cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arthur Conan Doyle
Arthur Conan Doyle, naixito d'Edimburgo (Escocia) o 22 de mayo de 1859 y muerto en Crowborough (Sussex de l'Este, Anglaterra) o 7 de chulio de 1930, estió un medico, escritor y novelista escocés. Encara que fació cuantas obras de tematica muit variata, gosa estar conoixito internacionalment por o personache de Sherlock Holmes que creyó ta la suyas novelas policiacas, chenero literario d'o cual ye considerato uno d'os prencipals representants.
Pinilla del Valle
Pinilla del Valle ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 185 habitants (2021) en una superficie de 25,84 km².
Club de Fútbol Jacetano
thumb|325px|right|A plantilla d'o C. F. Jacetano en un partito d'a temporada 2008/09.
O Club de Fútbol Jacetano ye un club de fútbol aragonés, d'a ciudat de Chaca en a Provincia de Uesca. Establito en 1960, actualment chuga en a Rechional Preferent d'Aragón.
Estadio
O club chuga os suyos partidos en o campo de fútbol Oroel, con capacidat ta 2.000 espectadors.
Corylus avellana
L'avellanera, u mas correctament avellanera d'Europa occidental (Corylus avellana L., 1758 ), ye un arbusto de grans dimensions (bien pocas vegadas s'apresenta como árbol) de fuella caduca, natural d'Europa. Ye una d'as pocas especies agricolas que tamién se pueden trobar en estato silvestre (que ixo ye no asilvestradas) en as nuestras latituz, fendo casa suya d'os puestos humidos y pocins en os monts d'a Peninsula, y tamién con d'especial abundancia en as valles d'o Pireneu axial. En cautivo, s'ha de criar en regano.
As flors amaneixen antes que no las fuellas, de buens comienzos en a primavera, son monoicas y con d'os amentos diferenciatos por o sexo: Os masculinos de color amariella palida y d'us 5–10 cm de luengos, os femeninos muit chicoz y de poco no s'amagan de raso a dentro la capaza, nomás que les en amaneixen os estilos por alto, de numer de 1 a 3. O fruito suyo ye l'avellana, que madura 6 u 8 meses dimpués d'a florada, en grupos de 3 u 5 avellanas, cadaguna con d'una capaza (pela) particular de fuellas modificadas que les ne tapa las 3 cuatreras partes.
A producción d'avellanas en Espanya s'aconcentra mas que mas en a provincia de Tarragona, a on que tradicionalment s'heban trobato os numeros mas grans d'hectarias de regano plantadas de las ditas. A localidat tarraconense de Reus se considera lo mas important mercato d'iste producto en o mundo, anque la importación d'avellanas de Turquía, mas baratas, l'ha meso en buens apuros en as zagueras decadas. A producción d'as avellaneras d'Asturias la sigue n'importancia, con un 4 % d'a producción estatal. Espanya, que por regular yera o tercer país en producción d'avellanas dimpués de Turquía y Italia, s'ha visto superato por Estaus Unius en os anyos 90.
Genetta bourloni
A chineta de Bourlon (Genetta bourloni en clasificación scientifica (Gaubert, 2003) ) ye una especie de mamifero d'a orden Carnivora, d'a familia Viverridae y d'o chenero Genetta, que se distribuye por buena part d'Africa occidental en os territorios amanatos a o golfo de Guinea, estando present en as selvas tropicals de Guinea, Costa de Vori, Liberia y Sierra Leone.
Monterd
Monterd (Monterde en castellano) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza situato en a comarca d'a Comunidat de Calatayú. A población ye de 231 habitants (2004), en una superficie de 56,14 km² con una densidat de 4,11 hab/km².
Cheografía
Ye situato en o semontano d'a Sierra de Pardos, chunto a o río Ortiz. Comprende o lugar de Flumes.
Mugas
O suyo termin municipal muga con Castellón d'Alfarba, con Abanto, con Cimballa, con Campiello d'Aragón, con Ibdes, con Nuévalos, con Munebrega y con Olbés.
Toponimia
Sale como Montert en un documento de 1209, cuan Pero II fa una donación a o monesterio de Piedra; Monterd en un texto de 1217 y Monterde en un texto de 1219.
3 de noviembre
Atros países
right|thumb|250px|Autorretrato d'[[Annibale Carracci, pintor italiano naixito o 3 de noviembre de 1560.]]
Capilla (Badajoz)
Capilla ye un municipio extremenyo situato en a provincia de Badajoz y en a comarca de La Serena.
Perteneixe a o partiu chudicial de Villanueva de la Serena y a suya población ye de  habitants, en una superficie de 147 km².
Pinto (Madrit)
Pinto ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 50.442 habitants (2021) en una superficie de 62,04 km².
L'Aldea
L'Aldea  ye un municipio catalán de la comarca de lo Baixo Ebro, provincia de Tarragona y partiu chudicial de Tortosa.
Cheografía
L'Aldea ye situato en la linia de l'antiga costa de la mar Mediterrania, antis de la formación en la Edat Meya de lo delta de l'Ebro, a 9 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Amposta, Tortosa, Camarles y Deltebre.
Departamento d'Enerchía d'os Estaus Unius
O Departamento d'Enerchía d'os Estaus Unius (en anglés: United States Department of Energy) ye o departamento executivo federal encargau d'a politica enerchetica y d'a seguridat nuclear. En os suyos articlos s'incluyen os programas nacionals d'armas nuclears, a producción de reactors nuclears pa l'Armada d'os Estaus Unius, a investigación sobre enerchía, os intreses en a disposición d'os repuis radioactivos y a producción d'enerchía casera.
O Departamento fue creyau o 4 d'agosto de 1977 y dende o 25 de febrero de 2021 a suya secretaria ye Jennifer Granholm.
Irurzun
Irurzun (en basco Irurtzun) ye un municipio de Navarra situato a 20 km de Pamplona. A suya población ye de 2.244 habitants (2006), en una superficie de 3,5 km² y una densidat de población de 641,14 hab/km².
Loís Exeya Talayero
Loís Exeya Talayero estió chusticia d'Aragón entre 1687 y 1700 en tiempos d'o rei Carlos II. Estudió leis en as universidaz de Salamanca, Zaragoza y Uesca. Exerció a suya profesión en a ciudat de Zaragoza, a on tamién estió profesor de Decretos y Canons en a universidat.
Sechismundo Monter y Burruel
Sechismundo Montero y Burruel estió chusticia d'Aragón entre 1705 y 1706.
