cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saxons transilvanos
Asentamiento medieval
A segunda fase de colonización chermanica encomenzó a principios d'o sieglo XIII, con colons que proveniban la mayor parte d'a zona d'o río Rhin, o sud d'os Países Baixos y zona d'o Mosela, chunto con atros plegatos de Turinchia, Bavera y dica Francia. Uno d'os principals asentamientos se trobaba centrato arredol a ciudat de Nösen, dimpués rebatizata como Bistritz (Bistriţa), situata en o nord-este de Transilvania en o río Bistriţa. A suya comarca sería conoixita como Nösnerland. La plegata de nuevos colons procedents d'os territorios d'o Sacro Imperio Romano Chermanico estendilló os asentamientos saxons entra l'este e sud. Dende a rechión de Hermannstad os colons s'estendilloron ta a val d'o río Hârtibaciu(Harbachtal) dica os monts Cibin (Zibin) y as montanyas de Sebeş (Mühlbacher). Esta rechión, centrada en a ciudat de Mühlbach (Sebeş) fue conoixita como Unterwald. A lo norte de Hermannstadt se desembolicó Weinland a man d'a ciudat de Mediasch.
D'esta traza a muga este d'o reino medieval d'Hongría yera protechita a lo nord-este por os saxons de Nösnerland, a l'este por os seculs, a lo sudeste por os castiellos y fortalezas construitos por os caballers teutonicos y os saxons d'o Burzenland y a lo sud por os saxons de l'Altland.
Segunda Guerra Mundial y rechimen comunista
Mientres a Segunda Guerra Mundial muitos saxons desilusionatos con a politica d'o reino de Rumania s'alioron con os nazis y los movimientos rumanos de extrema dreita contra a Unión Sovietica. A causa d'a presión d'o gubierno d'Adolf Hitler, Rumanía habió de ceder o norte de Transilvania a Hongría o 30 d'agosto de 1940, con os Alcuerdos de Craiova.
Quan Rumania firmó a paz con os sovieticos en 1944, os militars alemans encomenzoron a evacuar a los saxons de Transilvania; esta operación afectó sobretot a los saxons de Nösnerland. Arredol de 100.000 saxons fuyoron debant l'abanze de l'Exercito Royo sovietico, pero lo nuevo gubierno rumano no fomentó a expulsión d'alemans como atros países d'Europa Central y Oriental dimpués d'a fin d'a guerra. Manimenos, se crei que que més de 80.000 saxons transilvanos fuoron arrestatos por l'exercito sovietico y ninviatos a campos de triballo en Siberia (u gulags) acusatos d'haber cooperato con os nazis. Os saxons transilvanos que permanexioron fuoron perseguitos por o gubierno comunista de Rumania y perdioron gran parte d'os suyos dreitos politicos como minoría.
Por ser consideratos Auslandsdeutsche (alemans foranos u etnicos) por o gubierno d'Alemania, os saxons transilvanos teneban dreito a la ciudadanía alemana. D'esta traza muitos saxons transilvanos decidioron d'emigrar ta Alemanya, en especial dimpués d'a caita d'o rechimen comunista rumano en 1989 y son representatos por o Landsmannschaft der Siebenbürger Sachsen in Deutschland. A causa d'esta emigración masiva a población de saxons transilvanos ha descendito de sopetón. Os saxons que han permanexito en Rumanía tienen representación politica a traviés d'o Foro Democratico d'os Alemans de Rumania. L'alcalde de Sibiu ye un saxón transilvano encara que o porcentache de saxons en ixa ciudat ye agora minimo.
Travels with My Aunt (cinta)
Travels with My Aunt (títol en anglés, en aragonés Os viaches con mi tía, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Viajes con mi tía) ye una cinta estausunidense de l'anyo 1972 de cine de comedia dirichita por George Cukor seguntes un guión de Jay Presson Allen y Hugh Wheeler (basato en Travels with My Aunt, de Graham Greene), con una banda sonora orichinal de Tony Hatch y una dirección de fotografía de Douglas Slocombe. En o suyo reparto incluye a destacatos actors como Maggie Smith, Alec McCowen u Louis Gossett Jr., amás de l'actor José Luis López Vázquez.
Antoni Maria Badia i Margarit
Antoni Maria Badia i Margarit (Barcelona, 30 de mayo de 1920 - 16 de noviembre de 2014 ) estió un filologo y lingüista catalán especialista en historia de la luenga e gramatica d'el catalán, e un d'es mayors investigadors sobre ixa luenga.
Tamién fayó numerosos estudios sobre gramatica historica d'el castellano e, en l'anyo 1950, publicó El Habla del Valle de Bielsa que encara hué ye una de las monografías més finas e principals que s'ha feto sobre l'aragonés belsetán, a chuntos con altros articlos sobre eixe dialecto aragonés, e que ha servito de base ta's troballos con que dimpués altros autors tamién han contribuito a l'estudio d'el dialecto local de la Valle' Bielsa.
Biografía
Badia i Margarit yera naixito d'una familia de la mediana burguesía barcelonesa. Es payes d'er yeran emigratos dende el campo catalán atraítos per la puyanza de la industria n'a Ciudat Condal. De conviccions catalanistas, dende chiquinín sus pais el escolarizoren en a luenga familiar incluso quan la dictadura de Primo de Rivera prohibió l'ansenyanza en catalán, cosa pa la qual el habioren de llevar ta la Mutua Escolar Blanquerna pos so que astí se seguiba ansenyando l'idioma en a clandestinidat. Fué en 1939, en rematar la Guerra, quan la dictadura de Franco zarró la Blanquerna pero en aquer alavetz el choven Badia ya yera en a Universidat.
En es suyos anyos universitarios, Badia preneba clases paralelas con as oficials en os Estudis Universitaris Catalans, como manera ta contrarrestar la castellanización que yera impuesta n'a Universidat de Barcelona. Se licenció en Filolochía Romanica en 1943, e decamín escomenzó a troballar como asistente de clases practicas ta la facultat. Dica 1948 fayó troballos variatos n'o seno de la universidat e ye en ixa anyata, a's suyos 28 anyos d'edat, quan se saca la catedra de Gramatica historica espanyola, ganata per oposición.
