cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
A plebia amariella
Repercusión
O caso ye que Ainielle, gracias a o libro de Llamazares, s'ha convertiu en un d'os despoblaus mas famosos d'Espanya, y ha estau mientres sobre tot a decada de 1990 o foco de peregrinación de mas caminants y excursionistas que garra atro. Ista «atra plevia amariella», que diz Satué, ha comportau actuacions espontanias, bienintencionadas u no, y descoordinadas, de bels vesitants. Os uns, que han desbrozau aleatoriament puestos d'o lugar, atros deixando exprisions y notetas y, en o pior d'os casos, basura y encara bella pintada (graffitti) en os muros de piedra.
Ambel
Ambel ye un municipio aragonés de l'ueste d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'o Campo de Borcha. Fa parte d'o partiu chudicial de Tarazona.
A suya población ye de 290 habitants (INE 2011), en una superficie de 61,31 km² y una densidat de población de 4,73 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Ambel ye situada en materials terciarios d'a depresión d'Ebro, a 584 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 72 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Toponimía
Dentre las posibles teorías sobre l'orichen d'o nombre Ambel se troba la que diz que proviene d'o celta "ambi"(arredol)+"lo"(ir) u la que diz que proviene d'o antroponimo latín "(villa de) Ampius".
Economía
L'economía prencipal d'Ambel ye l'agricultura, prencipalment vinyals, oliveras y almendreras. En ganadería, i hai cuantas granchas porzinas, amás d'haber bestiar ovino. I hai tamién cuantas tabiernas, un forno de pan y una cooperativa.
Alto del Cabezo de Pedregós
L'alto del Cabezo de Pedregós ye un mont de 401 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipio de Maella, en a provincia de Zaragoza.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Beratón
Beratón ye un municipio d'a provincia de Soria, comarca de Tierra de Ágreda y partiu chudicial de Soria (Castiella y Leyón). Fa parte d'a diocesi d'Osma. A suya población ye de 36 habitants (2014), en una superficie de 41,04 km² y una densidat de 0,87 hab/km².
Toponimia
A radiz d'o toponimo Verat- la trobamos a sobén en l'antroponimia antiga, y en concreto en l'antroponimo Veratius. En estar tractau como nombre d'a tercera declinación leva tema en -n.
A xorda intervocalica se conserva seguntes a fonetica aragonesa y mozarabe como en bels toponimos d'o Campo de Borcha. En base a esta analís etimolochica resulta poco probable a hipotesi de Menéndez Pidal, que creyeba que Beratón correspondeba con o carrascal sagrato que menciona Marcial (Sacrum Ilicetum Buradonis).
Cheografía
A localidat de Beratón ye situata a 1.395 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a piet de Moncayo, y a una distancia de 63 km de Soria, a capital d'a suya provincia y partiu chudicial.
Lo termin municipal de Beratón desaugua enta la Isuela a l'este y enta l'Araviana a l'ueste. La Isuela naixe en l'Alto de los Almudejos.
Mugas
O suyo termin municipal muga con Borobia, Ólvega y Cueva de Ágreda.
Benamargosa
Benamargosa ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 1.514 habitants (2021) en una superficie de 12.12 km² con una densidat de población de 125 hab/km².
II Samuel
II Samuel (en hebreu, ' שְׁמוּאֵל ב', Shemuel Bet), tamién clamato Segundo Libro de Samuel u 2 Samuel, fa parte de l'Antigo Testamento y d'o Tanakh. Ye situato en a Biblia entre o I Samuel y o I Reis.
José María Javierre
Joseph Habierre, nombre afrancesau de José María Javierre Rapún, naixiu de Chaca, Chacetania, o 4 de febrero de 1888 y muerto en Aulorón, Aquitania, Francia en 1954, estió un ciclista aragonés pioner d'as competicions de ciclismo, que mientres a suya carrera esportiva aconsiguió qualques victorias ciclistas en Francia, y no compitió garra vegada en cursas d'Espanya.
Cal destacar que estió lo primer espanyol en competir en el Tour de Francia quan partecipó en las edicions de 1909 y 1910. En ista zaguera edición coincidió con Vicente Blanco Echevarría, conoixiu esportivament como El Cojo, de qui se creyeba que heba estau o primer espanyol en partecipar en o Tour de Francia dica l'anyo 2004, cuando la revista ciclista Coups de pédales descubrió que Joseph Habierre yera José María Javierre, naixiu de Chaca y que viviba en Francia dende os quatre anyos d'edat.
Biografía
Naixiu de Chaca, lo suyo pai muere quan ell teneba 4 anyos de edat y su mai se treslada con toz los suyos fillos a Francia y s'establioron en Lescar an lo suyo apelliu Javierre ye afranesau como Habierre. Pasó la suya choventut en ixe lugar y empecipia a treballar en una fabrica a lo mesmo tiempo que descubre lo ciclismo. Con 17 anyos ell mesmo amonta la suya propia bicicleta y teneba tanta pasión per lo ciclismo que dimpués de treballar en a fabrica saliba con a suya bicicleta.
Prencipia a participar y ganar cursas rechionals, y aconsigue victorias en os velodromos de Pau y Bois Louis, d'o Véloce-Club Palois. En 1908 gana quantas corridas de larga distancia en rota y en 1909 s'apunta a lo Tour de Francia como independient, aconsigue acabar la cursa con una meritoria 17ª posición en a cheneral y seiseno en a suya categoría. En 1910 se treslada a vivir a Aulorón y amonta una chicota botiga de bicicletas Alcyon, la millor marca d'a epoca que portaban os ganadors d'o Tour y que teneba equipo ciclista propio. En o mesmo anyo torna a partecipar en o Tour de Francia acabando en o puesto 24, a l'anyo siguient, Henri Desgrand director d'o Tour, le escribe una carta pa que torne a participar, pero ell no torna a participar.
