cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Codigo postal
O codigo postal, conoixito a sobén en países de parlan anglesa como postcode, post code, Eircode, PIN Code u ZIP Code ye una serie de letras y/u dichitos que s'adiben a una adreza postal ta ordenar de buena traza o correu.
A Republica Federal d'Alemanya, a principios d'a decada d'os sixanta, estió lo primer estato en creyar un sistema de codigo postal. Os Estaus Unius lo facioron pocas anyadas dimpués.
Actualment a mayor parti d'os países usan os codigos postals. Bella excepción ye Irlanda (encara que en Dublín sí que s'emplega), Hong Kong, Panamá y Chamaica.
A mayor parti d'os codigos son nomás numericos, manimenos en bel país como lo Reino Uniu, Archentina y Canadá, son alfanumericos.
Pero II de Biarn
Pero II de Biarn, vizconte de Biarn, Gabarret (como Pero III de Gabarret) y de Brulhés, naixió en 1134 y morió en l'anyo 1153. Tamién estió sinyor de Uesca y Fraga.
Codigo postal
En Aragón d'os cinco dichitos d'o codigo os dos primeros son 22 ta Uesca, 44 ta Teruel, y 50 ta Zaragoza.
Pero II de Biarn
Yera fillo de Pero II de Gabarret y de Guiscarda de Biarn (filla de Gastón IV de Biarn y de Talesa d'Aragón). Pero II casó con Matella de Baus (prima de Remón Berenguer IV de Barcelona "princeps d'Aragón"). Morió en la conquiesta cristiana de Fraga en 1153 dimpués d'a conquiesta de Tortosa y Lerida.
Guiscarda, regenta d'o vizcondau, se'n fació cargo d'os suyos dos fillos: Gastón V de Biarn y María de Biarn.
Puerta Cinecha
A puerta Cinecha yera una puerta situata a o sud d'a muralla interior d'a Medina Saraqusta, l'alchama d'a ciudat andalusí de Saraqusta.
En o puesto a on que yera a puerta, en l'actual plaza d'Espanya, se troba hue un centro comercial con o mesmo nombre.
Debant d'a puerta yera lo molimento d'a Cruz d'o Coso.
Historia
En a epoca romana pareixe que os cristianos perseguius yeran executaus y cremaus chusto difuera d'ista puerta, puesto a on bi heba un gran foso pa enterrecar-los. O nombre d'a carrera actual a on se trobaba a puerta, Mártirs, asinas como o propio nombre d'a puerta Cinerarum, por as cenisas d'os executaus, tienen relación con iste feito.
En tiempos d'a dominación musulmana se deciba bab Sinhaya, igual que o barrio que yera asentau en o puesto a on ye l'actual paseyo d'a Independencia. Bels autors afirman que a puerta prene nombre d'os berbers cenacha.
Arredol de l'anyo 1492, igual que a puerta de l'Ánchel s'esvielló a beta d'una vesita d'os Reis Catolicos a la ciudat. Mientres a Guerra d'o Francés fue prou danyada, habendo d'espaldar-se lo que quedaba en 1809.
Julia Roberts
Julia Roberts (nombre artistico de Julia Fiona Roberts), naixita d'Atlanta (Cheorchia, Estaus Unius) o 28 d'octubre de 1967, ye una actriz y modelo estausunidense, activa en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1980 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en cintas como Mystic Pizza (1988, Donald Petrie), Steel Magnolias (1989, Herbert Ross), Pretty Woman (1990, Garry Marshall), Dying Young (1991, Joel Schumacher), Sleeping with the Enemy (1991, Joseph Ruben), The Pelican Brief (1993, Alan J. Pakula), My Best Friend's Wedding (1997, P. J. Hogan), Runaway Bride (1999, Garry Marshall), Notting Hill (1999, Roger Michell), Erin Brockovich (2000, Steven Soderbergh), Ocean's Eleven (2001, Steven Soderbergh), Closer (2004, Mike Nichols), Charlie Wilson's War (2007, Mike Nichols), u Duplicity (2009, Tony Gilroy).
Premios
L'actriz Julia Roberts recibió un premio Oscar a la Millor Actriz en l'anyo 2000 en a 73ena edición d'os Premios Oscar por a suya interpretación d' Erin Brockovich en Erin Brockovich, una cinta que heba dirichito Steven Soderbergh.
Chequilla
Chequilla ye un municipio de la provincia de Guadalachara, en la comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. La suya población ye de 18 habitants (2014), en una superficie de 15,18 km² y una densidat de población de 1,18 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Chequilla presenta lo diminutivo -illo (cognato de l'aragonés -iello), y fa referencia a estar una localidat mas chica que la vecina Checa.
S'escribiba Chequiella en textos antigos d'acuerdo con la ortografía de lo castellano medieval:
Casasola
Casasola ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
A suya población ye de 84 habitants (2018) en una superficie de 18,36 km², con una densidat de población de 4,58 hab/km².
Cheografía
A localidat de Casasola se troba situada a 1.310 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 15 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
D'o termin municipal de Casasola fa parte a localidat de Duruelo.
Panhispanismo
thumb|200px|[[Bandera d'a Raza Hispanica|Bandera d'a Hispanidat]]
O panhispanismo ye un movimiento ideyolochico que esfiende a unidat d'os pueblos de fabla o cultura hispana, especialment latinoamericanos, no unicament en l'ambito cultural, sino social, economico y politico.
Puebla (estau)
Puebla ye uno d'os 31 estaus de Mexico. A suya capital ye a ciudat d'Heroica Puebla de Zaragoza.
Muga a l'este con o estau de Veracruz de Ignacio de la Llave; a lo ponient, con o Estau de Mexico, Hidalgo, Tlaxcala y Morelos; y a lo sud con os estaus de Oaxaca y Guerrero.
Ali Sami Yen Spor Kompleksi
L'Ali Sami Yen Spor Kompleksi conoixito tamién como Türk Telekom Arena, nombre d'o suyo patrocinador, ye o nombre d'o estadio de fútbol an que chuga como local o equipo de fútbol turco Galatasaray Spor Kulübü.
Alonso d'Aragón
Respective d'os cargos eclesiasticos que ocupó, estió arcebispe de Zaragoza (1478-1520), arcebispe de Valencia (1512-1520), abat d'o monesterio de Sant Cugat del Vallès (1508-1519), abat d'o monesterio de Sant Joan de les Abadesses (1510-1518), y abat d'o monesterio de Santa María de Ripoll (1515-1519).
