cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Boson e Gelanava
Boson e Gelanava (Boson e Gelanava en occitán, Bouzon-Gellenave en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de l'Ador gersés.
Santa Barbara (Aliaga)
Santa Barbara ye un lugar aragonés de la comarca de las Cuencas Meneras (Teruel, perteneixient a lo municipio d'Aliaga.
Boson e Gelanava
A suya población ye de 188 habitants (2007) en una superficie de 10,29 km², con una densidat de población de 18,27 hab/km².
Santa Barbara (Aliaga)
A suya población ye de 18 habitants (1999).
Cheografía
Lo lugar de Santa Barbara se troba situato a 1.292 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 74 km de la ciudat de Teruel, la capital de la suya provincia.
Orna de Galligo
Orna de Galligo (Orna de Gállego en castellano) ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo.
A suya población ye de 17 habitants (2016).
Cheografía
Orna de Galligo ye situato a 789 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 45 km de Uesca, a capital d'a suya provincia, construyito dencima d'un pueyo en a marguin dreita d'o río Galligo.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1035, recollita en a obra d'Eduardo Ibarra y Rodríguez Documentos correspondientes al reinado de Ramiro I (1034-1063), en Colección de documentos para el estudio de la Historia de Aragón, I (Zaragoza, 1904), y documenta as variants Orna, Ornate y Orniés.
1843
Atros países
right|thumb|250px|O compositor y musico noruego [[Edvard Grieg, naixito o 15 de chunio de 1843.]]
Vuelta a Aragón
A Vuelta a Aragón ye una cursa ciclista por etapas organizata historicament por o Club Ciclista Iberia y en l'actualidat por a Federación Aragonesa de Ciclismo y disputada en a Aragón. En as suyas distintas edicions han participau bels d'os millors ciclistas d'o pelotón internacional.
Mientres os zaguers anyos s'heban visto recorritos a-saber-lo intresants. Dende l'anyo 1998 o Gubierno d'Aragón participaba como patrocinador y desichiba un recorrito una mica mas turistico ta que podese estar un autentico escaparat d'o país. Fruito d'este patrocinio estió que, a tamas de mantener bellas plegatas y puertos miticos, se descubrioron atras zonas (especialment o Mayestrato) y se consiguió levar a Vuelta a practicament toz os rincons d'Aragón.
En l'anyo 2018 torna a celebrar-se a preba con tres etapas entre os días 11 y 13 de mayo y un presupuesto de 400.000 euros, fendo parte d'o Cercuito Europeo de Ciclismo en a categoría 2.1.
Palmarés
thumb|200px| [[Perico Delgado ganador en l'anyo 1983.]] thumb|200px| [[Lucho Herrera ganador en l'anyo 1992.]] 200px|thumb| [[Rubén Plaza ganador en l'anyo 2005.]]
Achencia espacial
Una achencia espacial ye una achencia gubernamental d'o país que lo suyo obchectivos son relacionaus con o espacio exterior y la exploración espacial
En 2018, i hai 72 achencias espacials en funcionamiento. 14 d'ellas tienen capacidat pa lanzar obchectos a lo espacio.
Diez prencipals achencias espacials
As 10 prencipals achencias espacials y lo suyo presupuesto son:
Chenitivo saxón
O chenitivo saxón ye como se diz tradicionalment a o caso chenitivo posesivo aintro d'a gramatica anglesa tradicional a on que se considera un sufixo en forma d'apostrofe.
S'obtiene gracias a un apostrofe y una s mesa a la fin d'a parola, como por eixemplo:
Ista construcción de chenitivo ye una d'as pocas muestras "flexivas" que teneba l'anglés antigo y que permaneixen en l'anglés muderno actual.
O termín de chenitivo saxón se fa servir como una analochía con o caso chenitivo clasico d'a declinación d'o latín.
Formación d'o posesivo en anglés
L'anglés mudern fa o chenitivo saxón d'ista traza:
En l'anglés antigo bi ha eixemplos d'haber-se feito servir como "his" en un eixemplo d'etimolochía popular, por eixemplo "St. James his park"
Uso
Muit emplegato en poesia, en o luengache corrient nomás se fa servir ta os nombres propios sin d'articlo.
O chenitivo saxón s'usa dimpués de nombres de personas/animals/cosas. Ye una error emplegar o chenitivo saxón dimpués d'adchectivos. Os pronombres no se combinan con a 's ta formar y os posesivos en o suyo puesto s'usan una serie de pronombres posesivos como his y its. Escribir iste zaguero con una ese apostrofata ye una error ya que, por eixemplo, it's tien siempre o significato de it is
Interpretación gramatical muderna
Actualment muitos lingüistas meten en dubda que o chenitivo saxón sía un caso gramatical. Lo argumentan decindo que s'ha convertito en una particla clitica, que si bien siempre apareixe chunto a o nombre, os dos son clarament deseparatos. Un eixemplo ta contrimostrar ista argumentación sería:
Leonard Bloomfield en o suyo libro Language (1935, pp. 203–6), clasificó o chenitivo saxón como un determinant mas, d'a mesma forma que os atros posesivos ("my, your, his etc").
O chenitivo saxón y l'Old English
En l'anglés antigo (Old English) a declinación d'os nombres se feba d'alcuerdo a o chenero gramatical. O chenitivo saxón muderno deriva d'os casos masculins fuertes y os neutros de l'Old English. As formas d'o plural son una innovación relativament muderna y no derivan directament de l'Old English.
Jacques Tardi
Jacques Tardi, naixito de Valença (Droma, Occitania) o 30 d'agosto de 1946) ye un escritor y debuixant de cómic occitán, con cuantos premios y honors recibitos mientres a suya carrera artistica.
Obra
L'autor de comic ye famoso, entre atras razons, por o caracter antimilitarista d'as suyas obras. En belunas i charró d'a Primera Guerra Mundial como "puta guerra" y como "a guerra d'as trincheras", y tamién ha publicato Moi, René Tardi, prisonnier de guerre au Stalag II B, basada en a historia de su pai, militar de carrera, qui combatió en a Segunda Guerra Mundial y estió preso en o Tercer Reich. Manimenos o suyo titol más conoixiu ye As extraordinarias aventuras d’Adèle Blanc-Sec, un cómic que prencipió a escribir en 1976 y que reconta as aventuras d'una periodista en o París d'entre as anyadas 1911 y 1922.
