cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prunus persica
Cautivo en a Val d'Ebro
Especialment famosos son os prescos de Calanda, denominación d'orichen que aplega a tota la ribera de Guadalop y Calanda, a Pui Moreno y Val Muel (huerta de Regallo), ribera de río Martín y Maella (Baixo Matarranya). Os prescos de tot o Baixo Aragón historico son os solos d'o mundo que s'embolsan antes d'a suya maduración.
Consellos ta una buena cullida
Si se dixan toz os fruitos en l'árbol, éstos serán de poca grandaria y carents de dulzor y sabor. Os fruitos cal aclarar-los cuan han plegau ta los 2 cm de diametro, por un regular dos meses dimpués d'a florada. Ye important tamién aportar riegos extras en condicions secas.
Collado de Contreras
Collado de Contreras ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca de La Moraña.
Ran (proteína)
thumb|right|180px|Modelo estructural d'a proteína Ran. A Ran (de l'anglés « RA S-related n uclear protein») ye una proteína chica, de só que 25 Kda de peso molecular, que ye prencipal en o transporte de proteínas y RNA d'entre o nuclio celular y o citosol a traviés d'os complexos de poro nucleyar. S'ha puesto describir a suya función mientres a interfase, pero tamién sen reconoixe funcions en o transcurso d'o proceso de mitosis. Se tracta d'una proteína miembro d'a superfamilia Ras.
A Ran ye una proteína d'unión a GTP que resulta esencial en o transporte de proteínas y RNA a traviés d'o complexo de poro nucleyar. Tamién se gosa relacionar con o control d'a sintesi de DNA y con a progresión d'o ciclo celular in vivo. A localización nucleyar d'a Ran depende que i haiga presencia d'o factor regulador d'a condensación cromosomica 1 (RCC1). As mutacions que alteran a proteína Ran gosan implicar una alteración d'a sintesi de DNA. Como se sabe que tiene funcions diferents en a celula, s'accepta que a proteína Ran podría mantener tamién interaccions con bel altras proteínas que encara no s'haigan puesto describir.
Ciclo d'a Ran
A Ran existe en a celula en dos formas unidas a nucleotido: Unida contra GTP y unida contra GDP. A forma unida con GTP se conoix como «RanGTP» (se prenuncia «ran guetepé»), y d'a mesma maniera, a forma unida con GDP ha nombre «RanGDP» (se prenuncia «ran guedepé»). A forma RanGDP s'intercambea a RanGTP con l'acción d'a RCC1, que i aplicaría una fosforilación (addición d'un ión fosfato inorganico), feito per el que o RCC1 tamién se conoix como «factor d'intercambeo nucleotidico de guanina d'a Ran» (abreviato RanGEF, «ran guéfe»). O mantenimiento d'ista doble denominación ye cabal si se considera que dica que con descobrimientos recients s'ha puesto concluir que RCC1 y RanGEF son en realidat a mesma proteína, a RanGEF, a proteína que fosforilaba la Ran, se consideraba una proteína misteriosa a estructura d'a cuala caleba descobrir ta poder comprender o funcionamiento completo d'o ciclo d'importación/exportación de materials d'o nuclio celular.
A reconversión que alavez se produceix, de RanGTP enta RanGDP una altra vegada, se fa de forma autocatalitica per partes d'a propia Ran siempre que i haiga presencia en o meyo d'a proteína conoixida como RanGAP («ran gáp», de l'anglés « G TPase a ctivating p rotein», proteína activadera -de l'actividat- guetepeasa), como se gosa desprender d'o nombre d'ésta, per a función d'activación d'ixa actividat especifica que a GAP exerce. L'acción d'a RanGAP se puede producir en a RanGTP perque existe una tercera proteína, proteína ligadera d'a Ran (RanBP, de  R an b inding p rotein) que fa posible l'acoplamiento d'ellas dos. L'actividat guetepeasa intrinseca d'a Ran fa que RanGTP se torne en a forma RanGDP una altra vegada, zarrando-se alavez o ciclo.
En paralelo con tot isto, y a demés, existe una diferencia de concentración d'a propia proteína Ran d'entre l'interior d'o nuclio (alta concentración) y l'exterior (baixa concentración). Isto fa que exista un potencial de gradient de concentracions que empuche, de maniera pasiva, a la Ran a surtir d'o nuclio, en dó se troba muit concentrada, enta un espacio en do no n'i haiga tanta, o citosol. O paso en sentido inverso sí que requiere d'una acción activa per partes d'un transportador, que ha nombre NTF2 ( N uclear T ransport F actor 2, «factor de transporte nucleyar 2») que ye una proteína chiquinina que en mamiferos s'ha demostrato que se troba ligada en a cara citosolica d'o propio complexo de poro nucleyar.
Implicación en o transporte nucleyar
thumb|left|250px|Modelo d'importación/exportación a traviés d'o [[complexo de poro nucleyar mediato per Ran.]]
A propteína Ran se troba involucrada en o transporte de proteínas a traviés d'a envoltura nucleyar en meyando-ie a suya interacción con karioferinas y en cambeando a suya capacidat ta ligar u soltar moleculas de carga («cargo»). As proteínas transportadas contienen un sinyal de localización nucleyar (NLS, de  N uclear L ocation S ignal) que las identifica como cosa que s'ha de transportar a dintro d'o nuclio. Existen importinas que reconoixen lo dito sinyal y ligan as proteínas que el manifiesten. A dintro d'o nuclio celular, a forma RanGTP de Ran capta la importina, en unindo-se-ie, y con ista acción prevoca que a importina libere a suya carga la cual en consecuencia queda libre a dintro d'o nuclio.
As moleculas de carga que s'haigan d'exportar dende o nuclio dica o citosol se unen, cuan encara son a dintro d'o nuclio, con exportinas y éstas zagueras con RanGTP en fendo parte de conchunta d'un complexo ternario, ixo ye, de tres elementos. A RanGTP se modifica en RanGDP cuan se troba con a RanGAP que existe en buena concentración difuera d'o nuclio, y con ista acción sufre un cambeo conformacional (encara no descrito con precisión) que prevoca la disociación d'o complexo y a liberación d'a carga transportada en o citosol.
Collado de Contreras
A suya población ye de 179 habitants (2018) en una superficie de 18,44 km², con una densidat de población de 9,82 hab/km².
Cheografía
A localidat de Collado de Contreras se troba situada a 918 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 48 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
La Vídola
La Vídola ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 142 habitants (2007), en una superficie de 29,64 km² y una densidat de población de 4,79 hab/km².
