cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Estanislau Konarski
De 1736 Konarski estió mayestro a lo Collegium Resoviense en Rzeszów y en 1740 establió o Collegium Nobilium, una escuela elitista de Varsovia ta fillos d'as personas d'alta clase social ("szlachta"). Dimpués, reformó as Escuelas Pías en Polonia, d'alcuerdo con o suyo programa educativo (Ordinationes Visitationis Apostolicae..., 1755). As suyas reformas se tornoron un punto important en a luita d'o sieglo XVIII ta modernizar o sistema educativo polaco.
A lo prencipio, Konarski estió asociato politicament con o Rei Estanislau Leszczynski; mas tardi, s'amanó a la "Familia" de Czartoryski y o Rei Estanislau II Poniatowski, participando en as conoixitas "cenas de chueves". Estanislau II Poniatowski fació que una medalla fuese acunyata en honor de Konarski, con o suyo retrato y a inscripción latina bien-mereixita, Sapere auso.
Folklore
O folklore (ista palabra ye un anglicismo emplegato internacionalment), folclor u cultura popular ye o conchunto de creyencias, costumbres, artesanía, ecetra, tradicionals d'un lugar o d'un grupo etnico. A suya transmisión ye predominantment por vía oral, encara que en os zaguers sieglos bi ha intentos de codificar y recollir u recopilar a cultura popular de muitos países.
Ye a cultura d'o pueblo, por contraposición a una cultura elitista patrimonio nomás d'una parte d'a sociedat.
En Estaus Unius y en o Reino Uniu, tien tamién o sentido d'a cultura de masas actual, incluindo os suyos aspectos iconograficos.
Sierra de Perpella
La sierra de Perpella ye una sierra de exterior prepirenenca situada a lo sud de la sierra de Savinós y de lo entibo de Canelles y a lo sudueste de la sierra de Montclús, en la marguin dreita de la Noguera Ribagorzana (que la desparte de la sierra de Blancafort), en lo termin municipal d'Estupinyán y en la comarca de Ribagorza. La suya altaria principal ye de 889 m (La Vulturina u Perpella).
Velada
Velada ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 144,60  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Corvera
Corvera (oficialment, en castellano, Corvera de Asturias) ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca d'Avilés y partiu chudicial d'Avilés. La suya capital ye lo lugar de Nubleo, en la parroquia de Cancienes.
A suya población ye de 16.236 habitants (2011) en una superficie de 46,01 km², con una densidat de población de 360,8 hab/km².
Luengas y parlas
En Corvera se charra l'astur-leyonés, en grau abanzau de substitución por part de l'idioma castellano. A parla astur-leyonesa de Corvera se clasifica en l'astur-leyonés central, a on s'incluye l'asturiano central.
Parroquias
O concello de Corvera ye dividiu en 7 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga con Avilés y Gozón a lo norte, a l'este con Carreño y Xixón, a lo sud con Llanera y Illas y a l'ueste con Castrillón.
Real Sociedad Deportiva Santa Isabel
A Real Sociedad Deportiva Santa Isabel ye un club de fútbol aragonés, d'o barrio de Santa Isabel en a ciudat de Zaragoza. Actualment chuga en a Primera Rechional (Grupo I).
Estadio
Chuga os suyos partidos en o Campo Municipal de Fútbol César Laínez, devantato en o anyo 1997, y fue clamado asinas por o portero d'o Real Zaragoza d'os anyos novanta César Láinez. Fue o primer campo en meter-ie céspet artificial en a ciudat de Zaragoza, en o anyo 2005.
Equipación
325px|right|thumb|Alianiación d'a R. S. D. Santa Isabel en un partito d'a temporada 2008/09.
Tzorfuliu
Tzorfuliu (Tzorfuliu en sardo; Zerfaliu, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana d'Oristán y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 1.157 habitants en una superficie de 15,46 km², con una densidat de población de 74,84 hab/km².
Franco ripuario colonés
O colonés (en alemán y franco ripuario Kölsch) ye una variedat de franco ripuario, una luenga altochermanica central occidental parlada en l'aria de l'Archidiocesi y antifo Electorau de Colonia, dende Neuss en o norte enta Bonn en o sud, Düren a l'ueste y Olpe a l'este. O colonés ye un d'os pocos dialectos urbans d'Alemanya chunto a o berlinés charrau en Berlín.
Magnoliopsida
Os dos cotiledons son insertos lateralment en l'embrión.
A radiz principal dura muito tiempo. Os faixos conductors por un regular se disposan en cerclo en a sección transversal d'o tallo (eustela) y son ubiertos, y con l'actividat d'o cambium pueden creixer en grosor d'una traza secundaria.
As fuellas son polimorfas, encara que por un regular pecioladas, con niervos formando un rete (nervatura reticulada) y a vegadas composadas. Son frecuents as estiplas, raras as vainas.
Os chitos axilars trayen primero dos profilos transersals.
Predominan as flors con verticilos pentameros (5 sepalos, 5 petalos, 5 estambres, 5 carpelos) u tetrameros, (4 sepalos, 4....), pero bi ha muitas excepcions.
Predomina a formación simultania d'o polen, a soben tricolpau. O endosperma ye nucleyar u celular.
A forma de desembolique d'as primeras magnoliopsidas yera arboria, y muitas especies actuals en son.
Cera
thumb|Imachen d'una cera Un cera ye un camín ta piatons que se situa a los costatos d'una carrera.
En a mayoría d'os países occidentals existen leis que miran d'estricallar as ditas barreras d'infraestrutura, con l'obchectivo de reducir as dificultaz d'os discapacitatos, y ditas politicas meten ficacio en as ceras. Ta premitir un buen transito d'as personas en siella de ruedas cal que as ceras tiengan rampas en as cantonadas.
A grandaria d'una cera pende d'o transito de personas que tienga.
Francesco Guicciardini
Francesco Guicciardini, naixito de Florencia o 6 de marzo de 1483 y muerto en Arcetri o 22 de mayo de 1540, estió un escritor, historiador y politico italiano d'o Renaiximiento.
Las Valeras
Las Valeras ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. Fa parte d'a comarca d'a Serranía de Cuenca.
A suya población ye de 1.671 habitants (2010), en una superficie de 112,96 km² y una densidat de población de 14,79 hab/km².