Dende 1944 heba aduyato a empentar es plans d'estudios sobre el catalán n'a suya facultat, en primeras como asignatura que se dició «Filología Catalana» e que s'impartiba adentro de la sección de Filolochía Romanica, ixo sí; con el castellano como luenga n'a que s'impartiba. Anyos dimpués, Badia i Margarit estaría el rector de la Universidat de Barcelona entre 1978 e 1986, e resultó fegura principal n'a recatalanización de la institución.
En 1955 a Badia Margarit el esleyoren miembro numerario de la Real Academia de las Buenas Letras de Barcelona, e en 1965 tamién en fué, d'esleíto, miembro de la Real Academia Española de la Lengua. Dende 1946 yera miembro d'el clandestino Institut d'Estudis Catalans, d'el qual, ya legalizato quan remató la dictadura, en salió nombrato president, cargo n'o que s'estaría d'entre 1989 e 1995.
Badia i Margarit no militó en garra partiu politico clandestino que fese oposición a'l Régimen. Manimenos, siempre estió una persona de fondas conviccions catalanistas lo que el llevó a no estar ni mica bien quiesto de las autoridatz d'el Franquismo, pero la suya participación en institucions relichiosas le i valió pa que le deixasen pasar bel·la vegata, pero no guaire més que qualcuna. Asinas, en chiner de 1967 la policía franquista el venió a detener ta casa suya perque deciban que heba deixato que la imprenta de la Casa de Monserrat de Barcelona, que er dirichiba, la emplegasen uns chovenarros pa imprentar panfletos. Le fayoren pasar tota una semana en prisión e a la fin el liberoren sin chudicio ni acusación formal.
Dimpués d'ixo, en o curso 1967-1968, Badia fayó de profesor visitant en a Universidat de Madison, en Wisconsin (EEUU). Entre 1974 e 1976 fayó tamién de profesor asociato n'a Universidat de París («la Sorbona»), an que feba una clase a'l mes. La Sorbona el faría doctor Honoris causa més tarde.
Fayena filolochica
Badia yera un pidaliano de formación, saber que aplicaba a's suyos estudios tanto de gramatica como de lingüistica historica. Tamién agafó en os primers anyos una firme influencia de la escuela lexicografica d'Hamburgo u de «Wörter und Sachen» («Parolas e Cosas») que contaba con exponents como Fritz Krüger e Rudolf Wilmes, que heban feto troballos sobre l'aragonés. Puestar que per ixo es primers d'entre es suyos troballos se centrasen en ixa luenga.
Asinas, a poco de licenciar-se ya publica «Algunas notas sobre la lengua de Juan Fernández de Heredia» (1944). La primer publicación suya n'a que se menciona l'aragonés fué la suya tesina de licenciatura, feta en 1943, pero luego se veyerá a-saber-qué representato n'a suya tesi doctoral de 1945, «Los complementos pronominoadverbiales derivados de IBI e INDE en la Península ibérica», obra que més que més tractaba sobre qüestions historicas pero an que se mete bel·la información dialectolochica de muto valor.
En 1944 faría enqüestas per catroce lugars de la provincia de Uesca, once aon se charraba aragonés e tres an que catalán. El resultato d'aquel·la prospección se veyería con «Contribución al vocabulario aragonés moderno», que le-lo publicaría el CSIC en 1948. Dimpués, en 1947, se'n tornaría ta la Valle' Bielsa aon que i faría enqüestas durante quince días e que veyerían la luz como «El Habla del Valle de Bielsa» en 1950; de la que s'ha dito que estió la primer monografía consagrata so que a una parla de l'Alto Aragón.
De la lectura de Wilmes e de Krüger, Badia en quita el interés pe'l vocabulario («Wörter und Sachen»), pero caldría lamentar-se d'el muto que s'heba cacegato n'a Guerra, como observa el catalán quan s'apercata que no i heba ya branca de cocinas como las d'antes, estancia "tan rica en vocabulario", pos en quedar las casas rebentatas per la Guerra s'heban refeto con estilo més moderno, con que s'heba deixato d'usar el vocabulario que s'asociaba con eras tamién. De la vocación lexicografica de Badía, influita per lo «Wörter und Sachen», en saldría las bases pa que s'elaborás el qüestionario pa'l «Atles Lingüístic del Domini Català», que l'ocuparía es primers anyos 1950.
Valle de Abdalajís
Valle de Abdalajis ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 2.542 habitants (2021) en una superficie de 21.17 km² con una densidat de población de 120 hab/km².
Aesculus hipocastanum
A castanyera borde (Aesculus hipocastanum (Linné, 1753) ) ye una planta d'a orden d'os Sapindales y familia Sapindaceae que ye nativo d'una chicota aria d'as montanyas d'os Balcans, en o sudeste europeu, sobretot en o norte de Grecia pero tamién en Albania y en Macedonya d'o Norte. Ye ampliament cautivau en toz os países de clima atemperau (sobre tot en Europa Central) y s'emplega en muitos casos como arbol ornamental.
A castanyera borde ye un arbol de fuella caduca que aconsigue alturas de dica 30 m. Puede aconseguir una edat de dica 300 anyadas.
O suyo fruito no ye comestible pa lo ser humán per a suya alta toxicidat, pero bells animals son immunes a l'esculina, que ye o prencipal componiu verenoso que contiene.
Roald Amundsen
Roald Engelbregt Gravning Amundsen (Borge, Noruega, 16 de chulio de 1872 - † en l'Arctico, 18 de chunio? de 1928) estió un explorador noruego d'as rechions polars. Dirichió a expedición a l'Antarctida de 1910-1912 a quala plegó por primera vegada a lo Polo Sud.
Amundsen naixió en una familia de propietarios de naus y capitans en Borge, a mán de Fredrikstad. O suyo pai estió Jens Amundsen. Estando o quatreno fillo d'a familia, a suya mai li esleyó ta que s'aleixara d'a industria naval familiar y lo presionó para que estudiase Medicina, una promesa que Amundsen mantenió dica que a suya mai morió quan ell teneba 21 anyadas. Amundsen heba sentito toda a suya vida o deseyo d'explorar inspirato por a primera travesía a Gronlandia feita por Fridtjof Nansen en 1888 y a trachica expedición Franklin. Ell esleyó una vida de exploración.