Un d'os suyos obchectivos yera aconseguir la nacionalidat francesa pero como veyeba que con o ciclismo no la aconseguiba decidió alistar-se a la Lechión Forana Francesa en o mesmo anyo. En 1914 empecipia a I Guerra Mundial y luita mientres quatro anyos. Tornó como francés, con la nacionalidat concedida en 1915, y cargau de medallas entre las qualas yeran la Lechión d'Honor y la Cruz de Guerra. Tamién tornó con muitas secuelas fisicas, coixo, con una garra mas curta que l'atra y quan puyaba en bicicleta pedaliaba con un solo piet y tamién con sinyals de metralla d'a batalla de Verdún.
Tenió dos fillos Cécile Habierre qui se casó con Bernard Yus campeón de Francia de boxeyo y chugador de rugby y Auguste Habierre, que fué un destacau esquiador francés y creador d'a marca de bicicletas Royal Asport.
Another 48 Hrs.
Ye una continación u secuela anyos dimpués d'a cinta 48 Hrs. (1982, Walter Hill) con a mesma estructora de buddy movie y con os mesmos papels y actors, nomás que agora l'inspector de Policía ye acusau d'un asasinato y amenista l'aduya d'o ladrón. Encara que estió un exito de taquilla, la critica cinematografica estió prou negativa, en resaltando que las corteras feitas en o metrache d'a cinta ta lo suyo montache malfeban la trama artgumental d'a cinta. Como en a cinta anterior, l'acción argumental s'escayece en a ciudat de San Francisco en California (en iste caso ya en os anyos 1990) y se rodó en San Francisco y atros puestos de California.
Cantón de Canet de Rosselló
O cantón de Canet de Rosselló (en catalán cantó de Canet de Rosselló, en francés canton de Canet-en-Roussillon) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Perpinyán.
A capital d'o cantón yera a localidat de Canet de Rosselló. L'actual Consellero cheneral d'o departamento yera Pierre Roig.
Olmeda del Rey
Olmeda del Rey ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 192 habitants(2008), en una superficie de 75,44 km² y una densidat de población de 2,55 hab/km².
Fuenlabrada
Fuenlabrada ye un municipio y una ciudat madrileña, situata en l'aria metropolitana de Madrit; a ciudat ye a capital d'o partiu chudicial d'o mesmo nombre.
A suya población ye de 194.791 habitants (2008), en una superficie de 39,1 km² y una densidat de 4.981,87 habitants/km².
Esporte
Entre os clubs esportivos destaca el Baloncesto Fuenlabrada, club de baloncesto que chuga en a Liga ACB, a competicion mes important d'Espanya, y chuga en o Pavillón Fernando Martín de Fuenlabrada os suyos partidos como equipo local.
Taifa d'Alpuent
A Taifa d'Alpuent estió un reino taifa fundato por o clan berber Banu Qasim en 1009 y que duró dica 1104-1107.
Puyant (astrolochía)
thumb|left|O puyant n'este eixemplo lo marcan como ye por un regular en a posición d'as nueu en punto de l'horoscopo O Puyant ye en astrolochía o punto d'o zodiaco que se vei salir en l'horizont oriental a l'inte d'a naixetura d'una persona, y a constelación u signo zodiacal que yera salindo en ixe inte.
Vendema
A vendema ye la collita u recolección de las ugas pa fer vin. Lo tiempo de vendema ye entre chulio y octubre en lo hemisferio norte y febrero y abril en lo hemisferio sud. Esto ye seguntes lo grau de maturación de la uga que se quiera, ye dicir, de l'inte en que la proporción entre los zucres y acidos ye lo millor pa fer lo vin en cuestión. L'inte pa la vendema depende de:
Taifa d'Alpuent
S'organizoron arredol de bels castiellos de Los Serrans y redolada, como os de Chelva y Alpuent.
Vendema
Tipos de vendema
Bi'n ha dos trazas:
Puyant (astrolochía)
En o tema astral, o signo puyant condiciona a vida, a suya traza d'estar.
Taifa d'Alpuent
A taifa d'Alpuent desapareixió bel tiempo dimpués que os Almurabitz conquerisen o reino de Valencia d'o Cid, reino que no lis deixaba atacar as taifas d'Alpuent, d'Albarrazín y Zaragoza.
Puyant (astrolochía)
Ye mencionato en a obra de Chuan Ferrández d'Heredia:
Idioma hindi
L'hindi (हिन्दी) ye un idioma parlato en muitos estaus d'o norte y o centro d'a India. Ye una luenga indoeuropea, d'a familia indoiranica. Evolucionó dende os idiomas prakrit d'a Edat Meya. Tamién tien muito component sanscrito (en prene gran parti d'o vocabulario tecnico, relichioso y churidico). Por a influencia musulmana a lo norte d'a India, bi ha tamién un gran numero d'amprens d'o persa, l'arabe y o turco.
L'hindi ye o segundo idioma mas parlato en o mundo, dimpués d'o mandarín. 500 millons de personas charran hindi y o numero total de personas que lo entienden puet brincar d'os 800 millons.
Bilartzi
Bilartzi (Bilartzi en sardo; Ghilarza, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana d'Oristán y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 4.627 habitants (2007) en una superficie de 53,48 km², con una densidat de población de 86,52 hab/km².
Cheografía
A localidat de Bilartzi ye situata a 290 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Zuri.
Sachitario
Sachitario fa referencia a cuantos articlos:
Bioquimica
250px|thumb|[[Molecula d'hemoglobina.]] A bioquimica ye a ciencia que estudia las reaccions quimicas y interaccions que se dan en organismos vivos, incluindo o estudio y a estructura de proteínas, carbohidratos, lipidos, acidos nucleicos y atras moleculas presents en celulas.
A etimolochía d'a parola bioquimica proviene d'o griego βίος, bios, "vida" y de quimica, y ista d'o baixo latín chimia, de l'arabe kīmiyã´, "piedra filosofal", y iste, probablement d'o griego khymeía "mezcla de sucos".