Cantón de Lagòr
O cantón de Lagòr (en occitán canton de Lagòr; en francés canton de Lagor) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
L'Atiart
L'Atiart (/la'tjar/; oficialment, en castellano, «Atiart») ye un lugar aragonés d'o municipio d'a Fueva, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe. Actualment, se troba despoblau.
L'Atiart yera un d'os nuclios que composaban o municipio historico de Toledo d'a Nata dica la desaparición d'iste en achuntar-se l'achuntamiento d'a Fueva. Se'l troba con os nombres oficials de «Latiart» d'entre 1857 y 1873, «La Atiart» d'entre 1900 y 1950, y «Atiart» dica l'actualidat; toz ellos adaptacions a o castellano d'a prenunciación aragonesa d'o nombre.
Se troba en a baixant d'a Sierra Ferrera, alto de Fuent de Campo, y en l'actualidat esnaviesa a traviés d'o nuclio una pista que puya ta Sant Chuan. Cuan se fué quedando sin habitants, en os anyos 70, en adquirió as casas un vecino d'a redolada y emplegó durantes bels anyos as construccions (tan as bordas como as casas) ta cuadras ta o bestiar. En l'actualidat, se'n troba cualqunas en estau de rehabilitación por mans de bels propietarios que las han recompradas.
Sinan
Mimar Koca Sinan ibn Abd al-Mannan (en turco otomán Koca Mîmâr Sinân Ağa, con alfabeto arabe قوجه معمار سنان آغا, dito Sinan, Mimar Sinan u arquitecto Sinan, estió un arquitecto turco d'orichen armenio, naixito de Kayseri (Anatolia, Imperio Otomán) o 15 d'abril de 1489 y muerto en Istambul (Imperio Otomán) o 17 de chulio de 1588. Sinan ye considerato o creyador de l'Arquitectura otomana clasica, en integrando as influencias orientals y meyo orientals con l'Arquitectura bizantina propia d'os territorios conquiestos por os turcos selchuzidas.
Estió arquitecto imperial mientres 50 anyos en os que seguntes a Tazkirat-al-Abniya, lista oficial d'as suyas obras, contruyó o supervisó 476 construccions d'as que en l'actualidat encaran bi ha 196. Muitas d'istas obras yeran delegatas a os suyos colaborados.
center|thumb|300px| A Mezquita Selimiye, construita por Sinan mientres os anyos [[1550 y 1557.]]
Tringa erythropus
O churrupetas fosco (Tringa erythropus (Pallas, 1764) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Charadriiformes y familia Scolopacidae que se reproduz en o norte d'Escandinavia y migra enta lo sud dica la Mediterrania, o sud d'as Islas Britanicas, Francia, Africa tropical y Asia tropical d'hibierno. Ye un vagamundo ocasional en Australia y America d'o Norte. S'alimenta de chicotz invertebraus.
Embaixada d'Espanya en Francia
A embaixada d'Espanya en Francia ye o recinto prencipal d'a misión diplomatica d'Espanya en a Republica Francesa. A suya seu actual ye en o numero 22 d'a Avenita Marceau d'o districto VIII d'a ciudat de París.
Íxar
Íxar (Híjar en castellano) ye una villa y municipio de la provincia de Teruel, capital de la comarca de lo Baixo Martín. La suya población ye de 1.949 habitants (2005), en una superficie de 165,4 km².
Embaixada d'Espanya en Francia
L'actual embaixador ye, dende 2014, Ramón de Miguel Egea.
Sean Connery
Thomas Sean Connery, naixito d'Edimburgo o 25 d'agosto de 1930, yera un actor y productor cinematografico escocés, activo en o cine britanico y dimpués en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1950, con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Íxar
Cheografía
La part viella ye situada en un pueyo que ye entre un barranco y la ribera de lo río Martín, pero lo lugar tamién ye estendillau por parte de la ribera de lo río. Lo lugar ye en la parte oriental d'un termin ye muito alargau en dirección norueste-sudeste.
Sean Connery
D'entre as suyas muitas cintas, se puet citar The Longest Day (1962, de Ken Annakin, Andrew Marton, Bernhard Wicki y Gerd Oswald), Dr. No (1962, Terence Young), From Russia with Love (1963, Terence Young), Goldfinger (1964, Guy Hamilton), The Hill (1965, Sidney Lumet), Shalako (1968, Edward Dmytryk), Diamonds Are Forever (1971, Guy Hamilton), The Wind and the Lion (1975, John Milius), The Man Who Would Be King (1975, John Huston), A Bridge Too Far (1977, Richard Attenborough), Highlander (1986, Russell Mulcahy), Der Name der Rose (1986, Jean-Jacques Annaud), The Untouchables (1987, Brian De Palma), Indiana Jones and the Last Crusade (1989, Steven Spielberg), The Hunt for Red October (1990, John McTiernan), The Rock (1996, Michael Bay) u The League of Extraordinary Gentlemen (2003, Stephen Norrington).
Premios
En 1987, l'actor Sean Connery recibió o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya interpretación en The Untouchables, una cinta dirichita por Brian De Palma.
Íxar
Historia
La reconquiesta definitiva fue obra de Galín Ximénez, sinyor de Belchit en tiempos de Remón Berenguer IV.
Premio Especial a una Trayectoria d'a Musica Aragonesa
O Premio Especial a una Trayectoria d'a Musica Aragonesa son una d'as categorías d'os premios anuals d'a musica aragonesa destinadas a premiar a labor, continada en o tiempo, de una personalidat d'o mundo d'a musica aragonesa. S'entrega dende a tercera edición de ditos premios, en una gala celebrata o 11 de mayo de 2001 en a Sala Superfly d'a capital aragonesa. Dende o III Edición dica V Edición o premio fue conoixito como Premio Especial Edición Local.
Dinastía d'os Flavios
A Dinastía d'os Flavios estió a segunda dinastía en l'Imperio Romano, ye representata por tres emperadors que reinoron dende l'anyo 69 dica l'anyo 96, estando-ie a dinastía d'emperadors d'orichen romano con menor duración, (una duración comparable a la d'os emperadors d'orichen illirio que i habió en Roma).
O suyo nombre provién d'o nombre completo de Vaspasián, Titus Flavius Vespasianus.
Os Flavios consiguioron tornar a meter orden en as finanzas d'o estato dimpués d'os gastos d'os tiempos de Nerón.
