cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Burciada
Burzo y burzada
En o Baixo Aragón esiste as parablas «burzada» y «burzo» que significan un «chorro impetuoso d'augua». O verbo asociau ye «burzar». Un «burz» tamién ye una tronada. Ixe sentiu en relación con l'augua no estaría un eixemplo de lexico común con l'aragonés sino con o catalán occidental («bursada», «burs» y «bursar»).
Montreux
Cheografía
A ciudat de Montreux se troba situata a 400 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o canto d'o laco Lemán.
Makalu
Primera puyada
A primera puyada rechistrada a la suya tuca estió feita en 1955.
Cibanal
Cibanal ye una localidat d'o municipio de Villar del Buey en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 102 habitants.
Fanny Ardant
Fanny Ardant (nombre artistico de Fanny Marguerite Judith Ardant), naixita de Saumur (Maine y Loira, Países d'a Loira) o 22 de marzo de 1949, ye una actriz y directora cinematografica francesa, con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica en o Cine francés y internacional.
Sierra de Ferrera
La sierra de Ferrera (Sierra de Herrera en idioma castellano), ye una sierra de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico con dirección N-S situada a l'este de la sierra de Peco y a lo sud de los zaguers releus de lo Sistema Iberico en contacto con la depresión d'Ebro.
Altarias
La suya altaria principal se troba en lo pico de Ferrera (1.349 m), seguida d'atras como El Castillo (1.261 m), lo cabezo d'el Pino (1.192 m), lo cabezo Valero (1.182 m), la punta Lobera (1.068), El Pellejero (1.161 m), la penya Lisa (1.048) y lo cabezo de las Vinyas (1.024).
Entidatz administrativas y de población
La superficie de la Sierra de Ferrera perteneixe a los termins municipals de Ferrera de los Navarros, Nogueras, Santa Cruz de Nogueras, Badenas y Lueixma.
Toponimia
Lo toponimo actual Sierra de Herrera en castellano ye relacionau con la castellanización de lo toponimo aragonés Ferrera de los Navarros.
En lo cabalto de la sierra, en lo Pico de Ferrera se troba la Ermita de Nuestra Sinyora de Ferrera u de la Virchen de Ferrera, dedicada a la advocación mariana de la Virchen de la Sierra.
Hidrolochía
La suya versant Este desaugua enta lo río Camaras y la suya versant Ueste desaugua enta lo río de Ferrera, afluent de lo río Camaras.
Cheolochía
Encara que lo releu se formó en la orochenia alpina, los materials son rocas sedimentarias paleozoicas metamorfizadas (losetas, ortoquarcitas), que se plegoron en la orochenia herzinica.
Vechetación
Los carrascals fan part de la vechetación natural d'esta sierra.
Feguras de protección
Part de la Sierra de Ferrera ye protechida con categoría de LIC en lo Ret Natura 2000 adintro de lo espacio "Alta Uerba-sierra de Ferrera".
Pico de ra Labaza
A pico de ra Labaza (en castellano Pico de la Lavaza) ye un pico de 2.767 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Pandicosa y Torla-Ordesa (Aragón).
Toponimia
O nombre d'iste pico proviene d'o termín gascón "labas", que a la vegada deriva d'o latín lapis, con o significau de losa.
A Buerda
A suya población ye de habitants en una superficie de 18,05 km² y una densidat de población de 0 hab/km². A mayoría d'a población se concentra en o lugar d'a Buerda, cabecera d'o municipio.
O termino municipal se troba tot entre a ribera d'o río Cinca y arredol d'a cuenca d'o barranco de Sant Visorio, que baixa dende a sierra d'ixe nombre y fa la boca en o río a poco trozo de lugar. A Buerda ye en a plana aluvial entre a carretera A-138 y o río, y Sant Vicient y Fontanal (os atros dos nuclios d'o municipio) son mas t'alto en a cuenca d'o dito barranco.
O malnombre d'os de a Buerda en a redolada ye «gurrions de canalera», embotada que s'ha asegurau que dimana d'o caráuter ubierto y alegre d'os suyos naturals. En Sobrarbe, «gurrión de canalera» ye una exprisión que viene d'o comportamiento nupcial d'os gurrions (Passer domesticus), que gosan fer niedo en as canaleras d'os tellaus a principios de primavera y entre que se fan as parellas, os masclos no paran de cantar y d'encorrer a la fembra contino.
S'ha de fer notar o posible doble sentiu en a exprisión, pos o gurrión a la vez que puede personificar l'alegría y o treballo, tamién puede estar tabolero y fer-se pesau.
En A Buerda, dende 1980 se publica a revista trimestral El Gurrión, que en o mes de febrero de 2021 esvolarció o numero 162: cuasi 5700 pachinas d'hemeroteca.
Valldemossa
Valldemossa ye un municipio d'as Islas Balears situato en a isla de Mallorca. A suya población ye de 1.995 habitants (2009), en una superficie de 42,93 km² y una densidat de población de 46,47 hab/km².
A Buerda
Cheografía
O termino municipal de a Buerda ye o segundo mas chicote de tot Sobrarbe, por extensión, solo por dezaga de Palo en a Fueva. Limita a l'este con o río Cinca, por o norte con Puertolas, por o sud con l'Aínsa-Sobrarbe y por l'ueste con o troz de Boltanya que dentra ta valle' Vio (Murillo de Sant Pietro).
As buegas d'o municipio son en o tozal de Guardia en norte con o termino d'Escalona (Puertolas), o tozal d'o Pozo y o tozal d'as Cruces en l'alto d'a sierra de Sant Visorio con o de Boltanya, y o tozal de Regaderas y o barranco de río-Forcaz con l'Aínsa.
O municipio ye formau de tres nuclios: a Buerda ye a capital municipal, seu de l'achuntamiento, a ilesia parroquial y bella infraestructura como a pista polideportiva, a piscina municipal y o parque. San Vicente-Sant Vicient d'a Buerda- ye a 3 km por pista asfaltada y tiene una quincena d'habitants, y Fontanal que ye un mas en o monte d'o municipio.