Sarroca de Lleida
Sarroca de Lleida ye un municipio catalán de la comarca de lo Segrián, en la provincia de Leida.
La suya población ye de 432 habitants (2008), en una superficie de 41,24 km² y una densidat de población de 10,48 hab/km².
Cheografía
La localidat de Sarroca de Lleida se troba situata a 201 metros d'altaria sobre lo ran de la mar.
Bárcena de Pie de Concha
Bárcena de Pie de Concha ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'o Besaya.
A suya población ye de 787 habitants (2008) en una superficie de 30,53 km², con una densidat de población de 25,77 hab/km².
Cheografía
A localidat de Bárcena de Pie de Concha se troba situada a 288 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Rella
thumb|right|250px|Rella d'un [[aladro romano como os que s'emplegaba tradicionalment en o Pirineu.]] A rella   (d'o latín <REGULA, en chistabín tamién se documenta riella ) ye a pieza de l'aladro que «rompe» a tierra,  ixo ye, que talla horizontalment a tierra a la fondura de treballo precisa enantes de mover-la, lebantar-la y vulcar-la, deixando os vallos y caballons que caracterizan as uebras aladradas.
Antesmás, a rella consistiba en una falca de fusta y representaba la sola parte funcional de l'aladro como instrumento escarificador. Posteriorment facioron as rellas de fierro, y actualment ye una pieza d'acero.
Evolución historica
thumb|right|250px|Aladro de [[Brabant (aladro)|brabant, en o que a rella y o guambre son tot uno.]] En l'aladro romano, que ye o tipo d'aladro que se feba marchar tradicionalment en os Pirineus (y dica más tarde que en atros puestos), a rella yera la unica pieza de fierro en tot l'aparello y la feban os ferrers locals. A rella yera plana y teneba forma triangular, con o pico que se meteba mirando t'abant, y s'achustaba en a punta d'una pieza de fusta recia que en deciban o dental.
A partir de que s'introducioron l'aladro normando en primeras, y dimpués os brabants, a rella comenzó a estar una plancha d'acero, en forma de lama trapezoidal, fixada con torniellos en a parte anterior de a zona funcional de l'aladro, en continuidat con o guambre. A función de a rella ye dar un empentón a la tierra d'una faixa en un plan horizontal adintro de lo suelo gracias a l'abance, permitindo que la vertedera la levante y a vulque. Pa esta fin ye fixada adebant de la vertedera en una posición obliqua y transversal a la dirección d'abance. Pa facilitar la penetración en o suelo y plegar mas fondo, bi ha una punta d'acero que se diz dental.
Etimolochía
En lo lexico comercial aragonés de lo sieglo XVI nombran rellas en los peaches de Salvatierra d'Esca y Casp.
En lo Reino de Navarra existiba en la Edat Meya una peita suplementaria dita por cuitre et por rella.
Aldeyuela (desambigación)
Aldeyuela puet estar:
Mezquita d'Exarc
Mezquita d'Exarc (Mezquita de Jarque en castellano) ye un municipio d'a provincia de Teruel, situato en a comarca d'as Cuencas Meneras y en o partiu chudicial de Teruel.
A suya población ye de 117 habitants (2011) en una superficie de 31,14 km², con una densidat de población de 3,76 hab/km².
Cheografía
Ye situato en una val d'o semontano sud d'a Sierra de Sant Chust conoixita como "val d'Exarc", a 1.251 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 55 km d'a ciudat de Teruel, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
Toponimia
En o Cartulario d'Aliaga figura como Mezquita de Valde Xiarch, ye dicir "Mezquita de Val d'Exarc", en textos d'arredol de 1220.
Internet Broadway Database
A Internet Broadway Database (IBDb), (en aragonés: Base de Datos de Brodway en Internet) ye una base de datos accesible por o rete a traviés d'una pachina web en a quala se hi puet trobar información sobre obras de teatro de Broadway, os suyos productors y actors u qualsiquier belatra persona relacionata con o mundo d'o teatro de Broadway.
Bizitel
thumb|260px|[[BiziZaragoza|BiZis en Zaragoza.]] Bizitel ye una ferramienta electronica que permite calcular a l'usuario a millor ruta ta ir en bicicleta por a ciudat de Zaragoza. Se puet dentrar en l'aplicación dende a pachina web d'a "Ciudat de las bicis". Ista ufre esleyir entre ruta rapeda, ta qui li cal plegar antis con antis y tien experiencia, u tranquila, ta qui no'n tienga tanta u simplament quiera gronxiar-se con o recorriu. Dimpués ya nomás cal meter os puntos d'orichen y destino y o programa calcula a tuya rota.
Autor
Ista ferramienta electronica ye o prochecto de cabo de carrera de David Gómez, un incheniero d'a Universidat de Zaragoza y conta con o refirme d'a institución t'os algorismos de calculo y o sistema grafico. O sistema tamién da información de puestos d'intrés como hespitals, centros civicos, tallers de bicis y facultatz d'a Universidat de Zaragoza.
Tremarctos
Tremarctos (G ERVAIS, 1855) ye un chenero de mamiferos placentarios d'a familia d'os ursidos, en a subfamilia d'os tremarctins, con dos especies descritas. As especies d'este chenero nomás han viviu en America; la una en America d'o Norte y l'atra en America d'o Sud.
Etimolochía
O nombre d'este chenero se forma de dos lemas griegos: <Τρήμα (trema), «forau», y <ἄρκτος (arctos), «onso». Significa «onso de forau» y fa referencia a las dos fuesas que tienen en o cranio, sobre l'arco zigomatico, os esqueletos d'estes animals.
Alfabeto arabe
thumb|300px|Verde fosco: estatos a on que l'alfabeto arabe ye l'unico oficial. Verde claro: estatos a on que l'alfabeto arabe s'usa entre atros sistemas d'escritura. L'alfabeto arabe, tamién dito alifato (por alif, a suya primera letra ), tien caracteristicas parellanas a l'alfabeto hebreu, en iste sentito ye un abjad. Ixo fa referencia a lo feito que as vocals curtas no se transcriben en a mayoría de libros y publicacions, as vocals s'han de deducir d'o contexto. Ista situación se debe a lo feito de que as luengas semiticas meten a mayor parti d'o suyo significato en consonants y vocals luengas, que sí son transcritas.