Os emperadors d'a dinastía Flavia estioron:
A Cuesta
A Cuesta (en castellano La Cuesta) ye un lugar aragonés d'o municipio de a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y en a provincia de Uesca.
Feba parti de l'antigo municipio de Toledo d'a Nata y yera formau por cuatre viviendas: casa Castán, casa Nao y casa Marco. En 1887 teneba 16 habitants, encara que en l'actualidat ye despoblau.
Irañeta
Irañeta ye un municipio de Navarra situato en a comarca de Sacana, merindat de Pamplona y partiu chudicial de Pamplona.
El día de los enamorados
El día de los enamorados (títol orichinal en castellano, en aragonés O día d'os enamoraus; enguerada en Aragón con o suyo títol orichinal en castellano) ye una cinta de comedia espanyola de l'anyo 1959 dirichida por Fernando Palacios seguntes un guión orichinal de Rafael J. Salvia, Antonio Vich y Pedro Masó, con una Banda Sonora Orichinal d'Augusto Algueró y una dirección de fotografía d'Alejandro Ulloa. Producida por Jesús Rubiera ta las productoras Asturias Films y As Films S.A., en l'elenco d'a cinta se troban actors como Conchita Velasco, Mabel Karr, María Mahor, Katia Loritz, Tony Leblanc, George Rigaud, Manolo Gómez Bur, Ángel Aranda u Manuel Monroy.
Irañeta
A suya población ye de 161 habitants (2008), en una superficie de 8,4 km² y una densidat de población de 19,16 hab/km².
El día de los enamorados
La cinta ye ambientada en a ciudat de Madrit mientres os zaguers anyos 1950 y lo suyo rodache se fació en ixa mesma ciudat. El día de los enamorados se filmó en continando la idea subyacent en Las chicas de la Cruz Roja (1958, Rafael J. Salvia) y en proveitando d'o suyo exito: quatro parellas de novios con os suyos respectivos problemas d'enamoraus en o Madrit d'ixas envueltas. De feito, quasi toz os intervinientes en as dos cintas mesmo en l'equipo tecnico que en l'elenco son os mesmos, con bella chicota excepción (la principal, l'actriz Luz Márquez, a qui substituyó María Mahor); antiparte, Fernando Palacios, o director d'a cinta El día de los enamorados, heba estau aduyant de dirección en Las chicas de la Cruz Roja. D'atra man, en l'anyo 1962 se rodó la cinta Vuelve San Valentín, tamién dirichida por Fernando Palacios, como una continación de El día de los enamorados.
El día de los enamorados recibió Premios d'o Sindicato Nacional del Espectáculo: un premio interpretativo (Actriz Segundaria ta Conchita Velasco) y un atro de tecnico, Logro Tecnico, directament a la cinta (y a lo suyo director).
Argumento
Sant Valentín, en estar o santo patrón d'os enamoraus, baixa cada anyo enta la Tierra en o día d'a suya onomastica ta solucionar toz os problemas relacionaus con l'amor d'as parellas de novios y enamoraus. Iste anyo, Sant Valentín se centra en quatro parellas diferents, cadaguna con o suyo propio problema.
La primera d'istas parellas ye formada por Antonio, un treballador d'una zapatería que un gran apasionau d'o fútbol, dica l'inte que la suya prometida Conchita creye que ta lo suyo novio ixe esporte ye mas important que ella mesma. En a segunda parella, Luisa ye una mesacha romantica que ha sacrificau tot ta satisfacer a su novio Manolo, un conductor d'autobús urbano de Madrit que nomás busca que la part mas practica d'a vida, bien luent d'o romanticismo de Luisa. D'atra man, Atenea ye una locutora de televisión enamorada de Luis, un d'os suyos companyeros de treballo, que ni sisquiera ha parau cuenta de l'amor d'Atenea. Finalment, María José ye una choven polida, cabalera y intelichent que rechira l'amor de verdat y que no troba so que cortechadors que nomás buscan que los suyos diners. Poquet a poquet Sant Valentín s'adedica a solucionar os problemas de toz.
Critica
En De Cine 21 comentan que:
En AlohaCriticón Antonio Méndez analiza:
Aragón Radio
Aragón Radio ye a marca comercial de Radio Autonomica d'Aragón S.A., radio publica d'Aragón que se troba adintro d'a Corporación Aragonesa de Radio y Televisión (CARTV).
Domicián
Tito Flavio Domicián (en latín TITUS FLAVIUS DOMITIANUS ), naixito de Roma (Imperio Romano) o 24 d'octubre de 51 y muerto en Roma o 18 de setiembre de 96, estió un emperador de l'Imperio Romano, dende o 81 dica o 96 anyo en que estió asesinau.
Meglenorrumanos
Os meglenovlacos u meglenorrumanos (en meglenorrumano: Vlashi; en griego Βλαχομογλενίτες, Vlachomoglenítes) son un grupo etnico que habita en a rechión de Meglen, en a Macedonya griega en localidaz arredol d'a ciudat de Nânta, como Cupa, Liumnita, Birislav, Lundzini, Griva y Tarnacea, a l'ueste d'o curso meyo d'o río Vardar. En 1914 yeran 130.000 individuos. Charran una luenga romanz d'a branca balcanica dita meglenorrumano diferent de l'arrumano d'atros vlacos d'o sud d'o Danubio. Tamién se diferencian d'os vlacos d'o sud d'o Danubio en que no practican o pastoreyo transhumant estando tradicionalment sedentarios.
Machacón
Machacón ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 519 habitants (2007), en una superficie de 18,69 km² y una densidat de población de 27,76 hab/km².
Meglenorrumanos
Historia
Bel autor creye que han plegau a Macedonya mes tarde que atros pueblos vlacos de Macedonya, talment dende a ribera bulgara de Danubio. Bi ha una teoría que diz que os meglenovlacos son descendients d'os pacinacos que fuoron establius en Meglena u Moglena dimpués d'una derrota debant d'os bizantins en tiempos d'Aleixo I Comneno, d'estar cierta esta hipotesi os pacinacos d'as estepas d'a zona danubiana serían en proceso de rumanización y de perda d'a luenga turquica u irían con éls muitos vlacos. A estos pacinacos los mencionan en o "Libro de los Emperadors":
Íxar
Historia
En 1261 pasó a Ximeno d'Urreya por un pleito que i habió entre Ximeno y Donya Elvira de Luesia sobre la posesión y dreito de la metat de la villa y lo suyo castiello. En 1267 la filla de Don Ximeno cedió la metat de Íxar a Chaime I d'Aragón en pagas por la villa y castiello de Tierga.
