cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Henri Bergson
Henri Bergson, naixito de París (Francia) o 18 d'octubre de 1859 y muerto tamién en París o 4 de chinero de 1941, estió un filosofo y escritor francés, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1927. Estió miembro de l'Academia francesa dende 1914.
Maranchón
Maranchón ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 257 habitants(2007), en una superficie de 153 km².
Cheografía
O sabinar mes gran de Juniperus thurifera ye situato entre Arcos de Xalón y Maranchón incluyindo os termins d'as localidaz de Sagides, Chaorna, Judes, Iruecha, Codes y Mochales. Fa poco lo han declarato Puesto d'Intrés Comunitario (LIC).
Mugas
thumb|right|300px O suyo termin municipal muga con Mazarete, Luzón, Mochales, Medinaceli y Arcos de Xalón.
Curiosidaz
En o diccionario aragonés de Pardo Asso de 1938 amaneix a palabra maranchonero con o significato de tratante de mulas. En o "Diccionario del Benasqués" d'Ángel Ballarín Cornel de 1971 podemos veyer o chentilicio en plural maranchoners (pronunciau /maranchonés/).
Matarrubia
A suya población ye de 61 habitants (2009), en una superficie de 28,18 km² y una densidat de población de 2,16 hab/km².
Cheografía
A localidat de Matarrubia se troba situata a una distancia de 38 km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.
Alta Saboya
Alta Saboya (74) (en francés Haute-Savoie, en arpitán Hiôta Savouè u Savouè d'Amont) ye un departamento francés situato en a rechión de Roine-Alpes. A suya capital (u prefectura) ye Annecy.
Fòlcarda
Fòlcarda (Fòlcarda en occitán, Folcarde en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 86 habitants (1999) en una superficie de 2,33 km², con una densidat de población de 36,91 hab/km².
Punta Gabardús
A punta Gabardús ye un pico prepirenenco de 1.698 metros d'altaria situau a os pietz d'a sierra Tendennera.
Administrativament se troba en a muga entre os municipios de Broto y Yesero.
Toponimia
Encara que en o catastro apareixe como «Gabardos», localment o toponimo se pronuncia rematau en -ús, podendo representar o sufixo -USO (igual que atros d'ista zona como Cerretuso u Resetuso, Orcecuso) con apocope d'a -O. Podría estar relacionau con a gabarda.
Muro de Roda (desambigación)
Muro de Roda ye o nombre que adquirió a población fortificada de Sobrarbe que enantes se deciba «Muro Mayor» cuan se cedió a o bispau de Roda d'Isabana en o sieglo XII. Como toponimo, «Muro de Roda» tamién gosa fer referencia a:
Trigliceridos
thumb|350px|Eixemplo de triglicerido insaturau. Part ezquierda: [[glicerol, part dreita dend'alto ta baixo: acido palmitico, acido oleico, acido alfa-linolenico. Formula quimica: C55H98O6]] Os trigliceridos son lipidos formaus por una molecla de glicerol, esterificada en os suyos tres grupos hidroxilo, con tres acidos grasos saturaus u insaturaus.
Os trigliceridos fan part d'as grasas, sobretot d'orichen animal. Os olios son "grasas" liquidas a temperatura ambient y d'orichen vechetal u d'o peix.
Quimica
Os acidos grasos son unius a una molecla de glicerol por un enlazamiento ester:
a on R, R', i R" son acidos grasos; os tres acidos grasos pueden estar diferents, toz iguals, u només dos eguals y l'atro diferent.
R1-COOH + R2-OH ←→ R-COO-R2 + H2O
acido carboxilico (= acido graso) + alcohol (= glicerol) ←-→ triglicerido + augua
A longaria d'as cadenas d'os trigliceridos oscila entre 16 y 22 atomos de carbonio.
Echo
Echo (Hecho en castellano) ye un lugar aragonés situato en lo municipio de la Val d'Echo, en la comarca de la Chacetania, partiu chudicial de Chaca y provincia de Uesca. Ye la capital de lo municipio.
Personalidaz naixitas d'Echo
Categoría principal: Naixitos d'Echo.
Isona i Conca Dellà
Isona i Conca Dellà ye un municipio catalán situau en la provincia de Leida, en la comarca de lo Pallars Chusán y en lo partiu chudicial de Tremp. La suya población ye de 1.151 habitants (2008), en una superficie de 135,3 km² con una densidat de población de 8,51 hab/km².
Pronombres demostrativos en aragonés
O pronombre demostrativo en aragonés substituye a un sustantivo a lo que acompanyaba un adchectivo demostrativo indicando cercanía y leixanía.
Tercer termino
O pronombre neutro d'a tercera persona coincide con o d'a segunda persona.
Carlos II d'Aragón
Carlos II d'Aragón y de Castiella, y III de Borgonya, naixito de Madrit (Castiella) o 6 de noviembre de 1661 y muerto en ixa mesma ciudat l'1 de noviembre de 1700, estió un rei d'Aragón, rei de Castiella, rei de Sicilia, rei de Nápols, rei de Cerdenya, duque de Borgonya y conte de Barcelona, dende o 17 de setiembre de 1675, cuan succedió a su pai Felipe III d'Aragón, dica a suya muerte. Yera fillo de Felipe III y d'a suya muller Mariana d'Austria, y perteneixeba a la Casa d'Austria.
Aphyllanthes monspeliensis
A chungueta (Aphyllanthes monspeliensis), tamién conoixita como chunza, ye una planda con flor (anchiosperma). Tradicionalment considerata una planda liliacia, bels taxonomistas la consideran a sola especie adintro las Aphyllanthaceae, una familia no admesa per toz es botanicos. O sistema taxonomico APG II, de 2003, considera que perteneix a l'orden d'as asparagals.
Denominación
As dos denominacions, chungueta y chunza, son derivacions de chungo.
Descripción
Se tracta d'una hierba perén, de 10 ta 60 cm d'altaria, con as fuellas redueitas a bayanas de 3 ta 8 cm. Es tallos fan a fotosintesi y son d'un verde grisenco, que se retrayen con un chungo. Floreix de marzo t'agosto, con flors d'un azul intenso u mes rarament blancas, y fa un lulo en capsula.