Tamién ocupó cargos politicos, estando virrei d'Aragón (1485-1511 y 1516-1520) y virrei de Catalunya (1514-1520).
Encara que ocupó cargos eclesiasticos, mai no en fació vida eclesiastica, casando con Ana de Gurreya con qui tenió cuantos fillos, encluyindo-ie a Chuan d'Aragón II, qui lo succedió como arcebispe de Zaragoza.
Cifuentes
Cifuentes ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 2038 habitants (2006), en una superficie de 106 km² y una densidat de población de 19,22 hab/km².
Cantón d'Autariba
O cantón d'Autariba (en francés canton d'Auterive) ye una división administrativa francesa situata en o departamento de l'Alta Garona, en a rechión d'Occitania.
Republica Federal d'Alemanya
Republica Federal d'Alemanya puet estar:
Río Tíber
O río Tiber (Tevere, en italiano) ye un río italiano, que naixe en os monts Apenins en a rechión d'Emilia-Romanya, en o mont Fumaiolo, a una altaria de 1.268 metros sobre o livel d'a mar, y vierte as suyas auguas en a mar Tirrena dimpués d'un recorrito de 406 km de longaria, en drenando a traviés d'un cabal meyano de 267 m³/s (en Roma) una cuenca hidrolochica con una superficie de 17.375 km².
Con a suya longaria de 406 km, ye o tercer río mas luengo d'Italia, dimpués d'o río Po y d'o río Adige. Mientres o suyo recorrito, trescruza amás d'a rechión d'Emilia-Romanya, a on i naixe, as rechions d'Umbría y Lazio, trescruzando bellas ciudaz destacatas, entre as que a mas important ye a ciudat de Roma, capital d'o país, que li debe parte d'a suya importancia historica, en estar d'antis mas o río navegable. A suya desembocadura en a mar Tirrena la fa en Ostia, que historicament estió o puerto de Roma.
Afluents
Os suyos prencipals afluents son:
Sabalhan
Sabalhan (Sabalhan en occitán, Sabaillan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón d'a Val de Sava.
A suya población ye de 153 habitants (1999) en una superficie d'11,21 km², con una densidat de población de 13,65 hab/km².
Prefectura de Dibër
A prefectura de Dibër (en albanés  Qarku i Dibrës) ye una d'as 12 prefecturas d'Albania. Ye composata por os districtos de Bulqizë, Dibër y Mat. A capital d'a prefectura ye a ciudat de Peshkopi.
Alemán central berlinés
O berlinés (en alemán Berlinerisch u Berlinisch) ye un subdialecto de l'alemán central oriental brandemburgués parlau en a ciudat de Berlín y suya aria metropolitana. Tien o suyo orichen en o baixo alemán brandemburgués. Manimenos muitas frases d'o berlinés son tipicas y unicas d'a ciudat, deixando veyer l'orichen d'os immigrants hugonotz venius de Francia.
Situación
L'aria de Berlin estió una d'as primeras en albandonar l'uso d'o baixo alemán oriental, primero como luenga escrita (en o sieglo XVI) y dimpués tamién como luenga charrada. Iste estió o primer dialecto de l'alemán stándard con radices altochermanicas, pero con un aparent substrato baixo alemán (o berlinés podría asinas considerar-se una forma temprana d'o Missingsch). Ye recientment quan iste nuevo dialecto s'ha estendillau dica a redolada a on se feba servir antis mas o baixo alemán oriental.
Dende o sieglo XX, o berlinés ha estau un stándard en a parla coloquial d'a redolada de Berlín en o estau de Brandemburgo. A tamas d'isto, en a propia ciudat de Berlin, mas que mas en l'antigo Berlin Ueste, o dialecto se veye mas como un sociolecto, debiu prencipalment a que tanto a creixient immigración como a chent mas formada fan servir l'alemán stándard en a suya vida diaria.
De cabo quan se puet trobar l'uso d'o dialecto en a publicidat.
Fonolochía
A pronunciación d'o berlinés ye parellana a la d'a resta de variedatz de alto alemán. Manimenos, encara tien caracteristicas que lo fan diferent d'os atros dialectos. Una d'as mas notables ye a tendencia a fer contraccions y mesmo adaptacions de palabras foranas como os anglicismos que las fan prou dificil d'entender ta os parlants d'atras luengas y variedatz altochermanicas. Asinas a letra "g", que en a resta de variants dialectals se pronuncia con un soniu oclusivo velar sonoro (/g/) como en aragonés, en berlinés pasa a estar una aproximante palatal (/j/). Un eixemplo ye a palabra alemana "gut" (en aragonés bueno) que pasa a estar "jut" en berlinés.
Gramatica
A gramatica d'o berlinés tien bellas esferencias importants respecto a l'alemán stándard. Por eixemplo, l'acusatico y o dativo que se distinguen en l'alemán stándard no lo fan en o berlinés. D'a mesma forma bi ha conchuncions que son diferents en l'alemán stándard, pero no'n son en o belinés. Asinas en alemán stándard wenn (si/quan) se fa servir en frases que expresan eventos condicionals y que teoricament han de pasar y wann (quan/quán) s'emplega en eventos que olcurren actualment u en preguntas. No bi ha garra diferencia entre as dos en berlinés.
As formas de chenitivo desapareixen y se substituyen por formas preposicionals d'acusativo, belunas con un pronombre incluyiu. Por eixemplo, en berlinés se diz dem sein Haus (literalment "a suya casa") en cuentas d'o stándard sein Haus ("suya casa"). O plural se fa por un regular adhibindo una -s, sin parar cuenta de cómo sía a forma stándard.
As palabras que rematan en -ken gosan escribir-se (coloquialment) y pronunciar-se como -sken.
Santa Brígida
Santa Brígida ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Las Palmas, que se troba en a isla de Gran Canaria. A suya población ye de 18.297 habitants (2021), en una superficie de 23,81 km² y una densidat de población de 768,37 hab/km².
Normandía
Normandía (en normando Normaundie, en francés Normandie) ye una rechión francesa formada por a fusión d'as antigas rechions de l'Alta Normandía y a Baixa Normandía.
Historia
Normandia yera una provincia d'o reino de Francia (910-1790). Quan estioron creyatos os departamentos a Normandia desapareixió y fue dividita en cinco departamentos.