Un poquet de toponimia
thumb|right|200px|A fuent d'a Plaza, de 1888. Dezaga casa Sesé y casa Carrera, y de fondo a torre d'a ilesia. En o termino municipal d'a Buerda esiste una toponimia aragonesa abundante. Por alto d'o barrio d'a ilesia s'alza un monte que ye plano por alto y ye aon se troba buena cosa d'os campos de secano d'o lugar. Recibe o nombre de a Plana, dividida en Plana Abajo, Plana Enmedio y Plana Ermita. Cruz-Calvario, Tozals: Os Castillons, o sarrato Cocullón, o tozal de Regaderas, o tozal Corona y mas t'allá, pasando de río Forcaz, o sarrato a Coda Sartén que pertenece a l'Aínsa, y os campos de Troteras que parten entre l'Aínsa y Boltanya.
En a cuentra d'o barranco, por alto d'o barrio San Juan, ye o tozal de Guardia u A Guardia. An rematan as zagueras casas de barrio San Juan pasa o barranco a Vinyeta, y dimpués os campos d'ixe nombre tamién. Luego vendrá Vinyacequia y dimpués Cosinyor y os suyos campos y terreros.
Barranco Sant Visorio, barranco Fontanal, barranco a Vinyeta, barranco Royo, barranco río Forcaz, barranco a Rabosa, barranco Melonera, barranco os Castillons, barranco Fondo, tamién o barranco Os Guaz, toponimo curioso que ye una forma arcaica de o plural de uerto (o guarto > os guarz > Os guaz).
Bel uerto y campos de regano: A Ribera, A Espuenda, Estanyuelos, os Cuairons, uerta o Río, uerta o Molino, o Reguero, o Filador, o Flaire, etc.
As fuents: a Fuente-Penya, a Fuent Melonera, a Fuent d'a Tosca, a Fuent Vieja, a Rabosa, etc. y a fuent d'a Plaza son eixemplos.
Historia
Son pocas as referencias que i hai sobre a Buerda antes d'o sieglo XVI, y en cheneral fan referencia a o lugar de Sant Vicient d'a Buerda u a suya ilesia. A mas antiga d'estas ye de 1055.
O 25 d'octubre de 1559, Don Pedro Vitales visitó a ilesia de Sant Vicient en nombre d'o bispe de Uesca. Manda fer o zarramiento d'o cimenterio y que se construiga l'abadía.
O 21 d'aviento de 1610 visitó l'Aínsa o cartografo portugués João Baptista Labanha. Dende ixa villa replega información sobre os lugars que i son cerca. Asinas ye como amanece a Buerda:
Casas
As casas d'a Buerda en a segunda metat d'o sieglo XX yeran:
Demografía d'o termino municipal d'a Buerda
Se incluyen as entidaz menors, que son Sant Vicient d'a Buerda y Fontanal. * Población de dreito, no pas de feito
Demografía d'o lugar d'a Buerda
No tracta si que d'o nuclio d'a Buerda (se saca Sant Vicient y Fontanal)
Paso d'Alto de Lliterola
O paso d'Alto de Lliterola (en francés Col Supérieur de Litérole, en castellano Collado Superior de Literola) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 3.049 m d'altaria.
Se troba entre a tuca d'el Paso d'Alto de Lliterola (3.097 m) y a tuca Roya de Lliterola (3.122 m) y une a val de Lliterola, en Aragón, y l'ibón d'el Portillón, en Occitania.
Onneca Garcés de Pamplona
Onneca Garcés de Pamplona (838-?) estió contesa consort d'Aragón. Filla de García Ennéguiz de Pamplona y Urraca Sánchez de Gascunya, se casó con o conte d'Aragón Aznar II Galíndez. Morió en l'anyo 838.
Tenioron a siguient descendencia:
Elizabeth Barrett Browning
Elizabeth Barrett Browning, naixita de Durham (Nord-este d'Anglaterra, Anglaterra) o 6 de marzo de 1806 y muerta en Florencia (Toscana, Italia) o 29 de chunio de 1861, estió una escritora y poetesa britanica, que se casó con o escritor y poeta Robert Browning.
Codesal
Codesal ye una localidat d'o municipio de Manzanal de Arriba en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 128 habitants.
Prefixos en francés
Los prefixos en francés sirven pa formar palabras nuevas. D'acuerdo con lo suyo orichen se clasifican en patrimonials y d'orichen culto, y los d'orichen culto pueden estar d'orichen latino u griego, estando orichinariament sufixos latinos u griegos u parolas d'estas luengas.
La Tor de Querol
La Tor de Querol (en francés Latour-de-Carol) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Prada, o cantón d'els Pireneus Catalans y a rechión d'Occitania.
Prefixos en francés
Lista de prefixos patrimonials en francés
Bi ha sufixos que presentan una variant con una s intercalar eufonica debant de vocal u de h muda.
La Tor de Querol
A suya población ye de 416 habitants, en una superficie de 12,63 km².
Prefixos en francés
Lista de prefixos cultos en francés
S'ha de fer distinción entre los prefixos que existen como tals orichinariament en griego y latín y los prefixos que en estos idiomas antigos yeran parolas, que por la suya relevancia en lo luengache tecnico han esdeveniu prefixos en las luengas romances occidentals.
Marcuera
Marcuera ye un mont de 558 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipio d'Exeya d'os Caballers, en a provincia de Zaragoza.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Craving (drogadicción)
O termin craving se refiere a o deseyo incontrolable de consumir una substancia estupefacient. O deseyo inrepuntable a sobén ye acompanyato por una busca compulsiva u por a realización de determinatos comportamientos ta agafar l'obchecto sobre que se siente un cerenyo amenister.
Se manifiesta a ormino como un simptoma d'un sindrome d'abstinencia. En o luengache común, a parola "delera" designa l'intrés con o que se fa qualcosa u l'intrés terne por bellacosa. En o respective a l'alcoholismo, se fa honra d'o vocable "dipsomanía".
Cho Oyu
Cho Oyu (en nepalí चोयु, en tibetán ཇོ་བོ་དབུ་ཡ, en chinés 卓奥友峰) ye una montanya de 8188 metros d'altaria que se troba en a cordelera de l'Himalaya, en a buega entre China y Nepal. Ye la seisena montanya mas altera d'o mundo.
Primera puyada
A primera puyada rechistrada a la suya tuca estió feita en 1954.