A supervivencia d'os sers vivos pende d'a suya capacidat ta fer una serie de reaccions quimicas endrezatas a lo intercambio de materia y enerchía con o medio ambient y a la fabricación d'as suyas estructuras vitals. A bioquimica estudea, por tanto, totas aquellas reaccions que se producen tanto en l'interior d'a celula como en o medio interno d'os organismos pluricelulars. Istas biorreaccions no difieren esencialment d'as reaccions tipicas d'a quimica organica, encara que son caracterizatas especificament por o feito de producir-sen totas a temperaturas relativament baixas (por un regular, inferiors a 45 °C) gracias a l'aduya d'uns biocatalizadors, ditos enzimas, y por o feito de funcionar chuntas as unas con as atras en un complexismo rete d'interrelacions, que constituye o metabolismo. O metabolismo consta de reaccions degradadoras (catabolismo), que aportan a materia y a enerchía necesarias ta l'organismo, y de reaccions biosinteticas (anabolismo), que emplegan a materia y a enerchía ta la construcción d'as macromoleculas y d'atras estructuras complexas de l'organismo. A bioquimica ye una ciencia naixita d'a converchencia y o creiximiento d'a quimica organica y a fisiolochía, dos ciencias muit desembolicatas mientres o sieglo XIX, que han experimentato un progreso muit important mientres os zaguers cincuanta anyos.
Gema
A suya población ye de 252 habitants (2010), en una superficie de 18,00 km² y una densidat de población de 14,12 hab/km².
Cheografía
A localidat de Gema se troba situata a 706 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 13 km d'a ciudat de Zamora, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
Mugas
O termin municipal de Gema muga a o norte con Casaseca de las Chanas y Moraleja del Vino; a l'este con Sanzoles; a o sud con Jambrina y El Piñero; y a l'ueste con Jambrina.
Microtus cabrerae
A rateta de Cabrera u topo de Cabrera (Microtus cabrerae (Thomas, 1906) ) ye un mamifero d'a orden d'os Rodentia y familia Cricetidae que ye endemico d'a peninsula iberica.
Se pareix a la rateta de tasca pero ye mayor y de color mas fosca. Tien o dorso pardo fosco, y a tripera grisa fosca, con os pelos de l'anca clarament mas largos que la resta.
Vive en costeras humidas y pietz de vesant en redoladas de clima mediterranio entre 500 y 1.000 metros d'altaria, encara que priva os puestos de verano mas calurosos. Tamién se troba en almarchals costeras, tasquizals, campos y selvas claras. A distribución ye muit fragmentaria, con poblacions chicotas aisladas.
Ye nueiturno, y de verano no sale d'as suyas galerías subterranias. Mincha fuellas y chitos de graminias y atras plantas herbacias.
Penya d'el Monticiello
A penya d'el Monticiello u penya de Labasar (en castellano peña del Monticiello u peña de Labasar) ye un mont de 2.372 metros que se troba o municipio de Plan (Uesca).
Cantera (Moneva)
Cantera ye un mont de 852 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipio de Moneva, en a provincia de Zaragoza.
Benamocarra
Benamocarra ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 3.011 habitants (2021) en una superficie de 5.74 km² con una densidat de población de 525 hab/km².
Cantera (Moneva)
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Alaín Barrón
Alaín Barrón Anguiano (Vitoria, País Basco, 18 de noviembre de 1985) ye un chugador de fútbol basco. Chuga como centrocampista en o Club Deportivo Ebro en a Segunda División B d'Espanya.
Pui Palanga
Pui Palanga (en castellano Puig Palanga) ye un pueyo de 1.164 metros d'altaria que se troba situau en a sierra de Lucientes.
Ye situau a o norueste de Pui Polida y ye formau por dos cimas deseparadas por un collau, estando a occidental a mas alta (1.164 m) y marcando a muga entre Lobera d'Onsella y Longars. En a cima oriental (1.153 m) se troba un vértiz cheodesico.
Comanda
La Comanda estió una institución socio-economica en la que una comunidat heba de pagar con treballo u en especie a atro grupo menos lumeroso, pa espleitar un bien u por una prestación que hesen recibito.
En la Edat Meya las comandas yeran territorios, inmuebles, rendas u beneficios que perteneixeban a las ordens militars. Debant d'una comanda i heba un comandador, que yera lo encargato de recibir las rendas y de distribuir-las. Las comandas esdevinioron autenticas circuscripcions de las orden militars.
En la Edat Moderna las comandas continoron existindo de la mesma traza, pero a fins s'abolioron cuan se desfació lo estato feudal pa creyar un estato moderno.
La Corona de Castiella exportó lo modelo de comanda, (en castellano encomienda), ta l'America colonial y Filipinas.
Chuy Bravo
Chuy Bravo (nombre artistico de Jesús Melgoza), naixito de Tangancícuaro (Michoacán, Mexico) o 7 d'aviento de 1956 y muerto l'14 d'aviento de 2019 en Mexico City (Mexico).
Primer libro d'os Reis
Primer libro d'os Reis (en hebreu ' מְלָכים א, Melakhim Álef), conoixito tamién como 1 Reis, Libro Primero d'os Reis u III Reis (en a Septuaginta y a Vulgata latina) ye un d'os libros d'a Biblia catolica y d'o Tanakh. Igual en a Biblia catolica como en o texto chodigo, ye precedito por o Segundo Libro de Samuel, y seguito por o Segundo Libro de Reis. Se lo conoixe tamién como.
Campillos
Campillos ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 8.444 habitants (2021) en una superficie de 187.83 km² con una densidat de población de 45 hab/km².
Amento
thumb|right|250px|Amentos d'un salz ([[Salix).]] Un amento (d'o latín <AMENTUM ) ye una inflorescencia racemosa en espiga con pedunculo articulau y normalment flors d'un solo sexo, por o qual se troba amentos femenins y masculins. As flors son bien simples, sin cáliz ni corola en a mayoría de casos, reducidas a androceu as masculinas y a chineceu as femeninas.
Os amentos son caracteristicos de bels cheneros y familias d'árbols, como Salicaceae y Fagaceae. Son inflorescencias especializadas pa polinización anemofila, de tal forma que os amentos masculins gosan producir gran cantidat de polen que s'esparde con l'aire. Por ixa razón, os árbols que fan amentos pueden estar tamién muit alerchenicos pa las personas reactivas.
