cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Munebrega
Personalidaz naixidas de Munebrega
I ha habiu muitos personaches ilustres naixius de Munebrega: siet bispes, tres arcebispes, un cardenal, embaixadors de reis, escritors, pintors, un chusticia d'Aragón y o mas destacau Johan Ferrández d'Heredia, qui estió Gran Mayestre d'a Orden d'o Hespital.
Musclo
Muitas d'as contraccions de musclos se fan sin d'acción conscient, y son accions necesarias ta la supervivencia, como en ye la contracción d'o corazón, u lo movimiento peristaltico, que fa circular l'alimento a traviés d'o sistema dichestivo. A contracción de musclos voluntarios s'emplega ta mover o cuerpo, y se puet controlar minuciosament, como son os movimientos d'o uello, o movimientos grans como lo un d'o musclo cuadriceps d'a garra. O musclo mes gran en o ser humano ye lo glutio mayor.
Menas de musclos
Se clasifica en:
Contracción muscular
En o citoplasma de cada fibra muscular bi ha entre 1000 y 2000 miofibrillas que son formatas por unidaz repetitivas ditas sarcomers, que li dan un aspecto estriato.
En cada sarcomero bi ha dos tipos de filamentos paralelos: os de miosina (gruesos) y os d'actina (fins), fixatos en diferents puestos. Un impulso niervoso que plega a la fin d'un axón libera un neurotransmisor que cuan s'une a la membrana celular d'a fibra muscular libera catión de calcio. O catión de calcio fa que os filamentos d'actina s'eslicen por dencima d'os filamentos de miosina, o que fa que os sarcomers s'acurcen, contrayendo-se tota a fibra muscular.
Lezon
Lezon (Lezo en basco y castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco en a comarca de Donostialdea.
A suya población ye de 5.912 habitants (2005) en una superficie de 8,59 km², con una densidat de población de 688,24 hab/km².
Cheografía
A localidat de Lezon se troba situada a una distancia de 7,5 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital d'a suya provincia y d'a suya comarca.
Punta d'es Ibons
A punta d'es Ibons (prenunciau sin articlo /punta esi'bons/, en francés Mont Arrouy, en castellano Punta de los Ibones) ye un pico de 2.888 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Bielsa (Aragón) y Gèdra (Occitania).
Beserilh
Beserilh (Beserilh en occitán, Bézéril en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Aush y cantón d'a Val de Sava.
Edmondo de Amicis
Edmondo de Amicis, naixito d'Oneglia (Liguria, Reino de Cerdenya) o 21 d'octubre de 1846 y muerto en Bordighera (Liguria, Reino d'Italia) l'11 de marzo de 1908, estió un escritor italiano en luenga italiana, conoixito por a suya obra Cuore, de literatura chuvenil.
Beserilh
A suya población ye de 98 habitants (2006) en una superficie de 9,65 km², con una densidat de población de 10,16 hab/km².
Memphis May Fire
Memphis May Fire ye un grupo estausunidense de post-hardcore/rock sudenco con orichen en Texas. Dende a suya formation, han quitato dos EPs y un disco. A suya musica se compara a vegatas con grupos como Asking Alexandria, Every Time I Die, Attack Attack! u Underoath.
Inception (2006–2007)
O grupo se formó en aviento de 2006, pero no estió dica febrero de 2007 cuan dicidioron emplegar o nombre de Memphis May Fire habendo-se dito d'antis mas 'O Captain, My Captain!.' En primerías de 2007, o grupo grava o suyo primer EP, con o suyo propio nombre, y prencipia a tener os primers seguidors locals. Poco dimpués, Memphis May Fire truca o ficacio de Josh Grabelle, president de Trustkill Records. Grabelle comentó en a prensa os suyos sentimientos sobre o grupo, "Bi ha a-saber-la musica excitant, choven y periglosa que ye plegando actualment dende Texas, y Memphis May Fire se troba entre as millors opcions. Dende o Hand of Blood de Bullet for My Valentine no heba sentito una replega de cancions tan buena ta un EP, a on cada canción ye cuasi perfecta, y atemporal. Istos mocez son en o camín ta fer bella cosa gran."  En setiembre de 2007 o grupo sinyo oficialment un contrato con, y o suyo disco Memphis May Fire tornó a salir a la carrera con ista discografica en aviento de 2007.
Sleepwalking (2008–2009)
Memphis May Fire asperaba quitar o suyo primer disco en verano de 2008, manimenos, mientres as sesions de gravación d'o disco, o cantaire Chase Ryan decidió deixar o grupo. Chase dició que sentiba que alavez a suya prioridat yera o suyo fillo que chustament heba naixito por ixas envueltas, y no o grupo. En anunciar Chase a suya dimisión, o baixista Austin Radford tamién dedició deixar o grupo poco dimpués. Fue reemplazato por Cory Elder. Poco tiempo dimpués de marchar Chase prencipioron a buscar un vocalista, que a la fin sería Matt Mullins. Por ixas envueltas, Memphis May Fire ya teneba gravata a parti instrumental de l'álbum producito por Casey Bates, y nomás amenistaba a Mullins ta gravar a parti vocal.
O suyo álbum debut de larga duración, Sleepwalking, amaneixe o 21 de chulio de 2009 con Trustkill Records. Memphis May Fire describió l'álbum como "una nueva raza de rock n' roll" y musicalment "con guitarras mas agresivas y prou mas melodico, pero conservando encara o estilo sudenco." A suya canción "Ghost In the Mirror" se fació servir en a banda sonora d'a cinta Saw 6.
Between the Lies y nuevo álbum (2010–present)
Memphis May Fire quitó o suyo segundo EP con títol Between the Lies o 2 de noviembre de 2010 con a discografica Bullet Tooth Records con mas enerchía y un estilo diferent a o d'os suyos anteriors prochectos. O 9 d'aviento de 2010 publicoron en o suyo Facebook oficial que a canción "Action/Adventure" amaneixerá en o vidiochuego Rock Band 3.
O 17 de chinero de 2011, Rise Records anunció que Memphis May Fire heba sinyato con éls y que quitarían un nuevo álbum en primavera. Recientment o grupo ye fendo gravacions de cancions ta o suyo nuevo disco en Chango Studios (Of Machines, I See Stars, Sleeping with Sirens, etc.) en Orlando, Florida. S'aspera que sía un treballo mas duro y oscuro que Sleepwalking y Between the Lies.
