cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Enolochía
No se debe trafucar con o sommelier u tastador (lo que preba) que realiza la tasta, u degustación, d'un vin pa resaltar las caracteristicas y calidat d'iste.
Tito de ra Soba
O Tito de ra Soba u pico d'o Tejau (en castellano pico del Tejado) ye un pico de 2.601 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo (Aragón) y Laruntz (Occitania).
James Tissot
James Tissot (pseudonimo de Jacques-Joseph Tissot), naixito de Naoned (Loira Atlantica, Francia) o 15 d'octubre de 1836 y muerto en Chenecey-Buillon (Doubs, Francia) o 8 d'agosto de 1902, estió un pintor y gravador francés, establito en o Reino Uniu como refuchiato dimpués d'a Comuna de París y que tenió a suya popularidat en ixe país.
Ceran
Ceran (Ceran en occitán, Céran en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Florença-Lomanha.
A suya población ye de 149 habitants (1999) en una superficie de 10,74 km², con una densidat de población de 13,87 hab/km².
Sierra de Val de Minguet
La sierra de Val de Minguet ye una aliniación montanyosa que fa part de la branca castellana de lo Sistema Iberico. Se situa a lo sud de la Vega de Tacho.
Toponimia
L'oronimo Sierra de Valdeminguete deriva de lo nombre de Val de Minguet, un casal que bi ha en una manga de lo termin municipal d'Albarracín. Val de Minguet y la suya redolada estioron zonas en litichio territorial entre Albarracín, Molina d'Aragón y Cuenca.
Orografía
L'altaria mes gran de la sierra ye 1.866 m.
Districto de Miltenberg
O districto de Miltenberg (en alemán Landkreis Miltenberg) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Solresol
thumb|left|150px thumb|left|150px
Corz de Leida (1272)
As Corz de Leida de 1272 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Leida y convocadas por o rei Chaime I d'Aragón.
Penya d'el Cit (pardina)
Penya d'el Cit (Peña del Cid en castellano) ye un despoblau medieval de l'actual termin municipal de Vivel a cantos de lo termin municipal de Mont Albán, en la comarca de las Cuencas Meneras y en la provincia de Teruel. Estió una aldeya de la Comanda de Mont Albán, baixo la churisdicción de la Orden de Sant Chaime.
Toponimia
En lo fuero romanz de Teruel se menciona la Penya d'el Cit como una de las mugas de lo territorio adchudicau a la churisdicción de lo concello de Teruel:
Ye mencionau como Pena del Cit u Penna del Çit en Rationes decimarum Hispaniae (1279-80)
En lo "Libro d'el reparo d'el Cheneral d'Aragón" s'escribe Penyalcit
Club Baloncesto Málaga
O Club Baloncesto Málaga ye un club de baloncesto andaluz d'a ciudat de Malaga, establito en l'anyo 1992. Ye conoixito a sobén con l'actual nombre comercial Unicaja. Chuga en a liga ACB en l'anyada 2017/18 y en o pavillón José María Martín Carpena d'a ciudat de Malaga como equipo local.
Historial
Campión Subcampión
Penya d'el Cit (pardina)
Toponimia
Actualment la penya que da nombre a esta aldeya ye conoixida como Penyacil.
Cabezón de Valderaduey
Cabezón de Valderaduey ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 51 habitants (2007), en una superficie de 10,24 km² y una densidat de población de 4,98 hab/km².
Colmenar de Montemayor
Colmenar de Montemayor ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 204 habitants (2007), en una superficie de 39,98 km² y una densidat de población de 5,10 hab/km².
Stanisław Ulam
Stanisław Marcin Ulam (13 d'abril de 1909, Lviv - †13 de mayo de 1984, Santa Fe) estió un matematico polaco d'orichen chodigo que participó en o prochecto Manhattan y proposó lo disenyo Teller-Ulam d'as armas termonucleyars. Tamién inventó a propulsión nucleyar a pulso y desarrolló un numero de ferramientas matematicas en a teoría de numeros, teoría de conchuntos, teoría ergodica y topolochía alchebraica. Le se conoixe principalment por estar coautor con Nicholas Metropolis d'o Metodo de Montecarlo.
Cabezón de Pisuerga
Cabezón de Pisuerga ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya, que se troba en a comarca d'a Campiña del Pisuerga.
A suya población ye de 3.355 habitants (2009), en una superficie de 45,28 km² y una densidat de población de 74,09 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cabezón de Pisuerga se troba situata a 11 km de distancia d'a ciudat de Valladolit, a capital d'a suya provincia.
Francisco Bayeu
Francisco Bayeu y Subías, naixito de Zaragoza o 9 de marzo de 1734 y muerto en Madrit o 4 d'agosto de 1795, estió un pintor aragonés, miembro d'una conoixita familia d'artistas, con sus chermans Ramón y Manuel.
A suya vida
Naixito de Zaragoza, Francisco Bayeu estudeó con l'aragonés José Luzán y con o madrilenyo Antonio González Velázquez, y en 1758 recibió un premio d'a Real Academia de Bellas Artes de San Fernando, y pintó ta ilesias y conventos en a ciudat de Zaragoza, como en a Cartuixa d'Aula Dei.
Chunto a o suyo chermano Ramón y baixo a dirección de Mengs, fació cartons ta la Reyal Fabrica de Tapices de Santa Barbara. Muitos d'istos tapices se feban con destín enta os palacios reyals, y hue bi n'ha beluns feitos con debuixos de Bayeu en o Salón de Consejos d'o Palacio d'El Pardo de Madrit, entre atros.
Bayeu estió tamién o protector d'o suyo paisán Goya, y estió qui lo metió en a Corte d'o reino. Goya casó dimpués con la chermana de Francisco, Josefa Bayeu, en 1773.
Francisco Bayeu pintó decoracions ta bellos palacios reyals, a sobén con alegorías: Palacio Real de Madrit, Palacio d'Aranjuez, Palacio d'El Pardo, Palacio de La Granja de San Ildefonso. Tamién pintó ta cuantas ilesias: Colechiata de Sant Ildefonso, Convento d'a Encarnación (Madrit), Basilica d'o Pilar (Zaragoza), claustro d'a Seu de Toledo.
