cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Georges Jacques Danton
Georges Jacques Danton (dito a sobén Danton), naixito d'Arcis-sur-Aube (Reino de Francia, hue Aube, Francia) o 26 d'octubre de 1759 y muerto asasinato en París (Primera Republica Francesa, hue Francia) o 5 d'abril de 1794, estió un avogato y politico francés qui destacó por a suya partecipación en a Revolución francesa, plegando a estar ministro de Chusticia d'a Monarquía constitucional francesa y d'a Primera Republica francesa, y tamién President d'a Convención Nacional d'a Primera Republica francesa.
Archipielago Chinijo
L'archipielago Chinijo (en castellano archipiélago Chinijo) son un conchunto d'islas espanyolas trobata en o norueste d'as Islas Canarias en fren a ra costa norte d'a isla de Lanzarote. Ye un espacio natural protechito y ye a reserva marina más gran d'a Unión Europea, con 700 km².
Mierla (Terrient)
Mierla ye un lugar despoblau aragonés d'a provincia de Teruel situau en a comarca d'a Sierra d'Albarrazín, en o municipio de Terrient.
Hilgertshausen-Tandern
Hilgertshausen-Tandern (en bavaro Hilgertshausn-Tandern) ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Dachau.
Nuevo Mexico
Nuevo Mexico (anglés: New Mexico []) ye uno d'os 50 estaus d'Estaus Unius, situau a o sud d'o país. A suya capital ye Santa Fe. A suya población ye de 1.969.915 habitants (estimación de 2007), en una superficie de 315.194 km² con una densidat de población de 6,25 hab/km².
Hilgertshausen-Tandern
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Nuevo Mexico
Cheografía
O estau de Nuevo Mexico muga a o norte con Colorado; a o nord-este con Oklahoma; a l'este y a o sudeste con Texas; a o sudueste con os estaus mexicanos de Chihuahua y Sonora; a l'ueste con Arizona; y a o norueste con Utah.
Demografía
Tién una población d'alto u baixo de 2 milions de personas, d'os que o 48 % son latinoamericans u blancos hispanos (mas que mas descendients de colonizadors espanyols y mexicanos), o El 42,4 % son blancos no hispanos (descendients d'atros europeos), o 2 % son de raza negra, o 1,3 % son asiáticos, o 9,1 % son amerindis y o resto atras razas u orichens.
Historia
Nuevo Mexico estió o 47º estau en dentrar en os Estaus Unius, o 6 de chinero de 1912.
Nelson Mandela
Biografía
L’anyo 1944 entró a formar parte d’o Congreso Nacional Africano (ANC), partiu que luitaba contra l’apartheid, una segregación racial que s’institucionalizó en 1948, cuan o Partiu Nacional plegó en o poder.
En 1952 Mandela estió trigau vicepresdent de l’ANC, y emprendió una campanya de desobediencia civil contra as leis inchustas, que culminó o 6 d’abril de 1952, cuan se commemoraban os 300 anyos d’a fundación de Ciudat d’o Cabo y a plegada d’os primers blancos en Sudafrica. D’os 10.000 manifestants, 8.500 estioron detenius, entre éls, Mandela. Estió condenau a nueu meses de prisión y arresto domiciliario, y mientres iste tiempo organiza l’ANC en celulas clandestinas.
En 1955 reapareixió en publico, y l’atro anyo estió deteniu unatra vegada acusau de traición. En 1961 estió absuelto, pero en 1964 estió condenau a cadena perpetua por a vinculación con o brazo militar de l’ANC.
No estió liberau dica 1990. Vintisiet anyos engarcholau en condicions muit duras. Entre iste tiempo, estió fendo-se un simbolo a nivel internacional. Asinas, en salir d’a prisión estió eslechiu president de l’ANC, en substitución d’Olivier Tambo. Mandela esfendió a conciliación y negociación con o gubierno, y a renuncia a la violencia a cambeo de l’abolición de l’apartheid.
As negociacions pa meter fin a la segregación racial ocurrioron entre 1990 y 1993, y culminoron con as eleccions de 1994, en que Nelson Mandela estió trigau o primer president negro de Sudafrica.
