cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chiretas
Forma de fer-se
Ye tradicional en as comarcas de Ribagorza, Sobrarbe y Semontano de Balbastro, en a zona d'o Pireneu Aragonés. En as comarcas catalanas de la Alta Ribagorza y Pallars, a chireta ye conoixida como gireta, o girella, respectivament. Como ye birolla propia de montanya, no s'estrafollaba brenca: malas que s'heba matau o cordero s'emplegan ta fer-la os bodiellos, la tripa, o cuello y a carne capolada de figado ficando-ie o corazón y os livianos. Esto se mezcluceya con arroz, panceta capolada u tocino, pernil, preixil, allo, una micachona de canela, sal y pimienta blanca.
Lo de difuera se limpia y escarra con vinagre blanco ixauguando bien d'antes de farsir-la. A farsa contiene arroz mezclau con allo, preixil capolau y sal. Se replenan de farsa as tripas d'a mitat a dos tercios d'a forma con a mezcla d'arroz, con ficancia de no posar-ne-ie de mas, ya que l'arroz se rinfla malas que as chiretas bullen en o caldo, si no, podrían petar.
Las chiretas gosan servir-se calients como plato principal. Tamién en rodetas, enfarinadas, rebozadas, y fritas.
Curiosidatz
En 2002, s'inició o Festival d'a Chireta en Escalona, que ha estau funcionando dende alavez, anyo sin atro, en a segunda quincena d'octubre. En 2002, se logró un record Guinness por a chireta mas larga y mas pesada en o mundo: 103,75 metros de largo, fendo un total de 220 kg.
Ducau de Villafermosa
Lo Ducau de Villafermosa ye un titol nobiliar aragonés d'orichen reyal, surchito quan o rei Chuan II d'Aragón concedió o titol de duque a o suyo fillo Alifonso d'Aragón, chermanastro de Ferrando o Catolico.
Diocesi de Tacuarembó
A diocesi de Tacuarembó (en latín Dioecesis Tacuarembiana) ye una diocesi con territorio en Uruguai). A suya seu ye en a Seu de Tacuarembó.
Historia
Fue constituita o 22 d'octubre de 1960 y teneba 198.800 habitants en 2014.
Corbera d'Ebre
Corbera d'Ebre ye un municipio catalán de la comarca de la Tierra Alta. La suya población ye de 1.169 habitants (2008), en una superficie de 53,1 km² y una densidat de población de 22,02 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Gandesa, Vilalba dels Arcs, La Fatarella, con un cantón de lo termin de Móra d'Ebre y con Benissanet
Historia
Corbera d'Ebre quedó destruita de tot en la Batalla de l'Ebro. Como en Belchit, dimpués los habitants costruyoron as suyas casas en atro puesto creyando un nuclio nuevo. A zona abandonata ye conoixita huei como La Muntera.
Flers
Flers puet estar:
Sangorrín
Sangorrín ye un despoblato medieval aragonés en o termin municipal de Longars, comarca de Cinco Villas y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers, en a provincia de Zaragoza,
O lugar ye situato en a parti norte d'o municipio de Longars, a man d'os termins municipals de Bailo y Bagüés en o piet d'o mont de Sant Gorrín de qui en prenió o suyo nombre.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye en 970/994, recollita en a edición por Antonio Ubieto Arteta d'o Cartulario de San Juan de la Peña I (en Textos Medievales, 6, Valencia, 1972).
Toponimia
Agustín Ubieto Arteta documenta as variants Sangorrin, Santgorrin, Sangorrine, Sangerriu y Sangurrin. A variant Santgorrin amaneix en textos d'o sieglo XV d'o "Fondo Sastago":
Raúl Goni
Raúl Goni Bayo conoixito esportivament como Goni, (Zaragoza, 12 d'octubre de 1988) ye un futbolista aragonés hue retirau. Que chugaba d'esfensa central y o suyo primer equipo en primera división estió o Real Zaragoza. O suyo zaguer equipo estió o Club Deportivo Teruel en a Tercera división espanyola de fútbol.
Biografía
Prencipió a chugar a o futbol en a U.D. Montecarlo, equipo d'o barrio zaragozano de Torrero en o que estió cinco anyadas. Pasó una temporata en l'Amistad ta chugar dimpués en o Real Zaragoza, a on que estió subcampión de Espanya cadete y campión nacional chovenil contra o FC Barcelona. Cuan encara perteneixeba a o equipo filial y debito a la baixa d'os centrals titulars d'o primer equipo, debutó en primera división o 31 d'octubre de 2007, en a decima chornata de liga, en o partiu UD Almería 0 - Real Zaragoza 1. En a temporata 2010-2011 chugó en o Real Madrid Castilla equipo filial d'o Real Madrid CF.
Estió internacional con a selección espanyola de fútbol sub-17, sub-19 y sub-21.
Rocky Road To Dublin
The Rocky Road To Dublin (en aragonés O petroso camín enta Dublín) ye una canción de musica folk muit popular en Irlanda.
Cuenta a historia y escaicimientos d'un choven y desventurato emigrant irlandés qui marcha dende o suyo lugar de Tuam por o petroso camín que marcha enta Dublin en el que li furtan o paramento, dende on marcha en barco enta Liverpool, ta rematar ficau en una baralla con a chent d'o lugar.
center|thumb|250px|Escuitar version d'o cantaire Christopher Nolte d'a canción Rocky Road to Dublin.
Super Mario Bros.
thumb|Super Mario Bros.
Super Mario Bros. (en chaponés スーパーマリオブラザーズ) ye un videochuego de plataformas, disenyau por Shigeru Miyamoto, lanzau o 13 de setiembre de 1985 y produciu por a companyía Nintendo, pa la consola NES. O chuego describe as aventuras d'os chirmans Mario y Luigi, que han de rescatar a la Princesa Peach en o Reino Sampinyón que estió secuestrada por o rei d'os Koopa, Bowser. A traviés de ueito mundos diferents, os chugadors pueden controlar a belún d'os dos chirmans y han d'enfrontinar-se finalment dimpués d'os livels correspondients de cada mundo a os mostros de cada castiello pa rescatar a la Princesa Peach.
Super Mario Bros. popularizó o chenero de videochuegos de plataforma, realizando-se cuantos chuegos basaus en ista premisa. Super Mario Bros. ha vendiu bellas 40 millons de copias a livel mundial (6,81 millons en Chapón, 29,52 millons en Estaus Unius y 3,91 en a resta d'a planeta). O libro d'os Record Guinness estima que, chunto a o Tetris y Pokémon (en todas as suyas versions), ye o chuego mas vendiu d'a historia.