En 1268 amanix la sinyoría d'Íxar cuan Chaime I atorga la metat d'Íxar y Urreya d'Íxar a lo suyo fillo borde Pero Ferrández en pagas por unas propiedaz que teneba en lo Reino de Valencia. Este fillo esdevinió lo primer sinyor d'Íxar y prenió como apelliu este toponimo: Pero Ferrández d'Íxar, encomenzando la Casa d'Íxar.
Domicián
Mencions en fuents aragonesas y navarras
En "Breviarium ab Urbe condita" lo mencionan como Domicián:
Íxar
Historia
En 1280 se concede a Íxar lo dreito a celebrar ferias.
Meglenorrumanos
Historia
En as guerras balcanicas beluns se refuchioron en Dobrucha (Rumanía). Por estar en part musulmans, cualques meglenovlacos han emigrau a Turquía esdevenindo part d'os muhachirs (Karadjaovalides), poblacions musulmanas no turcas refuchiadas que s'han turquizau por estar ixemenadas.
Domicián
Mencions en fuents aragonesas y navarras
En o "Libro del Trasoro" lo mencionan como Demaciano u como Doctin:
Radio Topo
Emite en castellano, pero os suyos programas Fendo Orella y Tierra de Barrenaus son de raso en aragonés. Tamién o programa La Enredadera d'ista emisora tien una sección en aragonés que se diz L'aragonés ye bien vivo.
Domicián
Mencions en fuents aragonesas y navarras
Ye nombrato en a "Cronica d'Espayña" de García de Eugui:
Astudillo
Astudillo ye un municipio castellanoleyonés d'a provincia de Palencia, en a comarca de Tierra de Campos.
Íxar
Luengas y parlas
La luenga tradicional d'Íxar ye lo castellano d'Aragón, con substrato aragonés, perceptible sobre tot en la chent viella.
Aragón Radio
O logotipo d'Aragón Radio ye una "A" inclinata, de color royo y amariello, sobre un fundo de color azul. Iste logotipo ye parellano a o d'Aragón Televisión y CARTV, variando nomás en a color d'o fundo.
Aragón Radio prencipió a emitir en periodo de prebatinas o 28 d'agosto de 2005, coincidindo con a disputa d'o partiu de fútbol entre l'Atlético de Madrid y o Real Zaragoza; prencipiando a emitir oficialment l'1 d'octubre de 2005.
Aragón Radio tien una canal en Internet, Aragón Radio 2. A base d'a suya programación ye a musica y o esporte, pero parando cuenta tamién d'a información y l'actualidat.
En Aragón Radio 2 se pueden ascuitar y descargar gratuitament os contenitos sonoros. Iste sistema de podcasts permite ascuitar, en cualsiquier momento y puesto, lo que sucede y creyar a suya propia programación.
Entre os suyos presentadors destaca en a sección d'esportes o periodista Paco Ortiz Remacha que d'antis mas estió en a Cadena SER y en Punto Radio.
Íxar
Luengas y parlas
Lo lexico d'intrés etnografico d'Ixar se conoix relativament bien por figurar esta localidat en l'ALEANR, con la sigla Te 200. Por atra part lo erudito local Mariano Laborda replegó muito lexico aragonés en lo segundo tomo de Recuerdos de Híjar. Amés de muitos aragonesismos comuns con tota la val d'Ebro, y amés d'atros aragonesismos comuns con la comarca y las comarcas orientals de la provincia de Teruel (a sobén, chirigallo, charraire), bi ha aragonesismos no documentaus en atros lugars de la comarca: binardo, frajenco, falordia, malenco, alufrar, rebuscallo y sobater. Tamién bi ha presuntos catalanismos como alum y capel.
L'aragonés que se charraba antes de lo castellano de substrato aragonés actual yera prou vital pa que los sinyors d'Íxar y dimpués duques escribisen en romance ya en l'anyo 1300.
Toponimia
La primera mención d'Íxar ye en 1179 cuan donoron Alcanyiz a la Orden de Calatrava:
left|thumb|225px|La [[torre de la ilesia de Santa María la Mayor d'Íxar.]] Lo suyo nombre ye de dificil interpretación. Agustín Ubieto Arteta rechistra as variants Yxar y Xyarc. Atros autors han documentau Izar que no ye problablement significativa en lo fonetico, porque Manuel Alvar explica que a vegadas s'emplegaba pa representar lo fonema fricativo xordo x u sh en textos latinos. La forma Izar en textos romances tardanos, como Pobla de Izar en lo Fogache de 1495, puet estar una prebatina d'adaptación a lo castellano escrito seguindo lo modelo de pex-pez, xata-azada, faxo-haz, ruxiar-rociar. Son intresants os microtoponimos El Coscollar, Chumilla y el Ciparuelo. Bi ha carreras con nombre que pareix aragonés como La Boleta, La Cantonada, Plano Alto y Plano Bajo. Lo toponimo La Cultía, finca y antigo nuclio de población, ye intresant porque tamién se troba en la microtoponimia ribagorzana (en Lo Pont de Suert, Sas, Esperan, Erta, Peranera, Castellars) y provién de lo latín CULTIVA.
Lo sacerdot Mosen Domingo Gascón escribió los nombres de las partidas ixaranas en Miscelanea Turolense, 21 de lo 20 de marzo de 1897:
Bi ha un acueducto conoixiu como acueducto de Valdestremera entre Íxar y La Puebla d'Íxar.
Personalidaz naixidas d'Íxar
Categoría principal: Naixius d'Íxar.
Molimentos relichiosos
right|thumb|250px|A [[ilesia de Santa María la Mayor d'Íxar.]] Bi heba muitas ilesias y ermitas, pero en la guerra civil i habió grans destruccions.
Astudillo
A población ye de 1.012 habitants (2017) en una superficie de 122,95 km² y una densidat de población de 8,23 hab/km². O suyo casco historico fue declarato Bien d'Intrés Cultural, en a categoría de Conchunto historico, en 1995.
Cheografía
A localidat d'Astudillo se troba situata a 780 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 29 km d'a ciudat de Palencia, a capital d'a suya provincia.