L’anyo 1993, Mandela recibió o premio Nobel d’a Paz, conchuntament con F. de Klerk, zaguer president d’o rechimen segregacionista.
Mandela encabezó un gubierno centrau en a reconciliación entre 1994 y 1999. Mientres ista presidencia, y pa privar a impunidat en as responsabilidaz de l’apartheid, instituyó o Comité pa la Verdat y a Reconciliación, presidiu por Desmond Tutu. Tamién en aquel periodo, concretament o 24 de chunyo de 1995, se realizó a final d’o Mundial de rugby, an que a selección sudafricana, os Springboks, se proclamó campeona d’o mundo en Johannesburgo contra os Ajo Blacks neozelandeses.
A suya ye una historia de luita y dialogo en favor d’a chusticia y a paz, Nelson Madela se retiró d’a vida publica en 2004, tres anyos dimpués d’haber-le diagnosticau un cáncer de prostata.
O gubierno sudafricano anunció a suya muerte o 6 d'aviento de 2013.
Cuadrilla de Zuya
A Cuadrilla de Zuya (en basco: Zuiako Kuadrilla) ye una d'as siet comarcas (ditas cuadrillas) en as que se divide administrativament a provincia basca d'Alaba. Ista comarca tamién gosa conoixer-se como Estribacions d'o Gorbea (en basco Gorbeialdea), ya que gran parti d'a mesma se sitúa en o semontano d'o Mont Gorbea. A capital comarcal ye Murguía en o municipio de Zuya. Tien una población de 9.122 (2008).
Cambo (Labort)
Cambo (en basco Kanbo, en francés Cambo-les-Bains) ye una comuna d'Iparralde situata en a provincia de Labort y administrativament en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
Sergi Busquets i Burgos
Sergi Busquets i Burgos (conoixiu profesionalment en o mundo d'o fútbol como Sergi Busquets u como Sergio Busquets), naixiu de Sabadell (Vallés Occidental) o 16 de chulio de 1988, ye un futbolista catalán, activo profesionalment dende l'anyo 2007 dica l'actualidat y con a mayor parte d'a suya vida esportiva en o Futbol Club Barcelona (en primeras en o filial Futbol Club Barcelona B, y dende 2009 dica 2023 en o primer equipo). A suya posición en o campo de chuego ye de centrocampista y en l'actualidat chuega en o Inter Miami, ha estau tamién chugador d'a selección espanyola y tamién d'a selección de fútbol de Catalunya.
Villalba (Terrient)
Villalba ye un lugar despoblau aragonés d'a provincia de Teruel situau en a comarca d'a Sierra d'Albarrazín, en o municipio de Terrient.
Markt Indersdorf
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Nikolaos Mantzaros
Nikolaos Mantzaros (Νικόλαος Χαλικιόπουλος Μάντζαρος en idioma griego y alfabeto griego), naixito de Corfú (Imperio Otomán, hue Grecia) o 26 d'octubre de 1795 y muerto en Corfú (Reino de Grecia, hue Grecia) o 12 d'abril de 1872, estió un compositor griego d'o Romanticismo, autor de l' Imnos pros tin Eleftherian, que ye l'himno nacional de Grecia, adoptato en 1865.
Gregory Benford
Gregory Benford, naixito de Mobile (Alabama) o 30 de chinero de 1941 ye un escritor estausunidense de novelas de ciencia ficción, que ye a mas astronomo y fisico.
Recibió o Premio Nebula a la Millor Novela en 1980.
Eth Hreishet
Eth Hreishet (Fréchet-Aure en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón de Nestés, Aura y Loron y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 13 habitants (2005) en una superficie de 3,40 km², con una densidat de población de 3,82 hab/km².
Maganza
Maganza (en alemán Mainz, en latín Moguntiacum) ye una ciudat alemana, capital d'o estado federal de Renania-Palatinato. Maganza ye localizata a l'atro canto d'o río Rin en frent de Wiesbaden.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Piano 'e Surriento
Piano 'e Surriento (Piano 'e Surriento en napolitán, Piano di Sorrento en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 13.136 habitants (2010), en una superficie de 7,50 km², con una densidat de población de 1.751,47 hab/km².