Davenport (Iowa)
Davenport ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato d'Iowa, d'an ye a tercera ciudat por o suyo numero d'habitants. Fa parte d'o condau de Scott, estando-ne a suya capital.
A suya población ye de 100.827 habitants (2008) en una superficie de 162,60 km², con una densidat de población de 621,00 hab/km².
Cheografía
A localidat de Davenport se troba situata a 177 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a o canto d'o río Mississippi.
Cincovillas
Cincovillas ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 39 habitants (2004), en una superficie de 16,20 km² y una densidat de población de 2,40 hab/km².
Vicente Pascual
Vicente Pascual Collado (Archent, Teruel, 31 d'agosto de 1986), ye un futbolista aragonés. Chuga de centrocampista y actualment se troba sin equipo.
Biografía
Debutó en a Primera división espanyola de fútbol en a 33ena chornata d'a temporada 2007/2008, en o partiu Real Zaragoza 3 - 0 Recreativo de Huelva. Estando espulsato por doble amariella dimpués de dentrar en o terreno de chuego por Pablo Aimar.
Larrede
Larrede (Lárrede en castellano) ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo en a comarca de l'Alto Galligo. Pende de l'arcipestrau de Samianigo, en a diocesi de Chaca.
A suya población ye de 21 habitants (2016).
Cheografía
O lugar de Larrede se troba situato a 822 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Molimentos
Destaca en Larrede a suya ilesia de Ilesia de Sant Per de Larrede, construita entre os anyos 1050 y 1060 y adedicada a Sant Per, que ye la ilesia parroquial d'o lugar. Representa l'eixemplo mas claro d'as ilesias romanicas de Sarrablo, a sobén clamatas d'estilo larredense, estando antimás una d'as ilesias mas importants d'o romanico aragonés. Ye Molimento Nacional dende 1931 (fegura legal substituyida actualment por a consideración como Bien d'Intrés Cultural. Tien planta de cruz latina, a unica de totas as ilesias sarrablesas con ista caracteristica, y cinco finestretas ta lo sud (cuasi totas en tienen tres). Ye construyida en piedra picada chicota y poseye nomás que una sola nau dividida en cinco trampos, con una torre adosada en planta cuadrada, y se troba cubierta con una vuelta de canyón dende la reconstrucción que en 1933 se i fació, dirichida por l'arquitecto Francisco Íñiguez Almech.
Intresant en l'arquitectura popular de Larrede ye casa Isábal.
Sobre o camín que baixa ta Sant Chuan de Busa bi ye A Torraza, una torre esfensiva situata en frent d'a torre d'Escuer, a l'atro canto d'a val. Dende istas dos torres s'alufra tot Sarrablo y s'emplegaban en a Edat Meya ta acucutar cuan veniban enemigos.
Lanuza
Lanuza ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Sallent de Galligo en a comarca de l'Alto Galligo.
Lanuza ye conoixita en todo Aragón por estar a cuna de nueu chusticias d'Aragón, entre ellos uno d'os mas importants, Chuan V de Lanuza.
Demografía
thumb|left|250px|Carrera Mayor de Lanuza Hue en día Lanuza ye un lugar meyo-amortato, pero en 1488 heba 20 fogars y en 1863 39 casas. O 21 de chinero de 1978 os zaguers 141 habitants d'o lugar se'n fueron debito a que o entibo ya embadinaba as tierras y as casas mas baixas.
Hue dezaga de quedar amortata por a construcción de l'entibo que leva o suyo nombre, ha estato apanyato y cuantas famillas ocupan de nuevo as suyas carreras.
Cheografía
Posata a 1.284 metros d'altaria en o canto zurdo d'o río Galligo, a 91 km de distancia de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Historia
Lanuza amaneixe documentata por primera vegata en o sieglo XIII.
Vin de Porto
O vin de Porto (en portugués vinho do Porto), tamién conoixito simplament como porto (u port en anglés), pertenixe a o chenero de vins conoixito como vins fortificatos. Istos vins naixioron en os sieglos XVI y XVII, como producto de l'adición de brandy a o vin quan ye en proceso de fermentación. D'ista traza se consigue a estabilización d'o vin, logrando un vino que resistiba as variants temperaturas y humedatz d'o largo trachecto maritimo que o comercio d'a epoca imposaba.
Avenged Sevenfold
Avenged Sevenfold (abreviato A7X) ye un grupo de musica rock estausunidense orichinario de Huntington Beach, California, establiU en 1999. O grupo ye formato actualment por o vocalista M. Shadows, o guitarrista Synyster Gates, o guitarrista ritmico Zacky Vengeance y o baixista Johnny Christ.
Lanuza
Actividaz culturals
Encara se celebra en Lanuza o Festival Pireneus Sud toz os anyos en o mes de chulio sobre un escenario dencima d'as auguas de l'entibo dende 1992.
Vin de Porto
Historia
thumb|250px|left|Vinyals en a val de l'[[Alto Duero]] O vin de Porto se produce en os vinyals d'a Rechión viticola de l'Alto Duero, en Portugal. Antis d'o sieglo XVII, ista rechión yera ya conoixita por os suyos vinos, tintos y blancos, encara que yeran poco consumitos difuera de Portugal. En 1678, Anglaterra y Francia dentran en guerra, ocasionando escaseza de vin en o reino britanico. Ta fer frent a la escaseza, Anglaterra recurrió a os vins de Portugal, aliato suyo dende feba tres sieglos. O vin d'a val d'o Douro prencipió a fer-se popular en Gran Bretanya, mas que mas por a suya ubicuidat en tiempos a on o vin francés yera escaso u inexistente. Una versión sobre l'orichen d'o vin de Porto como se conoixe actualment, dice que en 1678, comerciants de Liverpool adoptoron una tecnica emplegata en un monesterio en Lamego ta modificar o vin. Ista tecnica consiste en adhibir brandy a o vin mientres a fermentación, interrumpindo asinas dito proceso. O resultato ye un vin con mas contenito d'alcohol (dica 25 °G.L.), y con sabor mas dulce, debito a o zucre remanent que no remató de fermentar-se. 250px|thumb|Bodegas Croft, en [[Vila Nova de Gaia]] O exito d'iste tipo de vin en Gran Bretanya, levo a estableiximiento de quantas casas vinicolas en Portugal, d'orichen britanico. En o sieglo XVIII, bi heba ya un monopolio britanico de facto sobre a producción de porto. Iste monopolio duró dica a fundación d'a Companhia Velha, que marcó o ingreso d'os portugueses en a producción y comercialización d'iste vin.
