cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Castillón d'o Puent
Edat Moderna
Mientres o sieglo XVIII se roturan nuevas tierras, creixiendo a economía d'a localidat. Se contruye una nueva capiella adedicata a Sant Antón de Padua en a ilesia parroquial y se fan reformas en a ermita de la Vella, creyando-se en 1718 o seminario que anyos dimpués se tresladaría enta Balbastro.
Edat Contemporania
thumb|260px|Os [[Polikarpov I-15 rusos a o servicio d'a Republica Espanyola tenioron a suya base aeria en Castillón.]] Ya en o sieglo XIX y con l'abolición d'as sinyorías ye cuan remata o dominio d'a Orden d'o Hespital en Castillón, quedando as suyas propiedaz mayoritariament en mans d'os hombres ricos d'a comarca y tamién una chicota parti como tierras ta a resta d'habitants y pastos comunals.
O molín antigo s'albandonó, construindo-se'n atro de nuevo auguas abaixo. A metat de sieglo se reconstruye tamién a ceica viella, dita d'a Huera Viella, con una nueva noria y una caseta ta o vichilant. O puent deixa de funcionar y s'espalda a zaguera arcada entre 1906 y 1907. As piedras que se i quitoron s'emplegoron ta atras construccions como un embarcadero ta a barca que serviba ta cruzar a Cinca.
Mientres a Guerra Civil Castillón, debito a la suya situación entre Balbastro y Monzón y amán de Catalunya, estió un punto estratechico. Se construyoron trincheras con niedos de metralladoras en os tozals d'os arredols d'o lugar como en as "Aguaderas" ta controlar os pasos por carretera y se creyó un campo d'aviación en "La Campanya". A perduga d'habitants en a guerra estió prou graniza, fendo que baixase a población d'os 400 habitants.
Cheografía
thumb|250px|Arredols d'a [[Ermita d'a Virchen de la Vella|ermita de la Vella]] A localidat de Castillón d'o Puent se troba situata a 382 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia, trobando-se en una crucillata entre o Semontano de Balbastro y a Cinca Meya, a meyo camín entre as ciudaz de Balbastro y Monzón. Ya yera un important punto de comunicación entre Levant y a Cantabrica en tiempos romanos, pasando-ie a calzada romana que iba dende Ilerda dica Osca. Cuan plegó o ferrocarril a o Semontano se construyó una branca que uniba Barbastro y Selgua, linia que teneba una gara en Castillón d'o Puent, y d'a que hue, encara que ya ha desapareixito dende a decada de 1970, se conserva elementos como a casa d'o chefe, o pozo y o propio edificio d'a gara. O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Cinca y muga con os municipios de Balbastro, Permisán, Selgua y Monzón.
O territorio a on s'asienta a localidat se troba en una zona de transición entre o semontano y a plana monegrina. Os terrenos de secano reprentan 431 ha, estando a resta regano y muelas de cheso y calsinera. O cautivo en istas tierras ha estato posible debito a las creixitas d'a Cinca, que lo han cubierto de materials erosivos. thumb|250px|left|O lugar se troba a en a ladera d'un tozal Entre o paisache de Castillón, prou plan y con pocas elevacions, destaca o tozal conoixito como "El Castillo" que representa a mayor altaria d'a zona con os suyos 382 metros. Una mica mas enta o sud se troba tamién un atro tozal parellano que se diz d'"Aguaderas", con una altaria de 387 metros. Enta o nord-este o terreno va puyando dica plegar a os 401 metros en o punto conoixito como "El Vedao".
Antiparti d'a Cinca son poquez os torrents d'augua que i baixan. A mayoría de barrancos nomás portian augua cuan bi ha plevias y ye por ixo que se pueden trobar por tot o municipio balsas t'almadazenar l'augua. Nomás se troba una fuent en o termin, dita "La Olivera", naixedero d'o barranco d'o mesmo nombre.
Cheografía urbana
O trazato orichinal d'as suyas carreras ye medieval, prencipiando a chestar-se a disposición actual en o sieglo XVI. Por ixas envueltas se devantó a Casa d'a Villa en a plaza d'o lugar, con dos grans arcos de piedra rematatos en una galería d'arcos de ladriello.
O nuclio de población se troba sobre a ladera d'un trozal dito de "O Castiello" y ye por ixo que muitas d'as suyas carreras son estreitas y retorcitas, puyando enta a ilesia de l'Asumpción, que se troba en o cobalto d'a localidat.
Fauna y flora
thumb|250px|As [[retama|chinestra se pueden veyer en o paisache de Castillón]] A fauna y a flora en Castillón viene condicionata por o feito de que a Cinca travese o municipio. Son bels 13 os kilometros de recorrito d'o río por o termin municipal, en os que se pueden trobar sotos de ribera declaratos d'Intres Comunitario, estando un d'os millors conservatos d'a provincia.
Entre as especies animals que bi ha en o "Soto d'a Cinca y as Ripas de Chesos" son a loira (Lutra lutra), a boleta (Neophron percnopterus) o peix flaire (Salaria fluviatilis) y a bolandrina de ribera (Riparia riparia). Entre as aus trobamos garzas y cigüenyas, con una población d'ista zaguera especie de mas de 50 parellas. En os sotos y meandros d'o río se troban truitas y barbos (Barbus barbus), entre atros.
Entre as especies vechetals se troban prencipalment monts con tipica vechetación esteparia como a que se troba en o disierto d'os Monegros, entre éls a cardincha (Carlina acaulis), u especies que creixen en tierras de chesos (chipsofilas) como a barrilla (Salsola) y a bolomaga (Ononis spinosa). Tamién se pueden veyer chinestra (Retama), planta con a que d'antis mas se feban arcos y escobas.
Bi ha carrascals en a cara norte d'o Mont Castillo y coscolleras (Quercus coccifera) d'as que s'aproveitaba a fusta ta fer lenya y os glans ta alimentar a os crabitos. Tamién bi ha chicotas selvas de pins de repoblación y campos de chopos que se plantoron ta a explotación d'a suya fusta.