Loís Exeya Talayero
Entre os puestos d'importancia que ocupó, antiparti de Chusticia d'Aragón, se troban o de churidico d'o zalmedina de Zaragoza, baile cheneral d'Aragón, lugartenient d'a corte d'o Chusticia d'Aragón, avogau fiscal d'o reino d'Aragón, rechent d'a cancillería y rechente d'o Consello Supremo d'Aragón.
Redactó obras importants en l'ambito d'o dreito foral aragonés, amás de treballos como historiador sobre a Seu d'o Salvador de Zaragoza y tamién os Apuntamientos sobre a historia de El Castellar (Zaragoza, 1650), atros Apuntamientos sobre os Anals de Zurita, un Memorial sobre a esfensa de Báguena por Miguel de Bernabé en 1372 (Zaragoza, 1648), y as Cartas ninviatas a Esteban Baluze sobre antigüidatz eclesiasticas.
Preterito imperfecto d'indicativo en bavaro
O preterito imperfecto d'indicativo en bavaro (Präteritum) se fa servir ta charrar de accions pasadas imperfectas, ye decir en una unidat de tiempo que encara no ha rematau sin importar quan prencipió ni remató. Se conoixe a vegadas tamién como primer pasau (en bavaro Easschte Vagangenheit).
Formación d'o preterito imperfecto d'indicativo
En bavaro, igual que en alemán coloquial, cheneralment no existe o preterito imperfecto en quasi dengún verbo. Nomás trobamos formas d'imperfecto de bel par de verbos auxiliars y modals y en muitos casos nian se fan servir quasi en a luenga charrada, substituyindo-se siempre istas por as suyas formas perfectas equivalents.
Piñuécar-Gandullas
Piñuécar-Gandullas ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 183 habitants (2021) en una superficie de 18,19 km².
Tozal Blanco
O Tozal Blanco ye un pico de 2.562 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en o municipio aragonés de Sant Chuan de Plan.
Penya de ros Banyos
A penya de ros Banyos (en castellano peña de los Baños) ye un pico de 2.346 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en o municipio de Pandicosa (Aragón).
Rueba de Vernera
Rueba de Vernera (en castellano Ruabe de Bernera) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.455 m y se troba en a sierra Vernera.
Toponimia
L'oronimo Vernera ye d'orichen galo y significa selva d'alvernices. L'alverniz (Alnus sp) recibiba la denominación en galo de *Verno, palabra que pasó a las luengas galorromanicas a traviés d'o latín galico VERNUS u VERNA y yera present en latín medieval en derivaus como VERNARIA u VERNIARIA ("selva d'alvernices"). En Occitania existe la denominación de vernièra u vernieira pa nombrar formacions vechetals d'esta especie, y bi ha uns cuantos toponimos y microtoponimos formaus a partir d'esta palabra. Estos toponimos pueden trobar-sen afrancesaus como Vernière y son cognatos de l'oronimo aragonés Vernera. Lo fitonimo aragonés alverniz proviene tamién d'o latín galico VERNUS u VERNA pero con atra sufixación.
Pozuelo del Rey
Pozuelo del Rey ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 1.099 habitants (2021) en una superficie de 31,00 km².
Miguel de Chaca y Ninyo
Miguel de Chaca y Ninyo estió chusticia d'Aragón entre 1706 y 1707.
Teneba como lugartenientz a Jaime Apolinario Borruel, Diego de Barbastro, Pedro Vallés, Jaime Ric y Felipe Gracián.
Cascavillo
thumb|right|250px|Cascavillos de midas y colors diferents. O cascavillo   (d'o latín <CASCAVUS, un tipo de caserola, y o sufixo diminutivo -ĪCULU) u cascavel (de l'occitán <cascavel ) ye una esfera de metal vueda por adintro, con una fendedura, en l'interior d'a qual i ha unatra esfera metalica más chicorrona y maciza. A esfera exterior tiene una fendedura que fa posible a resonancia d'o conchunto, tot producindo un sonito caracteristico quan as dos esferas impactan entre se, en bater-las.
En aragonés, os cascavillos de mida chiqueta (más que más quan se son agrupatos en un solo instrumento) reciben o nombre de tringolas.
Penya de l'Ixabre
A penya de l'Ixabre (en castellano punta del Sable u punta Sabre) ye un pico d'o Pirineu aragonés, ubicau en a parte mas altera d'a val de Chistau, en o macizo de Vachimala.
Toponimia
En os mapas apareixe como punta Ixabre, mientres que l'amanada y mas alta punta de la Gatera (3.134 m) apareixe con o nombre de punta del Sable.
Cascavillo (desambigación)
thumb|right|200px|Un cascavillo. Un cascavillo (d'o latín <*CASCAVĪCULU, diminutivo de <CASCAVUS, un tipo de caserola) ye una esfera de metal vueda por adintro que contiene unatra boleta de metal en l'interior y produz un soniu agudo quan se bate.
En relación con isto, a parola «cascavillo» puede fer referencia a:
Rueba d'o Bozo
Rueba d'o Bozo (en castellano Ruabe del Bozo) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.419 m y se troba en a sierra Vernera.
Toponimia
O toponimo "bozo" fa referencia a una piedra graniza, u a vegadas conchunto de cantals, que s'ha eslurtau d'un mont y remane en o fundo u o curso d'un río, fendo d'entrepuz a o paso de l'augua que ha de pasar por dencima u por debaixo.
Conán Meriadek
Conán Meriadek (Konan Meriadek en bretón, Cynan Meriadawg en galés) ye un personache lechendario talment con bella radiz historica. Dende a provincia romana de Britania acompanyó a los romanos de l'usurpador Macsen Wledig (Magnus Maximus) en a suya expedición de conquiesta d'o resto de l'Imperio Romano, recibindo en compensación Armorica, esdevenindo o primer duque d'ixa tierra, que dende o suyo mandato s'encomenzó a poblar de bretons y pasó a dicir-se Bretanya. En o "Libro de las Cheneracions" lo mencionan como Rey Conán:
1813
Atros países
right|thumb|250px|Estatua adedicata a l'escritor, teologo y filosofo danés [[Søren Kierkegaard, naixito o 5 de mayo de 1813.]]
Honor regalis
A honor regalis yera en o Reino d'Aragón o conchunto de tierras d'os regnum que o rei cedeba temporalment a os barons ta que las administrasen en o suyo nombre. A la muerte d'o barón as tierras heban de tornar a o suyo lechitimo propietario, o rei.
