cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Segunda mutación consonantica
right|thumb|300px|L'[[luengas altochermanicas|alto alemán se subdivide en alemán superior (verde) y alemán central (azul), que ya se distinguían d'o baio alemán (amariello). As isoglosas prencipals, Benrath y Espira (Speyer), son marcadas en negro.]] right|thumb|300px|Isoglosa ta dat-das. 300px|right|thumb|Isoglosas ta maken-machen (linia de Benrath) y Appel-Apfel (linia d'Espira). A segunda mutación consonantica ye un conchunto de modificacions foneticas que afectoron a las consonants de l'antigo alto alemán (actualment conoixiu a sobén simplament como "alemán") deseparando-lo d'o baixo alemán a traviés d'una isoglosa conoixida como linia de Benrath. Apareixió dimpués d'as modificacions descritas por as leis de Grimm y de Verner (que se agrupan baixo o nombre de "primera mutación consonantica") entre os sieglos IV y VIII. Afectó a tot o lexico de l'inte, pero tamién a ampres posteriors.
Mecanismos chenerals
As consonants afectadas son as resultants d'a primera mutación consonantica. A suya principal modificación consiste en una africación d'as oclusivas.
Se distinguen os cambeos en función de si as consonants son xordas, sonoras, simplas u cheminadas y seguntes a sjuya posición (a l'inicio u dimpués de consonant liquida, entre vocals u n rematar). As sonoras seguiran evolucions diferents en función d'os dialectos.
Eixemplos
Ta constatar a evolución d'as consonants de l'alto alemán ye posible de contrastar-ie parolas en a mayoría de luengas chermanicas y tamién en un gran numero d'as indoeuropeas. Si mos centramos en a evolución de *p :
Tabla d'eixemplos
Comparación de parolas alemanas, neerlandesas y anglesas que amostran a segunda mutación consonantica que sufrió a primera d'istas luengas:
Castiello d'Alfoceya
O castiello d'Alfoceya ye un castiello construyíu en o sieglo X que se troba en Alfoceya (Comarca Central, Aragón). .
Ossó de Sió
Ossó de Sió ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida y en la comarca d'Urchel. La suya población ye de 227 habitants(2008), en una superficie de 26,3 km² con una densidat de población de 8,63 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga a lo sud con Puigverd d'Agramunt y con Tàrrega.
Khanato Kara Khitai
Os Khanato Kara Khitai u Khanato Kara Khitan (en chinés 喀喇契丹, en mongol Хар Хятан) ye un estato fundato en a decada de 1130 por os khitan que emigroron a Asia Central dende o norte de China y Manchuria y que duró dica os tiempos d'a conquiesta mongol d'Asia Central. O territorio d'os Karak Khitai consistiba en as estepas a lo norte de Tien Xan y a Cuenca de Tarim. Os kara khitai mantenioron as estructuras locals de poder, limitando-se a cobrar impuestos a los principes autoctonos. Os Kara Khitai yeran budistas pero teneban subchectos musulmans y bi heba tolerancia relichiosa con atras relichions como o islam y o cristianismo nestorín. A luenga oficial d'o khanato yera o chinés.
Muitos khitan emigroron a Asia Central dimpués que en l'anyo 1125 os churchetz los hesen vencito, substituyindo-los en o poder, deposando a la dinastía Liao y establindo-se como dinastía Jin. Os musulmans karakhanís facioron venir a los khitan en a decada de 1130 pa que los aduyasen en a luita contra os carlucos, pero tamién deposoron a los karakhanís. Prenioron Kaixgar y Khotán y sozmetioron Transoxiana a lo suyo vasallache.
Encara que os Kara Khitai creyoron o suyo estato centroasiatico en a decada de 1130 se considera que o estato encomenzó a existir en l'anyo 1124, quan Yelü Dashi se proclamó rei, quan encara yera en Mongolia.
En l'anyo 1211 a cadiera reyal fue usurpata por Kuchlug, un refuchiato Naimán. Muitos liders locals se posoron baixo a protección de Chinguis Khan. D'esta traza a invasión mongola de l'anyo 1218 fue bien recibita.
Paco de Basarán
thumb|right|250px|O paco de Basarán, con [[Basarán en alto y chicot en o centro, tal como se veye dende a cruceta d'Escartín, en a cuentra d'a valle.]] O paco de Basarán ye a denominación popular que tiene a versant sud de la valle d'Otal (Sobrepuerto), a que recibe menos insolación, por debaixo d'o nuclio deshabitau de Basarán, en una zona de grant pendient y mont pocino.
En ista zona i abunda especies arborias propias d'as ubagas, como os abetz y os fabos, razón por a qual se conoix tamién como o fabar de Basarán, o fabar de la Valle u simplament o Fabar.
Pico d'el Cuerno (Fridas d'Albarracín)
Lo pico d'el Cuerno ye un mont de 1.694 m d'altaria situau en o termin municipal de Fridas d'Albarrazín, en a defesa de la Sarriosa.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Forchheim
Forchheim ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Forchheim.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Miradors d'o Molar
thumb|300px|[[Envista dende un d'os miradors con Tobacor (ezquierda) y a punta Acuta (dreita) a o fundo]] thumb|300px|Gollando enta l'ueste con a [[Susana Mondarruego, o tozal d'o Mallo y a val de Buixaruelo a o fundo]] Os miradors d'o Molar son un conchunto de miradors que se troban en a sierra Carquera, sobre a cresta de Diazas, en a muga sud d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols a una altaria de 2.008 metros sobre o livel d'a mar. Administrativament os miradors son situaus en o municipio de Torla-Ordesa.
Se i arriba dende Torla a traviés d'o sendero PR HU-129. . Dende os miradors bi ha unas sobrebuenas envistas d'a val d'Ordesa y d'as paretz de Mondarruego (2.845 m), o tozal d'o Mallo (2.254 m) y d'os culs de Carriata y Cotatuero. Se i alufran tamién a punta Acuta (2.242 m), punta Tobacor (2.779 m) y mesmo o mallo de Marmorés (3.328 m) y a punta de Treserols (3.355 m) enta l'este; a sierra Tendennera, a punta Mondeniero (2.295 m) y a val de Buixaruelo enta l'ueste y o tozal de Pelopín (2.007 m) y a sierra d'a Monchoya por o sudueste.