Cheografía
A localidat de Piano 'e Surriento se troba situata a 96 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Cassano, Colli San Pietro, Mortora y Trinità; muga con as comunas de Meta, Sant'Agnello y Vico Equense.
Veri
Veri ye un lugar de la provincia de Uesca situau en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Bisagorri. La suya población en 1991 yera de 0 habitants.
Historia
Pareixe d'orichen antigo y ha dau nombre a Sant Feliu de Veri y a Sant Martín de Veri.
Parla
La parla de Veri antes de la suya despoblación feba part chunto con las parlas de Sant Feliu de Veri, Sant Martín de Veri, Dos, Buyelgas y La Muria de la "zona C" de l'aragonés benasqués.
Adintro de las parlas de transición entre l'aragonés y lo catalán la "zona C" representa un grau mayor de coincidencia con lo catalán que las atras parlas de la Val de Benás. La menor frecuencia de diftongacions romances (la diftongación romanz distingue a l'aragonés de lo catalán), se manifiesta en un sufixo -ello en cuenta de lo sufixo -iello. Bi ha una mayor frecuencia de l'apocope de la vocal final y unas formas en la conchugación que mes pareixidas a lo catalán (faigo, diuen, veu, cau, viuen, pot, volé, ecetra); tamién bi ha diferiencias lexicas.
Montgausin
Montgausin (Montgausin en occitán, Mongausy en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón d'a Val de Sava.
Evreus
Evreus (en francés Évreux) ye una ciudat y comuna francesa, situata en o departamento de l'Eure, en a rechión de Normandía, que fa parte de l'antiga provincia de Normandía. Ye a capital d'o districto d'o suyo nombre y de tres cantons: cantón d'Evreus-1, cantón d'Evreus-2 y cantón d'Evreus-3.
Municipios de Castellón que mugan con Aragón
thumb|300px|En royo os municipios de Castellón que mugan con Aragón Bi ha un total de 22 municipios de Castellón mugants con Aragón, toz ells con municipios d'a provincia de Teruel situaus en as comarcas de Matarranya, Gúdar-Chabalambre, o Mayestrato y o Baixo Aragón. Toz os municipios de Castellón que mugan con Aragón se situan cheograficament y cheolochica en o Sistema Iberico.
En a siguient lista se troban os municipios d'a provincia de Castellón que mugan con Aragón con a suya comarca, superficie y os municipios aragoneses con que mugan.
Historia
Poco dimpués de la reconquiesta apareixioron problemas pa fixar a muga entre os reinos d'Aragón y Valencia, con implicación d'entidatz territorials locals como o concello de Teruel y a Baronía d'Exerica. A presencia medieval d'aragoneses en muitas d'estas localidaz estió important por estar aragoneses os primers repobladors, a primera nobleza cristiana u por un fluxo migratorio contino u por o paso de pastors transhumants. Os lugars d'as comarcas Alto Millars y Alto Palancia estioron aragonesoparlants por haber perteneixiu en a suya mes gran part a la Diocesi de Segorb-Albarrazín, d'a mesma manera que a localidat d'Olocau d'el Rei tamién estió aragonesoparlant por haber perteneixiu a la Diocesi de Zaragoza. Actualment en estas localidaz se charra o castellano churro u o castellano rechional d'Aragón respectivament. En as localidaz catalanoparlants bi habió presencia de nobles de linaches aragoneses como os Ximénez d'Urreya, os Arenós u os Alagón.
Evreus
Nombre
L'esotoponimo en aragonés lo podemos veyer en os títols de Felipe III de Navarra:
Municipios de Castellón que mugan con Aragón
Historia
En o curto gobierno de Chusé Bonaparte bi habió cambios en o trazau d'a muga que fuoron revertius con a tornada d'os Borbons.
Paul Claudel
Paul Claudel, naixito de Villeneuve-sur-Fère (Aisne, Segundo Imperio Francés) o 6 d'agosto de 1868 y muerto en París o 23 de febrero de 1955, estió un escritor, dramaturgo, poeta y diplomatico francés, miembro de l' Académie Française. Antiparte, yera chermano d'a escultora Camille Claudel.