A honor regalis y o sistema de tinenzas
Iste sistema se desembolicó en o Reino d'Aragón en o sieglo XI y perduró dica o sieglo XII, entrando en crisi en primerías d'o sieglo XIII. En o Reino d'Aragón o rei recompensaba l'auxilio militar y a fidelidat d'os suyos barons con a cesión de tierras ta que las administrasen en nombre suyo. Os barons se quedaban as rentas d'as tierras cedidas y n'entregaban una parti a o rei. Por meyo d'iste sistema o rei guaranciaba a fidelidat y subsistencia d'os suyos barons. O conchunto de tierras cedidas en tinenza formaba a honor regalis.
A o largo d'o sieglo XII os barons prebaron d'enfeudar-se d'as tinenzas cedidas por o rei ta dar-les-ne en herencio a os suyos propios fillos en cuentas de retornar-las a o rei. Si bien o sistema miraba de guaranciar a fidelidat d'os barons, o intento d'istos por apoderar-se-ne desembocó en revueltas baronals cada vegada mas acusadas. Mientres os primers anyos d'o reinau de Chaime I d'Aragón se producioron as revueltas mas grieus que rematoron con a imposición d'a monarquía sobre a nobleza. O sistema de tinenzas fue substituyiu por os feudos de caballería (tamién ditos caballerías d'honor u caballerías de conquiesta).
Punta d'o Bozo
A punta d'o Bozo (en castellano Punta del Bozo) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.407 m y se troba en a sierra Vernera.
Toponimia
O toponimo "bozo" fa referencia a una piedra graniza, u a vegadas conchunto de cantals, que s'ha eslurtau d'un mont y remane en o fundo u o curso d'un río, fendo d'entrepuz a o paso de l'augua que ha de pasar por dencima u por debaixo.
Vonda Shepard
Vonda Shepard, naixita de Nueva York (Nueva York) o 7 de chulio de 1963, ye una cantaire, musico (piano, guitarra, baixo electrico) y compositora estausunidense de musica pop y de rock, activa dende zaguerías d'os anyos 1980. Antiparte, ye muit conoixita por as suyas aparicions en a serie de televisión Ally McBeal.
Tozal de la Mina
O tozal de la Mina (en benasqués tussal de la Mina) ye un pico de 2.522 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en o municipio de Sant Chuan de Plan (Aragón).
Se troba adintro d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Bigornia
La Bigornia ye una cima doble de 1.294 y 1.288 m d'altaria situada en lo cabalto de la sierra homonima. La cima de 1.288 m ye en territorio aragonés a menos d'un kilometro de la muga de entre las provincias de Zaragoza y Soria. La cima de 1.294 m ye de tot en territorio de Soria.
Ye accesible dende lo puerto de la Bigornia, por a on que pasaba la calzada romana entre Bilbilis y Numancia.
Toponimia
L'oronimo Bigornia significa "enclusa con dos puntas" en castellano, palabra que se remonta a lo latín BICORNIA (plural neutro de BICORNIUS, que significa "de dos cuernos"). Manimenos puede haber-se orichinau por etimolochías populars, ya que bi ha textos escritos en latín medieval a on que s'escribe Viduerna u Vidorna.
Se fa mención d'este oronimo como Viduerna en lo "Fuero de Calatayú":
S'escribe Labidorna en la "Fitación de Wamba", texto medieval que mira de chustificar las mugas de la diocesi de Zaragoza en base a unas presuntas mugas que enta los anyos 672 u 680 habría fixau lo rei visigodo Wamba:
Lo cartografo y astronomo portugués Labanha nombra una valle de Yunquera en lo suyo "Itinerario del Reyno de Aragón (1610-1611)" que podría estar una traducción de Bigornia:
Coixinet
thumb|300px|Coixinet. En mecanica se conoixe con o nombre de coixinet, toda parte que empara un eixe, normalment dotau d'un sistema contra o rozamiento, y con posibilidat d'estar lubricau. Normalment hue en diya, y pa privar desgastes no deseyaus, entre l'eixe y l'aloch nos trobamos con un coixinet de rodadura (tamién clamau rodadura),
Garganta la Olla
Garganta la Olla ye un municipio d'a provincia de Cáceres, en a comunidat autonoma d'Extremadura, Espanya. Fa parte d'a comarca de la Vera y d'o partiu chudicial de Plasencia.
A suya población ye de 1.009 habitants (2012), en una superficie de 48,00 km², con una densidat de población de 21,02 hab/km².
Ministerio d'Educación, Cultura y Esporte d'Espanya
O Ministerio d'Educación, Cultura y Esporte (en castellano y oficialment, Ministerio de Educación, Cultura y Deporte) estió o departamento ministroial encargau d'a politica d'educación, cultura y esporte entre o 22 d'aviento de 2011 y o 7 de chunio de 2018.
Funcions
Correspondía a o Ministerio d'Educación, Cultura y Esporte a propuesta y execución d'a politica d'o Gubierno d'Espanya:
Estructura
Iste ministroio s'estructuraba en os siguients organos superiors :
O Consello Superior d'Esportes yera un organismo autonomo perteneixient a o Ministerio d'Educación, Cultura y Esporte; y o suyo President teneba ran de Secretario d'Estato.
Organismos dependients
Os organismos dependients d'o Ministerios estioron os siguients:
Amsterdam
Amsterdam ye una ciudat neerlandesa, que ye a capital d'o país, encara que a seu d'o Gubierno neerlandés y d'o Poder chudicial se troba en a ciudat de Den Haag. Sí que ye a seu d'o Poder lechislativo, o Parlamento d'os Países Baixos. Amsterdam ye tamién a ciudat con mayor numero d'habitants d'a provincia d'Holanda d'o Norte u Holanda Septentrional y d'os Países Baixos.
A suya población ye de habitants, en una superficie de 219 km². Sindembargo, a suya aria metropolitana tien 2.480.394 habitants (2021), y en fa parte d'una conurbación de 8.116.000 habitants (2021).
Cheografía
A ciudat d'Amsterdam fa parte d'a provincia d'Holanda d'o Norte u Holanda Septentrional, y ye situata a man d'a provincia d'Utrecht y d'a provincia de Flevoland, a cantos d'o río Amstel, en a suya desembocadura en o río Ij, formando asinas un gran numero de canals (d'alto u baixo 160) que trescruzan a ciudat, que ye a 2 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Os territorios arredol d'a ciudat son planos y formatos por terrenos robatos a o mar con os polders, y trescruzatos por a Canal d'a Mar d'o Norte, que une a ciudat con a mar d'o Norte.