Rota
Se sale dende a localidat de Torla en o camín que bi ha dezaga l'acceso a o "Camping río Ara" dimpués de pasar o puent sobre o río (976 m d'altaria).
Seguindo os cartels indicadors d'o sendero de chicot recorrito HU-129 plegaremos en os praus de Diazas y a ermita de Santa Ana (1.465 m d'altaria). Dimpués de pasar a ermita se contina por a pista forestal bells metros y torna a prener-se a la ezquierda un sendero por a selva.
Mas alto (1.845 m d'altaria) se torna a la pista ta seguir 300 metros, en plegando a l'acceso a o primer d'os miradors. En iste primer mirador bi ha una senda que s'endreza enta l'ueste a os atros dos, una mica por debaixo d'a cima.
De Havilland Vampire
de Havilland Vampire ye un avión de caza desembolicau por de Havilland. O suyo primer vuelo estió en 1943. Tien un motor de Havilland Goblin 3 y una velocidat maxima de 882 km/h. Se'n han construyíu 3268 unidaz.
Tampereen Pyrintö (baloncesto)
Tampereen Pyrintö ye un club de baloncesto finlandés d'a ciudat de Tampere, ye a sección de baloncesto d'o club poliesportivo Tampereen Pyrintö fundata en l'anyo 1941. L'equipe masculín chuga en a Korisliiga, a maxima competición de baloncesto de Finlandia. Ye, con 3 titols, un d'os equipes mas vegatas campión d'a historia d'a competición. O pabillón a on chuga como local ye o Pyynikin palloiluhalli.
Domingo de Olleta y Mombiela
Domingo de Olleta y Mombiela, naixiu de Zaragoza (comarca de Zaragoza) o 20 d'aviento de 1819 y muerto en ixa mesma capital o 21 d'abril de 1895, estió un compositor y musico (organista) aragonés, formau en o Colechio d'Infants d'a Seu d'o Salvador de Zaragoza, estudiando-ie piano, vriolín, composición y harmonía. Estió organista en a ilesia de Sant Felipe de Zaragoza y maestro de capiella d'a Seu d'o Salvador.
Lacuna de Gallocanta
Os lugars que fan rolde a la lacuna son: Gallocanta, Berrueco, Tornos, Bello, Las Cuerlas. Una mica mas luent trobamos: Santet, Fuset, Torralba de los Sisons, Odón y Castellón de Tornos.
Toponimia
Se fa mención de la laguna de Gallocanta en los textos medievals sobre las propiedaz de lo Monesterio de Piedra:
Cheolochía
Ocupa o fondón d'una fuesa tectonica en una zona a on materials mesozoicos descansan sobre materials d'a era paleozoica. Os materials paleozoicos, viellos y con grau de metamorfismo, tienen poqueta porosidat (encara que sigan en o suyo orichen piedras d'arena) y fan de livel impermiable. Estos materials afloran enta l'este d'a lacuna fendo elevacions d'o terreno, desfendo-se en bloques de caras planas con costaus rectilinios, con un modelau de tipo berrocal que da nombre a dos lugars Berrocal y o Berrueco. Os materials mesozoicos afloran millor enta l'ueste. O centro d'a cuenca sedimentaria ye pleno, como ye normal, de materials cuaternarios resultau d'a erosión recient d'o debantdito.
Fa bels mils d'anyadas la cuenca endorreica de Gallocanta yera mes gran y s'estendillaba dica buena part de lo nord-este de la provincia de Guadalachara. Los lugars de l'actual cuenca de lo río Piedra auguas ent'alto d'Embit yeran en la cuenca endorreica dica que la erosión regresiva d'este río en lo espacio a on que hue son las Foces de Torralba tenió como resultau final una captura fluvial y la formación de las anteditas foces. A pesar d'esta perda de superficie, l'actual cuenca endorreica de Gallocanta encara ye la mes gran de la Peninsula Iberica.
Charles Darwin
Ista teoría fue recullita en o libro The Origin of Species (L'orichen d'as especies en aragonés), publicato lo 24 de noviembre de 1859. O suyo treballo tenió una gran influencia sobre as diferents disciplinas cientificas y o pensamiento moderno en cheneral y encara hue ye a base d'a Síntesi evolutiva moderna dita tamién a vegatas síntesi neodarwinista u Neodarwinismo que agrupa a teoria de la evolución de les especies per selección natural de Charles Darwin, la teoria chenetica de Gregor Mendel como base de l'herencio biolochico, la mutación chenetica aleatoria como fuent de variación y la chenetica de poblacions matematica.
Lacuna de Gallocanta
Flora
A lacuna, por estar cuasi un ambient estepario, y por a man de l'hombre, ye plena de campos de cerials, tornasols, bel panizal, hortals y campos d'alfalz. En os monts encara se i puede veyer pins, carrascas u chaparras, caixicos y chinebros. An que i hai augua se troban os chopos y azarolleras. Os árbols fruitals mas comuns son as almendreras, encara que se puede trobar bella manzanera. Antes mas se cautivaba a vinya y o zafrán.
I ha gran cantidat de plantas halofilas que soportan muita salinidat y, por ixo, perfectas t'a lacuna. O sistema conta con bel endemismo y especies en protección como a Puccinella pungenns y o Luthrum flexousom, y bella Orchis palustris.
Charles Darwin
Desembolique d'a teoría d'a evolución
Cuan tornó t'Anglaterra editó, supervisó y colaboró en o libro Zoology of the Voyage of H.M.S. Beagle, a on expertos facioron descripcions d'as observacions feitas mientres as cinco anyatas de viache sin amostrar-ne garra conclusión. Ista publicación fue dividita en cinco parz:
Lacuna de Gallocanta
Fauna
Encara que a lacuna, debito a la suya salinidat, no puede albergar peixes, sí que i ha un important numero d'aves, reptils y amfibios por os arroyos y as basas, y mamiferos por as sierras y monts. Conta con mas de 220 especies diferents d'aves, entre as mas importants os vueitres, alicas, grudas, porputz u "baubas" y fochas.