Cheografía
D'o suyo termin municipal, trescruzato por o río Gritos, fan parte os lugars de Valeria (d'antis mas, Valera de Arriba) y Valera de Abajo.
Parthenay
Parthenay (en petavín-santonchés Partenaes) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Deux-Sèvres, en a rechión de Nueva Aquitania.
Thouars
Thouars (en petavín-santonchés Touars) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Deux-Sèvres, en a rechión de Nueva Aquitania.
Puerto d'O
O puerto d'O (en francés port d'Oô) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a una altaria de 2.908 m y que une os ibons de Chíes y a vall d'Estós, en Aragón, con o lac Glacé, en Occitania.
Se troba entre a tuca d'el Puerto d'O (3.065 m) y o pico Audoubert (3.045 m).
Cantón de Ròcahòrt
O cantón de Ròcahòrt (en occitán canton de Ròcahòrt, en francés canton de Roquefort) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'as Landas, en a rechión d'Aquitania, districto de Lo Mont.
Puerto d'O
Toponimia
O toponimo "O" tien o suyo orichen en o gascón Òu y iste a la vegada en l'aragonés ibón, termín que se troba en os Pireneus occitans con diferents grafías locals baixo as formas -o-, -eo- u -eù-.
Cantón de Ròcahòrt
A suya población yera de 65.729 habitants (2007) en una superficie de 657,29 km², con una densidat de población de 12 hab/km².
A capital d'o cantón yera a localidat de Ròcahòrt, y en feban parte 13 comunas.
1871
Atros países
right|thumb|250px|O cheoogo, naturaista, ornitologo y entomologo italiano [[Paolo Savi, muerto o 5 d'abril de 1871.]]
Vittoria Aganoor
Vittoria Aganoor, naixita de Padua (Reino lombardo-veneto, Imperio Austriaco) o 26 de mayo de 1855 y muerta en Perugia (Umbría, Reino d'Italia) o 9 d'abril de 1910, estió una poetesa, escritora y novelista italiana en luenga italiana de zaguerías d'o sieglo XIX y de prencipios d'o sieglo XIX. Su pai perteneixeba a una familia d'a nobleza d'Armenia. Encara que estió una escritora precoz y que publicó bellas obras en prosa antis d'a suya muerte, no estió dica dimpués cuan o suyo esposo publicó as suyas obras en verso, que la facioron asinas esdevenir celebre postumament.
Villacañas
Villacañas ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 268,51  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Haro
Haro ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, capital d'a comarca d'Haro.
A suya población ye de 10.965 habitants (2006) en una superficie de 40,53 km² con una densidat de población de 270,54 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Haro se troba situada a 479 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 44 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Obchetivo a Luna
Obchetivo a Luna (en francés Objectif Lune) ye o decimosexto álbum d'a serie As aventuras de Tintín, escrita y dibuixada por Hergé. Apareixió como álbum independient en 1950. Fue publicada en aragonés en noviembre de 2020.
Aterrizache en a Luna
Aterrizache en a Luna (en francés On a marché sur la Lune) ye o decimoseptimo álbum d'a serie As aventuras de Tintín, escrita y dibuixada por Hergé. Apareixió como álbum independient en 1954. Fue publicada en aragonés en octubre de 2020.
Adalia
Adalia ye un municipio castellanleyonés situato en a provincia de Valladolit y comarca de Montes Torozos. Fa parte d'o partiu chudicial de Valladolit
A suya población ye de 58 habitants (2011), en una superficie de 16,19 km² y una densidat de población de 3,58 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Adalia se troba situata a 784 metros d'altaria dencima d'o ran d'a mar, a una distancia de 40 km d'a ciudat de Valladolit, a capital d'a suya provincia, d'o suyo partiu chudicial y de Castiella y Leyón.
Mugas
O termin municipal d'Adalia muga a o norte con San Cebrián de Mazote; a l'este con Barruelo del Valle, Villasexmir y San Salvador; a o sud con Gallegos de Hornija y Vega de Valdetronco; y a l'ueste con Mota del Marqués.
Pío XII
Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli, esleito Papa con o nombre de Pío XII (en latín Pius XII, en italiano Pío XII), estió Papa d'a Ilesia Catolica, dende o 2 de marzo de 1939 dica la suya muerte o 9 d'octubre de 1958.
Yera naixito de Roma (a capital d'o Reino d'Italia) o 2 de marzo de 1876, y antis de plegar ta Papa, estió nuncio apostolico en Alemanya dende 1917 (nomás en Bavera), a finals d'a Primera Guerra Mundial, dica 1929, mientres a Republica de Weimar. Morió o 9 d'octubre de 1958 en a Ciudat d'o Vaticano.
Villafranca de los Caballeros
Villafranca de los Caballeros ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 106,59  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Santa Engracia (Biescas)
Santa Engracia estió un lugar medieval, hue ye desapareixiu en l'actual municipio de Biescas (Alto Galligo). Se trobaría en a gorga de Santa Helena, un poquet a l'ueste d'o dolmen de Santa Helena, chunto a l'antiga vía romana que uniba o sud con a val de Tena.
Historia
A ilesia de Santa Engracia apareixe documentada como propiedat d'o monesterio de Sant Chuan d'a Penya en 1245, pendendo economicament d'a decanía de Sant Pelai de Gavín. En 1309, o monesterio de Sant Chuan d'a Penya atreuda a Domingo Val y a Pedro de Sant Vicente a villa, palacio y a honor de Senegüé por diez anyos, a on se diz:
En o sieglo XVIII, León B. Martón, segurament seguntes a tradición oral, escribe o siguient:
Leyendas
Seguntes Josefa Sánchez Azón, zaguera habitant d'a casa situada en a entibadera de Santa Elena, aquí existiba un lugarón que fue arrasau por un tierratremo que prevocó una torrocata d'a montanya situada a o norte d'iste.
Atra leyenda recullida por Enrique Satué afirma que ye creyencia d'os habitants de Biescas que a Virchen se meteba a filar en iste lugar. Amás se creye que Santa Engracia yera o nuclio primitivo d'a villa de Biescas y que ista fue establida por os habitants d'o lugar desapareixiu.
Microprocesador
350px|thumb|Un d'os actuals microprocesadors de 64 bits y doble nuclio, un [[AMD Athlon 64 X2 3600.]] Un microprocesador ye un circuito integrato que contién bels u toz os elementos necesarios ta formar una (u mas) "unidat central de procesamiento" UCP, mas a sobén conoixita como CPU (por as suyas sieglas en anglés: Central Processing Unit). En l'actualidat iste component electronico ye composato por millons de transistors, integratos en una mesma placa de silicio.
