat de Budapest y se troba entre tozals. Entre os molimentos que bi ha destacan o Castiello de Buda y a Citadella.
Demografía
120px|left|thumb|Escudo d'a ciudat en alemán como Ofen Mientras que a población de Pest yera mas que mas d'etnia hongara en o sieglo XV, Buda yera poblata mayoritariament por alemans. Os alemans en parti imposoron a suya cultura y luenga a los hongaros y serbios que i troboron. Con a plegata de población rural en a capital en o sieglo XIX, poco a poco os hongaros tamién se convirtioron en mayoría en Buda.
La Trapa
La Trapa (La Trapa en occitán, Latrape  en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón d'Autariba y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 297 habitants(1999) en una superficie de 19,08 km², con una densidat de población de 15,57 hab/km².
C++
C++ ye un luengache de programación, disenyato en os anyos uitanta, por Bjarne Stroustrup, como enampladura d'o luengache de programación C.
Un eixemplo
Programa d'eixemplo escrito en C++ (Ola mundo):
int main {  std::cout << "¡Ola mundo!\n"; }
Kate Higgins
Kate Higgins nombre artistico de Catherine Davis Higgins (Auburn, Alabama, 1969) actriz de voz estausunidense.
Vernet (Alta Garona)
Vernet (Vernet en occitán, Vernet en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Portèth de Garona y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.585 habitants (1999) en una superficie de 10,07 km², con una densidat de población de 157,40 hab/km².
Patinet
thumb|300px|Una nina con un patinet. Un patinet ye un vehíclo que consiste, per un regular, en una plataforma de metal u de fusta alargada sobre dos u tres ruedas y una barra pa gubernar-la, con a quala s'eslizan os patinadors dimpués d'empentar con un piet contra lo suelo.
Naixió como un chuguet, manimenos actualment tamién ye un elemento de transporte mas emplegau per os adultos en distancias curtas urbanas y tamién ye emplegau pa practicar l'esporte clamau Freestyle scootering. Pa lo suyo emplego s'ha d'amontar a dreito, meter as mans sobre lo manillar y empentar-lo fendo servir un d'os pietz contra lo suelo.
Dimitrios Deligiannis
Dimitrios Deligiannis (griego: Δημήτριος Δεληγιάννης) naixito d'Stemnitsa, Gortynia en 1873 y muerto en calendata y puestos desconoixitos, estió un atleta griego especializau en cursas de larga distancia, que partecipó en os I Chuegos Olimpicos d'a era moderna celebraus en Atenas en l'anyo 1896 en a preba d'a maratón.
Estió uno d'os 17 corredors que prencipioron a cursa d'a maratón en a que aconsiguió terminar a preba y trescruzar l'arribada en seteno puesto, pero finalment a suya posición fue a seisena quan fue descalificato l'atleta Spiridon Belokas porque fació parti d'a cursa en un carro. O suyo tiempo en completar a preba ye desconoixito nomás tién tiempo cronometrau os tres primeros d'a preba.
Valverde de los Arroyos
Valverde de los Arroyos ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 114 habitants (2007), en una superficie de 45 km² y una densidat de población de 2,53 hab/km².
Kari Wahlgren
Kari K. Wahlgren (Hoisington, Kansas, 13 de chulio, 1977) ye una actriz y actriz de voz estausunidense.
Ventrosa
Ventrosa ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca d'Anguiano.
Cheografía
A localidat de Ventrosa se troba situada a 1.003 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 74 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a Riocha.
Viana de Jadraque
Viana de Jadraque ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 38 habitants (2007), en una superficie de 24,41 km² y una densidat de población de 1,55 hab/km².
Ilesia de Santa Monica de Zaragoza
A Ilesia de Santa Monica de Zaragoza ye una ilesia que se troba en Zaragoza (Comarca Central, Aragón).
Bonaventura Carles Aribau
Bonaventura Carles Aribau i Farriols, naixito de Barcelona (Barcelonés) o 4 de noviembre de 1798 y muerto en ixa mesma capital o 17 de setiembre de 1862, estió un escritor, periodista, poeta, economista y politico catalán, destacata figura d'a Renaixença en Catalunya. Gosa estar conoixito por a suya obra Oda a la Pàtria.