Santander
Santander (Sanander en cantabro) ye un municipio con categoría de ciudat espanyola, capital d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria y d'a comarca de Santander.
A suya población ye de 182.926 habitants (2005) en una superficie de 35 km², con una densidat de población de 5.226,46 hab/km².
Toponimia
O toponimo Santander ye un hachiotoponimo que deriva d'una composición toponimica en latín ECCLESIA SANCTĪ EMETERĪ /MONASTERIUM SANCTĪ EMETERĪ con perda d'o substantivo y fosilización d'o chenitivo EMETERĪ u EMETERII, estando equivalent de Sant Mitier en Sobrarbe.
En a Edat Meya s'escribiba Santemder.
Cheografía
A ciudat de Santander se troba situada a 35 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 393 km d'a ciudat de Madrit, a capital d'Espanya.
Congosta de Vidriales
Congosta de Vidriales ye una localidat d'o municipio de Ayoó de Vidriales en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 79 habitants.
Procyon lotor
L'onso lavador (Procyon lotor) ye una especie de mamifero carnivoro d'a familia d'os procionidos (mapaches y parients). Ye omnivoro y de grandaria mediana, pesa entre 5 y 15 kg. Ye caracteristica d'ista especie a coloración fosca d'a suya piel arredol d'os uellos y a coda con colors claras y foscas alternatas como aniellos. Lo suyo pelache puet estar griso, marrón u negro, muit rarament albín.
Ye muit común en Nordamerica. Se distribuye dende Canadá dica Colombia. En Mexico se li ha observato en os trenta y dos estatos d'o país.
Pierre de Fermat
thumb|Pierre de Fermat
Vida
Fermat naixió en Bèumont de Lomanha, Tarn y Garona (Francia); a mansión de zaguers d'o sieglo XV a on que naixió ye hue un museu. O pai de Fermat yera un rico mercant de cuero y segundo consul de Bèumont de Lomanha. Pierre teneba un chermán y dos chermanas y con toda probabilidat creixió en o suyo lugar natal.
Dimpués de Bordeus, Fermat fue ta Orléans an que estudió dreito en a universidat. Fermat parlaba fluentment latín, basco, griego clasico, italiano y espanyol. Quasi toda a suya obra la comunicó en cartas a os suyos amigos, a ormino sin contrimostra u con pocas prebas d'os suyos teoremas. Ye por ixo que se le continó considerando un "aficionau" entre que aconseguiba o reconoiximiento que deseyaba. Fue amigo con Blaise Pascal.
Morió en Castras, Tarn. L'instituto d'educación segundaria mas viello y prestichioso de Tolosa ye nombrau en a suya honor: o Liceu Pierre de Fermat. O escultor francés Théophile Barrau fizo una estatua de marbol clamada Hommage à Pierre Fermat como homenache a Fermat.
Espiral de Fermat
Tamién conoixida como espiral parabolica, ye un curva que responde a la siguient equación:
Ye un caso particular d'a espiral d'Arquimedes.
Numeros amigos
Dos numeros amigos son dos numeros naturals a y b tals que a ye a suma d'os divisors propios de b, y b ye a suma d'os divisors propios d'a. (A unidat se considera divisor propio, pero no pas o propio numero.)
En 1636, Fermat descubrió que 17.296 y 18.416 yeran una parella de nuemrs amigos, antiparte de redescubrir una formula cheneral ta calcular-ne, ya conoixida por Tabit ibn Qurra, arredol de l'anyo 850.
Numeros primers
Un numero de Fermat ye un numero natural d'a traza:
Pierre de Fermat conchecturó que toz os numeros naturals d'ista traza con n natural yeran numeros primers, pero Leonhard Euler contrimostró en 1732 que no yera pas asinas. En efecto, en prener n=5 s'obtiene un numero compuesto:
a on que n ye natural.
Teorema sobre a suma de dos quadraus
O teorema sobre a suma de dos quadraus afirma que tot numero primero p, tal que p-1 ye divisible entre 4, se puet escribir como suma de dos quadraus. O 2 tamién se i incluye, ya que 12+12=2. Fermat anunció o suyo teorema en un carta a Marin Mersenne sinyada o 25 d'aviento de 1640, y por ixa razón tamién se lo conoix como Teorema de Nadal de Fermat
Zaguer teorema de Fermat
Pierre de Fermat gosaba escribir as solucions a os problemas en a marguin d'os libros. Una d'as notas que escribió en o suyo eixemplar d'o texto griego de L'Aritmetica de Diofanto (editada por Claude Gaspard Bachet de Méziriac en 1621) diz o siguient:
Ista afirmación, mas enta debant ya conoixida como Zaguer teorema de Fermat, esdevinió uno d'os teoremas mas importants en Matematicas. No se sabe si Fermat trobó de verdat a contrimuestra, ya que no en deixó garra bayo pa que atros matematicos la podesen verificar. Iste problema mantenió enlucernaus a matematicos entre mas de tres sieglos (se diz que, frustrau, Euler mesmo demandó a un amigo que rechistrase a casa de Fermat ta mirar-ie a contrimuestra), dica que en 1995 Andrew Wiles podió contrimostrar o teorema. Wiles emplegó pa ixo ferramientas matematicas que amaneixioron muito dimpués d'a muerte de Fermat, de traza que iste debió de trobar a solución por belatro camín, si ye que la trobó. En tot caso, teneba razón en o suyo enunciau.
Reino Uniu de Gran Bretanya y Irlanda
Se conoix con o nombre de Reino Uniu de Gran Bretanya y Irlanda (United Kingdom of Great Britain and Ireland en anglés) a un estau desapareixiu formau por l'Acta d'Unión por a que s'uniban os reinos de Gran Bretanya y d'Irlanda; y que existió dende 1801 dica 1922.
Táncher
Táncher (en berber ⵟⴰⵏⵊⴰ, en arabe طنجة, en castellano Tánger) ye una ciudat a lo norte de Marruecos, en a rechión de Táncher-Tetuán-Alhucemas. Ye situata en a costa nordafricana, a la entrata ezquierda d'o estreito de Chibraltar. Contaba en 2012 con una población censata de 850.000 habitadors.
Toponimia
O nombre suyo posiblement deriva d'a diosa berber Tinjis (u Tinga). En o "Libro d'o Trasoro" ye mencionata como Tinge, ye dicir, Tinche, radiz que provién de l'acusativo Tinge-m d'o nominativo Tingis.
