cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Roxolana
Biografía
Trigata t'o harem de Solimán, puyó de categoría dica tornar-se la odalisca favorita d'o soldán y tener con ell cinco fillos. De l'aprecio que Solimán teneba per Roxolana, en ye buen ixemplo un d'os poemas que lo soldán li escribió:
Crepando la tradición, Roxolana remató estando la suya muller y fendo que un d'os suyos fillos, Selim, heredás l'imperio. Probablement estió tamién la consellera de Solimán en muitos afers d'estato, y pareix haber influito igualment en afers exteriors y de politica internacional. Dos d'as cartas d'ella t'o rei polaco Sechismundo II Augusto se son conservatas, y mientres que estió viva, l'Imperio Otomán mantenió per un regular relacions pacificas con o Polonia-Lituania. Bel historiador tamién creye que podría haber intervenito con o suyo marito en o control d'as incursions d'os tartaros de Crimea en a tierra natal d'ella.
Roxolana morió lo 18 d'abril de 1558 y fue apedecata en un mausoleu decorato con un exquisito recholau d'Iznik que representaba lo chardín d'o paradiso, talment en homenache t'o suyo caracter alegre y risotero. Lo suyo mausoleu ye adchacent a lo d'o suyo marito en a Mezquita de Solimán.
Muerta Roxolana, lo desolato soldán li escribiba:
Obras inspiratas en Roxolana
Roxolana, u Jurrem, ye estata lo motivo, igual a Turquía como a Occident, de pinturas, de piezas musicals (como una sinfonía de Joseph Haydn y una opera de Sichynsky), d'obras de teatro y de novelas, més que més en ucrainés.
Tamién se'n ha feito un molimento en o suyo lugar natal de Rohatyn.
Santa Quiteria
Santa Quiteria ye, seguntes a tradición cristiana, una mártir y virchen d'o sieglo V y se'n sape poco fueras d'o suyo nombre y culto, que s'estendilló por o Camín de Sant Chaime.
Ya amaneixeba en o Martirologio Hieronymianum y o suyo nombre provién d'o epiteto de Kythere y Kuteria, "la roya", epiteto que os fenicios daban a la diosa semita Astarté, por o que ye fácil que siga una cristianización d'ixa diosa y no un personache real.
Oroteddi
Oroteddi (Oroteddi en sardo; Orotelli, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 2.314 habitants(2001) en una superficie de 61,20 km², con una densidat de población de 37,81 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Oroteddi ye situata a 406 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Nueva Villa de las Torres
Nueva Villa de las Torres ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya, y comarca de Tierra de Medina.
A suya población ye de 387 habitants(2007), en una superficie de 35,65 km² y una densidat de población de 10,85 hab/km².
Cheografía
Nueva Villa de las Torres ye situato a 50 km de distancia de Valladolit, a capital d'a suya provincia.
Portiella d'el Garién
A portiella d'el Garién ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.611 m d'altaria.
Se troba chunto a la punta d'el Garién (2.720 m) y une a valle Verde, en Aragón, con a cul d'Estaubé, en Occitania.
Puent João Gomes
O puent João Gomes (en portugués Ponte João Gomes) ye un puent situato en a isla de Madeira, en a ciudat de Funchal, sobre a ribeira de João Gomes. Se remató de construyir en 1994, y o suyo disenyo ye obra d'António Reis. Recibió o Premio Secil en 1997. Tien una largaria de 274,5 metros y 140 metros d'altaria, estando una d'as construccions mas altas de Portugal.
Olmedo (Valladolit)
Olmedo ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 3714 habitants(2007), en una superficie de 129,38 km² y una densidat de población de 28,70 hab/km².
Amadeus (cinta)
Amadeus ye una cinta de cine de drama estausunidense de l'anyo 1984, dirichita por Miloš Forman seguntes un guión de Peter Schaffer (basato en a novela Amadeus de Peter Schaffer), dirección de fotografía de Miroslav Ondříček y producción de Saul Zaentz ta la suya productora The Saul Zaentz Company. Tién una durada de 160 minutos y estió un important exito cinematografico. Entre atros actors, partecipan en a cinta F. Murray Abraham, Tom Hulce, Elisabeth Berridge, Simon Callow, Roy Dotrice, Christine Eberson y Jeffrey Jones; a cinta recibió ueito Premios Oscar, estando encara hue considerata como una d'as prencipals cintas d'a historia d'o cine.
Forqueta de Tuca Roya
A forqueta de Tuca Roya (en francés Borne de Tuquerouye) ye un paso de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.953 m d'altaria.
Se troba chunto a o pico de Tuca Roya (2.818 m) y une l'ibón de Marmorés, en Aragón, con o cul d'Estaubé, en Occitania. En iste puesto se troba o cubilar de Tuca Roya, o mas antigo d'os Pireneus.
Mai (ganau)
Anque o termin puet aplicar-se tamién a belatras especies, como as vacas, as crabas u as latonas, por a importancia economica que o uellamen ha teniu tradicionalment en Aragón ye más freqüent sentir-lo aplicau principalment a las uellas.
Rana capito
Rana capito (Rana capito en clasificación scientifica (LeConte, 1855), tamién claseficato como Lithobates capito) ye una especie d'amfibios d'a orden Anura, d'a familia Ranidae y d'o chenero Rana, que se distribuye por o sudeste d'Estaus Unius (Carolina d'o Norte, Carolina d'o Sud, Cheorchia, Florida, Alabama y Tennessee).
Instituto Aragonés de Estadística
Seu central
Carrera Bernardino Ramazzini, 5.
50015 - Zaragoza (Aragón).
Telefón: 976 713 170; Fax: 976 713 184.
Torero
right|thumb|250px|O torero [[Sebastián Castella mientres d'una corrida en Aguascalientes (Mexico), en 2010.]] thumb|250px|[[Francisco de Goya y Lucientes|Goya, Temeridat de Martincho (Tauromaquia)]] Un torero, en o lenguache d'a tauromaquia, ye a persona que en l'actual versión d'o toreo tien o protagonismo prencipal d'a corrida, dirichindo a una quadrilla de colaboradors (banderillers, picadors, etc.) en o espectaclo. O torero, si fa o suyo treballo a caballo, ye dito rechoneador.
