cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cinecittà (metro de Roma)
A gara Cinecittà (en italiano, stazione Cinecittà) ye una gara d'a linia A d'o Metro de Roma.
Codo (Zaragoza)
Cheografía
Encara que ye relativament luent de la ribera de lo río Aguas, bi ha unas 1.100 hectarias de regano que reciben l'augua de cequias que vienen de Belchit y de manantials de lo mesmo termin que se recullen en tres basas: la de Codo, la de Senya y la d'Almargén.
Cinecittà (metro de Roma)
Se troba en a confluyencia d'a via Tuscolana con a via di Torre Spaccata y a via delle Capanelle. Prene o suyo nombre d'os estudios cinematograficos d'o mesmo nombre, Cinecittà, que se troban en a surtida d'o aturadero.
Codo (Zaragoza)
Cheografía
thumb|Basa de Codo, a canto d'o centro urbano.
Historia
Bi ha un chacimiento de tiempos de los visigodos con necropoli (La Varella Castellar). Codo fue reconquiesto chunto con Belchit en lo sieglo XII estando chunto con esta localidat y Sant Per de Lagata entre las primeras localidaz que recibioron repobladors cristianos. En l'anyo 1145 ya teneba ilesia y en l'anyo 1177 ya se testimonian intercambios de propiedaz entre cristianos. Manimenos la comunidat cristiana no plegó a cuallar y Codo continó estando un lugar habitau cuasi de tot por moros.
En lo sieglo XVI bi habió disturbios porque, estando de mayoría musulmana, y negando-sen a pagar decimas a lo monesterio de Rueda en 1580, los moriscos matoron a un pastor tensino y uns aceiters catalans, y dimpués los cristianos organizoron una crica pa fer una mortalera pa tornar-sen. Codo ye lo lugar a on ye naixito l'escritor Benjamín Jarnés.
Toponimia
Lo toponimo Codo puet venir de Godo por hipercorreción respecto a Gacho, Güitiello, Gayata y Gamella que vienen de palabras que en latín u mesmo en aragonés cheneral tienen C inicial.
Bi ha encara microtoponimos en aragonés como La Varella Castellar.
Fiestas
Dance dedicato a Sant Bernal lo 20 d'agosto. La celebración de Sant Bernal puet estar relacionata con la influencia de lo Monesterio de Rueda. thumb|Dance de Codo
Personalidaz naixitas de Codo
thumb|Mural adedicau a Benjamín Jarnés Millán
Categoría principal: Naixitos de Codo.
Pedrenya
thumb|Pedrenya de [[la Muela (Zaragoza)]] thumb|250px|Pedrenya negra Una roca silexitica (u, de forma patrimonial, pedrenya  ) ye un tipo de roca sedimentaria de composición silicia, (formata principalment por silica, que ye dioxido de silicio) de gran muito fino y d'orichen quimico, bioquimico u biochenico. Tamién son conoixitas comunment por o cultismo sílex en muitos idiomas, en especial en o rechistro culto propio d'os especialistas. As rocas silexiticas son rocas por un regular escuras, muito duras, con fractura concoidea. Son composadas en a mayor parte d'os casos por variedaz d'o cuarz de grano muito fino y con cantidaz redueitas d'impurezas, (d'astí que tiengan una dureza tan alta). Bels tipos de sílex han recibito denominacions tradicionals "pedrenya" (u flint en a terminolochía anglosaxona) se fa servir como sinonimo de sílex y mes específicament pa os nodulos de sílex presents en as cretas, (que en muitos puestos ye a forma de roca silexitica que se troba mes a sobén). Chaspre ye a denominación d'una variant roya de sílex, que debe a suya color por as impurezas d'hematites ixementatas. O termino porcelanita fa referencia a una roca silicia de grano fino con fratura y textura pareixitas a las d'a porcelana no vidriata. En o rechistro cheolochico os sílex se presentan de dos formas: interestratificatos u nodulars. Os sílex estratificatos s'asocian a sobén a rocas vulcanicas y planteyan o problema de l'orichen d'a silica, si ye vulcanica u biochenico. Os equivalents actuals de muitas silexitas estratificatas antigas -as d'os radiolarios u diatomeas- cubren extensas superficies en planas ocianicas profundas. Os nodulos de sílex se presentan por un regular en calsineras y menos a sobén en lutitas y evaporitas. En a mayoría d'os casos s'evidencia un orichen diachenetico, por reemplazamiento. Actualment tamién bi ha modelos de deposito directo de silica en lacos.
Variants petrograficas d'a silica
As rocas silicias son feitas por dos minerals sobretot: o cuarz y a cristobalita y/o tridimita, no bien definitas y que constituyen o que petrograficament se conoix como opalo. Encara que a mineralochía d'as rocas silexiticas ye simple, o solo constituyent que ye o cuarz, a organización cristalografica que tien ye a-saber-lo de complexa, d'una forma que se'n puede diferenciar grant numero de formas bien distinguibles en o microscopio petrografico. Estas formas diferents amaneixen en condicions quimicas prou precisas, y tot ixo tien importancia como indicadors.
Se'n puede identificar cinco politipos prencipals:
Ciclo exocheno d'a silica
A mayor parte d'a silica movilizata en o ciclo exocheno provién de l'alteración de rocas que ya existiban, ígnias u no, y, en menor proporción, por l'aporte directo d'os vulcans y actividaz cheotermicas, circulando en suspensión coloidal u como disolución verdadera. A solubilidat ye en función directa d'a temperatura y cristalinidat d'o material silicio, u independient d'o pH, pa valors d'o mesmo inferiors a 9, puyando muitismo en medios con ph superiors. A presencia en o medio d'eletrolitos u suspensions afecta de manera significativa en a solubilidat, os sers vivos intervienen de traza decisiva en o ciclo d'a silica, fixando-la en as closcaranas por medio de l'actividat vital. Cuan baixa a solubilidat d'a silica por cambeos de temperatura u pH, actividat biolochica, precipitación directa como cuarz en medios vadosos y indirecta como silicatos sodicos en lacos alcalins, a mes d'a coagulación d'a silica que ye trasportata en forma coloidal, a silica s'adhibe a lo sedimento con diferents formas mineralochicas. En a diachenesi os diferents procesos de deshidratación, cristalización en chels, recristalización y reemplazamiento, etc. alteran a mineralochía d'os dipositos inicials, tot orichinando rocas con una cristalinidat progresivament mes alta en función d'a intensidat d'os procesos diacheneticos.