Demografía
A población de Castillón se fue formando dende a Edat Meya. Cal parar cuenta que en beluns d'o primeros censos no s'incluyiba a población morisca, por ixo a vegadas as cifras varian prou. O primero que'n tenemos ye o de 1391 a on que se troban 32 moradors que pechaban impuestos, lo que significa os cabeza de familia y clerigos. En 1414 yeran 58 os moradors, por lo que ye posible que en iste censo sí que s'hesen incluyito chodigos y musulmans.
En os fogaches entre 1495 y 1609 s'estabiliza a población, estando de 42 fuegos. S'encluyen en istas cifras moriscos convertitos, muitos d'os cuals dimpués fuoron forachitatos en 1610, como se veye en o censo de 1646 en que a población baixa a la metat, con nomas 24 casas. S'amenistó un sieglo ta recuperar ista perduga de población.
Os censos que mos plegan d'o sieglo XVIII son prou heterochenios, amostrando a vegadas os datos de familias, en as que podeban incluyir-se viudas, clerigos y pobres censatos cadagún como un fuego, y atras simplament os de propietarios de terrenos. Asinas en 1717 yeran 31 os propietarios, mientres que en 1797 bi heba 114 familias.
O primer censo en que se troban datos d'habitants ye o censo de 1857, estando a población de 544 personas. A cifra d'habitants puyaría en 1860 con 560 y en 1900 con 551, pero en o sieglo XX prencipia a baixar dica quedar ya por debaixo d'os 400 habitants dica 1970 en que torna a blincar d'os 400 habitants, mantenendo-se dica hue arredol d'ista cifra tanto por dencima como por debaixo.
As casas
Os nombres d'as casas tradicionals en Castillón son: Abogau, Barrabés, Blas, Camilo, Casero, Cavero (Mancho), Cebollero, El Mesón, El Pon, Faustino, Gabriel, Garcés, Gistau, Juan Torres, Lorencer, Mariano Sancho, Melchor, Molinero, Morera, Nadal, Puntarrón, Rivera, Sacristán, Sana, Sastre, Sin, Torre Don Diego, Torre Fierro, Veleta y Zazurca.
Agricultura
thumb|250px|L'[[Hordeum vulgare|hordio ye un d'os cautivos d'ista rechión]] O termín municipal de Castillón tien una extensión de 2.381 hectarias, d'as que 1.443 son de regano. Entre os cautivos que mas s'han trobato por istas tierras destacan os cerials (mas que mas trigo, hordio y civada, encara que en o sieglo XIX tamién se plantaba segal y escanya), l'aceite (16 ha. d'oliveras), o vin (con 8 ha. adedicatas, gracias a que ye en a Denominación d'Orichen Semontano), as hortalicias y as fruitas (actualment l'almendrera con 41 ha. y d'antis mas tamién o cirgüello). Entre os cautivos de regano destaca o panizo, l'alfalz, l'aveza y a pentineta.
D'antis mas se regaban as huertas con una ceica que saliba d'un chicot entibo d'o río chunto a molín que bi heba en Sant Chuste. Dimpués se creyó a Comunidat de Regants de La Campanya, l'augua ta os nuevos reganos re pillaba siempre d'a Cinca, d'una man a traviés d'a Ceica de Selgua y d'atra por l'entibo de Lo Grau.
Ganadería
A ganadería ha estato tradicionalment de ganato lanar y caprín. Tradicionalment todas as casas teneban ganato, encara que destacaba por ista actividat casa El Pon. En l'actualidat bi ha 3.439 uellas y 166 crabas. thumb|250px|left|O ganato d'a zona ha estato tradicionalment [[uella|ovino y cabrío]] D'atra man tamién se criaban en as casas tocins, gallinas y coniellos. Respective a los tocins actualment a suya cría se fa en granchas que contan con mas de 3.000 animals. A cría de coniellos estió important ya que bi habió comercio con as piels d'istos animals. O censo actual ye d'alto u baixo 80.
Atras casas d'o lugar como casa Cavero y casa Casero teneban tamién patos y en casa Garcés y Molinero bi heba arnals.
Industria
En l'anyo 1931 se rechistra en o nomenclátor comercial d'a provincia de Uesca a existencia de pedreras amán d'a localidat.
Actualment a industria se divide en dos grans sectors, a extracción d'aridos (as gravas que se quitan d'a Cinca) y as interpresas adedicatas a la construcción, incluyitas as d'o sector metalurchico. Tamién existen atras interpresas menors.
Servicios
Entre os servicios que tien a localidat d'encluye a biblioteca municipal y o telecentro con acceso a Internet, fax, impresora y escáner.
Bi ha un complexo esportivo, asinas como atras opcións d'ocio como restaurants y tabiernas. Existe tamién una emisora de radio local, "Radio Castejón" que emite en o 98,3 FM.
Dispone d'una oficina de correus, botica, consultorio medico y o "Colechio Publico Miguel Servet".
Molimentos
200px|thumb|A [[Casa d'a Villa]] 250px|left|thumb|As trinchera d'a Guerra Civil
Imperio Britanico
370px|thumb|As arias en color rosa indican os territorios que en un inte u atro han feito parti de l'Imperio Britanico a traviés d'a historia. thumb|200px|Bandera de l'Imperio Britanico.
Se conoixe como Imperio Britanico a las tierras que pendeban politica y economicament d'a Gran Bretanya. O momento de mayor importancia de l'Imperio estió a prencipios d'o sieglo XX, probablement entre 1890 y 1910, cuan teneba una población d'entre 400 y 500 millons de personas y bels 31 millons de kilometros cuadratos, lo que significaba alto u baixo una cuarta parti d'a población mundial y dos cinquenas partis d'as tierras emerchitas.
Gracias a l'Imperio Britanico a tecnolochía, o comercio, l'idioma anglés y o gubierno britanicos s'esbandioron por tot o mundo. A hechemonía imperial contribuyó a lo espectacular creiximiento economico de Gran Bretanya y a lo peso d'os suyos intreses en o escenario mundial.
O primero en emplegar a expresión "Imperio Britanico" estió lo doctor John Dee, astrologo, alquimista y matematico d'a reina Isabel I d'Anglaterra.