Charles Darwin
Desembolique d'a teoría d'a evolución
En 1838 Darwin escribiba y leyeba libros como os An Essay on the Principle of Population, escrito por o sociologo conservador Thomas Malthus. En ixe libro s'exposaba que en as poblacions humanas o numero d'individuos puyaba en progresión cheometrica, pero l'alimento disponible puyaba en progresión aritmetica. Con o tiempo se produce por fuerza una escaseza d'alimentos, y con ixo fambre, malautías y guerras. Malthus plegaba a la conclusión que una reproducción masiva conduce a la luita por a existencia. Como os recursos son limitatos, o numero d'individuos tamién en ye, estando os mes fuertes (u ricos) os que tienen mes descendencia viable, y por ixo os que consiguen tener mes descendients. Darwin estendilló esta ideya a atras especies y elaboró a teoría sobre a evolución: a mesma Naturaleza ye a que selecciona os individuos mes adaptatos y qui en descarta os mes febles: y evolución ye obra d'una selección natural que actua en dos sentitos complementarios: como porgadera d'as variants indeseyables y como incheniero de nuevas formas de ser vivos.
Lacuna de Gallocanta
Fauna
Entre os mamiferos podemos trobar-ie: corzos, paniquesas, rabosas, gatos montesins, bel ciervo, chabalins, fuinas, conillos, taixugos, etc. Son comuns en as basas y arroyos d'a comarca as ranas, zapos, fardachos u "ardachos" (que se minchaban fa poco tiempo), sargantanas u "sangartesas" y bella especie de serpient como as gripias.
Charles Darwin
Desembolique d'a teoría d'a evolución
En 1858 recibió o manuscripto d'Alfred Russell Wallace, un naturalista anglés que estudiaba a flora y fauna de l'archipielago malayo. Darwin quedó sorpreso por veyer que Wallace resumiba en unas pachinas os prencipals puntos sobre a teoría d'a selección natural. Poco dimpués os dos publicaban un articlo en o que exposaban a teoría d'a evolución.
En 1859 Darwin dió a conoixer a suya teoría en o libro titulau On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life.
Reaccions
A publicación de On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life, conoixito a sobén y simplament como The origin of species estió de interés internacional provocando muitos debates adintro d'a comunidat cientifica y en a comunidat relichiosa reflectatos en a prensa d'a epoca.
Castiello de Torreciella de Val Madriz
O castiello de Torreciella de Val Madriz ye un castiello construyíu en o sieglo XI que se troba en Torreciella de Val Madriz (Comarca Central, Aragón). .
Su Burgu
Su Burgu (Su Burgu en sardo; Burgos, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Sasser y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 1.068 habitants en una superficie de 18,25 km², con una densidat de población de 58,52 hab/km².
Cerro de las Hoyuelas
O cerro de las Hoyuelas ye un mont de 1.668 m d'altaria situau en o termin municipal de Torres d'Albarracín.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Semboés
Semboés (Semboés en occitán, Sembouès en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Pardiac-Ribèra Baisha.
A suya población ye de 56 habitants (1999) en una superficie de 2,65 km², con una densidat de población de 21,13 hab/km².
La Cistérniga
La Cistérniga ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya, y comarca de Tierra de Pinares.
A suya población ye de 7.620 habitants (2008), en una superficie de 32 km² y una densidat de población de 238,13 hab/km².
Cheografía
A localidat de La Cistérniga ye situata a 736 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 6 km de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón, y fa parte de l'aria metropolitana de Valladolit.
Cantón de Vrudfuèlh
O cantón de Vrudfuèlh (en occitán canton de Vrudfuèlh, en francés canton de Verfeil) yera una división administrativa francesa situata en o departamento de l'Alta Garona, en a rechión d'Occitania, districto de Tolosa.
A suya población yera de 5.895 habitants (1999). En feban parte 7 comunas.
A capital d'o cantón yera a localidat de Vrudfuèlh.
Junta General de Ganaderos de las Montañas
A Junta General de Ganaderos de las Montañas estió una organización de ganaders d'o Pireneu aragonés. En o sieglo XVIII tenió muitas reunions en lugars d'a zona pirenenca central. Mantenió una actividat reivindicativa sobre os dreitos de paso y pastura d'o bestiar transhumant. Representaba una reacción montanyesa debant d'a puixanza d'a Casa de Ganaders de Zaragoza en Aragón.
En as vals d'o Pireneu os pastors y ganaders s'organizaban en chuntas, de traza que cadaguna d'as vals teneba una asamblea consuetudinaria de pastors. Un eixemplo en ye a "Junta y Casa del Valle de Broto", que mantién as suyas escrituras y chestiona l'admenistración d'os pastos.
Os montanyeses alcordoron pactos d'aduya mutua con lugars d'o semontano pa evitar a intrusión de ganaders forans, en especial de Zaragoza y estableixioron a Junta General de Ganaderos de las Montañas, documentata dende o sieglo XV en a Tierra de Chaca, encara que no i habió representants de Chaca en concreto.
En 1769 consideroron a posibilidat d'entrar a fer parte d'a Mesta Castellana, pero no lo facioron porque representaba pagar uns tribunals lentos y lexans a cambio de pastura en Andalucía y Extremadura.
Luengas retorromanicas
As luengas retorromanicas u reticas son un grupo de luengas romances que derivan d'una luenga comuna que amaneixió en l'aria alpina a lo sud de lo Danubio y que rebló debant de la expansión de las luengas chermanicas, que en la suya zona evolucionoron ta l'alto alemán, y tamién en menor mesura debant de la expansión de bellos idiomas de lo grupo italiano.
Alemán de Bucovina
L'alemán de Bucovina (en alemán Bukowina Deutsch) yera un dialecto d'o altoalemán central occidental charrau por os alemans de Bucovina, rechión historica d'Europa Central situada a o norte d'os Carpatos Orientals, entre as actuals Rumanía y Ucraína.