Silexitas estratificatas
Actualment se produce en a mar l'acumulación de clascas de radiolarios y diatomeas, os primers en as zonas ecuatorials y as segundas en las zonas de latituz mas alteras con auguas fridas. As acumulacions constituyen unicament depositos silexiticos importants por de chos d'a fondura de compensación d'o carbonato u en zonas on escaseyen os organismos calsinosos y aportes terrichenos; en caso contrario as clascas silicias quedan ixemenatas entre os mes abundants sedimentos carbonatatos u terrichenos.
As rocas silexiticas estratificatas se localizan por un regulas en as franchas montanyosas. A estratificación, que ye característica d'estas silexitas, gosa estar d'escala centimetrica, con intercalacions de laminitas milimetricas de lutita. Presentan en ocasions estructuras sedimentarias indicadoras de sedimentación baixo efecto de corrients, pero por un regular apareixen laminatas u masivas. I predominan as clascas de radiolarios, por un regular mal conservatos, apareixendo como moldes enplens por silica y cementatos por cuarz microcristalín. S'asocian a sedimentos clasticos fins u carbonatos, gradando a lutitas u calsineras.
Por analochía con os depositos actuals s'interpretan muitos d'estos depositos como de cuenca marina muit profunda, de chos d'o livel de compensación d'o carbonato; pero tamién ye posible de trobar-ne en medios menos profundos, siempre y cuan no bi haiga aportes sedimentarios de foraminiferos planctonicos.
Belunas d'estas capas silexiticas s'asocian a rocas volcanicas, trobando-sen entre u dencima de pillow-lavas, chunto con livels de lutitas negras u calsineras pelachicas. 1
L'asociación entre as rocas ignias y a pedrenya ha estato enchaquia de muitas discusions sobre l'orichen d'as silexitas. As dos alternativas que se tienen en cuenta son: 1) As pedrenyas son td tot d'orichen organico, independientement de l'actividat ignia; y 2) As pedrenyas son un producto d'o volcanismo submarín, dreitament a traviés d'a precipitación inorganica d'a silica, u indirectament a traviés d'a florata d'o plancton causata por l'actividat volcanica submarina. A distribución homochenia d'os radiolarios, debant a la localizata d'o vulcanismo submarín y l'orichen indudablement organico d'os depositos actuals avalan a primera hipotesi.
A evolución diachenetica d'as silexitas ha puesto estudiar-se en detalle gracias a los sondeyos d'o D.S.D.P. A partir de l'opalo biochenico, denominato como opalo-A, o primer proceso diachenetico que se puet constatar ye a suya transformación en opalo CT, que precipita como cristals follosos aliniatos constituyindo unas estructuras esfericas vueitas ditas lepiesferas. Una diachenesi posterior fa d'o metaestable opalo C-T un mosaico de cuarz micro a mesocristalín, encara que tamién puet formar-se calcedonia. Esta recristalización gosa destruir a estructura de muitas clascas.
O proceso de formación d'as silexitas depende d'as diferencias de solubilidat d'os diferents components d'a silica y d'as condicions quimicas. L'opalo biochenico tien una solubilidat de 120-140 ppm, l'opalo-CT de 25-30 ppm y o cuarz de 6-10 ppm en os rans de pH d'as auguas intersticials marinas. Cuan o metaestable opalo-A se disuelve, a solución queda saturata respecto a l'opalo-CT y a lo cuarz. Precipita en cuenta d'él l'opalo-CT ya que a millor estructura cristalografica d'o cuarz requeriría solucions mes diluítas y precipitación mes lenta; pero cuan puya a temperatura con o enterramiento a tasa de transformación de l'opalo-CT en cuarz puya sustancialment. Este proceso de transformación d'a pedrenya recibe o nombre de proceso de "maduración".
A presencia d'atros components quimicos en o sistema puet potenciar u inhibir a transformación a cuarz, por eixemplo una alcalinidat excesiva u un exceso de impurezas archilencas impiden o desembolique de cuarz.
Silexitas nodulars
Os nodulos de pedrenya se presentan por un regular en as rocas carbonatatas. Gosan estar de midas muito variatas, formas elipsoidals a irregulars, concentrando-sen por un regular en plans determinatos. A vegatas os nodulos pueden establir contactos laterals dica plegar a constituir nivels continos. Se localizan en calsineras dende o Carbonifero dica l'actualidat, tanto de plataforma como pelachicas, asociatas a sobén a evidencias d'actividat organica, bioturbacions u nivels de clascas, arredol d'as que nuclía o cuarz.
L'orichen d'estos nodulos ha estato obchecto de discusión. O punto de vista mes antigo proposaba que una precipitación directa d'a silica a partir de l'augua d'a mar, pa formar bambollas de chel de silica en o fondón, que dimpués enduriban a nodulos silexititos. Os noculos silexiticos d'as calsineras contienen, manimenos, muitas evidencias que demuestran un reemplazamiento y, doncas, orichen diachenetico (ye muito frecuent en l'interior d'o nodulo que queden preservatos grans calsinosos orichinals -ooides, fósils- o estructuras sedimentarias).
Tamién se pueden formar nódulos silexiticos por reemplazamiento d'evaporitas. A forma mineralochico-morfolochica caracteristica d'este proceso ye a variedat fibrosa luengo-lento (cuarcina o lutecita).
Silexitas continentals
En lacos y cuerpos efimers d'augua se pueden formar sedimenos silicios biochenicos u inorganicos. Os biochenicos por un regular son depositos de diatomitas en lacos d'altas latituz.
Idioma monegasco
Lo monegasco ye lo dialecto ligur que se parla en o Prencipau de Mónegue y presenta fuertes influencias de l'occitán provenzal.
Pedrenya
Silexitas continentals
En lacos d'Africa Oriental s'ha descrito atro proceso inorganico; son lacos muito alcalins, con una cantidat de carbonato sodico, a los que va a parar l'augua de lixiviación de rocas volcanicas, plegando a saturacions de silica excepcionalment altas (dica 2500 ppm), descensos bruscos de pH por aportes repentins d'auguas dulzas provocan a precipitación d'a silica como magadiita, un silicato sodico hidratato metaestable, que en poco tiempo se transforma en pedrenya.