Toledo d'a Nata
Toledo d'a Nata (en castellano y oficialment, «Toledo de Lanata») va estar un municipio historico d'Aragón, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe, en a subcomarca natural y tradicional que ye a Fueva. O municipio se documenta dende os primers censos mudernos en 1842 dica la suya absorción en o municipio d'a Fueva en a decada de 1960. O territorio que ocupaba comprende la part más oriental d'el que en a redolada se conoix como Baixo Penyas más bells nuclios d'o sector norte d'a fondonada natural d'a Fueva.
Imperio Britanico
Bels territorios que han feito parti de l'Imperio Britanico son: Irlanda, Estaus Unius, Canadá, Chamaica, Australia, Nueva Zelanda, India, Malaisia, Echipto, Sudafrica, Nicheria, Camerún, Kenya, Hong Kong, Iraq, Chipre, Chibraltar u Menorca entre muitos atros. Hue en día bels d'istos territorios, ya independients, reconoixen os suyos lazos con Gran Bretanya a traviés d'a Commonwealth.
Toledo d'a Nata
O nombre de Toledo d'a Nata se composa de dos étimos, lo un que ye «a Nata» fa referencia a o río que naixe en a baixant d'a sierra Ferrera, á man d'o nuclio de Sant Chuan, y que constituye lo solo río permanent en a redolada (pus a resta son barrancos que i afluyen, y s'ixecan con mayor u menor freqüencia por os estiaches estacionals). A segunda radiz, «Toledo», fa referencia a una construcción defensiva documentada en a Edat Meya por alto d'o que huei ye Sant Chuan («Toledo/Toleto» ye una parola que en o vocabulario medieval hispanico designaba un tipo concreto de fortificación. Se suposa que la de Sant Chuan heba d'estar-ne un eixemplo). Manimenos, Toledo d'a Nata tamién ye o nombre que ha lo cerro en as garras d'o qual se troba o nuclio de Sant Chuan, y que en estando tan abrupto o paisache de a sierra Ferrera que domina a mayor part d'o territorio que forniba iste municipio, ye un mont envistable dende tot puesto en a redolada, por o que cal pensar si no dimana o nombre d'ixe cerro y o d'o cerro d'o castiello.
Cheografía y movimientos
En primeras, feban parte d'o municipio os nuclios de Sant Per, Sant Chuan, a Cabezonada, l'Atiart y Fuent de Campo, en partindo por o Collau de Foradada un d'os lemites municipals con as Corz y a Foradada d'o Toscar, con o río d'a Nata por debaixo de Fuent de Campo fendo lo lemite con el que a part d'alavetz yera o municipio de Tierrantona, y con o barranco de Fosau fendo de lemite con o municipio de Fosau. En ixas envueltas, o municipio quedaba compreso entre a lumera que achunta a punta d'a Ferrera con o cerro d'a Cuesta y collau d'o Ueso Santo de a man oriental, y o barranco de Fosau, encluyendo-se-ie a cabecera d'o río d'a Nata, o cerro que ha nombre Toledo d'a Nata, y o barranco d'a Sorda que o delimita en ueste.
Fosau s'achuntó con l'achuntamiento de Toledo en l'anyo 1842, aportando-le os nuclios de Fosau Baixo, Moliniás, a Marinyosa, a Mula y o Mediano, situando la nueva muga municipal en o puesto á on que huei a tiene o municipio d'a Fueva con o Pueyo d'Araguás, y con l'alavetz municipio autonomo d'Arro en a Sierra d'Arro, por á on que en l'actualidat pasa la muga con l'Aínsa-Sobrarbe. En tot iste proceso, o municipio augmentó a suya población quantiosament, dica superar-se os 400 habitants.
Evolución d'a población de Toledo d'a Nata dende 1857.
Còllongas (Altos Pireneus)
Còllongas (en francés Collongues) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 111 habitants (1999) en una superficie de 2,14 km², con una densidat de población de 51,87 hab/km².
Pinilla de Molina
Pinilla de Molina ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 24 habitants (2006), en una superficie de 23,18 km² y una densidat de población de 1,03 hab/km².
Las Pueblas
Las Pueblas (en catalán Les Pobles) ye un lugar aragonés que se troba situau en o termin municipal d'Esplús, comarca de Litera y provincia de Uesca.
Punta Facera de Bocalé
A punta Facera de Bocalé u Val de Tosas (en francés Petit Peyrelue) ye un pico de 2.232 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo (Aragón) y Laruntz (Occitania).
Toponimia
L'oronimo Val de Tosas presenta un segundo formant derivau d'o participio TONSA d'o verbo latino TONDĒRE, que significa "esquirar". En Catalunya bi ha oronimos formaus con esta palabra que nombran cimas peladas (La Tosa en la sierra de Moixeró, unatra Tosa en Noguera, y la Roca Tosa de Pallars Chusán). Antiparte, en o Campo de Borcha se conservan as palabras tuso ("piedra gran"), y tusazo ("pedrada"),
Cabreros del Río
Cabreros del Río ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
A suya población ye de 497 habitants (2008) en una superficie de 24,77 km², con una densidat de población de 20,06 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cabreros del Río se troba situada a 752 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Nolens
Nolens (Nolens en occitán, Noulens en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Fesensac.
A suya población ye de 105 habitants (1999) en una superficie de 5,74 km², con una densidat de población de 18,29 hab/km².
Meseguero
Un meseguero ye un guarda de campo, con facultat de conoixer y estimar os danyos que se i han feito.
Rafael Andolz Canela diz que esta palabra ye d'os antigos documentos en aragonés medieval pero ye documentata en o sieglo XX en l'aria d'A Espunya y Baixo Penyas. En o Baixo Aragón ye común como apellito.
Alcolea del Río
Alcolea del Río ye un municipio andaluz situato en a comarca de Vega del Guadalquivir y provincia de Sevilla.
A suya población ye de 3.408 habitants (2011), en una superficie de 50,02 km² con una densidat de población de 68,13 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Alcolea del Río ye situata a 32 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 53 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Pinilla de Jadraque
Pinilla de Jadraque ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comarca d'a Sierra norte de Guadalajara, comunidat autonoma de Castiella-La Mancha y partiu chudicial de Sigüenza, Espanya.