Toponimia
Bi ha tres fesibles orichens ta lo nombre. O primero diz que ye d'orichen latino, exactament d'Estatilio Tauro, un cheneral de l'exercito romano que actuó en a rechión. Atros creyen que l'orichen ye d'os asturianos que repobloron a zona en o sieglo IX, y venitos con Alifonso III O Magno. Pero tamién bi ha estudiosos d'a toponimia con atra teoría, pos parixe que l'orichen d'o nombre d'a villa tien radices basconas y celtas ("atd" = penya, "tud" = espelunga, cubilar).
Robert Whittaker
Robert Harding Whittaker (Wichita, Kansas, EEUU, 27 d'aviento de 1920 - † Idem, 20 d'octubre de 1980) estió un ecologo vechetal norteamericán activo d'entre 1950 y 1980.
Naixito de Wichita, estato de Kansas, se licenció en a Universidat de Topeka y dimpués d'o suyo servicio militar, fayó lo suyo doctorado en a Universidat d'Illinois. Estió uno d'es introductors de l'emplego de marcadors radiactivos a l'estudio d'ecosistemas. Propunió tamién o sistema de l'analisi de gradients ta l'estudio d'as comunidatz vechetals. Estió también muit activo arredol d'as comunidatz de plantas, a succesión ecolochica d'istas, y la productividat.
Pero la suya més gran aportación t'os estudios scientificos estió la propuesta d'a clasificación d'os sers vivos en cinco reinos: Animalia, Plantae, Fungi, Protista y l'actualment obsoleto reino Monera.
Per iste motivo lo convidoron t'a chuntar-se t'a National Academy of Science, l'Academia norteamericana d'as sciencias, en l'anyada de 1974. Fue premiato per l'"Ecological Society of America" como a "Ecologo eminente" a la mesma anyada d'a suya muerte.
Grand Forks (Dakota d'o Norte)
Grand Forks ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Dakota d'o Norte. Fa parte d'o condau de Grand Forks (en ye a suya capital).
Nuevo Estadio Los Pajaritos
O Nuevo Estadio de Los Pajaritos ye un estadio de fútbol que se troba en a ciudat de Soria (Espanya), a on chuga os suyos partius como local o Club Deportivo Numancia d'a Segunda división espanyola de fútbol. O estadio ye propiedat d'o concello d'a ciudat y tién una capacidat de 8.261 personas.
Grand Forks (Dakota d'o Norte)
A suya población ye de 52.838 habitants (2010) en una superficie de 49,90 km², con una densidat de población de 1.026,40 hab/km². Ye a tercera ciudat de Dakota d'o Norte por o suyo numero d'habitants.
Nuevo Estadio Los Pajaritos
Fue debantau o 14 de chinero de 1999 con un partiu dentre o Club Deportivo Numancia y o Real Zaragoza.
Grand Forks (Dakota d'o Norte)
Cheografía
A localidat de Grand Forks se troba situata a 257 metros d'altaria sobre o ran d'a mar.
La Zarza de Pumareda
La Zarza de Pumareda ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 157 habitants (2007), en una superficie de 28,30 km² y una densidat de población de 5,54 hab/km².
Carl von Linné
Carl von Linné estió lo nombre, una vegada le fue atorgau lo titulo nobiliario, d'o botanico, zoologo y medico sueco Carl Linné (Suecia, 23 de mayo de 1707 - † Idem, 10 de chinero de 1778). Por o estilo d'a suya epoca, publicaba las suyas obras en latín, y las sinyaba como «Carolus Linnaeus», motivo por o que gosan clamar-lo a sobén en as lenguas neolatinas como 'Linneo', 'Linneu', 'Linné' u con d'altros nomes parellans.
Estió l'establidor d'o Sistema de nomenclatura binominal biolochica ta clasificar os sers vivos, y por ixo le se considera lo "Pai fundador" d'a taxonomía muderna. Ye también un d'os fundadors d'a ecolochía actual.
Estió lo botanico y naturalista mes aclamato d'a suya epoca, y ademés, por a suya capacidat oratoria l'admiroron muitas d'as personalidaz d'o suyo tiempo. Por eixemplo, o filosofo francés Jean-Jacques Rousseau en dició que no conoixeba garra personalidat "mas gran" que Linné, o escritor alemán Johann Wolfgang von Goethe n'escribió: «Con as excepcions de Shakespeare y d'Spinoza, no sé de dengún d'entre os que ya no se troba d'entre nusatros que m'haiga influenciato mas profundament». L'autor sueco August Strindberg escribió sobre Linné: «Linnaeus estió en realidat un poeta que resultó convertir-se en naturalista».
Cubilar de Barrosa
O cubilar de Barrosa ye un cubilar no guardau que se troba en o Pireneu aragonés a 1.745 m d'altaria.
Administrativament ye situau en o termín municipal de Bielsa, en a comarca de Sobrarbe, en a provincia de Uesca, Aragón.
Tringa glareola
O correrríos fosco u biecadeta fosca (Tringa glareola (Linnaeus, 1758) ) ye una au d'a orden d'os Charadriiformes y familia Scolopacidae que se reproduz en as paúls subarcticas. Emigran enta Africa, o sud d'Asia, particularment India y Australia.
Ista au per un regular se troba en augua dulza mientres a migración y d'hibierno. S'alimentan sondeando en auguas mica fundas u en fango humido, y minchan sobretot insectos y presas chicotas semellants.
Godot
thumb|300px|Godot. Godot ye un motor de videochuego multiplataforma, de baldes y de codigo ubierto lanzau baixo a licencia MIT. En primeras estió desembolicau en 2007 per os desembolicadors de software archentinos Juan Linietsky y Ariel Manzur pa cuantas interpresas en America Latina antis d'o suyo lanzamiento publico en 2014. L'entorno de desembolique s'executa en cuantos sistemas operativos, incluyius Linux, BSD, macOS y Microsoft Windows. Ye disenyau pa creyar videochuegos en 2D y 3D enfilaus a plataformas de PC, mobils y web.
Godot fa servir o suyo propio luengache de programación incorporau, GDScript, que ye sintacticament semellant a Python.
Buetas
Buetas ye un lugar aragonés d'o municipio de a Fueva, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe. A suya población ye de 31 habitants (2011 ).
Buetas ye una aldeya tradicional de Tierrantona, a 1,5 Kms de a dita localidat que ye cabecera d'a Fueva. Dende o periodo intercensal 1842-1857 s'incorporó a o municipio de Moriello de Monclús, y dende a decada de 1960 fa parte d'o municipio d'a Fueva.