Habitat
A suya ubicación mundial ye en o nordueste d'o Mediterranio, den d'Occitania enta la peninsula Iberica y bels puestos d'o norde d'Africa. Medra a puestos talcual secallosos y fa honra como tasca ixeca dica ta's 1500 m d'altitut.
Idioma socotorí
O socotorí (autonimo méthel d-saqátri; en arabe اللغة السقطرية al-luġah al-suquṭrī) ye a luenga autoctona d'a isla de Socotra, en frent d'a costa meridional de Yemen. Ye a luenga semitica meridional que resiste millor a presión de l'arabe que as atras por a suya situación d'insularidat.
Semiotica
A semiotica u a semiolochía (en griego: semeiotikos, «observador de signos») ye a sciencia d'a función de signos y de simbolos en a comunicación humana, no nomás en luengache si que tamién con aduya de bells medios no lingüisticos. A semiotica consta de tres brancas:
A semiotica se comienzó dende lo comentario d'o lingüistico suizo Ferdinand de Saussure que garra parola (y garra altro signo) siga innatament chuntata con a suya significación. Dimpués, a semiotica se desarrolló como una desciplina scientifica, particularment gracias a Claude Lévi-Strauss y a Roland Barthes. S'ha combinato con o estruturalismo ta explorar a "producción" de significación en luengache y altros sistemas de signos y subraya a naturaleza convencional d'esta producción.
Adchectivos posesivos en francés
Los adchectivos posesivos en francés indican posesión precedendo a lo substantivo con lo que concuerdan en chenero y numero. Tamién pueden indicar orichen, afecto, respecto u alusión.
Las formas mes emplegadas son las atonas, las solas que s'emplegan en lo rechistro coloquial. Bi ha unas formas tonicas coincidents con las de los pronombres posesivos que se fan servir en rechistro culto u arcaizant.
Encara que las formas femininan sigan ma, ta, sa, no s'emplegan si lo substantivo feminín encomienza por vocal u "h muda". En estos casos se substituyen por mon, ton y son:
La liaison ye obligatoria entre los adchectivos posesivos y los substantivos encomenzaus por vocal u por "h muda".
Emplego
Coincidindo con atras luengas romances, en lo rechistro formal los adchectivos de segunda persona plural susbtituyen a los de segunda persona de lo singular.
Bi ha una diferencia d'emplego con las luengas iberorromanicas que consiste en que no se substituye por l'articlo definiu, de fueras de mencions a las partz de lo cuerpo.
Xeraco
Xeraco ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Safor.
La suya población ye de 5.871 habitants (2007), en una superficie de 20,2 km² con una densidat de población de 290,64 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Tavernes de la Valldigna, Simat de la Valldigna, Benifairó de la Valldigna, Xeresa y Gandia.
Toponimia
Ye un toponimo mozarabe con -o final y conservación d'oclusiva xorda intervocalica, caracters diferents d'a luenga que parlan los valencianos dende la reconquiesta y repoblación. En la Edat Meya existió la variant Exaraco.
Arraya de Oca
Arraya de Oca ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Briviesca.
A suya población ye de 50 habitants (2010) en una superficie de 12,25 km², con una densidat de población de 4,08 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Arraya de Oca ye situada a 924 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 27 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Mugas
O termin municipal d'Arraya de Oca muga a lo norte con Cerratón de Juarros; a l'este con Cerratón de Juarros; a lo sud con Villafranca Montes de Oca; y a l'ueste con Villaescusa la Sombría.
Mazuecos
Mazuecos ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población yera de 410 habitants en o 2007, en una superficie de 23,76 km² y una densidat de población de 17,25 hab/km².
Melissa Joan Hart
Melissa Joan Hart (Melissa Joan Catherine Hart), naixita de Smithtown (Nueva York) o 18 d'abril de 1976, ye una actriz, guionista, cantaire y productora cinematografica estausunidense, muit conoixita internacionalment por o suyo papel protagonista en a serie de televisión Sabrina, the Teenage Witch.
Idioma inor
A luenga inor, a vegatas dita ennemor, ye una luenga semitica d'Etiopía central, charrata prencipalment aintro d'a zona de Gurache en as ciudaz meridionals d'a rechión.
Medranda
Medranda ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 109 habitants(2004), en una superficie de 11,49 km² y una densidat de población de 9,48 hab/km².
Sigrid Undset
Sigrid Undset, naixita de Kalundborg (Dinamarca) o 20 de mayo de 1882 y muerta en Lillehammer (Noruega) o 10 de chunio de 1949, estió una escritora noruega, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1928.
Sierra de Cetina
La principal altaria ye Tinajón (989 m).
Tequixquiac
Tequixquiac ye un municipio d'o estau de Mexico, en Mexico. A suya población ye de 33.907 habitants en una superficie de 80,34 km², con una densidat de población de 422,04 hab/km². Muga a o norte con o municipio d'Apaxco, a o sud con Zumpango, a o sudueste con Huehuetoca, y a l'este con Hueypoxtla.
Sierra de Cetina
Hidrografía
La versant nord-este de la sierra desaugua enta lo río Monegriello, la versant sudueste de la sierra lo fa enta río Algadir.
Tequixquiac
Se troba amán de Ciudat de Mexico, en dirección norte. O municipio tien una minoría etnica azteca y per ixo s'ha puesto conservar lo nombre tradicional en la luenga d'istos: Tequixquiac.
Historia
left|thumb|200px|Hueso sacro de Tequixquiac. Fa alto u baixo 30.000 anyadas que o territorio de l'actual Mexico fue ocupato por grupos humans de cazataires-recolectors. Tequixquiac ye considerato como a cuna de l'arte en America, o ueso sacro d'un camelido fue tallato con a cara d'un coyote, habendo-se feito troballas datatas en 25.000 anayadas aC en os chacimientos paleontolochicos.
Cheografía
Tequixquiac se troba situato a o norte d'o estau, a 2.220 metros d'altaria sobre o ran d'a mar.
Mugas
O termin municipal de Tequixquiac muga a o norte con o municipio d'Apaxco, a o sud con Zumpango, a o sudueste con Huehuetoca, y a l'este con Hueypoxtla.