Actualment a carrera profesional de torero prencipia estando un novillero, quan nomás se torea que toros de menor tamanyo, peso y fuerza, y s'esdevién dimpués un autentico torero quan, en una corrida especial, se diz que se pren l'alternativa.
Antigament, uno d'os signos distintivos d'a profesión de torero yera a coleta, que se tallaba quan o torero albandonaba ixa profesión, quedando trazas en o luengache castellano ta quan bellún albandona uan profesión, treballo u actividat, u mesmo dixa de banda una iniciativa de qualsiquier tema que yera fendo, y se diz alavez que se talla a coleta.
No s'emplega a palabra ta referir-se a qui en as fiestas d'os pueblos partecipa puntualment en un encierro por as carreras d'os animals, que puet estar acompanyato de meter fuego a los cuernos d'os animals, en os ditos toro de fuego u toro embolato. Istas fiestas especials son prou conoixitas en bells puestos d'Aragón, como as Cinco Villas, a on o toro de fuego más conoixito se practica encara hue en Sadaba.
Os toreros en Aragón
En Aragón, uno d'os más conoixitos toreros estió o farasduesano Martincho, que actuó mientres d'o sieglo XVIII.
Thalasseus sandvicensis
Se reproduz en Europa dica la Mar Caspia y hiberna en Sudafrica, India y Sri Lanka.
Mai (desambigación)
Mai (d'o latín <MATER) puede fer referencia a:
Tamién, quan viene de o latín <MAGIS, puede estar sinonimo de l'adverbio «nunca» en zonas como a Ribagorza, Semontano de Balbastro y o Sobrarbe, anque en istas zagueras dos comarcas l'adverbio ye muit desusau y en l'actualidat se siente muito más «nunca», por coincidir con o castellano.
Cabronciello
Cabronciello (Cabroncillo en castellano) estió una aldeya de la Comunidat de Teruel situada en l'actual termin municipal de Río Deva. Ye despoblau dende fa sieglos.
Toponimia
En la versión de lo "Fuero de Teruel" de 1565 transcrita por Gil de Luna en castellano y impresa en Valencia s'escribe encara Cabronciello en la suya forma aragonesa.
Historia
Lo lugar y castiello de Cabronciello apareixen en las fuents historicas a vegadas en relación con la comanda de Villel y a vegadas en relación a la Comunidat de Teruel. En 1294 lo rei Chaime II d'Aragón vedó de tot la caza mayor en los monts de Cabronciello.
En l'anyo 1306 bi habió un litichio territorial entre lo concello de Teruel y los templers y Cabronciello fue ocupau por los templers de la Comanda de Villel.
En la primera mitat de lo sieglo XIV yera propiedat de los hespitalers de la Castellanía d'Amposta, los textos hespitalers se refieren a Cabronciello como una propiedat suya en lo contexto d'una invasión castellana:
Lo 24 de chunio de 1358 lo comandador de Villel Fortún Gonçálvez d'Heredia ordenó fer reparar las fortificacions de los castiellos de Libros y Cabronciello. Cabronciello figura oficialment como aldeya de la Comunidat de Teruel por lo menos dende lo 12 d'abril de 1429, quan lo rei Alifonso V adhibe a lo patrimonio reyal todas las aldeyas d'esta comunidat.
Cabronciello se despobló a fins de la Edat Meya, y por ixo ya no figura en lo fogache de 1495. Los suyos habitadors s'heban transladau a Río Deva bel tiempo antes.
En un texto de 1821 escrito en castellano nombran La Partida del Cabroncillo como part de lo termin de Río Deva, en la Comanda de Villel:
Vegas del Condado
Vegas del Condado ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 1.263 habitants (2009), en una superficie de 122,90 km² y una densidat de población de 10,28 hab/km².
A localidat de San Vicente del Condado fa parti d'iste municipio.
Toponimia
O toponimo Vegas del Condado presenta a parola condado que podría provenir d'o celta CONDATE ("forcallo", "confluencia"), latilizau como CONDATU. Vegas del Condado ye chunto a la localidat d'Ambasaguas y en l'anglo que forma o forcallo d'os ríos Porma y Curueño.
La Puebla de los Infantes
La Puebla de los Infantes ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Norte de Sevilla y provincia de Sevilla.
Cheografía
A localidat de la Puebla de los Infantes se troba situata a 230 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 78 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Anggun
Anggun Cipta Sasmi naixita de Jakarta o 29 d'abril de 1974 ye una cantautora franco-indonesia. Ye a cantaire asiatica mes internacional y conoixita en Europa más que más en Italia y Francia a on reside dende os 20 anyos.
En mayo de 2012 representó a Francia en o Festival d'Eurovisión de 2012 con a canción "Echo (You and I)".
Ragusa
A suya población ye de 43.770 habitants (2001) en una superficie de 23,35 km², con una densidat de población de 1.874,52 hab/km².
Historia
L'orichen de Ragusa se troba en a resistencia d'a población romanizada a las invasions d'eslaus y avaros. Os ilirio-romanos no podioron resistir en as tierras de l'interior, pero sí en as islas y ciudaz costeras. En 614 os invasors avaros y eslaus adrezoron a suya atención enta as ciudaz costeras de Dalmacia, en especial Salona, tan furament que a población costera evacuó a mayor parte d'as ciudaz d'o continent, fueras de Chadra y se trasladó t'a seguridat d'as islas costeras. Poco dimpués que as suyas ciudaz natals d'o continent hesen estau cremadas, os dalmatas tornoron a lo continent pa repoblar-lo. Os epidaurans fundoron Ragusa. Este escayeiximiento marcó o principio d'una nueva Dalmacia, mes chicota, agora confinada a la costa hadriana. Se caracterizó por un herencio romano y ya a primers d'o sieglo VII por o cristianismo. As tierras de l'interior fuoron ocupadas y pobladas por eslaus pa cutio.
