cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fuentes de Ropel
Fuentes de Ropel ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 513 habitants, en una superficie de 48,73 km² y una densidat de población de 10,53 hab/km².
Shavo Odadjian
Shavo Odadjian (en armenio Շավո Օդադջյան, naixito o 22 d'abril de 1974 d'Erevan, Armenia) ye un musico armenio-americano baixista d'o grupo System of a Down.
Alicia Keys
Alicia Keys (nombre artistico d' Alicia Augello Cook), naixita de Nueva York (Nueva York) o 25 de chinero de 1981 ye una cantaire, compositora y musico estausunidense de rhythm and blues, musica pop y musica soul, activa en o mundo d'a musica dende 1997 y con una destacata carrera artistica, encluyendo-ie mesmo bella participación en cintas. Ha recibito cuantos premios mientres a suya carrera musical.
British Basketball League
A Liga BBL (en anglés y oficialment: British Basketball League; en aragonés: Liga Britanica de Baloncesto) ye a mas alta d'as categorías de baloncesto d'o Reino Uniu.
Mariano Constante
Mariano Constante combatió en a Guerra Cebil Espanyola (entre atras unidaz militars, en a 130ª Brigada Mixta que feba parte d'a 43ª División) y participó en cuantas batallas mientres a guerra, como a Bolsa de Bielsa en o Pireneu aragonés. Estió afiliau a la Juventud Socialista Unificada, y trescruzó a muga enta o destierro en Francia en febrero de 1939. En o suyo exilio en Francia estió en os campos de concentración franceses de Sèt-fonts, Baccarat y Rambervillers.
En principiar a Segunda Guerra Mundial, fue obligau por os franceses a alistar-se a una Companyía de Triballadors Foranos en l'Exercito francés, partecipando en a construcción d'as fortificacions d'a Linia Maginot y fue engarcholato por os alemans en chunio de 1940, mientres a batalla de Francia, cuan fue feito presoner de guerra por a Wehrmacht a man d'a Linia Maginot. Inicialment, l'internoron en un Stalag XVII en Austria (Stalag XVII-A en Kaisersteinbruch, u Stalag XVII-B en Krems-Gneixendorf, u Stalag XVII-C en Döllersheim u Stalag XVII-D en Pupping).
Sindembargo, en declarar o Gubierno de Francisco Franco que no teneba garra intrés en a situación d'os espanyols presoners d'os alemans, Mariano Constante fue deportau (como muitos atros espanyols) a o Campo de concentración de Mauthausen-Gusen (Austria) o 7 d'abril de 1941, sobrevivió en o campo y fue liberau en mayo de 1945 por as tropas d'os Aliatos. Mientres a suya prisión en o campo fació parte d'una organización clandestina d'os presoners, y as informacions d'ixe grupo fuoron un elemento d'importancia en as acusacions contra os maximos dirichents nazis en os Chudicios de Nurenberg.
Mientres o franquismo, lo condenoron a 6 penas de muerte, y no tornó a trescruzar a muga enta Espanya dica 1963. Viviba en Francia, en estar un antigo combatient de l'Exercito francés mientres a guerra.
En 2002 recibió a Medalla a los Valors Humans d'o Gubierno d'Aragón.
Ret social
thumb|Eixemplo de bellas retz socials.
Un servicio de ret social (tamién clamau un puesto de ret social u simplament ret social) ye una plataforma en linia que a chent usa pa construir relacions socials con atras personas que comparten intréses personals u profesionals, actividatz, antecedents u connexions d'a vida real semellants.
Os puestos de retz socials permiten a os usuarios compartir ideyas, fotos y videos dichitals, publicacions y informar a atros sobre actividatz y eventos en linia u d'o mundo real con personas d'o suyo ret. Si bien os retz socials en persona, como que reunir-se en o mercau d'un lugar pa charrar sobre eventos, han existiu dende o primer desembolique d'as ciudaz, a web permite a las personas connectar-se con atras personas que viven en diferents puestos, que van dende l'atro costau d'a ciudat. Dependendo d'a plataforma de retz socials, os miembros pueden comunicar-se con qualsiquier unatro miembro. En atros casos, os miembros pueden meter-se en contacto con qualsiquier persona con a quala tiengan una connexión y, posteriorment, con qualsiquier persona con a quala tiengan una connexión, y asinas succesivament.
L'exito d'os servicios de retz socials se puede veyer en o suyo dominio en a sociedat actual, ya que Facebook tien 2.13 mil millons d'usuarios activos mensuals y un promeyo d'1.4 mil millons d'usuarios activos diarios en 2017. LinkedIn, un servicio de retz socials orientau a lo treballo, cheneralment requiere que un miembro conoixca personalment a unatro miembro en a vida real antes de contactar-lo en linia. Qualques servicios requieren que os miembros tiengan una connexión preexistent pa comunicar-se con atros miembros.
Risgos
Prencipals risgos de l'uso de retz socials:
Retz socials más emplegadas
A siguient tabla corresponde a la lista d'os prencipals retz socials a livel mundial, en base o numero d'usuarios activos en chinero de 2020, seguntes publica Statista. thumb|400px|Retz socials mas populars por país: [[Facebook (azul), VKontakte (azul fosca), QZone (amariella), Odnoklassniki (narancha), Instagram (roya), Sin datos (color grisa)]]
Historia d'Eslovaquia
Eslovaquia ha tenito una historia en a que por muito tiempo os eslovacos han estatos sozmesos a lo Reino d'Hongría.
Invasión hongara
Os hongaros emigroron ta Panonia y rematoron con a existencia d'o Estato eslau de Moravia la Gran. Y dende ixe inte os hongaros irán conquerindo os cabos d'a Cuenca Danubiana (actuals Eslovaquia, Transilvania, Eslavonia, ecetra..) dica plegar a las montanyas d'os Carpatos que la cierran. A fins d'o sieglo XI o territorio d'os eslovacos ye sozmeso de tot. A población eslava autoctona quedará dominata por una nobleza hongara (encara que tamién i heba uns pocos nobles eslaus). O territorio de l'actual Eslovaquia recibirá o nombre d'"Alta Hongría".
Enta l'anyo 1300 vendrán alemans (ditos saxons) pa espleitar as minas y amanixen ciudaz como Schemmnitz y Kremnitz. O rei Matías Corvín habió d'intervenir en l'Alta Hongría pa luitar contra os husitas d'o territorio eslovaco y venció en l'anyo 1467 en a batalla de Kostolány. O primer testimonio escrito en luenga eslovaca ye de 1473. En ixa epoca os alemans miners se convierten a lo luteranismo y bels eslovacos y hongaros conoixen movimientos protestants producindo-se conversions.