Luengas retorromanicas
D'alcuerdo con Heinrich Lausberg se remonta a lo mesmo latín galico que se parlaba en Galia y norte d'Italia y lo vei mes arcaizant que l'arpitán. A deseparación d'o retorromanico respecto a l'arpitán se produció por a invasión en forma de falca d'os alamans, seguita por una chermanización. As ciudaz italianas d'o norte aduyoron a estendillar bels dialectos noritalicos que desplazoron a lo retorromanico en os semontans alpins. A colonización bayoaria u bavara de l'Alto Tirol contribuyó a arrinconar mes a lo retorromanico. Huei ye trestallato en tres idiomas pareixitos que permiten deducir un común orichen, os dos zaguers son deseparatos por a falca chermana d'o Tirol.
Alemán de Bucovina
Se puet clasificar filolochicament como un subdialecto franco palatín, variedat d'o franco renano.
Luengas retorromanicas
Variedaz
A o largo d'os sieglos l'abance d'as parlas alemanas y italianas n'ha reduciu muito o territorio, que probablement heba estau contino. Actualment bi ha tres bloques de dialectos retorromanicos, estendillaus por tres arias deseparadas as unas d'as atras. A tamas d'iste isolamiento cheografico y as diferencias destacables que bi ha entre as diferents variedaz, que dificultan a comunicación entre os suyos parlants, se considera que o retorromanico constituye una sola luenga. Socialment bi ha consciencia de chirmandat entre os diferents pueblos de parla retorromanica. En total, o numero de parlants de retorromanico se sitúa entre as 400.000 y as 750.000 personas.
Lebrija
Lebrija ye un municipio andaluz situato en a comarca d'o Baixo Guadalquivir y provincia de Sevilla.
A suya población ye de 27.029 habitants (2011), en una superficie de 375,20 km² con una densidat de población de 72,04 hab/km².
En Lebrija i naixió Antonio de Nebrija, l'autor d'a primera gramatica d'a luenga castellana.
Cheografía
A localidat de Lebrija se troba situata a 36 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 78 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia.
Molimentos
right|thumb|250px|A [[ilesia de Nuestra Sinyora d'a Oliva de Lebrija.]]
Pala
A evolución d'este instrumento ha lievau enta os actuals disenyos de maquinas d'excavación, como as excavadoras y as cargadoras que s'emplegan por lo regular en construcción d'infraestructuras y edificios, y tamién en menería.
Puigverd d'Agramunt
Mugas
Lo suyo termin muga con Agramunt, Tornabous, Ossó de Sió y con Tàrrega.
Kronach
Kronach (en franco oriental Gronich) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Kronach.
Dimitri Mendeleyev
Dimitri Ivánovich Mendeleyev (, en ruso y alfabeto cirilico Дмитрий Иванович Менделеев), naixito lo 8 de febrero de 1834 (seguntes o calendario gregoriano) en Tobolsk y muerto lo 2 de febrero de 1907 en Sant Petersburgo, estió un quimico ruso.
Sarriosa
Sarriosa ye un mont de 1.646 m d'altaria situau en o termin municipal de Moscardón.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Albert Raines
Albert Raines, conoixiu esportivament como Al Raines, naixiu y muerto en puesto y calendata desconoixida fue un corredor de larga distancia estausunidense que tenió o récord d'o mundo en a preba d'a maratón conseguiu o 8 de mayo de 1909 con un tiempo de 2:46:09 en a Maratón d'o Bronx. Yera miembro d'o Xavier Athletic Association o mesmo club que James Clark l'anterior atleta que teneba o récord. Tenió o récord mientres 18 diyas dica que Henry Barrett consiguió baixar a suya marca.
Río Usía
O río Usía u barranco d'a Usía ye un río chicot u barranco d'o sud-este d'a comarca de Sobrarbe, en a Fueva, que ye afluent d'o río Cinca por a man ezquierda. Naixe en os arredols de o puerto de Foradada, en a baixant fovana d'a sierra d'o Campanué (anque a dintro d'o termin municipal de a Foradada d'o Toscar), no guaire luent d'as aldeyas de as Corz y Ranyín, y desemboca en a Cinca en l'entibo de Mediano, a man d'o Lumo de Muro y d'Arasanz.
Traviesa a cabecera d'a Fueva, que ye Tierrantona, y esnaviesa por a fondonada que ye a dita subcomarca, por terrenos de cantimplano en os que no i hai guaire inclinación, anque sin serpenteyar. Tiene gleras en qualques puntos, anque no ye un río guaire propenso a sufrir mayencos, y en a mayor parte d'o suyo recorrido no i hai si que tansas espuendas prou altas como ta contener-lo, presentando-se os campos a poqueta altaria por d'encima d'a glera.
Dende o Lumo de Muro, o río se torna a encaixonar en un congosto por os calcils d'a sierra de Muro de Roda en a man dreita, y d'a sierra de l'Entremont en a ezquierda, dica que se torna a obrir boca t'a val d'a Cinca a bel kilometro y meyo en sud d'Arasanz. A desembocadura se situaba a man de Mediano Viello, pero con a construcción de l'entibo en as zaguerías d'a decada de 1960, ixe endreto se cacegó mismo que Mediano, y en l'actualidat desemboca bels centenars de metros más t'alto (quan l'entibo ye altero, encara a dintro d'o congosto gosa desembocar).
Santa Maria de Palautordera
Santa Maria de Palautordera ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Vallés Oriental y provincia de Barcelona.
A suya población ye de 9.040 habitants (2010), en una superficie de 16,90 km² con una densidat de población de 534,91 hab/km².
Cheografía
A localidat de Santa Maria de Palautordera se troba situata a 208 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Clamosa (desambigación)
Clamosa ye un lugar aragonés en sud-este de Sobrarbe, en a provincia de Uesca. Basaus en o suyo nombre, tamién puede dedcir-se Clamosa a:
Pancorbo
Pancorbo ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Ebro y partiu chudicial de Miranda d'Ebro.
A suya población ye de 492 habitants (2007) en una superficie de 58,45 km², con una densidat de población de 8,42 hab/km².
Cheografía
A localidat de Pancorbo ye situada a 634 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 66 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia, y de 17,8 km d'a ciudat de Miranda d'Ebro, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Oroncillo.