Historia
A ciudat fue fundata per colonizadors cartachineses en as primerías d'o sieglo V aC.
En o primer sieglo aC, pasó a estar gubernata per es romanos. En o mandato d'Augusto, a colonia estió a capital d'a provincia dita Mauretania Tingitana. En o sieglo V, es vandalos conquerioron y ocuporon "Tingi". Un sieglo dimpués pasó a fer parti de l'Imperio Bizantín, poco antis d'estar controlata y islamizata per es arabes d'a dinastía Omeya en 702.
Ta la Baixa Edat Meya, Táncher pasó a perteneixer dende 1471 a Portugal, dica que en 1661 s'atorgó a Carlos II d'Anglaterra como parti d'o dote d'a infanta portuguesa Catarina de Braganza. Pocos anyos dimpués o soldán Mulai Ismail ibn Xarif de Marruecos aforzó per meyo d'un bloqueyo la reculata d'es angleses, que destrozoron a ciudat antis d'ir-se-ne.
A situación cheografica d'a ciudat fació d'ella un foco ta la diplomacia europea y a rivalidat comercial enta las zaguerías d'o sieglo XIX y prencipios d'o XX. En 1912, s'estalló entre Francia y Espanya. En 1923, se consideró zona internacional administrata en chunto per Francia, Espanya, Gran Bretanya y, dende 1928, tamién per Italia. O control d'a ciudat estió espanyol mientres a Segunda Guerra Mundial, pero pasó a estar parti de Marruecos quan o país consiguió independizar-se definitivament de Francia en 1956.
Cultura
A ciudat ye estata scenario de muitas obras d'arte literarias, cinematograficas, musicals u pictoricas, sobre tot dimpués d'a estacha d'o pintor francés Delacroix. Tamién se ganó una reputación meyo lechendaria como santuario d'espías internacionals en bells periodos d'a suya historia.
La Tor de França
La Tor de França (en francés Latour-de-France) ye una comuna occitana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Perpinyán, o cantón de la Vall de l'Aglí y a rechión d'Occitania.
Táncher
Cultura
D'entre altras personalidatz muertas en Táncher, se i troba l'actor hongaro Paul Lukas y o compositor y escritor estatunitense Paul Bowles.
Arara
Arara (Município de Arara en portugués) ye un d'os 223 municipios d'o Estato de Paraíba, Brasil. A suya población ye de 12.698 habitants en 2007, en una superficie de 88,858 km² con una densidat de 142,90 hab./km².
La Tor de França
A suya población ye de 1052 habitants, en una superficie de 12,63 km².
Arara
Cheografía
Arara ye situato a 467 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Historia
A ciudat d'Arara fue establita o 19 d'aviento de 1961.
Zarautz
Zarautz (Zarautz en basco y oficialment, Zarauz en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca d'Urola-Costa.
A suya población ye de 22.474 habitants (2008) en una superficie de 17,80 km², con una densidat de población de 1.518,51 hab/km².
Cheografía
A localidat de Zarautz se troba situada a 4 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 18 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
Coomonte
Coomonte ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 253 habitants, en una superficie de 10,25 km² y una densidat de población de 24,68 hab/km².
Diodo
thumb|Bels diodos rectificadors semiconductors. Un diodo ye un dispositivo electronico. O suyo funcionamento se basa en as valvulas de vueito, ya que premite o fluxo d'a corrient electrica en una dirección, pero la bloqueya en o sentito contrario (restrinchindo lo movimiento d'os electrons).
De forma simplificata, la curva caracteristica d'un diodo (I-V) ye formata por dos rechions, por debant de cierta diferencia de potencial, se comporta como un cercuito ubierto (no conductor), y por dezaga d'ista como un cercuito zarrato con una muit chicota resistencia electrica.
Debito a iste comportamiento, se lis gosa decir rectificadors, ya que son dispositivos capaces de convertir una corrient alterna en corrient contina (por meyo d'un cercuito especial dito puent rectificador).
Diodo p-n (normal)
Os diodos p-n son unions de dos materials semiconductors extrinsecos de tipo p y n, por lo que tamién reciben a denominación d'unión p-n.
thumb|Formación d'a zona de carga espacial
Unindo istos dos materials, se manifiestan dos procesos:
En establir-sen istas corrients apareixen cargas fixas en una zona a un costato y a l'atro d'a unión, zona que recibe diferents denominacions como: zona de carga espacial, d'agotamiento, de deflexión, etc.
A mida que progresa o proceso de difusión, a zona de carga espacial va ixamplando-se afondando en os materials a un costato y a l'atro d'a unión. Manimenos, l'acumulación de cargas induce una diferencia de tensión (V) que actuará sobre os electrons con una determinata fuerza de desplazamiento que s'oposará a la difusión de vueitos y a la corrient d'electrons y rematará aturando-los.
Ista diferencia de tensión d'equilibrio (V0) ye de 0.7 V en o caso d'o silicio y 0.3 V si o material ye o chermanio.
L'amplaria d'a zona de carga espacial una vegata que s'ha plegato a lo equilibrio, gosa estar de l'orden de 0,5 micrometros pero cuan un d'os materials ye muito mas dopato que no l'atro, a zona de carga espacial ye muito mayor.
Se diz diodo a lo dispositivo asinas obtenito, que en un caso como lo descrito, tal que no se troba sozmeso a una diferencia de potencial externa, se diz que no ye polarizato. A l'extremo p, a on que s'acumulan cargas negativas li se diz anodo, representando-se por a letra A, mientres que a zona n, o catodo, se representa por a letra C (o K).
Cuan se sozmete a lo diodo a una diferencia de tensión externa, se diz que o diodo ye polarizato, podendo estar a polarización
thumb|Polarización inversa d'o diodo p-n
Polarización inversa
En iste caso, lo polo negativo d'a batería se conecta a la zona p (la de menor tensión) lo que fa augmentar a zona de carga espacial, y por tanto a tensión en dita zona dica que se consigue a valor d'a tensión d'a batería.