Si a lo principio a costa dalmata yera baixo sobiranía teorica de Constantinoble, entre l'anyo 1205 y l'anyo 1358 pasó a depender d'a Republica de Venecia. Tamién conoixió un periodo d'estar sozmesa a los reis d'Hongría.
A Republica de Ragusa se fació independient d'Hongría a principios d'o sieglo XV y dimpués estió un estau vasallo de l'Imperio Otomán con obligación de pagar un tributo. Baixo a protección d'os otomans Ragusa conoixió tres sieglos de prosperidat y florada de l'actividat cultural y artistica, y encara que en 1667 fue destruita por un tierratremol, fue reconstruita.
En 1806 Napoleón en fació un protectorau y dimpués la unió a las Provincias Ilirianas. Dende 1815 perteneixió a la provincia de Dalmacia dentro d'o Reino d'Austria.
Fue atacada por l'Exercito Federal Yugoslau y por irregulars serbios chetniks y montenegrins cuan a Guerra d'independencia croata y cuan a Guerra d'independencia de Bosnia-Hercegovina.
Toponimia
En fuents aragonesas medievals como o "Libro de los fechos et conquistas del principado de la Morea" amaneix como Ragusa, igual que en textos italianos y franceses. Bi ha una localidat homonima en Sicilia.
A mención en "Libro de los fechos et conquistas del principado de la Morea" ye en relación con a Cuatrena Cruzada:
A denominación eslava de Dubrovnik se troba ya en textos medievals como en un tractau con o Ban Kulin de Bosnia, y esdevinió a denominación oficial en 1918 con a caita de l'Imperio Austrohongaro.
Luenga y parla
right|thumb|250px|[[Envista d'o casco viello de Ragusa.]] Ragusa estió un d'os zaguers nuclios de resistencia de l'idioma dalmata, y a parla de Ragusa, o ragusán ye una d'as suyas millors fuents pa la suya conoixencia.
O ragusán romanz desapareixió, pero a diferencia d'en atras grans ciudaz de Dalmacia como Chadra no estió por un proceso d'italianización, y estió l'idioma eslau o que desplazó a l'idioma neolatín. En tiempos d'a dominación otomana en os Balcans, la plegada d'immigrants serbios dende Herzegovina occidental y la suya integración en a sociedat ragusana permitió lo predominio lingüistico eslau. Tamién a diferencia d'atras parz de Croacia a branca d'o serbocroata que se parlaba yera a mesma que en Herzegovina, Montenegro y Serbia, o Štokavski. O xtokavisco de Ragusa conoixió un desembolique literario en os sieglos XVI y XVII.
En tiempos d'o illirismo os intelectuals croatas como Ljudevit Gaj abandonoron o Kajkavski de Zagreb como modelo lingüistico, preferindo a parla eslava xtokavisca de Ragusa, permitindo dimpués compartir u creyar una mesma luenga literaria que os serbios, montenegrins y bosnios.
Curiosidaz
En Ragusa han estau rodadas muitas escenas de la serie Game of Thrones, en concreto las relacionadas con la capital King's Landing ("grau d'o rei"). Lo fenomeno social relacionau con la serie ha atraito encara mes turismo a la ciudat y a la costa dalmata, con rutas turisticas relacionadas con los escenarios de la serie.
Olmos de Esgueva
Olmos de Esgueva ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 219 habitants (2007), en una superficie de 24,8 km² y una densidat de población de 8,83 hab/km².
Lista de municipios de Zaragoza
Lista de municipios d'a provincia de Zaragoza: thumb|350px|Mapa municipal d'a provincia de Zaragoza.
Puerto de la Lera
O puerto de la Lera u puerto Nuevo de Pineta (en francés Port Neuf de Pinède) ye un puerto de montanya situau en a muga entre Aragón y Francia a 2.469 m d'altaria.
Se troba entre a punta d'el Garién (2.720 m) y o pico de la Lera (2.662 m) y une a val de Pineta, en Aragón, con o cul d'Estaubé, en Occitania.
Districtos de Zaragoza por población
Ista ye a lista de districtos d'a ciudat de Zaragoza por población.
San Francisco (California)
San Francisco ye una ciudat y municipio estausunidense, en o estato de California, capital d'o condau de San Francisco.
A suya población ye de 7.354.555 habitants en una superficie de 600,70 km², con una densidat de población de 6.688,40 hab/km². Ye a quatrena ciudat de California por a suya población y a dotzena d'os Estaus Unius.
Ye internacionalment conoixita por o Puent Golden Gate y tamién en estar a ciudat que tien una mayor libertad en os Estaus Unius repective d'a homosexualidat, con a quala cosa ha consolidato en o país a suya fama de liberal.
En 1776 os espanyols establioron un fuerte en l'aria de l'actual Golden Gate y una misión clamada en honor a Francisco d'Asís. En 1848 la falaguera de l'oro de California empentó a ciudat en un periodo de creiximiento furo, pasando de 1.000 a 25.000 habitadors en un anyo. O poso castellano ye evident, y os nombres d'as carreras y vicos reflectan iste pasau, trucando o ficacio ya que en atras ciudaz americanas as carreras tasament tienen un numero y prou.
Quasi un tercio d'a población que viacha enta o treballo lo fa en transporte publico, y muitos en os tradicionals tranvías que puyan as empinadas costeras d'a bahía de Sant Francisco.
O transporte publico dentro d'a ciudat lo chestiona, más que más, a San Francisco Municipal Railway (conoixiu como Muni). O sistema, que ye propiedat d'a ciudat, ye un mezclallo de tren liuchero y metro, asinas como un rete d'autobuses. Os tranvías navegan por as carreras en os vicos perifericos, pero subterraneament en o centro. Antimás a “Muni” poseye a historica linia “F Market & Wharves”, que navega por as carreras superficials dende Castro dica Fisherman’s Wharf, y o sinyalero sistema de tranvías (que podetz veyer en a foto d’alto) que ha estau designau Hito Historico Nacional.