Tipos de vin
Os portos se caracterizan por a suya gran intensidat aromatica, a presencia de l'alcohol, a suya dulzura y a tanicidat en belunas d'as suyas categorías.
Avenged Sevenfold
O primer disco d'Avenged Sevenfold, Sounding the Seventh Trumpet, teneba un estilo metalcore, que encluyiba prencipalment cancions con screaming. O grupo cambeó o suyo estilo en o tercer álbum y primero con una gran discografica, City of Evil, que teneba cancions mas melodicas y bella balada. O grupo continó explorando nuevos sonitos con l'álbum que levaba o suyo propio nombre, tenendo prou exito dica que o suyo batería, James "The Rev" Sullivan, morió debito a la combinación d'una malautía cardiaca con as drogas y l'alcohol en 2009. A tamas d'ista perduga, o grupo continó fendo musica con l'aduya de l'antigo batería de Dream Theater Mike Portnoy quitando en 2010 o suyo cinqueno álbum, Nightmare y fendo una chira de presentación d'iste.
Vin de Porto
Tipos de vin
O Porto tinto se fa a partir d'ugas Tinta Roriz, Tinta Barroca, Touriga y Tinta Cāo. O porto blanco s'obtiene d'as ugas Malvasía Dourada, Malvasía Fina, Gouveio y Rabigato.
Tipos de vino de Porto tinto
230px|thumb|Botellas de vin de Porto
Avenged Sevenfold
Miembros
The band members occasionally play instruments other than their primary instruments listed below.
Vin de Porto
Tipos de vino de Porto tinto
Dentro d'istas categorías o vin puet estar muit dulce, dulce, semi-xuto, u extra-xuto. A dulzura d'o vin constituye una opción d'o fabricant, condicionata por l'inte en que s'interrumpe a fermentación.
O vin de porto se puet tomar en copas tipo porto u tipo licor en as cantidatz por dosis de 2 onzas, os diferents tipos Vintage, Ruby, Tawny u 10, 20 dica 40 anyos, como aperitivos u como dichestivos asinas como ta acompanyar postres como quesos fuertes. S'han de disfrutar a temperatura ambient y nunca fer-los enfriar, encara quan a temperatura ye alta.
Bavaro cimbrio
O cimbrio u quimbro (en bavaro Zimbrisch) ye o nombre con que se conoixe a una serie de variedatz dialectals locals de l'idioma bavaro charradas en o nord-este d'Italia. Encara que se gosa clasificar como dialecto austro-bavaro bi ha fuents que sinyalan un posible orichen d'ista luenga en o ya extincto idioma longobardo que se charraba por ista zona y que bel autor clasifica adintro d'as luengas altochermanicas superiors.
As suyas diferencias tanto en gramatica, como en vocabulario y pronunciación lo fan quasi de tot inintelichible ta os fablants d'alemán stándard u bavaro. A influencia d'as variedatz vecinas d'o italiano en o cimbrio ha estau prou gran.
Historia
O primer rechistro d'as migracions de bavaros enta Verona data d'arredol de l'anyo 1050 (Bayerische Staatsbibliothek Cod. lat. 4547). Os movimientos migratorios continoron mientres os siglos XI y XII.
A teoría de l'orichen longobardo d'os cimbrios fue proposada en 1948 por Bruno Schweizer y atra vegada en 1974 por Alfonso Bellotto. O debate tornó a revivir-lo en 2004 o lingüista cimbrio Ermenegildo Bidese. A mayoría de lingüistas manimenos contina esfendendo a hipotesi d'as migracions medievals (sieglos XI y XII).
A presencia de comunidatz chermanofonas en Italia fue descubierta por os humanistas italianos en o sieglo XIV, qui los asocioron con os cimbrios, pueblo que plegó a la rechión en o sieglo II aC, estando por ixas envueltas quan s'adoptó l'actual endonimo (Zimbar).
Dialectos
Bi ha tres dialectos prencipals d'o cimbrio en:
En l'actualidat o cimbrio ye en grieu periglo d'extinción debiu d'una man a o stándard italiano que ye a luenga que se fa servir por un regular en a vida publica, y d'atra a la luenga rechional, l'idioma veneciano. S'estima que bi ha arredol de 2.220 parlants de cimbrio.
En o Trentino, d'alcuerdo con o censo de 2001, o primero en que se rechistró a luenga materna d'os censaus, o cimbrio yera charrau por a mayoría d'a población de Luserna (267 personas, o 89.9%). En atros municipios d'o Trentino dica 615 personas declaroron charrar o cimbrio, un total de 882 personas en Trentino.
Algímia d'Alfara
Algímia d'Alfara ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de lo Campo de Murviedro. La suya población ye de 1.039 habitants (2007), en una superficie de 14,40 km² con una densidat de población de 72,15 hab/km².
Cyberpunk 2077
thumb|300px|Cyberpunk 2077. Cyberpunk 2077 ye un videochuego d'acción de 2020 desembolicau y publicau per CD Projekt. A historia tiene puesto en Night City, un mundo ubierto ambientau en l'universo Cyberpunk. Os chugadors asumen a perspectiva en primera persona d'un mercenario personalizable conoixiu como V, que puede adquirir habilidatz en piratería y maquinaria con opcions pa o combate cuerpo a cuerpo y a distancia. O videochuego estió desembolicau usando REDengine 4 por un equipo d'arredol de 500 personas, brincando d'o numero que treballó en o chuego anterior de l'estudio, The Witcher 3 : Wild Hunt (2015). CD Projekt lanzó una nueva división en Wrocław, Polonia , y s'asoció con Dichital  Scapes,  Nvidia,  QLOC y  Jali  Research pa aduyar en a producción. O creyador de Cyberpunk 2077 Mike Pondsmith fuo consultor, y l'actor Keanu Reeves tien un paper protagonista. A partitura orichinal estió dirichida por Marcin  Przybyłowicz, con as contribucions de cuantos artistas con licencia. CD Projekt lanzó Cyberpunk 2077 pa PlayStation 4,  Stadia, Windows y Xbox One o 10 d'aviento de 2020, y as versions de PlayStation 5 y Xbox Series X / S son previstas pa 2021. Recibió elochios por a suya narrativa, configuración y graficos, encara que beluns d'os suyos elementos de chuego recibioron respuestas mixtas. En contraste, fuo ampliament criticau por errors, particularment en as versions de consola que tamién sufriban problemas de rendimiento; Sony l'eliminó de PlayStation Store o 17 d'aviento de 2020.