En 1783 fue nombrato Director de pinturas ta la Reyal Fabrica de Tapices de Santa Barbara y, en 1788, Director de l'Academia d'Artes Polidas. Adedicó as suyas zagueras anyadas a o retrato y morió en Madrit en 1795. left|thumb|275px|A [[Sagrada Familia, cuadro de Bayeu.]]
Secta
thumb|250px|Una de las setas más conoixitas, lo [[Ku Klux Klan]] Una secta ye —dende lo punto de vista sociolochico— una colla de personas con afinidatz comuns (culturals, relichiosas, politicas, esotericas, etc). Por un regular ye un termin peyorativo, y agora se propone lo termin politicament correcto de nuevos movimientos relichiosos.
Etimolochía
En aragonés actual y parla baturra se prenuncia /'se.ta/, y esta mesma palabra la trobamos en la Cronica de Sant Chuan d'a Penya quan charran d'os musulmans (la seta morisca), seguindo la tradicion bizantina que consideraba a los musulmans una més d'as muitas sectas u herechías cristianas y comparando-la con los arrians.
En Europa la palabra secta s'ha concebito derivata més que més de seqüi: ‘seguir’. Se tracta de seguir a un mayestro, a un líder. En muitas sectas asinas se desvién. También s'emplega o eufemismo «nuevos movimientos relichiosos».
La palabra SETA, procede d'o latín sequor que tien un significato de seguir (con esto tamién ye relacionato lo latín SEQUITUS), y procede d'a radiz indoeuropea *sek- (seguir).
Perseguir ye la expresión d'un caracter cheneral d'o comportamiento social, talment relacionato con lo tribalismo, que mira de imponer u enfortir la conformidat.
Forca de Remunye
A Forca de Remunye (en castellano Forca de Remuñe) ye una tuca d'os Pireneus de 2.945 metros que se troba en a comarca de Ribagorza, chunto a l'ibón Blanco de Lliterola, zarrando por l'ueste o cul de Remunye.
Miramont (Val d'Ebro)
Miramont (en castellano Miramón) ye un mont de 623 metros d'altaria situau en a provincia de Zaragoza. Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Forca de Remunye
Administrativament fa parti d'o municipio de Benás y d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Toponimia
Remunye podría proceder d'a forma remunus, chentilicio derivau d'os remenses celticos.
Cabreros del Monte
Cabreros del Monte ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 82 habitants (2007), en una superficie de 28,00 km² y una densidat de población de 2,92 hab/km².
Premio Nobel
O Premio Nobel ye un conchunto de premios que s'atorgan cada anyada a personas con investigacions d'importancia, u con inventos destacatos u atros tipos de contribucions a la sociedat. Qui establió istos premios estió Alfred Nobel, inventor y interpreesario sueco, en o suyo testamento. Nobel firmó o suyo testamento en o Club Sueco-Noruego de París o 27 de noviembre de 1895, cuan estió conscient d'a importancia d'o suyo invento prencipal, a dinamita, en a guerra muderna, cosa que yera l'alacet d'a suya fortuna.
A primera ceremonia d'entrega d'os premios estió en 1901, y se celebran actualment en Estocolmo (Suecia), encara que a ceremonia d'o Premio Nobel d'a Paz se fa en Oslo (Noruega).
Os Premios Nobel son:
Sindembargo, tecnicament o Premio d'Economía no ye un Premio Nobel, por no estar previsto en o testamento de Nobel. Fue instituyito en 1968, y dende 1995 no ye nomás un premio ta o campo d'a Economía, sino que encluye atras Ciencias Socials, como as Ciencias Politicas, a Psicolochía u a Sociolochía. A familia d'Alfred Nobel no reconoix iste premio como un Premio Nobel.
As matematicas no estan recompesatas con garra Premio Nobel y no estan inlcuyitas en garra d'as categorias.
Martinica
A isla d'a Martinica (en francés Martinique; en criollo martiniqués Matinik u Matnik) ye una rechión y departamento d'ultramar francés situato a o norte de Trinidad y Tobago, en auguas d'a mar Caribe. Con una población de 396.404 habitants (2009) en una superficie de 1.128 km², a suya densidat de población ye de 351 hab/km².
A presidenta d'o suyo Consello Rechional ye, dende l'anyo 2011, Josette Manin.
Vinclos externos
thumb|right|200px|Mapa de Martinica.
Palanca (desambigación)
Una palanca puet ser:
Maslac
Maslac (Maslac en occitán, Maslacq en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'o Corazón de Biarn y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
Fricativa postalveolar xorda
A fricativa postalveolar xorda ye un tipo de soniu consonantico emplegau en cuantas luengas parladas. Se representa en idioma aragonés con una <x> u con <ix> como grafía mes ampla que fa compatible a pronunciación occidental sin -i- con a pronunciación oriental con -i-, que no ye por influencia catalana como comunment se piensa, y representa un fenomeno fonetico antigo relacionau con a influencia celta en as luengas romances occidentals.
Maslac
A suya población ye de 727 habitants(1999) en una superficie de 613,33 km², con una densidat de población de 54,54 hab/km².
Fricativa postalveolar xorda
Orichens
Lo suyo orichen puet estar:
Maslac
Toponimia
Gerhard Rohlfs interpreta que se remonta a l'antroponimo romano Massula con a terminación -ac.
Fricativa postalveolar xorda
En aragonés
L'orichen d'o fonema prepalatal fricativo xordo en aragonés coincide en cheneral con atros idiomas d'arredol y puet tener as realizacions [ʃ], [iʃ], [i̯ʃ] y [tʃ], podendo estar representau tanto por o digrafo <ix> como por a letra u grafema <x> : ixambre ~ xambre ([i’ʃambɾe] u [‘ʃambɾe]), caixa ~ caxa ([’kai̯ʃa] u [’kaʃa]).
Maslac
Demografía
2007: población provisional seguntes o INSEE.