Cal distinguir entre o concepto de procesador, que ye un dispositivo de hardware, y a CPU, que ye un concepto lochico. Una CPU puet estar formata por un u cuantos microprocesadors, y un microprocesador puet fer parti d'una u cuantas CPU.
Mientres muito tiempo os microprocesadors yeran construitos con un orden d'integración de bels poquez centenars de transistors. A integración d'una CPU entera en un unico circuito VLSI consiguió reducir muito o coste d'o procesamiento. O contino augmento d'a capacidat de proceso d'os microprocesadors ha ito fendo posible l'aparición de nuevas formas d'ordinadors, con un u mas microprocesadors como elemento de proceso dende os chicoz sistemas empotratos y os ordinadors de pocha dica os mainframes y os supercomputadors.
Dende prencipios d'a decada de 1970 l'augmento d'a capacidat de proceso d'os microprocesadors ha seguito a Lai de Moore, que deciba que a capacidat d'integración d'os microprocesadors, o numero equivalent de transistors, se duplicaría cada 18 meses. A finals d'a decada de 1990 prencipioron a apareixer factors limitadors como a capacidat de disipación d'a calor producita u a rotura d'o paralelismo entre a capacidat d'integración y a capacidat de proceso.
Glaciar d'Osso
O glaciar d'Osso (en occitán glacièr d'Osso, en francés glacier d'Ossoue) ye un glaciar d'os Pireneus situau en o macizo de Camachibosa, en a versant norte d'a muga entre Aragón y Francia en o departamento d'os Altos Pireneus y en a rechión d'Occitania.
Ye o solo glaciar con luenga d'a cordelera, y o segundo en superficie dimpués d'o glaciar d'Aneto, pero debant d'os d'as Tres Serols y de la Maladeta.
Cheografía
thumb|left|Anvista dende o cobalto d'o glaciar
Seguntes l'asociación Moraine, asociación pirenenca de glaciolochía, o glaciar d'Osso ye en 2011 o más amplo d'a versant francesa, con una superficie de 45 hectarias (y o segundo d'o Pireneus dimpués d'o glaciar d'Aneto en Aragón con 62,2 hectarias ). A mesma asociación indica que'n ha perdiu más de veintisiet metros de gordaria en o periodo 2001-2018. S'extiende entre os 2.800 y os 3.200 metros d'altaria, y ye rodiau d'a-saber-los picos de más de 3.000 metros como a punda de Camachibosa, a punta Chausenque u o mesmo pico de Montferrato que domina o suyo cobalto. A metat d'o sieglo XIX, a suya superficie yera de 110 hectarias y en primerías d'o sieglo XXI, a suya largaria encara pasaba d'os dos kilometros. En 2019, no teneba más que 1,4 km de largo por 300 metros d'amplo.
O suyo manto de nieu y a suya praticabilidat son en cheneral buenos en primerías d'o verano, encara que o suyo estau se deteriora ascape, pendendo de l'anyo: no ye raro i trobar crepazas en zaguerías d'a temporada estival, más que más en a suya parti baixa, sobre a Petita Vinhamala.
thumb|left|As espelungas de [[Henry Russell.]]
O espesor d'o glaciar varía seguntes as estacions y os anyos: as espelungas Russell en son un muit buen indicador. Foratiadas en a roca, a o livel d'a parti superior d'o glaciar, se trobaban bien u baixo a nieu u bien muit por dencima, amenistrando-se un paso d'escalada ta puyar-ie.
As espelungas se troban actualment a más de vente metros d'o livel d'o glaciar, lo que permite imachinar a grandaria d'o glaciar en l'inte d'a suya construcción y o volumen de chelo perdiu en un sieglo. L'acceso amenistra en l'actualidat d'un muit buen livel d'escalada.
Historia
thumb|Seracs d'o glaciar d'Osso debant d'a [[Petita Vinhamala, foto d'Eugène Trutat, conservada en o Museu de Tolosa.]]
Amás d'as tres espelungas debantditas, n'i hai una quarta. Construita por Henry Russel, ell le'n deciba la espelunga Paradis. Ye situada baixo a cima, a 3.270 m d'altaria, y ta i acceder s'amenistan qualques pasos d'escalada.
Vías d'acceso
Una d'as vías posibles ta acceder a o glaciar consiste en pasar por l'ibón d'Osso y prener o sendero GR 10 que leva enta a cima d'a Petita Vinhamala. Antis de pasar por as espelungas de Bellevue, a una altaria d'alto u baixo 2.400 m, o sendero se desepara: a la dreita a Petita Vinhamala y o cubilar de Baysselance, a la ezquierda a Camachibosa y o glaciar d'Osso. O sendero travesa as antigas morrenas glaciars, a on la roca ha estau modelada mientres sieglos por a erosión d'o glaciar.
Puent Margit
O puent Margit (en hongaro Margit híd) ye un puent d'a ciudat de Budapest, Hongría, que conecta Buda con Pest trescruzando o río Danubio. Ye o segundo mas septentrional y o segundo mas antigo d'os puents de Budapest.
Fue disenyato por o incheniero francés Ernest Goüin y construyito por a suya interpresa constructora, Maison Ernest Goüin et Cie., entre os anyos 1872 y 1876. O incheniero que dirichió o prochecto estió Émile Nouguier. O puent Margit estió o segundo puent permanent construyito en Budapest dimpués d'o puent d'as Cadenas. Iste puent permite amás acceder a la isla Margit que se troba en o centro d'o río. As suyas dos partis forman un anglo de 165 graus en o centro d'o qualo sale un brazo que leva ta la isla. A razón ta ista inusual cheometría ye que a chicota extensión que une o puent con a isla s'incluyó ascape en o disenyo orichinal d'o puent, pero no se construyó dica dos decadas dimpués por a manca de diners.
O puent remata en cada canto d'o río en:
A suya largaria total ye de 637,5 m y tien una amplaria de 25 m.
Madalena
A madalena ye un postre orichinario de Francia. Pueden tener forma roncha u cuadrata, y se fan enfornando-las en una cazuela especial con a suya forma. As malenas son como pastels chicoz. O suyo gusto ye pareixito a una torta.