Tripas à moda do Porto
As tripas à moda do Porto son un plato tradicional portugués tipico d'a ciudat de Porto, y que, seguntes una leyenda, se remonta a o periodo d'os descubrimientos portugueses.
O plato se fa con cuantos tipos de carne, bodiellos, embutius y chodigas blancas.
Iste plato estió un d'os candidatos finalistas a las 7 Maravilhas da Gastronomia portuguesa.
A leyenda d'os tripeiros
O Infante Don Henrique, amenistaba d'abastecer as naus ta a presa de Ceuta en a expedición militar comandata por o Rei Chuan I en 1415, demandó a os habitants d'a ciudat de Porto toda mena d'alimentos. Todas as carnes que a ciudat teneba fuoron limpiatas, salatas y mesas en as embarcacions, quedando a población con os poquetz repuis que teneban ta cocina, encluyindo-ie os bodiellos (en portugués tripas). Con istos zaguers habioron d'inventar os portuenses alternativas culinarias, amaneixiendo asinas o plato "Tripas à moda do Porto", que plegaría dica hué, tornando-se un d'os elementos gastronomicos mas carateristicos d'a ciudat. D'ista mesma traza, naixió tamién a embotada "tripeiros", que ye como se conoixerá dende alavez a os habitants de Porto.
Banyeras de Bigorra
Banyeras de Bigorra (Banhèras de Bigòrra en occitán, Bagnères-de-Bigorre en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra (en ye a suya capital), cantón de l'Alta Bigorra (tamién en ye a capital) y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 8.201 habitants (2008) en una superficie de 125,86 km², con una densidat de población de 65,16 hab/km².
Paula Ortiz
Paula Ortiz Álvarez ye una directora cinematografica y guionista aragonesa naixida de Zaragoza en 1979. D'entre a suya filmografía cal destacar a suya opera prima De tu ventana a la mía nominata ta la millor directora novel en os Premios Goya de 2011 y ganadora d'o Premio Simón a la millor cinta de 2012 y La novia nominata ta 12 categorías y ganadora de dos Premios Goya de 2015, y 5 Premios Simón de 2016.
Biografía
Ye licenciada en Filolochía Hispanica, master en Guión por a Universidat Autononoma de Barcelona y doctora en Teoría de Guión de Cine por a Universidat de Zaragoza. Dende chicota yera muit aficionada a o cine. O suyo primer curtometrache, que levó por titol Para contar una historia en cinco minutos lo fizo con una companyera a resultas d'un taller de video en o Colechio Mayor Pedro Cerbuna, y con ell aconsiguió en 2000 ganar o Premio a la Millor Opera Prima d'o Festival de Cine de Fuents d'Ebro (SCIFE). En 2001 fizo un curtometrache adaptando un cuento de Bernardo Atxaga, ''Saldría a pasear todas las noches. Declaración de Katerina''. Ha estudiau en escuelas prestichiosas como a Tisch School of the Arts de New York University y a UCLA de Los Angeles, a on podió amillorar a escritura de guions con directors como Steven Soderbergh u Spike Lee.
Por o suyo primer largometrache, De tu ventana a la mía recullió en 2011 o Premio "Pilar Miró" a o millor nuevo director en a Semana Internacional de Cine de Valladolid (SEMINCI), y nominata a o Premio goya ta la Millor Dirección Novel, a suya segunda cinta, La novia fue nominata nominata ta 12 categorías d'os Premios Goya y ganadora de dos en 2015, y 5 Premios Simón de 2016.
Eichstätt
Eichstätt ye una gran ciudat de districto de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto d'Eichstätt.
Curiosidatz
A embotada d'a chent d'a ciudat ye Sausackschleifer (en aragonés "esmoladors de salchichas"). Seguntes a lienda, a chent d'Eichstatt quereba saludar a un nuevo bispe con una salchicha frent a la puerta d'a ciudat. Manimenos, yera tan gran que no podeba trascruzar a puerta. Ye por ixo que o pueblo d'Eichstätt prenió piedras d'esmolar y treballó a dita salchicha dica que tenió a grandaria correcta.
Amostranza superior
Eichstätt ye o fogar d'a Katholische Universität Eichstätt-Ingolstadt (u KU), a sola universidat catolica en Alemanya y estió fundada en 1980.
Ciruelas
Ciruelas ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 105 habitants (2004), en una superficie de 21,48 km² y una densidat de población de 4,89 hab/km².
Santa Lucía de Tirajana
Santa Lucía de Tirajana ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Las Palmas, que se troba en a isla de Gran Canaria. A suya población ye de 73.328 habitants (2019), en una superficie de 61,56 km² y una densidat de población de 1143,53 hab/km².
Chiapas
A suya población ye de 4.255.790 habitants en una superficie de 73.211 km², con una densidat de población de 58 hab/km².
Luengas
A luenga predominant y oficial ye l'espanyol. Manimenos, bi ha etnias que charran luengas d'orichen maya y mixe-zoqueano. miniaturadeimagen|Chiapas.
Baixo alemán brandemburgués
O brandemburgués yera o dialecto d'o baixo alemán oriental charrau en o Margraviato de Brandemburgo, encara que ha teniu muitas influyencias d'os dialectos de l'alto alemán central y de l'alemán stándard. Con o creiximiento de l'aria metropolitana de Berlin, o brandemburgués orichinal chunto a o berlinés han formau un conchunto local de dialectos alemans centrals berlineses-brandemburgueses, que encara hue se consideran un subgrupo de l'alemán central oriental. A extensión de l'alemán-central berlinés-brandemburgués enta l'aria d'o baixo alemán brandemburgués ye un proceso que enanta cada vegada mas. Alavez no s'ha de confundir iste dialecto baixo alemán con o dialecto brandemburgués de l'alemán central que tamién se charra en Brandemburgo.
Andaluz (Soria)
Andaluz ye un lugar d'o municipio de Berlanga de Duero, situato a o sud d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón, Espanya), a 40 km de Soria capital.
Tien 20 habitants y una altaria de 919 m.