Idioma monegasco
Ye una parla ligur pareixida a la de Vintimille rodeyada de parlas provenzals, por o que constituye un enclau lingüistico. O ligur monegasco fue probablement traito por italianos ligurs establius en o sieglo XI.
Pedrenya
Silexitas continentals
A pedrenya tamién se forma en suelos (silcretas), por un regular en climas aridos y semiaridos, encara que tamién pueden formar-se en climas humidos, a partir d'auguas alcalinas con un pH superior a 9. As silcretas consisten por un regular en un mosaico de microcuarz que cementa grans d'arena u sedimentos mes fins; en os vueitos puede formar-se megacuarz y calcedonia.
Idioma monegasco
Ista variedat yera extinguida de tot en os anyos 70 (quan encara lo charraban bels 20 parlants ), pero la ensinyanza obligatoria en as escuelas de Mónegue a partir de 1976 n'ha feito augmentar lo conoiximiento.
Cal parar cuenta que, manimenos, pareix estar que lo ligur no ye la sola lengua propia de Mónegue, ya que en bel barrio suyo (Montcarles) se charraba occitán mientres que en altros (La Roca) se charraba monegasco. Tot pareix indicar que la lengua orichinaria sería l'occitán y lo ligur hi habría arribau a traviés de migracions. Con tot y con ixo, actualment l'occitán no tien garra mena de reconoiximiento oficial a Mónegue.
Ortografía
Fa servir una ortografía basada en a de l'italiano con qualques peculiaridatz graficas:
Pedrenya
Usos prencipals
S'emplegaba en a Prehistoria ta fer ferramientas de piedra domesticas, de treballo u como a armas. Tamién se feba servir por a capacidat de creyar purnas cuan s'estrega con atras piedras d'igual u de mayor dureza. Dica fa poco tiempo a pedrenya se feba servir pa fer trillos.
Idioma monegasco
Ortografía
La ü, que se pronuncia como la de l'alemán u la u francesa. La œ, que se pronuncia como iste mismo digrafo en francés, una mena de e neutra. La ç, que se pronuncia como en catalán.
Puntal de Penyagolosa
Lo puntal de Penyagolosa ye una cima de lo Sistema Iberico situada entre los termins municipals de Villafermosa, Vistabella y Chodos (Castellón), a pocos km de la muga con la comarca de Gúdar-Chabalambre de la provincia de Teruel.
Ye la segunda cima mes alta de lo País Valenciano con 1.813 metros d'altaria sobre lo nibel de la mar, dezaga de lo Cerro Calderón en lo Rincón d'Ademuz. Lo puntal de Penyagolosa ye tan alta que se vei dende muitos kilometros arredol, tanto dende bella zona de Castellón y Gúdar-Chabalambre, como dende lo Tozal dels Tres Reis (Puertos de Beceit).
La sierra de Penyagolosa ye en la branca levantina de lo Sistema Iberico y en la unidat morfoestructural dita Serranías de Gúdar. Representaba ya un releu residual en la superficie d'erosión fundamental de la Cordelera Iberica de zaguers de lo Terciario.
Toponimia
L'oronimo puntal de Penyagolosa presenta un formant puntal que significa "prominencia aguda de lo terreno", seguiu de Penyagolosa, que ye tamién lo nombre de la sierra. S'ha mirau d'interpretar l'oronimo Penyagolosa con diferents hipotesis toponimicas. Una hipotesi lo fa provenir de Penya Glaçosa por lo chelo que d'antes duraba muito en la suya cima. Unatra hipotesi ye a partir de PINNA LUGOSA fendo-la derivar de lo dios celta Lug, y presuposando que yera una montanya sagrada.
La hipotesi mes fiable la fa derivar de PINNA COLOSA, por sonorización de la C- latina, y se puet notar mes bien dende la versant churra u versant sud por la carretera que va dende Puerto Mingalvo ta Castiello de Villamalefa, destacando muito entre los atros releus en cuesta como un Coloso.
Un toponimo pareixiu mos trobamos en lo termin municipal de Bronchales: Penya Cabezacolosa, un mont de 1770 m d'altaria.
Idioma monegasco
Textos
Fragmento de l'himno de Mónegue:
Puntal de Penyagolosa
Toponimia
Penyagolosa ye mencionada en la Bula d'Hadrián IV de lo 22 de chunio de 1158:
Pedrenya
Usos prencipals
Tamién bi ha rocas silexiticas que tienen uso ornamental como piedras semipreciosas.
Puntal de Penyagolosa
Curiosidaz
Penyagolosa ye una muga lingüistica por estar muga de diocesi, uno de los cabos de la diocesi de Zaragoza d'acuerdo con la Bula d'Hadrián IV. D'esta traza Chodos y Vistabella son catalanoparlants por haber perteneixiu a la diocesi de Tortosa y Villafermosa ye castellanoparlant churra (y antigament aragonesoparlant).
Ixota aragonesa
thumb|300px|Ixota aragonesa A ixota aragonesa u xota aragonesa (pron. /'iʃo.ta/, /'ʃo.ta/ u /'xo.ta/) ye a danza mas conoixida d'o folklore aragonés, tamién puet estar acompanyada de cante. Os suyos orichens s'han de mirar en zaguerías d'o sieglo XVIII, pero tenió o suyo mayor esplendor en o sieglo XIX, adquirindo prou més rasmia dimpués d'a Guerra d'o Francés. A suya bravura, elegancia, contusión d'as suyas formas, o dificil d'executar os suyos pasos de baile y a peculiar forma d'estar cantada, han feito que a ixota evolucionás, y que dende zaguerías d'o sieglo XIX, estás levata ta os escenarios como espectaclo.
A ixota aragonesa no ye a sola clase d'ixota present en territorio aragonés. En o Matarranya a clase d'ixota tradicional yera d'o mesmo tipo que a ixota d'o norte de Castellón y d'as Tierras d'Ebro (on ye conoixida como ixota tortosina), y por eixemplo en as replegas de literatura tradicional se documentan as tipicas alça l'aleta polleta y De Roquetes vinc, de Roquetes vinc, de Roquestes baixo.