Cabezo de los Ramos
Cantera ye un mont de 875 metros d'altaria, en o municipio de Moneva, en a provincia de Zaragoza.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Güèrs
Demografía
2005: población provisional seguntes o INSEE.
Granucillo
Granucillo ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 191 habitants, en una superficie de 32,55 km² y una densidat de población de 5,87 hab/km².
Canillas de Aceituno
Canillas de Aceituno ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 1.677 habitants (2021) en una superficie de 42.03 km² con una densidat de población de 40 hab/km².
Alchecira (Cádiz)
Alchecira (en castellano Algeciras) ye una ciudat andaluza situata en a provincia de Cádiz, estando a tercera ciudat mas gran d'a provincia por a suya población, dezaga de Xerez de la Frontera y de Cádiz. Ye a capital d'o partiu chudicial d'o suyo nombre.
A suya población ye de 116.209 habitants (2009), en una superficie de 86 km² y una densidat de población de 1.351,27 hab/km².
Candanchú-Le Somport
Candanchú-Le Somport ye una estación d'esquí nordico transfronteriza situata en as vals de l'Aragón (Chacetania) y d'Aspa (Pireneus Atlanticos), en os Pireneus aragonés y biarnés.
Palomar de Fuents Claras
El Palomar circular de Fuents Claras ye un palomar ubicau en a localidat homónima (Teruel, Aragón, Espanya).
Alchecira (Cádiz)
A ciudat tien un puerto d'importancia, estando o puerto maritimo que chenera un trafico de personas mas gran entre Espanya y Marruecos, estando asinas a continidat historia d'a suya relación con Africa d'o Norte, en estar cuantas vegatas a puert de dentrada d'as invasions d'a peninsula por os africanos, estando por astí per a on dentroron os almurabiz, o almuades y os benimerins.
Candanchú-Le Somport
A estación se troba en o puerto d'o Somport y tien 25 km de pistas en o canto francés y 9 km en l'aragonés. O cercuito d'a parti francesa ye aintro d'o Parque Nacional d'os Pireneus y descurre por selvas de fabos.
Palomar de Fuents Claras
Historia
S'estima que estió construyiu en o sieglo XVIII. Los palomares construyius en Aragón tienen clara similitut con os d'o norte de Francia en o sieglo XIV y XV, asinas como con os clamaus pied de mulet (piet de macho) en o sud d'o mesmo país. Manimenos este ye un d'os pocos eixemplos de planta cilindrica d'Aragón, chunto a lo de Torralba de los Sisons y lo de Estercuel (ya desapareixiu).
Alchecira (Cádiz)
Cheografía
A ciudat d'Alchecira se troba situata a 20 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 120 km d'a ciudat de Cádiz, a capital d'a suya provincia.
Candanchú-Le Somport
thumb|280px|right|Esquí nordico en Le Somport.
Palomar de Fuents Claras
Descripción
Lo palomar ye situau a las afueras d'o nuclio de población, a lo costau d'o esbarro d'acceso a la población dende la carretera cheneral N-234. Se tracta d'una torre de planta circular construyida en mampostería y cubierta externament per medio de revestimiento de argamasa orichinal que encara conserva. La dentrada estió adintelada con una viga de fusta y s'usoron sillares mas voluminosos pa la suya construcción. Tiene un perímetro de 20,85 metros y grosor de muros de 70 centímetros.
Alchecira (Cádiz)
Cheografía
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar d'El Pelayo.
Mugas
O termin municipal d'Alchecira muga a o norte con Los Barrios; a o nord-este con a badía d'Alchecira; a l'este con a badía d'Alchecira; a o sudeste con a badía d'Alchecira; a o sud con o estreito de Chibraltar; a o sudueste con Tarifa; a l'ueste con Tarifa y Los Barrios; y a o norueste con Los Barrios.
Historia
O 25 de chinero de 2023 se i escaició un atentau chihadista cuan un hombre armau con una cotela ataca en primeras la ilesia de Sant Isidro d'Alchecira en ferindo-ie a lo mosén y dimpués a Ilesia de Nuestra Sinyora d'a Palma d'Alchecira, a on i mata a un sagristán, estando deteniu bien luego por a Policía Nacional.
Molimentos relichiosos
Destaca en primeras la ilesia de Nuestra Sinyora d'a Palma d'Alchecira, una ilesia debantada en primerías d'o sieglo XVIII en aproveitando os repuis de l'antiga ciudat islamica. Ye un edificio en estilo barroco con cinco naus, estando la nau central cubierta con vuelta de canyón y deseparada d'as atras cuatre naus con columnas d'orden dorico.
Tamién se i troba la capiella de Nuestra Sinyora d'Europa, una ermita de finals d'o sieglo XVII en estilo barroco.
Palomar de Fuents Claras
Descripción
La parte superior de l'edificio la corona un muro semicircular, alzau a modo de cortavientos, con dos pináculos en cada cabo. Manimenos carece de cupula y torrecillas, elementos habituals en este tipo d'edificios. Se divide interiorment en tres plantas. La planta baixa funciona como almacén y las dos superiors, a las qualas s'accede per medio d'escaleras de fusta, han serviu como palomar. En cada piso los nidales se distribuyiban en dos y tres ringleras de tellas invertidas, recorrendo lo muro interior.
Guarrate
Guarrate ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 354 habitants, en una superficie de 31,6 km² y una densidat de población de 11,2 hab/km².
Chuan II Comneno
Chuan II Comneno estió emperador de l'Imperio Bizantín dende 1118 dica 1143. Ye naixiu o 13 de setiembre de 1087 de Costantinoble y morió o 8 d'abril de 1143 en Cilicia.
Velodromo de Vincennes
Dende l'anyo 1968 dica 1974 estió o puesto a on se celebraba l'arribata d'a zaguera etapa d'o Tour de Francia y actualment se i fan partius de fútbol, rugby y competicions de ciclismo. Recibe o suyo nombre actual en a honor d'o ciclista francés Jacques Anquetil. 500px|thumb|center|Vélodrome Jacques-Anquetil
Gentiana lutea
A chanzana (nombre scientifico: Gentiana lutea (L., 1753)) con atras variants de nombre popular como chonzana, chunzana y chuanzana, ye una planta herbacia d'a familia Gentianaceae y o chenero Gentiana, que en ye a suya especie tipo.