Río Jarama
O río Jarama ye un río afluent d'o Río Tacho, d'o qualo en ye uno d'os suyos prencipals afluents. Tien o suyo naixedero a 2.119 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, en Peña Cebollera (sierra d'Ayllón), que se troba situata en o termin municipal d'El Cardoso de la Sierra, en a provincia de Guadalachara y comunidat autonoma de Castiella-La Mancha. Desaugua en o río Tacho en Aranjuez (Comunidat de Madrit) dimpués de trescruzar a provincia de Guadalachara y a Comunidat de Madrit en un recorrito de 190 km de longaria, drenando una cuenca hidrografica de 5.108 km² de superficie, con un cabal meyano de 32,12 m³/s.
Os suyos prencipals afluents son os ríos Lozoya, Guadalix y Manzanares, por a suya marguin dreita; y Henares y Tajuña, por a suya marguin ezquierda.
Mientres a Guerra Civil espanyola, dio o suyo nombre a la batalla d'o Jarama, que se i desembolicó en febrero de 1937 en o contexto d'a defensa de Madrit.
Verbos acabaus en -re en francés
Los verbos acabaus en -re en francés derivan de la tercera conchugacion latina igual como los verbos benasqueses acabaus en la mesma terminación.
Adintro de la conchugación verbal en francés ye un grupo poco numeroso y bi ha uns quantos modelos irregulars prou peculiars.
A pesar de la suya irregularidat y escaseza, los verbos d'esta conchugación heredera de la tercera latina influyoron en las atras conchugacions en la forma de la desinencia -ons de primera persona plural. En los verbos tipo VENDERE-vendre una variant velar *VÉNDUMUS diferent de la palatal *VÉNDIMUS evolucionó primero ta *VENDÚMUS y dimpués ta vendons. La nueva desinencia -ons s'aplicó a las atras conchugacions, orichinando formas como chantons, devons y partons y finissons.
Lituanos
Os lituanos (en lituano lietuviai) habitan en Lituania y en chicoz territorios de l'ueste de Belarrusia. Se calcula que son 4-5 millons, estando mayoritarios en Lituania. Son cristianos catolicos y parlan una luenga indoeuropea d'a branca balta.
Moleta del Hereu
A moleta del Hereu (en catalán Tossal de l'Hereu ) ye una chicota muela de 1.321 m d'altaria situada en o termin municipal de Penyarroya de Tastavins.
Lituanos
Historia
A etnochenesi d'os lituanos se troba en a fusión de dos confederacions tribals u etnias baltas antigas, os samochitios y os aukšataitians, que resistiban a invasión d'as ordens militars chermanas que colonizaban y cristianizaban a zona.
Moleta del Hereu
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Lituanos
Historia
Os lituanos encomienzan a tener importancia cheopolitica en 1236 cuan vencioron a lo gran mayestre d'a Orden Teutonica Volkwin. Mindaugas, sobirán lituano dende 1239 dica 1263 fació a guerra contra os alemans de l'ueste y norte y contra os rusos a l'este. Encara que fue baptizato en 1251 y fue nombrato "gran duque" en 1252 abchura d'o catolicismo por desaveniencias con os teutonicos. Baixo o suyo reinato os lituanos pactan por primera vegata con países eslaus ortodoxos: Grodno y Novogrudok, que asinas se liberan d'o vasallache a los mongols.
Snowboard
Naixió en os Estaus Unius entre as decadas de 1960 y 1970 y ye esporte olimpico d'hibierno dende os Chuegos Olimpicos de Nagano 1998.
Lituanos
Historia
Alguidas y Keiskutis se reparten o poder. Os lituanos plegan a conquerir amplas zonas de l'actual Ucraina: Volhinia, Podolia, a rechión de Kiev (1361) y la rechión de Briansk. Pa tener as espaldas libres d'os ataques d'a orden Teutonica (os caballers teutons entroron en Vilna en 1377) pactan con os polacos. Os polacos y lituanos tienen una unión dinastica a fins d'o sieglo XIV. Ye n'ixos tiempos cuan se traduce o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" de Chuan de Mandevilla a l'aragonés y parlan d'o "Reino de Cracovia y Lituania" chunto con a Rus de Kiev, Livland (Livonia) y Silistra como países que s'han d'atravesar pa ir a "Tartaria":
Snowboard
Snowboard en Aragón
O snowboard se puet practicar en totas as estacions d'esquí d'Aragón d'os Pireneus y o Sistema Iberico, manimenos bellas estacions destacan por as suyas instalacions especials ta a practica d'iste esporte:
Sent Solan
Sent Solan (Sent Solan en occitán, Saint-Soulan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Aush y cantón d'a Val de Sava.
Lituanos
Historia
En 1386 a reina polaca Doviches fue compromesa en matrimonio con o duque Jogaila (Jagellón) fillo de Keiskutis. Con o tractau de Vilna en 1401 se sella a Unión Polaco-Lituana y Jogaila, convertito a lo catolicismo reina en Polonia como Ladislau II Jagellón. Jogaila confía contina como sobirán de Lituania pero en confia o gubierno a lo suyo primo Vytautas (fillo d'Argirdas).
Sent Solan
A suya población ye de 134 habitants (1999) en una superficie de 12,31 km², con una densidat de población de 10,89 hab/km².
Lituanos
Historia
Con Vytautas (1392-1430) Lituania plega a la suya mayor extensión, con a conquiesta de Yedisán a los tartres, plegando a la Mar Negra. En estos tiempos se produce a diferenciación dentro d'os eslaus orientals entre os rusos, sozmesos a los mongols u tartres y los rutens, dentro d'o estato lituano. Estió tamién Vytautas qui deixó entrar a los chodigos askenazís en 1388-1390 seguindo l'eixemplo d'o polaco Casimiro lo Gran concedendo-lis privilechios.
Dende o sieglo XV a fins d'o sieglo XVIII a historia de Lituania ye común con a historia de Polonia, y Lituania pierde grau de sobiranía. Dimpués d'a Unión de Lublin (1569) se creya una dieta común pa Lituania y Polonia. O Gran Ducau de Lituania a mes pierde os territorios meridionals, (l'actual Ucraína), que pasan a Polonia, encomenzando a deseparación dentro d'os rutens entre belarrusos y ucranians. En os sieglos XVII y XVIII Vilna y a suya rechión se polonizan muito. Muitos lituanos prenen a luenga polaca y arriban muitos polacos. Samochitia permaneix menos polonizata y ye on millor se conserva a luenga lituana.