Cheografía
Se troba situata en o sudueste d'Estaus Unius, a o canto de l'Oceano Pacifico, en a peninsula de San Francisco que desepara o Pacifico a l'ueste d'a badía de San Francisco a l'este, a 16 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Sant Joan de Moró
Sant Joan de Moró ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de la Plana Alta. La suya población ye de 2.157 habitants (2005), en una superficie de 29,1 km² con una densidat de población de 74,12 hab/km².
Baixo saxón
O baixo saxón u baixo alemán occidental ye o nombre d'as variedaz rechionals d'o baixo alemán fablatas principalment en o norte d'Alemanya y l'este d'os Países Baixos.
Azofra
Azofra ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha, en a comarca de Nachera.
Por o suyo termin municipal trescruza o camín de Sant Chaime.
Ròcahòrt de Garona
Ròcahòrt de Garona (Ròcahòrt de Garona en occitán, Roquefort-sur-Garonne en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 715 habitants (1999) en una superficie de 13,56 km², con una densidat de población de 52,73 hab/km².
Ortueri
Ortueri (Ortueri en sardo; Ortueri, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 1.435 habitants en una superficie de 38,95 km², con una densidat de población de 36,84 hab/km².
Rana cascadae
A rana d'as cascadas (Rana cascadae en clasificación scientifica (Slater, 1939) ) ye una especie d'amfibios d'a orden Anura, d'a familia Ranidae y d'o chenero Rana, que se distribuye por l'ueste d'Estaus Unius (California, Oregón y Washington), estando tamién posible encara que no s'ha confirmato a suya presencia en Canadá (monts Olympic y sierra d'as Cascadas). O suyo nombre provién chustament d'a suya presencia en ista zaguera sierra.
Ortueri
Cheografía
A localidat d'Ortueri ye situata a 584 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Traunstein
Traunstein ye un centro comercial y administrativo, seu d'o Chuzgau de Traunstein.
Cheografía
Se troba situada entre Múnich y Salzburgo, en a rechión de Chiemgau a bells 10 km a o sudeste d'o lago Chiemsee y 15 km a o norte d'os alpes de Chiemgau a una altaria de 600 m.
Benalauría
Benalauría ye un municipio andaluz situato en a provincia de Malaga y comarca d'a Serranía de Ronda.
A suya población ye de 506 habitants (2010), en una superficie de 19,75 km² con una densidat de población de 25,62 hab/km².
Cheografía
A localidat de Benalauría ye situata a 667 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 143 km d'a ciudat de Malaga, a capital d'a suya provincia.
Torroja del Priorat
Torroja del Priorat ye un municipio catalán de la comarca de lo Priorato.
La suya población ye de 169 habitants (2008), en una superficie de 13,2 km² y una densidat de población de 12,8 hab/km².
Caracoler
Anque no toz os ovins tienen caracolas, les amaneixen con más freqüencia a os masclos que no a las fembras, y se desembolican más. Manimenos, tamién existe fembras con cornamens conspicuos, por o que no se puede prener como un caracter de dimorfismo sexual.
1947
Febrero
right|thumb|250px|L'actor y director estausunidense [[Edward James Olmos, naixito o 24 de febrero de 1947.]]
Torroja del Priorat
Cheografía
La localidat de Torroja del Priorat ye situata a 332 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar.
Mugas
Lo suyo termin muga con la Morera de Montsant a lo norte, con Poboleda a l'este, con Porrera a lo sudeste y a lo sud, con Gratallops a lo sudueste y con la Vilella Alta a l'ueste.
Ángel Ballarín Cornel
Ángel Ballarín Cornel (Benás, Ribagorza, 12 d'octubre de 1889 - Burdeus, Franza, 3 d'agosto de 1981). Maestro y escritor, va estar un d'els primers estudiosos d'el benasqués y autor d'el primer Diccionario d'el benasqués y la primera Gramatica d'ista variedat.
1947
Chulio
right|thumb|250px|O musico, cantaire y compositor mexicano [[Carlos Santana, naixito o 20 de chulio de 1947.]]
Octubre
right|thumb|250px|L'actor estausunidense [[Kevin Kline, naixito o 24 d'octubre de 1947.]]
Ángel Ballarín Cornel
Biografía
Se va casar dan Felisa Ferraz, filla d'el catedratico Vicente Ferraz y Turmo, de casa Faure. Va estar cunyau de Vicente Ferraz y Castán.
1947
Atros países
right|thumb|250px|O interpresario y inventor estausunidense [[Henry Ford, muerto o 7 d'abril de 1947.]]
Tommy Lee Jones
Tommy Lee Jones, naixito de San Saba (Texas) o 15 de setiembre de 1946, ye un actor y director cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1960 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Ángel Ballarín Cornel
Biografía
Ta l'an 1938 se va exiliar a Burdeus y allí va estar a diferents puestos: de descargador de muelles an que va tinre un percance gordo que el va tinre postrau a'l llit un an entero; a un instituto anque va entrar grasias a l'apoyo dels suyos profesors de la Escuela Normal y del profesor Georges Beros. D'allí el van despedir per "rojo" y perque no yeba un buen modelo ta la mainada anque el va achudar el Director Monsieur Courtiade, el rectorau de l'Academia de Burdeus, el Consulau de España y el Solar español.
Tommy Lee Jones
D'entre a suya filmografía, se puet destacar as cintas Coal Miner's Daughter (1980, Michael Apted), The Executioner's Song (1982, Lawrence Schiller), Lonesome Dove (1989, Simon Wincer), JFK (1991, Oliver Stone), The Fugitive (1993, Andrew Davis), Batman Forever (1995, Joel Schumacher), Men in Black (1997, Barry Sonnenfeld), The Three Burials of Melquiades Estrada (2005, Tommy Lee Jones), No Country for Old Men (2007, Joel Coen y Ethan Coen), u In the Valley of Elah (2007, Paul Haggis).