Punta Baixa de las Blancas
A punta Baixa de las Blancas u punta Baixa de las Blancas de la Larri (en francés Hèche de Bounèu, en castellano Punta Baja de las Blancas) ye un pico de 2.702 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Bielsa (Aragón) y Gèdra (Occitania).
Toponimia
O nombre d'iste mont ye se debe a que presienta ista color porque ye formau por calsineras (con nodulos de pedrenya adintro). Istas manimenos no son as calsineras cretacias d'a resta d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols, sino que son muito mas antigas (d'a Era Primaria: Devonián) y son metamorficas, habendo-se transformau mientres ixe proceso de metamorfización en marbres.
O suyo apelliu, La Larri, ye probablement relacionau con o basco (H)ARRI, que significa «penya, roca, crencha», debiu a que bi ha dica tres picos en a zona con iste mesmo nombre. A L- inicial podría explicar-se por estar l'articlo determinau, por o que significaría literalment "la penya". Un atra posible interpretación ye tamién a traviés d'o basco LARRE «pastizal».
Brieva
Brieva ye un municipio d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Campinya Segoviana y d'o partiu chudicial de Segovia.
A suya población ye de 74 habitants (2010), en una superficie de 13,70 km² y una densidat de población de 5,4 hab/km².
Cheografía
A localidat de Brieva se troba situata a 1090 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 16 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia, d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
Pleitas
Pleitas ye un municipio d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'a Ribera Alta de l'Ebro.
A suya población ye de 62 habitants (2004), en una superficie de 2,13 km² y una densidat de población de 29,11 hab/km².
Cheografía
Ye situato en materials cuaternarios d'o río Xalón, a 258 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 36 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Toponimia
En o periodo musulmán existiba un lugar dito Baltas que poderba haber estato o nombre arabizato de l'actual Pleitas. O nombre Pleytas ye documentato dende 1274.
Historia
A historia conoixita de Pleitas prencipia con a dominación musulmana d'a Val de Xalón. Repuis d'ixa epoca son os conchuntos de ceicas que se facioron allora y que bel un s'emplega encara en l'actualidat, y tamién l'imponent torraza, con alacetz de piedra picata y tarabidau de ladriello, unico, seguntes muitos entendius, per o suyo particular estilo dentre as torrazas d'estilo mudéchar aragonés y que agora tristament podemos trobar meyo enronatas. Se creye que o toponimo Baltas, recullito en fuents decumentals medievals se recontaba a ista población.
Una viella leyenda d'iste lugar reconta cómo os musulmans, paraus por si o caso d'haber menister d'una fuyita a escape d'o lugar, construyoron dende bel punto d'a población hue esconoixito, un tunel secreto que chunirba Pleitas con o no tan amanau lugar de Rueda de Xalón, mas enta o sud en a mesma Val de Xalón a bels 10 u 12 kilometros de distancia.
En o sieglo XII, Pleitas estió lugar de sinyoría de Don Ximeno Arenoso y posteriorment, a suya viuda Donya Elpha Pérez, donó villa y castiello a la Orden de Sant Chuan de Cherusalem. En 1272 se fació sentencia sobre a reconoixedura d'os dreitos d'a Orden de Sant Chuan, en relación con as discrepancias surtidas con García Ortiz d'Azara, producendo-se a entrega d'o castiello y villa de Pleitas a o comandador de Zaragoza poco dimpués, concretament en 1274. Dende ixe inte, a villa de Pleitas continó con a suya vinculación con a Orden de Sant Chuan mientres mas de 500 anyadas con vinclos de dependencia senyorial.
Prueba de que fue habitata –como atrás muitas d'a Val de Xalón en ixe inte- per población musulmana, lo contrimuestra una reconoixedura, en 1498, en favor d'o sinyor de Luceni per parti de l'alchama de moriscos de Pleitas.
Ixa mesma población se rebeló en 1589 trancando-se en o castiello y estando vencita per l'Exercito Reyal a o mando d'Alonso Celdrán. Con a expulsión d'os moriscos moros escaicita en 1610, Pleitas debió quedar cuasi sin d'habitants, estando menister a captación de nuevos pobladors, os cuals acceptoron en 1616 as heredaz y tierras que lis correspondioron.
Sinués
Sinués ye un lugar aragonés en o municipio d'Aísa, comarca d'a Chacetania, partiu chudicial de Chaca y provincia de Uesca.
Osidde
Osidde (Osidde en sardo; Osidda, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Sinués
A suya población ye de 78 habitants (2009).
Cheografía
O lugar de Sinués ye situau a 1.078 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 20 km de Chaca, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial. Ye situau en a marguin dreita d'o río Estarrún, afluent d'o río Aragón, en a val d'Aísa.
Pleitas
Historia
Tenió en Pleitas a Orden de Sant Chuan muitos biens y dreitos, asinas como a facultat d'impartir chusticia. Dentre ixos mesmos biens, fa constancia d'un molín fariner, per a cual cosa o cautivo de cerials debió de estar muito important en a redolada.
Muito importants tamién han estau siempre os reganos. Prueba d'ixo ye a sentencia albitral de 1316, data por Pero López de Luna, arcebispe de Zaragoza, sobre os dreitos y usos d'as auguas en ceica de Pleitas, Pedrola, Luceni y Urreya de Xalón. Ista sentencia albitral yera vichent encara en 1626, pos a ella se recorrió ta emplantillar a reedificación de l'azut y ceica ditos de Pleitas.
En 1820, fuoron publicatas as Ordinacions ta o gubierno d'a ceica de Luceni, Boquinyeni, Placiencia de Xalón, Bardallur, Pleitas, Pedrola y Figueruelas.
Ta rematar, decir simplament que no ye guaire o que se conoixe sobre o pasau d'iste chiquet y polido lugar d'o Baixo Xalón. Subrayar a importancia que los reganos han teniu siempre en ixa población y a suya larga vinculación con a poderosa Orden de Sant Chuan de Cherusalem.