Economía
Amsterdam ye a capital d'os Países Baixos respective a negocios y finanzas. Se troba entre as primeras posicions d'a lista d'as ciudaz europeas con mayor potencial pa interpresas de negocios internacionals. Diversas corporacions bancarias y multinacionals tienen siede en Amsterdam, incluyindo a AkzoNobel, Heineken International, ING Group, TomTom, Delta Lloyd Group, Booking.com, ABN Amro, Ahold, KLM Royal Dutch Airlines y Philips.
L'indiz AEX d'a bolsa d'Amsterdam, a mas antiga d'o mundo, fa parte de l'0Euronext, un holding a lo cual perteneixen tamién las bolsas de París, Bruselas y Lisboa.
Esporte
L'esporte mes popular a Amsterdam ye o fútbol, y o mes practicato ye o ciclismo, gran parti d'a suya población utiliza a bicicleta como meyo de transporte habitual.
Ista ciudat ye a seu de l'equipo de fútbol AFC Ajax, un d'os mes conoixitos d'o país, que partecipa en l'Eredivisie, a primera división de fútbol d'os Países Baixos y tamién a sobén en a Liga de Campions Europea.
Competicions esportivas
Amsterdam ha organizau os Chuegos Olimpicos en a suya edición de 1928 y o Campionato d'Europa d'Atletismo de 2016. O barrio d'Amstelveen, fue a seu de l'EuroHockey Masculín 2021, entre d'atras competicions internacional importants.
En fútbol ha estau una d'as siedes d'a Eurocopa 2000, se chugaron partius dica semifinales en o Johan Cruyff Arena, conoixiu como Amsterdam Arena por ixas envueltas, tamién estió siede d'a Eurocopa 2020 que se chugaron partius d'o Grupo C y un d'octavos de final en o Johan Cruyff Arena, o mesmo estadio tamién estió seu d'a final d'a Champions League 1997-98.
A maratón d'Amsterdam se celebra ininterrompidament dende l'anyo 1975 y ye una d'as millor nivel de marcas d'Europa per estar una d'as mas planas que s'organizan y concentrar una gran numero de corredors d'alto nivel.
250px|thumb|dreita|O [[Johan Cruyff Arena.]]
Intalacions esportivas
L'antigo Estadio Olimpico ha estau restaurau y actualment ye utilizau ta fer escayecimientos culturals y esportivos, cal destacar que ye o prencipio y final d'a Maratón d'Amsterdam.
O Johan Cruyff Arena, ye un estadio de fútbol a on chuga os partidos como local l'Ajax, y tamién a sobent a selección nacional masculina de fútbol d'os Países Baixos, también estió a seu de l'equipo de fútbol americano Amsterdam Admirals huei desapareixiu.
O Estadio Wagener ta hockey sobre hierba ye un lugar a on se fan competicions nacionals y internacionals importants prencipalment d'iste esporte.
O Centro d'Exposicions RAI Amsterdam ye seu de competicions internacionals de chimnasia.
La Défense
La Défense ye un barrio d'afers situau en a Metropoli d'o Gran Paris (Île-de-France), y lo primero d'Europa a chuzgar por la quantidat d'oficinas.
Lo suyo territorio se distribuye por la periferia norueste de París, en o departamento d'os Hauts-de-Seine y en as comunas de Puteaux, Courbevoie, Nanterre y La Garenne-Colombes.
Prádena del Rincón
Prádena del Rincón ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 132 habitants (2021) en una superficie de 22,48 km².
Baztan
Baztan (Baztán en castellano) ye un municipio de Navarra situato chunto a la muga con Francia, en a merindat de Pamplona, comarca de Baztan y partiu chudicial de Pamplona.
A suya población ye de 8.081 habitants (2010), en una superficie de 376,8 km² y una densidat de población de 21,63 hab/km².
Cheografía
Baztan ye situato a 432 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 58 km d'a ciudat de Pamplona, a capital d'a suya merindat, d'o suyo partiu chudicial y de Navarra.
Ye formato por muitas localidaz y lugars, estando a suya capital Elizondo: Almandoz, Aniz, Arizkun, Azpilkueta, Berroeta, Ziga, Elizondo, Elbete, Erratzu, Gartzain, Irurita, Lekaroz, Amaiur y Oronoz-Mugairi.
Puestos d'intrés
300px|thumb|Anvista parcial d'a val de Baztán dende o Mirador d'o Baztán, situato en o barrio de Zigaurre d'o lugar de Ziga. En frent, caseríos de Zigaurre, abaixo nuclio d'Irurita y edificios y campo de rugby d'o Colechio de Lekaroz. Luent, se puet veyer o lugar d'Elizondo. A la ezquierda se veye o lugar de Lekaroz, y a dreita o lugar de Gartzain
Personalidaz naixitas de Baztan
thumb|300px|right|Barrio d'[[Apaioa en o lugar d'Arizkun, Baztan.]]
Vittorio de Sica
Vittorio de Sica u Vittorio De Sica, naixito de Sora (provincia de Frosinone, Lacio, Reino d'Italia, hue Italia) o 7 de chulio de 1901 y muerto en Neuilly-sur-Seine (Altos d'o Sena, Isla de Francia, Francia) o 13 de noviembre de 1974, estió un destacato actor y director cinematografico italiano, activo en o mundo d'o cine (en primerías en o cine italiano, encara que treballó en cuantos países) dende meyatos d'os anyos 1910 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Districto de Cayenne
O districto de Cayenne (en francés arrondissement de Cayenne) ye un districto d'o departamento francés y rechión d'a Guayana Francesa. Se divide en 14 municipios. A capital d'o districto ye a prefectura de Cayenne.
Cascavillo (fruito)
thumb|right|250px|Cascavillos por tierra. Cascavillos u cascavlillos ye o nombre popular que reciben os lulos comestibles de diferents especies silvestres y eixemplars bordes d'especies domesticas d'o chenero Prunus.
Vittorio de Sica
D'entre as suyas muitas cintas, se puet destacar Sciuscià (1946, con Franco Interlenghi, Rinaldo Smordoni y Annielo Mele), Ladri di biciclette (1948, con Lamberto Maggiorani, Enzo Staiola y Lianella Carell), Umberto D. (1952, con Carlo Battisti, Maria Pio Casilio y Lina Gennari), Pane, amore e... (1955, de Dino Risi), La ciociara (1960, con Sophia Loren, Jean-Paul Belmondo, Eleonora Brown, Carlo Ninchi y Raf Vallone), Ieri, oggi, domani (1963, con Sophia Loren, Marcello Mastroianni y Aldo Giuffré), I sequestrati di Altona (1963, con Sophia Loren, Maximilian Schell, Fredric March y Robert Wagner), Matrimonio all'italiana (1964, con Sophia Loren, Marcello Mastroianni, Aldo Puglisi y Tecla Scarano), u Il giardino dei Finci-Contini (1970, con Lino Capolicchio, Dominique Sanda, Helmut Berger y Fabio Testi).