Lista de comunas de l'Alta Garona
Lista d'as 586 comunas de l'Alta Garona.
(CAM) Mancomunidat d'o Muretenc, creyata en 2004.
(CAS) Mancomunidat Sicoval, creyata en 2001.
(CAT) Mancomunidat d'a Gran Tolosa, creyata en 2001.
Pai
thumb|right|250px|Un pai con sus fillos (Rudolph von Arthaber y sus fillos) pintau por Friedrich von Amerling, [[sieglo XIX, olio sobre lienzo.]] O pai (d'o latín <PATER), en aragonés medieval padre, ye o prochenitor de sexo masculino d'una criatura. L'individuo de partida, en relación a su pai, se diz que ye «fillo» u «filla» d'ell.
Esfera d'Hill
A esfera d'Hill ye la esfera d'influencia gravitacional d'un cuerpo celeste sozmetiu a la gravedat d'unatro cuerpo de mas masa arredol d'a suya orbita.
O concepto estió definiu per l'astronomo estausunidense George William Hill (1838-1914). Se diz tamién a esfera de Roche perque independientment tamién a describió l'astronomo francés Édouard Roche.
Puntos de Lagrange
thumb|Os obchectos mas chicotz (en color verda) en os puntos de Lagrange remaneixen en a mesma posición relativa. Os puntos de Lagrange, tamién denominaus puntos L u puntos de libración, son as cinco posicions en un sistema orbital an un obchecto chicot, nomás afectau per a gravedat, puede estar teoricament estacionario respective a dos obchectos mas grans, como ye lo caso d'un satelite artificial respective a la Tierra y la Luna.
Estioron calculaus per primera vegada per lo fisico francés Joseph Louis Lagrange d'an prenen lo suyo nombre.
I hai cinco puntos de Lagrange per cada combinación de dos cuerpos orbitals y son nombraus de L1 a L5.
Istes puntos de Lagrange son utilizaus per diversos observatorios espacials pa mantener la suya orbita estable sin emplegar garra combustible como per eixemplo lo observatorio Gaia u lo futuro Telescopio espacial James Webb.
Pai
En aragonés de traza cheneral recibe o nombre de «pai», documentau amplament en dialectos que va dende l'ansotano dica las variedatz ribagorzanas de Campo y de Vall de Benás, pero en baixorribagorzano s'emplega pare, y en cheso s'ha documentau a variant padrei.
Como atras denominacions de parentesco en aragonés, o posesivo que se le mete adebant ye o posesivo atono (mi, tu, su) por lo regular: mi pai, tu pai, etc. y no pas o posesivo tonico cheneral de l'aragonés que, anque tamién s'emplega bella vez, ye muito menos común: o mío pai, lo tuyo payot, etc. Iste fenomeno gramatical que nomás afecta a os parentescos ye bien descrito en ansotano, en benasqués, en baixorribagorzano, en cheso y en as parlas de Sobrarbe.
L'apelativo afectuoso en aragonés ye papá y, como atros apelativos familiars, no lieva nunca articlo definiu:
Pai / padre
En o dominio lingüistico de l'aragonés i hai zonas amplas an que a parabla s'habría perdiu u s'habría deixau d'usar fa tiempos substituida por o posible castellanismo lexico «padre», como por eixemplo en os semontanos, en Viello Sobrarbe y en a Fueva, an que no se guarda recordo que se decise «pai» pero manimenos existe a parabla derivada «paíno». En atras zonas d'Aragón padre podría no estar un castellanismo sino la evolución local d'o latín <pater. En scripta aragonesa medieval se troba a-saber-los eixemplos de que se gosaba emplegar «padre».
Antiparte, en o que ye l'Alto Aragón, a más a más s'ha de contar con a importancia d'a parabla «Padre» en a liturchia catolica, factor de castellanización perén, que podría guardar bella relación con a erosión que ha padeixiu a forma «pai» en a luenga que se charra agora.