Fricativa postalveolar xorda
En aragonés
En o dialecto semontanés y un poquet en atros se produce o fenomeno de cheada, lo fonema prepalatal fricativo xordo s'ha perdiu (dependendo d'as palabras) y en cuenta d'este fonema s'emplega lo fonema prepalatal africau xordo, que se representa graficament por ch. Seguntes a grafía de Uesca en estos casos s'ha d'escribir -x- encara que se pronuncie -ch-, fueras d'os casos en que se quiera expresar la pronunciación real.
Seguntes a grafía de Uesca ixa i no s'ha d'escribir fueras d'os casos en que se quiera expresar la pronunciación real (lo que se fa n'esto ye lo contrario que en catalán, on s'escribe encara que los parlants orientals no la pronuncien). A grafía de l'AAL recomienda por contra escribir-la siempre, fuera d'o caso de textos dialectals en que se quiera marcar explicitament la pronunciación sin a semivocal.
Xeada
A xeada ye l'adaptación d'una palabra cambiando un fonema por -x-; ye una palabra presa de lo gallego paralela a gheada. Este fenomeno fonolochico lo trobamos en galicismos, occitanismos y castellanismos.
Bi ha fonema prepalatal fricativo xordo en galicismos que han plegau ta bella val pirenenca (xendarme) y que representan l'adaptación mas pareixida de lo fonema prepalatal fricativo sonoro de lo francés (on ye gendarme), lo mesmo que pasaba en aragonés medieval con la trascripción de bel toponimo castellano u catalán que teneban ixe fonema (lo toponimo catalán Pena-Roja s'escribió Penyarroxa en lo fogache de 1495). A xeada ha esdeveniu una traza incorrecta de traducir u adaptar palabras a l'aragonés por parte de bel neoparlant sin parar cuenta en a verdadera fonetica aragonesa, y mesmo en os primers libros escritos en defensa de l'aragonés se podeba veyer escritas adaptacions con xeada como Alfaxarín, que ye Alfacharín en aragonés y ye escrito en os textos medievals con a lochica j u i en cuenta de con x.
Representación en as grafías medievals
En os textos medievals aragoneses, primero en latín y dimpués en romance aragonés s'ha representau en cheneral como x, pero tamién de muitas atras trazas, yx, ix, ss, is, sc, ç, de belunas d'estas en da noticia Manuel Alvar en lo suyo libro "Estudios sobre el dialecto [sic] aragonés" en o capítol dedicau a las grafías d'os textos en latín notarial aragonés:
Siracusa
Siracusa (Sarausa en siciliano) ye una comuna italiana, capital d'a provincia de Siracusa, en a zona sudoriental d'a isla y rechión de Sicilia, a o canto d'o mar Mediterranio.
Tien una superficie de 204,08 km² y una población de 123.494 habitants en 2007, con una densidat de población de 605,12 hab/km².
O suyo termin municipal muga con os termins d'Avola, Canicattini Bagni, Floridia, Melilli, Noto, Palazzolo Acreide, Priolo Gargallo y Solarino.
A UNESCO declaró Patrimonio d'a Humanidat o centro de Siracusa y la necropoli rocosa de Pantalica en 2005.
Toponimia
En a epoca d'influencia d'a Corona d'Aragón se clamaba Zaragoza de Sicilia por etimolochías populars. En o "Libro de los Emperadors" podemos veyer-ne una eixemplo:
Musica
A musica (u localment mosica) ye a la vegada :
Siracusa
Historia
A ciudat de Siracusa la fundoron chents procedents d'a ciudat griega de Corinto en o sieglo VIII aC, formando asinas parte d'a Magna Grecia. Yera a segunda colonia griega en Sicilia, dimpués de Naxos. Pronto a ciudat inició una expansión, fundando ella tamién colonias amanatas a Siracusa.
Musica
Etimolochía
A palabra musica ye un helenismo amprau por l'idioma latín dende μουσική, que tien relación con as palabras musa y museu y que plega a las luengas romances como un cultismo, d'astí que conserve o fonema /k/ en -ica sin sonorizar en -iga u -ega. Manimenos en aragonés no conserva a pronunciación esdrúixula latina, y ye palabra plana, tarcual documentó Alwin Kuhn en cheso a primers d'o sieglo XX, cuan l'aragonés yera una luenga vital en tot l'Alto Aragón encara que no bi hese garra forma standarizada ni prebatina de normalización.
Siracusa
Historia
En o suyo periodo de mayor esplendor, Siracusa estió baixo o dominio d'os Tirans de Siracusa, dica a suya conquiesta por l'Antiga Roma, en 212 aC.
Musica
Etimolochía
En aragonés medieval s'escribe cuasi siempre musica y musico, asinas lo veyemos en as traduccions heredianas y en o Libro d'el Trasoro:
Tamién veyemos escrito musica y musico a zaguers d'o sieglo XV en Zaragoza, en os zaguers textos en aragonés:
Siracusa
Historia
Fue recoquerita en 1038 por o cheneral bizantín Chorche Manizes y perdita de nuevo en 1043. En 1085 la conquirió Roberto Guiscardo, y en 1194, Henrique VI d'o Sacro Imperio Romano Chermanico, ta ser encorporata a lo Reino de Nápols.
Musica
Etimolochía
En os residuos d'aragonés d'as provincias de Teruel y Zaragoza queda un derivau feito a partir de musica con o diminutivo orichinal en aragonés musiqueta dica en zonas a on se fa servir -ico.
A pronunciación vulgarizada mosica se fa servir muito en aragonés escrito de zaguers d'o sieglo XX sobre tot baixo a erronia concepción que por estar diferent d'a forma stándard en castellano representa una forma orichinal aragonesa. De feito a pronunciación mosica se da en rechistros populars tanto en aragonés como en castellano, como muitas d'as variacions espontanias de vocals (civil y cevil, sindicato y sendicato), y no son significativas de garra lei fonetica que faigan diferents determinadas luengas romances.
Siracusa
Historia
En o sieglo XIII, Siracusa estió aliata a la Corona d'Aragón ta la conquiesta de Sicilia, y os reis d'Aragón le concedioron por iste motivo privilechios.
A ciudat padeixió tierratremos en 1543 y 1693, y una plaga en 1729. Fue reconstruita seguntes o barroco seciliano.