En ista situación, o diodo no habría de conducir a corrient; manimenos, a causa de l'efecto d'a temperatura se formarán parellas electrón-vueito (se veiga semiconductor) a un costato y a l'atro d'a unión producindo una chicota corrient (de l'orden d'1 μA) dita corrient inversa de saturación.
Por efecto d'a polarización inversa, as concentracions de minoritarios—electrons en a zona p (np), y vueitos en a zona n (pn}) -- disminuyen en amanar-se a la unión dende as valors inicials d'o diodo no polarizato dica anular-se.
thumb|Polarización dreita d'o diodo p-n.
Polarización dreita
En iste caso, a lo contrario que en l'anterior, a batería disminuye a barrera de potencial d'a zona de carga espacial, premitindo lo paso d'as corrients d'electrons y vueitos a traviés d'a unión; ye decir, o diodo polarizato dreitament conduce a electricitat.
Vilafranca de Bonany
Vilafranca de Bonany ye un municipio d'as Islas Balears situato en a isla de Mallorca. A suya población ye de 2.908 habitants (2009), en una superficie de 23,96 km² y una densidat de población de 121,37 hab/km².
Diodo
Polarización dreita
As concentracions de conductors minoritarios, s'incrementan dende as valors inicials en amanar-se a la unión.
En a representación simbolica d'o diodo, a sayeta indica o sentito d'a polarización dreita. thumb|Curva caracteristica
Curva caracteristica d'o diodo
Tensión de muga, de codo u de partita (Vγ).
A tensión de muga de polarización dreita coincide en valor con a tensió d'a zona de carga espacial d'o diodo no polarizato. En polariza dreitament o diodo, a barrera de potencial inicial se va reducindo, incrementando a corrient licherament, arredol de l'1 0'o nominal. Manimenos, cuan a tensión externa supera a tensión de muga, a barrera de potencial desapareixe, de traza que ta chicoz incrementos de tensión se producen grans variacions d'a intensidat.
Corrient maxima (Imaix).
Ye a intensidat de corrient maxima que puet conducir o diodo sin fundir-se por l'efecto Joule. Ya que ye función d'a cantidat de calor que puet disipar o diodo, pende sobretot d'o disenyo d'iste.
Ye a chicota corrient que s'estableixe cuan se polariza inversament o diodo por a formación de parellas electrón-vueito. Ye función d'a temperatura d'o material y se duplica por cada incremento de 10 °C en a temperatura.
Tensión de ruptura (Vr).
Teoricament, cuan se polariza inversament o diodo, iste conducirá la corrient inversa de saturación; en realidat, a partir d'una determinata valor d'a tensión de l'orden de 5 V, o diodo prencipia a conducir tamién en polarización inversa.
A ruptura puet estar debita a dos efectos:
Ta tensions inversas entre 4 y 6 V a ruptura d'o diodo se puet producir por istos dos efectos.
Modelos matematicos
O modelo matematico mas emplegato ye o de Shockley (en honor a William Bradford Shockley) que premite aproximar o comportamiento d'o diodo en a mayoría d'as aplicacions. A ecuación que liga a intensidat de corrient electrica y a diferencia de potencial ye:
A on:
Ta evitar l'uso d'exponencials (encara que son un d'os modelos mas sencillos), en ocasions s'usan modelos mas simples encara, que modelan as zonas de funcionamiento d'o diodo por trampos rectos; son os ditos modelos de contina que s'amuestran en a fegura. O mas simple de toz (4) ye o diodo ideyal.
Diodos dopatos con oro
L'oro prevoca a supresión d'os portiadors minoritarios. Ixo disminuye a capacidat efectiva d'o diodo, premitindo d'operar a frecuencias altas. Os diodos de chermanio y os Schottky son tan rapedos como iste, como tamién lo son os transistors bipolars "capatos" ta funcionar como diodos. Os disenyatos ta fuents d'alimentación son pensatos ta funcionar a un maximo de 400 Hz.
Diodos Zener
Son diodos que son feitos ta conducir tamién en sentito inverso. Iste efecto, dito ruptura Zener, pasa a determinato voltache, fendo que se pueda empelgar o diodo como una referencia de voltache de precisión. Bels dispositivos etiquetatos como Zeners d'alto voltache, son en realidat diodos de lurte (se veiga entalto). Dos diodos Zener (equivalents) en serie y unatro d'o revés, constituyen un Transorb (marca rechistrata). Os diodos Zener son emplegatos tamién en os motors paso-a-paso y en os cercuitos con relés ta desmagnetizar as bobinas rapedament y evitar os picos de corrient que istas producen. Reciben o suyo nombre d'o Dr. Clarence Melvin Zener d'a Southern Illinois University, inventor d'o dispositivo.
Diodo de lurte
Son diodos que conducen en sentito inverso cuan a tensión de polarización inversa supera la tensión de ruptura. Son muit pareixitos a los Zener, y de feito se gosan trafucar, pero lo mecanismo de ruptura ye diferent. Fan uso de l'efecto lurte.
Diodo emisor de luz (LED)
Mientres os electrons trescruzan a unión, s'emiten fotons. En a mayoría d'os diodos, son reabsorbitos, y son emesos a frecuencias no visibles (a sobén infrarroyos). Manimenos, con os materials y a disposición adecuata, a luz se fa visible. O potencial d'istos diodos define a suya color. D'ista traza 1.2V corresponden a lo royo y 2.4V a lo violeta. Toz os LEDs son monocromaticos.
Diodo d'infrarroyos (IRED)
Son LEDs especialment disenyatos ta emitir infrarroyos (y no como consecuencia indreita).
Diodo láser
Cuan un diodo LED se construye con forma de cavidat resonant, forma un diodo láser.
Fotodiodos
Istos tienen as unions amplas y accesibles a la luz. Os fotons pueden empentar electrons enta la unión, fendo que pase a corrient. Si o fotón no tien muita enerchía, o diodo no deixará pasar muita corrient. A vegatas s'unen un fotodiodo con un fototransistor en o mesmo encapsulato. Iste dispositivo se diz "optoacoplador", y premite un aislamiento entre dos bandas d'un cercuito (como fería un transformador), pero premitindo transmitir os sinyals de corrient contina (a diferencia d'os transformadors que nomás transmiten sinyals alternos).