Vilalba dels Arcs
Vilalba dels Arcs ye un municipio catalán de la comarca de la Tierra Alta y provincia de Tarragona.
La suya población ye de 723 habitants (2008), en una superficie de 67,3 km² y una densidat de población de 10,74 hab/km².
Cheografía
La localidat de Vilalba dels Arcs ye situata a 450 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar.
Mugas
Lo suyo termin muga con Batea, La Pobla de Massaluca, La Fatarella, Corbera d'Ebre y Gandesa.
Historia
Vilalba dels Arcs estió un d'os escenarios importants d'a Batalla de l'Ebro en 1938.
Cantón d'Herzegovina Occidental
O cantón d'Herzegovina Occidental (en bosnio Zapadnohercegovački kanton, en croata Županija Zapadnohercegovačka) ye un d'os 10 cantons en que se divide a Federación de Bosnia y Herzegovina, en Bosnia y Herzegovina. Ye situau en o sudueste d'o país. O centro d'o gubierno d'o cantón ye a ciudat de Široki Brijegmientres que os atros municipios d'o cantón son Grude, Ljubuški y Posušje. Tien 94.898 habitants, d'os que más d'un 98% son etnicament croatas.
Organización administrativa
Administrativament, o cantón d'Herzegovina Occidental se divide en 4 municipiosː
Copernicio
O copernicio ye un elemento quimico d'a tabla periodica de simbolo Cn y de numero atomico 112. Dica febrero de 2010, iste elemento quimico se deciba ununbio, dica que l'equipo que lo descubrió proposó a la IUPAC o cambeo de nombre.
O copernicio ye o elemento mas pesato d'a tabla periodica (numero atomico 112) y pesa unas 277 vegatas mas que o hidrocheno.
Iste elemento yera o zaguero que mancaba en a setena ringlera d'a tabla periodica.
Obtención
Fue descubierto por un equipo de scientificos d'os Estaus Unius y de Rusia quan miraban d'obtener 22 mg de berkelio emplegando un reactor d'isotopos d'alto fluxo. Iste berkelio se procesó y purificó mientres 3 meses. Posteriorment dito elemento fue bombardeyato con ions de calcio en un acelerador d'ions mientres 150 días obtenendo como resultato 6 atomos d'o nuevo elemento.
Casa Gran de Fuents Claras
La Casa Gran ye una casa solariega ubicada en a localidat de Fuents Claras (Teruel, Aragón, Espanya).
Descripción
miniaturadeimagen|Vista frontal de l'edificio
Se tracta de l'edificio mas emblematico dentro de l'arquitectura civil d'a localidat, ubicando-se a lo costau d'a Ilesia parroquial. Se desconoixe la suya calendata de construcción, encara que sabemos que en 1770 perteneixeba a Joaquin Cayetano Cavero y Pueyo, IV Conde de Sobradiel (m. 1809), duenyo tamién en ixa epoca d'una gran ficienda rustica repartida per los lugars de Fuents Claras y Lo Pueyo.
Ye un edificio civil senyorial de dos plantas y ático, construyiu en mampostería. En la planta prencipal presienta una portiada adintelada en sillería y quatro balcones con reixa de forcha. Lo escudo nobiliario ye picau, no podendo reconoixer-se lo linaje a lo qual representaba. En la planta superior y arredol d'a casa se troban chicotz vanos que conforman lo palomar d'a casa.
En o Sieglo XIX u a primers d'o XX l'edificio estió dividiu entre dos familias, lo qual levó a modificar substancialment la suya estructura orichinal. La puerta prencipal estió encegada y s'ubrioron dos laterals; lo mesmo succedió con os balcones laterals de la planta baixa, que tamién estioron transformaus. Actualment una d'as metatz (la mas cercana a la Ilesia parroquial) ye propiedat d'o Concello. En un futuro s'aspera adquirir l'atra parte pa levar a cabo la restauración de l'edificio como equipamiento municipal.
Estió declarau Monumento d'Interés Local per la corporación municipal de Fuents Claras en 2008.
Tetris
thumb|Tetris. Tetris (d'o ruso Тетрис) ye un videochuego de tipo trencacabezas inventau por l'incheniero informatico ruso Alexey Pajitnov en 1985 mientres treballaba en l'Academia de Sciencias de Moscú (Unión Sovietica).
A versión pa la consola portatil Game Boy, lanzada en 1989, lo convirtió en un d'os chuegos mas populars de toz os tiempos.
Ha vendiu 202 millons de copias, bellas 70 millons d'unidatz fisicas y 132 millons de descargas de chuegos mobils de pago, dica aviento de 2011, o que la convierte en una d'as franquicias de videochuegos mas vendidas de toz os tiempos; A versión de Game Boy en particular ye un d'os chuegos mas vendius de toz os tiempos, con mas de 35 millons de copias vendidas.
Historia
Tetris empecipió a estar conoixiu quan Vadim Gerasimov, un mocet de 16 anyos que treballaba en l'Academia de Sciencias, portió o chuego enta IBM PC. Dende allí se distribuyó gratuitament en Hongría, an se programó pa Apple II y Commodore 64 sin o conoixencia de Pajitnov. Istas versions clamoron o ficacio de Robert Stein, president d'Andromeda, interpresa intermediaria dedicada a adquirir os dreitos de software y distribuir-los. Stein intentó aconseguir os dreitos d'o chuego. Antis d'aconseguir-los los vendió a las interpresas Mirrorsoft y o suyo filial estausunidense Spectrum Holobyte. Posteriorment a licencia pasó a Nintendo en 1989. En 1991, Alexey Pajitnov emigra enta Estaus Unius y, cinco anyadas dimpués, en 1996 funda a suya propia companyía, Tetris Company, de conchunta con Henk Rogers y s'apropia d'os dreitos d'autor.
Azkarate (desambigación)
Azkarate puet estar:
Sant Felices (desambigación)
Sant Felices puet estar:
Vicente Escrivá
Vicente Escrivá Soriano, naixito de Valencia (País Valenciano) l'1 de chunio de 1913 y muerto en Madrit o 18 d'abril de 1999, estió un director cinematografico, guionista y productor cinematografico espanyol, activo en o cine espanyol dende zaguerías d'os anyos 1940.