Vinclos externos
thumb|250px|center|Expedición [[Oceano Glacial Arctico|arctica de Amundsen.]]
Fútbol Sala Pinseque
O Fútbol Sala Pinseque ye un club de fútbol sala aragonés, con seu en a localidat de Pinsec.
Vilvestre
Vilvestre ye un municipio d'a provincia de Salamanca y comarca de La Ribera y partiu chudicial de Vitigudino, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
Traiguera
miniaturadeimagen|Traiguera (Castellón) Traiguera ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de lo Baixo Mayestrato. La suya población ye de 1664 habitants (2006), en una superficie de 59,8 km² con una densidat de 27,83 hab/km².
Historia
Dependió de la Orden de lo Hespital y dimpués de la Orden de Montesa. Se i convocoron Corz en 1411 y 1421 reflectando la importancia d'este municipio, reforzata con lo desembolique economico de lo sieglo XVI basato en l'agricultura y comercio.
Vilvestre
Cheografía
A localidat de Macotera ye situata a 592 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 28 km de Vitigudino, a capital d'a suya comarca, a 96 km d'a ciudat de Salamanca, a capital d'a suya provincia, y a 211 km d'a ciudat de Valladolit, a capital d'a suya comunidat autonoma.
Torre Lierta
Torre Lierta ye un mont de 588 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en a muga entre os municipios d'Almudévar y Uesca.
Laacher See
O Laacher See u Laco Laacher ye un laco que se troba en a cordelera d'Eifel, amán d'a badía de Santa Maria Laach, en o municipio de Glees y ye lo laco u estanyo mas gran de l'estau de Renania-Palatinato (Alemanya). O laco estió creau en a caldera d'o vulcán Laacher dimpués d'a suya zaguera erupción que ocurrió alto u baixo fa 13.000 anyadas.
Vilvestre
Mugas
O termin municipal de Vilvestre muga a o norte con Mieza y Cerezal de Peñahorcada; a l'este con Barruecopardo; a o sud con Saucelle; y a l'ueste con Portugal.
Traiguera
Toponimia
miniaturadeimagen|Església parroquial de l'Assumpció (Traiguera)
Laacher See
thumb|Mapa topografico d'o Laacher See y a suya redolada thumb|Mapa paisachistico d'o Vordereifel
Vilvestre
Puestos d'intrés
center|thumb|750px|Anvista de Vilvestre
Laacher See
Actualment la zona encara amuestra l'actividat volcanica en forma d'emisions de gases y chicoz tierratremos. Os vulcanologos y cheologos asumen que hue lo día no existe periglo evident per parte d'o Laacher See. Manimenos, a posibilidat d'una erupción volcanica no puede descartar-se de raso. Asinas, s'estima que en tot l'este d'Eifel, i hai habiu una erupción volcanica cada cinco a diez mil anyos de meya entre los zaguers 450.000 anyos.
Toponimia
A parola Laach proviene de l'antigo alto alemán lacha, ye relacionada con a parola actual alemana Lache, o latín lacus y l'anglés lake y simplament significa laco. O nombre Laacher See ye, per tanto, una tautolochía.
Lechenda
As viellas lechendas charran d'un castiello que se diz que yera en una isla en o Laacher See. Astí viviba un conte que trataba con tiranía a lo suyo vasallamen. Un día, dimpués d'una tronada apocaliptica, la isla, de conchunta con o castiello y lo suyo malvau conte, se fundioron en o laco. A lechenda inspiró a Friedrich Schlegel pa escribir lo suyo poema Das versunkne Schloß ("O castiello enfongau").
thumb|center|1000px| Panorama d'o Laacher See.
Pico d'Azurillo Occidental
O pico d'Azurillo Occidental u pico d'Asnerillo Occidental ye una montanya de 2.326 metros que se troba en o municipio de Torla-Ordesa, en a provincia de Uesca (Aragón).
Béthune
Béthune (en neerlandés Betun) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Paso de Calais, en a rechión d'Altos de Francia.
Portalada:Aragón/Intro
Aragón ye una rechión historica situada en o norte d'Espanya y que comprende o trampo central d'a val de l'Ebro. Muga con as atras comunidaz autonomas de Castiella-La Mancha, Castiella y Leyón, Catalunya, A Riocha, Navarra y Comunidat Valenciana y con Francia.
O Reino d'Aragón con o Condau de Barcelona (Catalunya) formoron a Corona d'Aragón en o sieglo XII, encara asinas estió independient conservando todas as suyas institucions, fueros y dreitos dica a Guerra de Succesión Espanyola en o sieglo XVIII. Dende 1978 ye una comunidat autonoma espanyola, composada por as provincias de Uesca, Teruel y Zaragoza, y que s'articula en 33 Comarcas. A suya capital ye a ciudat de Zaragoza.
Maggie Smith
Maggie Smith (Nombre artistico de Margaret Natalie Smith), naixita de Londres o 28 d'aviento de 1934, ye una destacata actriz britanica, activa en o cine britanico dende primerías d'os anyos 1950 y con quantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en bellas cintas, como Nowhere to Go (1958, Seth Holt), The V.I.P.s (1963, Anthony Asquith), Othello (1965, Stuart Burge), Young Cassidy (1965, Jack Cardiff y John Ford), The Prime of Miss Jean Brodie (1969, Ronald Neame), Travels with My Aunt (1972, George Cukor), Death on the Nile (1978, John Guillermin), California Suite (1978, Herbert Ross), A Private Function (1984, Malcolm Mowbray), A Room with a View (1985, James Ivory), The Secret Garden (1993, Agnieszka Holland), Tea with Mussolini (1999, Franco Zeffirelli), Gosford Park (2001, Robert Altman), u Ladies in Lavender (2004, Charles Dance).
Premios
L'actriz Maggie Smith recibió un premio Oscar a la Millor Actriz en 1969 por a suya interpretación de Jean Brodie en a cinta The Prime of Miss Jean Brodie, dirichita por Ronald Neame.
Cerial
thumb|[[Simients de trigo.]]