En os repartos de Polonia o Ducau de Lituania pasa a mans rusas. En 1795 tota l'actual Lituania pasa a Rusia fueras d'os territorios d'a marguin ezquierda d'o Niemen (Que pasan a Prusia). Baixo dominio ruso os rutens son consideratos rusos y os lituanos polacos por estar catolicos. Os lituanos actuan refirmando as sublevacions polacas en 1831 y en 1863 durament esclafatas. Os primers disturbios independentistas lituanos no pro-polacos estioron os de 1905.
En 1915 os alemans conquirioron Lituania que yera devastata por a retirata d'as tropas imperials rusas. Dende 1917 se reunió una dieta Lituana. Os alemans reconoixioron un estato lituano dimpués d'o tractau de Brest-Litovsk.
Dimpués de l'armisticio de l'11 de noviembre de 1918 os bolcheviques denuncian o tractau de Brest-Litovsk y prenen Vilna en chinero de 1919. Proclaman una republica sovietica, que remata en verano por l'acción conchunta d'os nacionalistas lituanos, os polacos y os alemans. Dende alavez Lituania queda implicata en a Guerra Polaco-Sovietica. Os polacos entran en Vilna o 20 d'abril de 1920, pero os rusos tornan en chunio. O 12 de chulio de 1920 os rusos firman con Lituania o tractau de Moscú y reconoixen a independencia de Lituania con Vilna como capital. Manimenos a segunda contraofensiva polaca, encomenzata en agosto fa que os polacos creyen una falca entre Lituania y lo territorio ocupato por os sovieticos, prenendo Vilna o 9 d'octubre de 1920. A capital d'a Lituania independient d'entreguerras será Kaunas.
Poco enantes d'a segunda Guerra Mundial Alemanya querió fer servir a Lituania contra Polonia pa fer-li pinza, pero Lituania no querió implicar-se. D'esta tranya o Tercer Reich se desentendió de Lituania y la deixó en mans d'a Unión Sovietica. En octubre de 1939 i habió un tractau d'aduya mutua entre a Unión Sovietica y Lituania. Lituania aceptó bases sovieticas y a plegata de colons a lo suyo territorio, Manimenos as tropas sovieticas ocuporon o territorio lituano o 15 de chunio de 1940, primero creyoron un gubierno titere y dimpués adhiben Lituania a la URSS. Os liders lituanos que no s'exellan en Europa Occidental son deportatos ta Siberia. A nueit d'o 14-15 de chunio de 1941 30455 miembros d'a intelichentsia (exmiembros d'a guardia nacional y funcionarios) son deportatos ta Siberia. Atros deportatos y 5000 executatos poco enantes que os sovieticos fuyisen escopeteyatos d'o ataque alemán fan puyar a cifra de perdugas humanas a 45.000 lituanos en total.
L'exercito royo tornó en 1944, con ocupación de Vilna o 13 de chulio, completando-se a ocupación d'o país en octubre. Enantes de l'ocupación sovietica uns 80.000 lituanos heban fuyito y fuoron a parar a l'ueste d'Alemanya, pero os 60.000 que quedoron en l'este d'Alemanya fuoron ensopinatos por os sovieticos y deportatos ta Siberia.
IV Lechislatura d'as Corz d'Aragón
A IV Lechislatura d'as Corz d'Aragón prencipió o 26 de chunio de 1995 cuan, dimpués d'a celebración d'as eleccions a Corz d'Aragón, se constituyoron as Corz d'Aragón, y remató o 7 de chulio de 1999, con a disolución d'as mesmas. Le precedió a III Lechislatura y le succedió a V Lechislatura.
Picassent
Picassent ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de lo Huerta Sud. La suya población ye de 18.556 habitants (2007), en una superficie de 85,78 km² con una densidat de población de 216,32 hab/km².
Lita Claver
Emilia Giménez Giménez mas conoxita con o nombre artistico de Lita Claver u a embotada de La Manya, y naixita de Zaragoza o 25 de febrero de 1945), ye una cantaire, bailarina y vedette de revista aragonesa, que vive en Barcelona a on fació gran parte d'a suya carrera artistica.
Picassent
Mugas
Lo termin de Picassent muga con: Alcàsser, Silla y Torrent (en la comarca de la Huerta de Valencia), con Alfarb, Benifaió, Llombai y Montserrat d'Alcalà (en la Ribera Alta) y con Almussafes (en la Ribera Baixa).
IV Lechislatura d'as Corz d'Aragón
En ista lechislatura estió president d'a Deputación Cheneral d'Aragón Santiago Lanzuela Marina (Partido Popular) y president d'as Corz d'Aragón Emilio Eiroa García (Partido Aragonés).
Lita Claver
Biografía
Lita Claver ye a mas chicota de dieciseis chirmans d'una familia de etnia chitana establita en o barrio de Las Tenerías. A suya vita artistica principió de nina bailando flamenco en os bars, en os bares Pandereta y Ventura en a calle Miguel de Ara pasaba o plato ta recullir a voluntat. Con ueito anyatas d'edat partecipó en un concurso de talentos de Radio Zaragoza, poco dimpués pasaba a ser parte d'a companyia d'artistas de Lázaro Esteso, interpresario teatral pai de Fernando Esteso con quien actuaba Lita, en ixa companyia fació chiras artisticas por tot Aragón y localidaz mugants. Con quinze anyos debuta en a Sala Oasis a on china chana va fendo-se-ie un nombre.
Quan Lita fue a vivir a Barcelona li meten a embotada de La Maña, por a suya forma de charrar con un marcada parla baturra, allí fue segunda vedette en a sala El Molino y teneba muito exito con os emigrantes aragoneses que bi heba en Barcelona.
IV Lechislatura d'as Corz d'Aragón
Investidura
En a sesión d'investidura feita o 7 de chulio de 1995, salió eslechiu como president d'o Gubierno d'Aragón o candidato d'o Partido Popular con os votos a favor d'o suyo partiu y o refirme d'o Partido Aragonés, con os votos en contra de PSOE-Aragón, Ezquierda Unida d'Aragón y Chunta Aragonesista y l'absencia de dos deputaus, Isidro Guía Mateo d'o PSOE y Miguel Ángel Usón Ezquerra d'o PAR.
Senadors designaus por as Corz
Os senadors designaus por as Corz d'Aragón en ista lechislatura estioron :
Richard Harris
Premios
O actor Richard Harris fue nominato en 1963 a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta This Sporting Life, dirichita por Lindsay Anderson; recibió una segunda nominación a iste premio por a suya interpretación en The Field, una cinta dirichita por Jim Sheridan.