Diodo Schottky
Tienen muit baixa cayita de tensión en conducción dreita, de l'orden de 0.15 a 0.45V, lo que lis fa muit útils en cercuitos de baixo consumo y en cercuitos RF.
Diodo de recuperación instantania (Snap)
Premiten transicions muit rapedas.
Diodo tonel (Esaki)
Actualment se ye desembolicando una nueva cheneración de dispositivos basatos en efectos cuanticos, a on que os electrons pueden travesar barreras de potencial encara cuan clasicament no podeban fer-lo. Istos dispositivos d'efecto cuantico son mas rapedos y consumen menos potencia que os convencionals.
Diodo Gunn
Usa o mesmo efecto que o diodo tonel, pero iste lo fa a partir d'un campo electrico que produce una corrient oscilatoria que no pende d'o cercuito externo.
Aznares (Exeya d'os Caballers)
Aznares ye un mont de 435 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipios de Exeya d'os Caballers, en a provincia de Zaragoza.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Pallacanestro Varese
O Pallacanestro Varese, conoixito a sobén con l'actual nombre comercial de Cimberio Varese, ye un club italiano de baloncesto, fundato en l'anyo 1964. Chuga en a Serie A en a temporada 2012/2013 y en o PalaWhirlpool d'a ciudat de Varese como equipo local.
El Viso
El Viso ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca de Los Pedroches y partiu chudicial de Pozoblanco.
Cheografía
A localidat d'Añora ye situata a 577 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 54 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia.
Pico de ra Labaza Occidental
A pico de ra Labaza Occidental (en castellano Pico de la Lavaza Occidental) ye un pico de 2.693 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en o municipio de Pandicosa (Aragón).
Portillón de Lliterola
O portillón de Lliterola (en francés Col Inférieur de Litérole, en castellano Collado Inferior de Literola) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.983 m d'altaria.
Pui de Pinos
Pui de Pinos (en castellano Puipinos) ye un pueyo de 441 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipio d'Exeya d'os Caballers, en a provincia de Zaragoza.
Portillón de Lliterola
Se troba entre l'agulla de Lliterola (3.102 m) y a tuca de l'Estraperlo (3.102 m) y une a val de Lliterola, en Aragón (a traviés d'a chelera de Molseret), y l'ibón d'el Portillón, en Occitania.
Pui de Pinos
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Penya Palomera
La penya Palomera ye la cima mes alta de sierra Palomera con 1.533 m. Ye una penya calsinera muit envistable dende la fuesa de Xiloca.
Toponimia
Lo "Fuero de Molina" de 1154 estableixe como mugas de lo termin d'esta ciudat castellana uns cuantos puntos vistables de l'actual provincia de Teruel como Penya Palomera:
En 1174 lo rei Alifonso II lo Casto donó Alfambra a lo conte Rodrigo y fizo mención de penya Palomera:
En un texto escrito en 1411 en aragonés terolano se fa mención d'esta penya:
Precambrico
250px|thumb|right|[[Estromatolito d'o Proterozoico de Bolivia.]] O Precambrico (a vegadas abreviau pЄ), ye o espacio de tiempo mes gran en a historia d'a Tierra antes de l'actual eón Fanerozoico, y ye un supereón dividiu en diferents eons d'a escala de tiempo cheolochica. S'estiende dende a formación d'a Tierra fa bels 4.600 millons d'anyadas dica o encomienzo d'o periodo Cambriano, fa bels 541.0 ± 1.0 millons d'anyadas, quan por primera vegada apareixioron a ripas organismos con casca dura en os medios sedimentarios. Dimpués os sedimentos d'estos medios esdevinioron rocas sedimentarias con fósils.
O Precambrico ye denominau asinas porque precede o Cambrico, o primer periodo d'o eón Fanerozoico, que ye nombrau por Cambria, o nombre clasico de Galas, a on que as primeras rocas d'esta edat fuoron estudiadas. O Precambrico representa bel 88% d'o tiempo cheolochico.
O termin "Precambrico" ye reconoixiu por a Comisión Internacional d'Estratigrafía como un termin cheneral que incluye os eons Arqueán y Proteozoico. Lo fan servir encara en sentiu cheneral os cheologos y paleontologos en comunicacions en as que no cal precisar os nombres d'os eons.
Spinus spinus
O lucano (Spinus spinus (Linnaeus, 1758) ) ye una au d'a orden d'os Passeriformes y familia Fringillidae que ye muit comuna en tota Europa y Eurosiberia. Se troba en redoladas boscosas, tanto de coniferas como mixtas, an s'alimenta de simients.
Mide entre 11 y 12,5 centimetros de luengo con una envergadura que oscila entre os 20 y os 23 centimetros. Pesa entre 10 y 18 gramos.
Punta Roya
A punta Roya u pico de Barrosa (en francés Pic de Baroude) ye un pico de 2.721 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en o municipio de Bielsa (Aragón). Ye o cobalto de sierra Pelada.
Santía
Santía ye un mont de 382 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipio d'Exeya d'os Caballers, en a provincia de Zaragoza.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico.
Túnel de Cotefablo
thumb|right|250px|Boca d'o túnel de Cotefablo, costau de [[Yesero.]] O túnel de Cotefablo ye un túnel carretero d'Aragón que se troba en a N-260 en o puerto de Cotefablo, limite entre as comarcas de l'Alto Galligo y o Sobrarbe, en a provincia de Uesca.
Mesura bells 700 metros de lonchitut y coincide con o punto de coronación d'o puerto carretero homonimo, a 1423 msnm, aproximadament a la metat d'o suyo recorrito.
Historia
O túnel ye una infraestructura propiedat d'o Ministerio d'Obras Publicas d'Espanya, operada por a suya demarcación en a provincia de Uesca. Se construyó en a II Republica Espanyola, inaugurando-se en 1935, anque se vido modificau mientres a Guerra Civil espanyola por o Exercito republicano, que arribó a planteyar-se un contra-ataque en a ribera d'o río Galligo dende Sobrarbe.
En 1937, dimpuesas d'as primeras escaramuzas con os sublevatos en o puerto, se pensó de dinamitar-lo ta privar una invasión en sentito contrero, t'a val de Broto, opción que finalment fue desestimata. L'Alto Galligo, Sobrepuerto y a val de l'Ara cayón definitivament en mans d'os nacionals en os primers meses de 1938, configurando a dita Bolsa de Bielsa con os territorios encara controlatos por os republicans.