Alazetó a suya carrera en escrebindo guions de tematica relichiosa, a o gusto d'o nacional-catolicismo que en ixe inte dominaba en Espanya, pero mientres a suya carrera estió autor de quantas cintas y guions con a-saber-lo d'exito. Ta,ién treballó t'a televisión, estando responsable de series prou conoixitas como Réquiem por Granada (1991), Lleno, por favor (1993-1994) u Manos a la obra (1998-1999).
En a suya filmografía, se puet destacar bellas cintas como Agustina de Aragón (1950, Juan de Orduña, con Aurora Bautista y Fernando Rey), Balarrasa (1951, José Antonio Nieves Conde, con Fernando Fernán Gómez, María Rosa Salgado, Dina Sten y Luis Prendes), El Tigre de Chamberí (1957, Pedro Luis Ramírez, con José Luis Ozores y Tony Leblanc), Margarita se llama mi amor (1961, Ramón Fernández, con Mercedes Alonso, Antonio Cifariello, Manuel Zarzo y Ángel del Pozo), Sor ye-yé (1967, Ramón Fernández, con Hilda Aguirre, Manuel Gil y Enrique Guzmán), Cateto a babor (1970, Ramón Fernández, con Alfredo Landa, José Gálvez, Florinda Chico, Enriqueta Carballeira, José Sacristán, Ahui Camacho, Margot Cottens, Laly Soldevila y Rafaela Aparicio), u Una abuelita de antes de la guerra (1975, Vicente Escrivá, con Isabel Garcés, Alberto de Mendoza, Helga Liné).
Pedro Ignacio Wolcan Olano
Pedro Ignacio Wolcan Olano, naixito de Nueva Helvecia lo 21 d'octubre de 1953, ye un clerigo uruguayo que fue nombrau bispe esleito de Tacuarembó lo 19 de chunio de 2018.
Biografía
Fué ordenau padre lo 21 de setiembre de 1986. Dende 1986 dica 1991 estió parroco de la seu de Mercedes.
Orientación sexual
A orientación, inclinación o delera sexual se refiere ta un patrón d'atracción sexual, erotica, emocional u aimorosa enta una determinata colla de personas definitas por o suyo sexo. A orientación sexual e lo suyo estudio pueden trestallar-se en quatre partis prencipals: a heterosexualidat u atracción enta personas d'o sexo oposato, homosexualidat u atracción enta personas d'o mesmo sexo; a bisexualidat u atracción enta personas d'entramos sexos; e l'asexualidat u manca d'atracción sexual. O comportamiento sexual humán, a identidat de chenero e a identidat sexual son termins relacionatos con a orientación sexual, ya que psicolochicament conforman a percepción sexual d'una persona. A preferencia sexual, d'atra man, suchiere bel grau de triga, que determina la vida d'una persona en establir un chenero como obchecto de deseyo, por o que ye incorrecto emplegar o termin ta referir-se ta la orientación sexual d'una persona. A consonancia u disonancia se refiere a la relación u similaridat entre preferencia sexual e a orientación sexual. S'aplica o termin consonancia a una persona que as suyas preferencias sexuals coincide con a suya orientación sexual (por eixemplo: un hombre declarato homosexual que en mantién de relacions sexuals con personas d'o chenero masculín), entre que a disonancia se refiere ta la diferencia entre a preferencia sexual e a orientación sexual (por eixemplo: una muller declarata heterosexual que en siente d'atracción sexual por personas d'o chenero femenín, pero que en mantién de relacions sexuals con personas d'o chenero masculín e que prefiere estar dita heterosexual).
Pedro Ignacio Wolcan Olano
Biografía
Estió consagrau bispe l'12 d'agosto de 2018 por lo bispe Carlos María Collazzi Irazábal.
Orientación sexual
Definición
Os estudios scientificos efectuatos en l'arco de decadas han constrimostrato que a orientación sexual ha una gama especifica que puet variar dende a total atracción enta personas d'o mesmo sexo dica la total atracción enta personas d'o sexo oposato; manimenos, se gosa emplegar tres categorías ta definir a la orientación sexual: heterosexual, homosexual (lesbiana u gai) e bisexual —respectivament; atracción enta personas d'o sexo oposato, d'o mesmo sexo e d'entramos sexos. En qualques casos, se considera una orientación sexual mesmo l'asexulidat, ye dicir, a escasa u nula atracción enta personas tanto d'o sexo oposato como d'o mesmo sexo u simpla manca d'orientación sexual.
Encara que siga d'uso común discutir sobre a orientación sexual considerando-la como una caracteristica estrictament personal, a la par que o sexo biolochico u a edat, o que no ye de tot correcto: a orientación sexual se define, de feito, a traviés d'as relacions interpersonals e va a ormino a determinar o tipo d'individuos que una persona triga freqüentar e con qui aspera trobar una relación sentimental satisfacient, bellacosa alazetal ta la realización personal de muitos individuos. Ye mesmo distincto d'a simpla actividat sexual, que puet mesmo no esprisar a orientación sexual d'una persona.
Toz os tipos d'orientación sexual son trazas normals con que os sers humans n'entablamos de lazos afectivos; a tamas d'os estereotipos esparditos seguntes que as personas con orientación sexual no heterosexual estarban trestucatos u anormals, a rechira no ha dixato platero garra tipo de vinclo entre orientación homosexual u bisexual e a psicopatolochía e, por tanto, a definición d'a homosexualidat como "trestuque mental" ye estata albandonata ya fa tiempo por as asociacions de clasificación que operan en iste campo.
A "preferencia sexual"
O termin "preferencia sexual" ye usata sobre tot por aquells que emparan a fluideza intrinseca d'o deseyo sexual (en o tocant a la verdadera e propria orientación) e que a sexualidat contién qualque elemento de triga, e antimás por qui creyen que no se puet fablar d'una orientación sexual definita dica bella edat, en contraposición a aquells qui piensan que a sexualidat ye determinata por factors cheneticos e/u evolutivos perteneixients, en cada caso a la muito tierna infancia.
Causas e percepción d'a orientación sexual
Segunte l'actual conoiximiento scientifico, a orientación sexual se define a ormino durando a primera infancia; no existe, con tot e con ixo, un consenso definitivo entre os scientificos sobre quálas son as razons exactas por que una persona desembolica una orientación sexual heterosexual, bisexual u homosexual. Cheneralment, as causas se son rechiratas en una combinación d'influencias cheneticas, hormonals e ambientals, pero no son surtitas prebas definitivas a lo respective; en o tocant a la opinión espardita seguntes que os abusos sexuals, os succesos traumaticos u una cura u una educación entivocata d'os fillos puedan influir en o desembolique d'a orientación sexual, ista en manca d'evidencia scientifica.