A receta tradicional uegos, zucre, aceite d'oliva y farina de trigo, antimás d'aroma (casca de limón) y emprenyatuera.
Mechana
thumb|250px|A mechana d'o Pabillón Puent en Zaragoza Una mechana ye una isla en o cauz d'un río. Un curso fluvial con muitas mechanas ye un río braided.
Estas islas se fan mes a sobén dende Zaragoza ta abaixo. Puede haber-ie selvas de ribera. Bels propietarios i crían reses bravas aproveitando que no se'n pueden escapar.
O Pabillón Puent tien o suyo soporte prencipal en una mechana.
Etimolochía
O termin "mechana" provién d'o latín mediāna, que ye en meyo.
Por estar caracteristicas de l'Ebro adintro d'o dominio orichinal d'o romanz navarro-aragonés, reciben esta denominación tradicional as que bi ha en o río Ebro, en atros ríos d'Aragón con atras condicions pueden recibir atras denominacions, como rambla, que no s'han de confundir con as ramblas como cursos torrencials d'augua en zonas de clima mediterranio. O mesmo se desvién con l'anglés Ait, que se refiere sobre tot a las mechanas d'o río Tamisa.
O termin mechana puet estar un catalanismo fonetico como trachinero, porque en a parla de Fayón se'n diz mitjana; ye posible que a forma mechana con fonetica catalana s'haiga difundito a causa d'o comercio fluvial de l'Ebro entre o curso baixo y o curso meyo. En castellano d'Aragón se puede sentir mechana, pero tamién se puede trobar castellanizato como mejana.
Ross Macdonald
Ross Macdonald (pseudonimo de Kenneth Millar), naixito de Los Gatos (California, Estaus Unius) o 13 d'aviento de 1915 y muerto en Santa Barbara (California, Estaus Unius) l'11 de chulio de 1983, estió un escritor y novelista de novela negra estausunidense-canadiense, muit conoixito en estar o creyador d'o personache d'o detective privato Lew Archer. Cuantas d'as suyas novelas han esdevenito dimpués guions cinematograficos.
Oitura (Zaragoza)
Oitura ye un lugar aragonés que fa parte d'o municipio de Bárbols, en a comarca d'a Ribera Alta d'Ebro y provincia de Zaragoza.
Puent d'as Cadenas
O puent d'as Cadenas (en hongaro oficialment Széchenyi Lánchíd, literalment "Puent Széchenyi") ye o puent mas antigo y, sin dandalos, tamién o mas conoixito de Budapest, a capital d'Hongría.
Historia
250px|thumb|left|O puent espaldato por l'exercito alemán en rematar a Segunda Guerra Mundial. En a epoca en que se construyó o puent (y dica l'anyo 1873), Buda y Pest constituiban dos ciudaz independients en os dos cantos d'o río Danubio. Antis de fer-se iste puent, Buda y Pest yeran unitas por un puent de barcas que cada anyo, en rematar o verano, yera desmontato ta salvar-lo d'as creixitas d'o río, y se tornaba a construir cada primavera, de traza que as dos ciudaz quedaban isolatas mientres tot l'hibierno.
O puent d'as Cadenas fue construito por iniciativa d'o conte hongaro István Széchenyi, que le ha dato o nombre. Széchenyi estió treballando por ista interpresa a o menos dende 1820. En zaguerías, as obras se facioron entre 1839 y 1849, seguntes o prochecto y baixo a dirección d'o incheniero anglés William Tierney Clark. Entre atras posibilidatz, s'optó por a solución de fer un puent penchato en o que o tablero central, situato entre as dos pilonas, de 202 metros de largaria, fuese d'os mas luengos d'o mundo en a suya epoca. A largaria total d'o puent ye de 375 metros y l'amplaria de 12,5 metros. Os cables que habrían de sostener o tablero son, en realidat, cadenas tiercas de fierro, y d'aquí le viene o suyo nombre mas popular. En as dentradas d'o puent bi ha estatuas de lions representatos curiosament sin de luenga. O trafico discurre baixo os arcos d'as dos pilonas, d'estilo neoclasico, mientres que as aceras ta os piatons y os ciclistas, adhibitas posteriorment, pasan por difuera d'as pilonas, y son amparatas por mensulas.
En rematar a Segunda Guerra Mundial (1945) l'exercito alemán estricalló o tablero d'o puent ta mirar d'aturar l'abance d'as tropas sovieticas. A reconstrucción se fació coincidir con o centenario d'a inauguración, en 1949. As restas orichinals recuperatas que no s'emplegoron ta a reconstrucción se pueden veyer en o Museu d'o Transporte de Budapest.
O puent d'as Cadenas fue restaurato entre os anyos 1986 y 1988. Os días festivos se deixa nomás ta os piatons.
Manuel Olmedo
Manuel Olmedo Villar (Sevilla, 17 de mayo de 1983) ye un atleta andaluz, especializato en prebas de meyo fundo. Dica o anyo 2009 a suya millor preba yeran os 800 m lisos, y dende iste anyo encomenzó a partecipar en prebas de 1.500 m lisos amillorando os suyos resultatos. Partecipó en os Chuegos Olimpicos de Pekín 2008 en os 800 metros lisos y en o Campionato Mundial d'Atletismo en l'anyo 2011 en el 1.500 m lisos estando quatreno claseficato.
O suyo entrenador ye Johny Oruriaghli y o suyo club ye l'ADA Calviá.
Léon Bloy
Léon Bloy, naixito de Nòstra Dama de Sanilhac (Dordonya, Occitania) l'11 de chulio de 1846 y muerto en Bourg-la-Reine (Altos d'o Sena, Francia) o 3 de noviembre de 1917, estió un escritor y novelista francés.
Melaza
thumb|Melaza. A melaza ye un producto liquido espeso derivato d'a canya de zucre y en menor meda d'a remolacha zucrera, obtenido d'o repui d'as pipas de extracción d'os zucres. O su aspecto ye pareixito a lo d'a miel anque de color pardisca muy escura, practicament negra. A sapia ye dulza licherament pareixita a la de l'alfendoz.
11 de marzo
Sieglo XX
right|thumb|250px|L'actriz estausunidense [[Thora Birch, naixita l'11 de marzo de 1982.]]