Dimpués d'a derrota en Mohacs L'Alta Hongría pasa a depender d'os Habsburgo dentro d'a “Hongría Reyal”. Una administración hongara s'establió en Pozsony y lo primato d'Hongría se refuchió en Trnava, on en 1635 os chesuitas creyan una universidat. Bi ha una contrarreforma menos represiva que en Bohemia.
Os eslovacos contribuirán a la repoblación d'as zonas devastatas por a guerra como a Plana Hongara y a Voibodina. En l'Alta Hongría os eslovacos son en a suya mayoría siervos d'a nobleza hongara y fan revolucions dica en 1831. A economía ye controlata por os alemans y chodigos askenazís.
Os eslovacos en Trasleitania
Dende 1875 os eslovacos son sozmesos a una maguiarización forzata, (como atros pueblos de Trasleitania). O sufrachio fa menor a presencia eslovaca, (3 diputatos en a dieta hongara de 1914). En 25 anyatas a manca d'oportunidaz fa que meyo millón d'eslovacos emigren ta Estaus Unius. Bi ha dos partius politicos principals: un partiu populista catolico y o partiu Hlas, partidario d'a unión con os checos.
Os eslovacos en a primera Guerra Mundial
Os eslovacos participoron en a primera Guerra Mundial chunto con os alemans y hongaros de l'Imperio Austrohongaro. Manimenos un eslovaco y dos checos emigratos a lo estranchero creyan en 1916 en París un consello nacional checoslovaco con aduya francesa.
Os diputatos checos proposaban en mayo de 1917 a creyación d'un estato confederal con Bohemia y Eslovaquia como uno d'os components, a lo que s'oposaban on hongaros.
O Consello nacional reclutó voluntarios y exprisioneros pa creyar un grupo guerrillero checo y eslovaco que luitaba chunto a los aliatos en o frent francés y italiano. En chunio de 1918 o gubierno francés reconoixeba a representatividat d'o Consello Nacional Checoslovaco.
O 14 d'octubre de 1918 Masaryk anuncia en Washinton a formación d'un gubierno provisional checoslovaco reconoixito por os aliatos. O 28 d'octubre se proclama a republica en Praga, o 30 d'octubre s'aplega un consello nacional eslovaco y o 31 d'octubre se forma o gubierno provisional d'a Checolovaquia unita.
O periodo d'entreguerras
A creyación d'una muga entre Checoslovaquia y Hongría se fa con criterios etnicos, economicos y estratechicos, por no haber-ie una rechión historica eslovaca deseparata d'Hongría. En o tractau de Trianón o 4 de chunio de 1920 se creya una muga que plega por o sud dica o Danubio, quedando comarcas de mayoría hongara dentro de Checoslovaquia. Amés por este tractau a zona de mayoría rutena d'os Carpatos (Rutenia Subcarpatica) tamién queda dentro d'Eslovaquia que os aligatos ta heban dixato en 1919 a Eslovaquia con a condición que os rutens tenesen un estatuto d'autonomía.
Checoslovaquia tien un rechimen de democracia parlamentaria. Masaryk ye president dende noviembre de 1918 dica 1935.
Os eslovacos encomienzan a desconfiar d'os checos porque dende 1919 tienden a dominar en l'administración. O partiu populista de Hlinka ye cada vegata mes important, prene posicions autonomistas y ye influenciato por o faixismo.
A segunda Guerra Mundial
Mosen Josef Tiso aplicó en Eslovaquia as mesuras antichodigas que dictaba o tercer Reich. Eslovaquia participó en a guerra contra a URSS. En agosto de 1944 i heba una resistencia de partisans eslovacos en a redolata de Banska, y fan esclatar una insurrección por bels meses. O Exercito Royo Sovietico entró en Kosice a fins de marzo de 1945 y en Bratislava en abril.
Eslovaquia en a Chescolovaquia comunista
Un gubierno checoslovaco creyato en o exilio s'estableix en Kosice en marzo-abril de 1945. Este gubierno fa liga con a URSS y tien prevista una reforma agraria y unas nacionalizacions. A Checoslovaquia en paz torna a las mugas de 1937, pero por un alcuerde d'o 29 de chunio de 1945 Checoslovaquia ha de ceder a la URSS a Rutenia Subcarpatica. A conferencia d'os aliatos de Postdam d'agosto de 1945 autoriza a Checoslovaquia a forachitar a los alemans, (en Eslovaquia no i heba que a decima part d'alemans que en Bohemia y Moravia).
En mayo de 1946 bi ha eleccions libres y ganan os comunistas con o 38 % d'os votos, prenendo de tot o poder en 1948. Os eslovacos chunto con os checos y a l'igual que muitos pueblos d'Europa Centro-Oriental pasarán por un periodo estalinista. En a decada de 1960 i habrá unas prebatinas de reformas que serán esclafatas por a intervención sovietica. L'1 de chinero de 1969 Checoslovaquia esdevinió una republica federal formata por a Republica Socialista Checa y a Republica Socialista Eslovaca. En 1989 o partiu comunista pierde o control de Checoslovaquia.
En chunio de 1992 bi ha unas eleccions en as que os nacionalistas eslovacos obtienen a mayoría d'os votos en Eslovaquia y votan una declaración de sobiranía. O cabo d'o gubierno eslovaco Vladimir Meciar y o cabo de gubierno Václac Klaus negocian a escisión y a deseparación ye confirmata en l'Asamblea federal en noviembre, de traza que o 1 de chinero de 1993 a Republica Checa y a Republica Eslovaca son estatos independients.
Cantonada
thumb|right|250px|O [[tiatro Prince of Wales, en a cantonada de Coventry street con Oxendon street, en Londres (Anglaterra).]] En os espacios urbans, una cantonada ye o puesto a on que dos carreras se troban; una intersección.
O termin con freqüencia ye intercambeable con cantón. Manimenos, i hai un matiz de diferencia d'entre os usos de toz dos vocables: mientres que o cantón ye o vertiz a on que converchen dos paretz u dos fronteras d'un edificio, y por tanto ye un concepto mas aplicau a l'arquitectura, una cantonada se refiere a la intersección de dos carreras, y por tanto dende un punto d'envista mas de l'urbanismo. P. ex. en aragonés se diz "a cantonada d'a Carrera de Quinón con a d'a masadería", "a cantonada a on ye a botica", etc. millor que "o cantón d'a carrera de Quinón con a carrera d'a masadería".