Dica 1993, o túnel no teneba iluminación. O puerto carretero de Cotefablo ye muit apreciato en a practica d'o ciclismo, pus tiene rampas importants por os dos costaus, y muestra d'ixo ye que a Vuelta ciclista a Espanya i ha pasau en bellas ocasions. En una d'ellas, en a edición de 1989, o corredor alemán Reimund Dietzen i sufrió una aparatosa caíta a causa d'a mala iluminación en a que se fracturó o cranio. Como resultau d'aquella caita, a Organización d'a Vuelta Ciclista fue condenata a pagar una indeminzación de 482.000 euros a Dietzen en 2006.
Caracteristicas
thumb|right|250px|Interior d'o túnel. O galibo permeso ye de 4,2 metros d'altaria, y o túnel tiene una limitación permanent de velocidat a os vehiclos convencionals de 50 km/h. Como en buena cosa d'as suyas baixants, o túnel ye sinyalizau de forma que se recuerda a os conductors a prohibición d'adebantar. A circulación con luces de cruce ye obligada, a tamas que o túnel sía iluminau.
Asqués
Asqués ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo.
Túnel de Cotefablo
Caracteristicas
Historicament, as diferencias en a insolación d'as dos bocas d'o túnel, especialment marcadas en hibierno, facilitaban a formación de napas de chelo en a calzada. Dende 2007 i hai instalada una tolba de sal en a boca costau Ara que sirve ta prevenir l'aparición d'iste tipo de riesgos.
Asqués
En l'anyo 1900 teneba nomás que 20 habitants y hue ye despoblato.
Túnel de Cotefablo
Caracteristicas
O túnel tiene, antimás, una regulación semaforica condicional activada por detectors de vehiclos con galibo excepcional, que s'instalón en os arredols d'as dos bocas en 2010.
Asqués
Molimentos
A Ilesia de Nuestra Sinyora d'Asqués, una ilesia d'os sieglos XVI-XVIII adedicada a Nuestra Sinyora, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Efecto Foehn
thumb|right|Representación esquematica de l'efecto Foehn. L'efecto Foehn ye un fenomeno climatico que consiste en que cuan una masa d'aire calido y humido se troba un obstaclo montanyoso y ye forzada a puyar pa trescruzar-lo, fa que a vapor d'augua s'enfrie y se produzca un proceso de condensación u sublimación inversa precipitando-se en as costeras de barlovento, on se forman boiras y plevias orograficas. Cuan esto se desvién bi ha un gran contraste climatico entre as dos costeras d'a montanya, con muita humidat y plevias en barlovento, y una mayor temperatura y cielo claro en sotavento. En sotavento a temperatura de l'aire ha puyau por o proceso de compresión adiabatica, a causa de l'aire, ya seco y calido que baixa a escape por a costera, escalfando-se a mesura que baixa y con una humidat muito escasa.
L'efecto Foehn fue descrito por primera vegada en o Tirol, on ye intensificau por que l'aire que puya ye l'aire d'o sud d'os Alpes, ya calido. A palabra tirolesa Foehn y se remonta a lo latín FABONIUS como l'aragonés Fagüenyo. En os Mont Pireneus, Cordelera Cantabrica y depresión d'Ebro l'efecto Foehn ye de sentiu contrario a lo d'o Tirol. L'aire con humitat d'o norte y norueste ye aturau por os Monts Pireneus y Cordelera Cantabrica, deixando boiras y plevias en as costeras de barlovento a lo norte, y quedando un aire ya seco, responsable d'o clima semiarido de buena part d'a depresión d'Ebro.
António de Oliveira Salazar
António de Oliveira Salazar, naixito de Vimiero (Santa Comba Dão, Reino de Portugal) o 28 d'abril de 1888 y muerto en Lisbona (Portugal) o 27 de chulio de 1970, estió un economista, profesor universitario y politico portugués, eastablidor d'una dictadura en o país, continadora d'a dictadura militar establita dimpués d'o golpe d'estato militar de Mendes Cabeçadas y succedita por Gomes da Costa. Dende o cargo clau de ministro de Finanzas de Portugal, que ocupó dende 1926, plegó enta o cargo de President d'o Consello de ministros de Portugal en 1932, creyando un partiu politico ta organizar o suyo poder personal (a União Nacional) y establindo os alacez d'o dito Estado Novo (Estato Nuevo), un rechimen politico autoritario y nacionalista, amanato d'o faixismo de Benito Mussolini u d'o franquismo de Francisco Franco. Continó en o poder dica la suya muerte.
Efecto Foehn
Místní názvy větrů
Borbonés
O Borbonés (en occitán Borbonés u Barbonés ; en francés Bourbonnais) ye una provincia historica francesa. Se charra l'occitán en a metat sud, en as ciudaz de Montluçon y Vichèi, y o francés en a metat norte, en a ciudat de Molins.
Cheografía
Fa parti d'os departamentos actuals d'Alier y parti de Char. Se charra l'occitán en a metat sud, en as ciudaz de Montluçon y Vichèi, y o francés en a metat norte, en a ciudat de Molins.
Castrillo del Val
Castrillo del Val ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Alfoz de Burgos y partiu chudicial de Burgos.
A suya población ye de 732 habitants (2010), en una superficie de 22,54 km² y una densidat de 32,48 hab/km².
Cheografía
A localidat de Castrillo del Val ye situada a 939 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia d'11 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'as suyas provincia, comarca y partiu chudicial.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Cerca de Santa Eugenia, Priorato, San Pedro de Cardeña y Los Tomillares.
Cuello de Crabioles
O cuello de Crabioles (en francés Col des Crabioules, en castellano Collado Inferior de Literola) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.983 m d'altaria.
Se troba entre l'agulla de Crabioles (3.016 m) y a tuca d'el Cabo d'els Arenals (3.038 m) y une o cul de Remunye, en Aragón, y o cul de Crabioles, en Occitania.
Toponimia
O toponimo benasqués de Crabioles y gascón de Crabieues fa referencia a un puesto a on se troban crabas.