Una epidemia de colera en 1837 provocó una sublevación contra os Borbons que ocupaban o Reino de Nápols, y Siracusa perdió a seu d'a capitalidat d'a suya provincia, tresladata ta Noto; recuperó a capitalidat en 1865, dimpués d'a Unificación d'Italia.
En 1943, en a Operación Husky, en a Segunda Guerra Mundial, bombardioron Siracusa tanto as tropas d'os Aliatos como as d'o Tercer Reich.
Velocidat d'a luz
thumb|right|250px|En ista imachen, una luz [[láser se mueve por l'aire a un 99,97% d'a velocidat d'a luz en o vueito. ]] A velocidat d'a luz ye a velocidat a la que viacha la luz en o vueito, y ye una constant fisica important en a fisica actual. A luz viacha a velocidaz diferents por materials diferents, pero ye en o vueito a on que se mueve mas rapedo, y a suya velocidat no varía seguntes a color, a intensidat u a dirección d'o movimiento. A velocidat d'a luz no pende d'o movimiento d'o emisor u l'observador d'a luz. Por ixo, tien sentito parlar de a velocidat d'a luz, que ye a velocidat d'a luz en o vueito y gosa representar-se con a letra c. A velocidat d'a luz ye un factor en a mayoría d'a fisica actual, incluindo-ie a relatividat especial, a relatividat cheneral y a mecanica cuantica.
Ta os estandars cutianos, a luz se mueve muit rapedament – cuasi a 300.000 km por segundo, tanto en o vueito como en l'aire. Ista ye una velocidat d'alto u baixo un millón de vegatas superior a la velocidat d'o sonito, y ye prou rapeda como ta dar mas de siet vueltas a la Tierra en un segundo. Una velocidat tan alta ye muit dificil de mesurar sin de tecnicas especializatas, y en l'antigüidat a velocidat d'a luz yera obchecto d'especulación. As primeras mesuras eficaces d'a velocidat d'a luz se facioron en o sieglo XVII, y se fuoron amillorando progresivament. Hue en día se pueden mesurar os intervalos de tiempo con una gran precisión, estando actualment definito oficialment lo metro como a distancia que recorre a luz en o vueito en un periodo d'1⁄299.792.,458 de segundo. Por tanto, ista definición fixa la velocidat d'a luz en o vueito en exacament 299.792.458 m/s.
A velocidat d'a luz tien un papel esencial tanto en a fisica clasica como en a moderna. En o sieglo XIX, Maxwell ofreixió a primera explanicación d'a velocidat d'a luz en relación a atras constants fisicas. A prenxipios d'o sieglo XX, c asumió una importancia encara mas gran como constant basica en a teoría d'a relatividat especial d'Einstein, que diz que a velocidat d'a luz tien un papel especial connectando lo espacio y o tiempo en a estructura espacio-tiempo. Un d'os resultatos d'ixo ye que a velocidat d'a luz fixa un limite absoluto de velocidat en a rapideza con que se pueden mover a materia y a información. Unatro resultato ye que a enerchía y a masa son connectatas por a velocidat d'a luz en a famosa ecuación masa-enerchía, E = mc2. Ista relación ye un d'os fundamentos d'a mecanica cuantica, incluindo-ie a enerchía nucleyar. A relatividat cheneral explica la gravedat como un efecto d'a curvatura d'o espacio-tiempo, y en ista teoría totas as distancias s'han de calcular emplegando c. Hue en día, la velocidat d'a luz contina estando obchecto d'investigación, tanto teorica como experimental. 400px|left|thumb|Tiempo que tarda la luz en plegar dende a [[Tierra dica la Luna]] Ta muitas fins practicas, a velocidat d'a luz ye tan alta que se puet considerar que se desplaza instantaniament. Manimenos, a velocidat finita d'a luz ye notable cuan se tracta de distancias muit luengas, intervalos de tiempo muit curtos o mesuras precisas de tiempo. Por eixemplo, a velocidat d'a luz ye un factor esencial en l'astronomía, a electronica actual y sistemas de navegación como lo Global Positioning Systems.
Cristóbal de la Sierra
Cristóbal de la Sierra ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 193 habitants (2007), en una superficie de 22,08 km² y una densidat de población de 8,74 hab/km².
Punta d'o Tejau
A punta d'o Tejau (en francés Dent de Scie) ye un pico de 2.561 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo (Aragón) y Laruntz (Occitania).
Cesan
Cesan (Cesan en occitán, Cézan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Florença-Lomanha.
A suya población ye de 150 habitants (1999) en una superficie de 12,22 km², con una densidat de población de 12,27 hab/km².
Castrillo de la Valduerna
Castrillo de la Valduerna ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
Camporredondo (Valladolit)
Camporredondo ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 179 habitants (2007), en una superficie de 17,38 km² y una densidat de población de 10,29 hab/km².
El Tornadizo
El Tornadizo ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 116 habitants (2007), en una superficie de 11,44 km² y una densidat de población de 10,13 hab/km².
Palencia
Palencia ye una ciudat castellanoleyonesa capital d'a provincia d'o mesmo nombre, situata en a Tierra de Campos a o canto d'o río Carrión. A suya población ye de 82.286 habitants (2007), en una superficie de 94,95 km².
Historia
Ya existiba en a II Edat d'o Fierro con o nombre de Pallantia, una d'as ciudaz d'os antigos vacceus.
Corz d'Alcanyiz (1250)
As Corz d'Alcanyiz de 1250 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat d'Alcanyiz y convocadas por o rei Chaime I d'Aragón.
Palencia
Toponimia
O toponimo romance Palencia se remonta facilment a una forma Pallantia, que ye documentata en tiempos d'os romanos (y os pueblos prerromanos) en territorio d'os antigos vacceus. Tamién i heba atra Pallantia, (l'actual Palenzuela) en o territorio d'os arevacos, pueblo que en o suyo orichen podió estar una branca occidental d'os vacceus (a l'igual que Arghill en Escocia provién de Ore-Ghaedil "gaels de l'este", are-vaco podría tener una segmentación pareixita).