Eric Stoltz
Eric Cameron Stoltz, naixito de Whittier (California) o 30 de setiembre de 1961, ye un actor y director cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1980 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en as cintas Mask (1985, Peter Bogdanovich), Some Kind of Wonderful (1987, Howard Deutch), Memphis Belle (1990, Michael Caton-Jones), Pulp Fiction (Quentin Tarantino), The Prophecy (1995, Gregory Widen), Jerry Maguire (1996, Cameron Crowe), The Passion of Ayn Rand (1999, Christopher Menaul), u The Rules of Attraction (2002, Roger Avary).
Aeropuerto de París-Orly
L'aeropuerto de París-Orly ye un aeropuerto situato a 14 kilometros d'a ciudat de París, en a rechión francesa de Isla de Francia. Ye o segundo aeropuerto francés en trafico aerio dimpués l'aeropuerto Charles de Gaulle y o deceno aeropuerto europeu en trafico aerio. Tien dos grans terminals de pasachers, una terminal de carga y tres pistas d'aterrizache.
Biella Nuei
O suyo primer disco ye Las Aves y las Flores (en aragonés As aus y as flors) que amaneixe en 1994. En o segundo disco, Solombra (1998) s'encluyen mas percusions y melodías de gaita de boto. O zaguer disco d'o grupo ye Sol d'ibierno y apareixe en l'anyo 2006, en iste disco se mezclan as radices aragonesas y andalusins. Tamién han feito replegas d'o patrimonio oral y musical d'Aragón que han estau publicatas en libro-discos.
Han feito conciertos en os festivals mas importants de musica folk, dende o Pirineos Sur de Lanuza, o PIR u o Castiello de l'Aínsa en Aragón, dica os festivals occitans de Gavarnía, Tolosa, Tarba, Pau y Aulorón, pasando por Israel (Tel-Aviv), Catalunya (Fira de Manresa, Barcelona, Mercat de Vic u Olot), Galicia (Lugo, Riotorto y Santiago), Castiella (Valladolit, Burgos, Cuenca, Zamora, Guadalachara u Palencia) y País Valenciano (Denya y Murviedro) entre atros muitos puestos.
Beluns d'os suyos miembros son profesors d'a Escuela Municipal de Musica y Danza de Zaragoza y tamién colaboran con atras entidaz como l'Asociación de Gaiters d'Aragón.
Lagueruela
Lagueruela ye un municipio de la provincia de Teruel (Aragón), situato en la comarca de Xiloca. La suya población ye de 72 habitants (2013) en una superficie de 26,34 km².
Toponimia
Lo toponimo "Lagueruela" ye un diminutivo toponimico con sufixo -uela indicador de lugars chicoz. Podría relacionar-se con lo latín LACUS ("lago"), a traviés de lo suyo plural neutro LACORA, u con lo latín AREOLA ("aria" chica, "era" chica).
Cheografía
Ye situato en la marguin de Campo Romanos que fa de semontano de la Sierra de Cucalón.
Mugas
Lo suyo termin muga con Calamocha, Ferreruela de la Uerba, Cucalón y Beya.
Candidatures d'Unitat Popular
As Candidatures d'Unitat Popular (Candidaturas d'Unidat Popular en aragonés, tamién conoixidas por as suyas siglas de CUP) son un partiu politico catalán. Tradicionalment, s'han centrau en la politica municipal, y son composadas por asambleas autonomas que representan diferentz llugars y vicos d'o que claman Países Catalans. Dende la suya fundación, a presencia d'as CUP en a politica municipal catalana ha creixiu notablement. Actualment, tienen 104 consellers en os municipios de Catalunya y 11 consellers en as comarcas de Catalunya. 4 municipios catalans tienen un alcalde d'as CUP. En 2012, decidioron presentar-se por primera vegata t'as eleccions t'o Parlamento de Catalunya.
As CUP son d'ideolochía independentista y pancatalanista. Esfienden a unidat d'os territorios de luenga catalana y la suya conversión en una republica independient. Os alazetz d'o suyo programa són l'anticapitalismo (han esfensau, entre d'atras cosas, la nacionalización d'as entidatz financieras que haigan recibiu diners publicos), l'ecolochía, l'igualdat (como, por eixemplo, plenos dreitos ta toz os habitants d'os Países Catalans), y la democracia participativa.
En as eleccions a o Parlamento de Catalunya de 2012, o 25 de noviembre de 2012, as Candidatures d'Unitat Popular, con 3 deputatos, dentroron por primera vegata en o Parlamento de Catalunya.
Angie Dickinson
Angie Dickinson (nombre artistico d' Angeline Brown), naixita de Kulm (Dakota d'o Norte) o 30 de setiembre de 1931, ye una actriz estausunidense, activa en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1950, con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica. Prencipó a suya carrera cinematografica en destacar en un concurso de belleza.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar a suya presencia en as cintas Gun the Man Down (1956, Andrew V. McLaglen), China Gate (1957, Samuel Fuller), Rio Bravo (1959, Howard Hawks), Ocean's 11 (1960, Lewis Milestone), Rome Adventure (1962, Delmer Daves), The Chase (1966, Arthur Penn), Sam Whiskey (1969, Arnold Laven), u Even Cowgirls Get the Blues (1993, Gus Van Sant, Jr.). Tamién estió protagonista en 1975 d'a serie de televisión Police Woman.
Ilesia de Sant Miguel de la Cirera
A ilesia de Sant Miguel de la Cirera (en catalán Església de Sant Miquel de la Cirera) ye una ilesia, consagrata a Sant Miguel Arcánchel, que se troba situata en o municipio catalán de Cabanelles, en a comarca de l'Alto Empordán y provincia de Chirona.
As primeras mencions d'o lugar, en l'anyo 844, fan referencia a una celda monastica relacionada con l'antigo monesterio de Sant Pere d'Albanyà, poco dimpués, en l'anyo 869, amaneixe en documentos como una posesión de l'Abadía de Santa María d'Arles. A suya primera mención como ilesia ye en o anyo 1011 y consta como ilesia parroquial sufragaria de Santa Martí de Sasserres.
Dimpués de muito tiempo en ruinas, en os anyos 1989 y 1990, s'encieta un prochecto d'a Cheneralidat de Catalunya pa la recheneración d'o lugar, se proceden a realizar treballos de limpieza y desbroze d'a redolada y a consolidación de l'edificio.