Os cerials (d'a diosa romana d'o gran; Ceres) son graminias, cautivatos por as suyas simients (u grans) comestibles. Se cultivan arredol d'o mundo, mas que cualsiquier atro vechetal, y constituyen a base alimentaria tradicional de muitas culturas (roz en Orient, trigo en Europa y Orient Meyo, panizo en America...). En bellas nacions en desarrollo, constituyen practicament a totalidat d'a dieta habitual. thumb|Campo de [[roz]] Son muit ricos en hidratos de carbonio (se dicir, en enerchía), pero mancan de proteinas u lipidos.
Bels cerials son:
Alimentación humana
Los cereales mas utilizaus en l'alimentación humana son lo trigo, lo arroz y lo panizo. L'hordio s'utiliza prencipalment en a fabricación d'a biera pa fer la malta, encara que tamién puede utilizar-se en bebidas refrescants naturals.
Estas caracteristicas fisicas d'o gluten facilitan la producción de muitos alimentos procesaus, birolla rapida y aditivos alimentarios, que lo suyo consumo s'ha incrementau espectacularment a causa d'o proceso d'industrialización global y a la occidentalización d'a dieta.
Alfabeto
thumb|250px L'alfabeto ye l'agrupación de símbolos con un orden determinado utilizado en o luengache escrito que sirve como sistema de comunicación.
Alfabeto aragonés
En aragonés s'emplega l'alfabeto latino, formato por as siguients letras:
Maurizio Damilano
Maurizio Damilano, naixito d'Scarnafigi o 6 d'abril de 1957, ye un atleta italiano, actualment retirau d'o esporte d'elite, que yera especializau en prebas de marcha atletica.
Estió campión olimpico de 20 km marcha en os Chuegos Olimpicos de 1980 celebraus en Moscú y campión mundial d'os vegadas en Roma 1987 y Tokio 1991 en a preba de 20 km marcha. Tamién consiguió d'os medallas de bronze en os siguients Chuegos Olimpicos de Los Angeles 1984 y Seúl 1988, a suya zaguera partecipación estió una quatrena posición en Barcelona 1992.
A nivel nacional consiguió 21 victorias en campionatos d'o suyo país, y cal destacar que yera chirmán melguizo d'o tamién marchador Giorgio Damilano, os d'os entrenaus por atro chirmán suyo Sandro Damilano.
Promociona una forma de fer esporte clamada Fit Walking u Power walking, pareixita a la marcha atletica de competición pero adaptada pa chent normal.
Alfabeto
Alfabeto aragonés
En belsetán s'emplegan tamién a l y n cheminatas
Seiressa
Seiressa (Seiressa en occitán, Seyresse en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'as Landas, rechión de Nueva Aquitania, districto de Dacs y cantón de Dacs-2.
A suya población ye de 862 habitants (2011) en una superficie de 2,23 km², con una densidat de población de 387 hab/km².
Sacavém
Sacavém ye una freguesía y ciudat portuguesa, situata en o concello (concelho) de Loures, amán d'a capital, Lisbona. Tien una superficie de 3,81 km² y una población d'alto u baixo 18.000 habitants (seguntes o censo de 2001).
Vikingo
Son clamatos vikingos por o vik (badía protechita, en chermanico escandinavo). Tamién recibiban a denominación d' "hombres d'o norte" en as luengas chermanicas d'os francos y os saxons, (north men, norse men, nort manni), orichinando a palabra romance "normand(o)" que dimpués se fació servir pa dicir un grupo etnico naixito en Normandía por fusión d'os vikingos y a población autoctona galorromana y franca.
En grupos mas o menos numerosos, os vikingos atacaban con os suyos barcos as costas europeas en os sieglos VIII-XI.
Os vikingos iban por os ríos de Francia, Alemanya y Rusia, conquerioron os territorios de l'antiga Rusia, habitatos por eslaus y finlandeses y sozmetioron Irlanda y Anglaterra. Tamién, a vegatas, atacaban a Mediterrania.
Pueblos vikingos
Bi heba tres grupos de vikingos:
Primeras incursions
Os vikingos noruegos arriboron en las Islas Shetland a principios d'o sieglo VIII, establindo-se dimpués en as Islas Orcadas y Islas Hebridas. Estos archipielagos sirvioron como escala pa atras expedicions dimpués de ser colonizatos.
En zaguerías d'o sieglo VIII los noruegos s'expansionan por as costas d'a Mar d'Irlanda ocupando a Isla de Man y establindo-se en as costas d'o sud y este d'este mar. Ye un periodo en o que os monesterios irlandeses son sistematicament saqueyatos. Desnde as Islas Shetland plegoron a las Islas Feroe arredol de l'anyo 800
Mencions d'os vikingos en fuents aragonesas y navarras
Entre os pocos textos en navarro-aragonés que parlan d'os vikingos tenemos a "Grant Cronica d'Espanya" y a "Cronica d'Espayna" de García d'Eugui a on los mencionan como almochuces fendo servir a denominación arabe d'os vikingos que tamién aplicaban os musulmans a zoroastristas y pagans en cheneral, tot en meyo d'unos parrafos con temas mitolochicos celtas como a "Batalla d'os árbols" y l'asalto a una torre en a costa:
En atros textos como a "Cronica de los Conquiridors" los mencionan como "normandos" (d'o francico nort(h)manni, "hombres d'o norte") a l'igual que en atras luengas occidentals y sin ixe component mitolochico u lechendario.
En a "Cronica d'Espayna" de García d'Eugui tamién fan servir a denominación de "normandos" tractando-los a part d'os almochuces en campanyas bien testimoniatas:
Esta denominación de "normando" no se fa servir guaire en historiografía actual pa referir-se a los vikingos porque s'aplica a los normandos baixo-medievals, o pueblo de luenga romanz orichinario de Normandía que intervinió en a historia d'o sud d'Italia y en as cruzatas. Por atra part orichinariament o termin nort(h)manni se referiba a los habitants d'o norte d'Europa u escandinavos independendientment de si se dedicaban a la piratería u no.