O toponimo prerromano Pallantia se puet interpretar dende o indoeuropeu, pero pa bel autor ye un toponimo anterior a la entrata d'os celtas (toponimo sorotaptico) u a la formación d'as luengas celtas. Pa belatros representaría un toponimo celta anterior a la fixación d'a regla fonetica consistent en a perduga d'a P- inicial indoeuropea. Este problema d'interpretación ye o mesmo que o problema d'a clasificación de l'antiga luenga lusitanica prerromana.
Lingam
thumb|300px|Representación d'un lingam en un templo de [[Nueva Delhi, India.]]
O lingam (en sanscrito लिङ्ग, "sinyal") ye lo simbolo, en a suya mayoría aniconico, ye decir, no pictorico, d'a deidat hindú Shiva. Os hindús veyen en o lingam no nomás o poder creativo sino tamién o sustentador y destructivo de Shiva.
Os rituals tradicionals d'o lingam en os prencipals templos de Shiva incluyen presentallas de flors, hierba, roz ixuto, fruitas, follamen, augua y leit. Os mosens cantan himnos, mientres que os devotos van a lo santuario pa una darshana seguiu d'una circumvalación d'o santuario en o sentiu d'as agullas d'o reloch.
O prencipio creativo metaforico de lingam-yoni, a unión d'o femenín y lo masculín, l'eterno proceso cosmolochico de creyación tamién se represienta en a filosofía chinesa d'o Yin y Yang.
Alto de Salinas
L'Alto de Salinas ye un mont de 614 metros d'altaria situau en a provincia de Zaragoza. Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Endrinal
Endrinal ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 276 habitants (2007), en una superficie de 33,24 km² y una densidat de población de 8,30 hab/km².
Garmo Negro de Soba
O Garmo Negro de Soba ye un garmo de 2.631 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo (Aragón) y Laruntz (Occitania).
Termodinamica
thumb|250px|right|Tipico sistema termodinamico, que amuestra l'aportación d'una fuent de calor ([[caldera) (á la ezquierda) y una salita a un disipador de calor (condensador) (á la dreita). O treballo se bistraye, en iste caso por una serie de pistons.]] A termodinamica (d'o griego θερμo-, termos, que significa "calor" y δύναμις, dinamica, que significa "fuerza" ) ye una branca d'a fisica que estudeya os efectos d'os cambios d'a temperatura, presión y volumen d'os sistemas fisicos a un ran macroscopico. Alto u baixo, calor significa "enerchía en transito" y dinamica se refiere a lo "movimiento", por lo que, en esencia, la termodinamica estudeya la circulación d'a enerchía y como a enerchía creya movimiento. Asinas, estudeya os fenomenos fisicos relacionatos con a calor y a temperatura, ye decir, o movimiento desordenato d'as particlas que forman a materia. Historicament, a termodinamica se desembolicó a partir d'a necesidat d'aumentar a eficiencia d'as primeras maquinas de vapor.
O punto de partita ta la mayor parti d'as consideracions termodinamicas son as leis d'a termodinamica, que postulan que a enerchía puet estar intercambiata entre sistemas fisicos en forma de calor u treballo. Tamién se postula a existencia d'una magnitut dita entropía, que puet estar definita ta qualsiquier sistema. En a termodinamica s'estudeyan y clasifican as interaccions entre diversos sistemas, feito que leva a definir conceptos como sistema termodinamico y o suyo entorno. Un sistema termodinamico se caracteriza por as suyas propiedatz, relacionatas entre si a traviés d'as equacions d'estato. Istas se pueden combinar ta exprisar a enerchía interna y os potencials termodinamicos, útils ta determinar as condicions d'equilibrio entre sistemas y os procesos espontanios.
Kama Sutra
thumb|right|200px|Imachen d'o Kama Sutra
Termodinamica
Con istas ainas, a termodinamica describe como los sistemas responden a los cambios en o suyo entorno. Isto se puet aplicar a una ampla variedat de temas de sciencia y incheniería, como motors, transicions de fase, reaccions quimicas, fenomenos de transporte, y mesmo foratos negros. Os resultatos d'a termodinamica son esencials ta atros campos d'a fisica y a quimica, incheniería quimica, incheniería aeroespacial, incheniería mecanica, biolochía celular, incheniería biomedica, u a sciencia de materials por nombrar-ne beluns.
Kama Sutra
O Kama Sutra (d'o sanscrito कामसुत्र, transcrito como Kāma Sūtra) ye un antigo texto indio que tracta sobre o comportamiento sexual de l'hombre. Considerato como o primer treballo sobre l'amor en a literatura sanscrita, estió escrito por Vatsyayana. O títol completo ye Vātsyāyana Kāma-sūtra ('Ditos sobre l'amor, de Vatsyayana'). Cronolochicament se sitúa a l'autor entre o primer sieglo y o seiseno, posiblement mientres o periodo Gupta.
Cuantas versions han estato publicatas. Orichinalment, cualsiquiera d'as versions con ilustracions, ya sigan istas en o texto u en portalada, fuoron debuixatas a man; en l'actualidat se troban versions con ilustracions fotograficas reals y vidios eroticos educativos.
Isabel I de Rusia
Isabel I de Rusia, naixita de Kolomenskoye (Imperio Ruso, hue en Moscú, Rusia) o 29 d'aviento de 1709 y muerta en Sant Petersburgo (Imperio Ruso) o 5 de chinero de 1762, estió una zarina de Rusia dende o 6 d'aviento de 1741, cuan succedió a Iván VI, dica la suya muerte. Perteneixeba a la dinastía Romanov, en estar filla de Pero I y de Catarina I.
Canalejas de Peñafiel
Canalejas de Peñafiel ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 312 habitants (2007), en una superficie de 32,36 km² y una densidat de población de 9,64 hab/km².
Fabrica Azucarera
Fabrica Azucarera ye un barrio d'o municipio d'Epila, situau en a comarca de Val de Xalón y provincia de Zaragoza.
Historia
O barrio se desembolicó arredol de l'antiga fabrica zucrera que se trobaba situada chunto a la gara y las vías d'o tren. En primeras yera formau nomás por edificios d'os treballadors d'a zucrera, gosando tener servicios como ilesia y augua corrient furnida por a propia fabrica.
Eras Salas
Eras Salas (en francés Lassales) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 37 habitants(1999) en una superficie de 2,52 km², con una densidat de población de 14,68 hab/km².