Bells eixemplos de frases con l'uso de l'un y de l'atro termino, en os que se puede apreciar a diferencia:
Víctor Bravo
Víctor Daniel Bravo de Soto Vergara, conoixiu esportivament como Víctor Bravo, (Zaragoza, Aragón, 23 d'agosto de 1983) ye un chugador de fútbol aragonés que chuga como centrocampista, y que debutó en a Primera División Espanyola con o Atlético de Madrid. Fue parte d'a plantilla d'o Club Deportivo Ebro en a Segunda División B d'Espanya mientres as temporadas 2016/17, 2017/18 y 2018/2019. En l'actualidat o suyo equipo ye o CD Teruel.
Jutsi
Jutsi (Juxue en francés) ye un municipio francés, perteneixient a la rechión de Nueva Aquitania, a lo departamento de los Pireneus Atlanticos. Tradicionalment fa parti de la comarca d'a Tierra d'Ostavals en Ultrapuertos.
Demografía
2006 : población provisional de l'Insee (fuent: Insee).
Cantón de Montlluís
A suya población yera de 4.170 habitants (2006). En feban parte 15 comunas.
A capital d'o cantón yera a localidat de Montlluís. L'actual Consellero cheneral d'o departamento yera Christian Blanc.
Bolskan
thumb|O actual [[Escudo de armas|escudo de Uesca apareixeba en as monedas de l'antiga Bolskan.]] Bolskan (en escritura iberica 50px) yera una ciudat ibera (u suessetana, seguntes bels autors) situata en o mesmo puesto de l'actual Uesca.
Antiga Casa d'o Gubierno de Parramatta
L'antiga Casa d'o Gubierno de Parramatta (en anglés Old Government House) ye l'antiga residencia d'os 10 primers gubernadors de Nueva Galas d'o Sud entre 1800 y 1847. Se troba situada en o Parque de Parramatta en Parramatta, actualment un barrio de Sydney, Australia. Ye considerau un recurso arqueolochico d'importancia nacional y internacional. Tamién sirve ta contrimostrar a expansión de l'Imperio Britanico y a evolución d'a sociedat australiana dende 1788.
Bolskan
S'ha puesto conservar monedas d'a ciudat a on apareixe o nombre en alfabeto ibero y o caballo que encara ye l'actual escudo d'a ciudat de Uesca.
Antiga Casa d'o Gubierno de Parramatta
En chulio de 2010 l'antiga Casa d'o Gubierno y os suyos arredols fuoron inscritos en a lista d'o Patrimonio d'a Humanidat como un d'os 11 puestos d'Australia con una especial relación con o transporte de presos, representando "o millor eixemplo vivo d'o transporte a gran escala de presos y a expansión colonial d'as potencias europeas a traviés d'a presencia y o treballo de presos"
Bolskan
A ciudat estió una d'as prencipals cecas d'a rechión, en especial mientres as Guerras Sertorianas, porque Quinto Sertorio fació de Uesca a suya capital.
Antiga Casa d'o Gubierno de Parramatta
O terreno d'a propiedat se troba situau en a tierra de Darug, antigo puesto de residencia d'a tribu burramatta. Bi ha restas d'ocupación d'os aborichens en iste puesto.
Sierra d'Erata
A sierra d'Erata ye una d'as barreras naturals que deseparan o Sobrepuerto, en iste caso contra la val d'o río Galligo, y marcan a cul d'a valle d'Otal. Por a suya baixant cara ta o Galligo, a sierra tiene dos sarratos quasi perpendiculars a la suya cresta principal, os quals delimitan a val d'o río Sía, a val d'o barranco d'os Lucars, a on se troba Barbenuta y Espierre, y a val d'o barranco d'Oliván, a on se troba Ainielle y Bergusa.
Orografía
A sierra d'Erata tiene (a envista de paxaro) una forma de "C" abocada t'adebant, y s'achunta por o suyo cabo nor-este con os extrimos d'a sierra d'a Manchoya (concretament, con as garras d'o Pelopín) a traviés d'o cuello Otal, de forma que entre as dos sierras forman una cadena d'alturas quasi continas a redol d'os 2000 metros que zarra totalment a compleguera d'a valle d'Otal. En o vano interior d'ixa "C" se troba o cabo-alto d'a valle y o lugar que le da nombre, Otal.
En o cabo más meridional, un sarrato se prolarga dende ella de camín ta Basarán y determina la divisoria d'auguas entre a cuenca d'o río Forcos (afluent de l'Ara) y a d'o barranco de Bergusa (que dimpués esdeviene o d'Oliván, afluent d'o Galligo). Iste sarrato tiene o suyo cerro más envistable en o Castillón d'Ainielle por o costau occidental (penya de forma muit peculiar, con tradición oral relacionada ), y recibe o nombre en conchunto de «tozal d'a Pinosa». Os enclaus d'o cuello de Basarán (portiecho natural entre as dos valles de Sobrepuerto) y a campa d'a Cruz de Basarán se troban en as inmediacions d'iste sarrato, y marcarían o extrimo meridional d'a sierra, en l'interior de Sobrepuerto.
Baixant occidental
Mientres que a baixant oriental, a que mira ta'l corazón de Sobrepuerto, ta Otal, ye lasa y sin guaires accidents orograficos difueras d'o feriosa que ye, a occidental tiene diferents sarratos que, a modo de contrafuerts, la fan prolargar-se dica quasi a ribera d'o Galligo mesmo.
Coahuila de Zaragoza
Coahuila, oficialment Coahuila de Zaragoza, ye uno d'os 31 estaus federaus d'os Estaus Unius Mexicanos. Ye situau a lo norte d'o país, muga a lo norte con Texas (EE. UU.), a l'ueste con Durango y Chihuahua, a lo sud con Zacatecas y San Luis Potosí y a l'este con Nuevo León.
Sierra d'Erata
Baixant occidental
En sentiu horario y rancando d'a Pinosa y cuello de Basarán, os sarratos son:
Sarrato de Punta Chunda / Pundachunda
Naixe dende os arredols d'o recuesto a on se troba la ermita de Sant Benedet d'Ainielle, en a cresta mayor d'a Erata y poco más en sud que a punta Erata, y baixa ta la ribera d'o Galligo tot trazando a divisoria d'auguas entre a cuenca hidrografica d'o barranco d'Oliván (man sud) y a d'o barranco d'os Lucars (man norte).