Cascavillo (fruito)
Os cascavillos son drupas verdaderas, con un ruello duro en l'interior, anque son más chicotz que as cerollas d'o suyo mesmo chenero. Tienen midas que varían dende a d'una ceresa dica poco más chicorrona que a d'una cerolla propiament dita. Son fruitos dulces y se'n puede cullir en o verano.
Vittorio de Sica
Premios
Vittorio de Sica recibió en 1956 o Premio David de Donatello a o Millor Actor (en a suya primera edición) por a suya interpretación en a cinta Pane, amore e..., de Dino Risi.
Partido Galeguista
Partido Galeguista puet estar:
Districto de Saint-Laurent-du-Maroni
O districto de Saint-Laurent-du-Maroni (en francés arrondissement de Saint-Laurent-du-Maroni) ye un districto d'o departamento francés y rechión d'a Guayana Francesa. Se divide en 8 municipios. A capital d'o districto ye a subprefectura de Saint-Laurent-du-Maroni.
2 de noviembre
Sieglo XII
right|thumb|250px|[[Constanza I de Sicilia, reina de Sicilia y emperadriz consort d'o Sacro Imperio Romano Chermanico, naixita o 2 de noviembre de 1154.]]
Centro Astronomico Aragonés
281x281px|thumb|[[Boca de nueit en Walqa.]] O Centro Astronomico Aragonés (Centro Astronómico Aragonés en castellano y oficialment) ye un planetario aragonés que busca l'estudeo de l'Universo y d'os cuerpos celestes u astros, que se troba situato amán d'a ciudat de Uesca (Plana de Uesca), en o Parque Tecnolochico Walqa.
Centro de Referencia
O Centro Astronomico Aragonés naixe con l'obchectivo d'espardir o conoiximiento d'a Sciencia y de l'Astronomía y mira d'estar un centro de referencia formativo ufrindo una alternativa a l'ocio t'o chóvens y familia mentres os cabos de semana. Antimás o Centro Astronomico Aragonés ha apostau por una total sinerchia con L'Observatorio Astrofisico de Chabalambre.
L'edificio
L'edificio tien elementos tecnolochicos que aprofeitan tot lo posible fuents d'enerchía renovables como a enerchía solar y a enerchía cheotermica, conta con un planetario, un simulador 4D, dos aulas-tallers, un observatorio astronomico, botiga, sala d'exposicions y a seu de l'Agrupación Astronomica de Uesca y d'o Rete d'Agrupacions d'Aragón. En l'observatorio bi son os dos telescopios especializaus en observación solar y cielo fundo.
Mamiferos marins
thumb|300px|[[Megaptera novaeangliae, un artiodactilo de l'orden d'os cetacios]] thumb|300px|[[Hydrurga leptonyx, un carnivoro d'o infraorden d'os pinnipedos]] Os mamiferos marins son mamiferos aquaticos que penden d'os oceanos u atros ecosistemas marins pa sobrevivir. S'incluyen animals como as focas, as ballenas, os manatís, as loiras marinas y os onsos polars. No forman un grupo d'organismos emparentaus que desciendan d'un abantpasau común, sino que se pareixen debiu a la dita evolución converchent. Una atra caracteristica comuna ye a suya dependencia d'o medio marín pa alimentar-sen.
Os pueblos indichenas fuoron os primers en cazar mamiferos marins por a suya carne y atros recursos. Muitos d'istos mamiferos tamién se convirtioron en obchectivo d'a industria comercial, feito que prevocó un fuerte declive de todas as poblacions d'as especies explotadas, como as ballenas y as focas. A caza comercial levó a la extinción d'a vaca marina de Steller, o visón marín, o lión marín de Chapón y a foca monche d'o Caribe. Bellas especies, como a ballena grisa y l'elefant marín septentrional, s'han recuperau dende a fin d'a caza comercial, mientres que atras, como a ballena franca comuna, encara son en periglo critico. A más d'a caza, os mamiferos marins pueden morir como resultau d'a captura accessoria quan quedan atrapaus en retz fixos y s'afogan u a la fin mueren de fambre. L'aumento d'o trafico maritimo prevoca colisions entre naus rapidas y mamiferos marins de grans dimensions. A degradación d'o suyo habitat tamién ye una menaza pa os mamiferos marins y afecta a suya capacidat de trobar alimento. A contaminación acustica, por eixemplo, perchudica a os mamiferos que fan servir a ecolocalización, mientres que os efectos d'o cambeo climatico tienen un impacto negativo sobre os medios articos.
Mañeru
Cheografía
La localidat de Mañeru se troba situata a 450 metros d'altaria dencima de lo livel de la mar, a una distancia de 28 km de la ciudat de Pamplona, la capital de Navarra.
Torre d'Arcas
Torre d'Arcas (en catalán Torredarques, en castellano Torre de Arcas) ye un municipio de la provincia de Teruel, situato en la comarca de lo Matarranya. La suya población ye de 89 habitants (2018), en una superficie de 34,41 km² y una densidat de 2,88 hab/km².
Toponimia
En lo Fogache de 1495 s'escribe Torredarcas.
San Lorenzo de Calatrava
San Lorenzo de Calatrava ye un municipio d'a provincia de Ciudad Real, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 290 habitants (2007), en una superficie de 105,73 km² y una densidat de población de 2,74 hab/km².
Galoitalico de Sicilia
Los dialectos galoitalicos de Sicilia, tamién ditos dialectos siculo-lombardos, constituyen una isla lingüistica en l'interior d'a Sicilia central y oriental componita de fablas en as qualas dominan caracteristicas, mes que mes foneticas, tipicas d'a Italia septentrional, perteneixients doncas a las fablas d'o grupo lingüistico galoitalico, en o qual ye present un substrato galo-celta, difundito en gran part d'a Italia septentrional y historicament perteneixient a la macrorrechión a lo sud d'os Alpes que los romanos clamoron Gallia cisalpina.
Penya Lisa (Sant Chuan de Plan)
A penya Lisa (en castellano Peña Lisa) ye una montanya pirenenca de 2.492 metros d'altaria.