Léon Scieur
Léon Scieur, naixito de Florennes, Belchica) o 19 de marzo de 1888 y muerto en Ebenda o 7 d'octubre de 1969, estió un ciclista belga, activo dende 1913 dica 1924 y con quantas victorias mientres a suya carrera esportiva, destacando-se-ie as victorias en o Tour de Francia de 1921, y a Liège-Bastogne-Liège de 1920. En 1919 y 1920 fue cuarto en a claseficación cheneral d'o Tour de Francia.
Peirauba
Peirauba (en francés Peyraube) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val de l'Arròs y d'as Baïsas y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 114 habitants (1999) en una superficie de 3,46 km², con una densidat de población de 32,95 hab/km².
Torres de Montecierzo
Torres de Montecierzo ye un lugar de la provincia de Zaragoza y la comarca de Tarazona y Moncayo situau en lo termin municipal de Tarazona.
Isla de Man
A Isla de Man (Ellan Vannin en manés, Isle of Man en anglés) ye una chicota isla d'a mar d'Irlanda que forma, con a isla de Gran Bretanya, a isla d'Irlanda y atras islas, l'archipelago d'as Islas Britanicas. Perteneixe a la Corona d'o Reino Uniu (British Crown Dependency), y no depén asinas formalment d'o Reino Uniu (ni tampoco fa parte formalment d'a Unión Europea). A isla tién una superficie de 572 km² y una población de 80.000 habitants, alto u baixo. L'himno nacional ye O halloo nyn ghooie composato por William Henry Gill (1839-1923).
Historia
En a Edat de Fierro y en primerías de l'Edat Meya estió un territorio purament celta, encara que cuan i plegoron os vikingos establioron o Reino de Man y as Islas con muita influencia d'os anglo-saxons. O sistema politico que i establioron se basaba en o dito Tynwald, que hue contina existindo, esdevenindo asinas o Parlamento mas antigo d'o mundo.
Cultura
Os maneses tienen una tradición cultural mixta celta y escandinava. Se considera que Man fa parte d'as ditas Nacions celtas, con Irlanda, Cornualla, Irlanda, Bretanya, Escocia y Galas.
Esporte
A competición mas destacata d'a isla ye a TT Isla de Man, que ye una cursa motociclista considerata d'as mas periglosas d'o mundo con mas de 200 muertos mientres as suyas edicions. Ista cursa principió a fer-se en l'anyo 1907 y estió puntuable ta o Campionato d'o Mundo de Motociclismo dende l'anyo 1946 dica 1976 ininterrumpidament.
Tortoles
Tortoles (en castellano Tórtoles), ye un lugar de la provincia de Zaragoza y la comarca de Tarazona y Moncayo situau en lo termin municipal de Tarazona.
En a Edat Meya estió alchama y en o sieglo XV i viviban alto u baixo bells 2.000 mudéchars, lo que explica a existencia d'una mezquita, construyida en primerías d'ixe seiglo, adosada a un torretón-fortaleza. Con a expulsión d'os moriscos, fue consagrada ascape como ilesia como yera costumbre por ixas envueltas
Atienza
Atienza ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 437 habitants (2006), en una superficie de 104 km² y una densidat de población de 4,20 hab/km².
Cheografía
Atienza ye a 1.169 metros d'altaria d'o livel d'a mar, a una distancia de 83 km de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.
D'o termin municipal d'Atienza fan parte os lugars de Alpedroches, Bochones, Casillas y Madrigal.
250px|thumb|Atienza en a provincia de Guadalachara
Llagut
thumb|300px|Un llagut a vela O llagut u tamién llaüt (en castellano falucho) yera lo nombre d'as embarcacions que sulcaban l'Ebro pa transportar carga como cerials u carbón. Teneban un mástil con una vela latina manimenos pa remontar l'Ebro yeran remolcaus dende la marguina per hombres y bestiar que usaban os clamaus camins de sirga que recorreban paralelos a lo río.
En l'antigo lugar de Mequinenza i heba una important flota de llaguts pa transportar o carbón d'as minas cercanas. Tamién en 1936 encara funcionaban 22 llaguts en Fayón pa lo transporte d'o carbón.
Os llaguts deixoron d'usar-se en estar sustituyíus per atros meyos de transporte mas rapidos como lo ferrocarril u los cambions.