A suya población ye de 63 habitants (2008), en una superficie de 13,27 km² y una densidat de población de 4,75 hab/km².
Salas d'Armanhac
Salas d'Armanhac (Salas d'Armanhac en occitán, Salles-d'Armagnac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Gran Baish Armanhac.
A suya población ye de 104 habitants (1999) en una superficie de 6,08 km², con una densidat de población de 17,11 hab/km².
Sent Martin d'Armanhac
Sent Martin d'Armanhac (Sent Martin d'Armanhac en occitán, Saint-Martin-d'Armagnac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Gran Baish Armanhac.
A suya población ye de 205 habitants (1999) en una superficie de 10,80 km², con una densidat de población de 18,98 hab/km².
Lista de ciudaz d'Albania por población
Albania
Relatividat especial
thumb|[[Albert Einstein en 1921.]] A Teoria Especial d'a Relatividat (conoixita tamién como relatividat especial, relatividat restrinchita u RE), fue publicata por Albert Einstein o 1905 y describe a fisica d'o movimient en ausencia de campos gravitacionals. Istos conceptos fuoron presentatos anteriorment por Henri Poincaré y Hendrik Lorentz, que tamién son consideratos como iniciadors d'a teoria. Dica agora, os fisicos pensaban que a mecanica clasica d'Isaac Newton, basata en a dita relatividat de Galileo (orichen d'as ecuacions matematicas conoixitas como transformacions de Galileo), describiba os conceptos de velocidat y fuerza ta toz os observadors (u sistemas de referencia). Manimenos, Hendrik Lorenz y atros, heban comprebato que as ecuacions de Maxwell, que gubernaban o eletromagnetismo, no se comportaban d'alcuerdo con as leis de Newton cuan o sistema de referencia cambeya (por eixemplo, cuan se considera o mesmo problema fisico dende o punto d'anvista de dos observadors que se mueven la un respecto de l'atro). A noción de transformación d'as leis d'a fisica respecto a los observadors ye a que da nombre a la teoría, que se diz con o calificativo d'especial u restrinchita t'achustar-se a casos de sistemas en os cuals no se para cuenta en os campos gravitatorios. Una extensión d'ista teoría, que incluye os campos gravitatorios, ye a Teoria Cheneral d'a Relatividat, publicata por Einstein en 1916.
Arco di Travertino (metro de Roma)
A gara d'Arco di Travertino (en italiano, stazione di Arco di Travertino) ye una gara d'a linia A d'o Metro de Roma, afincata en o Municipio IX. Se troba en a via Arco di Travertino, una carrera que coneuta a via Appia Nuova con a via Tuscolana.
Pioz
Pioz ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1337 habitants (2006), en una superficie de 19,44 km² y una densidat de población de 68,77 hab/km².
Arco di Travertino (metro de Roma)
Historia
A gara d'Arco di Travertino estió construita como parti d'o trachecto orichinal (dende Anagnina dica Ottaviano) d'a linia A d'o Metro de Roma, debantada en servicio o 16 de febrero de 1980.
Santa María del Pilar (Litera)
Santa María del Pilar ye una pardina aragonesa que se troba situada en o termin municipal d'Esplús, comarca de Litera y provincia de Uesca.
Alifara
Alifara puet estar:
Otto Skorzeny
Otto Skorzeny (Viena, 12 de chunio de 1908 - Madrit, 5 de chulio de 1975) estió un militar, incheniero y comandant perteneixient a las Waffen-SS alemanas mientres a Segunda Guerra Mundial. Chunto con Reinhard Heydrich, estió un d'os hombres mas capacitatos, si no lo que mas, de Hitler en temas de misions de comando, amás d'estar respectato y temito por os suyos.
Experto en accions d'espionache y sabotache, yera conoixito por os Aliatos como Cara tallada a causa d'as grans cicatrices que le sulcaban os caixos, recibitas mientres a suya estada en a Universidat. Se fació famoso por o rescate d'o dictador italiano Benito Mussolini, asinas como por realizar a Operación Greif, que li valió o sobrenombre de L'hombre mas perigloso d'Europa por parti d'os Aliatos. O 21 d'aviento de 1944, as tropas que dirichiba mientres a Batalla d'as Ardenas fracasoron en o suyo intento de reconquerir a ciudat belga de Malmedy.
Dimpués d'a rendición alemana en 1945, fue engarcholato pero en zagueras liberato sin de cargos. Mas tardi se convirtió en un prospero hombre de negocios, mas que mas en o comercio d'armas. Mientres d'os zaguers anyos, Otto Skorzeny vivió en Pollença (Mallorca) y se suposa que estió un d'os prencipals organizadors de l'asociación d'antigos miembros d'as SS "ODESSA". Morió a causa d'un cáncer.
Bocos de Duero
Bocos de Duero ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'o Campo de Peñafiel y d'o partiu chudicial de Valladolit.
Sīn
right|A forma aislada d'a letra sīn A sīn (en arabe ) ye a dotzena letra de l'alfabeto arabe (quinzena u vintiunena en l'orden abchadín). Ye una letra solar.
Bocos de Duero
A suya población ye de 62 habitants (2010), en una superficie de 6,34 km² y una densidat de población de 9,78 hab/km².
Sīn
A suya prenunciación corresponde a lo fonema fricativo alveolar xordo d'a s de muitas luengas, pero a diferencia d'a s iberorromanica yera l'alofono dental (como en "pastura", "este") y no l'alofono apical més cheneral en aragonés ("casa").
Bocos de Duero
Cheografía
A localidat de Bocos de Duero se troba situata a 762 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 62 km d'a ciudat de Valladolit, a capital d'o suyo partit chudicial, d'a suya provincia y de Castiella y Leyón.
Sīn
Trasliteracions
Se traslitera como s quan se treballa con textos escritos en idioma arabe. Por eixemplo حسن se traslitera "Hasán", y يوسف se traslitera "Yusuf".
Bocos de Duero
Cheografía
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Don Valeriano.