Naus vikingas
250px|right|thumb| Drakkar en un museu d'Oslo. As naus vikingas son conoixitas como drakkars. L'arqueolochía documenta como antes de tiempos d'os vikingos os norrens desembolicoron a suya tecnolochía de navegación. Tácito ya parlaba d'os barcos maniables sin vela d'os svear. As estelas funerarias d'a isla de Götland amuestran a evolución d'as naus dende o sieglo VII a lo XI, encara millor conoixitos por as excavacions d'as tumbas de barco de Vendel y Valsgärde. En os sieglos VII y VIII se produció un progreso tecnico important que permitiría as celebres incursions d'os vikingos: milloró a carena, construyoron cascos cubiertos, introducioron l'uso d'a vela.
Son un exponent d'as naus vikingas os drakkars d'as tumbas reyals d'Oseberg (850) y Gokstad (900), y tamién as naus funditas voluntariament en Rolskilde (Dinamarca).
Eva Longoria
Eva Longoria (nombre artistico d'Eva Jacqueline Longoria), u Eva Longoria Parker (dende o suyo matrimonio con o chugador de baloncesto francés Tony Parker en 2007 dica o suyo esvurcio en 2011), naixita de Corpus Christi (Texas) o 15 de marzo de 1975, ye una actriz estausunidense. Ye conoixita en Aragón (mesmo que internacionalment) por a suya interpretación d'o personache de Gabrielle Solís en a serie de televisión Desperate Housewives, encara que dende 1999 treballa en cuantas series y cintas d'o Cine estausunidense.
Vals d'Àneu
thumb|right|250px|Envista d'a val d'Àneu principal, en o puesto que en dicen La Mollera d'Escalarre en a coda d'o pantano de La Torrassa. As Vals d'Àneu (en catalán les Valls d'Àneu), en plural, u simplament «l'Àneu», ye una denominación tradicional en Pallars pa referir-se a o sistema de cinco vals pirenencas que confluyen en a Val d'Àneu dita propiament, con ríos que son afluents de a Noguera Pallaresa antes que abandone a val principal por o congosto d'Escaló. Ha estau historicament y tradicional una subcomarca natural u «parzana» (con o sentiu antigo que se daba a ixa palabra en o Pireneu) de Pallars Sobirano, en a provincia de Leida.
Cheograficament ocupan a baixant meridional d'o Puerto de la Bonaigua, en a muga de Pallars Sobirano con Arán y con Francia. Por levant, a sierra de Penyes Negres y a sierra d'Anyís as deseparan contra la vecina val de Cardós, tamién dentro de Pallars Sobirano. Por ponient, o macizo de Beret y as suyas estribacions que forman o Parque Nacional d'Aigüestortes i Estany de Sant Maurici a deseparan contra la val d'Arán y a val de Boí.
Os quatro municipios que os termins municipals se troban en as Vals d'Àneu son: Alt Àneu (capital: València d'Àneu), Esterri d'Àneu, la Guingueta d'Àneu y Espot. As vals d'Àneu son:
Historicament as Vals d'Àneu han estau d'entre as más aisladas contra l'exterior de tot lo Pireneu catalán, tenendo mismo un dialecto con bel rasgo diferenciau de a resta d'o catalán pallarés y consistent entre si, como tamién pasa con unas cuantas vals en o Pireneu aragonés respective a la parla principal en as suyas comarcas (aragonés belsetán, aragonés panticuto...). O lugar d'Esterri d'Àneu ha feito de «villa» y cabecera pa la parzana, y o santuario de Santa María d'Àneu de centro espiritual. O chentilicio en catalán pa las personas d'Àneu ye «aneuencs».
Alcoleya (desambigación)
Alcoleya ye un toponimo que provien de l'arabe al-Qulay'a (‘castiello chicot’) y puet estar:
Athis-Mons
Athis-Mons ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto de Palaiseau, o cantón d'Athis-Mons (en ye a capital) y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 30647 habitants, en una superficie de 8,56 km².
Plana Alta
Muga a lo norte con l'Alto y lo Baixo Mayestrato, a l'este con lo mar Mediterranio, a lo sud con la Plana Baixa y a l'ueste con l'Alcalatén.
Delimitacions historicas
La comarca de la Plana Alta ye de creyación moderna, en 1989. Comprende parte de l'antiga comarca de la Plana y l'antiga Tenencia de Miravet, comarcas que se veyen en lo mapa de comarcas d'Emili Beüt en 1934.
Villanueva de Algaidas
Villanueva de Algaidas ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 4.176 habitants (2021) en una superficie de 70.42 km² con una densidat de población de 59 hab/km².
Alcorisa Fútbol Sala
L'Alcorisa Fútbol Sala ye un club de fútbol sala aragonés, con seu en a localidat d'Alcorisa.
Las Crucetas
Las Crucetas ye un mont de 446 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipio d'Almudévar.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Salobral (Almudévar)
Salobral ye un mont de 412 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipio d'Almudévar.
Toponimia
L'oronimo Salobral significa en aragonés "terreno salobrenco", "terreno con salobre".
Pau Gasol
Pau Gasol i Sáez (6 de chulio de 1980 de Barcelona, Espanya) ye un chugador profesional de baloncesto, hue retirau, que ye considerau como o millor chugador espanyol de baloncesto de toz os tiempos. Tien una altaria de 2,15 metros y ocupaba a posición de pívot.
Vilanova de Sau
Vilanova de Sau ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.
A suya población ye de 336 habitants (2009), en una superficie de 58,90 km² con una densidat de población de 5,70 hab/km².
Pau Gasol
En l'anyo 2015, chunto a suyo chirmán Marc Gasol, se lis atorga o Premio Prencipe d'Asturias d'os Esportes por os suyos valors esportivos y labors socials.
Vilanova de Sau
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte o lugars de Sant Andreu de Bancells, Sant Pere de Castanyedell, Sant Romà de Sau (hue despoblato en estar baixo as auguas de l'entibo de Sau en o río Ter) y Vilanova de Sau.
La Palma d'Ebre
La Palma d'Ebre ye un municipio catalán de la comarca de la Ribera d'Ebro. La suya población ye de 416 habitants(2008), en una superficie de 37,9 km² y una densidat de población de 10,98 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Flix y Vinebre.
Ligurs
Os ligurs son un conchunto de pueblos protohistoricos d'Europa. Seguntes Plutarco se deciban a ellos mesmos ambrons, que puet significar o pueblo de l'augua.