Llagut lo Cardenal
Iste llagut de 18 metros d'eslora estió mercau per la Deputación Cheneral d'Aragón en Benifallet, restaurau en Miravet y instalau en una exposición en o Monesterio de Rueda en 1992. En 2003 estió tresladau temporalment a Zaragoza an quedó instalau debant d'a Loncha.
Kaspar Capparoni
Kaspar Capparoni ye un actor italiano, naixito de Roma l'1 d'agosto de 1964.
Llagut
Llagut lo Cardenal
thumb|300px|Llagut lo Cardenal en Zaragoza en 2003
Kaspar Capparoni
La suya carrera como actor s'inició en o teatro, con a edat de 18 anyadas. En o mundo cinematografico, en 1984 fació a pelicula Phenomena, dirichita por Dario Argento; dimpués actuó en Colpi di luce (1985), dirichita por Enzo G. Castellari, Gialloparma (1999), dirichita por Alberto Bevilacqua, Encantado (2002), dirichita por Corrado Colombo, Il Ritorno del Monnezza (2005), dirichita por Carlo Vanzina, Two Families y Il sole nero, istas dos zagueras de 2007. En 2007 empecipió a treballar en a serie Kommissar Rex, emesa en Espanya con o títol de Rex, un policía diferente.
Puerto de Cotefablo
O puerto de Cotefablo ye un puerto de montanya d'o Pireneu aragonés situato a 1586 metros d'altaria sobre o cerro Leturiacha que desepara la val d'o río Sorrosal, afluent de l'Ara en a comarca de Sobrarbe, y a cuenca d'o barranco de Sía, afluent d'o Galligo en l'Alto Galligo.
Actualment ye trescruzau por a carretera N-260, gracias a o tunel carretero de Cotefablo, y une as villas de Broto (costau sobrarbenco) y Biescas (por o de l'Alto Galligo), a una altaria de 1423 msnm por debaixo d'o puerto tradicional.
Cheografía
O puerto ye a muga natural entre a cuenca hidrografica d'o Galligo y a de l'Ara, por ista parte, y esnaviesa por alto d'un cresta que baixa dende a sierra Tendennera y s'une con a sierra d'a Erata, y recibe o nombre de cerro Leturiacha. Tamién ha estau, historicament, a muga entre o Viello Aragón y o condau de Sobrarbe.
Actualment o puerto ye mas conoixiu por o suyo tunel, que ye o punto de coronación d'o puerto carretero. thumb|right|250px|Baixada d'o Cotefablo en a N-260 por o costau d'a [[val de Gavín (Alto Galligo).]] Dende o punto d'envista d'a practica esportiva, o sector d'a N-260 que pasa por o puerto de Cotefablo ye aprofeitau por numbrosos ciclistas. O puerto ha estau puesto por a on ha pasau la Vuelta ciclista a Espanya en muitas edicions. En a Vuelta de 1989, l'alemán Reimund Dietzen i tenió una caíta grave en o tunel, allora encara sin d'alumbrato, que le obligó a albandonar a practica d'o ciclismo.
Montanya Alabesa
A Montanya Alabesa (en basco: Arabako Mendialdea) ye una d'as siet comarcas (ditas cuadrillas) en as que se divide administrativament a provincia basca d'Alaba. A suya denominación oficial ye Cuadrilla de Campezo-Montaña Alabesa (en basco Kanpezuko-Arabako Mendialdea Koadrila). A capital comarcal ye Santikurutze Kanpezu.
La comarca de la Montanya Alabesa se sitúa a lo sudeste d'Alaba, con una superficie de 534,87 km² y una población de 3.175 habitants(2008).
Incluye os municipios de Arraia-Maeztu, Bernedo, Harana, Kanpezu, Lagran y Peñacerrada, asinas como as tierras comunals d'a Parzonería de Encía y a Comunidat de Lanyo, Pipaón y Peñacerrada. En total bi ha 47 localidaz. Ye una comarca montanyosa y muit poco poblata. Ha perdito mas d'a metat d'a suya población a lo largo d'o sieglo XX, pasando d'os mas de 8.000 habitants de 1900 a la población actual.