Arquiloco
Arquiloco (en griego Ἀρχίλοχος, Archílochos) (Paros 680 a.C. - 645 a.C.) estió un poeta griego.
Servilla
thumb|300px|Birolla sobre una servilla Una servilla u serviella ye una plataforma baixa disenyada pa transportar cosas, mas que mas, bebidas y servicios d'alimentación. A superficie d'as servilla ye lisa, pero con os cantos debantaus en tot o suyo perimetro pa privar que os obchectos s'esbaren y se caigan d'istas. Se disenyan en una gran variedat de formas, encara que as más habituals son as rectangulars u as ovaladas. A vegadas, incorporan ansas destacadas u retalladas en os cantos pa manullar-las con más comodidat.
Wallace Shawn
Wallace Michael Shawn (Nueva York, 1943) ye un actor, actor de voz, comico y escritor estausunidense.
Imperio de Corasmia
L'Imperio de Corasmia estió un estato creyato en Corasmia en a Edat Meya por una clase dirichent militar d'orichen turquico. Os suyos dirichents prenioron o títol de xah.
Terminación -uela (toponimia)
A Terminación -uela ye común en a toponimia aragonesa (en concreto a provincia de Teruel), encara que ye present en muitas atras zonas. Se relaciona con o sufixo -uelo, y ye un claro derivato d'o sufixo latín -OLUS. Indica lugars chicotz y se fa servir pa creyar diminutivos toponimicos.
Servilla
A servilla puet fabricar-se con diferents materials, incluyindo archent, latón, fierro, fusta y papel maixé. Bells modelos tienen patas curtes u plegables pa posar-las en una posición elevada.
Terminación -uela (toponimia)
Pa bel autor ye un diminutivo aplicato a un lugar que primero se deciba sin de diminutivo, esto podría estar lo caso de Cerveruela, que apareixe en qualques fuents antigas como Cervera.
Imperio de Corasmia
En l'anyo 1077 Corasmia cayó en mans de Anush Tigin Gharchai, un antigo esclavo turquico d'os soldans selchuquís. En l'anyo 1141 os Kara Khitai vencioron a los selchuquís en a Batalla de Qatwan y o nieto d'Anus Tigin Gharcha Ala ad-Din Atsiz esdevinió vasallo d'os Kara Khitai.
A decadencia d'os Kara Khitai y d'os guridas permitió a Alá ad-Din Muhamad fer creixer l'imperio dende l'anyo 1200, prenendo o control d'a part oriental d'Irán, Afganistán y Transoxiana. En o suyo apocheu os xahes de Corasmia plegoron a controlar Caixmir y part d'o Pamir. L'exercito yera formato en gran part por cumans.
Terminación -uela (toponimia)
O filologo Agustín Ventura Conejero interpretó l'abundancia de toponimos en -uela en a provincia de Teruel como resultau d'una fosilización d'o diminutivo latín -OLUS. Seguntes este autor l'antedito sufixo s'aplicó a ixos toponimos pa indicar que os nuclios habitaus yeran prou chicos u pa dar-lis un matiz afectivo. Tamién proposó que beluns d'estos toponimos serían villas romanas por a on pasaban vías romanas. Manimenos os eixemplos que da son Aldehuela, Rubielos, La Iglesuela, Escorihuela, Mosqueruela y Nogueruelas, estando clarament d'orichen medieval y aragonés os dos zagueros (diminutivos de Mosquera y Noguera, y que tamién podemos trobar en atras partz d'Aragón). Por atra part Aldehuela ye a forma actual d'Aldeyuela, que se remonta a l'arabe Aldeya, estando tamién medieval.
Servilla
A servilla ye una aina caracteristica d'o sector d'a hostelería, tanto d'una tabierna u cafetería como d'un restaurant. En iste caso, s'utiliza más que más pa o servicio de banquets porque en caso contrario, lo más normal ye servir os platos individualment.