A primerias d'os anyos 90 estió obchecto d'una polemica restauración, consistent en devantar os muros d'a nave con botellas de vidre ligadas con mortero, dica lo livel d'a cubierta y se cubrió con uralita.
Aritzu
Aritzu (Aritzu en sardo; Aritzo, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 1.426 habitants (2007) en una superficie de 75,60 km², con una densidat de población de 18,86 hab/km².
Alba Iulia
Alba Iulia (Gyulafehérvár en hongaro, Karlsburg en alemán) ye un municipio de Rumanía con categoría de ciudat, capital d'a provincia (u judeţ) d'Alba Iulia, en a rechión de Transilvania.
A suya población ye de 66.747 habitants (2006) en una superficie de 103,65 km², con una densidat de población de 643,96 hab/km².
Ha tenito una gran importancia en a historia politica d'os vlacos transilvanos (rumanos dende o sieglo XIX), os hongaros y os saxons transilvanos.
Cheografía
O termin municipal d'Alba Iulia ye trescruzato por o río Mureş.
Guaina
thumb|300px|L'escultor [[Auguste Rodin con una guaina.]] Una guaina u goina ye un chapero suau, redondo, de corona plana, cheneralment teixiu a man, y feito lana de punto, cotón u fibra acrilica.
A producción masiva de guainas prencipió en o sieglo XIX en Francia y Espanya, y a guaina remaneix asociada a istos países. As guainas s'usan como parte de l'uniforme de muitas unidaz militars y policials en toz, asinas como en atras organizacions.
Chelera Oriental de l'Infierno
A chelera Oriental de l'Infierno ye una chelera d'os Pireneus. Administrativament perteixe a o municipio de Pandicosa, en a comarca de l'Alto Galligo y se troba situada en o macizo d'os Picos de l'Infierno a una altaria d'entre 2.900 y 2.770 metros y tien una superficie de bellas 5,0 ha.
Auditorio de Zaragoza
L'Auditorio de Zaragoza ye un auditorio situato en a ciudat de Zaragoza que fa parte d'un complexo que encluye tamién o Palacio de Congresos y a Sala Multiusos, que aculle ferias, exposicions sectorials, conciertos chovenils, etc. O complexo ye obra de l'arquitecto aragonés José Manuel Pérez Latorre y fue inaugurato o 5 d'octubre de 1994.
thumb|200px|left|Auditorio de Zaragoza As dependencias con que cuenta l'auditorio son as siguients:
A Sala Multiusos con entrata independient pero en o mesmo complexo tiene una superficie de sala de 2.215 metros y un scenario de 425 metros quadratos. Su capacidat ye de 6.500 personas de piet u 2.500 posatas. Tamién dispone de instalacions ta tabierna, almadazén, cabinas telefonicas, oficinas y sala de prensa.
L'alta calidat sonora d'as salas de l'auditorio ha sido obchecto d'elochios de directors importants como Zubin Mehta:
Peramán
Peramán ye un lugar aragonés que fa parte d'o municipio de Bárbols, en a comarca d'a Ribera Alta de l'Ebro y provincia de Zaragoza.
Villanueva de Alcardete
Villanueva de Alcardete ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 147,26  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Río Esca
O río Esca (en euskera Ezka) ye un río afluent de l'Aragón que discurre a o largo de 51 kilometros, más que más por a Comunidat Foral de Navarra y en menor mida (14 kilometros) por Aragón (provincia de Zaragoza). Naixe por a unión d'os ríos Belagua y Uztárroz en a localidat navarra d'Isaba (Val de Roncal) y prene a dirección sud por a val dica a suya desembocadura en l'entibo de Yesa, auguas abaixo d'a localidat aragonesa de Sigüés (Chacetania).
Curiosidades
thumb|150px|left|Imachen d'o [[Día de l'Almadía mientres a baixada por as auguas d'o río Esca.]]
Desbordamientos
En epocas de gran pluviometría, se producen desbordamientos d'as suyas auguas que afectan a la vía de comunicación NA-137 (Burgui-Isaba-Francia).
Zona de banyo
As auguas d'iste río, sirven como zona de banyo en verano a l'altaria d'a localidad navarra de Burgui y en l'aragonesa de Salvatierra d'Esca.
Eventos festivos
A traviés d'as auguas d'iste río se fa o Día de l'Almadía (u navata), una fiesta declarada "Fiesta d'Intrés Turistico Rechional" en Navarra y "Fiesta d'Intrés Turistico Nacional" organizada por l'Asociación Cultural d'Almadieros Navarros que se celebra cada anyo en a localidad navarra de Burgui (Val de Roncal).
Copa d'o Rei de Baloncesto 2005
A Copa d'o Rei de Baloncesto 2005 estió a 69ª edicion d'a Copa d'o Rei de Baloncesto. Se celebró en o Pavillón Príncipe Felipe de Zaragoza, entre o 17 y o 20 de febrero, con a participación d'os ueito millors equipes d'a primera vuelta d'a liga ACB.
O campión estió l'Unicaja de Málaga, por 1ª vegada en a suya historia, dimpués de redotar en a final a o Real Madrid.
Equipes participantz
Os ueito equipes participantz estioron :
Cantón de Sabres
A capital d'o cantón yera a localidat de Sabres, y en feban parte 8 comunas.
Ricardo Lagos
Ricardo Froilán Lagos Escobar, naixito de Santiago de Chile o 2 de marzo de 1938, ye un politico, avogau y economista chileno, que estió President de Chile dende l'11 de marzo de 2000 dica l'11 de marzo de 2006, a mas d'ocupar bells ministerios en os Gubiernos de centro-dreita d'o suyo país. Encara que prencipió a suya carrera politica militando en o Partido Socialista de Chile, albandonó ixe partiu politico ta establir o Partido por la Democracia (un partiu de centro-ezquierda) en 1987.
Ixaguatizo
thumb|300px|Un ixaguatizo. Ixaguatizo ye un tipo de bebida de café que se prepara auguachinando un espresso con augua calient, o que le da una fuerza semellant, pero gusto diferent d'o café elaborau tradicionalment. A fuerza d'un ixaguatizo vareya con a cantidat d'espresso y a cantidat d'augua adhibida.
En Italia se conoixe como "caffè americano" y existe una creyencia popular, pero no confirmada, que o nombre tiene os suyos orichens en a Segunda Guerra Mundial quan os soldaus estausunidenses en Italia deluyiban l'espresso con augua calient pa amanar-se a o café que yeran acostumbraus beber.