Trena (peinau)
thumb|300px|Una moceta con una trena. Una trena (d'o latín < *TRENA ) ye un tipo d'estructura u patrón que se carateriza por entrecruciar dos u mas tiras de pelo creyando un tipo de peinau.
Penya Lisa (Sant Chuan de Plan)
Se troba administrativament en o municipio de Sant Chuan de Plan, adintro d'as mugas d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Ny
Ny (ene i griega; en minusclas ny) ye un digrafo emplegau en l'aragonés, o catalán, l'hongaro, o indonesio, o suahili y luganda.
En aragonés
En aragonés ye a grafía referencial de l'Academia d'a Luenga Aragonesa pa representar o soniu nasal palatal sonoro /ɲ/: sinyal ([si’ɲal]), cabanyera ([kaβa’ɲeɾa]), nyapir ([ɲa’piɾ]), bony ([boɲ]);
Atras grafías
O soniu /ɲ/ tamién ye representau asinas en as grafías d'o EFA y d'a SLA, asinas como en aragonés medieval. O mesmo soniu se representa en a grafía de Uesca con a letra Ñ, que tamién se considera normativa por l'Academia d'a Luenga Aragonesa.
Address Resolution Protocol
thumb|350px|Eixemplo Address Resolution Protocol. ARP son as sieglas en anglés dAddress Resolution P'rotocol (Protocolo de resolución d'adrezas).
ARP s'emplega en 4 casos de comunicación entre 2 hosts:
Blas de Canellas
Blas de Canellas estió chusticia d'Aragón en 1710.
Estió lo zaguer Chusticia d'Aragón, en aplicar Felipe V Borbón os suyos Decretos de Nueva Planta, dica la suya restauración en 1988.
Puebla de la Sierra
Puebla de la Sierra ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 61 habitants (2021) en una superficie de 55,70 km².
Griego helenistico
O griego helenistico ye a evolución d'o griego clasico enta os primers anyos d'a era cristiana. Bels cambios foneticos y formas de bels dialectos griegos y a eliminación de particularidaz dialectals de l'aria d'Atenas conducioron a la formación d'a hê koinê u "luenga común" griega. O griego helenistico estió chunto con o latín una d'as dos luengas oficials de l'Imperio Romano, y yera como escribiba a chent culta d'Aleixandría y Costantinoble. O griego helenistico sufrió bels cambios en l'Alta Edat Meya que conducioron a la formación d'o griego bizantín.
Fonolochía
Bi ha cualques cambios foneticos en relación con o griego clasico:
O taller de traductors y escribanos de Chuan Ferrández d'Heredia precisaba de conoixedors de griego clasico y griego helenistico. L'equipo d'Heredia teneba como parlant nativo d'o griego bizantín a Dimitri Calodiqui, que traduciba dende o griego clasico y o griego helenistico a lo griego bizantín.
Hub (Chieming)
Hub ye un lugar d'o municipio de Chieming en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Michel Teló
Michel Teló (Medianeira, Paraná, o 21 de chinero de 1981) ye un cantaire y compositor brasilero. Fació parti de dos grupos. Estió en o Grupo Tradição a on cantó exitos: «Barquinho», «O Caldeirão», «Pra Sempre Minha Vida», «A Brasileira» y «Eu Quero Você», encara que se fació famoso en tot o mundo gracias a o suyo tema «Ai se eu te pego», en a suya carrera como solista.
Biografía
thumb|240px|left|Michel Teló Teló ha adedicato a suya vida a la musica dende bien choven. A suya carrera artistica prencipia en 1989, quan a la edat de ueito anyos fació o suyo primer solo en o coro d'a suya escuela, cantando "My querido viejo, mi amigo", una pieza de Roberto Carlos y Eramos Carlos. A la edat de 12 anyos, Teló s'unió a lo grupo "Grupo Guri", estando vocalista. Amás d'a suya pasión por l'harmonica, Michel dió clases de piano mientres cinco anyos.
Chugó en l'Avaí FC en l'anyo 2000, estando maximo goleyador d'o torneyo Carioca d'ixe anyo con 11 gols. Dimpués d'o suyo curto paso por l'equipo, decidió adedicar-se de pleno a la musica, mientres se ganaba a vida como cambrero en as tabiernas, dica que se mercó a suya primera guitarra.
1994-2010: comencipios musicals
A suya canción "Ei, Psiu! Beijo Me Liga" estió un gran exito en 2009. Amás d'ista, tamién estió un gran exito a canción "Fugidinha", obra de Rodriguinho y Tiaguinho, integrants d'un grupo brasilero de pagode orichinario de São Paulo: Exaltasamba. A versión de "Fugidinha" que interpreta Michel Teló estió un gran exito en un programa de televisión brasilero, conoixito por o nombre de O Melhor do Brasil en a canal Rede Record, y fació parti, mientres dos anyos consecutivos, d'a banda sonora d'a telenovela chovenil "Malhação", en a canal Rede Globo.
2011-present: exito internacional
thumb|250px|Tanyendo l'[[acordión]] En o reality show Big Brother Brasil 11, transmitito en o día 16 de marzo de 2011, Michel Teló participó en a fiesta titulata Sertanejo Universitário, en a que tamién yeran João Bosco & Vinícius y Fernando & Sorocaba.
En chinero de 2012, s'engueró a versión en anglés d'iste tema titulata «If i catch you», chunto a o suyo videoclip promocional.
Discografía
thumb|Michel Teló tanyendo a guitarra acustica.|250px
Deltebre
Mugas
Lo suyo termin muga con Sant Jaume d'Enveja, Amposta, L'Aldea, Camarles y L'Ampolla.
Camarles
Camarles ye un municipio catalán de la comarca de lo Baixo Ebro, en la provincia de Tarragona y partiu chudicial de Tortosa.
La suya población ye de 3.629 habitants (2008), en una superficie de 25,2 km² y una densidat de población de 144,00 hab/km².
Cheografía
Camarles ye situato a 13 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar.
De lo suyo termin municipal fan part los lugars de El Lligallo del Gànguil y El Lligallo del Roig.
Mugas
Lo suyo termin muga con L'Aldea, Tortosa, El Perelló, L'Ampolla y Deltebre. situación de Camarles en la comarca de lo Baixo Ebro.
Economía
La prencipal actividat economica de lo municipio ye l'agricultura, con o roz, encara que tamién bi ha cautivos de garroferas, oliveras y almendreras.