L'Alcorán ye escrito emplegando l'alfabeto arabe. Bi ha cuantas luengas que emplegan iste alfabeto, entre as cualas se i encluyen l'urdú, o persa y o turco dica la reforma de Kemal Atatürk. Os cristianos mozarabes y bels moriscos que parlaban luengas romances tamién escribiban as suyas obras, prencipalment relichiosas, en caracters arabes; istos textos se'n deciban alchamiatos.
A caligrafía arabe se considera un arte por dreito propio. Ya que o islam sunnita prohibe a representación de feguras animatas, as mezquitas gosan estar decoratas con versez de l'Alcorán. Un eixemplo ye o palacio de l'Alhambra de Granada.
O SATTS (Standard Arabic Technical Transliteration System - Sistema de transliteración tecnica de l'arabe estandar) ye un estandar que emplega l'exercito estausunidense ta transcribir l'alfabeto arabe con letras de l'alfabeto latino.
L'alfabeto basico
1: As letras arabes cambeyan de forma en contacto con atras letras. En as columnas "Inicial", "Meya" y "Final" s'amuestran istos cambios pendendo de si a letra va precedita y/u seguita d'una atra letra (en a mesma palabra). Tamién se i amuestran os trazos ascendents y descendents respecto a la linia base d'escritura.
2: As letras amostratas en royo en as formas inicial y meya no s'unen a la letra siguient, por tanto a letra siguient se convertirá en a suya forma inicial, encara que sía en o meyo d'a palabra.
3: Se veigan as "letras especials".
4: Se veigan as "letras solars y lunars".
Letras especials
As siguients son letras que no gosan estar incluyitas en l'alfabeto basico, u que tienen funcions adicionals, a parti d'o suyo valor consonantico:
Vocalización d'as letras
Ta indicar a "obertura" d'as letras en estar prenunciatas, s'emplegan una serie de sinnos diacriticos:
Os diacriticos no gosan escribir-se por un regular y nomás se gosan trobar en l'Alcorán y en textos ta ninos y personas que son aprendendo a leyer.
Cuan se quiere indicar una vocalización luenga, s'emplegan as siguients consonants (en iste caso que dixan d'estar emplegatas como tals):
Letras solars y lunars
A la metat d'as 28 letras de l'alfabeto basico (sinyalatas en royo en a tabla superior), lis se diz "solars" y a l'atra metat "lunars". Ista distinción no responde a denguna razón astronomica u astrolochica, sino a las palabras que se fan servir como modelo de comportamiento.
As letras solars reciben o suyo nombre porque a palabra-eixemplo d'iste grupo ye شمس (sol). Cuan se determina con l'articlo (ال), a primera consonant d'a palabra, ش, en dentrar en contacto con a ل de ال, l'asimila. Allora, en cuentas d' se prenuncia. Ta marcar ista cheminación d'a ش, ista se convierte en ّ (se veiga mas entabant, a "vocalización", apartata d'a xadda). Asinas, الشّمس \Rightarrow شمس.
As letras lunars son as que no tienen iste comportamiento: no bi ha asimilación d'a ل (se prenuncia) y por tanto tampoco no bi ha cheminación. En iste caso a palabra-eixemplo ye قمر (luna). Asinas, قمر \Rightarrow القمر
Numerals arabes
Bi ha dos tipos de numerals en a escritura arabe; numerals arabes estandar y numerals orientals arabes emplegatos en a escritura arabe d'Irán, Pakistán y India. Os numerals, a lo contrario que as letras, s'escriben y leyen d'ezquierda enta dreita.
Mencions en aragonés medieval de l'alfabeto arabe
As letras arabicas son mencionatas en a traducción aragonesa d'o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" de Chuan de Mandevilla:
Sarriés
Sarriés (Sartze en basco) ye una villa Navarra situata en a val de Sarasaz, comarca de Roncal y Sarasaz, medindat de Sangüesa y partiu chudicial de Pamplona.
A suya población ye de 70 habitants en l'anyo 2007 en una superficie de 23,14 km² con una densidat de población de 3,03 hab./km².
Cheografía
Sarriés ye situato a 691 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, y se troba a una distancia de 76 km de Pamplona, a capital de Navarra y d'o suyo partiu chudicial.
D'o suyo termin municipal fa parte a localidad d'Ibiltzieta.
Sus
Sus ye un chenero de mamiferos artiodactilos adintro d'a familia d'es suidos, emparentatos con es tayasuidos (pecarins) y es hipopotamidos (hipopotamos). Actualment, o chenero contiene només as especies de chabalins d'o viello mundo y d'es tocins domesticos.
Nueva Zelanda
Nueva Zelanda (os suyos nombres oficials son New Zealand en anglés y Aotearoa en maorí) ye un país d'Oceanía formato por dos grans islas, a Isla Norte y a Isla Sud, chunto a atras islas menors. Muga a lo norte y a l'este con o Pacifico Sud, a l'ueste con o Mar de Tasmania y a lo sud con l'Oceano d'o Sud.
A suya población ye de 4.072.000 habitants (2004) en una superficie de 268.680 km², con una densidat de población de 15 hab/km².
A ciudat prencipal de Nueva Zelanda ye Auckland y a suya capital ye Wellington, dende a independencia d'o país o 26 de setiembre de 1907 (d'antis mas yera una colonia britanica). Manimenos, o país mantién vinclos con a suya antiga metropoli, en estar miembro d'a Commonwealth y estar o suyo chefe d'estau o rei Carlos III d'o Reino Uniu. Antiparte, Nueva Zelanda fa parte de l'APEC, d'a ONU y d'a OCDE. A suya moneda ye o dólar neozelandés.