D'atra man, ye amplament compartito entre os estudiosos que a orientación sexual no ye fruito d'una triga, asinas como no existe garra evidencia de que a orientación pueda modificar-se de traza artificial (a traviés d'as ditas "terapias reparativas"; que, por contra, resultan a ormino negativas ta las personas qui i son chusmesas).
A percepción d'a propria orientación sexual escomencipia a definir-se, de traza cheneral, entre a meya infancia e a primera adolescencia, pero varía enormement de persona a persona e ye independient de l'actividat sexual verdadera e propria: por eixemplo, un individuo puet identificar-se como heterosexual, bisexual u homosexual mesmo antis d'haber-ne habito de relacions sexuals e viceversa. Antimás se considera que a presencia de prechudicio e discriminación en a sociedat constituyen un entrepuz ta que as personas con orientación sexual homosexual u bisexual replequen completament a suya orientación.
Gotarrendura
Gotarrendura ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
A suya población ye de 162 habitants (2019) en una superficie de 10,63 km², con una densidat de población de 15,15 hab/km².
Cheografía
A localidat de Gotarrendura se troba situada a 931 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 26 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Gimialcón
Gimialcón ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
A suya población ye de 75 habitants (2019) en una superficie de 19,05 km², con una densidat de población de 4,09 hab/km².
Cheografía
A localidat de Gimialcón se troba situada a 948 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 57 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Sant Felipe
Sant Felipe (/san fe.li.pe/ u /san θe.li.pe/) puet estar:
Pokémon
thumb|Pokémon. Pokémon (en chaponés ポケットモンスタ) ye un grupo de videochuegos d'a franquicia Pokémon que amaneixen en un cierto periodo y que comparten una serie de caracteristicas semellants, concretament os personaches y creyaturas y a rechión an tiene puesto a historia. Istas cheneracions fan referencia a os videochuegos amaneixius en as videoconsolas portatils de Nintendo y se gosan corresponder con as cheneracions d'as consolas. Amás tienen un chuego en videoconsolas de mesa como que Nintendo 64, Nintendo Gamecube u Wii que agrupa y engloba una u mas cheneracions, amás de permitir combates en tres dimensions y atras quantas opcions. L'aparición succesiva de cheneracions gosa tener como conseqüencia a publicación de nuevas entregas de diversos productos derivaus d'os videochuegos, como que a serie d'anime Pokémon.
Incluidas as spin-offs, dica o 24 de noviembre de 2017, s'han vendiu mas de 300 millons de chuegos de Pokémon en toz en consolas portatils y domesticas, en 76 titols. Isto convierte a Pokémon en a segunda franquicia de videochuegos mas vendida, dezaga d'a propia franquicia Mario de Nintendo.
Frank Lloyd Wright
Ye l'autor de muitos prochectos arquitectonicos en os Estaus Unius, como a Casa Darwin D. Martin, a casa d'a cascada, a casa Jacobs1 u o Guggenheim de Nueva York, encara que tamién en atros lugars, como Tokio (Chapón), a on fació l'Hotel Imperial, y destaca por o suyo intrés en a funcionalidat d'os suyos prochectos.
Anyadas de formación
thumb|250px|dreita|Fallingwater house (u [[Casa d'a cascada) (1936), Pennsilvania.]]
Seu d'o Santísmo Sacramento de Christchurch
A seu d'o Santísmo Sacramento de Christchurch (en anglés Cathedral of the Blessed Sacrament) ye a seu catolica de Christchurch, Nueva Zelanda. Fue disenyada por l'arquitecto Francis Petre.
Molimento Natural d'o Puent de Fontseca
O Molimento Natural d'o Puent de Fontseca ye un molimento natural d'Aragón que fa parti d'o rete d'espacios naturals protechitos.
En l'anyo 2006 s'apreba la creyación d'iste molimento natural situau en o termin municipal de Castellot, en o Mayestrato terolano, chunto a o Molimento Natural d'as Esplugas de Cristal de Molins en a mesma comarca.
Seu d'o Santísmo Sacramento de Christchurch
Encara no s'ha preso una decisión sobre que fer con os repuis de l'edificio.
Escandinavia
right|thumb|250px|[[Densidat de población en Escandinavia.]] right|thumb|250px|Visions [[Nacionalismo|nacionalistas escandinavas d'o sieglo XIX.]] Escandinavia ye una rechión d'o norte d'Europa, que puet fer referencia a cuantos significatos. En o suyo sentito mas estricto, a forman nomás que Noruega y Suecia, ye decir, os dos países que fan parte d'a peninsula Escandinava. En un sentito mas amplio, cal parar cuenta tamién de Dinamarca, con una historia y una cultura comuns con Suecia y Noruega, en estar a tierra d'orichen d'os vikingos.
Laco d'a Sartaina
O laco d'a Sartaina (en anglés Frying Pan Lake, renombrau como Waimangu Cauldron en 1963 encara que ye un nombre no guaire emplegau) ye una d'as fuents termals mas grans d'o mundo. Ye situau en o cráter Echo en a val vulcanica de Waimangu, Nueva Zelanda y as suyas auguas acidas se mantienen siempre a una temperatura d'alto u baixo 50-60C°.
O cráter Echo se formó a partir d'a erupción d'o mont Tarawera en 1886, que ubrió cuantos cráters a o largo d'una falla de 17 km dende o sudueste d'o mont Tarawera dica l'amanau cráter Southern. Dimpués d'ista erupción, o suelo d'o cráter se plenó parcialment con augua d'a plebia y auguas termals subterranias, encara que no estió dica dimpués d'una gran erupción en o cráter Echo Crater l'1 d'abril de 1917 quan o cráter remató de plenar-se con auguas termals dica plegar a la suya grandaria actual a metat de l'anyo 1918.
Molimento Natural d'o Puent de Fontseca
O Puent de Fontseca ye una formación fluvio-karstica chenerada por o río Guadalop que en trescruzar-la ha formau un túnel por a on que i pasa. Fan parti d'o Molimento Natural o cauz y a ribera d'o río formaus por os relieus y a foz entre calsineras situadas en os paraches d'a Umbría de la Perona y Minarete.