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Tieda
thumb|300px|Ninos con tiedas. Una tieda' (d'o latín < TAEDA ) ye una fuent portatil de fuego emplegada como fuent luminica, usualment consistent d'un tocho, con un d'os suyos cabos embolicau en un troz de panyo empapau de pegunta u belatro material inflamable.
Tringola
thumb|right|250px|Tringolas. Una tringola u tringol (parola d'orichen onomatopeyica ) ye un instrumento musical de percusión d'un solo soniu, d'a familia d'as esquillas pero más chicorrón, que s'emplega ta marcar y fer sonar a os animals chóvens.
Antonio Gabín
Antonio Gabín, naixiu de Mediana d'Aragón y muerto en Pamplona en calendatas desconoixidas, estió un avogau que plegó a estar chusticia d'Aragón entre 1707 y 1710.
Quan l'exercito de Felipe de Borbón ocupó Zaragoza Antonio Gabín estió aturau de conchunta con o rechent d'a Reyal Audiencia Gregorio Xulbe, y toz dos estioron tresladaus a lo castiello de Pamplona an remanioron presos dica que astí murioron.
Ye enronau en a ilesia de Sant Nicolau de Bari de Zaragoza.
Bozo de Vernera
Bozo de Vernera (en castellano Bozo de Bernera) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.454 m y se troba en a sierra Vernera.
Copa Mundial de Fútbol de 2014
A Copa Mundial de Fútbol de 2014 fue a XX edición d'o Mundial de Fútbol quí organizó Brasil en diferents seus. O ganador fue Alemanya aconsiguiendo a suya quatrena victoria.
Lista d'arias metropolitanas en a Unión Europea
thumb|300px|Europa de nueit Prencipals arias metropolitanas en a Unión Europea:
Lelystad
Lelystad ye una ciudat neerlandesa que ye a capital d'a provincia de Flevoland. A suya población ye de 74.682 habitants (2010) en una superficie de 765,39 km², con una densidat de población de 321 hab/km².
Pero Pérez
Pero Pérez estió chusticia d'Aragón entre 1242 y 1247.
Ralla d'a Poza
A Ralla d'a Poza ye un pico de 2.231 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en o municipio aragonés de Tella-Sin.
Districto de Fort-de-France
O districto de Fort-de-France (en francés arrondissement de Fort-de-France) ye un districto d'o departamento francés y rechión de Martinica. Se divide en 4 municipios. A capital d'o districto ye a prefectura de Fort-de-France.
Vivel (Teruel)
Vivel (Vivel del Río Martín en castellano) ye un municipio de la provincia de Teruel, situau en la comarca de las Cuencas Meneras. La suya población ye de habitants, en una superficie de 0 km².
Cheografía
Ye situau en lo forcallo de lo río Segura con lo río Martín. Comprende lo lugar d'Armiellas con una población de 10 habitants (1991).
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Mont Albán, Martín, Pancrudo, Fuent Ferrada, Villanueva del Rebollar, Segura de los Banyos y La Foz de la Viella.
Toponimia
Lo toponimo Vivel s'explica a partir de lo latín VIVARIUM, parola que persiste en aragonés actual como "Viver" con lo significau de terreno con tasca humida u con fuents.
S'escribe Vivel dica 1797, encara que en lo Fogache de 1495 ye Butell. S'escribe Vivel del Río Martin, en 1834, Vivel del Río, en 1857, Vivel del Río Martín dende 1860.
Como microtoponimo en aragonés tenemos Lomas de la Plana.
Santa Cruz de Mudela
Santa Cruz de Mudela ye un municipio d'a provincia de Ciudad Real, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 4740 habitants (2007), en una superficie de 142,46 km² y una densidat de población de 33,27 hab/km².
Genetta cristata
Ye una especie con menazas derivatas de l'hombre, a traviés d'a destrucción d'o suyo habitat y tamién d'a suya caza.
Tringola (desambigación)
thumb|right1250px|[[Tringolas.]] Tringola (voz d'orichen onomatopeyica ) ye un tipo d'esquilla de menor mida que s'emplega con os animals chóvens. Ademés, puede fer referencia a:
Mamo Wolde
Degaga Wolde, conoixito como Mamo Wolde y naixito de Diri Jille (Etiopia) o 12 de chunio de 1932 y muerto en Addis Abeba o 26 de mayo de 2002, estió un atleta de meya y luenga distancia d'Etiopia.
Partecipó en quatre Chuegos Olimpicos prencipiando a suya partecipación en Melbourne 1956 en as prebas d'os 800, 1.500 metros lisos y relevos 4x400, estando eliminato en todas en a primera ronda. Ueito anyadas mas tarde partecipó en Tokio 1964, estando o quatreno claseficato en a preba de 10.000 m lisos, y en maratón no remató a preba. As suyas millors claseficacions as aconsiguió en a prebas de luenga distancia, fue campión olimpico en os chuegos de Mexico 1968 en a maratón y medalla d'archent en os 10.000 metros lisos; quatre anyadas mas tarde en Múnich 1972 aconsiguió una medalla de bronze, tamién en a maratón.
En l'anyo 1993 estió acusato y engarcholato por a suya partecipación en una execución d'o Terror Royo mientres a dictadura de Mengistu Haile Mariam. Amnistía Internacional, dició que no bi heba prebas d'a implicación de Wolde y lo denunció bells vegatas. O Comité Olimpico Internacional tamién fizo bells chestions ta conseguir a suya liberación y finalment fue liberato en l'anyo 2002 poco antis de morir de cáncer.
Bocas d'o Roine
Bocas d'o Roine (13) (en francés Bouches-du-Rhône, en occitán Bocas de Ròse) ye un departamento francés situato en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
A capital d'o departamento ye a ciudat de Marsiella, y fan parte d'o departamento 4 districtos, 29 cantons y 119 comunas.
A suya población ye d'1.958.926 habitants (2007) en una superficie de 5.087 km², con una densidat de población de 385 hab/km².
Rubiuelos (Xiloca)
Rubiuelos (Rubielos de la Cérida en castellano) ye un municipio de la provincia de Teruel (Aragón), situato en la comarca de Xiloca. La suya población ye de 43 habitants (2013), en una superficie de 67,12 km² y una densidat de población de 0,64 hab/km²
Conán
Conán ye un antroponimo d'orichen celta insular (Irlanda y Gran Bretanya). Diferents trazas d'escribir-lo en atros idiomas son Konan, Kinon, Cynan, Conann, Conaing. Se latiniza como Conanus. En anglés tien una pronunciación plana, "cOnan", ye como se pronuncia en muitas luengas o celebre personache de ficción homonimo (Conán o Barbaro) ideyato por Robert Howard. En aragonés s'escribe como aguta en o "Libro de las Cheneracions", y ye coderent con o nombre latinizato Conanus.