Condau Venaicin
O nombre d'o condau viene de Venasca, a suya primera capital, a la cual succedió Carpentràs en 1320. thumb|left|200px|Mapa d'o Condau Venaicin Toda a rechión yera un enclau dentro d'o reino de Francia. Avinyón, encara que se trobe dentro d'o Condau Venaicin, nunca no en fació parti y yera un condau independient.
Pardina de Cercito
A pardina de Cercito ye una pardina despoblada aragonesa d'o municipio d'as Penyas de Riglos, en a comarca de Plana de Uesca y provincia de Uesca.
Barromán
Barromán ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca de La Moraña.
A suya población ye de 183 habitants (2017) en una superficie de 20,03 km², con una densidat de población de 9,14 hab/km².
Cheografía
A localidat de Barromán se troba situada a 800 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 75 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Diners
thumb|250px|Monedas Os diners (u dinero en singular) (d'o latín < DENARIU "denario") son un medio d'intercambio de mercaderías. Ye decir, os diners, se pueden intercambiar por cualsiquier tipo de bien material u servicio. En cheneral, cal que o que se fa servir como dinero sía escaso, bien porque s'emplega un bien naturalment escaso, como l'oro u atros metals preciosos, u bien porque se fa artificialment escaso, como sería o caso d'as monedas y billez de banco.
En l'actualidat, os diners son una abstracción, a lo menos en as sociedaz industrializatas. A mas gran parti d'a reserva monetaria d'un país no existe fisicament, sino como una entidat contable. As monedas y os billez (os diners en efectivo) son os tipos de diners fisicos mas habituals huei en día, encara que materials como l'oro u l'archent encara mantienen as propiedaz esencials d'o dinero. A prencipios d'o sieglo XXI, l'uso de diners electronicos (tarchetas de credito u debito) ye cada vegata mas frecuent en os países industrializatos.
1950
Febrero
right|thumb|250px|L'actriz francesa [[Miou-Miou, qui naixió o 22 de febrero de 1950.]]
Mayo
right|thumb|250px|L'actor, escritor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico irlandés [[Gabriel Byrne, naixito o 12 de mayo de 1950.]]
right|thumb|250px|O militar britanico [[Archibald Wavell, qui morió o 24 de mayo de 1950.]]
Noviembre
right|thumb|250px|O escritor, dramaturgo y critico musical irlandés [[George Bernard Shaw, muerto o 2 de noviembre de 1950.]]
Lista de plantillas d'o Club Deportivo Transportes Alcaine
Ista ye a lista de plantillas d'o Club Deportivo Transportes Alcaine por anyadas. Ta veyer a plantilla actual se veiga l'articlo prencipal sobre o CD Transportes Alcaine.
Preposicions en francés
As preposicions en francés son en a suya mes gran part d'orichen latín y presentan equivalents en as atras luengas neolatinas. Bi ha adchectivos y participios pasaus y participios presents que han preso en francés funcions prepositivas.
As preposicions mes comuns en francés son, sin tener en cuenta ni adchectivos ni participios:
Preposición à
A preposición à puet fer de preposición de puesto d'a mesma traza que lo fa en aragonés benasqués a preposición equivalent en os casos que en aragonés cheneral actual se fa servir en.
A preposición à introduce un complemento indirecto, y acompanyará a los verbos intransitivos téléphoner, parler, obeir, tenir, répondre, participer, ecetra.
Ain
Ain (en francoprovenzal En) ye o departamento numero 1 de Francia, situato en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
Preposicions en francés
Preposición à
Bi ha construccions verbals con a preposición à debant d'o infinitivo (infinitivo d'obchecto) :
Ain
A suya población ye de 612.191 habitants (2012) en una superficie de 5.762 km², con una densidat de población de 106 hab/km².
Preposicions en francés
Preposición à
Eixemplos:
Preposición de
A preposición de tien a mesma función que a suya equivalent en aragonés y tamién s'apostrofa debant de parola encomenzada por vocal.
Ain
Cheografía
Muga con Suiza, a l'este. De feito tiene infraestructuras comuns con iste pais, como l'aeropuerto de Cointrin u l'acelerador de particlas CERN.
Preposicions en francés
Preposición de
A l'igual que en aragonés introduce complementos de rechimen verbal. S'ha de tener en cuenta que os autors franceses consideran esta clase de complementos como una clase especial de complément d'objet indirect, termonolochía que en gramatica francesa fa referencia a la construcción d'este complemento y no a la suya naturaleza.
Manga
thumb|240px|Imachen de [[Wikipe-tan, un personache manga.]] Manga (漫画) ye a palabra chaponesa ta dicir cómic, emplegando-se fuera de Chapón pa nombrar os comics que respectan os codigos d'as produccions populars chaponesas, u tamién pa nombrar por metonimia atros productos visuals relacionaus con estos comics (dibuixos animaus, estilo grafico, ecetra).
Punta Alta de las Blancas
A punta Alta de las Blancas u punta Alta de las Blancas de la Larri (en francés Pène Blanque) ye un pico de 2.902 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Bielsa (Aragón) y Gèdra (Occitania).
Toponimia
O nombre d'iste mont ye se debe a que presienta ista color porque ye formau por calsineras (con nodulos de pedrenya adintro). Istas manimenos no son as calsineras cretacicas d'a resta d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols, sino que son muito mas antigas (d'a Era Primaria: Devonián) y son metamorficas, habendo-se transformau mientres ixe proceso de metamorfización en marbres.
Javier Juárez
Javier Juárez Crespo (Teruel, 5 de noviembre de 1969) ye un entrenador aragonés de baloncesto. Actualment ye l'entrenador de l'Urbas Fuenlabrada d'a liga ACB.
Punta Alta de las Blancas
Toponimia
O suyo apelliu, La Larri, ye probablement relacionau con o basco (H)ARRI, que significa «penya, roca, crencha», debiu a que bi ha dica tres picos en a zona con iste mesmo nombre. A L- inicial podría explicar-se por estar l'articlo determinau, por o que significaría literalment "la penya". Un atra posible interpretación ye tamién a traviés d'o basco LARRE «pastizal».