Molimentos y patrimonio
thumbnail|250px|center|Danza de las varas que ye patrimonio d'o [[estau de Mexico.]]
Gian Simmen
Gian Simmen (naixito o 19 de febrero de 1977 de Chur, Grisons) ye un snowboarder suizo orichinario d'a localidat d'Arosa.
Gian ye sobrino d'o ex-chugador internacional de hockey chelo suizo Jöri Mattli. En os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1998 en Nagano ganó o 12 de febrero a medalla d'oro en a modalidat de Halfpipe con un total de 85,2. En os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 2002 celebratos en Salt Lake City, a on que portió a bandera olimpica en a delegación suiza, quedó en 18ena posición dimpués d'una cayita en a segunda fase d'a competición, cuan levaba 33,5 puntos. En os Chuegos Olimpicos de Torino 2006 o grisonés quedó en 19ena posición con 33,8 puntos. thumb|250px|Gian Simmen en una competición|left
Corz d'Aragón
As Corz d'Aragón son una d'as institucions de gubierno d'Aragón dende a Edat Meya. As Corz atorgan a Medalla d'as Corz d'Aragón a la fin de recompensar a personas o entidaz que por actividaz que desenvoliquen u esfensen as valors y a identidat d'Aragón.
As Corz d'Aragón en a Edat Meya y Moderna
En a Edat Meya o Reino d'Aragón desembolicó una serie d'institucions estatals, como a Deputación Cheneral d'Aragón, o Chusticia d'Aragón, y tamién as Corz, l'organismo representativo d'os estamientos aragoneses. En Aragón i heba cuatro brazos, y no pas tres como se ocurriba en a resta d'Europa: nobleza, caballers y infanzons, clero y ciudaz.
Os principals obchectivos d'iste organo representativo yeran: acordar os diners que s'heban de pagar a la monarquía, lechislar con nuevos fueros u leis que s'incorporaban a os Fueros d'Aragón, resolver as queixas u greuges planteyaus por os aragoneses.
Ye de mal determinar cuán se celebroron as primeras Corz d'Aragón: en primeras yera una curia de consellers d'o rei, y en os sieglos XII y XIII se fuoron incorporando representants d'o clero y d'as ciudaz. Dica la fin d'o sieglo XIII no se puede charrar d'organos representativos y estables, tampoco en Aragón. A zaguera reunión d'as Corz d'Aragón se fació en 1702, en Zaragoza; en 1707 os Decretos de Nueva Planta las suprimioron chunto con a resta d'institucions aragonesas, y os aragoneses s'integroron en as Corz de Castiella.
Existiban dos tipos de Corz d'Aragón: privativas y chenerals. A las primeras nomás acudiban os aragoneses pa charrar d'os suyos afers, mientres que a las chenerals d'a Corona d'Aragón veniban también os catalans y valencianos, y se feban a sobén en Monzón.
As Corz yeran presididas por o rei y por o Chusticia d'Aragón. A ellas podeban acudir-ie bellas personas por dreito personal -os bispes, os nobles, os caballers-, y un atras que o rei heba convocau con cartas. S'engueraban con un discurso d'o rei y a respuesta d'o representant d'os aragoneses, por un regular l'arcebispe de Zaragoza. Cada brazo se reuniba en una cambra, y preneba as decisions suyas: por un regular caleba a unanimidat d'os cuatro brazos pa os alcuerdos.
As Corz d'Aragón de 1808.
En mayo de 1808, José de Palafox y Melci, Capitán Cheneral d'Aragón, decide de convocar pa chunio as Corz d'o reino, pa mirar d'arroclar a os aragoneses contra Napoleón Bonaparte y de dar lechitimidat a os suyos actos. Se celebroron en Zaragoza o 9 de chunio de 1808, y acceptoron as demandas de Palafox.
As Corz d'Aragón en l'actualidat.
thumb|200px|Corz d'Aragón. En l'actualidat, as Corz d'Aragón exercen a función lechislativa d'a Comunidat autonoma d'Aragón, seguntes l'articlo 33 d'o Estatuto d'Autonomía. Tamién apreban os presupuestos, empentan y controlan l'acción de Gubierno d'a Deputación Cheneral d'Aragón y exercen a resta de competencias que lis atorgan a Constitución, o Estatuto y as atras normas churidicas. Amás, designan a os senadors que han de representar a la Comunidat autonoma en o Senau; exercen a iniciativa lechislativa ta que as Corz Chenerals apreben una Lei; pueden exercitar la iniciativa d'alinie d'a Constitución Espanyola; homologan os convenios y alcuerdos de cooperación en os que participe a Comunidat Autonoma d'Aragón; interposan recursos d'inconstitucionalidat; eslichen a lo Chusticia d'Aragón, a l'auditor cheneral d'Aragón y eslichen u proposan o nombramiento de cargos en atros organismos: consellers en o Consello de Radio Televisión Espanyola en Aragón, vocals en a Chunta Electoral d'Aragón u consellers en as Caixas de Estalvio d'a Comunidat.
Presidents d'as Corz d'Aragón
L'actual presidenta d'as Corz d'Aragón en a XI Lechislatura ye Marta Fernández Martín de Vox.
Azuébar
Azuébar ye un municipio d'a provincia de Castellón, situato en a comarca de l'Alto Palancia. A suya población ye de 366 habitants (2005), en una superficie de 23,4 km² con una densidat de población de 15,64 hab/km².
Cheografía
Ye situato en a costera d'un mont, en o Parque natural d'a Sierra d'Espadán. O Parache de Mosquera tien una selva mediterrania eixemplar.
Toponimia
O suyo nombre puet venir d'o nombre d'os berbers Zuwawa.
Ye mencionato en o Repartiment:
En 1256, cuan Chaime I d'Aragón ordena a los alcaitz y habitadors d'a comarca que deixen pasturar a los bestiars de Segorb en os suyos termins, s'escribe Azuveba.
En un texto de 1319 en aragonés, en lo que Pero Churdán d'Arenoso y la Marquesa Llopiz de Rada ceden a lo suyo fillo Gonzalvo part d'a sinyoría d'Arenoso lo nombre se vei pareixito a Azuara, lugar d'o Campo de Belchit.