Habita en praus de montanya d'o centro y o sud d'Europa, y ye conoixida más que más porque a vena tiene firmes propiedatz medecinals contra o mal d'estomago. Qualques bebidas comercials d'extractos contienen chanzana entre os suyos ingredients, como as tonicas y os bitter.
Descripción
A chanzana ye una planta herbacia perén con una roseta de fuellas acaulas que en primeras medra en o suelo dica la florada, que chita un tallo vertical que puede pasar d'un metro d'alto y con flors amariellas.
As radices son adventicias pero con l'aparienza bulbosa. Una vez secas, se feban bullir pa preparar infusions con que se tractaba por principal os problemas d'o sistema dichestivo, dende as infestacions con cucos u atros parasitos dica os mals d'ulcera. En exceso puede tener efectos laxants.
L'extracto d'a radiz puede tener tamién efectos febrifugos (fa baixar a fiebre) y puede facilitar a regla d'as mullers. Tiene un gusto amargo caracteristico.
Urel (Azuara)
Urel ye un mont de 776 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en a muga entre os municipios d'Azuara y Ferrera de los Navarros, en a provincia de Zaragoza.
Cantón d'a Costa Radiant
O cantón d'a Costa Radiant (en catalán cantó de la Costa Radiant, en francés canton de La Côte Radieuse) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Perpinyán.
A suya población yera de 19.241 habitants (2006). En feban parte 4 comunas.
A capital d'o cantón yera a localidat de Sant Cebrià de Rosselló. L'actual Consellero cheneral d'o departamento yera Mauricette febabre.
Anna
Anna ye un municipio d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Canal de Navarrés. A suya población ye de 2.741 habitants (2005), en una superficie de 21,4 km² y una densidat de población de 128,08 hab/km².
Toponimia
O toponimo Anna puet derivar d'o teonimo romano Diana. Bi n'ha conoixencia d'o toponimo documental Iana en a Edat Meya.
Vièla de Loron
Vièla de Loron (en francés Vielle-Louron) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón de Nestés, Aura y Loron y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 51 habitants (1999) en una superficie de 2,89 km², con una densidat de población de 17,65 hab/km².
Billabarquín
300px|thumb|billabarquín O billabarquín ye una ferramienta manual que s'emplega con una broca u barrena pa foratar foricachos, cheneralment en fusta. S'aplica presión en a parti superior y a ferramienta se chira con un mango en forma d'U.
300px|thumb|Un [[fustero fa servir un billabarquín.]]
Anzuelo (malautía)
300px|thumb|Anzuelo. Un anzuelo   (d'o latín < *HAMICIOLU ) ye una infección bacteriana d'una grandola sebacea en o parpiello. Isto da como resultau una protuberancia sensible y roya en o canto d'o parpiello. L'exterior u l'interior d'o parpiello pueden veyer-se afectaus.
A causa d'un anzuelo gosa estar una infección bacteriana por Staphylococcus aureus.
A ormino, un anzuelo desapareixe sin garra tractamiento especifico en uns pocos días u semanas. As recomendacions pa amillorar a velocidat incluyen compresas tebias. En ocasions, se puede recomendar una pomada antibiotica pa os uellos. Si bien istas medidas se recomiendan a ormino, i hai poca evidencia d'o suyo uso en anzuelos internos. A freqüencia con a quala ocurren os anzuelos no ye clara, encara que pueden ocurrir a qualsiquier edat.
Ed Asner
President d'o Screen Actors Guild (o Sendicato d'Actors) en 1981-1985, ye muit conoixito por a suya interpretación d'o personache de Lou Grant en The Mary Tyler Moore Show y en o suyo spin-off Lou Grant mientres os anyos 1970 y primerías d'os anyos 1980.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en bellas cintas como El Dorado (1967, Howard Hawks), The Girl Most Likely to... (1973, Lee Philips), u Fort Apache, The Bronx (1981, Daniel Petrie). Tamién ha partecipau fendo chicoz papels en cuantas atras series de televisión.
Cal destacar que estió tamién un activista liberal, participando en protestas a favor d'os sendicatos, en contra d'a pena de muerte, contra o president Ronald Reagan, a Guerra d'Iraq y o imperialismo estausunidense basau en a guerra perpetua, por o que muitos productors y directors no quereban treballar con él. A serie Lou Grant fue cancelada por a suya relación con l'activismo.
Multiplicación
A multiplicación ye una operación aritmetica de composición en a que se suma reiteradament a primera cantidat tantas vegatas como indica a segunda. Asinas, 4 × 3 = 4 + 4 + 4. A multiplicación ye asociata a o concepto de aria cheometrica.
O resultato d'a multiplicación de cuantos numeros se diz producto. Os numeros que se multiplican se dicen factors u coeficients, y individualment: multiplicando (numero a sumar) y multiplicador (vegatas que se suma o multiplicando). Encara que ista diferenciación en bels contextos puet estar superflua cuan en o conchunto a on sía definito o producto se tien a propiedat commutativa d'a multiplicación (por eixemplo, en os conchuntos numericos). Se veiga ta una descusión sobre o tema.
En Alchebra Moderna gosa emplegar-se a denominación cocient u multiplicación con a suya notación habitual "·" ta designar a operación externa en un modulo, ta designar tamién a segunda operación que se define en un aniello (aquella ta la que no ye definido l'elemento inverso d'o 0), u ta designar a operación que da a un conchunto estructura de grupo.
Por eixemplo:
Notación
A multiplicación s'indica con l'aspa × u o punto centrato ·. En ausencia d'istos caracters se gosa emplegar l'asterisco *, mas que mas en informatica (iste uso tien o su orichen en FORTRAN), pero ye desaconsellato en atros ambitos y nomás se be d'emplegar cuan no bi ha atra alternativa. A vegatas se fa servir a letra x, pero isto ye desaconsellable porque creya una confusión innecesaria con a letra que por un regular s'asigna a una incognita en una ecuación. Amás tamién se podría omitir o signo de multiplicación a menos que se multipliquen numeros u se pueda chenerar confusión sobre os nombres d'as incognitas, constants u funcions (por eixemplo, cuan o nombre de bella incognita tien mas d'una letra y podría trafucar-se con o producto d'atras dos). Tamién gosan emplegar-se signos d'agrupación como o parentesis, gafez ([]) u claus ({ }). Isto mas que mas s'emplega ta multiplicar numeros negativos entre sí u por numeros positivos.