Sīn
Trasliteracions
Bel autor como Menéndez Pidal la ha trasliterada como una ç en treballos sobre literatura alchamiada (en idioma romanz) a on a letra sīn representa o fonema africau alveolar xordo medieval (que os cristianos escribiban c, ç), en cuenta de l'alofono dental d'o fonema fricativo xordo present en arabe. D'esta traza يوسف se traslitera "Yuçuf".
Bocos de Duero
Mugas
O termin municipal de Bocos de Duero muga a o norte con Valdearcos de la Vega; a l'este con San Martín de Rubiales (Burgos); a o sud con Peñafiel y Castrillo de Duero; y a l'ueste con Curiel de Duero.
Sīn
Adaptacions
Os textos alchamiaus tienen una grafía seseyant pa representar as predorso-dentals, ye dicir as africadas alveolars, s'escriben con Sīn y Zai, pero ixo no quiere dicir que os moriscos d'a val meya d'Ebro seseyasen, més probablement s'ha interpretar que igual como un parlant d'una luenga iberorromanica en o periodo andalusí sentiba as s sonora y xorda arabes y las adaptaba como una c, ç u z, a lo contrario se desveniba con un morisco que heba d'interpretar a prenunciación romanz pa adaptar-la a la prenunciación de l'alfabeto arabe con o fonema més pareixiu a la suya orella.
En a versión primerenca d'o Poema de Yuçuf u versión A, as palabras que teneban ixe fonema africau alveolar xordo s'escribiban con letra sīn, y as palabras que teneban o fonema fricativo alveolar xordo s'escribiban con xin, porque en arabe a s que se representa con Sīn no ye dental y no apical como a s romanz. Menéndez Pidal traslitera Poema de Yuçuf y no Poema de Yusuf (como gosan trasliterar dende l'arabe), porque denomina çin a la letra sīn y porque esta letra representa en os textos alchamiaus aragoneses o fonema africau alveolar que os cristianos escribiban c, ç.
Verdadera Ilesia de Chesús
thumb|250px|Una ilesia en [[Malaisia.]] A Verdadera Ilesia de Chesús ye una ilesia independient que fue establita en Pekín (China) en 1917. O predicador Yung-Ji Lin ye o president esleito de l'asamblea internacional d'ista ilesia. Bi ha alto u baixo 1,5 millons de miembros en seis continents. A ilesia fa parte d'a branca pentecostal d'o cristianismo que amaneixió a prencipios d'o sieglo XX. A ilesia tamién s'achunta con atras en a teolochía d'os Pentecostals Unicitarios (“Nomás Chesús”).
1. O Esprito Santo
A recullita d'o Esprito Santo, manifestata en a charra en luengas, ye a guarancia d'o nuestro herencio en o reino d'o cielo.
2. O baptismo
O baptismo en augua ye o sacramento ta la remisión d'os pecatos ta la recheneración. O baptismo debe realizar-se en augua corrient natural, como un río, o mar, u o manancial.
4. A santa comunión
A santa comunión ye o sacramento ta remerar a muerte d'o Sinyor Chesús. Nos premite participar d'a carne y d'a sangre d'o nuestro sinyor y estar en comunión con él ta poder tener vida perén y revilcar en o zaguer día.
5. O sabado
O día de retantida, o seteno día d'a semana (seguntes ista ilesia, o sabado), ye un día santo, bendecito y santificato por Dios. Debe estar alufrato baixo a gracia d'o Sinyor ta la remeranza d'a creyación y salvación de Dios y con l'asperanza de discanso perén en a vida esvenidera.
6. Chesús
Chesucristo, o verbo feito carne, morió en a cruz para redimir a los pecadors, resucitó a lo tercer día y puyó a lo cielo. Él ye o solo salvador d'a humanidat, o creyador d'os cielos y d'a Tierra, y o solo Dios verdadero.
7. A Biblia
A Santa Biblia, formata por l'Antigo y o Nuevo Testamento, ye inspirata por Dios, constituye a sola verdat escrita, y o estandar ta la vida cristiana.
8. A Salvación
A salvación ye data por gracia de Dios a traviés d'a fe. Os creyents deben confiar en o Esprito Santo, ta plegar a la santidat, ta honrar a Dios, y t'aimar a la humanidat.
9. A Ilesia
A Ilesia, establita por o nuestro Sinyor Chesucristo, a traviés d'o Esprito Santo mientres a epoca d'a 'Zaguera plevia', ye a ilesia verdadera restaurata d'o tiempo apostolico.
Presencia
A Verdadera Ilesia de Chesús se troba en toz os cinco continents.
Ortiella
Ortiella (Ortilla en castellano) ye un lugar aragonés d'o municipio de Lopinyén-Ortiella, situato en a comarca d'a Plana de Uesca y provincia de Uesca.
Garcihernández
Garcihernández ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 615 habitants (2007), en una superficie de 47,59 km² y una densidat de población de 12,92 hab/km².
Lista de molimentos d'o Campo de Borcha
Lista de molimentos d'o Campo de Borcha catalogatos como Bien d'Intrés Cultural:
Ortiella
A suya población ye de 53 habitants (2010).
Cheografía
O lugar d'Ortiella se troba situato a 467 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Telefón
250px|thumb|right|Telefón d'a interpresa [[Telefónica, modelo Heraldo.]]
O telefón u telefono ye un instrumento de telecomunicación disenyato ta transmitir sinyals acusticos (ye decir sons, por un regular, a voz) entre dos u mas puestos por meyo de sinyals electricos.
Enguán ye uno d'os trastes mas comuns y se troba en quasi todas as casas. Os telefons funcionan transmitindo sinyals eletricos por retz telefonicos complexos que premiten que un usuario de telefón pueda comunicar-se con quasi qualsiquier otro. Antes mas istos sinyals viachaban unicament por cables (telefons fixos), mientres que dende fa bellas anyadas, tamién se transmiten por ondas hertzianas (telefons móbils u portátils). Tamién bi ha telefons que premiten transmitir imáchens (vidiotelefons).