Ángel Ballarín Cornel
Biografía
Allí a Burdeus va amostrar sin cobrar res, a llichir a la mainada y a grans d'una asociación de refuchiats espanyols. A la ocupación alemana va treballar a la Base Submarina pero iste yeba un treball forzau perque els alemans consideraban a'ls refuchiats coma si fuesen rehens. Tamé va treballar d'encargau a la Camara de Comercio de Burdeus y va tinre un treball de responsabilidat a un laboratorio de farmacia hasta que se va chubilar a'ls 70 ans.
Ye alavegada quan puede dedicar-se a'ls temas de la lluenga anque ell no yera pas llingüista pero sí teniba una gran amistat dan Manuel Alvar. Entre iste, su fillo y els chermans el van animar ta fer el Diccionari, la Gramatica y els altros llibres d'antropolochía: El Valle de Benasque y Civilización Pirenaica. Tamé va tinre amistat dan Ramón J. Sender y Miguel de Unamuno. Se va morir a Burdeus en 1981.
Tommy Lee Jones
Premios
En 1993, l'actor Tommy Lee Jones recibió o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya interpretación en The Fugitive, una cinta dirichita por Andrew Davis.
Martin Landau
Martin Landau, naixito de Nueva York (Nueva York) o 20 de chunio de 1928, ye un actor y productor cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1950 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet citar as cintas The Hallelujah Trail (1965, John Sturges), Tucker: The Man and His Dream (1988, Francis Ford Coppola), Crimes and Misdemeanors (1989, Woody Allen), Ed Wood (1994, Tim Burton), u The Adventures of Pinocchio (1996, Steve Barron). Tamién ha treballato en cuantas series de televisión, estando muit conoixito por a serie Mission: Impossible.
Premios
En 1994, l'actor Martin Landau recibió o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya interpretación en Ed Wood, una cinta dirichita por Tim Burton.
Emilio Gastón Sanz
Emilio Gastón Sanz (Zaragoza, 8 de chinero de 1935 - Zaragoza, 22 de chinero de 2018) estió un avogato, politico, filosofo, poeta y escultor aragonés. Fundador de l'Alianza Socialista d'Aragón en 1974 y d'o PSA (Partido Socialista de Aragón), estió deputato en o Congreso dimpués d'as eleccions chenerals espanyolas de 1977 dica 1979 en coalición con o Partido Socialista Popular d'Enrique Tierno Galván, y estió portavoz d'o Grupo Mixto. Dimpués d'a integración de gran parti d'a militancia d'o PSA en o PSOE, Gastón continó encabezando o partiu, pero sin tornar a aconseguir acta de deputato. Posteriorment ocupó o cargo de Chusticia d'Aragón entre 1988 y 1993, o primero dimpués d'a restauración d'a democracia en Espanya.
Tamién cal destacar que fue fundador y redactor d'os estatutos d'APUDEPA (Acción Publica pa la Defensa d'o Patrimonio Aragonés) y a Coordinadora de Afectados por Grandes Embalses y Trasvases (COAGRET), yera un gran impulsor de l'esperanto, como a suya familia, su güelo Emilio Gastón Ugarte, su pai Rafael Gastón Burillo y as suyas tías Inés Gastón Burillo y Emilia Gastón Burillo fuoron impulsors y usuarios d'iste idioma.
Borriol
miniaturadeimagen|Borriol Borriol ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de la Plana Alta, provincia de Castellón y partiu chudicial de Castellón de la Plana.
Cheografía
Borriol ye situato a 208 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar, a una distancia de 8 km de Castellón de la Plana, la capital de la suya provincia y partiu chudicial y a 81 km de Valencia.
Toponimia
En textos medievals en latín y castellano se documenta a variant Burriol.
William Powell
Premios
En 1934 William Powell fue nominato a o premio Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta The Thin Man, de W.S. Van Dyke. En 1936 recibió una segunda nominación a l'Oscar a o Millor Actor por My Man Godfrey, de Gregory LaCava.
En 1947 recibió un Premio NYFCC a o Millor Actor por a suya interpretación en a cinta Life with Father, de Michael Curtiz. Tamién en 1947, fue nominato a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta Life with Father, de Michael Curtiz.
O 2 d'agosto de 1960 se li adhibió una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situada en o 1636 de Vine Street d'a ciudat de Los Angeles.
Focino
Etimolochía y toponimia
La palabra Focino se troba muito en la toponimia de la zona entre las provincias de Teruel y Zaragoza. Podría estar un mozarabismo, porque se documenta con fonetica mozarabe en la toponimia churra (El Fuchino).
Igual como foz s'ha castellanizau como hoz en muitos toponimos, la palabra focino se presenta castellanizada a sobén como hocino (Hocino de Blesa). En Vivel la forma con fonetica mozarabe s'ha castellanizau como hochino).
En la toponimia de Fuent de Todos se considera focino a uns barrancos encaixaus de mida mes chica que no las foces y correspondients a vals en fondo de saco d'orichen karstica.
Semaforo
120px|thumb|Luces d'o semaforo Un semaforo ye un dispositivo, normalment electrico, que regula o trafico de vehíclos y piatons en as interseccions de camins. O tipo más freqüent tién tres luces de colors:
L'ambre tién un significau diferent si ye intermitent (pasar con precaución) u si ye fixo (aturar-se, si a velocidat que levamos permite fer-lo con seguridat).
Große Olympiaschanze
O Große Olympiaschanze (d'antis mas conoixito como Olympia Skistadion) ye una instalación ta fer saltos de trampolín situata en Garmisch-Partenkirchen en Baviera, Alemanya.
Construita en l'anyo 1921 teneba en a zona de caiguda una pista d'atletismo a on entrenaban atletas en verano, se´n facioron dos remodelacions en 1978 y 2007 ta adaptar-se a las condicions tecnicas d'a Federación Internacional d'Esquí. Mugant a os trampolins bi ha a pista d'slalom alpín conoixita como Gudiberg.