Prencipals cantaires
300px|thumb| [[Pedro Nadal y Auré, O Royo d'o Rabal]]
Las Cuevas d'Abinromán
Las Cuevas d'Avinromán (Les Coves de Vinromà en catalán, Cuevas de Vinromá en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de la Plana Alta. La suya población ye de habitants, en una superficie de 136,4 km² con una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
thumb|250px|rigth|Las Cuevas d'Avinromán. Ye situau en lo cabo nordoriental de la comarca de la Plana Alta, en la muga con l'Alto Mayestrato y lo Baixo Mayestrato. Ye situau chunto a la rambla de les Coves, a piet de las carreteras CV-10 y CV-133 y en lo cabo de la versant ueste de las Talayas d'Alcalá. Muga a lo norte con Albocázar y Térich, a l'este con La Salcediella, a l'este y a lo sud con Alcalá d'Exibert, a lo sudeste con Villanueva d'Alcoleya y a l'oeste con La Serra d'en Galceran y la Serratella. Se i puede plegar por la CV-10 dende Castellón de la Plana.
Historia
La suya carta de población fue concedida l'11 de noviembre de 1281 por Artal d'Alagón y Teresa Pérez y ye escrita en aragonés.
Arabayona de Mógica
Arabayona de Mógica ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 486 habitants (2007), en una superficie de 23,26 km² y una densidat de población de 20,89 hab/km².
Atraco a las tres
Atraco a las tres (títol orichinal en castellano, enguerada con iste zaguer títol en Aragón) ye una cinta espanyola de l'anyo 1962 de cine de comedia dirichita por José María Forqué seguntes un guión de Rafael J. Salvia, Pedro Masó y Vicente Coello, con una banda sonora orichinal d'Adolfo Waitzman y una dirección de fotografía d'Alejandro Ulloa. Producita por José Alted, en o suyo reparto incluye a destacatos actors como José Luis López Vázquez, Cassen, Gracita Morales, Katia Loritz, Manuel Alexandre, Agustín González, José Orjas, Alfredo Landa, Paula Martel, Rafaela Aparicio, José María Caffarel, Jesús Guzmán, Pedro Mari Sánchez u Lola Gaos.
Bandera d'Espanya
La bandera d'Espanya, conoixida como la rojigualda, estió adoptada como pavillón nacional d'Espanya en 1785 y ha estau la bandera nacional dende alavez, a excepción d'os anyos d'a Segunda Republica (1931-1939), quan estió substituyida per unatra ensenya. Lo escudo, que s'incluye en a bandera actual, en qualques casos reglamentaus per la Lei 39/1981, que regla lo suyo uso, ha sufierto quantas modificacions a lo largo d'a historia.
La Constitución de 1978 especificaba en o suyo articlo 4.1:
Parache Simón
Parache Simón (en castellano Paraje Simón) ye una urbanización aragonesa situada en lo municipio de Lo Burgo d'Ebro, en la comarca Central y provincia de Zaragoza.
Chaime II d'Anglaterra
Chaime II d'Anglaterra y VII d'Escocia, naixito d'o palacio de Sant Chaime (Londres, Reino d'Anglaterra) o 14 d'octubre de 1633 y muerto en Saint-Germain-en-Laye (Reino de Francia, hue Francia) o 16 de setiembre de 1701, estió un rei d'Anglaterra y rei d'Escocia dende o 6 de febrero de 1685 dica o 13 de febrero de 1689. Perteneixeba a la Casa d'Estuardo y yera fillo de Carlos I y d'a suya muller Henriqueta María de Francia.
Babilafuente
Babilafuente ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 946 habitants (2007), en una superficie de 22,60 km² y una densidat de población de 41,85 hab/km².
Monasterio de la Sierra
Monasterio de la Sierra ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Sierra de la Demanda y partiu chudicial de Salas de los Infantes.
A suya población ye de 46 habitants (2008) en una superficie de 36,00 km², con una densidat de población d'1,28 hab/km².
Cheografía
A localidat de Monasterio de la Sierra ye situada a 1.161 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 70 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Bombeta
thumb|Bombeta d'incandescencia Una bombeta d'incandescencia u lampa d'incandescencia, dita normalment bombeta, ye un dispositivo electrico que produce luz formato por una bombolla de vidre en l'interior d'a cual bi ha un filamento metalico, por un regular de tungsteno, que produce luz por incandescencia en circular-ie corrient electrica.
Du Fu
Du Fu (杜甫; u 杜少陵 ; u 杜工部 en chinés), naixito de Henan en 712 y muerto en Hunan en 770, estió un poeta chinés d'a epoca d'a dinastía Tang, considerato uno d'os prencipals autors d'a Literatura chinesa, a o nivel de Li Bai, de qui yera amigo, encara que a poesía de Du Fu teneba un caracter mas social y politico que a obra de Li Bai.
Bombeta
En 1878 fue patentata por Thomas Alva Edison qui, dimpués d'experimentar con mas de mil materials diferents, consiguió industrializar-la con filamento de bambú carbonizato. Dende alavez, en o mundo d'os comics o simbolo d'a bombeta s'asocia a tener una ideya.
pis d'una bombeta
Una bombeta electrica ye una fuent de luz que ye formata por un cuerpo de vidre u plastico, un casquet metalico y un filamento tamién metalico:
Bombetas de baixo consumo
thumb|Luz florescent de baixo consumo As bombetas de baixo consumo, emplegan a tecnolochia d'as florescents ta chenerar luz con un millor rendimiento enerchetico que as bombetas d'incandescencia, pero con una apariencia de la facundasio de la bombeta es interna
. Belunas d'as bombetas de baixo consumo, incorporan a mas una rosca compatible con la d'as bombetas d'incandescencia.
A potencia luminica d'as bombetas, se gosa esprisar en watts. As bombetas de baixo consumo cheneran a mesma luz que as bombetas d'incandescencia con menos what.
A potencia consumita por as bombetas d'incandescencia domesticas gosa variar entre os 40 W (poca luz) dica 100 W (mas luz), mientres que las de baixo consumo consumen nomás entre 7 y 23 W y fan a mesma luz que las d'incandescencia.
Atros tipos de bombetas
Ta a iluminación de vias publicas, se gosan emplegar atros tipos de bombetas. Todas ellas se pueden considerar de baixo consumo;
Arraso
Arraso ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo.