Preposicions en francés
Preposición de
Eixemplos:
O verbo conseiller se troba entre estos verbos:
En as oracions completivas infinitivas a preposición de acompanya a los verbos de mandato u petición: ordonner, prier, dire, défendre, supplier, recommander, conseiller, ecetra:
Outre
La preposición outre estió tamién adverbio en francés meyo y deriva de lo latín ŬLTRA igual como l'aragonés medieval oltra / ultra. En francés significa amás de / amés de.
Ain
Historia
O departamento de l'Ain ye uno d'os departamentos establitos o 4 de marzo de 1790, mientres a Revolución francesa, encara que bi habió dimpués bellas modificacions en as suyas mugas.
Manga
A mes gran part d'os mangas son en blanco y negro, y en a forma orichinal chaponesa se leyen de dreita a ezquierda. Un realizador de mangas ye un mangaka.
Auvernia-Roine-Alpes
Auvernia-Roine-Alpes (en francés Auvergne-Rhône-Alpes, en occitán Auvèrnhe Ròse Aups, en francoprovenzal Ôvèrgne-Rôno-Ârpes) ye una rechión francesa formata por a fusión de Auvernia y Roine-Alpes. Ye situata en l'este d'o país.
Historia
Fundada l'1 de chinero de 2016, d'a fusión d'as antigas rechions de Auvernia y Roine-Alpes.
Collau de Falisse
Comunica l'entibo de Pecico y os lacs de la Fache entre a punda de ra Faixa (3.005 m) y o pico Larré (2.763 m).
Toponimia
O collau ye nombrau en honor a Louis Falisse, pionero d'o esquí en os Perineus.
Torre de l'homenache
thumb|175px|Torre de l'homenache d'o [[castiello de Olbrueck en Alemanya.]] thumb|175px|Torre de l'omenache d'o [[castiello de Monzón en Aragón.]] A torre de l'homenache ye una estructura central d'o castiello medieval. Ye una torre destacata, més alta que a muralla, y por un regular se podeba aislar d'o resto d'a fortaleza. Ye una torre principal, que o sinyor fa servir de residencia y cumple con as funcions més destacatas d'o castiello, con as estancias principals y, a vegatas, os almacens de minchar. Ye en a posición més abrigata en relación con un posible ataque exterior, d'una traza que ye o zaguer refuchio si cayen as atras esfensas.
En o Castiello de Xabier a torre de l'homenache se diz La Torraza, pero no sapemos si ye dende que ye torre de l'homenache en o centro d'o castiello u de quan yera una torraza aislata.
Guinyote
thumb|200px|As d'oros u [[oret]] O guinyote (en catalán guinyot, en castellano guiñote) ye un chuego de cartas d'a familia d'o tute y aparentau con atros como a brisca u o subhastau. Toz istos chuegos son tamién parellanos a las diferents variants d'a briscola chugadas actualment en Italia. Encara que as primeras referencias documentals apareixen más tardi, o suyo orichen se sitúa posiblement mientres a expansión d'a Corona d'Aragón (sieglo XIV). Segurament, en os suyos ratos d'ocio, os soldaus aragoneses s'encargoron d'estendillar o guinyote en formas más primitivas a l'actual.
Se clasifica entre os chuegos como un chuego sedentario y de mesa, con aspecto combinatorio, basau en l'azar y con información incompleta.
O guinyote se troba muit estendillau en as comunidaz autonomas d'Aragón y Navarra y ye chugau por un regular tamién en as provincias mugants de Soria, A Riocha, Cuenca, Guadalachara, Castellón y sud de Tarragona. Localment se chuga mesmo en lugars d'a provincia de Chaén (a transhumancia dende a provincia de Teruel puet estar a causa) y con a denominación de "joc de cotos" en Alcoi (provincia d'Alicant). En Aragón ye considerau quasi un esporte nacional, celebrando-se campionatos de guinyote u guinyotadas en as fiestas d'os suyos lugars.
No ye un chuego feito pa ganar diners, ya que ye masiau lento como pa permitir apuestas; a tot tirar, a parella perdedora s'encarga de pagar o café u a consumición que se fa en o local u espacio de chuego. De feito, ye un chuego tradicional y muit popular que gosan amostrar os pais a os suyos fillos, habendo-ne mesmo campionatos de guinyote infantils en as fiestas d'os lugars. En a mayoría d'as localidaz ye o entretenimiento más popular en as fredas tardadas d'hibierno.
Arizkun
Arizkun (Arizcun en castellano) ye un lugar d'o municipio de Baztan, situato en a val de Baztan, Navarra. Ta plegar-ie s'ha de prener la N-121b y una vez pasato Elizondo pillar l'esbarre a man dreita que marca Arizkun. Poseye quatre barrios: Aintzialde, Bozate, Ordoki y Pertalats. Amés d'estos, tamien tien as agrupacions de casas de Otsanaiz, San Blas y Bergara, y os grupos de caseríos que forman en conchunto Aritzakun. Seguntes o censo de l'1 de chinero de 2010, o lugar teneba 610 habitants.
Mugas
Arizkun fa muga con Amaiur enta lo nord, con Azpilikueta a l'ueste, con Erratzu a l'este y con Elbete y Elizondo a lo sudueste.
Guinyote
Por un regular se chuga a dos chuegos, cotos u garras de tres a cinco partidas cadagún, ganando a parella que fa primero dos cotos.
Arizkun
Historia
Dende 1366 os suyos habitants ya yeran consideratos como fidalgos y en o sieglo XVIII yera lo nuclio más poblato d'a val, con 114 vecins, 31 moradors, 21 casas de pobres y cinco palacios. Tamién ha estato important lo peso d'as industrias tradicionals; en 1849 contaba ya con telars de lienzos, una fabrica d'auguardient, y dos molins fariners. Hue ye lo barrio d'Ordoki qui reculle ista tradición y aplega a mayor parte d'a industria d'o lugar.
Guinyote
En l'actualidat ye posible guinyotiar tamién a traviés de cuantas plataformas en linia contra bots u contra atros guinyoters y guinyoteras.
Arizkun
Fiestas y celebracions
thumb|left|200px|O Sagar Dantza d'Arizkun ("A Danza d'a Manzana"). [[2008.]]