Cal destacar qualques d'as competicions esportivas feitas en iste puesto como os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1936, d'a que fue seu con o nombre de Olimpia Skistadion y a on se fació a ceremonia d'embotada d'os Chuegos, qualques prebas d'a Copa d'o Mundo d'Esquí y en l'actualidat ye una d'as seus d'a competición dita Four Hills Tournament (Torneyo d'os quatre Trampolins) que se celebra tradicionalment a l'1 de chinero, o primer diya de l'anyo.
Orune
A suya población ye de 2.936 habitants en una superficie de 128,58 km², con una densidat de población de 23,50 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Orune ye situata a 745 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Hartford (Connecticut)
Hartford ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Connecticut, d'an ye a capital estatal. Fa parte d'o condau de Hartford, d'an tamién en ye a capital.
A suya población ye de 124.512 habitants (2006) en una superficie de 46,50 km², con una densidat de población de 2.776,00 hab/km².
Garache
thumb|300px|Garache pa dos [[autos d'una casa en zona residencial]] Un  garache ye un espacio cubierto y zarrau con clau, pa guardar-ie vehíclos. En una casa unifamiliar en una población u en una zona residencial se gosa fer una distribución d'a casa u d'os chalets de manera que i haiga un local pa guardar vehíclos u pa almadazenar atras cosas.
Os edificios comunitarios gosan tener un garache comunitario a on se puet crompar u logar una plaza d'estacionamiento en una planta de l'aparcamento.
Tamién se diz garache a un puesto profesional (taller mecanico) pa fer treballos de reparación en os vehíclos.
Etimolochía
A parola garache proviene d'o francés garage, que deriva d'o verbo garer (guardar).
Villabraz
Villabraz ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'Esla-Campos y d'o partiu chudicial de Leyón.
A suya población ye de 125 habitants (2010), en una superficie de 36,97 km² y una densidat de población de 3,38 hab/km².
Cheografía
A localidat de Villabraz se tova situata a 848 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 53 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial, y de 102 km d'a ciudat de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Alcuetas y Fáfilas.
Congosto
thumb|Congosto de Wire Pass, un [[congosto de fendidura cerca de Kanab (Utah).]] Un congosto u congostro ye una foz que complega las qualidatz de muita altaria de ripas y de muita estreitura entre ellas. Los slot canyons de los cheomorfologos son una forma extrema de congostro.
Etimolochía y variants
250px|dreita|thumb|Lo congostro de Ventamillo entre [[Campo (Uesca)|Campo y la val de Benás.]] La palabra congosto deriva de lo latín COANGUSTUM, se presenta tamién en castellano, y tiene la suya continación en catalán como congost. En chistabín y en baixo-ribagorzano se documenta la variant con metafonía vocalica congusto, que ha formau un microtoponimo en La Puebla de Castro. La forma sin metafonía congosto ye la mes estendida y tamién ye documentada en textos medievals pero no fegura en los diccionarios locals por no estar un elemento diferencial respecto a lo castellano.
En Ribagorza se presenta la variant congostro dende la val de Benás dica Ribagorza Baixa, y tamién bi ha variants con metafonía como congustro y congrusto en Ribagorza Baixa. Estas variants han formau microtoponimos en Vulturina y Grustán.
Toponimia
En la Peninsula Iberica destacan como toponimos formaus con esta radiz:
Districtos de Zaragoza por superficie
Ista ye a lista de districtos d'a ciudat de Zaragoza por superficie.
Villademor de la Vega
Villademor de la Vega ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 397 habitants (2009), en una superficie de 16,63 km² y una densidat de población de 23,87 hab/km².
Puerto de Lavedán
O puerto de Lavedán (en francés Port du Lavedan) ye un puerto de montanya d'os Pireneus situau a una altaria de 2.612 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Comunica l'ibón d'Arriel Alto y os ibons de Batcrabera entre o pico de Palas (2.970 m) y a cima de Batcrabera (2.707 m).
Villamandos
Villamandos ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 341 habitants (2009), en una superficie de 16,23 km² y una densidat de población de 21,01 hab/km².
IKSU
thumb|250px|O Iksu sport en o campus d'a Universidat d'Umeå. O Iksu (siglas d'o Idrottsklubben Studenterna i Umeå), ye un club poliesportivo y una organización sin animo de lucro d'a ciudat sueca d'Umeå. Creyata en 1959, a entidat tien tres instalacions esportivas, arredol de 18.000 socios y d'os seccions, o Iksu sport en a Universitat d'Umeå y o Iksu spa en Umedalen.
Arrueda
Arrueda (Arrueda en occitán, Rouède en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 236 habitants (1999) en una superficie de 6,20 km², con una densidat de población de 38,06 hab/km².
Projan
Projan (Projan en occitán, Projan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de l'Ador gersés.
Alesón
Alesón ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha situau en a comarca de Nachera.
A suya población ye de 140 habitants (2008) en una superficie de 6,49 km² con una densidat de 21,57 hab/km².
Ibón de l'Obaga de Basibé
L'ibón de l'Obaga de Basibé u simplament ibón de Basibé ye un ibón existent en o Pireneu aragonés, en o termín municipal de Montanui, en a comarca de Ribagorza, chusto amán d'as pistas d'esquí d'Cerler.
Se troba situau a 2.248 m de altaria, ocupando una superficie de 0,063 km².
Ye facilmente accesible por o GR 18 dende Castanesa y desde Fonchanina, rota que tamién puet fer-se dende Cerler, por o norte.
Olmos de Peñafiel
A suya población ye de 76 habitants(2008), en una superficie de 16,07 km² y una densidat de población de 4,72 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Olmos de Peñafiel ye situata a una distancia de 64 km de distancia de Valladolit, a capital d'a suya provincia.
L'Almolda
L'Almolda (La Almolda en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'os Monegros.