Thomas Alva Edison
thumb|thumbtime=1|upright=1.1| A Day with Thomas Edison (1922) Thomas Alva Edison naixiu en Milan, Ohio, l'11 de febrero de 1847 y muerto en West Orange (Nueva Jersey) o 18 d'octubre de 1931, fue un inventor y interpresario d'os Estatos Unidos que desenvolicó muitos inventos importants
Inventó, entre atras muitas cosas, como lo gramofono y a bombiella incandescent Edison ya considerado un d'os más importants inventors d'o suyo tiempo, con 1.093 patents a lo suyo nombre en os Estados Unidos, anque a mayor parti d'istos inventos no yeran completament orichinals, a mas d'atras en Reino Unido, Alemania y Francia. Tamién descubrió lo dito efecto Edison que se fundamenta en a emisión d'electrons producita por os metals incandescents.
Tenió traballando ta ell a Nikola Tesla, en primeras en a suya interpresa europea Continental Edison Company y dimpués en Estaus Unius en Edison Machine Works a qui li robó muitos d'os inventos que fació mientres treballaba ta ell. Dimpués tenió con ell muitas disputas que orichinaron a Guerra d'as corrients, que fue una dura competencia economica y tecnolochica mientres os anyos 1880 ta controlar o mercau d'a cheneración y distribución d'enerchía electrica. Edison y J.P. Morgan con a interpresa General Electric esfensaban a corriente contina ta la producción y distribución d'enerchía electrica y Tesla con George Westinghouse esfensaban a corrient alterna, que dio a enerchía que predomina en a distribución dica l'actualidat.
Edison tamién tenió una atra polemica con os chirmans Lumière, con una guerra de patents
Pruiquimat
Pruiquimat, (pronunciau /prui-ki-'ma/, en aragonés orichinal Pueyo d'Esera, en idioma castellano Puycremat) ye un lugar de Ribagorza situau a 9 km de Graus, perteneixient a este municipio. Huei ye despoblau.
Toponimia
Lo toponimo Pruiquimat se pronuncia /Pruiquimá/ en baixo-ribagorzano. Antigament se dició Pueyo d'Esera (1208); pero cambió ta Puy d'Esera y Puy Cremat, seguntes se vei en una mención de 1428: Grostan es sus aldeas, y es a saber Puy d'Esera alias, Puycremat. La forma Puycremat s'escribió tamién con grafía catalana, Puig Cremat (1339, 1359), chunto u deseparau. La forma Puycremat cambió ta las formas actuals con metatesi, confusión de e por i y perda de -t final:
En la zona atra variant de lo nombre ye Pruquemá, que sintió Jean-Joseph Saroïhandy en 1896 a un grausino. La perda de la -t final en participios lexicalizaus se vei en baixo-ribagorzano (forá en estadillano d'antismás en cuenta de forat). La -t final etimolochica s'escribe, igual que se fa en atras palabras, encara que no se pronuncie.
Pico de ra Susana
O pico de ra Susana (en castellano Pico de Escuzana) ye un pico pirenenco situau en a val d'Ordesa con 2.766 metros d'altaria.
Rojals
Rojals (Rojales en castellano) ye un municipio valenciano d'a provincia d'Alicant, situato en a comarca d'a Vega Baixa d'a Segura. Fa parte d'o partiu chudicial de Torrevella.
A suya población ye de 22.006 habitants (2012), en una superficie de 27,60 km² y una densidat de población de 797,32 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Rojals ye cognato de l'aragonés royals.
Cheografía
A localidat de Rojals se troba situada a o canto d'o río Segura, 8 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 41 km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia.
Mugas
200px|thumb|left|Situación de Rojals con respecto a los atros municipios de lo Baixo Segura. O termin municipal de Rojals tien dos partz, y la principal, que se troba arredol d'o nuclio, muga con Guardamar del Segura, Torrevella, Los Montesinos, Algorfa, Benijòfar, Formentera del Segura y Sant Fulgenci. L'atra muga con Algorfa, Almoradí, Daia Nova, Daia Vella, Formentera del Segura y Benijòfar.
Loma Matorra
A loma Matorra ye una loma de 1.615 m d'altaria situada en o termin municipal de Val Longuiello.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Barranco de Clamosa
O barranco de Clamosa u de a Clamosa ye un barranco d'o sud-este d'a comarca de Sobrarbe, en o termin municipal de a Fueva. Naixe en as garras d'o Castillet, en os zaguers cierros en sud de a sierra d'o Turón, u esnaviesa por l'antigo termin municipal de Clamosa, que en l'actualidat en ye de a Fueva. Ye o zaguer corso d'augua que afluye por a man ezquierda de a Cinca a dintro d'as mugas comarcals de Sobrarbe.
Desemboca en l'entibo de Lo Grau, a bels seicientos metros d'o lugar deshabitau de Clamosa, d'o cual prene nombre, y alto u baixo a sietecientos en norte d'o tamién despoblau de la Penilla.
Zure begiek
Zure begiek (en aragonés Os tuyos uellos) ya una canción d'o cantautor basco Mikel Markez, publicata en 1991 en l'álbum ...eta etorri egin zait... ("...y me s'ha venito...").
Peret
Pedro Pubill Calaf, conoixito artisticament como Peret, naixito de Mataró, Provincia de Barcelona o 24 de marzo de 1935 y muerto en Barcelona o 27 d'agosto de 2014 estió un cantaire, guitarrista y compositor catalán d'etnia chitana creador d'a rumba catalana con a fusión d'o rock, o tanguillo flamenco y o mambo cubano. As suyas cancions eran prencipalment en castellano, catalán y romaní.
Charlotte Brontë
Charlotte Brontë, naixita de Thornton (Yorkshire de l'Ueste) o 21 d'abril de 1816 y muerta en Haworth (Yorkshire) o 31 de marzo de 1855, estió una destacata escritora, novelista y poetesa britanica, chermana d'as tamién escritoras Emily Brontë y Anne Brontë. A suya obra más conoixita ye Jane Eyre, considerata como una d'as obras prencipals d'a literatura anglesa.