Os ligurs en as fuents griegas
Hesiodo (principios d'o sieglo VI aC), en os suyos Catalogos, los cita como uno d'os tres grans pueblos barbaros, controlando l'estremo occidental d'o mundo conoixito, chunto con os etiopes y escitas d'atros estremos. Avieno, en a traducción d'un texto de viaches marsellés mas antigo que se puet datar de fins d'o sieglo VI aC, indica que os ligurs yeran extenditos antismás dica la mar d'o Norte enantes de retacular por ser empentatos por os celtas.
A principios d'o sieglo V aC, Hecateu de Mileto en Europa presenta Marsiella como una ciudat de Liguria. Aristótil situa siempre en sus Meteorolochicas a desembocadura d'o Roine en Liguria. Seguntes Herodoto os ligurs bordeyaban o Mediterranio occidental.
Os ligurs en fuents latinas
Os autors latinos dicen que os ligurs viven a o sud d'os Alpes Franceses y italianos, y tamién en o norueste d'os Apenins. Tamién dicen que antismás ocupaban territorios mas grans: Piemont, Toscana, Umbría, Lacio, Lenguadoc y dica a Peninsula Iberica.
Chulio César cita en a Guerra d'as Galias que os Centrons, os Grayocels, os Caturiches, preboron de oposar-se a que pasase entre Galia Cisalpina y os territorios d'os Voconces en l'anyo 58 AC.
Plinio lo Viello los describe tamién ''mas allá d'os Alpes, os Salluvians, os Deciaz, os Oxivians; y d'este costato d'os Alpes, os Venens, os Vachiens, que descienden d'os Caturiches, os Estatiellos, os Vibellos, os Magellos, os Eburiaz, os Casmonaz, os Beliaz, y d'os que fablamos, en son ciudaz y ríos: o río Rutuba, o ciudat Albium Intémelium, o río Merula; la ciudat d'Albium Ingaunum; o puerto de Vadum Sabatium; o río Porcifera, (actual Gênes); o río Feritor, o puerto d'o Delfín; Tigullia; en l'interior: Sechestia d'os Tigullins; o río Macra, muga d'a Liguria.
Mont Orillena
A mont Orillena ye un mont situau en o municipio de Lanacha.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 376 metros d'altaria.
Aleix Font
Aleix Font Rodríguez (11 de marzo de 1998 en Barcelona, Espanya) ye un chugador profesional espanyol de baloncesto. Tien una altaria de 1,94 metros y ocupa a posición d'escolta. En l'actualidat chuga en o Casademont Zaragoza d'a liga ACB d'Espanya.
Cristofo Colombo
Cristofo Colombo (Chenova?, 1451?-Valladolit, 1506), estió un almirant a lo servicio de Castiella, visorrei y gubernador d'as Indias, conoixito internacionalment con o suyo apellito latinizato Columbus, u adaptato a las diferents luengas.
Biar
Biar (Biar en catalán y oficialment; Biar en castellano) ye un municipio valenciano, situau en a comarca de l'Alto Vinalopón, provincia d'Alicant y partiu chudicial de Villena.
A suya población ye de 3.703 habitants (2010) en una superficie de 98,17 km², con una densidat de población de 37,72 hab/km².
Cheografía
A localidat de Biar se troba situada a 700 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 9,3 km d'a ciudat de Villena, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, de 63,1 km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 131 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano.
Pico d'Azurillo Oriental
O pico d'Azurillo Oriental u pico d'Asnerillo Oriental ye una montanya de 2.317 metros que se troba en o municipio de Torla-Ordesa, en a provincia de Uesca (Aragón).
David Cronenberg
David Cronenberg (nombre artistico de David Paul Cronenberg), naixito de Toronto (Ontario) o 15 de marzo de 1943, ye un director cinematografico, guionista y productor cinematografico canadiense.
Chudicato d'Arborea
O Chudicato d'Arborea (Giuigadu de Arborea en sardo) estió uno d'os Chudicatos de Cerdenya dende que desaparixió o poder de l'Imperio Bizantín en a isla de Cerdenya dica la suya capitulación o 29 de marzo de 1410 ta estar adhibito a lo reino de Cerdenya, fendo parte asinas d'a Corona d'Aragón y estando o zaguer chudicato sardo en perder a suya independencia.
Tenió a suya primera capital primero en Tharros (dica 1070, cuan ista ciudat fue albandonata) y luego en a ciudat d'Oristán, y mugaba a l'este y a lo sud con o Chudicato de Cáller, a l'este y a o norte con o Chudicato de Torres, y a l'ueste con a mar Mediterrania. Luitó contra a Republica de Pisa y a Republica de Chenova ta mantener a suya independencia, dica que en o sieglo XIV plegoron a Cerdenya os aragoneses, que en zaguerías l'adhibiron a la Corona d'Aragón dimpués de cuantas anyadas de guerras.
Yera una monarquía, y o suy rei recibiba o nombre de Judex ius dicens (qui diz a lei), d'a on deriva Chudicato.
Britney Spears
Britney Jean Spears, conixita artisticament como Britney Spears y naixita de McComb (Mississippi, Estaus Unius) o 2 d'aviento de 1981, ye una cantaire estausunidense de pop, elettropop y dance
Sièst
A suya población ye de 110 habitants (2007) en una superficie de 2,91 km², con una densidat de población de 38 hab/km².
Alto de la Mascarata
L'alto de la Mascarata ye un mont situau en o municipio de Lanacha.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 427 metros d'altaria.
Auriavath
thumb|left|270px Auriavath (en francés Auriébat) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Perafita (Osona)
Perafita ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Barcelona.
A suya población ye de 408 habitants (2009), en una superficie de 18,50 km² con una densidat de población de 22,05 hab/km².
Cheografía
A localidat de Perafita se troba situata a 754 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Alcañiz Fútbol Sala
L'Alcañiz Fútbol Sala ye un club de fútbol sala aragonés, con seu en a ciudat d'Alcanyiz, en a comarca d'o Baixo Aragón establitó en l'anyo 1991.
Prencipau d'Antioquía
O Prencipau d'Antioquía estió un estau con relichión oficial cristiana catolica con capital en Antioquía en territorios de l'actual Siria y sureste de Turquía que fue creyau en a primera cruzada por normandos.