A suya población ye de 6 habitants (2016).
Cheografía
O lugar d'Arraso se troba situato a 951 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Molimentos
A Ilesia de Sant Úrbez d'Arraso, una ilesia d'os sieglos XVII-XVIII adedicada a Sant Úrbez, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Semestene
Semestene (Semèstene en sardo; Semestene, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Sasser y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 227 habitants en una superficie de 39,72 km², con una densidat de población de 5,72 hab/km².
Cava
thumb|200px|Copa de cava.
O cava ye un vin esbrumoso feito por o metodo tradicional sobretot en a rechión d'o Penedés catalán, y prencipalment en a localidat de Sant Sadurní d'Anoia. En Catalunya s'emplegan as variedaz d'uga macabeu, parellada y xarel·lo.
Tamién se fa cava con denominación d'orichen en atros puestos d'a Peninsula Iberica, amás de Catalunya, como en Requena (Valencia), Aro (A Riocha) u Viana, Extremadura (comarcas de La Plata y Los Barros), Aragón y en Aranda de Duero (Castiella y Leyón).
En Aragón bi ha 3 municipios con denominación d'orichen de cava, Ainzón, Calatayú y Carinyena.
Benafarces
A suya población ye de 92 habitants (2008), en una superficie de 16,65 km² y una densidat de población de 5,53 hab/km².
Cheografía
A localidat de Benafarces se troba situata a 743 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Valladolit, a capital d'a suya provincia.
Abanto-Zierbena
Abanto-Zierbena (Abanto-Zierbena en basco y oficialment, Abanto y Ciérvana en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Bizcaya, comarca d'o Gran Bilbau y partiu chudicial de Bilbau.
A suya población ye de 9.647 habitants (2009) en una superficie de 18,03 km², con una densidat de población de 535,05 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Abanto-Zierbena se troba situada a 128 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 19 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Mugas
O termin municipal d'Abanto-Zierbena muga a lo norte con Zierbena; a lo nord-este con Santurtzi; a l'este con Ortuella; a lo sud con Galdames; y a l'ueste con Muskiz.
Beteta
Beteta ye un municipio castellanomanchego, situau en a provincia de Cuenca. Fa parte d'a comarca d'a Serranía Alta.
A suya población ye de 327 habitants (2010), en una superficie de 115,35 km² y una densidat de población de 2,83 hab/km².
Toponimia
O toponimo Beteta presenta o sufixo -eta y s'interpreta a partir de ABIETETA, "formación vechetal d'abetz". Como en o Sistema Iberico no bi ha abez, s'ha de referir por fuerza a una especie de pin. Se torna a trobar Beteta como microtoponimo en a sierra d'Andilla. O toponimo Arbeteta d'a cercana provincia de Guadalachara tendría a mesma interpretación.
Cheografía
O lugar de Beteta se troba situau a 1.210 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 80 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia.
Corz de Zaragoza (1451-1454)
As Corz de Zaragoza de 1451-1454 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Alifonso V d'Aragón.
Virchen de la Columna (Lo Burgo d'Ebro)
Virchen de la Columna (en castellano Virgen de la Columna) ye una urbanización aragonesa situada en lo municipio de Lo Burgo d'Ebro, en la comarca Central y provincia de Zaragoza.
Historia
Se construyió en 1972 y tien un total de 239 parcelas repartidas en una superficie de 45 hectarias.
L'orichen d'a población en iste puesto ye manimenos muito más antigo, ya que ye chustament aquí a on se trobaba Zaragoza la Viella, un despoblau medieval formau por antigos cristianos d'o que encara se conserva a ermita de Zaragoza la Viella.
Muit amán d'ista urbanización se troba tamién o chacimiento romano de La Cabanyeta.
Palau-solità i Plegamans
Palau-solità i Plegamans ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Vallés Occidental y provincia de Barcelona, en o partiu chudicial de Sabadell.
A suya población ye de 14.190 habitants (2010), en una superficie de 15,06 km² con una densidat de población de 942,23 hab/km².
Cheografía
A localidat de Palau-solità i Plegamans se troba situata a 140 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia d'11 km d'a ciudat de Sabadell, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, y de 25 km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Can Falguera i els Turons, El Carrer de Baix i la Plana de Can Periquet, El Carrer de Dalt, la Pineda i Pla de l'Alcina, El Castell i la Tenda Nova, Can Cortés i la Pedra Llarga, Can Maiol, Montjuïc, Can Perera i Can Valls, Can Riera, La Sagrera y Palau-solità i Plegamans.
Mugas
O termin municipal de Castellar del Vallès muga a o norte con Caldes de Montbui y Lliçà de Munt; a l'este con Lliçà de Vall y Montcada i Reixac; a o sud con Mollet del Vallès y Santa Perpètua de Mogoda; y a l'ueste con Polinyà y Sentmenat.
L'Arromiu
L'Arromiu (L'Arromiu en occitán, La Romieu en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Leitora-Lomanha.
Casas de Reina
Casas de Reina ye un municipio extremenyo situato en a provincia de Badajoz y en a comarca d'a Campinya Sud. Perteneixe a o partiu chudicial de Llerena. A suya población yera de 194 habitants en 2016, en una superficie de 55 km².
Cal destacar que en o municipio bi ha o chacimiento arqueolochico de Regina Turdulorum, poco conoixiu y en l'actualidad sin excavar en a suya totalidat; entre los descubrimentos feitos cal destacar-ne o foro y o teatro d'epoca romana. 250px|thumb|center|Teatro romano de Regina Turdulorum.
L'Arromiu
A suya población ye de 539 habitants (2007) en una superficie de 27,48 km², con una densidat de población de 19,61 hab/km².
Jeanne Tripplehorn
Jeanne Tripplehorn (Jeanne Marie Tripplehorn), naixita de Tulsa (Oklahoma) o 10 de chunio de 1963, ye una actriz estausunidense, activa en o Cine estausunidense dende prencipios d'os anyos 1990. D'entre as suyas cintas, se puet destacar The Firm (1993, Sydney Pollack), Waterworld (1995, Kevin Reynolds) u Mickey Blue Eyes (1999, Kelly Makin). Tamién ha feito cuantas representacions teatrals.
Arrúbal
Arrúbal ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha, en a comarca de Logronyo.