Recinto fortificau de Calatayú
Unas fortificacions de tiempos de los musulmans articulan la muralla, y bi ha 5 arias fortificadas: Castiello Mayor, Recinto de la Lonchía, Castiello Reyal, Castiello de Donya Martina, Castiello de la Penya y la Torre Mocha con lo suyo recinto murau.
Chardinero
thumb|300px|Chardiners treballando. Un chardinero u chardiner (u chardinera si ya muller) ye a persona que tién por ocupación u oficio o cudiau y mantenimiento d'un chardín.
Pozal de Gallinas
Pozal de Gallinas ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 35,20  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Chardinero
Descripción
Entre as fainas d'os chardiners se troban a conservación de simients u bulbos adintro d'o plantero; o cautivo de flors y plantas dica que tiengan a buena edat suficient pa estar trasplantadas a tierra d'un chardín. Istas primeras actividatz gosan reyalizar-se baixo teito, en l'hibernadero, pero tamién pueden fer-se en terrenos habilitaus en l'exterior.
Os chardiners también s'ocupan de parar y tractar a tierra en a s'han de ficar, a poda, os empeltres, a retirada de flors y plantas muertas y a suya substitución por atras, a mezcla y preparación d'insecticidas y atros productos pa o tractamiento de plagas u abono d'o chardín. En o chardín, plantan as flors y atras plantas seguntes o programa estableixiu atendendo a criterios esteticos. Amás, paran os tormos u a hierba artificial
Recinto fortificau de Calatayú
La primitiva muralla la debioron construir en la primeta metat de lo sieglo IX englobando tot lo nuclio urbán y unindo las fortificacions de lo Castiello Mayor, Castiello Reyal y fácil que aislando lo Castiello de la Penya como punto fuerte abanzau (barranya). Bi habió un ixamplamiento de lo sieglo XII pero no se sape por on yera lo suyo trazato. Bella cosa pareixita s'ha desvenito con la muralla de lo sieglo XIV, que utilizaba part de la de lo sieglo XII, pero por creixer la ciudat enta lo río Xalón se desconoixe si plegó dica lo Xalón in ixe inte u si i heba plegato enantes.
Si que se conoixen las puertas que en ixe inte teneba la muralla calatayubina:
Una mención aparte mereix la dita Puerta Emiral de lo sieglo IX, situata en la muralla que comunica lo Castiello Mayor con la Puerta de Soria, denominada asinas por calendar de los tiempos de lo emir Muhammad I. Ye calendada enta l'anyo 862 por lo que se puet considerar como l'elemento arquitectonico musulmán mes antigo conoixiu de la Península.
Finochés
Finochés (Inogés en castellano) ye un lugar de lo termin municipal d'el Fraixno, en la comarca de la Comunidat de Calatayú y en la provincia de Zaragoza. La suya población yera de 53 habitants en o 2009.
Otzana
Otzana (Otzana en sardo; Ottana, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Finochés
Toponimia
S'escribe ya Finoges en la "Bula de Lucio III" (1182):
Otzana
A suya población ye de 2.526 habitants en una superficie de 45,16 km², con una densidat de población de 55,94 hab/km².
Finochés
Toponimia
Figura como Fenogas en Rationes decimarum Hispaniae (1279-80)
Otzana
Cheografía
A localidat d'Otzana ye situata a 185 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar d'Etfas.
Finochés
Toponimia
S'escribe Fenoges quan lo 7 de chuliol de 1292 lo bispe de Tarazona concedió la ilesia de Finochés a lo prior y a lo capítol de la Ilesia de Santa María Mayor de Calatayú:
En atros textos se puet trobar como Finoges u como Finojes. Tamién ye posible veyer escrito Finolles, y en un testamento de 1411 se leye Finolles y Finoges:
Se castellanizó perdendo la f- inicial esdevenindo Inogés. D'alcuerdo con Antonio Ubieto Arteta s'escribiba Finogés encara en 1646 y s'escribe Inogés dende 1713.
Historia
Perteneixió a la Sexma del río Miedes adintro de la Comunidat de Calatayú.
Campins
Campins ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Vallés Oriental y provincia de Barcelona.
A suya población ye de 390 habitants (2009), en una superficie de 7,30 km² con una densidat de población de 53,42 hab/km².
Cheografía
A localidat de Campins se troba situata a 321 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Casaus de Savés
A suya población ye de 138 habitants (1999) en una superficie de 5,62 km², con una densidat de población de 24,56 hab/km².
Kaitlyn Maher
Kaitlyn Maher (Kaitlyn Ashley Maher), naixita de Novi (Michigan) o 10 de chinero de 2004, ye una actriz estausunidense.
Sarriac
Sarriac (en francés Sarriac-Bigorre) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 263 habitants (1999) en una superficie de 10,80 km², con una densidat de población de 24,35 hab/km².
Tinenza
La tinenza, tenencia u tenienza yera una institución medieval exclusiva de lo reino d'Aragón que amaneixió en lo sieglo XI y duró dica fins de lo sieglo XII. Consistiba en lo mandato que exerceba un noble sobre castiello y la suya redolata en nombre de lo rei. En ixe territorio lo "tenent" feba de delegato politico y exerceba funcions administrativas, fiscals y chudicials.
Lo sistema de tinenzas representa la primera organización administrativa de lo reino, enantes lo papel d'organización territorial lo constituiban los monesterios de lo periodo condal. La suya desaparición a fins de lo sieglo XII se produció porque yera cara pa lo rei. D'esta traza Alifonso I lo Batallero creyó una institución menos costosa: La Comunidat d'Aldeyas.
<!--Lo reino d'Aragón dende lo sieglo XI yera costituito tanto por TERRA REGIS ("tierra de lo rei") como por HONOR REGALIS ("onor reyal"). La TERRA REGIS la formaban zercuscrizions politicas que, china china e por prozesis diferens, eban esdebenito propiedat de lo rei: Aragón, Sobrarbe e Ribagorza, primero, e lo reino de Zaragoza dimpués. La relazión de lo rei con los abitadors de cadaguna d'ellas yera diferent, e tamién conserboron la suya tradizional estrutura interna. La HONOR REGALIS la formaban bellas zercuscrizions territorials que lo monarca gosaba entregar a los barons pa que las almenistrasen en nombre suyo. Tamién s'adibioron en la onor reyal un camatón de biens de diferens clases como monesterios, ilesias, menas, salinas, molins e diferens tierras.