Prehistoria
300px|left|thumb|Mapa con as migracions d'os pueblos polinesios dica a suya plegata en Nueva Zelanda. Nueva Zelanda ye una d'as zagueras partes d'a Tierra en tener población humana. Se considera que os suyos primers habitants estioron grupos d'orichen polinesio (islas d'a Sociedat y islas Cook) que plegoron a las suyas islas alto u baixo en 1250 u 1300, desembolicando en o nuevo territorio una cultura propia y esdevenindo un grupo humán con caracteristicas propias: os maorís. Tamién se diz que podió haber-ie una primera ondata inmigratoria anterior arredol de 150, encara que tamién se diz que ista ondata se diz no dixó repuis en os pobladors d'o territorio. Plegoron a la isla d'o Norte, trobando-ie un territorio virchen con selvas que no conoixeban en os suyos territorios d'orichen, que yeran formatos por islas muito mas chicotas y a on nomás bi heba que chicotas masas forestals de selva tropical. Troboron tamién una fauna y una flora que no yera adaptata a la presencia d'o ser humán, y amás estioron importadors d'especies desconoixitas en o territorio dica l'inte.
Oa maorís establioron un conchunto de iwi (u tribus) y hapu (u clans) que desembolicoron estructuras politicas diferents encara que mai no establioron garra estau común u centralizato que abracase a totalidat d'o territorio, y manteneban relacions que podeban plegar mesmo a la guerra ubierta, encara que tamién podeban establir alianzas. Os hapu podeban recibir o suyo nombre d'un antipasato eponimo (hombre u muller).
A plegata d'os primers europeus
O primer europeu en plegar en 1642 en o territorio de l'actual Nueva Zelanda estió o explorador neerlandés Abel Tasman (o mesmo que dio o suyo nombre a Tasmania, en o sud d'Australia), encara que pensaba que o territorio conectaba con America d'o Sud. Sindembargo, en 1645 os cartografos neerlendeses, dimpués de comprobar que se trataba d'un nuevo territorio deseparato d'America, decidioron de clamar-lo Nova Zeelandia, en a honor d'a provincia neerlandesa de Zelanda (Zeeland en neerlandés). O navegant britanico James Cook, qui plegó a las islas con posterioridad, adaptó o nombre a l'anglés New Zealand, que ye dende ixe inte o suyo nombre en ixa luenga.
Tasman, plegato en 1642, no contó con a benevolencia d'os maorís, con qui tenió enfrentamientos que provocoron cuantos muertos en a suya tripulación, y no tornó a haber-ne-ie presencia d'os europeus dica que plegó Cook, mas de cient anyos dimpués, en 1769, en o marco d'a expansión colonial britanica en l'Oceano Pacifico mientres o sieglo XVIII. Cook prencipió un intercambio con os maorís que continó con atros colonizadors britanicos, que estioron amás os introductors en as islas de bellos cultivos foranos, como as trugas, que modificoron a producción agricola d'o territorio. Ista modificación comportó un augmento d'a producción agricola, fendo asinas posible que os enfrentamientos tribals se desembolicasen dica plegar a guerras de ms gran amplitut. Asinas, mientres as ditas guerras d'os mosquez, en 1801-1840, s'escaicioron mas de 600 batallas, estando a causa dreita d'a muerte de 30.000 u 40.000 maorís. A ixo cal adhibir-ne a plegata de malautías que dica l'inte yeran desconoixitas por a población, que no en teneba esfensas, reducindo-se asinas o total d'a población d'o territorio en un 40% respective d'a población que i heba cuan i plegoron os primers europeus. Antiparte, dende primerías d'o sieglo XIX se instaloron en l'actual Nueva Zelanda cuantos misioners eopeus, que estendilloron entre o maorís o Cristianismo como a relichión predominent, substituyindo os cultos pre-cristianos.
Organización territorial
Nueva Zelanda se divide en 16 rechions (7 en a isla d'o Sud y 9 en a isla d'o Norte), que a la vegata, se subdividen en 95 districtos y 4 districtos maoris. Nueva Zelanda tamién tien un buen numero d'islas desalpartatas que no s'encluyen en garra rechión. As Islas Chatham no son una rechión, encara que o suyo consello opere como una rechión baixo a tutela d'o Resource Management Act. As Islas Kermadec y as Islas subantarticas son habitatas nomás por un numero chicot de miembros d'o Departamento de Conservación de Nueva Zelanda.
Nueva Zelanda tamién tien en as suyas mans a responsabilidat d'os afers exteriors d'os países autonomos d'as Islas Cook y Niue, y administra a dependencia de Tokelau.
En l'Antarctida, Nueva Zelanda mantiene (encara que paralizata por o Tractau Antarctico) a reclamación sobre a Dependencia de Ross, encluyindo-ie a Isla Scott y as Islas Balleny.
Cheografía
thumb|left|upright|[[Parque Nacional Abel Tasman en a Isla Sud.]] upright|thumb|left|Mapa de Nueva Zelanda. thumb|right|O [[Mont Cook ye o mont mas alto de Nueva Zelanda.]]
Nueva Zelanda ye formata por dos islas prencipals, as Islas Norte y Sud, (Te Ika un Maui y Te wai pounamu en maorí, respectivament) y un numero d'islas mas chicotas. As islas se troban entre as latituz 29° y 53° S y lonchituz de 165° y 176° E. As dos islas prencipals son deseparatas por o estreito de Cook, que tien 22 km d'amplaria en o suyo punto mas estreito. L'aria total d'o país ye de 268.021 km², una miqueta mas chicot que Italia u Chapón y un poquet mas gran que o Reino Uniu.
O país ye luengo (mas de 1.600 km de largaria en o suyo eixe norte-nord-este) y estreito (con un amplo maximo de 400 km), con alto u baixo 15.134 km de costa. Dimpués d'as Islas Norte y Sud, as cinco islas habitatas mas grans son a Isla Stewart, as Islas Chatham (Rekohu), Isla Gran Barrera (en o golfo de Hauraki), Isla D'Urville (en o estreito de Marlborough) y a Isla Waiheke (a mas poblata d'as cinco). O país conta con a-saber-los recursos marinos, con a setena zona economica exclusiva mas gran en o mundo, que cubre mas de 4.000.000 km², lo que se traduce en mas de quince vegatas a suya superficie terrestre.