Mario Monicelli
Mario Monicelli, naixito de Viareggio (Reino d'Italia, hue Italia) o 16 de mayo de 1915 y muerto en Roma o 29 de noviembre de 2010, estió un director cinematografico y guionista italiano, activo en o cine italiano dende meyatos d'os anyos 1930 dica la suya muerte. Ye considerato, con Dino Risi, Luigi Comencini, Nanni Loy u Ettore Scola como uno d'os prencipals representants d'o cine de comedia en o cine italiano.
D'entre as suyas cintas, cal destacar I soliti ignoti (1958, con Vittorio Gassman, Marcello Mastroianni y Claudia Cardinale), La grande guerra (1959, con Alberto Sordi y Vittorio Gassman) u L'armata Brancaleone (1966, con Vittorio Gassman y Gian Maria Volonté). Por o suyo treballo recibió quantos premios cinematograficos, italianos u foranos.
Aki Kaurismäki
Colera (Alto Empordán)
Colera (Colera en catalán y oficialment, Colera en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán y partiu chudicial de Figueres, en a provincia de Chirona.
A suya población ye de 601 habitants (2006), en una superficie de 24,35 km² con una densidat de población de 24,68 hab/km².
Cheografía
Colera ye situato a 10 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 28 km de Figueres, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial, y a 74 km de Chirona, a capital d'a suya provincia.
O termin municipal de Colera muga a o norte con Portbou y con a comuna de Banyuls de la Marenda (en a clamata Catalunya d'o Norte, en a comarca d'o Rosellón, en Francia); a l'este con a mar Mediterrania; a lo sud con Llançà; y a l'ueste con Llançà y Rabós.
D'o suyo termin municipal fa parte a localidat de Molinàs; tamién bi ha a urbanización de Sant Miguel.
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Río Elba
O río Elba (Elbe en alemán, Labe en checo), ye un río d'Europa, que tien o suyo naixedero en Krkonoše (Republica Checa), a 1.386 metros d'altaria sobre o livel d'a mar en os monts Sudetes, dende on marcha enta o norueste en trescruzando Alemanya dica desauguar en a mar d'o Norte (Oceano Atlantico) dimpués de recorrer 1.091 km, desauguando una cuenca hidrolochica d'una superficie de 148.268 km², con un cabal meyano de 711 m³/s.
Mientres o suyo recorrito, trescruza importants ciudaz, como Ústí nad Labem en a Republica Checa u Dresden, Meissen, Wittenberg, Dessau, Magdeburgo, Hamburgo y Cuxhaven en Alemanya. Os suyos prencipals afluents son o río Vltava, o río Ohře, o río Mulde, o río Saale, o río Ohre, o río Ilmenau, o río Luhe, o río Oste, o río Jizera, o río Schwarze Elster, o río Havel, o río Elde, o río Bille y o río Alster.
Hidronimia
A primera mención conoixita ye en latín como Albis, a palabra Elbe significa "río" u "leito d'o río" y ye una variant d'a palabra albiz que se troba en tot o chermanico; cf. o hidronimo norrén antigo Elfr, o sueco älv "río", o hidronimo anglés antigo Ielf, y o hidronimo baixo alemán elve "leito de río".
Villanueva de Bogas
Villanueva de Bogas ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 57,44  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Angol
Angol ye una comuna de Chile, capital d'a Provincia de Malleco, y a comuna con más habitants d'a Rechión de La Araucanía. A suya población yera de 53.996 habitants en 2002 en una superficie de 1.194 km², con una densidat de población de 41 hab/km² (INE 2002).
Chelera Occidental de l'Infierno
A chelera Occidental de l'Infierno ye una chelera d'os Pireneus. Administrativament perteixe a o municipio de Pandicosa, en a comarca de l'Alto Galligo y se troba situada en o macizo d'os Picos de l'Infierno a una altaria d'entre 2.900 y 2.820 metros y tien una superficie de bellas 2,0 ha.
George Michael
Georgios Kyriacos Panayiotou,(en griego, Γεώργιος Κυριάκος Παναγιώτου), conoixito artisticament como George Michael y naixito d'East Finchley, Londres, Reino Uniu o 25 de chunio de 1963 y muerto en Goring-on-Thames, Oxfordshire, o 25 d'aviento de 2016 estió un compositor, cantaire y productor de musica musica pop y New wave con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera artistica entre os que cal destacar tres Premios Brit, quatre MTV Video Music Awards, quatre premios Ivor Novello, tres American Music Awards, y dos vegatas o Premio Grammy.
Dudley Sutton
Dudley G. Sutton (6 d'abril de 1933, Kingston upon Thames, Surrey, Anglaterra; 15 de setiembre de 2018, Londres, Anglaterra ) estió un actor y cantaire britanico.
Exercito
thumb|300px|{{legend |#00d000| Sin de fuerzas armatas}} {{legend |#0000c8| Fuerzas armatas voluntarias u profesionals}} {{legend |#ff9000| Servicio militar obligatorio pero de proxima abolición (en menos de tres anyos)}} {{legend |#ff0000| Servicio militar obligatorio}} {{legend |#808080| Sin datos}}
L'exercito ye, chenericament, o component terrestre d'as fuerzas armatas. Mas especificament, en bels casos se diz exercito de tierra, ta evitar confusions con l'exercito de l'aire. A suya prencipal función gosa a estar a esfensa dreita d'o territorio d'o estato a o que sirve, y en bels casos a intervención en l'exterior.
Países sin d'exercito
Por diferents razons, bels países mancan d'exercito permanent, habendo-ie nomás una fuerza de policía con armas lixeras que, en caso necesario, puet augmentar-se con armas pesatas. Un d'istos países ye Costa Rica, que ta evitar os intentos golpistas que han caracterizato a o subcontinet centroamericán lo abolió de tot en 1948. En Haití, os tres exercitos han estato desmobilizatos, encara que constitucionalment, y sobre o papel, encara existen.
Almogávars
Os almogávars u almugávars (de l'arabe mugâwir, "depredador", "encorredor" ) yeran mercenarios orichinarios a lo principio d'a Corona d'Aragón y dimpués d'atras nacionalidaz como alanos, albaneses, turcos y turcoples.