Historia
Por muito tiempo, Alexander Graham Bell estió considerato o inventor d'o telefón. Sindembargo, Bell no estió o inventor d'iste traste, fue nomás o primer en patentar-lo. Asinas, l'11 de chunio de 2002, o Congreso d'os Estaus Unius homologó a resolución 269, por a que se reconoixeba que o inventor d'o telefón heba estato Antonio Meucci, que lo clamó teletrofón, y no Alexander Graham Bell. Meucci, por dificultatz economicas, nomás podió presentar, en 1871, una breu descripción d'o suyo invento, pero no formalizó a patent debant d'a Oficina de patents d'os Estaus Unius.
Salanova
Salanova ye un lugar aragonés, que fa parte d'o municipio de Llascuarre, comarca de Ribagorza y provincia de Uesca.
Cheografía
O lugar de Salanova se troba situato a 622 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Punta Peiralún
A punta Peiralún (en francés Pic de Peyrelue) ye un pico de 2.435 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo (Aragón) y Laruntz (Occitania).
Turrillos
Turrillos ye un lugar aragonés d'o municipio de Lopinyén-Ortiella, situato en a comarca d'a Plana de Uesca y provincia de Uesca.
Marcelhan (Gers)
Marcelhan (Marcelhan en occitán, Marseillan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Miranda-Astarac.
Islas Chafarinas
Islas Chafarinas ye un archipielago espanyol d'a mar Mediterrania, que se troba situato a una distancia de 4 km d'as costas d'o norte d'Africa y que ye formato por tres islas prencipals: d'o Congreso, d'Isabel II y d'o Rei. Son unas islas protechitas baixo a forma de Reserva Nacional. Ye una plaza de Sobiranía, chunto con o penyón de Vélez de la Gomera y o penyón d´Alhucemas.
Molecula
thumb|Representación en 3D d'una molecula de [[sacarosa.]] En quimica, una molecula (d'o nuevo latín molecula, que ye un diminutivo d'a parola moles, 'masa') ye un grupo electricament neutro y suficientment estable d'a lo menos dos atomos en una configuración definita, unitos por enlaces quimicos fuertes (covalents u enlace ionico).
Una d'as caracteristicas d'ista mena d'estructuras ye que son formatas por un numero definito d'atomos, a diferencia d'os cristals atomicos u os cristals metalicos.
Bels eixemplos son:
A cheometría d'una molecula puede predecir-se por o modelo de repulsión d'os pars electronicos de l'atomo central u a teoría d'a hibridación
Cabreu
thumb|170px|Cabreu d'[[Argelers (1292)]] O cabreu (d'o catalán capbreu) ye o libro catedralicio a on constan totas as rendas e dreitos d'a Mitra en cadagún d'os lugars d'a diocesi.
En aragonés medieval se refiere a lo libro d'os privilechios d'a Ilesia, o libro que serviba pa apuntar as suyas pertenencias, sentar as ilesias e piezas d'o Reyal Patronato.
Hramosens
Hramosens (Hramosens en occitán, Ramouzens en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Fesensac.
A suya población ye de 175 habitants (1999) en una superficie de 16,67 km², con una densidat de población de 10,50 hab/km².
Larrodrigo
Larrodrigo ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 264 habitants (2007), en una superficie de 49,63 km² y una densidat de población de 5,31 hab/km².
Lista de molimentos de l'Aranda
Lista de molimentos de l'Aranda catalogatos como Bien d'Intrés Cultural
Corz de Tamarit de Litera (1375)
As Corz de Tamarit de Litera de 1375 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a villa de Tamarit de Litera y convocadas por o rei Pero IV d'Aragón o 22 de chinero d'ixe anyo dende a ciudat de Leida.
S'ubrioron as primeras sesions o día 19 de febrero en a ilesia de Santa María la Mayor. As zagueras sesions se celebraban o 13 de marzo d'o mesmo anyo.
O motivo d'a convocatoria d'istas corz estió a necesidad d'organizar a esfensa contra os suyos enemigos que menazaban o reino y a Corona en a Guerra d'os Dos Peros, reclamando l'aduya d'os brazos.
La Coroneta
La Coroneta ye un pico de 2.527 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo (Aragón) y Laruntz (Occitania).
Corz de Tamarit de Litera (1375)
Pertenencia de Fraga a Aragón
En istas Corz o brazo d'as universidaz presenta agrevios en relación a la a pertenencia de Fraga a o reino d'Aragón. Se afirma que:
La Coroneta
La Coroneta tien tres cimas: a occidental (2.513 m), a central u prencipal (2.527 m), y a oriental (2.523 m), desde a on prencipia o collau que la conecta con o pico de l'Ouradé (2.554 m).
Corz de Tamarit de Litera (1375)
Pertenencia de Fraga a Aragón
Manimenos en os zaguers tiempos se yeran aplicando usaches de Catalunya en a dita villa de Fraga, en contra d'o fuero d'Aragón:
O rei confirma l'adscripción de Fraga a o reino d'Aragón y l'uso d'os suyos fueros:
Autoridatz
Apareixen nombraus en as actas d'istas corz l'arcebispe de Zaragoza Lope Ferrández de Luna y o Chusticia d'Aragón Domingo Ximénez Cerdán.
Basilica San Paolo (metro de Roma)
Tien connexión con a gara de Roma Porta San Paolo d'an sale a linia ferroviarias que coneuta Roma con lo puerto d'a ciudat, Ostia.
Servicios
A gara apresta os siguient servicios:
Semiconductor
thumb|200px|Os [[transistors son dispositivos semiconductors.]] Un semiconductor ye un material aislant a muit baixa temperatura, pero que presenta cierta conductividat electrica a temperatura ambient. No s'ha definito clarament como esferenciar un semiconductor y un aislant, pero se puet decir que un semiconductor ye un aislant con a banda electronica de conducción prou poblata a temperatura ambient.
Navales
Navales ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 370 habitants (2007), en una superficie de 17,17 km² y una densidat de población de 21,54 hab/km².
Districto de Würzburg
O districto de Würzburg (en alemán Landkreis Würzburg) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Calzada del Coto
Calzada del Coto ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
A suya población ye de 265 habitants (2009) en una superficie de 56,03 km², con una densidat de población de 4,73 hab/km².