As suyas alturas son o «cerro» de Sant Benedet (1950 m) en plena cresta d'a sierra d'Erata, o puntón de Piegüeso (1855 m), o Pilopín (1798 m), a Punta Forcons (1509 m) y remata en Punta Planas (1327 m) por alto d'Oliván. Sant Benedet, Piegüeso y Pilopín yeran as buegas historicas d'o termino municipal d'Ainielle con o de Barbenuta. y dende Pilopín a traviés d'a lumera d'un sarratón que se prolarga dende ixe dica o barranco d'Oliván, feba de buega entre Ainielle y Bergusa.
En alto d'a divisoria d'auguas que va entre Sant Benedet y Piegüeso (muga entre Barbenuta y Ainielle) i heba un muro ta delimitar as pasturas de lo un y l'atro lugar. Entre os antigos habitants d'Ainielle i heba alcordanza, dica no fa guaires anyos, de problemas con os vecins de Barbenuta a causa d'o dreito d'alera sobre as estivas. Ixe muro se conoixeba como «a Paret d'Erata». O puerto que comunica os termins de Barbenuta y Ainielle, en o qual se troba la dita Paret, se diz «o Boalar».
O toponimo «Punta Chunda», que Enrique Satué (descendient d'Ainielle) escribe Pundachunda, dimana d'o latín <*PUNTA JUNCTA, «punta chunta», y fa referencia a l'altura d'o puerto d'o Boalar, sin guaire diferencia d'altura con o puntón de Piegüeso, o que dende as garras d'os dos costaus d'o sarrato asemella una ralla más que un puerto.
Sarrato d'Espierre
O sarrato d'Espierre se despincha a traviés d'o cerro Erata dende a cresta central d'a sierra. Delimita la val d'o barranco d'os Lucars contra la d'o río Sía, a on se troba os lugars de Yesero y Gavín y por a on pasa a N-260. Tiene un recorriu practicament paralelo a o d'o sarrato de Punta Chunda, y as suyas alturas más envistables son a dita Punta de la Sierra (1482 m) (por alto d'Espierre) y a punta Oscricio (1436 m) alto de Barbenuta.
Un d'os camins tradicionals que uniba Espierre con Yesero esnaviesa por alto d'iste sarrato, y se conoixeba como cuello Yesero. Actualment, o trescruza o sendero GR-15.
Cerro Leturiacha
O cerro Leturiacha ye un sarrato con dirección norte-sud que s'enlaza con a sierra d'Erata en o suyo extrimo norte. Por l'atro cabo, o cerro arriba t'a sierra Tendennera, de maniera que ye una continación natural d'a divisoria d'auguas Galligo-Ara.
Sobre o cerro Leturiacha se troba o puerto de Cotefablo tradicional, y por debaixo d'iste, o túnel de Cotefablo.
Tozal de Pelopín
O tozal de Pelopín, punta Pilopín u simplament Pelopín ye a segunda altura d'a sierra d'a Manchoya con 2007 metros d'altitut, en as sierras interiors pirenencas d'Aragón, en o que en l'actualidat ye a comarca de Sobrarbe.
Sierra d'Erata
Toponimia
D'alcuerdo con Chesús Vázquez Obrador, o toponimo «Erata» dimanaría de l'aspecto d'a sierra, con as garras cubiertas de selva y a corona espullata, cubierta solo que d'estivas.
Tozal de Pelopín
O Pelopín ye a punta más septentrional d'a sierra d'a Manchoya y ye una punta vistera ta tres valles: a valle de Broto por o costau oriental, a valle d'o río Sorrosal por a man norte, y a valle d'Otal por a ueste. Ye una d'as fitas que sinyorean o Sobrepuerto, por a part d'Otal, y entre a suya baixant nor-ueste y a dita Penya Ronata se troba o cuello Otal, o puerto tradicional ta pasar entre Otal y a cuenca d'o río Sorrosal. Por a versant sud se pasaba dende Sobrepuerto t'a valle de Broto por Yosa, por o puerto dito cuello Pelopín.
Sierra d'Erata
Toponimia
D'alcuerdo con isto, Erata se tractaría d'un caso d'adchectivo latino que habría quedato substantivato en perder-se o nombre a o qual acompanyaba. A terminación en -ATA estaría una evidencia d'isto, d'alcuerdo con l'autor, que lo fa remontar a bel derivato de <AREA, en un sentito probable de «puesto pelato», «espacio libre».
Tozal de Pelopín
Toponimia
Chesús Vázquez Obrador, en o suyo treballo sobre a toponimia d'o Sobrepuerto (Comarca de l'Alto Galligo, 2004), afirma que Pelopín ye probablement un toponimo composato.
O primer etimo estaría una contracción de <PŌDIU, «pueyo» (tozal), en una forma monosilaba que se troba a sobén en a toponimia altoaragonesa. Seguntes iste mesmo autor, a segunda parte d'o toponimo, -lopín, correspondería con a evolución d'un chenitivo latín <*LŪPINI, derivato de l'antroponimo (nombre de persona) <LŪPINU. En iste caso, Pelopín significaría «tozal de Lūpinu».
Manimenos, o propio autor reconoix a posibilidat de que o dito «Lupinu» no estás en realidat un nombre de persona, sino un adchectivo referent a o lobo, <LUPU en latín, de forma que o significato etimolochico alavetz estaría «tozal d'os lobos».
Sierra de Casp (cima)
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Río Duero
Toponimia
En latín se deciba Durius. L'orichen d'o hidronimo ye celta seguntes bel autor que lo relaciona dur ("augua").
Afluents
Os suyos afluents prencipals son:
Barranco de la Val
Barranco de la Val puet estar:
Zazas
Os zazas (en zazaqui dimlī) son una etnia de luenga iranica con aria prencipal en as montanyas a lo sud d'o Caucaso entre Irán, Turquía  que facioron d'etnia-tampón entre os imperios otomán y persa y que en o sieglo XX han teniu problemas por circunstancias cheopoliticas.
La Talaya (sierra de Casp)
La Talaya (La Atalaya en castellano) ye un mont de 341 metros d'altaria situau en o municipio de Casp, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Toponimia
L'oronimo La Talaya ye transparent en aragonés. Una talaya ye en orografía un punto prou alto y vistable que permite posar-ie un puesto de vichilancia de los terrenos d'arredol. L'arabismo talaya creyó muitos toponimos en tiempos de la reconquiesta de la val d'Ebro y Sistema Iberico, lo que ixampló dimpués lo significau orichinal de "torraza situada en alto" a lo d'"altaria bien vistable en lo terreno".