Lindsey Vonn
Lindsey Vonn (naixita con o nombre de Lindsey Kildow o 18 d'octubre de 1984 de Saint Paul, Minnesota) ye una esquiadora estausunidense. En os Chuegos Olimpicos de 2010 ganó a medalla d'oro en descenso, estando a primera muller estausunidense en fer-lo. Tamién ha ganato en tres ocasions consecutivas a clasificación cheneral d'a Copa d'o Mundo (2008, 2009 y 2010), estando a segunda muller en a historia en fer-lo y a primera muller estausunidense. D'atra man, Lindsey tamién ye campiona d'as disciplinas de descenso y de super-chigant d'a Copa d'o mundo d'esquí (a primera muller estausunidense en conseguir-lo). thumb|230px|left|En l'anyo 2010 con os suyos títols Con as suyas medallas olimpicas d'oro y bronce, 35 cursas d'a Copa d'o Mundo en cuatre disciplinas (descenso, Super-chigant, slalom y super combinato) y dos medallas d'oro en os Campionatos d'o Mundo d'esquí (amás de dos medallas d'archent, tamién en o Campionato mundial), Vonn ye actualment a esquiadora con mas exitos esportivos en a historia d'os Estaus Unius.
Martinamor
Martinamor ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 76 habitants (2007), en una superficie de 24,04 km² y una densidat de población de 3,16 hab/km².
Elisabeth Shue
Elisabeth Judson Shue, naixita de Wilmington (Delaware) o 6 d'octubre de 1963, ye una actriz estausunidense, activa en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1980 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
A Reina d'as Nieus
A Reina d'as Nieus (Snedronningen en danés) ye un cuento de fadas escrito por Hans Christian Andersen, que fue publicato por primera vegata en l'anyo 1845. O cuento recenta una historia vivita por dos ninos y a luita entre o bien y o mal.
Crocodylia
Os Crocodylia (bellas vegadas tamién escrito Crocodilia ), ditos vulgarment crocodilos, son un orden de grans reptils sauropsidos arcosaurios. O grupo ye dito cientificamet Crocodylia en consistencia con o chenero Crocodylus Joseph Nicolai Laurenti, 1768. Abarca os crocodilos (familia Crocodylidae), aligators y caimans (familia Alligatoridae), os gavials (familia Gavialidae) y un gran numero de taxons fosils (beluns terrestres). Son os reptils actuals mas grans. Son emparentatos con as aus, de feito os Crocodylia se troban mas intimament relacionatos con as aus que no con os atros reptils actuals.
A Reina d'as Nieus
O cuento ye o numero 27 d'a colección d'Andersen.
A historia ye considerata por muitos como una d'as millors obras d'Andersen. S'incluye por un regular en os cuentos seleccionatos y coleccions d'o suyo treballo, amás d'estar reimpreso con frecuencia en edicions de libros de cuentos ilustratos ta ninos. A historia tién adaptacions en bels medios de comunicación, incluindo cintas d'animación, dramas televisivos, y videochuegos.
Crocodylia
Denominacions
En as parlas alto-aragonesas se diz crocodilo u cocodrilo. A primera forma ye mes cerca d'a etimolochía latina.
En os textos aragoneses medievals se troba diferents adaptacions d'a palabra latina orichinal presa a traviés d'o francés u atros idiomas.
En "La Flor de las Ystorias d'Orient" dicen cocatrix, (d'o latín calcatrix, a "mangosta" que os echipcios adoraban por minchar-se os uegos d'os crocodilians y que remató confundita con estos):
center|thumb|550px| Distribución d'a familia Crocodylidae.
The Outriders
The Outriders (títol orichinal en anglés, en aragonés Os escoltas, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Jinetes rebeldes, en aragonés Chinez rebels) ye una cinta] de [[cine estausunidense de cine de western de l'anyo 1950 dirichida por Roy Rowland seguntes un guión adaptau por Irving Ravetch basau en una historia d'él mesmo, con una banda sonora orichinal d'André Previn, una dirección de fotografía de Charles Schoenbaum y una producción cinematografica de Richard Goldstone ta la productora cinematografica Metro-Goldwyn-Mayer. L'elenco d'a cinta se composa, en os suyos papels principals, d'os actors Joel McCrea, Arlene Dahl, Barry Sullivan, Claude Jarman, Jr., James Whitmore, Ramon Novarro, Jeff Corey, Ted de Corsia y Martin Garralaga.
A cinta conta la historia de tres soldaus de l'exercito confederau presoners de l'exercito estausunidense mientres a Guerra Civil d'os Estaus Unius que consiguen fuyir y dimpués de trobar a un guerrillero sudista iste los manda que s'incorporen a una caravana que marcha enta l'este en custodiando un cargamento d'oro con a finalidat d'apoderar-se d'o cargamento, valorau en un millón de dólars. Ambientada en 1865 en Nuevo Mexico y Missouri, The Outriders se filmó en a localidat de Kanab, en Utah.
Loriquera
thumb|right|250px|Un conillo en a boca d'a suya loriquera. Una loriquera u loriguera (d'o latín «lauricarĭa», «puesto con loricas»), tamién documentada como lodriquera en cualques lugars de Sobrarbe, ye un cado especificament de conillos.
O nombre dimana d'a denominación arcaica que las crías d'istes animals teneban en Aragón, «loricas», que encara se puede documentar de forma anisolada en bels municipios. A forma «lodriquera», conoixida en a val de Boltanya, en Sobrarbe, procedeix d'un tremescluz lexico d'entre a forma orichinal «loriquera» (cheneral, por demés, en a resta d'ixa comarca) y a forma popular d'o nombre d'a loira en a metat oriental de l'Alto Aragón (encluido lo Sobrarbe), que ye «lodriga».
Que se saba, en Pandicosa, Sallent de Galligo y Yesero (Val de Tena, Alto Galligo) y en Buesa (Val de Broto) y Fanlo (Val de Vió), totas dos en Sobrarbe, se i emplega la parola «lorca» ta referir-se a la loriquera per cuentas de fer-lo ta referir-se a lo cachapo. En Agüero (Plana de Uesca) tamién s'ha documentato lo fenomeno identico, pero con o termín «lorica». Isto s'explica per disimilacions d'o significato, en as que s'ha preso lo nombre d'a cría de l'animal ta designar, erroniament, o puesto a on que habita.
Polanco (Cantabria)
A suya población ye de 4.764 habitants (2009) en una superficie de 17,55 km², con una densidat de población de 271,45 hab/km².