En toponimia menor u microtoponimia ye interesant o toponimo mosquera, de probable orichen navarro-aragonés, paralelo a Mosqueruela de Teruel y atros de Moncayo y Ribera Navarra, y Barranco de la falaguera.
Sol
Encara que ye una estrela meyana, ye a unica que se puet veyer a suya forma a simpla vista, con un diametro angular de 32' 35" d'arco en o perihelio y 31' 31" en l'afelio, o que fa un diametro meyo de 32' 03". Casualment, as grandarias y distancias d'o Sol y a Luna son tals que se veyen, alto u baixo, con a mesma grandaria aparent en o cielo. Isto premite una ampla gama de eclixes solars distintos (totals, anulars u parcials).
Azuébar
Parla
Se i conserva encara a preposición aragonesa dica. O nombre d'un dulce tipico d'esta localidat ye orelleta.
Sant Germièr (Alta Garona)
Sant Germièr (Sant Germièr en occitán, Saint-Germier en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 86 habitants (1999) en una superficie de 3,74 km², con una densidat de población de 22,99 hab/km².
Sol
Situación
O Sol se troba amán d'o canto interior d'o Brazo d'Orión d'a Vía Lactia, en a Boira Interestelar Local u o Cinto de Gould, a una distancia de 7.5-8.5 kiloparsecs d'o Centro Galactico. O Sol ye conteniu dentro d'a Bambolla Local, un espacio de gas calient enrareixiu, posiblement produciu por o remanent d'a supernova Geminga. A distancia entre o brazo local y o siguient brazo, o Brazo de Perseo, ye d'uns 6.500 anyos luz. O Sol, y por tanto o Sistema Solar, se troba en o que os scientificos claman a zona habitable galactica.
Caracteuristicas
O Sol ye una estrela de seqüencia prencipal de tipo G que comprende aproximadament o 99,86% d'a masa d'o Sistema Solar.
O Sol tien garra buega definida, pero a suya densidat disminuye exponencialment en augmentar l'altaria sobre a suya fotosfera. A l'efecto d'a mida, se considera que o radio d'o Sol ye a distancia dende o suyo centro dica o canto d'a fotosfera, a superficie visible aparent d'o Sol. Seguntes ista mida, o Sol ye una esfera quasi perfecta con un alcorze estimau en arredol de 9 milionesimas, o que significa que o suyo diametro polar difiere d'o suyo diametro equatorial en solament 10 kilometros. L'efecto de mareya d'as planetas ye feble y no afecta significativament a forma d'o Sol. O Sol chira mas rapido en o suyo ecuador que en os suyos polos. Ista rotación diferencial ye causada por o movimiento convectivo a causa d'o transporte de calor y a fuerza de Coriolis a causa d'a rotación d'o Sol. En un marco de referencia definiu por as estrelas, o periodo de rotación ye d'aproximadament 25,6 días en o ecuador y 33,5 días en os polos. Visto dende a Tierra mientres orbita o Sol, o periodo de rotación aparent d'o Sol en o suyo ecuador ye d'aproximadament 28 días.
O Sol ye componiu prencipalment por os elementos quimicos hidrocheno y helio. En iste inte d'a vida d'o Sol, represientan o 74,9% y o 23,8% d'a masa d'o Sol en a fotosfera, respectivament.
Estructura
thumb|Estructura d'o Sol. A estructura d'o Sol contiene as siguients capas:
Exploración
Pa obtener una visión ininterrompida d'o Sol en longarias d'onda inaccesibles dende a superficie terrestre, l'Achencia Espacial Europea y a NASA lanzoron cooperativament a sonda espacial SOHO (Solar and Heliospheric Observatory) o 2 d'aviento de 1995. A sonda europea Ulysses realizó rechiras de l'actividat solar, y a sonda norteamericana Genesis se lanzó en un vuelo cercano a la heliosfera pa tornar a la Tierra con una muestra directa d'o material solar. Genesis tornó a la Tierra en 2004, manimenos a suya reentrada en l'atmosfera estió acompanyada d'una falla en o suyo paracaídas prencipal que fació que s'estampara sobre a superficie terrestre. A Parker Solar Probe se lanzó en 2018 a bordo d'un codete Delta IV Heavy y aconseguirá un perihelio de 0.046 UA en 2025, o que lo convierte en o satelite artificial en orbita mas cercana como a primera nau espacial en volar baixo ent'a corona solar.
O sol en a cultura popular
Estió venerato en muitos puestos como un dios, en a mitolochía griega yera Apolo, en Echipto a primera relichión monoteista veneró a Ra como un dios del sol. Tamién fue una divinidat important en as culturas precolombinas d'America.
Pico Cervín
O pico Cervín ye una montanya prepirenenca que se troba situada en o municipio d'a vall de Bardaixín, en a sierra de Cervín. Tien una altaria de 1.684 m.
Cuelàs
Cuelàs (Cuelàs en occitán, Cuélas en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón d'Astarac-Gimona.
A suya población ye de 106 habitants (1999) en una superficie de 6,55 km², con una densidat de población de 16,18 hab/km².
Cherusalem
Ye una d'as mas antigas ciudaz d'o mundo, habitada por os cananitas chebuseus antis d'a plegada d'as tribus hebreas a Canaán a primers d'o sieglo XIII aC. Fa parte d'a Organización d'as Ciudaz d'o Patrimonio d'a Humanidat.
Capital d'Israel
Israel proclamó a Cherusalem capital d'o suyo estato en 1950, y hi establió a seu d'a residencia presidencial, o Parlamento israelín (Knesset), a Cort Suprema y atras institucions administrativas. Como a ciudat heba estato dividita entre Israel y Chordania dezaga o armisticio d'a guerra arabe-israelín de 1948, ista declaración de capitalidat solo afectaba a la parte occidental d'a ciudat, que yera l'administrata por Israel.
Historia
O 15 de chulio de 1099 as tropas cristianas d'a Primera cruzada dentran en a ciudat.