Cantón de Carbona
O cantón de Carbona (en occitán canton de Carbona, en francés canton de Carbonne) yera una división administrativa francesa situata en o districto de Muriel y departamento de l'Alta Garona, en a rechión d'Occitania.
A suya población yera de 12.381 habitants (1999).
Altötting
Altötting (en bavaro Oidäding) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Ye a capital d'o districto d'Altötting. Altötting ye tamién considerada por muitos como que a capital espiritual de Bavera.
Anyos 0
Os anyos 0 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 1 y l'anyo 9, istos dos tamién encluyitos. No existe l'anyo 0, y asinas os anyos 0 no tienen que 9 anyos en cuenta de 10.
Cantón de Tolosa-10
O cantón de Tolosa-10 (en occitán canton de Tolosa-10, en francés canton de Toulouse-10) ye una división administrativa francesa situata en o departamento de l'Alta Garona, en a rechión d'Occitania, districto de Tolosa.
A suya población ye de 37.298 habitants (1999). En fan parte 9 comunas y una parte d'a ciudat de Tolosa.
A capital d'o cantón ye a localidat de Tolosa. L'actual Conseller cheneral d'o departamento ye Patrick Pignard.
Matías I d'o Sacro Imperio Romano Chermanico
Matías I d'o Sacro Imperio Romano Chermanico (tamién conoixito como Matías II d'Hongría y como Matías d'Habsburgo), naixito de Viena (archiducato d'Austria) o 24 de febrero de 1557 y muerto en ixa ciudat o 20 de marzo de 1619, estió un Emperador d'o Sacro Imperio Romano Chermanico, Rei d'Hongría, rei de Bohemia, archiduque d'Austria y conte de Tirol. Esdevenió emperador o 20 de chinero de 1612, cuan succedió a Rodolfo II d'o Sacro Imperio Romano Chermanico. Yera fillo de Maximilián II d'o Sacro Imperio Romano Chermanico y de su muller María d'Austria.
Marrón
thumb|right|250px|Tabla de marrons. O marrón (d'o francés <marron, «castanya») ye una color secundaria u composada, en sentiu cheneral se troba entre as colors foscas y no guaire saturadas, y conta con buena cosa de presencia en a naturaleza.
A color marrón a sobén se troba en a fusta, en a tierra, en o pelo d'humans y animals, en as plumas d'as aus, en o color de uellos y en a pigmentación de piel. D'alcuerdo con enqüestas d'opinión feitas en Europa y Estaus Unius, o marrón estaría la color menos estimada por o publico en asocoiar-se con conceptos negativos como a simpleza, lo rustico, o bardo, os excrementos u a pobreza. Atros conceptos más positivos que se le'n podría asociar podrían estar bells alimentos, a calidez, a naturaleza u l'agüerro.
Santa María de Guía de Gran Canaria
Santa María de Guía de Gran Canaria ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Las Palmas, que se troba en a isla de Gran Canaria. A suya población ye de 13.871 habitants (2021), en una superficie de 42,59 km² y una densidat de población de 326,93 hab/km².
Pa negre (cinta)
Pa negre (Pan negro en aragonés) ye una cinta catalana escrita y dirichita por Agustí Villaronga y basata en a novela homonima d'Emili Teixidor. Alazetando-se en un asasinato s'analizan os vinclos d'una familia y o suyo lugar en os anyos 1940. A cinta mezcla o chenero dramatico, o misterio por saber a verdat d'os crímens y un sinyalín de fantasía ligata con os suenios y pantasmas que s'ofreixen como alternativa en os uellos infantils d'o protagonista, qui marca l'anvista de tot o relato.
enguerada en o Festival de Cine de Sant Sabastián de 2010, a cinta ganó nueu Premios Goya y fue candidata de l'Academia espanyola de cine t'os Premios Oscar de 2011 dimpués d'haber estada pretrigata chunto a La piel que habito, d'Almodóvar, y La voz dormida, de Benito Zambrano. Con ista elección, esdevenió a primera cinta en catalán que va optar a os Oscars.
Argumento
Pa negre parla sobre a postguerra rural en Catalunya con un parlache no politico, sino emocional. En ixas envueltas d'a postguerra, Andreu, un nino d'o bando d'os republicans, troba un día en a selva os cadavres d'un hombre y o suyo fillo. As conseqüencias portan t'a desintegración d'a suya familia, atrapada por mentiras y culpas d'o pasau.
O mallorquín Agustí Villaronga, director d'a cinta, se centra en como a guerra afecta a chent, deixando de costau ideyolochías políticas y con a guerra soque como telón de fundo.
Guión
Ta fer o guión d'a cinta, Agustí Villaronga fació servir -amás d'a novela homonima- bells aspectos replegaus en atras dos novelas de Teixidor, Retrat d'un assassí d'ocells y Sic transit Gloria Swanson, ta enriquir l'argumento y bellas caracteristicas d'os personaches.
Puestos de rodache
Ista cinta, producita por Isona Passola, fie rodada en Mataró, Cànoves i Samalús, Mura, el Pont de Vilomara i Rocafort (o Parque Natural de Sant Llorenç del Munt i l'Obac), Puig de la Balma, El Figaró, Olot, Manlleu, L'Espunyola, Colònia Vidal (Puig-reig), Santa Fe del Montseny, Tavertet. Ta fer a cinta se tornó a enchegar l'antiga fabrica textil de Can Llanes, en Manlleu.
Personaches
O pai d'o nino protagonista ye un republicano que vive as represalias d'as suyas accions politicas. Quereba eslampar d'o destín de pobreza d'o lugar y por ixo encetó estudios que o van portar a dentrar en contacto con un mundo d'ideyals que mira de transmitir a o suyo fillo. Por aconseguir-le un millor futuro, remata participando en accions delictivas y pactando con os ricos d'o lugar.
Su mai trigó a suya parella refusando a l'alcalde, qui quiere vengar-se y encorre a familia. Treballadera y esfensora d'os suyos, arriba a amagar crimens y mira d'aconseguir a favor d'os poderosos ta salvar a chent que quiere. A suya cunyada gran l'empenta en iste camín.
Su tía Enriqueta reculle tamién istas paradochas: tien relacions con un guardia civil que son motivo de xorrontadura pero d'atra mán refusa un matrimonio de conveniencia y luita por a suya independencia treballando como modista. A lola veye con pena como toz os suyos fillos paten as coseqüencias d'a redota militar y fa un poder por protecher a os ninons, os quals embolica con falordias tradicionals plenas de pantasmas.