Gelida
Gelida ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona y en a comarca de l'Alto Penedés. A suya población ye de 6.151 habitants (2007) en una superficie de 26,71 km², con una densidat de población de 230,29 hab/km².
Ye situata a 196 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. O suyo termin municipal muga con Sant Llorenç d'Hortons y Sant Esteve Sesrovires a lo norte; con Castellví de Rosanes a lo nord-este; con Corbera de Llobregat a l'este; con Cervelló a lo sudeste; con Subirats a lo sud y lo sudeste; y con Sant Sadurní d'Anoia a l'ueste. D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Les Cases Noves, El Martivell, El Puig, Safari, Sant Salvador de la Calçada, La Valenciana y El Maset.
Almargen
Almargen ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 1.954 habitants (2021) en una superficie de 34.36 km² con una densidat de población de 57 hab/km².
Ingrid Bergman
Ingrid Bergman, naixita d'Estocolmo o 29 d'agosto de 1915 y muerta en Londres (Reino Uniu) o 29 d'agosto de 1982, estió una actriz sueca, que prencipió a suya carrera como actriz en o cine sueco en primerías d'os anyos 1930 ta, dende meyatos d'os anyos 1930, trescruzar l'Oceano Atlantico ta treballar en o cine estausunidense. Ye mai de l'actriz Pia Lindström y (con Roberto Rossellini) de la tamién actriz Isabella Rossellini y d'a escritora Isotta Ingrid Rossellini. Mientres a suya carrera cinematografica, que prencipió a meyatos d'os anyos 1930, recibió cuantos premios.
D'entre as suyas muitas cintas se pueden destacar Casablanca (1942, Michael Curtiz), Gaslight (1944, George Cukor), The Bells of St. Mary's (1945, Leo McCarey), Joan of Arc (1948, Victor Fleming), Anastasia (1956, Anatole Litvak), The Inn of the Sixth Happiness (1958, Mark Robson), Indiscreet (1958, Stanley Donen), u Murder on the Orient Express (1974, Sidney Lumet).
Lepus castroviejoi
A liebre cantabrica u liapre cantabrica (Lepus castroviejoi (Palacios, 1976) ) ye una especie de mamifero lagomorfo d'a familia Leporidae que ye endemica d'a Cordelera Cantabrica en a Peninsula iberica.
Sierra d'Orba
A sierra d'Orba ye una sierra situada en a Chacetania, entre os municipios de Sigüés y A Canal de Berdún. O suyo cobalto, con 1.226 metros d'altaria ye a punta d'Orba, a on ye un vértiz cheodesico.
Altos de Zaforas
Altos de Zaforas ye un mont de 253 metros d'altaria situau en o municipio de Casp, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Many Rivers to Cross (cinta)
Many Rivers to Cross (títol orichinal en anglés, en aragonés Muitos ríos ta trescruzar, enguerada en Aragón con o títol en castellano de La novia salvaje, en aragonés A novia salvache) ye una cinta de l'anyo 1955 de cine de western comedia y romance d'o cine estausunidense dirichida por Roy Rowland seguntes un guión adaptau por Harry Brown y Guy Trosper, basau en una historia de Steve Frazee, con una dirección de fotografía de John Seitz, A.S.C., una Banda Sonora Orichinal de Cyril J. Mockridge y una producción cinematografica a'l cudiau de Jack Cummings ta la productora cinematografica Metro-Goldwyn-Mayer, y con un elenco d'actors formau, entra d'atros, por Robert Taylor, Eleanor Parker, Victor McLaglen, Jeff Richards, Russ Tamblyn, James Arness, Alan Hale, Jr., John Hudson, Rhys Williams, Josephine Hutchinson y Sig Ruman.
A cinta s'ambienta en o sieglo XVIII en Kentucky mientres as clamadas Trece Colonias baixo lo dominio colonial de l'Imperio Britanico y conta las aventuras d'un trampero de qui s'enamora una mesacha que decide fer cualsiquier cosa que s'amenista ta casar-se con él, y lo rodache d'as escenas d'a cinta s'escaició en Wyoming.
Robert Boyle
Robert Boyle, naixito de Lios Mór (Irlanda) o 25 de chinero de 1627 y muerto en Londres (Reino d'Anglaterra) o 31 d'aviento de 1691, estió un filosofo, quimico, fisico y inventor anglo-irlandés, tamién conoixito por os suyos treballos sobre Teolochía. Conoixito en ambitos scientificos por a lei de Boyle y por a suya obra The Sceptical Chymist (O quimico sceptico), que ye considerato como o establidor d'a Quimica moderna encara que o suyo metodo scientifico yera hereu d'a tradición de l'antiga Alquimia, como correspondeba a ixas envueltas.
Fuentesaúco
Fuentesaúco ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de habitants, en una superficie de 67,85  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Primeira Linha
right|thumb|300px|Terceras Chornatas Independentistas Gallegas. Compostela, Marzo de 1999.
Primeira Linha ye una organización politica comunista de Galicia integrata en o denominato Movimiento de Liberación Nacional Gallego. Refirma a independencia de Galicia.
Richmal Crompton
Richmal Crompton, naixita de Bury (Lancashire) o 15 de noviembre de 1890 y muerta en Londres l'11 de chinero de 1969, estió una escritora y novelista britanica, muit conoixita por a suya obra en o campo d'a Literatura infantil con as aventuras d'o personache William Brown, encara que tamién ye autora d'obras ta lectors adultos.
Primeira Linha
Fa parte de Nós-Unidade Popular.
Naixió en Galicia en 1996, en una etapa marcata por a cayita d'os rechimens comunistas europeus, con l'obchectivo d'organizar a corrient independentista y comunista existent en l'interior d'o Bloque Nacionalista Gallego.
AKB48
AKB48 (pronunciau A.K.B. Forty-eight en anglés) ye un grupo de musica pop de Chapón formato en 2005. Fue fundata por productor de televisión, letrista y escritor Yasushi Akimoto. En mayo de 2013, Oricon dició que heban vendito mas de 21 millons de CD's (singles y álbums) en Chapón.
Singles
* Billboard Japan Hot 100 se publica dende chinero de 2008. Oricon Daily Singles Chart se publica dende l'anyo 2008. ** Single digital
Álbums d'estudeo
* Set List: Greatest Songs Kanzenban (SET LIST～グレイテストソングス～完全盤) en 2010
Premios
Premios mas importants que recibioron.