Laco d'a Sartaina
A erupción más recient d'o cráter Echo estió o 22 de febrero de 1973, estricallando a zona de Trinity Terrace, situada en o canto sudoriental d'o laco d'a Sartaina. Una zona de terrazas de colors de toba ye encara visible en on canto occidental d'o laco. A o norte, o laco ye rodiau por a dita Cathedral Rocks. Ista estructura monolitica de roca ye formada por lava riolitica de a o menos 60.000 anyos d'antigüedat y d'antis mas se deciba Gibraltar Rock (a Roca de Chibraltar) dica que una erupción d'o cráter Echo en 1971 cambeó totalment a suya forma. Una fumarola conoixida como Devil Blowhole situada en a paret norte d'o cráter Echo Crater tamién desapareixió en ixa erupción.
L'augua d'o laco d'a Sartaina fluye, encara que puede pareixer que bulle debiu a o dioxido de carbono y sulfido d'hidrochen que puya enta a superficie, manimenos, a temperatura meyana d'o laco ye de 55C°. O laco y o suyo desagüe, o barranco de Waimangu, tienen un livel de pH meyano de 3.8, encara que belunas d'as fuents termals y chicotz conductos situaus en o fundo d'o laco lo alimentan con augua alcalina con pH entre 8.2 y 8.7. Isto fa que bi haiga cuantos grandients de livels de pH, que definen o tipo d'alga que ye present en cada puesto, l'alga azul-verde Mastigocladus laminosus, u l'alga eukariotica Cyanidium caldarium.
O ciclo natural único d'o sistema hidrotermal que interconecta o laco d'a Sartaina con o laco d'o Cráter d'o Infierno ha estau obchecto d'estudeos dende que s'instaló un sistema de monitoreyo en 1970 en a corrient d'augua que va dende o laco d'a Sartaina dica o laco d'o Cráter d'o Infierno. Os livels de l'augua y de desbordamiento d'os dos lacos siguen un complicau ciclo ritmico que se repite cada 38 días. Quan o livel de l'augua y temperatura d'o laco d'o Cráter d'o Infierno puya, o livel de l'augua y de desbordamiento d'o laco d'a Sartaina baixa.
O fluxo de salida d'augua d'o laco d'a Sartaina ha decreixiu dende os más de 122 l/s en 1970 dica os alto u baixo 100 l/s en l'actualidat, encara que con variacions de dica 20 l/s como parti d'un ciclo de 38 días.
O laco d'a Sartaina ye una d'as prencipals atraccions que bi ha en o sendero que trescruza a val de Waimangu y que ye parau ta sillas de ruedas. O puesto a on se trobaba l'antigo guéiser de Waimangu ye situau no muit luent d'o canto nororiental d'o laco.
Molimento Natural d'o Puent de Fontseca
Fauna
En os relieus y foces de calsinera bi ha poblacions d'aus como o vueitre (Gyps fulvus), o falcón peregrín (Falco peregrinus), aguila reyal (Aquila chrysaetos) y aguila perdiguera (Hieraetus fasciatus). Entre as aus de ribera podemos trobar lavanderas, tordas aguaderas (Cinclus cinclus) y rosinyols (Luscinia megarhynchos)
Entre os mamíferos cal destacar o bucardo (Capra pyrenaica) y o chabalín (Sus scrofa). Respective a la fauna que habita en o río bi ha una especial protección pa o cangrillo de río común (Austropotamobius pallipes). Se troban antimas loiras (Lutra lutra) y peixes como a madrilla (Chondrostoma toxostoma).
Flora
As condicions d'humedat d'a zona fan que bi haiga un microclima en o que ye mas fácil a existencia d'especies hidrofilas y de selva de ribera como a falzilla (Adiantum capillus-veneris), una mena de felequera que nomas naixe que en pozos u zonas de uembra. En a ribera d'o río se troban salces (Salix), alamos (Populus), artos (Crataegus monogyna) y bellas especies termofilas como as modrolleras (Arbutus unedo).
Atras feguras de protección
Coinciden en parti con o Molimento Natural atras feguras de protección:
Escandinavia
Encara bi ha d'atros que consideran que en un sentito cultural mas amplio, ta fer referencia a os países escandinavos, tamién en fan parte Islandia y as islas Feroe, amás de Finlandia, y encara ta d'atros tamién en fan parte Estonia, Letonia y Lituania u mesmo Gronlandia, en confundindo o concepto con o de Países nordicos.
Eredivisie
A Eredivisie (en aragonés: División d'Honor) ye a mas alta d'as categorías de fútbol d'os Países Baixos, por debaixo ye a Eerste Divisie.
Verniz
250px|thumb|Caixa china de fusta vernizata en politas colors. O verniz (d'o latín veronix,-īcis) ye una disolución d'una o mas substancias rasinosas en un disolvent que se volatiliza o s'ixeca, a l'aire con facilidat, dando como resultato una capa. Existen vernices d'orichen natural, por un regular derivatos de las resinas y aceites esencials de plantas, y sinteticos de formulación moderna. A istos mesmos tamién puet meter-se tintes colorants ta lograr nuevas tonalidatz.
Caracteristicas
Se aplican pinturas y vernices, a la fusta y atras superficies, con obchecto de preservar-las de l'acción de l'orache, d'o polvo, etc., y ta que adquieran brillo, asinas como ta fer una mica mas fosco o tono d'as colors. Quan s'aplica a la fusta, a esferencia d'as ceras y aceites, o verniz creya una autentica capa protectora y impermeable, protechendo a superficie de fusta d'os achents externos y as chicotas erosions.
Torre Baró
Torre Baró ye un lugar aragonés en o municipio de Puent de Montanyana, comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.
Plaza d'a Seu (Christchurch)
A Plaza d'a Seu (en anglés Cathedral Square), u localment conoixida simplament como a Plaza (en anglés the Square), ye o centro cheografico y corazón d'a ciudat de Christchurch en Nueva Zelanda, a on se troba a suya seu anglicana, a Seu de Christchurch. A plaza se troba en o cruce teorico entre dos carreras ortogonals que son entre as prencipals d'a ciudat, Colombo Street y Worcester Street, encara que en a practica as dos han estau bloqueadas u desviadas arredol d'a propia plaza. A Seu fue seriament danyada por o tierratremo de febrero de 2011 en Christchurch.