Lo rei yera obligato a asegurar que los suyos barons tenesen una bida digna, encara que estos lo compensaban con la suya aduya melitar. La traza que teneba lo rei pa compensar més a sobent d'aduya melitar de los suyos barons yera la entrega de biens, clamatos onors, que formaban parte de la HONOR REGALIS, ye dizir, los nobles "teneban" la tierra u a begatas una funzión publica en ella, en nombre de lo rei, e por ixo se clamaban "Tenients" (TENENTES en latín).
La Tinenza no yera només que un castiello, gosaba comprener tamién un territorio arredol que en dependeba. En ixe territorio los tenients feban de delegatos politicos, e exerzeban funzions almenistratibas, fiscals e chudicials.
Los monesterios eban asegurato la estabilidat sozioeconomica interna de los condatos en los sieglos anteriors a lo XI, a més de la suya siñal relichiosa e cultural, pero las tinenzas costituirán d'astí enta debant la primera organizazión almenistratiba de lo reino.
Esta estituzión, amanixita en lo sieglo XI, perduró dica finals de los sieglo XII, porque yera cara pa lo rei, e Alifonso lo Batallero creyó atra estituzión menos costosa pa él: La Comunidat d'Aldeyas.
Los TENENTES plural de lo latin TENENS, a qui la documentazión clama tamién a sobent como SENIORES u TENENTES LOCUM, e no tan a sobent PRESIDENTES, MANDANTES, POTESTADES, DOMINANTES u DOMINATORES, preboron de fer que lurs onors estasen ereditarias, d'una traa que no ye estranio que dica quan s'acotoló la linia masculina u en las minorías d'edat, las mullers exerzan una u bellas tinenzas a la begata. Como s'ha demostrato, en reyalidat los tenients de lo sieglo XI e primera mitat de lo sieglo XII daron orichen a lo naximiento de la primera nobleza aragonesa. L'orichen nazional de los tenients que i eba en aragonés podeba estar muito diberso. N'Aragón i eba tenients gascons, lenguadozians, nabarros, catalans, etz..y en atras tierras podeba aber-ie nobles aragoneses en estituzions equibalents como la beguería catalana.
Las relazions entre lo rei e los tenients suyos yeran bien regulatas. Si lo rei no podeba rebocar la tinenza menos por causas chustas (entre ellas la enfidelidad e la tradizión), lo tenient teneba la obligazión d'estar-li fidel, aconsellar-lo, serbir-lo melitarment, esfender las fortalezas encomanatas e protecher lo reino. Lo SENIOR u siñor por la parte suya, teneba lo dreito d'espleitar la onor, perzibindo las rendas de la tierra e los dreitos de chustizia, a parte d'atras muitas.
La importanzia melitar e defensiba de las tinenzas cambeyó, como ye normal, asinas como abanzaba la reconquiesta. Una tinenza en la tierra de muga u estremadura esdebeniba interior con lo tiempo. La mayor parte de los siñors en teneban encomandatas de las dos clases. Podemos destacar como més importants en l'Aragón actual (sin contar las tinenzas que pasoron a depender de lo reino de Navarra dimpués de morir lo Batallero):
La lista de nomes de tenients ye interminable, pero lo suyo estudeyo ha permeso recostruir arbols chenealochicos que a trabiés de los dos sieglos de bichenzia de la estituzión, quan se formó la primera nobleza de lo reino, mos leban a la epoca de Chaime I lo conqueridor, en meyo de lo sieglo XIII. De lo sistema de tinenzas amanixioron los Galíndez, Luna, Ximénez d'Urreya, Cornel, Fortuñons, Lizana, Azagra, Eril, Azlor, Bardaxí, Calasanz, entre atros. La suya importanzia politica, encara que de trazas parzials, ha estato estudiata d'alto u baxo a trabiés de la documentazión que bi n'ha. Queda por saper, en la mayor parte de los casos, lo poder reyal d'estas familias, l'acumulazión de biens, por un regular en forma de tierras, lo que permetiría configurar lo inizio u antezedents de los siñoríos aragoneses d'orichen nobiliario.-->
Villanueva de la Uerba
Villanueva de la Uerba (Villanueva de Huerva en castellano) ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de lo Campo de Carinyena.
La suya población ye de habitants, en una superficie de 78,4 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
Villanueva de la Uerba ye situau a 531 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 44 km de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón. Son montanyas de lo termin municipal de Villanueva de la Uerba los cabezos Frontón y sant Pavlo, este zaguero un pueyo testimonio.
Comprende los nuclios de Molino de Busona, l'Alquería Relatora, y los casals de El Villarillo y La Venta.
Toponimia
Seguntes Antonio Ubieto Arteta Villanueva de Huerva en 1288, Villanueva de la Huerva dende 1495 dica 1857. Villanueva del Huerva dende 1873. En lo fogache de 1495 sale como Villanueva de la Güerba, y tamién en lo fogache de 1405 ordenau en las Corz de Maella de 1404.
Entre los suyos microtoponimos con component aragonés tenemos Barranco de la Perera, Barranco de los Pollos, (que d'alcuerdo con Juan Antonio Frago Gracia en los suyos articlos de toponimia de la val d'Ebro puet estar una deformación de l'aragonés "pueyos"), y dos navallos (Navallo'l Cabezo Sant Pavlo y Navallo la Paridera Sant Pavlo).
Lo toponimo Villarillo podría estar la forma aragonesa de lo castellano Villarejo, muito frecuent en la toponimia, de feito amanix en un texto de 1263 de Longars:
Historia
A diferencia d'atros lugars de la redolada Villanueva de la Uerba perneneixió a la Comanda de Mont Albán de la Orden de Sant Chaime.