Val de Mengusovska
A val de Mengusovska (en eslovaco Mengusovská dolina) ye una gran val situada a o sud d'os Altos Tatras.
A traviés d'ella fluye o barranco de Hincov, que mas entabant s'une con o barranco de Krupá ta formar o río Poprad. A parti superior d'a val se bifurca entre os culs de Hincova y Žabích plies. En o cul de Hincova se troba l'ibón mas fundo d'os Altos Tatras, o Veľké Hincovo pleso, asinas como tamién os ibons de Malé Hincovo pleso y Hincove oká. En o cul de Žabích plies podemos trobar os ibons de Veľké, Malé y Vyšné Žabie pleso mengusovské. En a parte inferior d'a val de Zlomiská ye o Popradské pleso.
Sevastopol
Sevastopol (Севасто́поль en ucrainés y en ruso, Aqyar en tartaro de Crimea) ye una ciudat federal rusa situata en a Republica de Crimea.
A suya población ye de 379.200 habitants (2001) en una superficie de 160 km², con una densidat de población de 6.431 hab/km²
Björk
Björk Guðmundsdóttir (Reykjavík, Islandia, 21 de noviembre de 1965) ye una cantaire, escritora, compositora y actriz ocasional islandesa.
Ormaiztegi
Ormaiztegi (Ormaiztegi en basco y oficialment, Ormáiztegui en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca d'o Goierri.
Pelopín (desambigación)
O toponimo Pelopín, tamién documentato como Pilopín,, que probablement dimana d'o latín <*PŌDIU(M) LŪPINI, puede fer referencia a:
Ormaiztegi
A suya población ye de 1.242 habitants (2022) en una superficie de 6,77 km², con una densidat de población de 193,21 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Ormaiztegi ye situada, alto u baixo, a 200 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 47 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
Almogía
Almogía ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 3.715 habitants (2021) en una superficie de 162.89 km² con una densidat de población de 23 hab/km².
Fresneda de Altarejos
Fresneda de Altarejos ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 73 habitants (2008), en una superficie de 59,9 km² y una densidat de población de 1,22 hab/km².
Peter Norman
George Peter Norman naixito de Coburgo, Victoria (Australia) o 15 de chunio de 1942 y muerto en Melbourne o 3 d'octubre de 2006) estió un atleta australiano conoixito por a medalla d'archent ganata en os 200 metros d'os Chuegos Olimpicos de Mexico de 1968. A marca feita en ista cursa ye encara huei o récord australiano de 200 m. lisos. Estió cinco vegatas campión d'Australia d'ista preba.
Tamién ye conoixito, mes difuera d'o suyo país, por a suya muestra d'apoyo ta John Carlos y Tommie Smith contra a segregación racial en os Estaus Unius, en a ceremonia d'entrega de medallas en a preba de 200 m. lisos en Mexico 1968, ponendo-se en o peito una pegatina d'o Prochecto Olimpico t'os Dreitos Humans (OPHR d'as suyas siglas en anglés). Iste apoyo contra a segregación racial y a suya oposición ta a politica de discriminación ta os dreitos fundamentals y economicos d'os aborichens australianos fació que en o suyo pais fuese estigmatizau y no fació parti de l'equipo olimpico australiano en os Chuegos Olimpicos de 1972 anque teneba sobrebuenas marcas ta ir.
En l'anyo 2012 o parlamento australiano fació una disculpa postuma por o tracto recibiu en tornar a Australia dimpués d'os Chuegos Olimpicos de Mexico 1968 por o suyo apoyo ta as reivindicacions contra a segregación racial que facioron atletas de raza negra en os Chuegos de 1968, pero sin de reconocer que no li portoron a os Chuegos Olimpicos de 1972 por ixo.
Mondongo
thumb|right|250px|Treballadora fendo salchichas de carne capolada. Mondongo ye o nombre que se da a o conchunto de tripas y budiellos de tocín en a matacía con que dimpués de lavaus se fa os embutius, y tamién a ensundia y a carne capolada y mezclada con atros ingredients con que s'imple os ditos budiellos.
A preparación d'o mondongo ye una fayena que tradicionalment s'ha asociau con y que la feban as mullers, entre que os hombres mataban o tocino, lo estriparraban, lo pinchaban por os pietz pa que trascolase a sangre pa las tortetas y morciellas, y dimpués partiban as piezas de canal como os lomos, os pernils, o tocino, etc.
Con bel trozo de carne capolada d'os que sobraba en fer o mondongo se feba tamién atros derivaus, como as mondonguillas u pilotas de carne que luego se guisaba y se comeba, ixe mismo día.
Muitos d'os productos d'o mondongo se minchan secos, salaus u fumaus, por o que en rematar se pinchaban con camatrillos por tot en a falsa, en o reposte, en as bodegas u en a cocina u mismo n'o repalmar d'a chaminera pa que s'ixoriasen. Un gran enemigo d'os mondongos que son asinas, pinchaus, son as moscas, que los pueden «cagar» (meter os uevos d'ellas) y se cucan.
Racemo
Ye un tipo a-saber-lo común d'inflorescencia, present en taxons muit diferents de plantas vasculars, dende hierbas dica árbols. Ye a forma más simple d'inflorescencia ubierta y atros tipos d'inflorescencias ubiertas (espigas, umbelas, amentos, etc.) pueden derivar d'esta. A inflorescencia composada que ye feita de racemos (racemo composau) recibe o nombre de panicula.
Calcil (desambigación)
Calcil (d'o latín <CALCEU, «calcers») puede fer referencia a:
Aidan Quinn
Aidan Quinn, naixito de Rockford (Illinois) o 8 de marzo de 1959, ye un actor y productor cinematografico estausunidense.
Almedinilla
Almedinilla ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca d'a Subbética y partiu chudicial de Priego de Córdoba.
A suya población ye de 2.524 habitants (2010) en una superficie de 55,52 km², con una densidat de población de 45,46 hab/km².
Fuentesecas
Fuentesecas ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 74 habitants, en una superficie de 14,60 km² y una densidat de población de 5,07 hab/km².
Larzabale-Arroze-Zibitze
Larzabale-Arroze-Zibitze (Larceveau-Arros-Cibits en francés) ye un municipio francés, perteneixient a la rechión de Nueva Aquitania, a lo departamento de los Pireneus Atlanticos. Tradicionalment fa parti de la comarca d'a Tierra d'Ostavals en Ultrapuertos.