A suya población ye de 464 habitants (2006) en una superficie de 7,35 km², con una densidat de población de 63,13 hab/km².
Cheografía
O lugar d'Arrúbal se troba situau a 357 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar y a una distancia de 16 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya comarca, s'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Banu Qasi
Os Banu Qasi (بنو قاسي Banū Qāsī en arabe, fillos de Casio) estioron una familia muladí en a o califato de Cordoba, descendients d'o clamato conte Casio, un noble visigodo, portador manimenos d'un nombre d'orichen romano. A familia dominó a val de l'Ebro en os sieglos VIII, IX y X, y uno d'os suyos miembros, Musa Ibn Musa al Qasaw (u Musa II) yera clamato o tercer rei d'Espanya.
O conte Casio
O conte Casio yera un noble d'o Reino Visigodo, encara que yera portador d'un nombre no chermanico, teneba un nombre latín, por o que ye fácil que no tenese orichen visigodo sino hispanorromano. Se convirtió a l'Islam en os primers intes d'a plegata d'os musulmans ta os suyos territorios (712-713) que yeran arredol d'a parti sud de Navarra y parti de Cinco Villas, Tarazona y Moncayo y d'a Riocha, en as localidaz de Tudela, Tarazona, Nachera u Exeya.
Aldeaseca
Aldeaseca ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca de La Moraña.
Banu Qasi
O conte Casio
Dimpués de 714, Casio, que ya yera clamato Qāsī, visitó Domás, a capital d'o califato omeya de Domás, chunto con o cheneral Mussa ibn Nussayr, que estió o conqueridor d'o Reino Visigodo y d'os territorios d'Africa d'o Norte. En ista visita, Qāsī se fació client d'o califa Al-Walid I.
Aldeaseca
A suya población ye de 255 habitants (2017) en una superficie de 24,25 km², con una densidat de población de 10,52 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Aldeaseca se troba situada a 859 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 51 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Mugas
O termin municipal d'Aldeaseca muga a o sud con Langa y Nava de Arévalo, a l'ueste con Villanueva del Aceral, a l'este con Arévalo, y a o norte con Sinlabajos, Donvidas y Palacios de Goda.
Punta Mala Cara
A punta Mala Cara (en castellano pico de Malacara) ye un pico de 2.268 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a triple muga entre os municipios de Chaca, Canfranc (Aragón) y Laruntz (Occitania).
Se troba en a parti mas oriental d'o cul d'Astún. Enlaza ista val con o puerto de Portalet en una travesía por o cordal formau por os picos Canal Roya (2.348 m), Penya Blanca (2.365 m), etc.
Pez (desambigación)
Pez ye un sinonimo de pegunta en aragonés. A más, puet fer referencia a:
Districto de Rottal-Inn
O districto de Rottal-Inn (en alemán Landkreis Rottal-Inn, en bavaro Landchrais Rottal-Inn) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Ausejo
Ausejo ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha, en a comarca de Logronyo.
A suya población ye de 772 habitants (2006) en una superficie de 56,58 km², con una densidat de población de 13,64 hab/km².
Cheografía
O lugar d'Ausejo ye situau a 556 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 29 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya comarca, d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Mondot
Mondot (pronunciau /mon'dod/~/mun'dod/ ) ye una aldeya aragonesa d'o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 6 habitants (2018).
Ye una aldeya historica de o Elsón, localidat con un castiello de a que dependeba dende a Edat Meya. En chunto con o Elsón y con Chabierre d'o Elsón formaba un municipio, de nombre o Elsón, dende a constitución d'os primers achuntamientos modernos en 1834 dica l'absorción d'os tres nuclios en o municipio d'Alto Sobrarbe, en a decada de 1960.
Cheografía
Mondot se troba en a parte altera de a valle d'o Susía, en o extremo sud d'a comarca de Sobrarbe, en o sector que se conoix como o Viello Sobrarbe.
En a suya posición, fa parte de a compleguera d'o barranco de Sant Chils, afluent directo de o Susía. Se troba en una zona de relieve relativament suave, anque debaixo de as garras d'a sierra de Sant Benedet, y chusto por dezaga de o lugar, cara ta l'ueste, a cota remonta bel poquet a poquet hasta coronar l'auguabatient que desparte a cuenca hidrica de o Susía con a d'o Vero, que ye representada por ista parte en l'altiplano d'Arcusa.
Historia
I ha mencions a Mondot en os documentos historicos dende o sieglo XII, anque no se i conserva garra restas de fortificacions nian garra construcción tan antiga como ixo.
En os documentos mas recients, Mondot amaneix siempre asociau con o Elsón, en grau d'aldea u población menor y pendedera d'aquel atro lugar. Dende o sieglo XVI as casas mas fuertes de Mondot comparten con as d'o Elsón y as casas infanzonas de Chabierre l'administración d'os cuatro molins que d'entre as tres localidaz teneban en o río, y s'asocian como concello.
En o sieglo XIX formaban achuntamiento de conchunta, integrando-se en un municipio moderno, que naix en 1834, y que se deciba o Elsón. O municipio desapareixió en 1969, en fusionar-se con Arcusa, Santa María de Buil y Sasa de Surta ta formar o nuevo municipio d'Alto Sobrarbe. Alto Sobrarbe conoixió una existencia de solo que 12 anyos, y remató fusionau con o municipio de l'Aínsa ta formar l'actual termino de l'Aínsa-Sobrarbe en 1981.
Despoblación
Mondot ye una población que sufrió una firme despoblación por a suya situación d'isolamiento, en a segunda metat d'o sieglo XX, gosando quedar vueda y tot en a partir de 1976. Anfortunadament, ixa situación s'ha revertiu parcialment en as zaguer dos decadas, pus bels vecinos que en marchón i son tornaus.
Toponimia
Mondot ye un toponimo d'orichens latinas: <MONS, MONTIS, que significa «monte». Manimenos, a presencia d'a terminación -ot en o nombre podría sucherir una orichen no estrictament romance.
Seguntes Ch. Tomás, ye poco probable que ista terminación -ot dimane d'a desinencia latina -OTTU, que ye a que ha dau a mayoría de terminacions augmentativas/peyorativas en -ot que existe en aragonés actual. Por cuentas d'ixo, tanto iste autor como l'investigador Manuel Benito Moliner coinciden en considerar que a terminación -ot puede estar d'herencio prerromano, especialment porque existe unatro toponimo muit semellant en a valle de Vio, o Mondoto, que toz os autors coinciden en clasificar como prerromán.