Seu de Christchurch
A seu de Christchurch (en anglés ChristChurch Cathedral) ye una seu anglicana en Christchurch, Nueva Zelanda, construyida en a segunda metat d'o sieglo XIX. Ye situada en o centro d'a ciudat, rodiada por a Plaza d'a Seu. Ye a seu d'a Diocesi Anglicana de Christchurch.
A nau y a torre fuoron consagradas en 1881, l'edificio no se remató dica 1904.
Historia
A seu fue disenyada orichinalment por l'arquitecto britanico Sir George Gilbert Scott con a revisión de l'arquitecto neozelandés Benjamin Mountfort. Os plans primers yeran d'un edificio de fusta, pero fuoron cambeaus con o descubrimiento d'una piedra local de buena calidat. As fustas de matai y totara procedents d'a peninsula de Banks fuoron emplegadas ta os soportes d'o teito.
A torre d'a seu plegaba dica os 63 metros d'altaria, podeba estar vesitada y ufriba polidas anvistas d'a ciudat. A torre ha estau danyada por tierratremos en tres ocasions.
A seu sufrió reformas importants entre os anyos 2006 y 2007, incluyindo a substitución d'as tellas de pizarra d'o suyo tellau.
Miravet
Miravet ye un municipio catalán de la comarca de la Ribera d'Ebro. La suya población ye de 799 habitants(2008), en una superficie de km² y una densidat de población de 24,74 hab/km².
Seu de Christchurch
Tierratremos
O 22 de febrero de 2011, un cerenyo tierratremo de 6,3 graus afectó a la ciudat de Christchurch, a seu quedó quasi estricallada y a torre en agulla s'espaldó de tot y cayió enta a plaza. Manimenos encara que a suya estructura quedó muit danyada, a mayor parti d'o cuerpo de l'edificio continó en piet.
Miravet
Mugas
Lo suyo termin muga con Lo Pinell del Brai, Benissanet, Ginestar y Rasquera y Benifallet.
Seu de Christchurch
Tierratremos
O 13 de chunio de 2011, a seu tornó a soportar un atro tierratremo a 6,3 graus, o rosetón ueste d'a seu cayió y se planteyó a posibilidat de si a catedral había d'estar desacralizada y espaldada. O 28 d'octubre d'ixe anyo s'anunció oficialment que a seu debería estar desacralizada y a o menos parcialment espaldada. A la fin o 9 de noviembre se fació una emotiva ceremonia de "desacralización".
Miravet
Historia
Bi ha un castiello de los tiempos de los musulmans on i habió presencia almurabit.
Eusko Abendaren Ereserkia
Historia
A melodía d'iste himno ye una melodía popular basca anonima que antigamente gosabe interpretar-se en prencipiar os bailes como un saludo enta la bandera.
Miravet
Historia
Dimpués de la conquiesta cristiana lo almenistroron los templers, que i facioron una comanda.
Toponimia
Lo toponimo Miravet probién de l'arabe Murabit, que significa "ombre relichioso musulmán".
Eusko Abendaren Ereserkia
Historia
A zaguerías d'o sieglo XIX, quan o nacionalismo trunfaba en Europa y en o País Basco, Sabino Arana Goiri prenió ista melodía, n'escribio una letra y a tituló orichinalmente como Euzko Abendaren Ereserkija ("Himno d'a Raza Basca" u "Himno d'a Etnia Basca").
O primer Gubierno Basco de 1936 (formau por representants d'EAJ-PNV, EAE-ANV, PSOE, PCE, Izquierda Republicana y Unión Republicana) adoptó ista melodía (sin a letra d'Arana) como himno d'o País Basco.
Aprobación
Dimpués de l'aprobación d'o estatuto d'autonomía d'o País Basco (1979), o 14 d'abril de 1983 o Parlamento Basco adoptó, con os votos d'Euzko Alderdi Jeltzalea y d'o Centro Democrático y Social y a oposición d'o PSE-PSOE, Euskadiko Ezkerra y Alianza Popular, ista melodía como himno oficial, negando o suyo caracter partidista. Qui s'oponeba a ista mesura sí que la consideraban partidista y apostaban por l'adopción d'a canción de José María Iparraguirre Gernikako arbola ("L'árbol de Guernica", 1853), con o refirme d'Alianza Popular y sectors tradicionalistas y carlistas, u por a canción de José María Garate Eusko Gudariak ("Os soldatos bascos", 1931), ista ultima con o refirme de Herri Batasuna y Euskadiko Ezkerra.
Edward Snowden
Edward Joseph Snowden (naixiu o 21 de chunio de 1983 en Elizabeth City, Carolina d'o Norte) ye un incheniero de software estausunidense.
Cantón de Posavina
O cantón de Posavina (en bosnio Posavski kanton, en croata Županija Posavska) ye un d'os 10 cantons en que se divide a Federación de Bosnia y Herzegovina, en Bosnia y Herzegovina. Ye o cantón más chicot con una superficie de nomás 325 km². A suya capital ye Orašje.
Cantón de Zenica-Doboj
O cantón de Zenica-Doboj (en bosnio Zeničko-dobojski kanton, en croata Zeničko-dobojska županija) ye un d'os 10 cantons en que se divide a Federación de Bosnia y Herzegovina, en Bosnia y Herzegovina. A capital ye Zenica.
Cantón de Posavina
Organización administrativa
O canton se divide en os municipios de Domaljevac, Odžak y Orašje.
Cantón de Zenica-Doboj
Cheografía
Iste cantón ye situau en a parti central de Bosnia y Herzegovina. A capital cantonal ye Zenica y l'atra ciudat que apareixe en o suyo nombre ye Doboj, que se troba en a Republica Serbia, encara que parti de l'antigo municipio de Doboj ye en o cantón de Zenica-Doboj. O cantón tien una superficie de 3.904 km2.
Cantón de Posavina
Esporte
O HNK Orašje, l'equipo local de fútbol d'Orašje ha ganau a copa de Bosnia y Herzegovina.
Cantón de Zenica-Doboj
Municipios
O cantón ye dividido en os municipios de Breza, Doboj Jug, Kakanj, Maglaj, Olovo, Tešanj, Vareš, Visoko, Zavidovići, Zenica, Žepče y Usora.
Pronombre adverbial i/bi/ie en aragonés
O pronombre adverbial i/bi/ie se remonta a o latín IBI. Existe en muitas luengas romances amés de l'aragonés: italiano, vi u ci (< ECCE IBI u < ECCE HIC), francés, y, occitán, i, gascón, catalán, hi.