Demografía
2006 : población provisional de l'Insee (fuent: Insee).
Laura Gallego García
Laura Gallego García (Quart de Poblet, Valencia; 11 d'octubre de 1977) ye una filologa valenciana, famosa autora de novelas chovenils de fantasía. Ganó lo Premio Barco de Vapor en 1999 por a suya novela Finis Mundi, y tamién lo ganó en 2002 con una atra obra, La Leyenda del Rey Errante. Entre as suyas obras son sinyaleras Crónicas de la Torre, Donde los árboles cantan, El Libro de los Portales, pero especialment a trilochía de Memorias de Idhún. A suya zaguera publicación ye a trilochía de Guardianes de la Ciudadela.
Inicios
Gallego comencipió a escribir con a suya amiga con nomás que 11 anyadas. Yera un libro de fantasía clamau Zodiaccía, un mundo diferente, relacionau con os horoscopos. No estió publicau, pero servió ta que Gallego sapese que quereba ser escritora. No tenió folla, as editorials no publicoron ni brenca. Gallego estudió Filolochía hispana.
Valdeceil
Valdeceil ye un mont de 259 metros d'altaria situau en o municipio de Casp, en a provincia de Zaragoza.
Bulbuent
Bulbuent ye un municipio de l'ueste d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'o Campo de Borcha. A suya población ye de 237 habitants (INE 2004), en una superficie de 25,52 km² y una densidat de población de 9,29 hab/km².
Cheografía
Ye situau en materials terciarios d'a depresión d'Ebro, en a marguin ezquierda d'o río Uecha.
En o termin municipal de Bulbuent se troba tamién o despoblau de La Retuerta y Villamayor.
Arvicola sapidus
A rata d'augua (Arvicola sapidus (Miller, 1908) ) ye un mamifero d'a orden d'os Rodentia y familia Cricetidae que vive amán de l'augua, sía corrient u estancada, siempre que as marguinas sían cubiertas d'abundant vechetación y a tierra d'as marguins sía lo pro tova pa poder excavar galerías.
Bulbuent
Toponimia
En un texto de 1246 apareixe como Bolbuén; en atro de 1247 sale latinizato como Bulbón u Bolbón. En o Fogache de 1495 s'escribiba Borbuen; esta zaguera variant d'o toponimo l'ha aproveitata o escritor Ferrán Marín Ramos en a suya novela Lorién de Borbuén.
Arvicola sapidus
A carne d'a rata d'augua tien un gusto semellant a la carne de coniello, y tradicionalment s'emplegaba en a elaboración d'a paella valenciana.
Bulbuent
Toponimia
Bi ha bels microtoponimos que pueden estar aragoneses: Paretazas, Bayulén, Codazamarrera, Cabezatón y Barranco los Royales.
Felipe Calderón
2012 apodado borolas
Francisco Rabal
D'entre a suya amplisma filmografía, se puet mencionar as suyas interpretacions en bellas cintas como Hay un camino a la derecha (1953, Francisco Rovira Beleta), Viridiana (1961, Luis Buñuel), Camino del Rocío (1966, Rafael Gil), Las largas vacaciones del 36 (1976, Jaime Camino), La colmena (1982, Mario Camus), Los santos inocentes (1984, Mario Camus), La hora bruja (1985, Jaime de Armiñán), El disputado voto del señor Cayo (1986, Antonio Giménez-Rico), ¡Átame! (1990, Pedro Almodóvar), L'homme qui a perdu son ombre (1992, Alain Tanner), Airbag (1997,Juanma Bajo Ulloa), u Goya en Burdeos (1999, Carlos Saura).
Premios
Francisco Rabal recibió en 1984 un Premio Nacional de Cinematografía por a suya labor cinematografica y Premio Goya a o Millor Actor de 1990 por a suya interpretación en a cinta Goya en Burdeos.
Cantón d'Oleta
O cantón d'Oleta (en catalán cantó d'Oleta, en francés canton d'Olette) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Prada.
A suya población yera de 1.665 habitants (2006). En feban parte 15 comunas.
A capital d'o cantón yera a localidat de Oleta. L'actual Consellero cheneral d'o departamento yera Jean-Louis Alvarez.
Lupercio Latrás
Lupercio Latrás u de Latrás (Val d'Echo (Uesca), 1555 - † Segovia (Corona de Castiella hué comunidat autonoma de Castiella y Leyón), 1590) estió un bandoler, espión y contrabandista aragonés d'a segunda metat d'o sieglo XVI.
Fillo segundo d'o sinyor de Latrás, estió dende chovenet acusau de notables faltas y crimens. En l'anyada de 1579 se l'acusó d'instigar as alteracions d'Echo que rematoron con l'asesinato de belas personas d'o lugar. A suya sentencia de muerte estió prolargada por a ensistencia d'o suyo chirmán, dica que en 1583 estió condonau con o compromís d'ingresar en os Tercios.
Italianismos en castellano
250px|thumb|right|Mapa politico d'[[Italia antes de la Guerra de Succesión Espanyola, en color verde los territorios de lo Reyal y Supremo Consello d'Italia, baixo sobinanía de los Habsburgos espanyols. Texto en anglés.]] Los italianismos en castellano son elementos lingüisticos provinients de lo italiano stándard u de luengas y dialectos afins de la peninsula Italica como lo veneciano, ligur, napolitano, siciliano, ecetra.
Lupercio Latrás
Entre ixas dos calendatas, o choven Latrás ya feba atras endallanzas en as vals pirinencas y o Semontano. A suya destinación enta os tercios lo mantenió separau d'a comisión de delitos, pero en l'anyada de 1588, dimpués de que esclatase a Guerra de Ribagorza, desertó d'as tropas reyals y s'achuntó a l'exercito d'o conte rebel de Ribagorza, Ferrán de Gurrea, en contra d'es baixos nobles y infanzons locals y d'o poder d'o rei Felipe I (II de Castiella).
Italianismos en castellano
Los primers italianismos medievals plegoron a traviés de complexas cadenas de transmisión que entraban en lo castellano a traviés de luengas como l'aragonés, lo catalán y l'occitán y podeban venir de luengas de la Mediterrania oriental. En la baixa Edat Meya buena part de lo comercio maritimo internacional dende la Mar Negra dica la mar d'o Norte yera en mans d'italianos (chenoveses y venecianos). Los primers italianismos medievals yeran ligaus a la navegación (galea, avería, corsario), anteriors a lo sieglo XV, y que se podeban remontar a atras luengas como lo griego bizantín.