Sarrión
Sarrión ye un municipio de la provincia de Teruel, situau en la comarca de Gúdar-Chabalambre. La suya población ye de 1.125 habitants (2017), en una superficie de 140,4 km² y una densidat de población de 8,01 hab/km².
Cheografía
Sarrión ye situau en bel meyo de la depresión de Sarrión a l'este de la sierra de Camarena y a piet de la de Chabalambre, que presenta uns sarraus en la part sudueste de lo termin municipal (dezaga d'altarias como Creventada y La Muela), y dende a on que baixan los barrancos que traviesan este termin en sentiu Ueste-Este. Lo barranco de Meyavilla pasa chusto a lo sud de lo nuclio urbán de Sarrión. En lo termin municipal de Sarrión se troban los nuclios de población d'Abricuestas, Cerrellar y La Escaliuela.
Bi ha una vechetación natural de carrascals y sabinars de tarabina (Juniperus thurifera). Bi ha plantacions de carrasca micorrizada con tuberas (Tuber sp), estando Sarrión un de los principals productors mundials d'este fongo ascomicete.
Mugas
Lo termin municipal de Sarrión muga con Albentosa, Manzanera, La Puebla de Valverde, Valbona y Mora de Rubielos.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico dito "Molino" situau a una altaria de 986 metros dende o livel d'a mar.
Historia
Se fa mención de Sarrión (Xurriyyun) como un castiello de lo districto de Valencia en las obras de Yaqut y Ibn Abbar:
Lo 19 de marzo de 1258 lo rei Chaime I d'Aragón confirmó los termins de Sarrión:
Adintro de la comunidat d'aldeyas de Teruel, Sarrión yera la cabeza d'una sexma con atras localidaz a l'este de la sierra de Camarena y de la de Chabalambre (Sexma d'el Campo de Sarrión). En 1446 feguraba en la sobrecollida de Teruel, manimenos en 1495 yera en la sobrecollida de Mont Albán. En 1646 yera una localidat de la vereda de Mont Albán. Entre 1711 y 1833 yera en lo correchimiento de Teruel. En 1834 teneba concello. Yera en lo partiu chudicial de Mora de Rubielos pero en 1965 pasó depender de lo partiu chudicial de Teruel.
Ponte Lungo (metro de Roma)
Tien connexión con a gara de Roma Tuscolana d'an salen as linias ferroviarias FL1, FL3 y FL5.
Historia
A gara de Ponte Lungo estió construita como parti d'o trachecto orichinal (dende Anagnina dica Ottaviano) d'a linia A d'o Metro de Roma, debantada en servicio o 16 de febrero de 1980.
Servicios
A gara apresta os siguients servicios:
La Algaba
La Algaba ye un municipio andaluz situato en a comarca de Vega del Guadalquivir y provincia de Sevilla. Fa parte d'o partiu chudicial de Sevilla.
A suya población ye de 15.519 habitants (2011), en una superficie de 17,68 km² con una densidat de población de 877,77 hab/km².
Cheografía
A localidat de l'Algaba ye situata a 11 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 7 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial y d'Andalucía. Se troba a o canto d'o río Guadalquivir, mugant con Sevilla.
D'o suyo termin municipal en fa parte o lugar d'el Aral.
Mugas
O termin municipal de l'Algaba muga a o norte con Guillena y Alcalá del Río; a o nord-este con Alcalá del Río; a l'este con la Rinconada; a o sudeste con Sevilla; a o sud con Santiponce y Sevilla; a o sudueste con Salteras y Santiponce; a l'ueste con Salteras; y a o norueste con Guillena.
Novial
O novial ye una luenga artificial creyada por o lingüista danés Otto Jespersen con a fin de fer mas fácil a comunicación entre os pueblos. A parola novial combina o prefixo nov (nuevo) y as inicials d'o termin International Auxiliary Language (en aragonés: luenga auxiliar internacional); por ixo, o significau de novial ye nueva luenga auxiliar internacional. Jespersen, qui d'antes mas heba participau en o disenyo de l'idioma ido como substitución d'o esperanto, disenyó o novial a partir de vocables de luengas romances y chermanicas y una gramatica muit parellana a la de l'anglés y as luengas chermanicas.
Idioma romániço
O romániço ye una luenga auxiliar internacional creyata en 1991 con influencias d'o esperanto, l'ido y a interlingua.
Soriana
Soriana ye un lugar despoblau que perteneix a lo municipio d'Estupinyán, en a comarca de Ribagorza.
En l'anyo 1910 encara teneba 41 habitants censaus. Os antigos vecins encara se reunen o 18 de chulio pa celebrar as fiestas d'o lugar.
Bi ha en iste lugar una pedrera, encara en funcionamiento, d'on se quitan rocas d'orichen intrusivo y doleritas (ofitas) de composición tholeitica perteneixients a la formación Keuper.
Toponimia
Apareixe en 1104 como Zorriana y Sorreano.
Casa de la Vega
Casa de la Vega ye un lugar despoblau d'o termin municipal d'Embit de Fariza en la comarca de la Comunidat de Calatayú y en la provincia de Zaragoza.
Lo Horc
Lo Horc (en francés Hourc) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 104 habitants (1999) en una superficie de 2,00 km², con una densidat de población de 52,00 hab/km².
Infixo -ich-
O infixo –ich- ye un infixo propio de l'aragonés y luengas mugants que presenta una valura diminutiva y despectiva dando ideya de pobreza, febleza u delicadeza y que precede muitas vegadas por o sufixo –ón. Tamién puede preceder a atros sufixos.
Con sufixo –uelo
Se troba muito en a toponimia d'o Sistema Iberico, y se presenta en toponimos mozarabes en o dominio lingüistico catalán.
De fueras d'estos toponimos trobamos sufixo -ich- en:
Al-Ghazali
Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad at-Tūsī al-Ghazālī, en arabe أَبُو حَامِد الغَزَالِيّ, latinizato como Algazel (Tus, Soldanato selchuquí d'Irán (hue Irán), 1058 - Tus, Irán 1111), teologo, churista, filosofo, psicologo y mistico d'orichen persa.