A Isla Sud ye a masa de tierra mas gran de Nueva Zelanda y ye dividita a o largo por os Alpes d'o Sud. Aintro d'ista cordelera existen 18 picos de mas de 3.000 m, estando o mas alto o mont Cook, con 3.754 m. d'altaria. As partis mas altas d'a Isla Sud son cubiertas por selvas, protechitas por cuantos parques nacionals como os d'Abel Tasman y Kahurangi. Fiordland, en a parti sudueste d'a Isla Sud, ye un aria de altas montanyas tallatas por fiordos. A Isla Norte ye menos montanyosa pero ye marcata por o vulcanismo. A zona vulcanica de Taupo, una gran meseta vulcanica, contina estando muit activa. A montanya mas alta d'a Isla Norte, o mont Ruapehu (2.797 m), y o laco mas gran d'o país, o laco Taupo, se troban en ista meseta. O norte d'a isla ye un aria mas plana, que d'antis mas yera cubierta por árbols kauri.
O país debe a suya variata topografía, y talment a suya aparición por dencima d'o livel d'a mar, a la muga dinamica que se troba entre as placas d'o Pacifico y Indoaustraliana. Nueva Zelanda fa parti de Zealandia, un continent cuasi d'a metat d'a grandaria d'Australia, que se sumerchió gradualment dimpués de deseparar-se d'o supercontinent Gondwana. Fa alto u baixo 25 millons d'anyos, un cambeo en os movimientos d'as placas tectonicas prencipió un proceso d'elevación y compresión d'o terreno. Agora iste proceso ye mas evident en os Alpes d'o Sud, formatos por a compresión d'a crosta terrestre chusto chunto a la falla alpina. En atros puestos, a muga entre as placas fa que bi haiga subducción d'una placa debaixo de l'atra, creyando cuantas fuesas, como la de Puysegur, a o sud, a fuesa de Hikurangi, a l'este y as fuesas de Kermadec y de Tonga mas enta o norte.
Clima
right|thumbnail|upright|Vista satelital de Nueva Zelanda.
1844
Marzo
right|thumb|250px|O compositor y teorico d'a Musica ruso [[Nikolai Rimski-Korsakov, naixito o 18 de marzo de 1844.]]
Noviembre
right|thumb|250px|L'incheniero alemán [[Carl Benz, naixito o 25 de noviembre de 1844.]]
Nueva Zelanda
Clima
A latitut de Nueva Zelanda, entre os paralelos 34° a 47° S, corresponde estreitament a la d'Italia en o hemisferio norte. Manimenos, o suyo isolamiento d'influencias continentals y a exposición a os vientos fredos d'o sud y as corrients oceanicas, le dan a o clima un caracter mas templato. O clima en tot o país ye templato, mas que mas oceanico, con temperaturas anyals meyas que van dende os 10 °C en o sud, dica os 16 °C en o norte. As temperaturas maximas y minimas historicas son 42,4 °C en Canterbury y -21,6 °C en Ophir, Otago.
Cantón de lo Senhans
O cantón de lo Senhans (en occitán canton deu Senhans; en francés canton du Seignanx) ye una división administrativa francesa situada en o departamento d'as Landas, en a rechión de Nueva Aquitania. A suya capital ye a comuna de Sent Martin de Senhans.
Nueva Zelanda
Clima
As condicions climaticas cambean prou entre as distintas rechions: de extremadament humido en West Coast, a cuasi semiarido en l'interior de Canterbury y subtropical en Northland. D'as siet ciudaz mas importants, Christchurch ye amás xuta, recullindo-se-ie en promeyo nomás 640 mm de plevia por anyo; Auckland, amás humeda, reculle cuasi o doble d'ixa cantidat. Auckland, Wellington y Christchurch tienen un promeyo anyal de 2.000 horas de sol. O sud y o sudueste d'a Isla Sud tienen un clima mas fredo, con alto u baixo entre 1.400 y 1.600 horas de luz solar; o norte y o nord-este d'a Isla Sud son as arias con mas sol d'o país y tienen alto u baixo entre 2.400 y 2.500 horas de sol.
Flora y fauna
O isolamiento cheografico de 80 millons d'anyos y a biocheografía d'as islas son os responsables d'a variedat unica d'especies vechetals y animals d'o país, que evolucionoron d'a vida silvestre de Gondwana, u bien, logroron plegar a las costas volando, nadando u rastratos por l'oceano. Alto u baixo o 82% d'as plantas vasculars nativas de Nueva Zelanda son endemicas, estando un total de 1.944 especies de 65 cheneros d'una sola familia. Os dos tipos prencipals de selvas son as dominatas por podocarpos y/o kauris, y en climas mas fredos os mas importants son os fayos d'o sud. Os tipos de vechetación restants son pastos, a mayoría d'os cuals son matullos.
thumbnail|left|Árbol [[pohutukawa.]]
En a isla meridional de Nueva Zelanda bi ha unas selvas templato-fridas (que fan part d'o que bels autors denominan pluvisilvas templatas), comparables a las presents en Tasmania y en as versants pacificas d'os Andes meridionals y d'as Montanyas Rocosas. Ye un tipo de vechetación que necesita zonas mes fridas que a selva subtropical pero a man d'a costa, que suaviza o clima y li da mes humidat. A selva de dominata por árbols con fuella perén ampla y gran como un fayo austral u Nothofagus menziesii con abundancia de molsas y felequeras. O suelo presenta caracteristicas podsolicas.
Economía
thumb|left|[[Milford Sound, un d'os destins turisticos mas famosos de Nueva Zelanda ]]
Historicament, as industrias extractivas han contribuyito a-saber-lo en a economía de Nueva Zelanda, centrando-se en diferents actividaz seguntes o periodo de tiempo: os mamifers marins, o lino de Nueva Zelanda, l'oro, a goma de kauri, u a fusta. Con o desembolique d'os barcos con refricheración en a decada de 1880, diferents alimentos como a carne y atros productos diarios fuoron exportatos ta Gran Bretanya, un comercio que estió l'alacet ta un fuerte creiximiento economico en Nueva Zelanda. L'alta requesta de productos agricolas dende o Reino Uniu y os Estaus Unius aduyó a os neozelandeses a un ran de vida parellán a o existen en Australia y Europa Occidenta en os anyos 1950 y 1960. En 1973 o mercato d'exportacions de Nueva Zelanda se redució en dentrar o Reino Uniu en a Comunidat Europea chunto a atros factors como a crisi d'o petrolio de 1973 y a crisi enerchetica de 1979, lo que levo a o país a una important depresión economica. A calidat de vida en Nueva Zelanda cayó por debaixo d'a que bi heba en Australia y Europa Occidental, y en 1982 Nueva Zelanda rechistro a valor de renta per capita mas baixa d'entre os países desembolicatos seguntes o Banco Mundial. Dende 1984, os succesivos gubiernos han feito una gran reestructuración macroeconomica (conoixita primero como Rogernomics y dimpués Ruthanasia por os nombres d'os ministros d'economía por ixas envueltas: Roger Douglas y Ruth Richardson), o resultato estió una rapeda transformación de Nueva Zelanda dende una economía a-saber-lo proteccionista a una economía de libre comercio liberalizata.