Garmo d'Azurillo
O garmo d'Azurillo ye un garmo de 2.274 metros que se troba en o municipio de Torla-Ordesa, en a provincia de Uesca (Aragón), chunto a os picos pico d'Azurillo Occidental (2.326 m) y pico d'Azurillo Oriental (2.317 m).
Hydrobates pelagicus
O gurrión marino (Hydrobates pelagicus (Linnaeus, 1758) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Procellariiformes y familia Hydrobatidae que que se troba en as costas europeas de l'Atlantico y d'a Mar Mediterrania con una gran colonia en as islas Feroe.
Polo Norte
framed|O polo norte O polo norte ye o punto d'a superficie mas a lo norte d'una planeta. En a Tierra puede definir-se de cuatro trazas diferents (anque, tamién se parla a vegadas d'o polo norte historico).
Nomás as dos primeras definicions son coneixitas a ormino. Siga como siga, o polo norte siempre ye situato en l'Oceano Arctico.
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" comentan como a posición d'a Estrela Polar (estrella trasmontana) indica o norte y demuestra a esfericidat d'a planeta tierra:
Representación d'as colors
thumb|Cub [[Modelo de color RGB|RGB.]] Por representación d'as colors s'entiende un metodo ta identificar d'a traza mas precisa fesable una color, a partir d'un codigo definito de tabla d'asociacions estandards, u un numero u serie de numeros relacionatos directament con as magnituz fisicas que son l'alacet d'una visión de colors. Iste requisito ye amenistable en muitas d'as actividaz humanas, como por eixemplo en a producción de graficas y lo contenito editorial u la construcción.
Ta l'alacet d'a representación d'as colors bi ha metodos de codificación que ligan a cadagún un codigo arbitrario u un codigo calculato.
Un eixemplo de metodo de codificación arbitraria ye o simbol que o productor de pinturas fica sobre l'envase d'o producto. La tabla d'asociación, por tanto, ye un catalogo d'o fabricant on cadaguna d'as muestras de color s'asocia con un simbolo que representa o suyo unico codigo. Atro eixemplo conoixito d'iste metodo de codificación ye l'escala de Pantone
D'atra man, un metodo de codififación calculato se basa en a definición fisica d'os competidors ta conseguir a color (com l'intensidat d'un feixo de luz u la densidat d'a tinta y formula matematica ta obtenir-ne un codigo numerico unico; en matematicas se puet representar un fenomeno que depen de diversas mesuras con una taula de diversas dimensions, istas representacions se definen en l'espacio de color; pero o problema ye que a pantalla de visualización d'as colors tien anormalidaz instrumentals de manera que una mesma codificación calculata se calcula de esferents trazas ta dos dispositivos que pueden basar-se en o mesmo mecanismo.
Ceratonia siliqua
miniaturadeimagen|Garrofera (Ceratonia Siliqua Linneo, 1753). A garrofera (Ceratonia siliqua (Linné, 1753) ) ye una planta d'a orden d'os Fabales y familia Fabaceae de dica 10 metros d'altaria, encara que a suya altaria meya ye de 5 a 6 metros.
Aínza-Monchelós
Aínza-Monchelós (en basco Ainhize-Monjolose, en francés Ainhice-Mongelos) ye un municipio francés, perteneixient a la rechión de Nueva Aquitania, a lo departamento de los Pireneus Atlanticos, en o districto de Bayona y cantón de Montanya Basca. Tradicionalment fa parti de la comarca de Tierra de Cisa en Ultrapuertos.
A suya población ye de 164 habitants (2006) en una superficie de 10,30 km², con una densidat de población de 15,90 hab/km².
Demografía
(fuent: Insee).
Ceratonia siliqua
A garrofera ye orichinaria d'a rechión mediterrania pero se cautiva tamién en atras redoladas calidas. Ye un arbol que no ameneste muita augua pa creixer ni pa vivir per un regular. thumb|200px|left|As [[garrofas son lo fruito d'a garrofera.]]
Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1936
Os Chuegos estioron inaguraus por Adolf Hitler, qui utilizó os chuegos ta fer propaganda y amostrar a ideología y a estetica nazi.
De vogels van Holland
miniaturadeimagen|[[Jetty Paerl, interprete d'a canción, en 1956.]]
«De vogels van Holland» ([]; en aragonés: «Los muixons d'Holanda») ye una canción escrita por Annie M. G. Schmidt y Cor Lemaire interpretata en neerlandés por Jetty Paerl. Fue eslechita pa representar a los Países Baixos en o Festival d'a Canción d'Eurovisión de 1956 dimpués d'obtener o segundo puesto en a final nacional neerlandesa Nationaal Songfestival 1956.
Selección
«De vogels van Holland» participó en Nationaal Songfestival 1956, una final nacional organizata por a emisora neerlandesa Nederlandse Televisie Stichting. Quedó en a segunda posición, conque se clasificó pa representar a los a Países Baixos en o Festival d'a Canción d'Eurovisión 1956 chunto a «Voorgoed voorbij», a canción ganadora d'a final.
En o festival
La canción participó en o festival celebrato en o Teatro Kursaal de Lugano, Suiza, o 24 de mayo de 1956, estando interpretata por la cantaire neerlandesa Jetty Paerl. La orquesta fue dirichita por Fernando Paggi.
Fue interpretata en primeras, precedendo a Suiza con Lys Assia interpretando «Das alte Karussell». O resultato d'as votacions no fue revelato, conque se desconoixe o puesto final de la canción.
Authon-la-Plaine
Authon-la-Plaine ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Étampes, o cantón d'Étampes y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 351 habitants, en una superficie de 10,59 km².
Oopart
Oopart (de l'anglés Out of Place artifacts, literalment obchectos difuera de puesto) ye un termin enfalcau per o naturalista y criptozoologo estatounitense Ivan T. Sanderson ta referir-se a un obchecto intresant historica, arqueolochica u paleontolochicament trobau en un contexto muito inusual u cuasi imposible.
En bellas ocasions, anque raras, a valura d'istos ooparts ye adempribiata per os cientificos. Per eixemplo cuan resulta contrimostrau que bel obchecto estió creyau con una tecnolochía que previament se preixinaba que a antiga cultura que lo construyó no en teneba pas.