Si os factors no s'escriben de traza individual y son definitos aintro d'un vector, se puet escribir o producto por meyo d'una elipsis, ye decir, escribir explicitament os primers termins y os zaguers, u, en caso d'un producto d'infinitos termins (u productos infinitos), nomás os primers, y substituir a resta por uns puntos suspensivos. Isto ye analogo a lo que se fa con atras operacions aplicatas a infinitos numeros (como as sumas). [O producto de infinitos termins se define como o limite d'o producto d'os n primers termins cuan n creixe indefinidament].
Asinas, o producto de toz os numeros naturales dende l'1 dica o 100 se puet escribir:
Isto tamién se puet denotar escribindo os puntos suspensivos en a parti meya d'a linia de texto:
En cualsiquier caso, han d'estar claros cuals son os termins omititos.
Isto se define asinas:
O subendiz i indica una variable que recorre os numeros enteros dende un valor minimo (m, indicato en o subendiz) y un valor maximo (n, indicado en o superendiz).
Definición
Ista no ye mas que una traza de simbolizar a expresión "sumar m a sí mesmo n vegata". Puet facilitar a comprensión expandir a expresión anterior:
Propiedat commutativa
Fendo servir ista definición, ye fácil contrimostrar bellas propiedaz intresants d'a multiplicación. Como indican os dos primers eixemplos, l'orden en que se multiplican dos numeros ye irrelevant, lo que se conoixe como propiedat commutativa, y se cumple en cheneral ta dos numeros cualsiquiera x y y:
Propiedat asociativa
A multiplicación también cumple a propiedat asociativa, que diz que, ta tres numeros cualsiquiera x, y, z, se cumple:
En a notación alchebraica, os parentesis indican que as operacions adintro d'os mesmos han d'estar realizatas con preferencia a cualsiquier atra operación.
por eixemplo:
Propiedat distributiva
A multiplicación tamién tien lo que se diz propiedat distributiva con a suma, porque:
Asinas tamién:
Elemento neutro
ye decir, a multiplicación tien un elemento neutro que ye l'1.
Zero
Respective a o cero, a definición inicial no aduya muito porque 1 ye mayor que 0. De feito, ye mas fácil definir o producto por cero emplegando a segunda definición:
a on bi ha cero sumandos. A suma de cero vegatas m ye cero, asinas que
sin importar lo que valga m, siempre que sía finito.
Atra posibilidat ye emplegar a propiedat commutativa
Producto de numeros negativos
O producto de numeros negativos tamién requiere parar cuenta un mica. en primeras, s'ha de considerar o numero -1. Ta cualsiquier entero positivo m:
Iste ye un resultato intresant que amuestra que cualsiquier numero negativo no ye mas que un numero positivo multiplicato por -1. Asinas que a multiplicación d'enters cualsiquiera se puet representar por a multiplicación d'enters positivos y factors -1. L'único que queda por definir ye o producto de (-1)(-1):
D'os numeros enters a os numeros complexos
D'ista traza, se define a multiplicación de dos enters. As definicions pueden enamplar-se a conchuntos cada vegata mayors de numeros: primero o conchunto d'as fraccions u numeros racionals, dimpués a toz os numeros reals y ta rematar a os numeros complexos y atras extensions d'os numeros reals.
Definición recursiva
Una definición recursiva d'a multiplicación puet dar-se seguntes istas reglas:
a on que x ye una cantidat arbitraria y y ye un numero natural. Una vegata o producto ye definito ta os numeros naturals, se puet enamplar a conchuntos mas granes, como ya s'ha dito anteriorment.
Calculo d'un producto
A suma d'elementos de S ye coordenata a coordenata y o producto d'un elemento de R por un de S, tamién ye coordenata a coordenata.
Nassau
Nassau ye a capital y tamién a ciudat más poblada d'as Bahamas.
A ciudat se troba en a isla de Nueva Providencia, a 34 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, en a costa de l'Oceano Atlantico. A suya población en 2010 ye de 248.948 habitants, en una superficie de 207 km² y con una densidat de población de 1.202,6 hab/km².
Clima
Nassau desfruta de un clima tropical humedo con temperaturas cálidas tot l'anyo y precipitacions abundants. Iste clima fan que Nassau siga un centro torístico.
Granja de Moreruela
Granja de Moreruela ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de habitants en una superficie de 41,54 km².
Historia
As pinturas d'arte rupestre esquematico de l'Abrigo de El Portalón han deixau testimonio de que a zona estió ocupada dende a prehistoria, y posteriorment por os restos romanos tamién fan pensar que bi heba bel población en a zona. A primera mención d'un establimento en l'actual lugar que ocupa o pueblo ye en l'anyo 1143 seguntes un documento en que o rei Alifonso VII de Leyón donó a villa de Moreruela de Frades ta l'establimento d'o Monesterio de Santa María de Moreruela en o cual s'endica os lugars con que mugaba, un d'éls, Santa Eugenia (antigo nombre de Granja de Moreruela), endica que yera muit circa. Posteriorment en 1162, ista villa fue donada a o monesterio pasando a estar o suyo nombre Granja de Santa Eugenia, y mas tarde en 1204 torna a cambiar o suyo nombre a Granja de Opera deixando de estar vila ta fer parte de Moreruela.
En 1585 se documenta La Granxa en un documento conoixito como as Leyes de Moreruela a on se regulan as normas d'o munecipio. Posteriormente en a edat muderna o suyo nombre ya apareixe como Granja de Moreruela.
Molimentos
250px|thumb|center|Repuis d'o Monesterio de Santa María de Moreruela.