Si isto ye cierto, a terminación -ot en Mondot podría estar mas proxima a las que se troba en belatros toponimos prerromans, como Oto u Broto, a on que a forma analoga d'ista terminación indica «alto» (Broto <Berg + oto, «montanya alta»; y por tanto podría estar que Mondot <*MONTE + oto, «tozal altero», «mont altero»).
Si a terminación -ot fuese a mesma en orichen que en Oto y Broto, no sería necesariament prerromana, porque os filologos Paul M. Lloyd y Jairo Javier García Sánchez amuestran que oto ye a evolución d'o latín ALTU d'acuerdo con una lei fonetica que perdió fuerza en o sieglo XII. Esta mesma evolución fonetica se veye en atros toponimos peninsulars como Ribota (RIBA ALTA), Villota (VILLA ALTA) y Otura (ALTURA), por o que una etimolochía de Mondot a partir de MONT ALTU ye razonable con a sonorización dezaga de liquida de l'aragonés central (*Montoto > *Mondoto) y apocopa d'a o final (*Mondoto > Mondot).
Airea (Ibon Koteron)
Airea (en aragones Aire) ye una canción de l'anyo 2004 de l'albokari Ibon Koteron publicato adintro de l'album Airea. O protagonista d'esta canción ye l'alboka, con acompanyamiento de l'acordión y a txalaparta.
Bóveda del Río Almar
Bóveda del Río Almar ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 264 habitants (2007), en una superficie de 23,01 km² y una densidat de población de 11,47 hab/km².
Punta Bagüer
A punta Bagüer ye un pico de 2.331 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Canfranc (Aragón) y Laruntz (Occitania).
Bàscos
Bàscos (Bàscos en occitán, Bascous en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Fesensac.
A suya población ye de 136 habitants (2006) en una superficie de 10,22 km², con una densidat de población de 13,31 hab/km².
Mikel Laboa
Mikel Laboa Manzisidor (Sant Sabastián, 15 de chunio de 1934 – Sant Sabastián, 1 d'aviento de 2008) estió un cantautor basco. Ye considerau un d'os prencipals esponens d'a canción basca contemporania.
Mieres
Mieres puet estar:
Mikel Laboa
Mikel Laboa estió un d'os fundadors d'o grupo cultural ‘Ez Dok Amairu’.
Batali
Batali ye un lugar despoblau aragonés d'a provincia de Uesca, pertenexient a o municipio de Borau, en a comarca d'a Chacetania.
Toponimia
Apareixe documentau en 1221. .
President d'Ucraína
thumb|[[Volodymyr Zelensky, actual president d'Ucraína]]
O president d'Ucraína (en ucrainés: Президент України, tr.: Prezydent Ukrayiny) ye o chefe d'Estau d'Ucraína y ye uno d'os dos masimos representantz d'o poder executivo en o país. Ye amás o comandant en chefe d'as Fuerzas Armatas y encabeza o Consello Nacional d'Esfensa y Seguranza, que aserora a o president. O president represienta a la nación ucrainesa en as relacions internacionals, leva a cabo as negociacions y concluye trataus internacionals. Tamién coordina y controla l'actividat d'os organos d'o poder executivo en l'ambito d'a seguranza y esfensa nacional; y, d'alcuerdo con a Constitución ye o garante d'a soberanía estatal, a indivisibilidad territorial, a observancia d'a Constitución y os dreitos humans y as libertatz d'os ciudadans.
Dende o 20 de mayo de 2019, o president d'Ucraína ye Volodymyr Zelensky, d'o partiu Servidor d'o Pueblo.
Venda de los Canyos
Venda de los Canyos (Venta de los Caños en castellano) ye un lugar aragonés en o municipio d'Andorra, comarca d'Andorra-Sierra d'Arcos y provincia de Teruel.
Miguel Serveto y Conesa
Miguel Serveto y Conesa (tamién conoixito como Miguel Servet, Miguel de Vilanova, Michel de Villeneuve u, en latín, Michael Servetus) estió un teologo y cientifico aragonés, naixito o 29 de setiembre de 1511 de Villanueva de Sixena (de Tudela seguntes bellas tradicions), encara que a calendata exacta de naiximiento ye incierta, y muerto o 27 d'octubre de 1553).
Os suyos intreses abastoron muitas ciencias: l'astronomía y a meteorolochía, a cheografía, a churisprudencia, a teolochía y o estudio d'a Biblia, as matematicas, l'anatomía y a medicina.
Publicó bels libros polemicos como De Trinitatis erroribus (D'as Errors arredol d'a Trinidat) en 1531 o cual negaba o dogma d'a Santisma Trinidat, establito en o Primer Concilio de Nicea y que dice que Pai, Fillo y Esprito Santo son un mesmo Ser. Isto li fació tener frontinazos tanto con cristianos catolicos romanos como con cristianos protestants.
En un viache de Servet enta Italia, pasaba por Chinevra y i fació una chicota estata. Lo reconoixioron en a ilesia a on que predicaba Calvín, detenito y chuzgato por hereche por a suya negación d'a Trinidat y a esfensa d'o baptismo en a edat adulta. Lo condenoron a morir cremato en a foguera con o suyo libro o día 26 d'octubre de 1553.
Bobadilla (desambigación)
Bobadilla puet estar:
Ferrando VII d'Espanya
Ferrando VII d'Espanya, naixiu de San Lorenzo de El Escorial (Espanya) o 14 d'octubre de 1784 y muerto en Madrit o 29 de setiembre de 1833, estió un rei d'Espanya dende o 19 de marzo de 1808, cuan succedió a su pai Carlos IV, dica o 6 de mayo de 1808, cuan abdicó en favor de Napoleón Bonaparte, qui cedió os suyos dreitos a su chirmano Chusé Bonaparte; tornó a ester rei dende l'11 d'aviento de 1813 dica a suya muerte. Yera fillo de Carlos IV y d'a suya muller María Loísa de Parma.