D'entre istos, cal esmentar a Lente de Nimrud y a maquina d'Antiquitera una pieza que cambeó a repleca cientifica que se teneba sobre as antigas tecnolochías. Ista ye un mecanismo con forma de reloch trobau drento d'una nau griega naufragata enta par d'o 150-100 aC (bellas mil anyadas antis de que estioron inventaus os relochs). Ista maquina ha resultau estar una especie de computador mecanico y ha estau desaminau ante os rayos X per afamaus cientificos mudernos.
Os ooparts son a ormino d'intrés ta creyaccionistas y atras collas de chents que rechiran evidencias que refuten a teoría d'a evolución u que repunten a noción d'un Diluvio Universal u mesmo vesitas alienichenas en un remoto pasau.
Auvernaux
Auvernaux ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Évry, o cantón de Mennecy y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 325 habitants, en una superficie de 6,5 km².
Auvers-Saint-Georges
Auvers-Saint-Georges ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Étampes, o cantón d'Étampes y a rechión d'a Isla de Francia.
Peña Charumba Jaca Fútbol Sala
O Peña Charumba Jaca Fútbol Sala u simplament Jaca Fútbol Sala ye un club de fútbol sala aragonés, con seu en a ciudat de Chaca.
La Torre de l'Espanyol
La Torre de l'Espanyol ye un municipio catalán de la comarca de la Ribera d'Ebro. La suya población ye de 673 habitants(2008), en una superficie de 27,9 km² y una densidat de población de 24,12 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con La Figuera, Vinebre y Garcia.
O Litro
O Litro (en castellano El Litro) ye un pico pirenenco de 2.018 metros d'altaria situau chunto a la localidat de Torla.
Nogales (Badajoz)
Nogales ye un municipio extremenyo situato en a provincia de Badajoz y en a comarca de Llanos de Olivenza.
Perteneixe a o partiu chudicial d'Olivenza y a suya población ye de habitants, en una superficie de 294.9 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cauçada
Cauçada (en francés Caussade-Rivière) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 104 habitants (1999) en una superficie de 6,16 km², con una densidat de población de 16,88 hab/km².
Terence Hill
Terence Hill (nombre artistico de Mario Girotti) ye un actor italiano, naixito de Venecia (Veneto, Reino d'Italia) o 29 de marzo de 1939, que prencipió a suya carrera cinematografica en 1951 en o Cine italiano, encara que no prenió o suyo nombre artistico dica 1967. Partecipó en quantos western (u millor, spaghetti western) a sobén con Bud Spencer. Cintas destacatas son Dio perdona... Io no! (1968), Lo chiamavano Trinità (1970) u Il mio nome è nessuno (1973).
Christopher Lambert
Christopher Lambert (nombre artistico de Christophe Guy Denis Lambert), naixito de Nueva York (Nueva York) o 29 de marzo de 1957, ye un actor estausunidense, conoixito por as suyas actuacions en Greystoke: The Legend of Tarzan, Lord of the Apes (1984), Highlander (1986) u Vercingétorix: La légende du druide roi (2001).
Chuegos Paralimpicos de 1960
Os 9eno Chuegos Internacionals Anuals Stoke Mandeville (en anglés y oficialment clamatos 9th Annual International Stoke Mandeville Games), posteriorment clamatos Chuegos Paralimpicos de Roma 1960, estieron os Chuegos d'a I Paralimpiata d'a era muderna.
Ditos primeros Chuegos Paralimpicos d'a historia estioron celebratos en Roma (Italia) dende o 18 de setiembre dica o 25 de setiembre de 1960 y en os quals participoron 400 esportistas de 23 países diferents.
En ista edición unicament participoron esportistas con discapacidat de malautia de medula espinal.
Platanus hispanica
A platanera (Platanus hispanica (Münchh, 1770) ) ye una especie de planta d'a orden d'os Proteales y familia Platanaceae que ye muit común en os parques y chardins de totas as ciudaz d'as redoladas atemperadas d'o mundo per l'agradable uembra que proporciona.
Se considera lo cruce entre una especie americana (Platanus occidentalis) y una oriental (Platanus orientalis), si bien per o suyo mayor parellano con ista zaguera i hai expertos que consideran que puede estar una variedat.
Ospitalepea
Ospitalepea (Ospitalepea en basco, L'Hôpital-Saint-Blaise en francés y oficialment) ye una comuna d'Iparralde en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón de Montanya Basca y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Sola, en a redolada d'Pettarra.
A suya población ye de 74 habitants (1999) en una superficie de 2,11 km², con una densidat de población de 35,07 hab/km².
Demografía
2004 población provisional seguntes o INSEE.
Provincia de Harghita
A provincia de Harghita (en rumano Judeţul Harghita) ye una provincia de Rumanía con capital en Miercurea Ciuc.
A población d'esta provincia ye de 326.222 habitants (en 2002) en una superficie de 6.639 km², con una densidat de población de 52 hab/km².
Población por etnias y nacionalidatz
200px|thumb|right|Mapa etnico d'a provincia de Harguita. Os seculs son a gran mayoría d'a población, con os vlacos u rumanos etnicos concentratos en o enclau de Voșlăbeni y en a part norte y este d'a provincia, en particular Toplița y Bălan. Seguntes o cens de l'anyo 2002 os seculs son o 85 %, os vlacos u rumanos etnicos o 14 % y os chitans y atros o 1 %.
Divisions administrativas
O districto conta con 4 municipios, 5 ciudaz y 49 comunas.
Christian Marquand
Christian Marquand, naixito de Marsiella (Bocas d'o Roine, Provenza-Alpes-Costa Azul, Occitania) o 15 de marzo de 1927 y muerto o 22 de noviembre de 2000 en París (Isla de Francia, Francia) ye un actor y director cinematografico occitán, con una destacata carrera en o Cine francés. Ye chirmán d'a escritora y directora cinematografica Nadine Trintignant y de l'actor y productor cinematografico Serge Marquand.
Flix
Cheografía
Ye en un pueyo rodeyau como una peninsula por un meandro de l'Ebro.
Historia
Por la suya situación de peninsula rodeyata por l'Ebro estió un punto de control de lo comercio fluvial d'este río. En la Edat Meya perteneixió a lo concello de Barcelona.