Lo prestichio de la cultura renaixentista de lo sieglo XV en Italia fizo que encomenzasen a entrar italianismos de diferents campos lexicos (atacar, escaramuza, florín, belleza, soneto, novelar, ecetra...). En bel caso bi ha problemas interpretación sobre l'orichen italiano, catalán u occitán de bella palabra.
En lo sieglo d'Oro continoron entrando italianismos por las relacions culturals y politicas entre Espanya y Italia. En ixos tiempos buena a mitat sud d'Italia y buena part de la plana padana perteneixeban a l'Imperio espanyol, y bi heba mercenarios italianos en los exercitos espanyols. Los campos lexicos en los que entroron los italianismos estioron la guerra, la navegación, lo comercio, los diners y finanzas, l'arte, la literatura, l'arquitectura y la vida social.
En los sieglos posteriors entroron muitos menos italianismos. En lo sieglo XVIII entroron chichisbeo, bancarrota, caricatura, estrafalario, improvisar, casino, fachenda y secator, beluns ya en desuso. En lo sieglo XIX entroron carretela, fiasco, desfachatez, diletante. En lo sieglo XX entroron mortadela, espagueti, salami y guetto.
Sufixo -elo, -ela
Lo sufixo italiano -ello, -ella pronunciau con l cheminada deriva de lo sufixo latín -ELLUM igual que lo sufixo aragonés -iello. En castellano la terminación -elo, -ela se troba mes a sobén en italianismos que teneban este sufixo que en cultismos d'orichen latín.
Se considera que la terminación -el de bel italianismo corresponde a -ello en:
Sufixo -eto
Una part de las palabras acabadas en -eto en castellano son italianismos que acababan en -etto y que entroron dende lo sieglo XV:
Álora
Álora ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 12.985 habitants (2021) en una superficie de 169.62 km² con una densidat de población de 77 hab/km².
Italianismos en castellano
Sufixo -eto
Presentan esta terminación pero no como sufixo:
Terminacions -ago, -alo, -ano, -aro
Bel italianismo plan terminau en -olo cambió d'accentuación pa adaptar-se a las terminacions atonas comuns en castellano -ago, -alo, -ano, -aro:
Guerra
thumb|250px|right|Escopeta [[Remington 870 calibre 12.]] En la primera mitat de lo sieglo XVI la cultura italiana yera un referent en l'art militar, la incheniería de fortificacions, y las nuevas armas, en especial las de fuego.
Arquitectura
250px|thumb|right|Balcón de Chulieta en [[Verona.]]
Reino de Leyón
O Reino de Leyón estió un d'os reinos medievals d'a Peninsula Iberica, que esdevenió succesor de l'antigo Reino d'Asturias. Surte d'a partición d'o Reino d'Asturias entre los suyos fillos per parte de Alifonso III d'Asturias: Ordonyo II recibe Galicia, establindo o Reino de Galicia, García I recibe Leyón, y o Condado de Castilla, establindo asinas o Reino de Leyón, Fruela II obtiene a parte d'o Reino d'Asturias no incluyida en os territorios d'os suyos chirmans. Lo final d'a suya independencia se considera que ye con a suya unión con o Reino de Castiella, en l'anyo 1230, formando la Corona de Castiella.
Os monarcas astur-leyoneses se consideraban sucesors naturals d'os monarcas visigodos d'o Reino de Toledo y n'imitaban bels aspectos organizativos.
Calcil
thumb|right|250px|Calcil en una columna romana. O calcil (d'o latín <*CALCEU, «calcers») ye una enamplación en a base de qualques construccions y en a frontera de qualques edificios, aman d'o suelo, que sirve ta dar-les millor aposiento y dotar-las de millor estabilidat estructural.
De regular, se fa con materials más duros que a resta d'a construcción, y especialment resistents contra esfuerzos de compresión: o granito y qualques tipos de piedra calsinera son os mas freqüents.
Os calcils se troban en monumentos feitos dende l'Antiguedat y se considera que, en as suyas oríchens, consistiban en paralelepipedos de piedra dura que serviban de base ta qualques construccions que concentraban un gran peso en poqueta superficie, como estatuas u altars. Posteriorment, y en especial a partir d'os sieglos XVI y XVII, se fizo mas cheneral en belatras construccions, especialment en os grans edificios devantaus a las modas d'o Renaiximiento y o Barroco.
Casa d'o Gubierno (Sydney)
A Casa d'o Gubierno (en anglés Government House) ye situada en a ciudat de Sydney en os Reyal Chardins Botanicos, mirando enta a badía de Sydney, chustament a o sud d'a Opera de Sydney. Construyida entre 1837 y 1843, l'edificio ha estau a residencia oficial d'o Gubernador de Nueva Galas d'o Sud dende tiempos de Sir George Gipps, fueras de dos curtos periodos; o primero entre 1901 y 1914, quan a propiedat fue cedida a la Mancomunidat d'Australia como residencia d'o Gubernador-Cheneral d'Australia, y o segundo entre 1996 y 2011. A propiedat tornó a estar a residencia d'o Gubernador en octubre de 2011 y fue administrada por Historic Houses Trust of New South Wales dende marzo de 1996 dica aviento de 2013.
Rigüela
Rigüela ye un mont de 218 metros d'altaria situau en o municipio de Casp, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Augusto Pinochet
Augusto José Ramón Pinochet Ugarte más conoixito como Augusto Pinochet u Pinochet (Valparaíso, 25 de noviembre de 1915 - Santiago, 10 d'aviento de 2006). Militar chileno. Estió chefe d'estato de Chile dende a fin d'gubierno Salvador Allende dica 1990.
Elle Fanning
Mary Elle Fanning, naixita de Conyers, Cheorchia (Estaus Unius) lo 9 d'abril de 1998, ye una actriz que ye a chermana menor de l'actriz Dakota Fanning y fació a suya debut cinematografico como que a versión mas choven d'o personache d'a suya chermana en a cinta dramatica I Am Sam (2001). Como actriz infantil, amaneixió en quantas cintas, incluidas Babel (2006), Phoebe in Wonderland (2008) y Somewhere (2010). O suyo abance se produció en 2011 con o suyo paper protagonista en a cinta de sciencia ficción Super 8 de J.J.Abrams, por a quala recibió elochios d'a critica y ganó un premio Spotlight en o Festival de Cine d'Hollywood.