Kulmbach
Kulmbach ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Kulmbach.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Alfarb
Alfarb (Alfarb en catalán, Alfarp en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Ribera Alta y partiu chudicial de Picassent.
La suya población ye de 1.543 habitants (2009), en una superficie de 20,6 km² con una densidat de población de 74,90 hab/km².
Cheografía
La localidat d'Alfarb ye situata a 95 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a canto de lo río Magre, a una distancia de 32 km de Valencia, la politica de la suya probincia y de lo País Valenciano.
Carzeghe
Carzeghe (Carzeghe en sardo; Cargeghe, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Sasser y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 606 habitants en una superficie de 12,07 km², con una densidat de población de 50,21 hab/km².
A comuna ye a seu d'a Biblioteca de Cerdenya y d'a Fototeca de Cerdenya.
Cheografía
A localidat de Carzeghe ye situata a 333 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
S
A S (ese) ye a vintena letra de l'alfabeto aragonés y deciseisena consonant. Perteneixe tamién a l'alfabeto latino.
Historia
L'alfabeto griego occidental emplegau en Cuma fue preso por os etruscos y os latinos en o sieglo VII, desarrollando-se en os sieglos vinients alfabetos italicos como l'alfabeto etrusco y l'alfabeto latino. En l'alfabeto etrusco a valua d'a letra griega (𐌔) se mantenió pero a letra san (𐌑) representaba un fonema diferent mes pareixiu a la  (transliterada como ś).
L'alfabeto latino primerenco prenió a letra sigma pero no a letra san porque o latín antigo no tiene o fonema. A forma d'a S latina apareixe a partir d'a letra griega Σ con caita d'un d'os 4 trazos d'esta letra. A forma angular d'a S composada por tres trazos existiba como variant d'a letra Σ con quatro trazos ya en a epigrafía de l'alfabeto griego occidental, y as variants de tres u quatro trazos ya coexistiban en l'alfabeto etrusco clasico. En atros alfabetos italicos (venetico, lepontico), a letra podeba representar-se como una linia en zig-zag d'entre tres y seis trazos.
En aragonés
En aragonés benasqués, por un regular o grafema <z> y o grafema <c> en as secuencias <ce>, <ci> se pronuncian /s/: fácil ([’fasil]), moceta ([mo’seta]), Cecilia ([se’silja]), parecer ([paɾe’se])
Benifaió
Benifaió ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Ribera Alta. La suya población ye de 12.204 habitants (2007), en una superficie de 20,1 km² con una densidat de población de 607,16 hab/km².
Mugas
Lo termin de Benifaió muga con Alfarp, Alginet, Almussafes, Picassent y Sollana.
2011
Mayo
right|thumb|250px|L'actor, director y productor cinematografico estausunidense [[Jackie Cooper, qui morió o 3 de mayo de 2011.]]
Cantón de Vilafranca de Lauragués
O cantón de Vilafranca de Lauragués (en occitán canton de Vilafranca de Lauragués, en francés canton de Villefranche-de-Lauragais) yera una división administrativa francesa situata en o departamento de l'Alta Garona, en a rechión d'Occitania, districto de Tolosa.
A suya población yera de 10.381 habitants (1999). En feban parte 21 comunas.
A capital d'o cantón yera a localidat de Vilafranca de Lauragués. L'actual Consellero cheneral d'o departamento yera Pierre Izard.
Museu Memorial d'a Guerra d'Auckland
O Museu Memorial d'a Guerra d'Auckland, u simplament Museu d'Auckland (en anglés Auckland War Memorial Museum, en maorí Tāmaki Paenga Hira) ye un d'os mas importants museus y memorials de guerra de Nueva Zelanda. Se troba en a ciudat d'Auckland, Nueva Zelanda.
L'edificio, d'estilo neoclasico, ye tamién un dos mas iconicos simbolos d'Auckland, construyiu sobre un vulcán amortau en l'Auckland Domain, un gran parque publico amán d'o centro financiero d'a ciudat.
O museu contiene coleccions d'obchectos maorís y d'as islas d'o Pacifico. Ye seu tamién de bellas coleccions sobre fotografía, como as alto u baixo 1,2 millons d'imachens, sobre historia natural, biolochía, entomolochía, cheolochía y biolochía marina, incluyindo eventualment muitos especimens de Nueva Zelanda. Tien tamién una gran colección permanent sobre as guerras en Nueva Zelanda.
D'atra man s'ofreixen tamién exposicions temporals. Por eixemplo bi ha habiu entre atras exposicions sobre Leonardo da Vinci u sobre os vikingos.
Partis d'o museu, como o cenotafio y os campos que lo rodian, son un memorial de guerra. Bi ha tamién dos "Salons d'a Memoria" aintro d'o museu.
Conchugación incoativa de verbos acabaus en -eixer en aragonés
La conchugación incoativa de verbos acabaus en -eixer en aragonés corresponde a verbos que derivan de verbos acabaus en -ĒSCERE que no plegoron a prener infinitivos en -ĪRE, quedando en la segunda conchugación latina u la tercera y evolucionando ta un grupo especial de verbos irregulars adintro de la segunda conchugación aragonesa que tienen una flexión verbal pareixida a la de la conchugación incoativa de verbos acabaus en -ir, que partindo de lo mesmo orichen siguió una evolución pareixida a la de las luengas romances extrapeninsulars.
Ya en la baixa Edat Meya tenioron una evolución enta formas en -ecer comuns con lo castellano, y en las parlas altoaragonesas las formas orichinals d'acuerdo con la fonetica aragonesa son minoritarias y se troban sobre tot en aragonés oriental y centro-oriental. En la zona occidental no se conserva que en ansotano.
Son verbos que tienen conchugación incoativa con afixo -eix- (u -ec-) en aragonés:
Present d'indicativo
Lo present d'indicativo ye, en la suya forma orichinal.
La forma mes común en l'actualidat ye:
Present de subchuntivo
Lo present de subchuntivo ye, en la suya forma orichinal:
La forma mes común en l'actualidat ye:
Longars
Longars puede estar:
Sierra de la Sarda
La sierra de la Sarda ye un cordal que con dirección NW-SE u W-E desparte la val d'os Pintanos a lo norte y la val d'Onsella a lo sud. Ye situada en a comarca de Cinco Villas y en a provincia de Zaragoza.