Idioma turco
O turco (en turco Türkçe u Türk dili) ye una luenga turquica parlata por bels 61.000.000 de personas por tot o mundo, 46.300.000 d'os cuals en Turquía y 180.000 en Republica Turca d'o Norte de Chipre; en os dos países ye luenga oficial. Tamién la parlan un 9% d'os habitants de Bulgaria y bi existen comunidaz importants en Rumanía, Macedonya d'o Norte, Grecia, Uzbekistán y Alemanya. A mayoría d'a población turcofona ye musulmana.
O stándard turco actual ye recient y substituyó a una luenga escrita conoixita como turco otomán, luenga plena d'arabismos y persismos. O stándard turco otomán teneba tantos arabismos y persismos y yera tan luent d'as parlas vivas que una persona que no tenese una educación islamica clasica cuasi no lo podeba entender. As parlas vivas yeran mes cerca d'a primera luenga turquica que s'estendilló por Anatolia. A zaguers d'o sieglo XIX cuan se quereba ixamplar l'amostranza primaria se veyió o problema. En as zagueras decadas de l'Imperio Otomans bel periodista ya escribiba en un luengache mes cerca d'a parla popular, pero o prencipal cambio en a luenga escrita se produció baixo o kemalismo, y a reforma que sufrió a luenga escrita fue muito mes radical que en atros países.
En a decada 1920 Mustafá Kemal emprendió o prochecto de cambiar o stándard y fer-lo mes turco. Os arabismos y persismos heban d'estar substituyius cuan fuese posible por radices turcas u por neolochismos turcos, y dimpués cambioron l'alfabeto arabe por l'alfabeto latino. En a decada de 1930 o pueblo mesmo fue movilizato pa replegar palabras turcas puras encara usatas en as parlas turcas locals y se creyoron equipes d'investigadors que rechirasen en os textos antigos pa escar palabras turcas obsoletas que podesen substituyir a los arabismos y persismos. As escuelas y prensa diaria daban publicidat a estas troballas. Se plegaba a prener palabras occidentals d'orichen frances pa substituyir arabismos u persismos cuan se veyeba convenient. O vocabulario d'o stándard cambió tanto que bi ha pocos turcos que entiendan os discursos de Kemal en a forma orichinal. O discurso d'os seis días (nutuk) sobre a caita de l'Imperio Otomán y d'amenexer d'a republica, pronunciato en 1927, habió de ser tradueito a lo turco morderno en 1963.
Entre as pocas palabras d'orichen turco en aragonés tenemos café, arribato a traviés d'atros luengaches.
Prefectura d'Elbasan
A prefectura d'Elbasan (en albanés Qarku i Elbasanit) ye una d'as 12 prefecturas d'Albania. Ye composata por os districtos d'Elbasan, Gramsh, Librazhd y Peqin. A capital d'a prefectura ye a ciudat d'Elbasan.
A suya población ye de 353.825 habitants (2001, estimación) en una superficie de 3.278 km², con una densidat de población de 107,94 hab/km².
José Marco
José Marco puet estar:
Monflorite
Monflorite ye un lugar aragonés en a comarca d'a Plana de Uesca, pertenexient a lo municipio de Monflorite-As Casas.
A suya población ye de 236 habitants (2009).
Cheografía
O lugar de Monflorite se troba situato a 436 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 7 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'as suyas comarca y provincia.
Toponimia
En o Fogache de 1495 s'escribe Monflorit, a -e final ye indicadora de castellanización con vocal de refirme.
Puestos d'intrés
Entre Monflorite y Albero Alto ye l'antigo Castiello de Corvins.
Lifara
La lifara (llifara en ribagorzán) u alifara equivale a una brienda excepcional per l'abundancia y per realizar-se con motivo de bella celebración y siempre per un grupo de personas que cumplen un plantiamiento social. Encara que de nombre arabe puet estar una derivación d'a merenda romana que preneban los siervos a meya tardi como substitutivo d'a zaguera minchada d'o día que ells heban de servir. Lo suyo concepto se fica en a importancia concedida a la minchada, como elemento festivo, entre los lugars amoderaus per temperamento u necesidat economica. Esta ideya pasa a lo refranero («la d'o pobre, dinantes esclatar que sobre») y lo suyo desembolique encaixa en a ruptura de la monotonía d'os actos cutianos, sin plegar a lo gran escayecimiento que exiche la minchada extraordinaria d'o meyodía.
No ye indispensable, pero sí freqüent, que la lifara se realice en o campo, normalment en as tierras de belún d'os participants. Lo que se consume se paga a pon u ye aportau per cadagún; la composición vareya per razons economicas y depende de cada zona y d'os suyos productos; normalment carne de corder u pollo u magras, con tomate y pimiento, pan y vin. En ocasions s'asocia con las romerías a santuarios y ermitas y con freqüencia con as fiestas de congregacions u asociacions de celebración anyal, en que lo suyo caso se realiza con fondos comuns y, normalment, con gran frugalidat.
Poseyemos escasa información historica y como institución popular presienta una gran variedat. Puet estar conseqüencia de determinadas epocas u operacions agricolas u pastorils; pero no debe trafucar-se con as minchadas normals desenvueltas en o campo, a distancia d'a casa, que dan orichen a lo costumbre de «levar la minchada» confiada a los ninos u las mullers. Se tracta d'un elemento festivo que la suya base ye la minchada d'alimentos que no son d'uso normal y en cantidatz mesmo excesivas, pero sin plegar a la minchada u fartalla ritual.
Ligüerre d'a Cinca
Ligüerre d'a Cinca u Ligüerre de Cinca (oficialment, en castellano, «Ligüerre de Cinca» ) ye un lugar aragonés d'o municipio de l'Abizanda, en a provincia de Uesca y a comarca de Sobrarbe. A suya población yera de 6 habitants en 2018.
Ligüerre fue a capital d'un municipio que l'incluiba a él y a la suya aldeya, o Mesón de Ligüerre, dende os primers censos modernos de 1834 dica l'absorción en l'achuntamiento de l'Abizanda, en o periodo d'entre censos 1842-1857.