Gubernador cheneral de Canadá
thumb|[[Mary Simon, actual gubernadora cheneral de Canadá]]
O Gubernador cheneral de Canadá (en anglés: Governor General of Canada; en francés: Gouverneur général du Canada) ye o virrei que representa a la monarquía d'a Mancomunidat de Nacions en as institucions canadienses, estando desinnau por o monarca britanico por recomendación d'o primer ministro. O Gubernador realiza debers constitucionals y ceremonials en nombre d'o Rei o a Reina, y ocupa o cargo por un periodo que no ye limitau legalment, pero que gosa estar de cinco anyos.
Dende o 26 de chulio de 2021, a gubernadora cheneral de Canadá ye Mary Simon.
Corz de Zaragoza (1276)
As Corz de Zaragoza de 1276 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Pero III d'Aragón.
Odolaren boza
Odolaren boza (en aragonés A Voz de A Sangre) ye una canción de l ' albokalari Ibon Koteron y o trikitilari Kepa Junkera. Ista canción fue editata en l'anyo 1996 en o disco Leonen Orroak ("Os Gramius de Leon") en homenache a l'albokalari Leon Bilbao.
Baixa Cerdanya
A Baixa Cerdanya (en catalán Baixa Cerdanya) ye una comarca pirenenca catalana que comprende gran parti d'a plana d'a Cerdanya. Ye un d'os dos trestallos en se divide o territorio historico d'a Cerdanya como consecuencia d'o Tratato d'os Pireneus (1659). Oficialment se diz simplament Cerdanya (Cerdanya en catalán), pero a sobén le se diz Baixa Cerdanya ta esferenciar-la de l'Alta Cerdanya.
Cheografía
Morfolochicament, ye trescruzata por o río Segre d'este ta ueste. A lo sud tien as sierras d'o Cadí y d'o Moixeró, mientres que a lo norte a Tossa Plana de Lles y lo Puigpedrós la deseparan d'Andorra y la val d'o río d'Aravó.
Mugas
Muga con as comarcas de l'Alto Urchel, o Berguedá, o Ripollés, l'Alta Cerdanya y con lo Prencipau d'Andorra.
Ventorrillo
Ventorrillo ye un lugar aragonés en o municipio d'Andorra, comarca d'Andorra-Sierra d'Arcos y provincia de Teruel.
Río Cinqueta de la Pez
El río Cinqueta de la Pez ye un río d'el Pireneu, un d'es dos afluents que forman el río Cinqueta en achuntando-se n'el sector que en dicen de Viadors, n'el termin municipal de Chistén (Sobrarbe, Uesca).
Castiello del Pueyo de Cebolla
Lo Castiello del Pueyo de Cebolla ye un castiello situato a lo norte de Valencia en lo termin municipal de Pueyo de Cebolla. Fue conquiesto por Chaime I y esdevinió la base de los cristianos antes de la conquiesta de Valencia.
Río Cinqueta de la Pez
Naixe debaixo d'el puerto de la Pez, un d'es pasos tradicionals entre la val de Chistau y la val de Lurón, en Francia. La suya val, menor y subsidiaria de la de Chistau, se diz Taberners, igual como la valleta que ye colateral pe'l canto francés se diz val de la Pez. Este toponimo viene de que antes más se'n sacaba la pegunta u «pez», pos n'esta montanya se fa mutos pins negros con la tieda calient d'es quals se fa ixe producto.
Castiello del Pueyo de Cebolla
Ye mencionato en la Cronica de Sant Chuan de la Penya:
Olba
Olba ye un municipio de la provincia de Teruel, situato en la comarca de Gúdar-Chabalambre. La suya población ye de 233 habitants (2005), en una superficie de 21 km².
Castiello del Pueyo de Cebolla
Y tamién en las Gestas del Rey Don Jayme de Aragón, como Puy de Cebolla u como Pug de Cebolla.
Olba
Cheografía
Ye situato chunto a lo río Millars. Comprende lo casal de Los Diners u Ibáñez Bajos, Los Chils, Los Pertegaces, Los Ramons, La Tosca y Las Villanuevas. En Olba ye la sola selva de carrasca zurera (Quercus suber) de la provincia de Teruel, en realidat un coro chicot d'árbols muito menor que la selva de carrascas zureras de Sestrica.
Río Cinqueta de la Pez
Buegas
La val per aon corre la Cinqueta de la Pez, u val de Taberners, ye marcada per las buegas d'el puerto de la pez a'l norte, que son la punta d'es Guerréis y la punta de la Pez.
Olba
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Sant Agostín, Rubiuelos de Mora y Fuents de Rubielos.
Río Cinqueta de la Pez
Buegas
Dimpués, per la man dreta, la delimita la punta Baliner, la punta Culfreda Norte y la punta Cabalera dica que llega ta el puerto de la Madera. Per la sierra de la Picaruela en baixa ta el Montó.
Per la man izquierda dende el puerto de la Pez, la ralla se'n va per la cresta de Vachimala dica la punta Vachimala, la principal montanya que la desepara de la val d'Anyes Cruces.
Olba
Toponimia
Agustín Ventura Conejero lo interpreta a partir de lo etnonimo Awreba, un pueblo berber de l'Aurés.
Historia
Lo 6 de febrero de 1269, lo concello de Teruel vendió Olba a lo racionero Domingo de Ladrón por 1.000 sueldos chaqueses. Lo texto ye escrito en aragonés terolano y fa mención de las mugas:
Río Cinqueta de la Pez
Per la dreta
El barranco de Baliner, el barranco de Culfreda y las canals de la Madera, que baixan d'es arredols d'este puerto. Tamién i hai el barranco de Culrueba, que baixa de la man pacina de la sierra de la Picaruela, y remata aon ye la cabana de Culrueba. Esta parte ye un vedau de pesca.
Per la izquierda
El barranco de l'Empríu u barranco de la Pez, que baixa de la partida que en dicen l'Empríu de la Pez, n'el costau norte de la punta de la Pez. Bien luego recibe tamién el barranco d'es Ibons, que baixa dende es ibons de Vachimala, y el barranco de Vachimala que baixa d'esta montanya.
8 de febrero
Atros países
right|thumb|250px|A [[batalla d'Eylau, que ramató o 8 de febrero de 1807, en un cuadro d'Antoine-Jean Gros.]]
Sennaru
A suya población ye de 7.298 habitants en una superficie de 31,43 km², con una densidat de población de 234,33 hab/km².