La suya superficie perteneixe a los termins municipals de Sos d'o Rei Catolico, Urriés, Os Pintanos, Bagüés, Longars, Lobera d'Onsella, Isuerre y Gordún,
Altarias
La principal altaria ye La Estivala (1.106 m), seguida d'atras como lo pico de la Magdalena (1042 m), La Sarda (1.004 m), lo mont de Sant Salvador (907 m), lo vértiz de Chaime (915 m), y la Corraliza de Vallés (664 m).
Cheolochía
Ye formada por series molasicas (almendrons y piedras d'arena entre livels salagonuz).
Astrolochía
300px|thumb|Os [[signos d'o Zodiaco en una representación europea d'o sieglo XVI.]] L' Astrolochía ye un conchunto de tradicions y creyencias que sostienen que a posición d'os cuerpos celestes aporta informacions que permiten d'analizar u de predecir escayeiximientos humans, colectivos u individuals.
Bi ha diferents tradicions astrolochicas. L'astrolochía conoix en occident se puet considerar una pervivencia pagana que sobrevivió a la cristianización, y feba part d'a ciencia d'os griegos aleixandrins, que replegaba una tradición que se remonta a astrolochía echipcia y babilonia.
Con a naixiencia d'a ciencia experimental moderna l'astrolochía ha esdevenito o que os cientificos consideran una pseudosciencia.
Mencions a l'astrolochía en fuents aragonesas
En a Edat Meya l'astrolochía teneba una buena consideración, y en bels textos medievals aragoneses, sobre tot as traduccions heredianas, podemos trobar referencias a astrologos, estrologos, estrologianos y a l' astrología (a g representa o fonema d'a ch en a ortografía medieval.
Astrolochía, Etimolochía y Teolochía son as solas palabras compuestas con a palabra -lochía que trobamos en textos aragoneses medievals. As formas con xeada tipo astroloxía, etimoloxía, teoloxía son de l'aragonés escrito de fins d'o sieglo XX y producto de malas adaptacions a l'aragonés ("neoaragonés") baixo a creyencia erronia que prenendo una palabra castellana con j se fa aragonesa cambiando a j por a x.
Loma de la Paja
A loma de la Paja ye una loma de 1.532 m d'altaria situada en o termin municipal de Torres d'Albarracín.
Ferrando II
Ferrando II puet estar:
Pico Escusaneta
O pico Escusaneta ye un pico pirenenco de 2.609 metros d'altaria situau en o municipio de Torla-Ordesa.
Ye deseparada d'o macizo d'os Cabietos por a forqueta de Cabieto (2.516 m).
Mach
thumb|300px|Un [[McDonnell Douglas F/A-18 Hornet volando a velocidat supersonica. O disco blanco que se forma ye vapor d'augua condensando-se a conseqüencia d'a onda de choque.]] O numero de Mach u simplament Mach ye una cantidat adimensional en dinamica de fluidos que represienta a relación entre a velocidat d'o fluxo dillá d'una buega y a velocidat local d'o sonito.
Por definición, en Mach 1, a velocidat de fluxo local u ye igual a la velocidat d'o sonito. A Mach 0,65, u ye o 65% d'a velocidat d'o son (subsonico) y, a Mach 1,35, u ye un 35% mas rapido que a velocidat d'o son (supersonico). Os pilotos de vehíclos aeroespacials de gran altitut utilizan o numero de Mach de vuelo pa expresar a velocidat aeria real d'un vehíclo, pero o campo de fluxo arredol d'un vehíclo vareya en tres dimensions, con as correspondients variacions en o numero de Mach local.
A velocidat local d'o sonito y, por tanto, o numero de Mach, depende d'a temperatura d'o gas circumdant.
O numero Mach prene o suyo nombre d'o fisico y filosofo austriaco Ernst Mach, y ye una designación proposada por l'incheniero aeronautico Jakob Ackeret en 1929.
Cantabrana
A suya población ye de 36 habitants (2007) en una superficie de 3,15 km², con una densidat de población d'11,45 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cantabrana ye situada a 639 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Cadarechas, un afluent d'o río Oca (que, antiparte, ye afluent d'o río Ebro).
Toponimia
Ye un caso de rematanza en -ana, relacionau con nombres de latifundistas romanos, en este caso un tal Cantabrus.
Camalèrs
Camalèrs (en francés Camalès) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de Vic de Bigòrra y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 419 habitants (2009) en una superficie de 4,67 km², con una densidat de población de 89,72 hab/km².
San Millán de Lara
San Millán de Lara ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Sierra de la Demanda y partiu chudicial de Salas de los Infantes.
A suya población ye de 79 habitants (2007), en una superficie de 33,62 km² y una densidat de 2,35 hab/km².
Cheografía
A localidat de San Millán de Lara ye situada a 1.068 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 45 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia, y de 18 km de Salas de los Infantes, a capital d'o suyo partiu chudicial.
Almika
Almika ye un barrio rural de Bermeu (Bizcaya), formato prencipalment por caseríos, que s'estendilla dende Erreñezubi dica Urkamendi. En a antigüidat estió una elizate independient y dende on partía l'antiga rota enta Bilbau.
Caseríos
Os caseríos (Baserriak en basco) d'o barrio d'Almika son os siguients: Sabinetxe, Kalene, Bidartemotzene, Iruarrieta, Almiketxu, Almikenagosi, Txindurtzabarri, Txindurtza, Landape, Olagorta, Agirretxu, Bonbillarte eta Etxebarriaga.
Caseríos desapareixitos
Orrotzane.
Tilhac
Tilhac (Tilhac en occitán, Tillac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Pardiac-Ribèra Baisha.
A suya población ye de 258 habitants (2007) en una superficie de 12,47 km², con una densidat de población de 20,69 hab/km².