Dallo
thumb|180px|right|Segador emplegando una dalla. O dallo u dalla ye una ferramienta agricola, composata d'una fuella curbata unida a astil. S'emplega ta segar (dallar u redallar) a hierba, cerials, alfalz, feno u ferraina ta lo bestiar. L'actual emplego de medios mecanicos l'ha empentato enta l'oblido en os países desembolicaus, anque que sobrevive en muitas arias rurals y encara se celebran competicions de dallar en bels puestos, como lo País Basco.
Disenyo
Ista ferramienta amenista un disenyo elaborato ta que lo suyo emplego siga eficient. O dallo se composa d'una fuella y un astil u mango.
A fuella tiene la forma d'arco de radio gran, rematando en punta per lo cabo libre. Se solen fer d'acero, ta que lo desgaste i siga menor.
L'astil u mango se fa de fusta, a metat d'a suya longaria, una traviesa ta fer-la reganchable con a mano dreita d'o segador, dita lo ganchel. En l'aniella d'o suyo cabo se i colocan falcas u cordiellas ta modular a inclinación d'a fuella.
As suyas midas penden d'entre bels 120 dica 180 cm de largaria y 80 u 90 centimetros de fuella, estando bels 10 cm l'amplaria d'a fuella.
Emplego
O dallador ha de mover la ferramienta debuixando arcos de dreita enta zurda, tallando en cada dallazo un faixo de hierba u cerial, que alavez se gosará depositar en o costato zurdo, formando bella traza de montonet.
Os resultatos d'a fayena penden en o treballo u l'habilidat que tienga cada segador, consiguindo-se dallar belas 30 u 25 arias de prato si ye que las condicions d'o terreno fan guaire fácil a fayena.
Emplegar lo dallo de contino en deteriora lo canto, fendo-lo reblar seguntes y os dalladors s'han d'aturar de cabo cuan ta tornar a esmolar a fuella. Esta actividat ye bien complexa, y precisa d'experiencia per parte d'o treballador, ta privar que se trenque u deforme excesivament l'acero en picar-lo con as forgas u forguetas.
Esmoladura
Una labor important ta la suya función correcta ye la esmoladura u trucato. Con obchectivo que la talladura siga eficient, y que la ferramienta dalle la hierba con suavidat, se fa imprescindible d'esmolar-la a sobén, perque las piedras y tochez que i hai per tierra le desgastan a fuella.
Una maniera mes rapeda, encara que prou menos eficient, ye lo emplego d'una esmoladera u piedra d'esmolar. Ixa operación se puet fer-ie mes a sobén, y permite no retirar-se d'o puesto de treballo ta fer-la.
Canillas de Albaida
Canillas de Albaida ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 716 habitants (2021) en una superficie de 33.21 km² con una densidat de población de 22 hab/km².
Gonnoscodina
Gonnoscodina (Gonnoscodina en sardo; Gonnoscodina, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana d'Oristán y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 542 habitants (2006) en una superficie de 8,85 km², con una densidat de población de 61,20 hab/km².
Liga espanyola de hockey sobre chelo
Os equipos con mes campionatos son o CH Jaca, d'a ciudat de Chaca con 12 campionatos y o CHH Txuri Urdin, d'a ciudat de Sant Sabastián, con 9 campionatos.
J. G. Ballard
J. G. Ballard (James Graham Ballard), naixito d'a Concesión Internacional de Xangai (Xangai, hue en China) o 15 de noviembre de 1930 y muerto en Londres (Reino Uniu) o 19 d'abril de 2009, estió un escritor y novelista britanico de ciencia ficción, autor de cuantas obras adaptatas a o cine, encluyendo-ie a suya obra semi-biografica Empire of the Sun (1987, Steven Spielberg, con o títol Empire of the Sun).
En 2008, o diario The Times encluyiba a J. G. Ballard entre os 50 prencipals autors d'a literatura britanica dende 1945.
Cañete la Real
Cañete la Real ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 1.665 habitants (2021) en una superficie de 165.24 km² con una densidat de población de 10 hab/km².
Tortosa
Tortosa ye un municipio catalán en a provincia de Tarragona, capital d'a comarca d'o Baixo Ebro y d'o partiu chudicial d'o suyo nombre.
A suya población ye de 35.734 habitants (2008), en una superficie de 218,45 km² y una densidat de población de 163,58 hab/km².
Cheografía
Ye situata a una distancia de 69 km de Tarragona, a capital d'a suya provincia, y a 152 km de Barcelona, a capital de Catalunya.
Mugas
O suyo termin muga con Roquetes, Alfara de Carles, Aldover, El Perelló, L'Ampolla, Camarles, L'Aldea, Amposta, Masdenverge y Santa Bàrbara. Bi ha un enclau de termin aislato entre La Sénia, Bezeit, Alfara de Carles y Roquetes.
Historia
En l'anyo 506 los hispanorromans dirichitos por o tiranus Pero, resistioron sin d'exito a los visigodos de lo Reino Visigodo de Tolosa, que prebaban d'ocupar a provincia Tarraconense.
En chulio de 935 una flota de quaranta vaixiellos d'o Califato de Cordoba ataca y espulla los puertos de Pals (5 de chulio), Empúries (que dende alavez quedó despoblau), Torroella de Montgrí (8 de chulio) y Barcelona (15 de chulio), provocando centenars de victimas y muitisma destrucción. Qui mandaba la flota yera Abd al-Màlik ibn Said ibn Abi Hamama, que tornó en rematar l'ataque en o puerto de Turtusha (Tortosa).
A ciudat de Tortosa yera capital de taifa. Dimpués d'a caita d'a sinyoría de Valencia d'o Cit, la ocuporon os almurabitz en o mesmo proceso expansivo en o que ocuporon Zaragoza. Alifonso I lo Batallero teneba plans de conquerir-la pa tener una salita t'a mar y ninviar cruzatos ta Tierra Santa, y plegó a conquerir Horta de Sant Joan. A derrota en a Batalla de Fraga deixó Tortosa libre d'ixa amenaza por muitos anyos.