As tasas d'ature puyoron por dencima d'o 10 por cient en 1991 y 1992, dimpués d'o crash d'os mercatos de valors de 1987, pero tornó a baixar dica o minimo historico d'o 3.4 por cient en 2007. A crisi financiera global que venió dimpués tenió un gran impacto en Nueva Zelanda con una cayita d'o PIB en cinco trimestres consecutivos, a mayor recesión en mas de trenta anyos d'historia, y as tasas d'ature tornoron a puyar dica o 7 por cient en zaguerías de 2009. New Zealand ha experimentato diferents "fuyitas de cerebros" dende os anyos 1970 y que encara continan hue. Cuasi un cuatreno d'os treballadors altament cualificatos viven difuera d'o país, mas que mas en Australia y Gran Bretanya, a mayor cifra entre as nacions desembolicatas. En os zaguers anyos, manimenos, ha habito un proceso inverso con a plegata de profesionals cualificatos provenients d'Europa y de países menos desembolicatos.
Etnias y immigración
thumb|left|Población historica de Nueva Zelandia (negro) y creiximiento previsto (royo).
A población de Nueva Zelanda ye d'alto u baixo 4,39 millons d'habitants. Un reloch poblacional se troba en a seu d'o Statistics New Zealand: Stats.govt.nz. En o censo de 2006, un 67,6% d'os enquestaus s'identificoron etnicament como europeu y un 14,6% como maorí. Atros grupos etnicos importants incluyen os asiaticos (9,2%) y os pueblos d'o Pacifico (6,9%), mientres que l'11,1% s'identificoron a sí mesmos simplament como «neozelandés» (u similaar) y o restant 1% s'identificó con atras etnias. Cuando se fació o censo, se podeba trigar mas d'un grupo etnico (o 53% d'os maorí s'identificoron nomás como maorís, mientres que a resta lo fació con atro grupo etnico mas). Isto contrasta con as cifras de 1961, cuan o censo informó que a población de Nueva Zelanda se composaba d'un 92% de europeus y nomás que d'un 7% de maorís, con as minorías asiaticas y d'o Pacifico fendo l'1% restant. Encara que o chentilicio ta un ciudadano de Nueva Zelanda ye neozelandés, o termín informal «kiwi» ye comunment emplegato tanto por os foranos, como por a población local. O termín «pakeha» gosa referir-se a os neozelandeses d'ascendencia europea, encara que beluns refusan ista denominación d'orichen, amás de que bels maorís lo fan servir ta referir-se a toz os neozelandeses que no descienden de maorís u belatro pueblo polinesio.
A mayoría d'os neozelandeses d'orichen europeu tienen ascendencia britanica y irlandesa, encara que bi ha poblacions significativas d'origen neerlandés, dalmata, italiano y alemán, chunto con immigrants europeus que viachoron a traviés de Norteamerica, Sudamerica, Australia y Sudafrica. Nueva Zelanda ye un país predominantment urbán, ya que o 72% d'a población vive en una d'as 16 prencipals zonas urbanas, y o 53% vive en beluna d'as cuatre ciudaz mas grans: Auckland, Christchurch, Wellington y Hamilton. L'asperanza de vida d'una persona naixita en 2008 yera de 82,4 anyos ta una nina y 78,4 anyos ta un ninyo. Se preveye que l'asperanza de vida puye dica os 85 anyos en 2050, y que a mortalidat infantil baixe. As estimacions indican que ta ixe mesmo anyo, a población plegará ta os 5,3 millons, a edat promeyo puyará de 36 anyos a 43 anyos y o porcentache de personas mayors de 60 anyos puyará d'o 18% a o 29%.
Os maorís estioron os primers immigrants en plegar en Nueva Zelanda, seguitos d'os primers colonos europeus. Os siguients colonos proveniban en gran parti d'o Reino Uniu, Irlanda y Australia, debito a las politicas restrictivas parellanas a las imposatas en Australia. A radíz d'a Gran depresión y a Segunda Guerra Mundial, istas politicas se relaixoron y a immigración puyó. Entre 2008 y 2009, o Servicio de Immigración de Nueva Zelanda fixó o destín de mas de 45.000 immigrants. o 23% d'os neozelandeses naixioron d'un país forano, a mayoría d'istos viven en a rechión d'Auckland. Encara que a mayoría provienen d'o Reino Uniu y Irlanda (29%), a immigración dende Asia Oriental (en a suya mayoría de China continental, pero con un numero important de immigrants de Corea, Taiwán, Chapón y Hong Kong) ye puyando a escape. O numero d'estudiants d'intercambio tamién puyó considerablement en a decada de 1990, y en 2002, bi heba mas de 20.000 alumnos foranos en institucions d'amostranza superior publicas.
Esporte
O rugby ye o esporte nacional de Nueva Zelanda y a suya selección nacional ye conoixita como os All Blacks que esportivament tién un d'os millors equipes d'o mundo. Como curisidat cal dicir que antis d'iniciar os partitos fan una danza ritual tradicional d'orichen maorí dita Haka,  que tién como finalidat intimidar a l'equipe contrario y motivar a os chugadors propios. Estioron campions mundials en 1987 y 2010. Dentre os suyos millors chugadors cal destacar a David Kirk, Jonah Lomu y Sir Wilson Whineray incluyitos en o salón d'a fama d'a World Rugby.
500px|center|thumb|[[All Blacks fendo a haka.]]
Tamién tién una gran tradición en atletismo y beluns d'os atletas mes famosos son John Walker, campión olimpico de 1.500 en Mont-reyal 1976 y primer en fer 100 cursas d'a milla en menos de 4 menutos, Peter Snell ganador de tres medallas d'oro en os Chuegos Olimpicos, Yvette Williams campiona olimpica en Helsinki 1952 de brinco de largaria. En a actualidat bi ha que destacar a Beatrice Faumuina lanzadora de disco campiona d'o mundo en Atenas 1997 y campiona d'Oceania en o 2010.