Toponimia
O toponimo Polanco presenta lo sufixo -anco, d'orichen prerromán, que se torna a trobar en atras localidaz de Cantabria (como en Tudanca).
Cheografía
A localidat de Polanco se troba situada a 50 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 24 km d'a ciudat de Santander, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Erro
Fan parte d'o municipio 9 concellos: Aincioa, Cilveti, Erro, Esnoz, Aurizberri/Espinal, Mezquíriz, Olóndriz, Viscarret-Guerendiáin y Linzoáin que ye a suya capital; y por 11 [lugars: Loizu, Larraingoa, Ardaiz, Urniza, Cilveti, Olaberri, Kintoa/Quinto Real, Mezquíriz, Ureta, Viscarret-Guerendiáin y Sorogain-Lastur.
La suya población ye de 762 habitants (2008), en una superficie de 144,28 km² con una densidat de población de 5,28 hab/km².
Cheografía
La localidat d'Erro ye situata a 669 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 31 km de Pamplona, a capital de Navarra.
Ciudat de Mexico
A población d'a ciudat de Mexico ye de 8,7 millons d'habitants, encara que l'aria metropolitana d'a ciudat blinca d'as mugas d'o Districto Federal y s'estendilla sobre 40 municipios d'o estato de Mexico y 1 municipio d'o estato d'Hidalgo, con una población total de 19,3 millons d'habitants, a segunda aria metropolitana mas gran d'o mundo dimpués de Tokio y a mas gran d'o continent americano, seguntes o Reporte d'Urbanización Mundial d'as Nacions Unidas. En un estudio realizato en 2005, fue considerata a ueitena ciudat mas rica d'o mundo por Producto interior bruto. Amás d'estar a capital politica, a ciudat de Mexico ye o centro politico, economico, cultural y educativo de Mexico.
A ciudat de Mexico ye situata en a val de Mexico tamién conoixita como a val d'Anáhuac; un altiplano en o centro de Mexico, a una altaria meyana de 2.240 metros, rodiata por as montanyas y vulcans de l'Eixe vulcanico transversal u a "Sierra Nevada". Fue construita orichinalment por os aztecas en 1325 sobre una isla en meyo d'o laco de Texcoco con o nombre de Tenochtitlán. A ciudat fue destruita cuasi de tot por os conqueridors espanyols en o setio de 1521, y fue redisenyata y reconstruita en os anyos siguients con o patrón europeu. En 1524 se i establió o concello d'a ciudat de Mexico, conoixita por ixas envueltas como México Tenustitlán y dende 1585, oficialment, como Ciudad de México. Os espanyols nombroron o país y a ciudat Mexico por una tribu azteca que se deciba Mexica.
Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.
Cheografía
thumb|left|250px|Iztaccíhuatl dende a dentrata a la ciudat dende l'autopista de [[Heroica Puebla de Zaragoza|Puebla.]] thumb|220px|Parque Nacional Desierto de los Leones, d'o Districto Federal A ciudat de Mexico y a suya aria metropolitana se troban sobre a val d'Anáhuac (u a val de Mexico) de 3.691 km² a una altaria meya de 2.240 metros sobre o ran d'a mar y situata en o centro d'a Sierra Neo-Vulcanica, conoixita tamién como Sierra Nevada. A val ye rodiata por montanyas y vulcans, fueras d'una chicota ubertura a o norte, atrapando asinas a mayoría d'os gases emesos por as industrias y os vehíclos d'a conurbación. En a rechión sud d'a val, as montanyas plegan a altarias de 3.952 metros y a l'este blincan d'os 5.000 metros (se i troban os vulcans Popocatépetl y Iztaccíhuatl). A rechión recibe sistemas anticiclonicos (producen vientos débils) que no permiten a dispersión d'os contaminants, producitos por as 50.000 industrias que operan en l'aria metropolitana y os 4 millons de vehíclos. Os gubiernos federals y locals han implementato numerosos plans ta atenuar o problema d'a contaminación atmosferica, entre éls a observación electronica constant d'a concentración d'os contaminants mas periglosos como l'ozono y os oxidos de nitrocheno. A información se transmite en tiempo real por Internet y se reporta a intervalos especificos de tiempo en atros medios de comunicación. Si os nivels de contaminación son mayors que uns nivels criticos, as autoridaz declaran una "continchencia ambiental" que incluye a suspensión de fainas de bellas industrias, un cambeo en l'horario de dentrata a las escuelas primarias y a estensión d'o programa Hoy no circula ("Hué no circula") a dos días d'a semana. Atras mesuras ambientals que s'han aplicato son l'amilloramiento en a calidat d'os combustibles (bencina y diesel), l'amilloramiento d'a tecnolochía industrial y l'aplicación d'un programa d'inspección vehicular bianual. En 1986, as arias forestals no urbanas d'as delegacions d'o sud fuoron declaratas Reservas Ecolochicas Nacionals por o president d'a republica. Atras arias d'o Districto Federal tamién han estato protechitas.
Debito a la topografía d'a val, as arias baixas reciben menos precipitacions que as arias altas d'o sud. As delegacions baixas d'Iztapalapa, Iztacalco, Venustiano Carranza y a parti ueste de Gustavo A. Madero son mas secas y a meya de temperatura ye superior que en as delegacions mas altas d'o sud. Un eixemplo en son Tlalpan y Milpa Alta, trescruzatas por a sierra de pins y caixicos dita Ajusco. A temperatura meya anyal varía entre os 12 °C/16 °C pendendo de l'altaria d'a delegación. A temperaturas mas baixas, por un regular rechistratas entre chinero y febrero, pueden plegar a os -2 °C u -5 °C acompanyatas de nevazos en l'Ajusco, mientres que as temperaturas mas altas se rechistran mientres o mes de mayo y pueden plegar a os 32 °C.
Orichinalment, en a val se trobaba un sistema de lacos connectatos. O mas gran d'o sistema yera o Laco de Texcoco en o centro d'o cual se trobaba a isla de Tenochtitlán (o centro d'a ciudat de Mexico). L'augua d'os lacos d'o norte (que se trobaban a una altaria menor) yera salata, mientres que l'augua d'os lacos d'o sud yera dulza. Os aztecas construyoron diques impresionants ta dividir as auguas salatas d'as auguas dulzas emplegatas ta os cautivos d'as chinampas y ta protecher a ciudat d'as inundacions periodicas. Un acueducto portiaba l'augua d'o Tozal de Chapultepec a la isla de Tenochtitlán. Mientres o setio d'a ciudat de México-Tenochtitlán, os conqueridors destruyoron os diques y, en a epoca colonial, as autoridaz optoron por emplir o laco. Actualment, a sección que ha sobrevivito d'o Laco de Texcoco, se troba difuera d'as mugas d'o Districto Federal, aintro d'o municipio homonimo d'Atenco d'o estato de Mexico. Tamién ha sobrevivito o Laco dulce de Xochimilco que se troba a o sud d'a ciudat de Mexico.