Cheografía
Ligüerre se troba en un plano a meya altaria, con forma de falca apuntada cara ta'l sud, que sinyorea por un costau o río Cinca, y por l'altro lo río Susía que va a desembocar-se en o primero chusto en sud de lugar. Por o canto d'o Norte i tiene as garras de o tozal de Sant Mitier, que en l'altura tiene o conoixiu castiello de Sant Mitier, y que delimita la man occidental de o congosto de l'Entremont.
Macabeu (desambigación)
A palabra macabeu (d'o hebreu maqqaba, "martiello") puet referir-se a:
Ligüerre d'a Cinca
Cheografía
Se i arriba por un camal d'a carretera local que, en naixendo de l'autonomica A-138 en o Mesón de Ligüerre (km 28), trescruza o río Cinca por o puent de l'Entremont y s'adintra en a Fueva por Palo. Por ixo, cal desbarrar-se d'a carretera principal en o Mesón, y a bels 1.100 metros se troba a dentrada ta Ligüerre. A carretereta d'acceso se reacondicionó en l'anyo 2010, enamplando-se a calzada con un carril lateral en o punto d'unión a l'A-138, ta fer mas fácils as incorporacions de vehiclos y reducir-ie a sinistralidat.
Por a cara este, o lugar s'aposienta sobre una espuenda que posiblement lo defensaba contra eventuals ataques que puyasen dende a glera d'a Cinca. As casas mas antigas de Ligüerre, como as fortificadas de O Palacio d'os barons de Latrás y a casa Sabastián (d'os sieglos XV y XVI) son significativament mesas en a ladera d'ixa ripa. Historicament, antes que se construise o pantano de Lo Grau, i heba en a baixant por alto d'o río Cinca un paso de sirga ta cruzar ta la man cuentra. As restas d'aquella estructura encara son visibles cuan baixa o nivel d'o pantano.
Guiseric
Guiseric u Guiseritz (en francés Guizerix) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Ligüerre d'a Cinca
Cheografía
As poblacions mas aman de Ligüerre son Sant Mitier, a pocos kilometros en norte, y Lamata, Escaniella y l'Abizanda en ueste, sud-ueste y sud, respectivament, en o que ye a cuentra d'o río Susía. En a cuentra de l'altro río de Ligüerre, a Cinca, se troba os lugars de Trillo y, un poquet mas luent, Troncedo, toz dos en dirección este-nord-este en as baixants de a sierra de Torón (chusto adebant de Ligüerre ye a on i desemboca o barranco d'o Salinar). L'aldeya de Caneto ye adebant de Ligüerre, a l'altro costau de a Cinca, anque poco visible por ser-ie alto en un sarrato en a sierra de Torón; y Clamosa y a Penilla son auguas t'abaixo en sud-sudeste, tamién en a cuentra de o río.
Viello Sobrarbe
thumb|right|200px|A [[ilesia de Santa María de l'Asumpción de Ligüerre de Cinca|ilesia de l'Asumpción, antiga parroquial de Ligüerre.]] Seguntes una información obtenida con enquestas por Chabier Tomás en a segunda metat de a decada de 1990, realizadas en o marco d'o suyo estudio dialectolochico sobre l'aragonés d'o Viello Sobrarbe, o limite oriental de o que a mayoría d'os pobladors d'a comarca consideran «Viello Sobrarbe» remata en a Cinca, por o que Ligüerre y toz os lugars que se troba en a ribera d'o río pero en a man dreita encara farían parte, d'alcuerdo con a opinión mayoritaria replegada por Tomás, de o Viello Sobrarbe. Ista afirmación puede estar controvertida, pos d'alcuerdo con a consideración mayoritaria d'entre os habitants de bels lugars aludidos, como Mediano, Sant Mitier, Plampalacios u Camporretuno, o «Viello Sobrarbe» ye una denominación con a que ellos designan as aldeyas y pardinas que se troba en «os sarratos» en a valle d'a Susía y mas ta l'ueste, pero no pas os que se troba en a fondonada d'o río Cinca, que ye una zona que ellos, por motivos d'importancia demografica y social, a designan como «Ribera de Mediano». En relación con isto, a pertinenza de Ligüerre a o Viello Sobrarbe u a la Ribera de Mediano ye dificil de definir.
Estructura urbana
Tradicionalment, os casars de Ligüerre feban un entarabidau de carreras arrodeyau de casas por o perimetro exterior y con pocas dentradas ta l'interior, de forma que o lugar tenese una forma facilment defensable. Iste tipo d'estructuras, en chunto con que o lugar sía situau en alto d'una espuenda que o guarda relativament por a man oriental, son caracteristicas d'una plantificación defensiva, que ye cosa regular en os nuclios viellos de cualques sieglos en tot l'Alto Aragón.
Antes de a suya reforma, posterior a la cesión que en fizo la Confederación Hidrografica de l'Ebro a o sindicato UGT, en 1986, Ligüerre no teneba sique una plaza, situada en o extremo oriental de lugar, adebant de o palacio de Latrás. L'altra plaza que se troba en l'actualidat ye o producto de que se'n tirás as casas Lorient y casa Teixidor por trobar-se masiau malmesas en o momento d'iniciar-se as obras de restauración. thumb|right|200px|A [[frontera de casa Sabastián, con un blasón enclastau.]] A ilesia, antiga parroquial consagrada a l'advocación de l'Asumpción de Santa María, que data d'o sieglo XVI, actualment concabe una sala de reunions. L'abadía tiene una balconera con celosías de madera que mira ta difuera de lugar.
Guiseric
A suya población ye de 133 habitants (1999) en una superficie de 7,20 km², con una densidat de población de 18,47 hab/km².
Ligüerre d'a Cinca
Estructura urbana
A estructura cheneral de lugar ye modificada con a restauración. Bellas casas nobles que i heba s'han reconvertidas en hotels, como casa Broto (26 habitacions; totalment remodelada por adintro y con un anacronico ascensor exterior, por a frontera) y casa Sabastián (s. XVI; 12 habitacions; con una restauración mas respectuosa con a distribución orichinal ). As casas menors de lugar y as que por construcción compartiban parez meyanils se reconvirtión en apartamentos que se gosa logar de temporadas.
Pedraza de Alba
Pedraza de Alba ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 275 habitants (2007), en una superficie de 23,25 km² y una densidat de población de 11,82 hab/km².