Rubiuelos (Xiloca)
Cheografía
Ye situato a lo piet de la Sierra de Lidón.
Comarcas de Cantabria
[[Image:Comarcas administrativas de Cantabria.svg|right|thumb|300px|Mapa d'as comarcas de Cantabria.
Rubiuelos (Xiloca)
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Lidón, Archent, Buenya, Mont-reyal, Torrillo, Camín-reyal, Banyón y Cosa.
Historia
Perteneixió a la Sexma de Barrachina de la Comunidat de Daroca.
Conán
D'entre os personaches mitolochicos con este nombre mes arcaicos tenemos a lo chefe d'os fomore "Conann", sinyor d'a torre de habioron de prener os fillos de Nemed pa conseguir a libertat.
Comarcas de Cantabria
]]
Conán
Un personache lechendario talment con bella radiz historica ye dito en bretón Konan Meriadek y en galés Cynan Meriadawg, qui dende a provincia romana de Britania acompanyó a los romanos de l'usurpador Macsen Wledig en a suya expedición de conquiesta d'o resto de l'Imperio Romano, recibindo en compensación Armorica, esdevenindo o primer duque d'ixa tierra, que dende o suyo mandato s'encomenzó a poblar de bretons y pasa a dicir-se Bretanya.
Rubiuelos (Xiloca)
Toponimia
S'escribe latinizau como Rubiolos en l'adchudicacion de decimas y primicias de 1205 por part de Remón de Castrocol. S'escribe Ruviuelos en lo "Libro de la manifestación de lo morabetín de las aldeyas de la ciudat de Daroca" de 1373. Este toponimo tamién se conoix por apellius emplegaus por chent de la zona en la baixa Edat Meya, como por eixemplo Bartolomé de Rubihuelos, vecino de Daroca, mencionau en lo libro Documentos históricos de Daroca y su comunidad (1915).
Conán
Atro personache lechendario que talment tienga radiz historica ye un tal Aurelius Conanus mencionato por Gildas, y que tamién escriben Aurelius Caninus, evidenciando por o menos a cercania que percibiban entre as dos radices entre os celtas irobretons que sabeban latín u os escritos latinos que escribiban sobre temas celtas insulars.
Comarcas de Cantabria
A comunidat autonoma de Cantabria ye trestallata en diez comarcas, con 102 municipios.
Puentes Viejas
Puentes Viejas ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 632 habitants (2021) en una superficie de 58,33 km².
Rubiuelos (Xiloca)
Toponimia
Lo complemento toponimico de la Cérida se troba en qualque acta de Corz chenerals d'Aragón y fue reintrodueito en 1834 quan se constituyó como municipio adintro de lo partiu chudicial de Mont Albán.
Entre los microtoponimos en aragonés tenemos El Torretón, un mont de la sierra de Lidón en lo mesmo casco urbán, con enrunas, y dende a on que se vei tot lo lugar.
Historia
En lo mont Torretón se crei que hi habió un poblato prerromano y hi han trobato materials romanos d'edat republicana.
Pinus
Os pins (cientificament Pinus) son un chenero d'árbols dintro d'a familia Pinaceae, en a subfamilia Pinoideae, con ramas a ormino disposatas en verticilos.
A corona gosa estar piramidal en a forma, u tamién arronchata, y a ormino en os árbols viellos se fa ampla y deprimita. En o fruito, d'estructura clarament verticilosa, as tectrices son lignificatas formando lo que de común ha per nombre pinya. As fuellas, ditas popularment agullas, son distribuitas en verticilos tamién, forman aciculas on que os macroblastos i son escuamiformes (forma d'escrata) y no tienen clorofila, mientres que os braquiblastos son curtos. Cada acicla tiene 2 o mes canals resiniferas.
Morfolochía
Os pins son árbols de fuella perén, cheneralment de tronco dreito y elevato.
Os pins son plantas monoicas con inflorescencias masculinas y femeninas separatas en cada piet. As femeninas, dimpués d'estar polinizatas y maduras, se lignifican y se trasnforman en pinyas; as suyas escratas protechen as simients, clamatas pinyons.
Sección Cembra
Subsección Cembra
Subsección Flexilis
Sección Cembroides
Subsección Balfouriana
Subsección Gerardiana
Districto de Saint-Pierre (Martinica)
O districto de Saint-Pierre (en francés arrondissement de Saint-Pierre) ye un districto d'o departamento francés y rechión de Martinica. Se divide en 8 municipios. A capital d'o districto ye a subprefectura de Saint-Pierre.
Joan de Cantalausa
Joan de Cantalausa u Cantalausa (pseudonimo de Loís Combas), naixito de Bedarius (Erau) o 30 de mayo de 1925 y muerto en Cenhac (comuna de Caumont de Plancatge, Avairon) o 22 de setiembre de 2006, estió un escritor, traductor y lingüista occitán, muit conoixito en estar l'autor d'o Diccionari General Occitan, encara que tamién gosaba fer y traducir obras de literatura chovenil enta l'occitán, estando uno d'os prencipals esfensors d'a luenga occitana. Mosén formato en o Seminario de Rodés, estió a mas profesor universitario en Francia, Reino Uniu y Estaus Unius.
1814
Atros países
right|thumb|250px|O cheologo francés [[Gabriel Auguste Daubrée, naixito o 25 de chunio de 1814.]]
Joan de Cantalausa
Vinclos externos
Biografía de Joan de Cantalausa en Camins d'Estiu, revista de l'Escòla Occitana d'Estiu.
L'Ampolla
L'Ampolla ye un municipio catalán de la comarca de lo Baixo Ebro. La suya población ye de 2.947 habitants (2008), en una superficie de 35,7 km² y una densidat de población de 82,55 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Deltebre, Camarles, Tortosa y El Perelló.
Lonquimay
Lonquimay ye una comuna de Chile situata en a rechión de la Araucanía y d'a provincia de Malleco. Tien una superficie de 3.914,2 km² y a suya población yera de 9.925 habitants (INE 2012), con una densidat de población de 2,5 hab/km².
Río Segre
O Segre ye un río afluent d'Ebro por a ezquierda. O Segre pasa por Catalunya y Aragón, pero a suya cuenca encluye territorios de tres estaus: Francia, Andorra y Espanya.