Demografía
thumb|250px|Mapa de l'aria metropolitana de Ciudat de México Historicament, y dende tiempos prehispanicos a val d'Anáhuac ha estato una d'as rechions mas poblatas de Mexico. Cuan se creyó o Districto Federal, en 1824, l'aria urbana d'a ciudat de Mexico s'estendillaba alto u baixo sobre l'aria actual d'a delegación Cuauhtémoc. En primerías d'o sieglo XX, as elites d'a ciudat prencipioron a emigrar enta o sud y l'ueste, y os chicoz lugars d'a comarca, como Mixcoac, San Ángel y Coyoacán, fuoron incorporatos a escape a la creixient conurbación.
Dica a decada de 1980, o Districto Federal yera a entidat federativa mas poblata de Mexico. Dende alavez, manimenos, a población s'ha mantenito estable, arredol d'os 8,7 millons. Con o creiximiento a ciudat s'ha enamplato difuera d'as mugas d'o Districto Federal, sobre 40 municipalidaz d'o estato de Mexico y una municipalidat d'o estato d'Hidalgo. Toda l'aria metropolitana teneba, en 2005, una población de 19,23 millons d'habitants, una d'as mas poblatas d'o mundo. Manimenos, a taxa de creiximiento anyal de l'aria metropolitana ye muito menor que no pas en as atras aries urbanas de Mexico, un fenomeno que se puet atribuir a las politicas ambientals de descentralización. A taxa de migración neta d'o Districto Federal de 1995 a 2000 estió negativa. thumb|250px|left|Lomas de Chapultepec Encara que forman una sola aria metropolitana, os municipios conurbatos d'os estatos de Mexico y Hidalgo, a esferencia d'as delegacions, tienen un concello propio y son administratos dreitament por os gubiernos estatals. Os municipios conurbatos con mayor población son Ecatepec de Morelos con 1,6 millons d'habitants y Nezahualcóyotl con 1,1 millons.
Encara que nomás representan l'1,3% d'a población total d'a ciudat, diversos pueblos indichenas han emigrato a la ciudat buscando millors oportunidaz economicas. D'alcuerdo con o Instituto Nacional d'Estatistica y Cheografía (INEGI), o náhuatl, l'otomí, mixteca, zapoteca y mazahua son belunas d'as luengas indichenas con mas parlants d'a ciudat.
A gran mayoría d'os residents d'a ciudat de Mexico (90,5% ), superior a la meya nacional, son catolicos, encara que o porcentache ha disminuito progresivament en as zagueras decadas.
Escaicimientos esportivos
Ciudat de Mexico ha organizato os Chuegos Olimpicos de 1968, y tamién se chugaron as finals d'os Campionatos Mundials de Fútbol en 1970 y 1986 en a Estadio Azteca.
En a ciudat tamién estioron organizatos a 2º y 7ª edición d'os Chuegos Panamericans.
Salt Lake City
Salt Lake City (en aragonés literalment Ciudat d'o Laco Salato) ye a capital y mayor ciudat d'o estato d'Utah, en os Estaus Unius. A día 1 de chulio de 2008 a suya población yera de 181.698 habitants en a ciudat y una mica más de dos millons d'habitants contando l'aria metropolitana que forma chunto a las ciudaz vecinas.
Fue fundata en 1847 por os Santos d'os Zaguers Días, ilesia dirichita por ixas envueltas por Brigham Young. Ye chusto a o sudeste d'o Gran Laco Salato (Great Salt Lake). Ye seu central d'a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días, tamién conoixitos como mormons.
Como seu d'a ilesia mormona, a ciudat encara conserva muitas construccions que se facioron quan plegoron ta ista tierra en 1847, por eixemplo, a Casa d'o Leyón (en anglés Lion House) como se li coneixeba a o profeta Young, l'Aldeya Deseret (Deseret Village), y mas que mas o templo de Salt Lake City. A ilesia mormona tamién tién o centro de rechistro familiar más gran d'o mundo, con servicios sin garra coste ta o publico.
A mas d'estar a capital d'una relichión mundial, Salt Lake City tién una d'as mayors industrias finacieras d'os Estaus Unius.
Esportes
Salt Lake City ye a seu de l'equipo d'o baloncesto profesional Utah Jazz d'a NBA (sieglas en anglés d'a National Basketball Association) dende l'anyo 1979. Tamién tien equipos profesionals de hockey chelo, fútbol y béisbol.
Competicions esportivas
En l'hibierno de 2002 Salt Lake City estió a ciudat a on se celebroron os Chuegos Olimpicos d'hibierno en a suya XIX edición.
Cantón de Lescar
O cantón de Lescar (en occitán y francés canton de Lescar) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
Cado
thumb|right|200px|Un cado. Un cado  (d'o latín <CAVUM, «forato en tierra») u matriquera (d'o latín <*MATRICARĪA, «en do se troban as mais») ye un forato con forma de cavidat, túnel u totas dos, que un animal suele socavar en tierra ta fer-se un espacio adecuato ta habitar-ie u ta cubillar-se temporalment.
Potes
Potes ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca de Liédena.
A suya población ye de 1.533 habitants (2009) en una superficie de 7,64 km², con una densidat de población de 200,65 hab/km².
Cheografía
A localidat de Potes se troba situada a 291 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Cado
Muitas especies construyen os suyos propios cados, pero belaltras son oportunistas y en emplegan que haigan quedato lasos d'altros animals, u dica aprofeitando cavidaz naturals u artificials en o medio. A denominación cado s'aplica indistinctament a lo cubillar construito por l'animal u, en o caso d'os animals domesticos, a la estructura que omne le proporciona ta que i nidifique.
Iturmendi
Iturmendi ye un municipio de Navarra situau en a comarca de Sacana, merindat de Pamplona y partiu chudicial de Pamplona.
A suya población ye de 388 habitants (2008), en una superficie de 9,91 km² y una densidat de población de 39,15 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Iturmendi ye situada a 528 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 45 km de Pamplona, a capital d'a suya merindat y partiu chudicial y de Navarra.