Mazarete
Mazarete ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, comarca d'o Sinyoría de Molina-Alto Tajo y partiu chudicial de Molina d'Aragón (Espanya).
Cheografía
Mazarete ye situato a 1.235 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 110 km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.
Mugas
O suyo termin muga con Maranchón y Luzón.
Ellery Clark
Ellery Harding Clark conoixiu esportivament como Ellery Clark, naixiu de West Roxbury, Estaus Unius en 1874 y muerto en Hingham en 1949. Estió un destacau atleta estausunidense, especializau en brinco de largaria y d'altaria que aconsiguió estar o primer campión olimpico d'a era moderna en istas mesmas prebas en os Chuegos Olimpicos d'Atenas 1896, tamién partecipó en a tirada de peso estando o 5eno. claseficau.
Vriolín
O vriolín (tamién dito vigulín, violín, violón u vriolón) ye un instrumento musical de cuerda rascata de cuatro cuerdas que cal tocar con un arquet. Huei en diya, iste ye o miembro mes chicolón y de sonito mes acuto de tota a familia d'es instrumentos de cuerda rascata, descendient d'a lira de baccio, a cual conta con o vriolín alto (viola), o violoncello y per partis d'o contrabaixo; marchinalment ista familia heba tenito un vriolín piccolo, un violoncello tenor, un vrioloncello piccolo y encara mes eixindo-ne una octava mes alta u mes baixa que a o contrabaixo, a octavasa que se tocaba con dos musicos (l'uno ta premsar con es ditos contra d'o diapasón y l'altro ta tocar con l'arquet). A parola vriolón ye de fonetica gascona y no ye a mes regular en l'aragonés, a on s'emplega per mes usual a forma vriolin, que bien de l'italiano "violino", que fa significato de chiqueta viola. O musico qui el toca ye o vriolinero, vigulinero u vriolinista y l'artesán que el fabrica diz que ye o "lutier" (qui a sobén treballa de conchunta con l'arqueter qui fabrica es arquetz).
L'arquet ye feto de fusta y de crineras de caballo rascatas contra d'a colofana (feta de resina de pin) dica que s'apegan ent'a cuerda en fer-la mimbrar. As cuerdas d'o vriolín son afinatas en quinta d'o compás siguient (d'a mes grau ent'a mes acuta): Sol, Re, La y Mi. Huei en diya gósan a ser fetas d'acero mientres que a la epoca barroca y clasica en yeran mes que mes de tripa de uella, y no pas de gato como una viella falordia en heba dito.
Bascuñana
Bascuñana ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Briviesca.
A suya población ye de 50 habitants (2008) en una superficie de 7,76 km², con una densidat de población de 6,44 hab/km².
Toponimia
O toponimo Bascuñana deriva d'a forma latina VASCONIANA y fa referencia a repoblacions medievals en as que intervinioron bascos.
Cheografía
A localidat de Bascuñana ye situada a 801 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Xeresa
Xeresa (Xeresa en catalán y oficialment, Jeresa en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Safor. Fa parte d'o partiu chudicial de Gandia.
La suya población ye de 2.274 habitants (2010), en una superficie de 16,90 km² con una densidat de población de 134,56 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Barx, Benifairó de la Valldigna, Gandia, Xeraco y Simat de la Valldigna.
Ardea cinerea
O garrapescaire (en Cinca Meya, Litera, Semontano, Sobrarbe y Ribagorza), pescataire (en Chacetania), u pescatera en as provincias de Zaragoza y Teruel (nombre cientifico: Ardea cinerea L., 1858 ), ye una au chancuda de l'orden d'as pelecaniformes y a familia d'as ardeidas. Ye una au migradera u resident seguntes os puestos y vive cerca de l'augua en buena cosa d'as rechions de clima temperau d'Europa y d'Asia y tamién en o sud d'Africa.
Descripción
O garrapescaire ye una au de mida gran, que por regular fa entre 90 y 98 cm d'alto. Fino y esbelto, pesca a la guait por o que gosa mover-se con movimientos lentos y que aparentan estar a saber qué calculaus, y se pasa buens ratos quieto de tot. De regular os masclos son bella miquina mas grans que as fembras.
Ocón
Ocón ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Logronyo.
Ardea cinerea
Descripción
Tiene as patas largas (au chancuda) bien feitas pa caminar por as orillas y o bardo, con as zarpas heterodactilas y de didos largos, que no son palmadas. No ye una au nadadera, y no gosa ficar-se enta l'augua si que t'an que o liquido le arriba ta las ancas a lo mas.
Atenas
thumb|300px|right|L'Acropoli d'Atenas con o suyo prencipal molimento, o Partenón Atenas (en griego Αθήνα, Azína) ye a capital de Grecia. Se clama asinas en honor a la diosa Atena, a suya protectora. Estió cuna d'una d'as primeras democracias formals que se'n tienga constancia y ye o puesto an se troba o Partenón. L'antiga ciudat portuaria d'o Pireu ha estato sorbida por a nueva Atenas. En l'actualidat, a ciudat tien una población d'alto u baixo 4,5 millons de habitants, mas d'un tercio d'a población total de Grecia.
Ocón
Cheografía
O lugar d'Ocón se troba situau a 556 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 33 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Ardea cinerea
Descripción
O cuello el tiene larguismo, si fa u no fa d'igual mesura que o cuerpo, y puede estirar-lo t'alto u t'adebant pa espigotiar, u bien replegar-lo ta dezaga a voluntat. Cuan vola el mete asina ta dezaga, en una posición que ye caracteristica de volar en a familia d'as ardeidas.
Ocón
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de La Villa de Ocón, Pipaona, Aldealobos, Las Ruedas de Ocón, Santa Lucía y Los Molinos de Ocón, que ye a seu d'o concello municipal.
Ardea cinerea
Descripción
O pico nomás tiene os dos labios amariellos en os adultos, entre que os chovens guardan o labio superior griso u fusco dica arribar en a madurez. A forma ye larga y punchuda, que s'ha descrito como «tipo daga».
Atenas
Ye comunicada por un aeropuerto ubierto y de nueva construcción, l'Aeropuerto Eleftherios Venizelos, situato a unos 40 menutos en auto d'o centro d'a ciudat.