Molimentos
right|thumb|250px|A [[Seu de Santa María de Tortosa.]] Tortosa ye una ciudat bimilenaira. Os 3 grans puestos d'intrés obligatos en toda vesita a Tortosa son:
Amás bi ha atros puestos de gran intrés:
Microtus agrestis
A rateta de prato u topo de prato (Microtus agrestis (Linné, 1761) ) ye un mamifero d'a orden d'os Rodentia y familia Cricetidae que ye un d'os mamifers mas comuns d'Europa, con un rango que s'extiende dende a costa atlantica dica o laco Baikal.
Ye d'arredol de 10 cm de longaria, con una coda curta, y se troban en habitats d'hierba humida, como selvas, almarchals u en as marguinas d'os ríos. Encara que fan cados una mica fundos, per un regular construyen niedos sobre lo solero. Son una important fuent de birolla pa os bobons y qualques atros depredadors, y la grandaria d'a suya población tiende a augmentar y disminuyir ciclicament. As ratetas de prato se reproducen prolificament, sobretot de verano, pero a ormino mientres tot l'anyo, mesmo baixo a nieu. As fembras producen dica siet cadillada per anyo, cadaguna con un promeyo de quatro a seis crietas que s'esbezan dimpués d'uns catorce días.
Cantón d'Euna
O cantón d'Euna (en catalán cantó d'Elna, en francés canton d'Elne) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Perpinyán.
A suya población yera de 20.907 habitants (2006). En feban parte 7 comunas.
A capital d'o cantón yera a localidat d'Euna. L'actual Consellero cheneral d'o departamento yera Marcel Mateu.
The Patriot (cinta de 2000)
The Patriot (títol en anglés, O Patriota en aragonés, enguerada con o títol de El Patriota en Aragón) ye una cinta estausunidense de l'anyo 2000 de Cine belico, dirichita por Roland Emmerich seguntes un guión de Robert Rodat, que en o suyo reparto incluye a destacatos actors como Mel Gibson, Heath Ledger, Joely Richardson, Jason Isaacs, Chris Cooper, Tchéky Karyo, René Auberjonois u Tom Wilkinson.
Suman Pokhrel
Suman Pokhrel naixito de Biratnagar (Nepal) o 21 de setiembre de 1967 ye un poeta,traductor y artista nepalí. Ye considerau como una d'as voces mas creativas d'o sud d'Asia.
Recibió lo Premio Literario SAARC en 2013 y 2015 per la suya poesía y las suyas contribucions a la poesía y a l'arte en cheneral en a rechión d'Asia d'o Sud.
Motor de combustión interna
thumb|280px|Motor antigo, d'[[Aeronautica|aviación, con disposición radial d'os pistons.]] Un motor de combustión interna ye un tipo de maquina que obtiene enerchía mecanica dreitament d'a enerchía quimica producita por un combustible que se fa cremar aintro d'una cambra de combustión, a parti prencipal d'un motor. Se emplegan motors de combustión interna de cuatre tipos:
Calivo
300px|thumb|Calivo. O calivo (d'o latín < *CALIVUM) ye un carbón calient y rusient feito de fusta, carbón u unatro material a pur de carbón muit calient que remaneix dimpués d'un incendio u, a vegadas, lo precede. O calivo puede brilar muit calient, a vegadas tan calient como o fuego que lo creyó. Irradia una cantidat substancial de calor muita dimpués que o fuego s'ha amortau y, si no s'atienden adequadament, pueden reavivar un incendio que se creye que ye completament acotolau y puede representar un periglo d'incendio.
A ormino o calivo s'emplega pa cocinar, como que en as barbacoas de carbón. Isto se debe a que o calivo irradia una forma de calor mas consistent, a diferencia d'un fuego ubierto, que cambeya constantment de conchunta con a calor que irradia.
Segura
Segura puet estar:
Carratraca
Carratraca ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 731 habitants (2021) en una superficie de 22.44 km² con una densidat de población de 33 hab/km².
A inchjesta corsa
A inchjesta corsa (títol orichinal en corso, en francés L'Enquête corse, A investigación corsa en aragonés, enguerada en Aragón con o títol d'El archivo corso) ye una cinta francesa de l'anyo 2004 de Cine de comedia sobre Corcega y o nacionalismo corso, dirichita por Alain Berbérian seguntes guión de Christian Clavier y Michel Delgado basato en o cómic de René Pétillon, que en o suyo reparto incluye a destacatos actors como Christian Clavier, Jean Reno, Caterina Murino, Didier Flamand u cuantos actors teatrals corsos.
Astèr
Astèr (en francés Asté) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón de l'Alta Bigorra y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 484 habitants (1999) en una superficie de 26,67 km², con una densidat de población de 18,15 hab/km².
Callizo
300px|thumb|Un callizo de [[Nápols.]] Un callizo     ye un camín u pasadizo estreito, a ormino reservau pa os piatons, que cheneralment corre entre, dezaga u dentro d'os edificios en as partes mas antigas de lugars y ciudaz.
En Aragón
Un callizo d'Urriés (Cinco Villas), que en o suyo punto mas estreito mide 41 centimetros ,ye considerau o segundo callizo más estreito d'o mundo.
Rinconada (Azuara)
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Agur Xiberua
Agur Xiberua (en euskara batua Agur Zuberoa, en aragonés Adios Sola) ye una canción popular en euskara d'a provincia de Sola.
Fue escrita en 1946 por Pierre Bordazarre, conoixito con a embotada Etxahun-Iruri, escritor soletino natural d'Iruri.
Testudines
As tartugas (d'o latín < TARTARUCHUS "diaple") o Testudines (antes Chelonia), son reptils caracterizaus por o feito de tener un tronco amplo y curto, protechiu por una coscarana feita por un regular por placas osias revestidas de placas cornias, y a vegadas nomás que por placas cornias.
D'a coscarana salen, por debant, a cabeza y as patas anteriors, y por dezaga, as patas posteriors y a coda. I hai tartugas que tienen a coscarana dividida en dos partes, la uno dorsal u superior y la otro ventral u inferior, unidas entre ellas. thumb|left|Esqueleto de [[tartuga mediterrania (Testudo hermanni). Se pare cuenta en que as costiellas y parte d'o esquinazo son soldaus en a cosacarana.]]