La suya figura yera conoixita por Mohamad Rabadán, que lo cita en la suya obra como Algazel
Rubén Pérez Chueca
Rubén Pérez Chueca (Zaragoza, Zaragoza, Aragón, 7 d'agosto de 1980), ye un exfutbolista aragonés que chugaba de portero y lo suyo zaguer equipo estió lo Reus Deportiu.
Würzburg
Würzburg (en alemán Würzburg, en franco oriental Wörtzburch) ye una ciudat independient situada en o estau federau de Bavera (Alemanya). Würzburg fa parti d'a clamada "rota romantica" (en alemán: "Romantische Straße") que chune bellas ciudaz y castiellos pinturescos a lo largo de 350 km en Bavera y Baden-Wurtemberg.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Lo Mont (Pireneus Atlanticos)
Lo Mont (Lo Mont en occitán, Mont en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Artics y País de Seuvèstre y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 845 habitants(1999) en una superficie de 18,24 km², con una densidat de población de 46,33 hab/km².
Escrich
Escrich (Escrig en catalán, Escriche en castellano) ye un despoblato de lo termin municipal de Corbalán (Teruel).
Cheografía
L'antigo lugar d'Escrich lo formaban un nuclio central dito La Casa Grande d'Escrich, que ye a 7 km de Corbalán, y las masadas de La Casa Baja, El Espinal, Fuent d'el Berro, La Hita (probablement castellanización de l'aragonés Fita), La Rinconada, La Solana y La Peñuela.
Historia
Se considera orichen de l'apellito Escrig, Escrich u Escriche, común en bellas localidaz de Teruel (como Sarrión y la masía de Babor) u de lo País Valenciano. Bellas personas que levan este apellito lo consideran ligato a lo Barón d'Escrich y la suya leyenda mesmo a traviés de fillos bordes de lo barón. Teneba 130 habitants a principios de lo sieglo XX. Estió villa y municipio independient dica los anyos 1970 de lo sieglo XX.
Arpitania
Arpitania u Arpetania u Francoprovenza ye o nombre d'una rechión cultural (prencipalment lingüistica) en o sector occidental d'os Alpes. O toponimo "Arpitania" deriva d'Arp(e)s, nombre con o cual se clama a los Alpes en o conchunto de dialectos arpitans u francoprovenzals; en l'actualidat l'Arpitania se trestalla entre os siguiens estatos: Francia, Suiza y Italia.
Canillas de Esgueva
Canillas de Esgueva ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 103 habitants (2007), en una superficie de 23,53 km² y una densidat de población de 4,37 hab/km².
Hereu
L'hereu ye a persona designata ta recibir un herencio, en un testamento si ye una succesión testata u por as normas churidicas, si ye una succesión intestata. En Aragón ista fegura s'atorgaba cheneralment a o fillo gran varón d'a casa, encara que tamién podía haber-ne casos en os cuals iste no en yera o hereu. A fegura apareixe por a necesidat d'evitar a división d'o patrimonio familiar y mantener a economía familiar, alacetata alavez en l'agricultura.
Pico de Soba
O pico de Soba (en francés pic de Sobe) ye un pico de 2.624 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo (Aragón) y Laruntz (Occitania).
F. Murray Abraham
F. Murray Abraham (nombre artistico de Fahrid Murray Al-Ahmad Abraham; en arabe ﻱﻴﺵ ﺞﺜﺙ ﻙﻘﭪ ﭐﭖﺏ) ye un actor estausunidense d'orichen sirio, naixito o 24 d'octubre de 1939 en Pittsburgh (Pennsilvania), activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1970.
Frades de la Sierra
Frades de la Sierra ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 241 habitants (2007), en una superficie de 28,30 km² y una densidat de población de 8,51 hab/km².
F. Murray Abraham
D'entre a suya filmografía, cal destacar as suya interpretacions en cintas como Scarface (1983, Brian De Palma), Amadeus (1984, Miloš Forman), The Name of the Rose (1986, Jean-Jacques Annaud), Last Action Hero (1983, John McTiernan), u The Bridge of San Luis Rey (2004, Mary McGuckian).
Premios
F. Murray Abraham recibió un premio Oscar a o Millor Actor en 1984 por Amadeus, de Miloš Forman. Por ista cinta recibió, amás, un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico (1984).
Herencio
En Aragón ye tradición que o fillo gran sía o hereu u amo d'a casa y ye por ixo qui hereda as propiedaz y tierras d'o pai, tenendo un status superior a la resta d'os suyos chirmans. Os atros chirmans por un regular gosaban ir-se-ne ta un convento, a servir a l'exercito, como yernos t'atras casas u simplament se quedaban en a casa d'o chirmán como tions u marchaban como cabalers, tenendo siempre a posibilidat de poder tornan en un futuro.
En aragonés medieval yera común fer servir la parola heredamiento en cuenta de herencio.
A Marinyosa
A Marinyosa (/amaɾi'ɲosa/; oficialment, en castellano, «La Mariñosa») ye una pardina aragonesa d'o municipio de a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. Actualment se troba deshabitada.
Cheografía
A Marinyosa ye en a baixant oriental d'o sarrato d'a Mula, en un recuesto, por debaixo d'a ermita de a Espelunca, en as garras d'a sierra Ferrera. A suya redolada se conoix con o nombre tradicional de Baixo Penyas.
A pardina d'a Marinyosa formaba partida con o Mediano y con Moliniás, que son os nuclios de población que mas aman tiene, y con a Mula que sinyorea o cerro, y chuntas todas cuatro feban lo que omne conoix como «Fosau Alto», en perteneixendo a l'achuntamiento de Fosau (o lugar mas amanau que tienen) dica que o dito achuntamiento va desapareixer en fusionar-se con o Toledo d'a Nata.
Toponimia
O toponimo Marinyosa ye una evolución d'una denominación latina. L'investigador Manuel Benito Moliner la va relacionar con l'antroponimo latín <*MARINIUS, a lo que s'habría adhibido una terminación -osa ta marcar a pertinenza historica a lo dito propietario.
D'alcuerdo con isto, «a Marinyosa» sería a evolución en romance d'una hipotetica forma <MARINIOSA*, en querendo decir «a (que ye) de Marinio».