A suya población ye de 631 habitants (2009) en una superficie de 131,30 km², con una densidat de población de 4,81 hab/km².
Cheografía
A localidat de L'Almolda ye situata a 491 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 75 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Historia
Dende a epoca d'os romanos, ha estato o cruce de camins d'a comarca d'os Monegros; yera trescruzata probablement por una calzata romana dende Viliella y Xelsa endrezata a Uesca y Chaca.
Poseye un paisache arido de tonos royencos pero agora se prencipia a adhibir un tono verde por os nuevos reganos de Monegros.
Ye situata cerca d'a sierra d'Alcubierre an o suyo nombre cambeya por lo de sierra de Santa Quiteria por l'ermita d'o sieglo XVII que bi ha en a suya tuca a 587 metros d'altaria, dende an se puede veyer tot o paisache monegrín.
Fauna y Flora
O clima monegrín ye realment extremo (continental y arido) asinas como as condicions edafolochicas d'a zona (mayoritariament cheso). Isto condiciona a fauna y flora y nomás bellas especies pueden vivir-ie. A causa d'os pocos cambios mientres os zaguers cinco milenios o enclau ye de difícil colonizar ta nuevas especies por o que bi ha una gran cantidat d'especies endemicas.
Luengas y parlas
Actualment en L'Almolda se charra, como en toda a comarca d'Os Monegros o castellano rechional d'Aragón, con substrato lingüistico provinient de l'aragonés que se i charró en a baixa Edat Meya.
A parla de l'Almolda ye especial porque tien una entonación diferent d'a resta d'a redolada y d'o mesmo tipo que as vals de Sobrarbe, Chiprana y Castellón de Val de Chasa. Entre as palabras que se i han conservato tenemos apajentar, cadilla, cagarruta, carrucha, charrada, cubete, espartera, uebra, güera, mallar, marguin, patacón, pataquiar, perdigana, perreta, rebullo, tartir, tocino, tollo y val.
Molimentos
Podemos trobar cuantas codigo postaliellas entre las que destacan:
As ilesias mas importants son:
Tamién ye important de mencionar una basa d'orichen romano, Lo Pozo de la Val.
Friedrich Engels
Friedrich Engels, naixito de Barmen, hue parte de Wuppertal (Reino de Prusia, hue Renania d'o Norte-Westfalia, Alemanya) o 28 de noviembre de 1820 y muerto en Londres (Reino Uniu) o 5 d'agosto de 1895, estió un filosofo alemán, teorico d'o socialismo y colaborador de Karl Marx en o desembolique d'o marxismo.
Afravola
Afravola (Afravola en napolitán, Afragola en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 63.981 habitants (2010), en una superficie de 17,99 km², con una densidat de población de 3.556,48 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Afravola se troba situata a 43 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Padilla de Duero
Padilla de Duero ye un lugar d'a provincia de Valladolit (Castiella y Leyón) y comarca d'o campo de Peñafiel, pertenexient a lo municipio de Peñafiel dende meyatos d'os anyos 1970.
A suya población ye de 83 habitants (2007).
Afravola
Cheografía
O suyo termin municipal muga con as comunas d'Acerra, Caivano, Cardito, Casalnuovo di Napoli y Casoria.
Herbache
O herbache (herbage en grafía medieval) yera un impuesto que se pagaba en a Edat Meya por aprobeitar os pratos u defesas pa paixentar o bestiar.
Un eixemplo d'uso a fins d'o sieglo XIV en ye a carta que o procurador d'as aldeyas de Teruel presentó en 1378 a l'alcait d'Alpuent comunicando-li a exemptción de bels impuestos:
(7-11-1378)
Carnarache
O carnarache u garnarache yera un impuesto medieval por o paso d'o bestiar transhumant a traviés d'os dominios reyals.
Eixemplos d'uso a fins d'o sieglo XIV en ye a carta que o procurador d'as aldeyas de Teruel presentó en 1378 a l'alcait d'Alpuent comunicando-li a exención de bels impuestos.
(7-11-1378)
Libros
Toponimia
Lo toponimo Libros recuerda a lo toponimo Eriglos de la Sierra d'Albarracín, a Riglos en la provincia de Uesca y a Ricla en la provincia de Zaragoza.
Son intresants los microtoponimos puntal de Serretilla, Los Abantos, loma de los Algezares, loma de Andreo, El Bolage, El Cabigordo, El Cenajo, El cerreuelo, Morrón, morrón de la Nava, Puntal d'el Cinglo, Los Planos, puntal de Manzaneros, La Zapata y Hontanares.
Cheografía
Ye chunto a lo río Guadalaviar. Bi ha menas de ixufre famosas por los fósils de ranas de lo terciario en un buen estau de conservación y baptizadas taxonomicament como Rana pueyoi
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Río Deva, Ademuz, Castiel Fabib, Tramacastiel y Villel.
Cuba Gooding, Jr.
Cuba Gooding, Jr., naxito de Nueva York (Nueva York) o 2 de chinero de 1968, ye un actor estausunidense, activo en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1980 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet citar as cintas Gladiator (1992, Rowdy Herrington), Jerry Maguire (1996, Cameron Crowe), Men of Honor (2000, George Tillman, Jr.), Pearl Harbor (2001, Michael Bay), The Fighting Temptations (2003, Jonathan Lynn), American Gangster (2007, Ridley Scott), u Gifted Hands: The Ben Carson Story (2009, Thomas Carter).
Premios
En 1996, l'actor Cuba Gooding, Jr. recibió o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya interpretación en Jerry Maguire, una cinta dirichita por Cameron Crowe.
Amavida
Amavida ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca de Valle de Amblés.
A suya población ye de 139 habitants (2017) en una superficie de 15,02 km², con una densidat de población de 9,25 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Amavida se troba situada a 1.163 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 39 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
121
Atros países
right|thumb|250px| L'emperador romano [[Marco Aurelio, qui naixió o 26 d'abril de 121.]]