Mission Bay (Nueva Zelanda)
Mission Bay ye un barrio d'a ciudat d'Auckland situau chunto a la mar, en a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda. Tien una población de 5.469 habitants. A placha d'o barrio ye un popular destín turistico, situada a o largo d'a carretera Tamaki Drive. En a zona bi ha tamién una gran cantidat de restaurants. Mission Bay ye situada a siet kilometros a l'este d'o centro d'a ciudat, a o canto sud d'o puerto de Waitemata, entre Orākei y Kohimarama. Cubre un aria de 1,08 km² (267 acres), estando tres quartos d'ista superficie tozals que rodian o barrio y que baixan enta a mar. O gubierno local de Mission Bay ye responsabilidat d'o Consello local d'Orakei, que tamién incluye os barrios d'Orākei, Kohimarama, St Heliers, Glendowie, St Johns, Meadowbank, Remuera y Ellerslie.
Arcane
A historia se desembolica en o universo de League of Legends, en o mundo conoixiu como Runaterra. Dentro d'iste mundo, i hai dos ciudaz opuestas deseparadas per un puent: Piltover y Zaun. Piltover ye la ciudat academica y scientifica, centrada en o progreso d'a humanidat per meyo d'os grans inventos, mientres que Zaun ye tot lo contrario, rabals plenos de criminalidat y malfeiturías sin garra mena d'autoridat que meta orden mas dillá d'as bandas de crimen organizau. As tensions y rivalidatz que existen entre estas dos ciudaz trestalla a familias y amigos como en o caso d'as chirmanas Vi y Jinx, u de Jayce y Viktor, dos amigos inventors y aprendices d'o lechendario scientifico Heimerdinger. Totas istas relacions s'esbordarán con a creyación de Hextech en Piltover, una tecnolochía con a quala qualsequier persona ye capable de controlar a enerchía machica, mientres que en Zaun una nueva droga transforma a los humans en mostros.
Francis Field
Francis Field ye un estadio situato en a ciudat de Saint Louis en Missouri y construito en l'anyo 1903 ta os actos d'a Exposición Universal de Saint Louis 1904, tamién estió o puesto a on se facioron beluns d'os acontecimientos esportivos d'os Chuegos Olimpicos de Saint Louis 1904.
Mientres os Chuegos Olimpicos fue utilizato como estadio prencipal y estió a seu d'a cerimonia inagural y prebas de atletismo, ciclismo, soga tira, fútbol, chimnasia, halterofilia, lacrosse, luita, roque, tiro con arco y bel partiu de tenis.
Dimpués d'os Chuegos y dica l'actualidat ye a seu a on chugan como local os Bears. En l'actualidat fa parti d'as instalacions esportivas d'a Universitat Washington de Saint Louis, y se fa competicions de atletismo, campo a traviés, fútbol americano y fútbol.
Prenió o suyo nombre por David Rowland Francis, alcalde de Saint Louis y governador d'o estato de Missouri en ixas envueltas. En primeras teneba un aforo de 19.000 personas pero con as modificacions feitas en l'anyo 1984 baixoron l'aforo ta 4.000.
250px|thumb| Dentrata de Francis Field en l'actualidat.
Pozaldez
Pozaldez ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 546 habitants (2007), en una superficie de 27,85 km² y una densidat de población de 19,60 hab/km².
Mission Bay
Mission Bay puet fer referencia a:
María I d'Anglaterra
María I d'Anglaterra, naixita d'o palacio de Placentia (Greenwich, Reino d'Anglaterra) o 18 de febrero de 1516 y muerta en o palacio de Sant Chaime de Londres (Reino d'Anglaterra) o 17 de noviembre de 1558, estió una reina d'Anglaterra y Irlanda dende o 16 de chinero de 1556, cuan succedió a lo suyo chimán Edduardo VI, dica a suya muerte; antiparte, por o suyo matrimonio con Felipe I d'Aragón estió reina consort d'Aragón dende o 16 de chinero de 1556 dica a suya muerte. Filla d'Henrique VIII y de Catarina d'Aragón, perteneixeba a la Casa Tudor.
Conferencia Internacional de Paz de Sant Sabastián (2011)
thumb|300px|A Conferencia enantes de prencipiar; en la mesa son sentatos os delegados internacionals, en la metat os organizadors y a os cantos os partius politicos, sendicatos y atros promotors bascos. thumb|300px|Foto d'a colla organizadora d'a Conferencia chunto a o Deputato Cheneral de [[Guipuzcua, Martin Garitano.]] thumb|300px|right|Declaracion d'a Conferencia en anglés, con subtítols en [[Idioma basco|basco.]]
A Conferencia de Paz de Sant Sabastián se celebró en Sant Sabastián (País Basco) o día 17 d'octubre de 2011, en o Palacio d'Ayete, que se troba en ista ciudat.
A ista conferencia de paz venioron destacadas personalidatz internacionals d'o mundo d'a politica y d'a pacificacion, como Kofi Annan, Bertie Ahern, Gro Harlem Brundtland, Pierre Joxe, Gerry Adams y Jonathan Powell.
Granito
Seguntes a clasificación d'Streckeisen o granito corresponde a lo numero 3 d'o diagrama de Streckeisen, y as proporcions d'os minerals que definen a lo granito n'este diagrama son un 20-60 % de quarz en relación a lo volumen de tota a roca, un 35-90 % de feldespato alcalín en relación a toz os feldespatos d'a roca y un 10-65 % d'oligoclasa en relación a toz os feldespatos. En un sentito amplo y tradicionals atras rocas de campos mugants en ixe diagrama se pueden decir tamién granitos: as granodioritas y os granitos con feldespato alcalín en especial.
Atros minerals que pueden estar presents en os granitos y que no son relevants en a clasificación d'Streckeisen son a biotita, a moscovita, o granat, a cordierita, a silimanita y l'andalucita.
Como accesorios trobamos l'apatito, o zircón, a sfena, a monacita, a xenotima, o topacio, a turmalina, a pirita, l'allanita, a magnetita y a ilmenita.
A petrochenesi d'os granitos ye un tema polemico. Bi ha granitos de diferents orichens.
O granito ye una roca freqüent en o Pireneu Axial, en o Sistema Central y en a part occidental d'a Peninsula Iberica. O modelato que se desembolica en zonas graniticas ye conoixito como Berrocal. O granito tien utilidat como roca industrial.
Gallaecia
A Gallaecia orichinalment estió a denominación romana d'o territorio situato en a parti nordoccidental d'a peninsula iberica mas u menos correspondient a l'actual Galicia, norte de Portugal, oeste de Asturias y norte de Castiella y Leyón.