Ardea cinerea
Descripción
A color d'as plumas en cheneral ye grisa, mas fusca por as partes d'alto que por debaixo, y os adultos sexualment maduros tienen a cara y a cabeza mas blanca pero con dos faixas («cellas») negras, alto d'os uellos, que rematan con dos plumas negras que se prolarga y pinchan por dezaga d'a cabeza. L'adchetivo cientifico «cinerea» fa referencia a ixa color caracteristica suya y significa «cenisosa» en latín.
Atenas
Mito d'a fundación d'a ciudat
A fundación d'Atenas queda relatada en un mito con un mito, antis, a chent d'Atenas, a l'igual que la de tot o mundo y de tot tiempo, contaba sobre os suyos mesmos orichens falordias; pero no se trataba de falordias inventadas por éls: yeran o reflexo de verdaz parcials, malfarchatas y antigas, de feito irremontables, transmitidas de viva voz de cheneración en cheneración, cuasi con toda seguranza por meyo de cantos y baladas.
Ardea cinerea
Habitat y nidificación
O garrapescaire gosa amaneixer por as riberas de ríos y en lagunas y atros humedals. Ye un animal a saber qué ligau con l'augua y a diferencia d'atras aus chancudas como a cigüenya, costa de trobar leixos d'ixe elemento.
Atenas
Mito d'a fundación d'a ciudat
Y en ixas falordias l'orichen de tot yera una diosa, que dimpués pasaba a formar un tot con a ciudat metiu que heba cuasi o mesmo nombre: Atena. Ye un nombre mui antigo, no griego, como cenya la zaguera silaba -na, un sufixo etrusco.
Ardea cinerea
Habitat y nidificación
As parellas de garrapescaire fan o niedo en os árbols de ribera, con carrizos y brenquetas que porteya o masclo pero apila la fembra. Normalment a parella fan o niedo solos pos no forman colonias como atras ardeidas mas chicorronas (garretas y martinez) sino que s'estiman mas de nidificar en solitario. Os masclos se tornan territorials cuan s'aprestan pa emparellar-se.
Atenas
Mito d'a fundación d'a ciudat
Atenas fue fundada por o lechendario Zecrope, que yera una mezcla d'hombre y sirpient. Gosa ser considerau o primer rei autentico d'Atenas, baixo o suyo reinau Atena se convirtió en patrona d'a ciudat.
Ardea cinerea
Habitat y nidificación
A fembra mete una cobada d'entre tres y cinco uevos de cascla blanca que cobarán toz dos pais arredol de vinticinco días. Os pollos comienzan a revolar-se de camín ta las seis semanas de vida, y deixan o niedo pa la setena u ueitena.
Atenas
Edat antiga
La presencia mas antiga d'una población humana en Atenas, seguntes las evidencias en restas arqueolochicas, ha estau datada entre lo deceno y lo seteno milenio aC. Enta lo 1400 aC., en la era micenica, Atenas ya yera una población important, que poseyeba una fortaleza ubicada en a Acropolis, dotada d'os caracteristicos muros ciclopeos. No se conoixe si Atenas estió destruyida a la fin de la era micenica, enta lo 1200 aC., como ocurrió con atras ciudaz, pero sí le afectó lo declive d'a civilización urbana que se produció en os sieglos siguients.
Castildelgado
Castildelgado ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Burgos.
Ardea cinerea
Habitat y nidificación
En Aragón a especie ye present tot l'anyo, pero no s'ha trobau que se reproduzca si que en cuatro puestos contaus: en as riberas d'o río Ebro y en a Laguna de Sarinyena.
Castildelgado
A suya población ye de 59 habitants (2007), en una superficie de 4,95 km² y una densidat de 11,92 hab/km².
Ardea cinerea
Zoonimia
O nombre común «garrapescaire» pareix que ye o mas común en l'Alto Aragón, con citas abundants en Sobrarbe, Semontano de Balbastro, Cinca Meya, Ribagorza y Litera. O nombre «pescataire» amaneix como mas propio d'o norueste d'a Provincia de Uesca. A parabla «pescatera» ye citada en a provincia de Zaragoza y en a de Teruel.
Castildelgado
Cheografía
A localidat de Castildelgado ye situada a 770 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 57 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
Atenas
Edat contemporania
Dende la suya dentrada en a Unión Europea en l'anyo 1981 s'han realizau grans obras d'infrastructura, realizadas tamién pa la preparación d'os Chuegos Olimpicos de 2004 que aconsiguioron aliviar cualques problemas y amillorar la calidat de vida en Atenas.
Actualment la ciudat ye lo centro politico, economico y cultural de Grecia, y un destín turistico de gran importancia internacional.
Toponimia
Atenas s'escribe en aragonés medieval como Athenas, os habitants d'Athenas son mencionatos como Athenienos. Como curiosidat en una pachina d'a "Cronica de Morea" escriben Cetinas, talment por pareixito fonetico con "Cetina" en Aragón.
Esporte
thumb|200px| Ceremonia d'apertura d'os [[Chuegos Olimpicos de Atenas 1896|Chuegos Olimpicos de 1896.]] Atenas ye parti d'un país a on l'esporte yera parti d'a relichión en l'anguidat, son mundialment conoixitos os Chuegos Olimpicos que se'n feban en a ciudat Griega d'Olimpia, y concretament en a ciudat d'Atenas yeran muito conoixitos os Chuegos Panatenaicos, celebratos en honor a la diosa Palas Atena en que yeran incluyitas prebas esportivas y d'arte. Os primers Chuegos Panatinaicos fuoron organizatos en l'anyo 566 aC y reglatos por Pisistrato. A on fue construito l'actual Estadio Panathinaiko yera a on es feban as prebas atleticas y de luita d´istos Chuegos.