Robert Duvall
D'entre a suya filmografía, se pueden destacar as suyas interpretacions en bellas cintas como To Kill a Mockingbird (1962, Robert Mulligan), MASH (1970, Robert Altman), The Godfather (1992, Francis Ford Coppola), Network (1976, Sidney Lumet), Apocalypse Now (1979, Francis Ford Coppola), Tender Mercies (1983, Bruce Beresford), A Civil Action (1998, Steven Zaillian), u Get Low (2009, Aaron Schneider).
Premios Oscar
Robert Duvall recibió un premio Oscar a o Millor Actor en 1983 por a suya participación en a cinta Tender Mercies, de Bruce Beresford; y una segunda nominación a iste premio por o suyo papel en The Apostle, una cinta dirichita por ell mesmo.
Antiparte, en 1980 Robert Duvall fue nominato a l'Oscar a o Millor Actor por a suya actuación en a cinta The Great Santini, dirichita por Lewis John Carlino y nominato tamién ta l'Oscar a o Millor Actor Segundario en 2014 por a suya interpretación en a cinta The Judge.
Premios BAFTA
En 1980 recibió un Premio BAFTA a o Millor Actor Segundario por o suyo papel en Apocalypse Now, de Francis Ford Coppola. Por ista misma cinta recibió un Globo d'Oro a o Millor Actor Segundario, tamién en 1980.
Globos d'Oro
En 1983 recibió un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico por Tender Mercies.
Antiparte, Robert Duvall recibió dos Globos d'Oro a o Millor Actor en Series, Miniseries u Telefilmes: en 1990 por Lonesome Dove, y en 1993 por Stalin.
David Alfaro Siqueiros
David Alfaro Siqueiros (nombre artistico de José de Jesús Alfaro Siqueiros), naixito de Ciudat de Mexico o 29 d'aviento de 1896 y muerto en Cuernavaca (Morelos) o 6 de chinero de 1974, estió un pintor y militar mexicano. Como pintor, fació cuantos destacatos murals, estando chunto con José Clemente Orozco y Diego Rivera uno d'os tres prencipals representants d'o dito muralismo mexicano. Antiparte, en estar d'ideolochía comunista (estió militant dica a suya muerte d'o Partido Comunista Mexicano), partecipó como voluntario en as filas de l'Exercito Popular Republicano mientres a Guerra Civil espanyola. Tamién heba partecipato en a Revolución mexicana. Antiparte, en 1940 prenió parte en l'asasinato de Leon Trotsky, que s'heba oposato a o stalinismo y s'heba refuchiato en Mexico.
Leit
Ye especialment adaptata a las necesidaz alimentarias d'os natons, y a sobén en ye o solo suyo alimento. Seguntes a especie a lactancia materna puet durar dende semanas dica anyos.
Os sers humans son os solos mamifers que bebemos a leit d'atras especies (uella, vaca, craba, etc), fueras de bels animals domesticos (can, mixín) que'n han ito adquirindo os mesmos habitos.
Os humans tamién son os solos animals que en consumen en a edat adulta. Iste feito ye una adaptación chenetica relativament moderna prevocata por o descubrimiento d'a ganadería u domesticación d'atras especies animals, y bi ha diversos grupos humans (y personas individuals) que encara no han feito ista adaptación y tienen intolerancia a la lactosa, uno d'os components d'a leit.
A leit ye una materia prima con que se pueden fer muitos d'atros productos alimentarios, como manteca, queso, yogurt, nata, cuallata, etc.
A leit tien a propiedat de trigar-se, esto se desvién cuan os microorganismos que se crían en a leit degradan a lactosa producindo acido lactico, o que fa baixar o pH dica un punto en o que as caseínas precipitan.
O Mediano
O Mediano (oficialment, en castellano, «El Mediano») ye una pardina aragonesa en o municipio d'a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca. Actualment se troba despoblada.
Cheografía
O Mediano ye en as garras meridionals d'a sierra Ferrera, en o cabo alto d'una extensión de faixas de cultura estreitas y menudas. Se concara con o sarrato de a Mula, por alto de Moliniás y a poquez cientos de metros de a pardina de a Marinyosa.
Toponimia
Seguntes Manuel Benito Moliner, o termin «Mediano» puede fer referencia a la posesión de bel propietario antigo, con nombre «MEDIO» con l'addición d'una terminación -ano (especificadera de pertinenza), lo que significaría que ye de procedencia latina.
3CL
O 3CL ye una luenga artificial creyata por o comerciant chaponés Phonix De Vinci.
Río Leza
As localidaz por an pasa son Laguna de Cameros, Cabezón de Cameros, Jalón de Cameros, San Román de Cameros, Terroba, Soto en Cameros, Leza de Río Leza, Ribafreta, Murillo de Río Leza y Agonciello.
thumb|left|200px|Anvista d'a [[Foz d'o Río Leza]]
Montlion
Montlion (en francés Monléon-Magnoac) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 363 habitants(1999) en una superficie de 19,66 km², con una densidat de población de 18,46 hab/km².
Castrocalbón
Castrocalbón ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca de Valdería.
A suya población ye de 1.100 habitants (2009) en una superficie de 88,30 km², con una densidat de población de 12,46 hab/km².
Cheografía
A localidat de Castrocalbón se troba situada a 814 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 65 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia.
Idioma klingon
L'idioma klingon (tlhIngan Hol en klingon, pronunciato foneticament como ) ye una luenga construita por Marc Okrand ta os estudios Paramount Pictures, como idioma parlau por a raza klingon en l'universo de Star Trek. Se disenyó sintacticament con l'orden obchecto-verbo-nombre ta dar-li un toque extraterrestre. En bels aspectos, o klingon ye semellant a las luengas amerindias. A primer vegada que se sintió ista luenga en a pantalla estión en a cinta Star Trek I: The film de Robert Wise, ya que en todas as intervencions previas d'os klíngons, heban parlau en anglés.
Curiosidaz
O buscador Google tien una versión en klingon d'a suya interficie.
Carpio (Valladolit)
Carpio ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 1063 habitants (2007), en una superficie de 56,83 km² y una densidat de población de 18,70 hab/km².