O significau ye sobretot a significación inicial d'adverbio espacial, y ixo, d'acuerdo con a desaparición d'a diferencia entre ablativo y acusativo, tanto pa reposo (en un puesto) como pa dirección (ta un puesto).
Tamién puede representar pronominalment situacions adverbials expresadas con a preposición ad en relación con personas y cosas.
Asinas sirve pa reproducir un complemento preposicional que empieza con qualsiquier preposición que no siga de ni asimilable a de
Una d'as tendencias foneticas de l'aragonés ye conservar as sonoras intervocálicas latinas, -B-, -D- y -G-, y por ixo dicimos leixiva, rader y peder. A evolución de IBI en aragonés de bella val axial, más que más as vals occidentals yera, doncas, BI, con a consonant conservada, (y en cheso se diz encara IB-ye como variant de bi-ye).
En aragonés semontanés, ribagorzano y d'a más gran parte d'o Prepireneu s'emplegaba, manimenos a variant I, que coincide con atrás luengas, y pareixe que esta variant yera la que s'emplegaba en a val d'Ebro y ya la que trobamos en os textos medievals.
En as parlas orientals como as d'a Ribagorza, A Fueva, Chistau, y a vegadas en Bielsa (aragonés centro-oriental y aragonés oriental) se fa servir a variedat dezaga o verbo -ie:
En as zonas occidentals (aragonés occidental y aragonés centro-occidental), s'emplega bi dimpués d'o verbo, como en cheso:
Tradicionalment s'ha considerau que i/bi teneba uso nomás que como locativo y complemento preposicional que encomienza con a, en, ta, y con o verbo haber. Manimenos bel intresau en a lingüística ya heba visto que en a literatura chesa se rechistraba un emplego que feba referencia a un complemento preposicional que teneba con. Agora se'n tiene millor conoixencia y se vei que ye como en atras lenguas:
Situación d'o pronombre adverbial en aragonés
En o proceso de desaparición de l'aragonés o pronombre adverbial ye uno d'os primers caracters que desapareixen: l'emplego regular nomás se da que en bella val d'o Pireneu Axial más conservadera y fuera d'as vals axials en zonas orientals, (Viello Sobrarbe, A Fueba y Ribagorza), on influye que se charre amán o catalán, on lo emplego ye encara fuerte y regular.
En bel puesto l'emplego en a forma impersonal d'o verbo haber, se fa con a forma castellana d'este mesmo verbo, (que paradoxicament tiene a y fosilizada).
Fruito d'as combinacions con l'atro pronombre adverbial en/ne, a vegadas en a forma personal d'o verbo haber i trobamos tamién una n, que no complementa cosa y que forma con a i una ny:
La Fatarella
La Fatarella ye un municipio catalán de la comarca de la Tierra Alta. La suya población ye de 1.139 habitants (2008), en una superficie de 56,5 km² y una densidat de población de 20,16 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Fatarella, a l'igual que d'atros remataus en -ella en lo dominio catalán (Macarella, Fondarella, Ondarella, Fondeguilla y Moredilla) no se remontan a una sufixación con lo sufixo -ella (cognato de l'aragonés -iella), se remontan a una forma superlativa arabe.
Historia
L'Exercito Popular Republicano resistió en La Fatarella cuan la batalla de l'Ebro dica que las tropas nacionals la ocuporon entre los días 7 y 13 de noviembre de 1938.
Colls
Colls ye un lugar aragonés en o municipio de Puent de Montanyana, comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.
Montanyana (Ribagorza)
Montanyana ye un lugar aragonés en o municipio de Puent de Montanyana, comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.
Historia
Os primers datos sobre Montanyana amaneixen en l'anyo 987 en o cartulario d'o monesterio d'Alaón como que castrum de Montagnana (castro de Montanyana), de filiación cristiana. Os habitants d'ixe castrum compartiban espacio con as ordens militars d'os espitalers esfendendo-se d'incursions musulmanas endrezadas por Abd a o-Málik.
A partir de 1834 estió capital d'o municipio, pero con a despoblación d'o meyo rural d'o decenio d'os anyos 1960, o concello se tresladó enta Puent de Montanyana y prencipió un declive que fació periglar o suyo conchunto medieval.
Erwin Schrödinger
Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger (pronunciato en alemán [ˈɛʁviːn ˈʃʁøːdɪŋɐ]), naixito de Viena (Austria, Imperio Austrohongaro) o 12 d'agosto de 1887 y muerto en Viena (Austria) o 4 de chinero de 1961, estió un fisico austro-irlandés, destacato por estar en os alacez d'as teorías sobre a Mecanica cuantica.
Down By The Salley Gardens
Down By The Salley Gardens (en irlandes Gort na Saileán, en aragones Baixando por os Chardins d'as Sargueras) ye una canción tradicional irlandesa, con títol y letra escrita en 1889 por o escritor irlandes William Butler Yeats en a suya obra The Wanderings of Oisin and Other Poems ("As Pasatas de Oisin y Otros Poemas").
Erwin Schrödinger
Schrödinger recibió o Premio Nobel de Fisica en 1933, con Paul Dirac, por os suyos treballos, en especial a dita ecuación de Schrödinger. Antiparte, estió miembro d'a Royal Society y de l'Academia Pontificia de Ciencias.
Down By The Salley Gardens
Seguntes una mencion Yeats, este poema due "una prebatina de completar un ensayo d'as tres zagueras linias d'una antiga canción que quasi no recordaba y que cantaba por a suya cuenta una viella muller granchera d'a localidat de Ballisodare en o condau de Sligo".
Erwin Schrödinger
Refuchiato d'o nazismo en o Reino Uniu y Irlanda, recibió a nacionalidat irlandesa en 1940.
Down By The Salley Gardens
"Salley" ye una parola que tien o suyo orichen en a parola d'o irlandés "Saileach", con significato de "sarguera", esto ye, o follet Salix u o chenio que vive en dicho árbol, pero que fue mal tradueita a l'anglés como "Salley". En bel puestos d'Irlanda gosa dicir-se a la sarguera con as parolas "salleys", "sallies" o "salley trees".
Lucientes
Lucientes ye un despoblato medieval aragonés en o termin municipal de Longars, comarca de Cinco Villas y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers, en a provincia de Zaragoza,
O lugar ye situato en a parti sud d'o municipio de Longars, a o canto d'a pista de Longars enta Luesia y amán d'o termin municipal de Luesia, clavato en a sierra de Santo Domingo. Hue nomás bi ha que bellas ruinas, repuis de l'antigo lugar.