Instalaciones esportivas
En Atenas como capital tamién tién as instalacions esportivas mas importants d'o país, entre as que cal destacar o Estadio Olímpico, o Estadio Karaiskakis y o Estadio Panathinaiko hue prencipalment convertiu en una atracción turistica encara que ocasionalment s'ubican prebas importants d'eventos internacionals multideportivos, l'arribada d'a maratón d'Atenas u conciertos y recepcions d'esportistas que han aconseguiu hitos importants. Tamién i hai muitas atras instalacions en municipios cercanos a la ciudat que dan servicio a esta debant d'a falta d'espacio pa construyir-las en a mesma Atenas, y a vegadas tamién per la complexidat de realizar-las perque gran parte d'o subsuelo d'a ciudat esta pleno de restas arqueolochicas.
Competicions esportivas
Atenas fue parte important d'a recuperación d'os Chuegos Olimpicos empentaus por o Barón de Coubertin, y estió l'anfitriona d'os Chuegos Olimpicos de 1896, que estioron os primers d'a era moderna dimpués de mas de 1500 anyos sin fer-se. os Chuegos Entreficatos de 1906 y os Chuegos Olimpicos de 2004. Tamién d'o Campionato d'o Mundo d'Atletismo en a suya edición de 1997 y o Campionato d'Europa d'Atletismo en a IX edición de 1969 y a XIII de 1982.
Cerezo de Río Tirón
Cerezo de Río Tirón ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Briviesca.
A suya población ye de 681 habitants (2007) en una superficie de 63,70 km², con una densidat de población de 10,69 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cerezo de Río Tirón ye situada a 663 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 57 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Megina
Megina ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya, que fa parte d'a comarca d'o Sinyoría de Molina y d'o partiu chudicial de Molina d'Aragón.
A suya población ye de 57 habitants (2009), en una superficie de 27,89 km² y una densidat de población de 2,04 hab/km².
Membrillera
Membrillera ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 113 habitants(2004), en una superficie de 38,32 km² y una densidat de población de 2,94 hab/km².
Domingo de Ramos
thumb|250px|Dentrata en Cherusalem de [[Giotto.]] O Domingo de Ramos ye o primer día d'a Semana Santa cristiana, periodo en que os cristianos remeran a Pasión, Muerte y Resurrección de Chesús de Nazaret. Prencipia remerando a Dentrata de Chesús en Cherusalem. Seguntes os Evanchelios Chesús dentró en a ciudat de Cherusalem amontato sobre una burreta chunto con os suyos disciplos en a Pascua Chodiga. A ciudat recibió a Chesus con gran goyo, con brancas de olivera y palmas ta dar-le a bienplegata.
A Liturchia d'o Domingo de Ramos
As ceremonias liturchicas d'ixe día prencipian con a bendición d'as palmas y brancas d'olivera u laurel que levan en as suyas mans os fiels, remerando o pasache evanchelico. Mientres a ceremonia d'a misa se leye tot o relato d'a Pasión.
Celebracions en Aragón
thumb|250px|Domingo de Ramos en Zaragoza, [[Cofradía de la Entrada de Jesús en Jerusalén|Cofradía de la Entrada.]] En toda a cheografía aragonesa se fan procesions conmemorando os feitos que recentan os Evanchelios. A sobén as cofadrías, que levan palmas, s'encargan de portiar un paso que representa a escena d'a dentrata de Chesús en Cherusalem.
En Zaragoza ye a Cofradía de la Entrada de Jesús en Jerusalén qui fa a procesión de Domingo de Ramos u Procesión d'as Palmas, portiando o paso de La Entrada de Jesús en Jerusalén conoixito popularment como La Burreta. Atras cofadrías tamién fan procesions en Zaragoza como a Estación de Penitencia (Humildad), Vía Crucis (Coronación y Humillación), Procesión d'o Treslato (Columna), Procesión d'a Dolor d'a Mai de Dios (Prendimiento), Procesión d'o Nazareno (Nazareno) u o Vía Crucis Parroquial (Silencio y Esclavas).
En Balbastro, Semana Santa d'Interés turistico d'Aragón, procesiona a Cofadría de San José (La Burreta).
En Uesca a procesión, declarata Fiesta d'Intrés turistico d'Aragón, ye organizata por l'Archicofradía de la Vera Cruz, establita en 1587.
Ye tradición tamién que os ninos leven ta a ilesia palmas con lamins penchatos, que o mosén bendecirá.
Sètimu
Sètimu (Sètimu en sardo; Settimo San Pietro, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Cáller y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Sent Roma
Sent Roma (Sent Roma en occitán, Saint-Rome en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 68 habitants (1999) en una superficie de 3,63 km², con una densidat de población de 18,73 hab/km².
Luceni
Luceni ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de la Ribera Alta de l'Ebro. La suya población ye de 971 habitants (2017), en una superficie de 27,1 km² y una densidat de población de 35,86 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Luceni ye d'orichen romano y s'ha formau a partir de lo nombre d'un propietario de FUNDUS u finca agricola, posiblement l'antroponimo LUCIUS, LUCIANUS u LUCIANA.
Las formas medievals amuestran una consonant final /k/: Lucenic, Lucernic, Lucenich, Luceniç, Lucernich, Lurcenich, Lurceniç, ecetra, lo que obliga a remontar-lo a lo sufixo atono latín ICUM con una apocopa mozarabe en -ic. Esta terminación toponimica ye equivalent a la terminación en -igo de l'Alto Aragón (Anzanigo, Samianigo), y de la zona entre Moncayo y Ribera Navarra (Lituenigo y Cintruénigo).
Cheografía
Luceni ye situau chunto a l'Ebro y a la Canal Imperial d'Aragón.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico con o nombre de "Canal" a una altaria de 251 metros dende o livel d'a mar chunto a la marguin ezquierda d'a Canal Imperial d'Aragón, a 150 m a l'ueste d'o suyo cruce con a carretera N-232 a Luceni.
Idioma silt'e
O silt'e (ስልጥኘ [siltʼiɲɲǝ] u የስልጤ አፍ [jǝsiltʼe af]) ye una luenga semitica charrata en o centro d'Etiopía.
Seulu
A suya población ye de 1.023 habitants en una superficie de 58,86 km², con una densidat de población de 17,38 hab/km².
Cheografía
A localidat de Seulu ye situata a 797 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Sinclair Lewis
Harry Sinclair Lewis, naixito de Sauk Centre (Minnesota, Estaus Unius) o 7 de febrero de 1885 y muerto en Roma (Italia) o 10 de chinero de 1951, estió un escritor y dramaturgo estausunidense, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1930.