Puerto de Partaniello
O puerto de Partaniello (en francés Col de Péterneille) ye un puerto de montanya d'os Pireneus situau a una altaria de 2.541 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Comunica l'ibón de Gramatuero Baixo y a val de Marcadau entre a punta de ra Muga (2.728 m) y o pico Partaniello (2.751 m).
Caballers d'o Zodiaco
A serie Caballers d'o Zodiaco, orichinalment clamada Saint Seiya, ye un cómic feito por Masami Kurumada arredol de la metat d'os 80 y que mos charra d'una historia basada en a mitolochía griega seguntes la cual, una nueva reencarnación d'a Diosa Atena viene ta la Tierra cada 200 anyadas ta salvar la humanidat, ta protecher-la y fendo-sen servir d'as suyas armaduras, son os Caballers d'o Zodiaco, representando cadagún d'ellos a una constelación y que desembolicarán grans batallas contra os enemigos d'Athena (Ares en a Tierra, Poseidón en as mars, Apolo en os cielos y Hades en o infierno). Ista serie se fació popular cuan se pasó a anime y se veyió en Espanya arredol de prencipios d'os 90 en Telecinco.
San Nicolás del Puerto
San Nicolás del Puerto ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Norte de Sevilla y provincia de Sevilla.
A suya población ye de 644 habitants (2010), en una superficie de 44,93 km² con una densidat de población de 14,33 hab/km².
Ovodda
Ovodda (Ovodda en sardo; Ovodda, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 1.732 habitants en una superficie de 40,78 km², con una densidat de población de 42,47 hab/km².
The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring
The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (en aragonés O Sinyor d'os Aniellos - A Comunidat de l'Aniello), ye una cinta de cine de drama estausunidense de l'anyo 2001, dirichita por Peter Jackson seguntes un guión d'ell mismo, Fran Walsh y Philippa Boyens (basato en O Sinyor d'os Aniellos de J.R.R. Tolkien) con una banda sonora orichinal de Howard Shore, una dirección de fotografía de Andrew Lesnie y un producción de Peter Jackson, Barrie M. Osborne, Tim Sanders y Fran Walsh ta New Line Cinema, con una durada de 178 minutos, que estió un important exito cinematografico. Entre atros actors, partecipan en a cinta Elijah Wood, Ian McKellen, Viggo Mortensen, Liv Tyler, Sean Astin, Cate Blanchett, Orlando Bloom y Christopher Lee; a cinta recibió cuatro premios. Tenió continación en a cinta The Lord of the Rings: The Two Towers.
Argumento
En a Segunda Edat d'a Tierra Meya, os sinyors d'os Elfos, os Nanos y os Hombres reciben aniellos de poder. Sin saber-lo, o Sinyor Fosco Sauron forcha l'Aniello Unico en o Mont d'o Destín, infundindo en ell una gran parti d'o suyo poder pa dominar, a traviés d'ell y a distancia, os atros Aniellos, pa que pueda conquerir a Tierra Meya. Una zaguera alianza d'hombres y elfos luita contra as fuerzas de Sauron en Mordor, an o principe Isildur de Gondor curta lo dido de Sauron, y l'Aniello con ell, destruyindo asinas a suya forma física.
Con a primera redota de Sauron, prencipia a Tercera Edat d'a Tierra Meya. Desafortunadament, l'influxo de l'Aniello corrompe a Isildur, y, en cuenta de destruyir l'Aniello, Isildur lo prene pa ell mesmo. Isildur ye dimpués asasinau per os Orcos, y l'Aniello se pierde per 2500 anyos, dica que ye trobau per Gollum, qui lo poseye per cinco sieglos. L'aniello ye trobau per un hobbit clamau Bilbo Baggins.
Sesenta anyos mas tardi, Bilbo celebra o suyo 111 cumpleanyos en a Comarca, reunindo-se con o suyo viello amigo, Gandalf lo Griso. Bilbo revela que tien l'intención de deixar a Comarca pa una zaguera aventura, y deixa lo suyo herencio, incluyiu l'Aniello, a lo suyo sobrino, Frodo. Encara que Bilbo ha prencipiau a corromper-se per l'Aniello y fa un poder pa alzar-lo pa ell mesmo, Gandalf interviene. Gandalf, sospitoso de l'Aniello, le diz a Frodo que lo mantienga en secreto. Gandalf dimpués investiga l'Aniello, descubre a suya verdadera identidat y torna a avisar a Frodo. Gandalf tamién s'entera de que Gollum estió torturau per os orcos y que pronunció dos parolas mientres a suya tortura: "Comarca" y "Hobitton". Gandalf instruye a Frodo pa que abandone la Comarca, acompanyau per o suyo chardinero Samwise Gamgee.
Gandalf viacheya a Isengard pa reunir-se con o suyo bruixón Saruman lo Blanco, pero s'entera que s'ha uniu a Sauron, qui ha ninviau a los nueu Nazgûl pa trobar a Frodo. Dimpués d'una breu batalla, Saruman vence y engarchola a Gandalf. Frodo y Sam s'unen a los suyos companyers hobbits, Merry y Pippin, y evaden a los Nazgûl, plegando a Bree, an son destinaus a trobar-se con Gandalf. Manimenos, Gandalf nunca plega, y en o suyo puesto son aduyaus per un guarda forestal clamau Garradas, un amigo de Gandalf, que os acompanya a Rivendell.
Dimpués de descubrir que os nanos de Moria han estau asasinaus, a Comunidat sufre l'ataque d'os orcos y un troll d'espelunga. Aconsiguen redotar-los, pero s'enfrontinan a lo Mal de Durin, un balrog que reside adintro d'as menas. Gandalf lo fa cayer a un vasto abismo, pero o balrog arrociega a Gandalf a la foscor de conchunta con ell. A resta d'a Comunidat, agora enfilada per Aragorn, plega a Lothlórien, fogar d'os elfos Galadriel y Celeborn. Galadriel le informa a Frodo en privau que nomás ell puede completar a busca y que uno d'os suyos amigos fará un poder de prener l'Aniello. Entremistanto, Saruman creya un exercito de Uruk-hai pa rastriar y matar l'a Comunidat.