Pasau imperfecto d'indicativo en francés
O pasau imperfecto d'indicativo en francés se fa servir pa indicar una acción verbal pasada pero vista en la suya durada, ye dicir, en una unidat de tiempo que no ha rematau, sin importar quan encomenzó ni quan remató. Se fa servir pa describir situacions pasadas. O pasau imperfecto francés se forma con as desinencias -ais, -ais, -ait, -ions, -iez, -aient sobre a radiz.
En francés antigo as terminacions d'o imperfecto d'a primera conchugación yeran -óe, -óes, -óe, -iiens, -iiéz, -óent, derivadas d'as terminacions en -ABA- d'o imperfecto d'a primera conchugación latina. En francés meyo estas terminacions fuoron sustuitas por las que resultoron d'a evolución d'as terminacions d'imperfecto en -ĒBA- d'a segunda conchugación latina.
As terminacions actuals -ait y -aient estioron -oit y -oient en francés antigo, que ye a forma regular d'acuerdo con a lei fonetica d'a fonetica d'o francés Ē > oi en silaba libre (CRĒDERE > croire). En francés meyo ya existiban as formas actuals -ait y -aient, manimenos en o sieglo XVIII s'escribiban quasi siempre como -oit y -oient. S'interpreta que a causa d'esta transformación fonetica ye paralela a la evolución d'a preposición avuec > avec con desaparición d'a vocal u dezaga de consonant labial.
Irregularidatz
En o caso d'os verbos irregulars a radiz d'o pasau imperfecto coincide con a d'as primera y segunda Personas en plural d'o present d'indicativo.
Os verbos remataus en -ier en francés (étudier, remercier, oublier, apprecier) son relacionaus con beluns d'os verbos remataus en -iar no frequentativos en aragonés (estudiar, apreciar).
Os verbos remataus en -yer en francés (payer, employer) son relacionaus con beluns d'os verbos remataus en -gar en aragonés (pagar, emplegar).
Usos
Bi ha diferents usos d'o pasau imperfecto d'indicativo: describir o pasau, indicar habitos repetitivos, fer part d'oracions condicionals u como expresión d'educación en peticions.
L'uso d'o pasau imperfecto con valor de tiempo se diferencia d'o pasau perfecto composau en que este zaguero da una duración definida de l'acción y o imperfecto la da indefinida, sin poder saber-se quan ha encomenzau u quan ha rematau. O pasau perfecto composau resume l'acción mientres que o pasau imperfecto la describe, y por ixo se fa servir pa evocar as acordanzas. Cabe esperar trobar o imperfecto con parolas como avant, autrefois, quand, à cette époque-là, dans ce temps-là y pendant que:
Ibón chelau
250px|thumb|[[Ibón Chelau d'as Tres Serols]] Un ibón chelau (en catalán ibón chelat) ye un ibón d'o Pireneu aragonés que por a suya altaria, superior a os 2.400 metros, permaneixe cubierto por o chelo a mayor parti de l'anyo. Entre os ibons chelaus se troban os siguients:
Pasau imperfecto d'indicativo en francés
Usos
Pa describir una situación pasada sin indicar ni un encomenzamiento ni una fin precisos:
Os habitos, constumbres u repeticions en o pasau s'expresan con o imperfecto:
Paso de Barana
O paso de Barana (en francés Pas de la Barane) ye un puerto de montanya d'os Pireneus situau a una altaria de 2.573 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Pasau imperfecto d'indicativo en francés
Usos
Un uso pareixiu ye o d'explicar una acción que s'habría puesto producir:
Paso de Barana
Comunica l'ibón d'Arriel Alto y os ibons de Micoulaou entre a cima de Batcrabera (2.707 m) y a penya de Barana (2.705 m).
Carlismo
Movimiento popular surtiu en 1833 arredol d'una disputa dinastica per lo trono. Entre lo sieglo XIX protagonizó diversas rebelions armadas contra los Gubiernos liberals de Madrid, que en tres ocasions s'extendioron per lo territorio y se prolongaron en o tiempo pro como desencadenar una guerra civil. La suya fuerza veniba motivada per lo suyo gran arraigo entre lo campesinado d'as nacions perifericas d'o Estau espanyol. Este arraigo popular s'explica per las reivindicacions socials y federals que desenvolvioron los carlistas en oposición tanto a lo liberalismo economico como a lo centralismo madrilenyo.
La Primera Guerra Carlista, en a quala destacó lo cheneral Ramón Cabrera como lider d'os carlistas aragoneses y valencianos, se desenvolvió entre los anyos 1833 y 1840. La Segunda, que estió muito localizada en Cataluña, entre 1846 y 1849. La Tercera, en a quala s'articuló una Monarquía federal con o restablimiento d'as antigas deputacions forals como la Deputación d'o Reino d'Aragón, entre 1872 y 1876.
A zaguers d'o sieglo XIX y inicios d'o sieglo XX destacoron en o Partiu Carlista d'Aragón diversos miembros d'a familia Comín.
En 1931 lo Partiu Carlista, dimpués d'incorporar a lo Partiu Integrista, pansa a denominar-se Comunión Tradicionalista. Entre la II Republica, la Comunión Tradicionalista s'oposará a lo Gubierno y a las suyas politicas laicistas. En 1936, los requetés, la milicia d'a Comunión Tradicionalista, participan en a sublevación d'o 18 de chulio. Dimpués d'a plegada a lo poder de Franco y la promulgación d'o Decreto d'Unificación, per lo qual s'imposaba un sistema fascista de partiu solo, la Comunión Tradicionalista será ilegalizada.
Entre la posguerra, la Comunión Tradicionalista será reorganizada en a clandestinidat arredol d'o liderazgo d'o principe Don Javier de Borbón-Parma y d'os suyos representant politico en Espanya, Manuel Fal Conde. Entre la II Guerra Mundial la Comunión Tradicionalista adoptará una postura d'ubierta belicherancia con Franco y la Falange, reivindicando la restauración d'os fueros y d'os gremios.