Imperio de Corasmia
En l'anyo 1218 o gobernador d'a ciudat d'Otrar fació executar a embaixadors de l'Imperio Mongol, acusatos d'espionache y en os anyos 1219 y 1220 l'exercito mongol de Chinguis Khan devastó Corasmia. O xah Alá ad-Din Muhammad se refuchió en una isla d'a Mar Caspia on murió. As tropas se reagruporon, o suyo fillo Chalal ad-Din Mingburnu prebó de recuperar o poder pero no podió retener Persia, que invadioron o mongols. Prebó de prener o poder d'Azerbaichán y de países d'a redolata, pero morió en 1231 en Diyarbakir.
Terminación -uela (toponimia)
En a toponimia tamién se troba a forma masculina d'este sufixo, como en "Teruel", "Pallaruelo", "Pozuelo"/"Pozuel", "Pedruel", "Rubiuelos", pero no tan a sobén.
Imperio de Corasmia
Os seguidors Chalal ad-Din Mingburnu encara sobrevivioron bel tiempo como mercenarios en o norte d'Iraq bel tiempo, denominando-sen khwarezmiyya. Os ayyubís los logoron, y plegoron a combatir contra os cruzatos. Os zaguers khwarezmiyya esdevinioron mamelucos en Echipto.
Terminación -uela (toponimia)
Ortografía
En os documentos medievals a sobén amanixen latinizatos con -ola, y a vegatas como olla marcando una l cheminata por hipercorrección grafica, pero que en os casos de "Rubiellos" pueden esplicar-se por influencia ortografica d'o catalán, on se prenuncia una l cheminata dezaga de e u i, (clorofil·la, goril·la).
Servilla
Tamién s'usan pa servir canapés y aperitivos estando os comensals dreitos, ofrindo-los a os convidaus u metendo-los sobre as mesas.
Terminación -uela (toponimia)
Ortografía
O diftongo -ue- desembolica dezaga d'una -r- una pronunciación /güé/, como en /Esquirgüelo/ u /Zirgüello/, pronunciación que no siempre ye posible de testimoniar en os textos antigos y a vegatas ye marcata con una -h-, (Cabrihuel, Terhuel, Noguerhuelas, Ruvihuelos, Ombrihuela). D'alcuerdo con as normas ortograficas de l'Academia de l'Aragonés esta g no s'escribe: esquiruelo, ciruello, Teruel, ecetra.
Servilla
Variedatz
thumb|160px|Servilla de mayordomo
Imperio de Corasmia
Mencions en fuents aragonesas
Os mamelucos khwarezmiyya son mencionatos en "La Flor de las Ystorias d'Orient" como corasins. O Imperio de Corasmia ye mencionato en La Flor de las Ystorias d'Orient como Corassina, Corasina u Corasine, baixo o títol "Del Regno de Corasina":
Villavelayo
Villavelayo ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca d'Arnedo.
A suya población ye de 69 habitants (2006) en una superficie de 89,07 km², con una densidat de población d'0,77 hab/km².
Cheografía
A localidat de Villavelayo se troba situada a 964 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 80 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Imperio de Corasmia
Mencions en fuents aragonesas
Tamién parlan de Corasmia en o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo", retransmitindo informacions anteriors, pero lo nombran como de Corasme:
Villanueva de la Torre
Villanueva de la Torre ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 6.284 habitants (2011), en una superficie de 11,09 km² y una densidat de población de 566,64 hab/km².
Bruno Soriano
Bruno Soriano Llido (conoixito profesionalment en o mundo d'o fútbol como Bruno Soriano), naixito de Artana o 12 de chunio de 1984, ye un futbolista valenciano activo profesionalment dende l'anyo 2004. Chuga como Centrocampista en o Villarreal Club de Fútbol d'a Primera división espanyola de fútbol.
Motorland Aragón
Motorland Aragón u tamién dita Ciudat d'o Motor d'Aragón ye un complexo adedicato a o motor situato amán d'a ciudat aragonesa d'Alcanyiz en o Baixo Aragón teruelano. Se troba situato en una plana amán d'a Estanca d'Alcanyiz, a bels 5 km d'a ciudat, estando a suya aria d'influencia de 25 millons d'habitants en un radio de 300 km