Luitaban a lo servicio d'o rei d'Aragón (y en bellas ocasions tamién d'o rei de Castiella)
Seguntes un historiador contemporanio a mayor parte yeran catalans, aragoneses y serrans (talment referindo-se a la Sierra d'Albarracín pero no necesariament porque en a Baixa Edat Meya se clamaba serrans a la chent d'o Sistema Iberico).
Os almogávars en Sicilia
Pero III heredó a Frederico II de Hohenstaufen y con ixo a dirección d'o bando chibelín. Con a conquiesta de Sicilia en 1282 s'encaró con a Casa d'Anchú, defensora d'os intreses d'o Papato en Italia y por tanto d'o bando güelfo. A guerra se desembolicó en o sud d'Italia, en o norte de Catalunya y en a muga con Navarra. Tien exito en os dos frents pero a costa de dar privilechios a los nobles como o Privilechio Cheneral, de gran importancia en a futura organización politica d'o reino.
Os anchevins preban de renovar l'Imperio Latín d'Orient desembarcando en o Epiro y esto conduce a una alianza entre os emperadors Paleologos y a Corona d'Aragón, o que permite que os vaxiellos catalans tiengan vía libre dende Barcelona ta Costantinoble y entren por primera vegata en rutas que yeran dominatas por venecianos, chenoveses y atros italianos d'o norte.
A paz d'Anagni en 1296 entre Aragón, Francia y o Papato quita a pena d'excumunión a los reis aragoneses pero deixa abandonato a lo rei de Sicilia Fadric d'Aragón, que habrá de luitar solo contra os Franceses y lo Papato pero contará con l'aduya d'os almogavars y de nobles aragoneses d'importants linaches, entre os que yeran Blasco d'Alagón, Berenguer d'Entenza, Ferrando d'Aons, Ferrán Ximénez d'Arenós y Lop Ximénez d'Albero, tamién nobles catalans como Bernat de Rocafort, Ramón Muntaner, (o cronista oficial), y un templero alemán esdevenito dimpués pirata, Rocher de Flor, que fue nombrato visalmirant de Sicilia por a suya traza en a guerra de corso.
Por as vistas de Caltabellota en 1302 estos y atros caballers y os mils d'almogávars que defendeban Sicilia se quedan sin fayena, y a suya presencia en a isla podeba esdevenir un periglo. Rocher de Flor temeba que n'este inte que ya no yera necesario pa la guerra o rei de Sicilia Fadric d'Aragón podeba entregar-lo a o Gran Mayestre d'o Temple. Con autorización d'o rei s'ofreixió a lo Baliseus bizantín Andronico II Paleologo, que acceptó a escape, porque Rocher de Flor teneba una gran reputación como corsario y marín en auguas d'a Echea.
Os almogávars arriban en l'Imperio Bizantín
Rocher de Flor clamó a los almogávars pa luitar a servicio d'os griegos bizantins. 1500 chinez, 1000 peyons y 4000 almogávars acudioron con o reclamo d'una buena paga. Entre os aragoneses d'a Gran Companya yeran Ferrando d'Aons, Ferrándo Ximénez d'Arenós, Lop Ximénez d'Albero, Gonzalo González de Palacín, que yeran de linaches celebres y simples caballers como Pero d'Arós y Ferrán Gori, amés de muitos mes que feban parte d'os almogávars.
En agüerro de 1302 36 naus partioron dende o puerto de Mecina y arriboron en uno d'os puertos de Costantinoble. Fuoron recibitos oficialment por o Basileus Andronico II y lo suyo fillo cogobernant o principe Miguel IX. O bistreito de cuatre meses de paga ye s'heba recibito en o puerto de Malvasía, (Morea). Rocher fue nombrato "Megaduque" de l'Imperio y contrayó matrimonio con María, filla d'Iván Asán (princesa vlaca d'o segundo Imperio Bulgaro que perteneixeba por parte de madre a la Casa imperial d'os Paleologos. A lo poco tiempo ya i habió barallas entre almogávars y italianos en Costantinoble. Una colla de chenoveses escuarteroron a un almogávar y los almogávars atacoron a los chenoveses por a redolata d'o palacio de Blaquernas. O megaduque habió d'intervenir pa que os almogávars no arrasasen o barrio chenovés de Pera.
Aitormena
Aitormena (en basco, Confesión) ye una canción d'o grupo de musica rock basco Hertzainak de l'anyo 1989. Charra d'o final d'una relación sentimental u amorosa; l'autor d'a canción preba de rematar con dita relación y en zaguerías confiesa que a suya parella estió o millor que li heba pasato en a suya vida, pero que toz dos han de liberar-se l'uno de l'atro. En ixas envueltas tenió a-saberlo d'exito.
Almogávars
Primeras campanyas militars
O Basileus veyió a ferocidat d'os almogávars y decidió de nombrar almirant a Ferrando d'Aons pa que participase en una campanya a l'atro costato d'o Hellesponto, on yeran presents os turcos. O Basileus' teneba a intención d'asegurar as suyas vías de comunicación a l'atro costato d'o Hellesponto y que no i fuesen presents os marins italianos. En a peninsula de Artaki, a lo sud d'a mar de Marmara yera a ciudat de Cyzico asitiata por os turcos de karasi y o principe Miguel IX no s'heba atrebito a atacar-los. Manimenos, os almogávars reforzatos por os griegos de Marulis y os alanos de Gircón y Georghios asaltoron o campamento turco y lo arrasoron con fuerzas muito inferiors en numero. Muntaner y atros historiadors consideran que dende ixe inte Miguel IX odiaba a Rocher por haber conseguito él a victoria.
Aitormena
Hitzak
{|border="0" cellpadding="2" Ez dira betiko garai onenak
Almogávars
Primeras campanyas militars
Os almogávars pasoron l'hibierno en Cyzico, en casas de familias griegas baixo un rechimen de pagarés controlato, pero manimenos i habió incidents. Ferrán Ximén d'Arenós albandonó Artaki y se'n fue a servir a lo duque d'Atenas Guy de la Roche. Cuan remataba ya o periodo d'acampar Rocher crebó os albarans y asumió as deudas de l'hospedache d'os suyos hombres. Os almogávars y alanos se baralloron, morindo o fillo d'o capitoste d'os alanos. Dimpués d'ixo os alanos se'n fuoron, no quedando con os almogávars que bels centenars.
Aitormena
Hitzak
azken finean gizaki hutsak gara