Acumuer
Acumuer ye un lugar d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en l'Alto Galligo.
Se troba en a val d'Acumuer, trescruzata por o río Aurín, a 12 km de Samianigo y a nomás 5 km d'a Garcipollera.
A suya ilesia parroquial yera d'estilo romanico cuan se construyó entre os sieglos XI y XII, pero bi ha habito muitas transformacions dende allora.
Demografía
Como en atros lugars d'a redolada a población albandonó lo lugar ta marchar a treballar ta la ciudat. Encara a principios d'o sieglo XX a población d'o lugar yera de cuasi 500 habitants, estando lo segundo lugar mas poblato d'a redolada por dezaga de Biescas:
Molimentos
A Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción d'Acumuer, una ilesia d'o sieglo XVIII en estilo barroco adedicada a Nuestra Sinyora de l'Asumpción, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Zora Neale Hurston
Zora Neale Hurston, naixita de Notasulga (Alabama) o 7 de chinero de 1891 y muerta en Fort Pierce (Florida) o 28 de chinero de 1960, estió una escritora, novelista y antropologa estausunidense, que estió mientres os anyos 1920 y 1930 miembro d'o dito Renaiximiento de Harlem, en referencia a o barrio de Harlem en a ciudat de Nueva York, con población afroamericana.
Cerratón de Juarros
Cerratón de Juarros ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Burgos.
A suya población ye de 62 habitants (2007) en una superficie de 16,20 km², con una densidat de población de 3,83 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cerratón de Juarros ye situada a 988 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 30 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia y partiu chudicial.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Turrientes y San Otero (iste zaguer, despoblau).
Adzaneta
{{Ficha de localidat d'Espanya A Casa d'a Villa d'Adzaneta. }} Adzaneta (Atzeneta del Maestrat en catalán y oficialment, Adzaneta en castellano) ye un municipio d'a provincia de Castellón, situato en a comarca de l'Alcalatén. Fa parte d'o partiu chuidicial de Castellón de la Plana.
A suya población ye de 1.367 habitants (2011), en una superficie de 71,16 km² con una densidat de población de 19,21 hab/km².
Cheografía
Ye situato en una val amán de Penyagolosa, a 402 metros d'altaria sobre o ran d'a mar y a una distancia de 47 km d'a ciudat de Castellón de la Plana, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial, y de 120 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano. No perteneix a l'Alcalatén historico u Tenencia de l'Alcalatén.
Toponimia
Prene nombre d'a confederación berber zanata. En una d'as primeras referencias (1263) yera Ça Neta. En atros textos posterior ya fegura como Adzaneta u Atzaneta. O prencipio d'o nombre Adz, Atz ye una manera que tien o catalán d'adaptar palabras que en atros idiomas empecipian con Z: Atzavara, Atzarollera, Atzar, ecetra...
Doctor Zhivago
Doctor Zhivago ye una cinta estausunidense de l'anyo 1965 de cine historico, cine de drama, cine de romance y cine belico ambientata en a Revolución Rusa y en as primeras anyadas d'a Unión Sovietica, dirichita por David Lean seguntes un guión de Robert Bolt (basato en Doctor Zhivago, de Boris Pasternak). Con una banda sonora orichinal de Maurice Jarre, en o suyo reparto incluye a destacatos actors como Omar Sharif, Julie Christie, Geraldine Chaplin, Rod Steiger, Alec Guinness u Tom Courtenay. Ye una cinta que ha recibito quantos premios.
Adzaneta
Toponimia
Se diz oficialment en catalán Atzeneta del Maestrat fendo referencia a que estió d'os templers y dimpués d'o Mayestrato de l'orden de Montesa.
O exotoponimo en aragonés se conoixe por o Libro de contos d'el concello de Mirambel (1472-1489):
Historia
En 1235, Vistabella, Atzeneta y Benafigos pasoron con a concordia de Mont-Albán entre Chaime I y Blasco d'Alagón a estar propiedat de Blasco chunto con as tierras d'o castiello de Cuéllar (Cuéllar, Molinell, La Torre d'En Besora y Vilar de Canes). En 1303 o nieto d'él Guillén d'Anglesola venderá ista sinyoría a os templers. Con a disolución d'ista orden esdevenirá propiedat d'a orden de Santa María de Montesa, on será a bailía u setena de Cuéllar dica l'abolición d'o feudalismo.
Parla
A diferencia d'atros lugars d'o Mayestrato Viello a parla d'Adzaneta no se clasifica en o tortosín.
La Magdalena de Tarn
La Magdalena de Tarn (La Magdalena de Tarn en occitán, La Magdelaine-sur-Tarn en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Vilamur de Tarn y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 609 habitants(1999) en una superficie de 6,82 km², con una densidat de población de 89,30 hab/km².
Henrique VII d'Anglaterra
Henrique VII d'Anglaterra, naixito d'o castiello de Penfro (Penfro, Galas, Reino d'Anglaterra) o 28 de chinero de 1457 y muerto en o palacio de Richmond (Londres, Reino d'Anglaterra) o 21 d'abril de 1509, estió un rei d'Anglaterra dende o 22 d'agosto de 1485 dica la suya muerte.
Idioma tigré
O tigré ye una luenga semitica d'a rama etiopica septentronal d'as luengas semiticas d'o sud. Desciende d'o guiés y ye relacionata con o tigrinya. Ye fablado por arredol d'un millón de personas en Eritrea y en o sud de Sudán.
En o sieglo XIX uns misioners suecos facioron servir ta traducir a Biblia ta o tigré o alfabeto guiés, que ye asinas l'alfabeto emplegato mas a sobén ta a suya transcripción, encara que muitos fablants d'o tigré de relichión islamica emplegan l'alfabeto arabe.
Espinosa del Camino
Espinosa del Camino ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Briviesca.
Cheografía
A localidat d'Espinosa del Camino ye situada a 891 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 39 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Gandia
La suya población ye de 77.421 habitants (2007), en una superficie de 60,8 km² con una densidat de población de 1.273,37 hab/km².