Competicions esportivas
En o anyo 1988, Nueva Zelanda organizó en Auckland o Campionato d'o Mundo de Campo a Traviesa.
Verbos pronominals en francés
Os verbos pronominals en francés levan un pronombre reflexivo esdevenindo formas verbals pronominals. A forma pronominal d'os verbos ye una forma de conchugación en a que un pronombre reflexivo con función de complemento directo u indirecto reenvía l'acción a o subchecto, que semanticament fa d'achent.
Os verbos pronominals pueden tener semanticament sentius: reflexivo, reciproco, succesivo u pasivo.
Os tiempos verbals composaus se fan con o verbo auxiliar être (formas "ser" d'o verbo "estar").
Concordancia
O participio pasau concuerda en chenero y numero con o subchecto.
Si o verbo ye transitivo y va seguiu d'un complemento directo o participio pasau no presentará concordancia con o subchecto.
As estructuras pasivas con o verbo faire ("fer") no presentan concordancia d'o participio pasau con o subchecto.
Laguardia
Laguardia ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco en a provincia d'Alaba. Fa parte d'a comarca d'a Riocha Alabesa.
A suya población ye de 1.512 habitants (2010) en una superficie de 81,08 km², con una densidat de población de 18,65 hab/km².
Chegrafía
175px|left|thumb|Situación de Laguardia en Alaba. A localidat de Laguardia se troba situada a 635 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 44 km d'a ciudat de Vitoria, a capital d'a suya provincia.
Puestos d'intrés
right|thumb|250px|A muralla medieval de Laguardia.
Sort
Sort ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida, capital d'a comarca d'o Pallars Sobirán. A suya población ye de 2.238 habitants (2006), en una superficie de 105,13 km² con una densidat de población de 21,29 hab/km².
Cheografía
A localidat de Sort ye situata a 692 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 124 km d'a ciudat de Leida, a capital d'a suya provincia. Ye trescruzata por o río Noguera Pallaresa, un afluent d'o río Segre.
Mugas
O suyo termin muga a lo sud con Soriguera, lo norte con Espot y lo nord-este con Rialp.
Toponimia
A etimolochia d'o toponimo puet venir d'a palabra latina sors, sortis, en referencia a lo reparto de biens entre os visigodos y os romanos dimpués d'as invasions chermanicas, clamatos sortes. Atra explicación puet estar a partir d'a palabra basca suert (zubi en basco batua), equivalén a puent en aragonés.
En a Edat Meya o toponimo Sort fue camveyando dende a forma orichinal Suert (como Pont de Suert) ta Saorte, Saort, Sabort, Sabrot, Suort, dica plegar t'a forma actual Sort.
Demografía
Sort tien un total de 2.238 habitants (2006), d'os que 1.151 son de sexo masculín y 1.087 sexo femenín, seguntes datos d'o INE 2006.
center|300px Evolución d'a población por decenios y 2005
Secreto secretorum
Secreto secretorum ye un tractau medieval tamién conoixiu como "Secreto de los secretos" que tenió muita influencia en la Edat Meya a traviés d'unas quantas traduccions a diferents luengas. La versión mes antiga ye texto arabe de lo sieglo X conoixiu como Kitab sirr al-asrar ("Libro de la sciencia y gubierno: sobre lo buen ordenamiento de l'arte de gubernar"), que fue tradueita por primera vegada a lo latín enta 1120 por lo chudeu converso Juan de Sevilla, y por segunda vegada por Felipe de Trípol en Antioquía enta l'anyo 1232. Tracta un amplo ventallo de temas, incluyindo arte de gobernar, etica, fisiognomía, astrolochía, alquimia, machia y medicina. Los temas relativos a artes adivinatorias y sciencias ocultas consideraus periglosos por la Ilesia d'ixas envueltas no figuran en la versión de Felip de Trípol. Lo conteniu de Secreto secretorum se distribuye como una colección de sentencias escritas como si fuesen consellos que Aristótil li daba a Aleixandre lo Gran u ensinyanzas mes chenerals que li transmitiba. thumb|left|200px|Pachina d'o prencipio d'a versión aragonesa de Secreto Secretorum. En a D inicial se representa a [[Aristótil]] La traducción aragonesa feita por lo taller de traductors d'Avinyón baixo patrocinio de Chuan Ferrández d'Heredia se basa en la versión de Felipe de Trípol. Ye escrita en la mesma variant d'aragonés que la traducción de lo "Libro de los Emperadors" d'alcuerdo con la fonetica de l'aragonés de la val d'Ebro y de l'Alto Aragón. N'este aspecto se diferenciaba de las atras traduccions, que presentaban la fonetica propia de l'aragonés de las comunidatz aragonesas u de lo sudeste. Por l'ampla variedat de temas que tracta, ye un texto important pa documentar la terminolochía aragonesa de temas que no figuran en textos contemporanios, como por eixemplo la terminolochía en anatomía y descripción de fenomenos fisicos.
Sort
Lugars
En o termin municipal de Sort bi ha 15 lugars:
Lista de población por lugars:
Cusiosidatz
O toponimo sort ye omofono con "suerte" en catalán (sort). Casualment en l'administración de lotería de Sort (La bruixa d'or) s'han vendito en dos ocasions numeros premiatos con o "gordo" de nadal.
Secretario cheneral
O termin secretario cheneral u primer secretario ye a designación utilizada pa identificar o principal cabo u líder de ciertas organizacions sindicals, partius, asociacions nacionals y internacionals u empresas. Se fa servir a sobén pa designar o cargo mes important adintro d'una organización internacional multilateral.
Tamién se puet fer servir pa denominar o cargo immediatament inferior a lo president d'una organización.
Cabezón de Liébana
Cabezón de Liébana ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca de Liébana.
A suya población ye de 685 habitants (2008) en una superficie de 81,43 km², con una densidat de población de 8,41 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cabezón de Liébana se troba situada a 363 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Castèthnaveth
Castèthnaveth (Castèthnaveth en occitán, Castelnavet en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de l'Ador gersés.
A suya población ye de 148 habitants (2006) en una superficie de 18,06 km², con una densidat de población de 18,06 hab/km².