Isla Norfolk
A Isla Norfolk (en anglés Territory of Norfolk Island, norfuk Teratri a' Norf'k Ailen) ye una isla y territorio externo d'Australia situau en l'oceano Pacifico, entre Australia, Nueva Zelanda y Nueva Caledonya. A garchola de Norfolk ye inscrita en a lista d'o Patrimonio d'a Humanidat d'a Unesco con o nombre de Colonias penitenciarias australianas dende 2010. .
Lenveja
Lenveja (Lenveja en occitán, Lembeye en francés) ye una ciudat d'o Biarn, capital antiga d'a rechión biarnesa d'o Vic Vilh. Ye situata en o departamento francés d'os Pireneus Atlanticos d'a rechión de Nueva Aquitania.
Nombre
Significa a invidia en occitán. Puet estar l'orichen de l'apellito Lambea que se troba en bels lugars d'Aragón como La Puebla d'Íxar u as Cinco Villas.
Aragonés d'a Tierra de Biescas
L'aragonés d'a Tierra de Biescas ye a parla comarcal aragonesa que se charra en a redolada de Biescas y en o Sobremont. Muga a l'este con l'aragonés de Sobrepuerto, muito pareixito.
Lexico
Lexico no citato y propio de Biescas y redolata ye: casalivo, gotifarriar, narronal, cantarita, cantaluria, revivir (sobrevivir), follar (fer fuella, salir fuellas), chichiberria, regota, mosal/musal, ruchar, cobaquí, coballá.
Groucho Marx
Groucho Marx (nombre artistico de Julius Henry Marx), naixito de Nueva York (Nueva York) o 2 d'octubre de 1890 y muerto en Los Angeles (California) o 19 d'agosto de 1977, estió un actor estausunidense, activo en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1920, y que gosa estar conoixito como uno d'os chirmans Marx, chunto con Harpo, Chico, Gummo y Zeppo.
D'entre a suya filmografía, cal destacar bellas cintas como Monkey Business (1931, Norman Z. McLeod), Horse Feathers (1932, Norman Z. McLeod), Duck Soup (1933, Leo McCarey), A Night at the Opera (1935, Sam Wood), A Day at the Races (1937, Sam Wood), At the Circus (1939, Edward Buzzell), u A Night in Casablanca (1946, Archie Mayo).
Pongo
Pongo y comunment arangutans ye un chenero de mamiferos aintro d'a orden primates. Se troba clasificato en a familia d'os hominidos, en una sobfamilia propia dita Ponginae. Son grans simios lures masclos plegan a fer 2 metros d'altaria alto u baixo cuan s'alzan en piet, y una amplaria de brazos d'enta 3 m. Actualment comprende tres especies, o Pongo pygmaeus u Arangután de Borneo, o Pongo abelii u Arangután de Sumatra y o Pongo tapanuliensis u Arangután de Tapanuli.
A palabra arangután vien d'o malayo Orang Hutan, que significa "l'hombre d'a selva" y ha puesto estar transmesa por o portugués, pos no presenta h- y presenta un grupo consonantico -ng- derivau d'una -n- intervocalica.
Se considera que ye o chenero de primates con una intelichencia mes gran, fendo servir bel intrumento, y contruyindo cada nueit un cado ta dormir, feito d'elementos vechetals.
Los Pedrenyals
Los Pedrenyals ye un cantimplano con un gran afloramiento de pedrenya que s'estendilla principalment por los termins municipals de Zaila y Almochuel, plegando tamién a lo termin de Binaceit, encomenzando chusto en la marguin dreita de la ribera de lo río Aguas y chunto a l'antiga laguna de Los Sardones Altos. En lo suyo cabalto bi ha un vértiz cheodesico (Pedrenyal, con 320 m d'altaria).
Toponimia
Lo toponimo Los Pedrenyales ye un aragonesismo, manimenos no conoixemos por textos medievals la forma chenuína en aragonés con plural en -ls, que debeba d'existir pero que la luenga escrita medieval no representaba.
La plana de Los Pedrenyals corresponde a las partidas de Pedrenyales y Pedrenyal en Zaila, Planos Altos de Pedrenyales y Ventorrillo en Almochuel, y Las Hoyas en Binaceit.
Curiosidaz
La pedrenya ye d'orichen evaporitico, y ye acompanyada de calcedonia, malaquita, celestina, amatista, anhidrita, cheso y tyuyamunita.
Por un estudio petrografico s'ha puesto contrimuestrar que los habitants epipaleoliticos de lo chacimiento de Los Banyos d'Arinyo replegaban pedrenya d'este gran afloramiento.
Barrosa
Barrosa puet fer referencia a:
Organización Hidrografica Internacional
A Organización Hidrografica Internacional (anglés:International Hydrographic Organization, francés:Organisation hydrographique internationale) ye una organización intergubernamental consultativa y tecnica d'hidrografía, establita por un alcuerdo sinyato en Mónegue o 3 de mayo de 1967 que dentró en vigor en 1970.
Asún
Asún ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo. Ye despoblato.
Organización Hidrografica Internacional
A OHI concreta una cooperación prencipiata en primerías d'o siglo XX entre os Estatos que teneban una capacidat de realizar devantamientos hidrograficos y de publicar as suyas propias cartas marinas. En 2006, a Organización Hidrografica Internacional con seu central en Mónegue, yera formata por 77 miembros.
Obchectivos
Ye l'organismo coordinador d'os Servicios Hidrograficos, oficialment acreditatos por os suyos respectives gubiernos y os suyos obchectivos son:
Asún
Cheografía
O lugar d'Asún se troba situato a 1.260 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Molimentos
A Ilesia de Sant Veturián d'Asún, una ilesia adedicada a Sant Veturián, que hue se troba en runas, encara que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Coreses
Coreses ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 1.156 habitants, en una superficie de 43,16 km² y una densidat de población de 26,78 hab/km².
Inductor
thumb|Inductors corrients. Un inductor ye un component electronico pasivo d'os circuitos electricos que, debito a lo fenomeno de l'autoinducción, almadacena enerchía en forma de campo magnetico creyato por o paso d'a corrient electrica. Iste component tamién gosa decir-se bobina u inductancia. A capacidat d'un inductor d'almadacenar enerchía se mide por a suya inductancia que s'exprisa en henrys (simbolizato por H), una unidat derivata d'o Sistema Internacional d'unidaz.