Toponimia
Ye un eixemplo d'o emplego d'o sufixo -acum en a toponimia galo-romana, estando un indicativo de pertenencia, ye decir, un antigo fundus u propiedat rural, derivando-se de Tilius u Tillius a traviés de Tiliacum u de Tilliacum, sin descartar a posibilidat (encara que muit poco probable) de que derive d'o nombre d'a tillera, que ye tilh en occitán.
Remiro I
Bi ha cuantos monarcas con o nombre de Remiro I:
Robert Kubica
Robert Józef Kubica (prenunciato ) naixito o 7 d'aviento de 1984, en Cracovia, Polonia, ye un piloto de Formula 1, o primer piloto polaco d'a historia d'iste esporte. Actualment ye retirato temporalment d'a Formula 1 por motius de salut.
Alionor
Alionor u Elionor ye un antroponimo feminín d'orichen polemico.
A primera portadora d'este nombre estió "Alionor d'Aquitania", que se deciba Aliénor en l'orichinal occitán. Aliénor esdevinió Eléanor en as luengas y dialectos d'o norte de Francia (luenga d'Oïl), entre os que ye incluito l'anglo-normando, y ye como plegó a l'anglés meyo. A mai d'Alionor se deciba Aénor de Châtellerault, y o nombre d'a filla se podría explicar por a contracción de Alia-Aénor ("atra Aénor") en occitán.
Talment existió atra "Alionor" anterior en o tiempo, se tracta d'una "Alionor de Normandía" que vivió un sieglo antes que Alionor d'Aquitania. Manimentos as fuents primeras pa identificar o suyo nombre como Alionor no s'han trobau.
A etimolochía d'Alionor no ye explicada de tot. Pa beluns se remontaría a lo latín LENIRE ("calmar"), u a lo chermanico Aldenor ("viello norte"). Tamién lo han quiesto relacionar con o griego eleos ("compasión"), u con l'arabe.
Uso en aragonés
O nombre Alionor ye d'uso regular en aragonés, y en a Edat Meya una infanta d'Aragón y Navarra d'a Casa de Trastamara se deciba "Alionor de Foix"; o sieglo anterior a reina consort d'a Corona d'Aragón yera Alionor de Castiella y Portugal, muller d'Alifonso III, que nombran en a "Cronica de Sant Chuan d'a Penya":
Talment a variant Elionor se trobe més a sobén en os textos medievals, se troba en textos comercials:
A variant Elionor se troba tamién en una versión d'as "Cronicas d'os Chueces de Teruel", contrastando con l'uso regular que fan d'a forma coincident con o castellano Leonor en l'aragonés terolán d'o sieglo XV.
Aspectos ortograficos
En aragonés ha existiu historicament a variant con epentesi antihiatica Leyonor en una d'as versión d'as Cronicas d'os Chueces de Teruel. Esta variant se puet explicar por introducción dende atros idiomas vecins on existe o hiato, desfendo-se dimpués por a tendencia antihiatica de l'aragonés. Manimenos por no provenir de garra etimo probau con una -g- u una -d- intervocalica en o puesto d'ixa -y- como reyal de REGALE y creyer de CREDERE, no s'ha d'escribir d'alcuerdo con as normas ortograficas de l'Academia de l'Aragonés.
Cabieto
Cabieto (en francés Gabietou y en castellano Gabieto) fa referencia a un macizo pirenenco y cuantos monts y accidents cheograficos situaus en ell.
Petronio
Petronio (Titus Petronius Niger en latín), naixito de Massilia (Imperio Romano) o 27 y muerto en Cuma o 66, estió un escritor romano en luenga latina, autor d'o Satyricon.
Dan Aykroyd
Dan Aykroyd (nombre artistico de Daniel Edward Aykroyd), naixito de Ottawa (Canadá) l'1 de chulio de 1952, ye un actor canadiense, con quantas cintas d'importancia en a suya carrera cinematografica, como 1941 (1979), The Blues Brothers (1980) Indiana Jones and the Temple of Doom (1984) u Ghostbusters (1984).
Basarán (municipio)
Agregacions municipals
O municipio naixió arredol d'o nuclio de Basarán, actualment despoblato, en o corazón de Sobrepuerto, y a suya población yera de 134 habitants en 1842.
En o censo de 1857 s'heba achuntau con o municipio d'Escartín y o d'Otal y a suya población heba puyau dica 316 habitants, de conchunta. A población d'o municipio, con os tres nuclios concabius, se mantenió estable mientres toda la segunda metat d'o sieglo XIX arredol d'es 260 habitants, pero mostraba indicios d'escomenzar a despoblar-se ya en as zaguerías d'o sieglo XIX, con 280 habitants en 1887, que s'heban transformau en 260 en 1900 (una perda de 20 habitants en 13 anyos) y que nomás yeran 215 en o censo de 1920, o zaguero a on que se documentó. En l'actualidat os tres nuclios que fizon parte d'o municipio de Basarán son despoblaus dende fa más de 40 anyos.
Cheografía
O municipio incluiba o territorio en norte d'a serreta de Santa Cruz y sarrato d'a Canyosa dica o cuello Basarán, y por en norte tot lo paco de Basarán dica la Glera, y limitaba por l'este con o termin de Bergua en o barranco de la Pera.
Demografía
Evolución d'a población de Basarán dende 1857 dica 1920.
Carlet
La suya población ye de 15.189 habitants (2007), en una superficie de 45,6 km² con una densidat de población de 333,09 hab/km².
Lichtenfels (Bavera)
Lichtenfels ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto de Lichtenfels.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Lockheed F-104 Starfighter
Lockheed F-104 Starfighter ye un avión de caza desembolicau por Lockheed. O suyo primer vuelo estió en 1954. Tien un motor General Electric J79 y una velocidat maxima de Mach 2. Se'n han construyíu 2578 unidaz.
O Lockheed F-104 Starfighter estió ampliament desplegau como que cazabombardero mientres a Guerra Fría. Creyau como un caza diurno por Lockheed como un d'os avions de combate d'a Serie Century pa la Fuerza Aeria d'os Estaus Unius (USAF), se desembolicó en un avión polivalent pa tot clima a primers d'o decenio de 1960 y estió produciu por cuantas atras nacions, con un servicio cheneralizau. difuera d'os Estaus Unius.