Star Wars Episode VI: Return Of The Jedi
En a cinta, l'Imperio Galactico, baixo l'adreza d'o despiedau Emperador, ye construindo una segunda Estrela d'a Muerte pa escachar a l'Alianza Rebelde d'una vegada por todas. Dau que l'Emperador planeya supervisar personalment as etapas zagueras d'a suya construcción, a Flota Rebelde lanza un ataque a gran escala contra a Estrela d'a Muerte pa privar a suya finalización y matar a l'Emperador, metendo fin a lo suyo control sobre a galaxia. Entremistanto, Luke Skywalker, agora un Caballero Jedi, luita por trayer de tornada a su pai Darth Vader a lo costau luminoso d'a Fuerza.
Se consideró a Steven Spielberg, David Lynch y David Cronenberg pa endrezar o prochecto antis de que Marquand sinyase como director. L'equipo de producción se basó en os guions graficos de Lucas mientres a preproducción. Entre que escribiban o guión de rodache, Lucas, Kasdan, Marquand y o productor Howard Kazanjian pasoron dos semanas en un achunte discutindo ideyas pa construir-lo. O calandario de Kazanjian fazió que o rodache prencipiase unas semanas antis pa permeter que Industrial Light & Magic tenese mas tiempo pa treballar en os efectos d'a cinta en a postproducción. O rodache tenió puesto en Anglaterra, California y Arizona de chinero a mayo de 1982. A producción se mantuvo en un estricto secreto.
A cinta s'engueró en os cines o 25 de mayo de 1983, seis anyos dimpués de l'enguero d'a primera cinta, y recibió criticas en a suya mayoría positivas. Replegó 374 millons de dolars mientres a suya presentación teatral inicial, convertindo-se en a cinta mas taquillera de 1983. A lo largo d'os decenios s'han produciu diversas reedicions y revisions d'a cinta, lo que tamién ha levau a suya recaudación total a 475 millons de dolars.
Achencia espacial de Catalunya
L'Achencia espacial de Catalunya (en catalán Agència Espacial de Catalunya) (AEC) ye un prochecto aprebau por o Consello Executivo d'a Cheneralidat de Catalunya o 27 d'otubre de 2020, y que se proposó como obchetivo lanzar dos nanosatelites en a primera metat de l'anyo 2021.
L'emplego d'istos nanosatelites sería o d'aumentar a cobertura d'a rete 5G pa l'Internet d'os trastes (IOT), a observación terrestre, servicios propios d'a Cheneralidat, u por eixemplo o control antifuego y rescate en espacios naturals y redoladas aisladas.
O suyo primer satelite estió lanzau o 22 de marzo de 2021 dende Baikonur (Cazaquistán) con un codete Soyuz. O nanosatelite, clamau Enxaneta, tendrá os quefers entre atras de monitorar o cabal d'os ríos y as reservas d'augua.
Sorbus domestica
Sorbus domestica (L., 1758) ye una especie d'árbol con a fuella caduca en o chenero Sorbus, d'a familia d'as rosacias.
No gosa pasar d'alto d'os 12 metros. Tiene as follas imparipinnatas (con numer impar de foliolos) y alternas en a branca. As flors las fa blancas, pentameras, d'1,5 mm de diametro, que se troban chuntas en un corimbo (inflorescencia) como en Sorbus aucuparia. Os fruitos tienen forma de pera, son pomos arronchadetz, que estando chóvens guardan una color verda pero que en madurando alquieren poquet a poquet una color més soro-royisca. Son comestibles.
Fitonimia
En Aragón se'l conoix con o nombre inespecifico de «cerollera», anque tecnicament ye una serbera, y lo fruito suyo que ye comestible se diz «cerolla» anque tecnicament ye una serba u serbo. A parola cerolla ye un arabismo amprau dende za'rûra, con una evolución de consonants -r- > -l- > -ll-.
Guillén d'Aigrefeuille
Guillén d'Aigrefeuille, o viello (La Font (Corresa), 1326 - Viterbo, 4 d'octubre de 1369), conoixiu como o cardenal de Zaragoza, naixió d'a diocesi de Limoches. Segundo fillo de Guillén d'Aigrefeuille y d'Aigline de Tudeils, estió chirmán d'Aymar d'Aigrefeuille, mariscal d'a Cort pontificia d'Avinyón, y d'o cardenal Faydit d'Aigrefeuille, y tío d'o cardenal Guillén d'Aigrefeuille o choven.
Cardenal a os vintiquatre anyos
A suya carrera eclesiastica se debió a o suyo primo Pero Rucher, o futuro Climent VI. Prencipió estando benedictino en Bèuluòc y dimpués en o monesterio de La Grassa en a diocesi de Carcasona. O suyo primo, por ixas envueltas arcebispe de Roan, lo nombró prior de Saint-Pierre d'Abbeville.
Poco dimpués d'a suya elección como papa, Climent VI lo nombró protonotario apostolico y auditor d'a Sagrada Rota d'Avinyón. Teneneba a tamas vinte anyos quan o suyo primo lo nombró arcebispe de Zaragoza o 19 de chinero de 1347.
Fue nombrau cardenal de Santa María en Trastevere en o consistorio d'o 17 d'aviento de 1350. En iste consistorio amás se convirtioron en cardenals Raymond de Canillac, Pierre de Cros y Étienne de la Garde, tamién parients y aliaus d'o papa.
Legau d'Inocencio VI y d'Urbán V
Dos anyos dimpués, o 16 d'aviento, estió entre os 25 cardenals d'o Sacro Colechio que asistioron a o conclau pa trigar a o succesor de Climent VI. o 18 d'aviento de 1352, resultó trigau atro lemosín, o cardenal Étienne Aubert, que prenió o nombre d'Inocencio VI. Iste papa fació a Guillén o suyo legau en Sicilia, en l'anyo 1355 pa administrar o reino de Trinacria, dimpués d'a muerte d'o rei Ludovico.
Mañocao
Mañocao ye un producto alimenticio d'a interpresa aragonesa Mañocao&Friends S.L.. Consiste en una mezcla de cacao en polvo, zucre y farina de trigo. Amaneixió en o mercau en l'anyo 2013. O producto se fa servir ta cambear dar a la leit gusto a chicolate.