Toponimia
O toponimo Lucientes presenta a terminación -ntes que tamién amuestran atros toponimos peninsulars como Ledantes y Polientes en Cantabria, que son chenitivos fosilizaus en toponimia y no plurals. Estos toponimos se remontan a los chenitivos singulars d'a tercera declinación latina LAETANTIS y POLLENTIS d'antroponimos u cognomens feitos a partir d'o participio activo de present. En os dos casos s'ha dau la evolución fonetica regular d'o iberorromanz. Este orichen a partir d'un chenitivo en -NTIS y un antroponimo u cognomen encaixa prou bien pa o toponimo Lucientes, relacionable con o chenitivo LUCENTIS y l'antroponimo bien documentau LUCENTIUS.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye en 970/994, recollita en a edición por Antonio Ubieto Arteta d'o Cartulario de Sant Chuan d'a Penya I (en Textos Medievales, 6, Valencia, 1972), y documenta as variants Lucientes y Lucentes.
Ye fácil que o monesterio de Leire recibise as rentas episcopals d'a ilesia de Lucientes en o sieglo XI, como as de Cercastiel, Lobera, Longars, Petiella, Sos d'o Rei Catolico u Sibirana. En o sieglo XII Lucientes li en pagaba.
Richard Stallman
Richard Matthew Stallman (naixiu o 16 de marzo de 1953 en Nueva York) ye un incheniero de software estausunidense. Ye conoixiu como activista y uno d'os responsables d'a coordinación d'o prochecto GNU.
Flers (Orne)
Flers ye una comuna francesa en o departamento francés de Orne, districto d'Argentan, cantons de Flers-1 y Flers-2 (en ye a suya capital) y rechión de Normandía. A comuna feba parte de l'antiga provincia de Normandía.
A suya población ye de 16.947 habitants (1999) en una superficie de 21,15 km², con una densidat de población de 801,28 hab/km².
Katoomba Falls
thumb|250px|Katoomba Falls Katoomba Falls ye un salto d'augua de cuantos segmentos situau chunto a Echo Point, amán d'a localidat de Katoomba. Se troba en o río Kedumba en a val de Jamison situada en o Parque Nacional d'os Monts Azuls en a rechión d'os Monts Azuls en Nueva Galas d'o Sud, Australia.
Bi ha un parque turistico con puestos ta acampar, tanto con como sin de corrient electrica, y bellas casetas situau amán d'a cabecera d'o salto d'augua.
Se puede alufrar prou bien dende o teleferico de Katoomba Scenic World.
Eusko Gudariak
Eusko Gudariak (en aragonés Os gudaris bascos u Os soldatos bascos) ye una canción popular basca, que se considera a sobén como himno no oficial d'o País Basco.
Historia
A melodía d'iste himno se basa en a canción popular alabesa Atzo Bilbon nengoen ("Ayere yera en Bilbau"). A letra la componió en 1932 Jose Maria Garate, miembro d'o Gipuzku buru Batzar d'Euzko Alderdi Jeltzalea.
Mientres a Guerra Civil Espanyola o capitán d'o Euzko Gudarostea ("Exercito Basco") Alejandro Lizaso modifico a suya zaguera estrofa en dando-le un toque encara mas combativo, y o 39eno Batallón Sabino Arana Goiri estió o primero en cantar-lo y adoptar-lo como himno. Dende alavez estió un himno que s'ascuitaba a ormino en las trincheras y en as linias de frent a on i participoron istos batallons de gudaris d'o Euzko Gudarostea.
Encara que o Gubierno Basco de 1936 prenió o Eusko Abendaren Ereserkia como himno d'o País Basco, mientres a Guerra Civil y a posterior dictadura franquista o Eusko Gudariak yera considerato como o himno no oficial d'o País Basco, mas que mas por o significato d'a suya letra.
En 1983 o Eusko gudariak chunto con o Gernikako Arbola y o Eusko Abendaren Ereserkia estioron as tres cancions esleitas ta esdevenir o himno d'o País Basco, estando-ne en zaguerías esleita Eusko Abendaren Ereserkia con o refirme d'Euzko Alderdi Jeltzalea y o Centro Democrático y Social.
Mientres a primera visita d'o rei Chuan-Carlos I d'Espanya a Euskal Herria, estió o himno con o que os deputatos de Herri Batasuna interrumpioron cantando y con el punyo chucho en alto o discurso d'o rei en las Chuntas Chenerals de Bizcaya en Gernika.
Hue, encara que no ye oficial, fácil que o Eusko Gudariak siga o himno basco con mayor acceptación, antis d'o Gernikako Arbola.
Echo Point
300px|thumb|Echo Point y as [[Tres Serols (Australia)|Tres Serols]] Echo Point ye un mirador situau a bells 2 km a o sud de Katoomba, Australia. S'estima que atraye a entre 1,5 y 2 milions de vesitants cada anyo. O mirador ufre una sobrebuena anvista d'as Tres Serols, o mont Solitary y a formación rocosa conoixida como Ruined Castle. Una curta gambada dende Echo Point leva entra The Giant Stairway (en aragonés "A escala d'o chigant") que da acceso a un buen numero de excursions por a naturaleza a traviés d'a val de Jamison.
Le Falgar
Le Falgar (en francés Falga) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 79 habitants (1999) en una superficie de 5,38 km², con una densidat de población de 14,68 hab/km².
Mark Twain
thumb|Mark Twain (1909).
Samuel Langhorne Clemens, conoixito con o suyo nombre artistico de Mark Twain, naixito d'a localidat de Florida (Missouri, Estaus Unius) o 30 de noviembre de 1835 y muerto en Redding (Connecticut, Estaus Unius) o 21 d'abril de 1910, estió un escritor y novelista estausunidense, uno d'os prencipals autors d'a Literatura estausunidense y tamién un destacato autor de Literatura infantil y chovenil. L'escritor William Faulkner deciba que Mark Twain yera o pai d'a Literatura estausunidense.
D'entre as suyas obras destacan Adventures of Huckleberry Finn, The Adventures of Tom Sawyer, The Prince and the Pauper y A Connecticut yankee in King Arthur's court.
Pronombre adverbial en/ne en aragonés
O pronombre adverbial en/ne existent en aragonés vien d'o latín INDE. A forma arcaica ende, nde, etc... ye rechistrada en Ansó como muito minoritaria y tamién en lugars d'o Baixo Aragón historico como Arinyo u Alloza.