Bell-lloc d'Urgell
Bell-lloc d'Urgell (Bell-lloc d'Urgell en catalán y oficialment, Bell Lloch en castellano) ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida, en la comarca de lo Plan d'Urchel y partiu chudicial de Leida.
La suya población ye de 2.448 habitants (2010), en una superficie de 34,90 km² con una densidat de población de 70,14 hab/km².
Cheografía
La localidat de Bell-lloc d'Urgell se troba situata a 196 metros d'altaria sobre lo ran de la mar.
Guaus
Guaus (Gouaux en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón de Nestés, Aura y Loron y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 58 habitants (1999) en una superficie de 6,02 km², con una densidat de población de 9,63 hab/km².
Funiculì Funiculà
Funiculì funiculà ye una canción tradicional napolitana escrita por el periodista Giuseppe Turco (Nápols, 1846 - †Nápols, 1907) con musica por Luigi Denza (Castellamare di Stabia, 23 de febrero de 1846 - †Londres, 27 de chinero de 1922).
Arrianismo visigodo
L' arrianismo visigodo estió una pervivencia tardana entre os visigodos de l'arrianismo que cuasi heba desapareixito de l'Imperio Romano. Os visigodos tenioron o cristianismo arrián como relichión oficial dende la suya conversión enta l'anyo 370 dica l'anyo 587, cuan por o Tercer Concilio de Toledo o rei Recaredo se convirtió a lo catolicismo.
Os visigodos de l'aria danubiana se convirtioron a l'arrianismo enta l'anyo 370, y permaneixioron arrians cuan creyoron o Reino Visigodo de Tolosa y cuan emigroron a Hispania pa formar o Reino Visigodo de Toledo. A mesura que iban ocupando a Peninsula Iberica sustituiban a los bispes catolicos por bispes arrians. O rei Amalarico, casato con Clotilde, filla de Clodoveu I prebó de fer-la convertir-se a l'arrianismo, pero murió en combate con o chirmán de Clotilde en Narbona.
Bi habió persecucions contra os catolicos con os reis Teudis, Teudiselo y Achila, y a mayor tensión entre catolicos y arrians se produció en o reinato de Leovichildo, en o que bi habió una revuelta catolica dirichita por o suyo fillo Hermenechildo. Hermenechildo yera casato con una franca catolica y s'alinió con os hispanorromanos catolicos, resistindo en a Baetica dica que fue executato.
O rei Recaredo, aconsellato por Sant Leandro, veyió convenient a conversión d'os visigodos a lo catolicismo y unir a visigodos arrians y hispanorromanos catolicos. Convocó o III Concilio de Toledo en l'anyo 587, abchuró de l'arrianismo y establió o catolicismo como relichión oficial. Manimenos quedoron visigodos que se resistiban a convertir-sen a lo catolicismo.
En a "Cronica de Sant Chuan d'a Penya" mencionan l'arrianismo d'os godos:
Juan Cabañero y Esponera
Juan Cabañero y Esponera, naixito d'Urreya de Gayén (hue en o Baixo Martín, Teruel) en 1798 y muerto o 3 de mayo de 1850 en Albalat de l'Arcebispe (Baixo Martín, Teruel), estió un militar aragonés, conoixito por a suya participación en as Guerras Carlistas, cuan dimpués de dentrar en Belchit o 4 de marzo de 1838 tentó de conquerir a ciudat de Zaragoza en a dita Cincomarzada (mientres a Primera Guerra Carlista), o 5 de marzo de 1838, y fue redotato por a población d'a ciudat, que dende ixas envueltas commemoran a suya victoria con una fiesta popular.
Cabañero partecipó tamién en atras accions militars con os sublevatos carlistas: o 20 de marzo de 1838 as suyas tropas redotoron a os liberals en Molina d'Aragón (Guadalachara) y dentroron en Calatayú o 27 d'abril. En chulio de 1838 con un batallón de soldatos aragoneses, o VI Batallón d'Aragón, esfendió a ciudat de Moriella (Castellón).
Sindembargo, en estar en desalcuerdos con Ramón Cabrera, qui manaba o frent aragonés ta os carlistas en a guerra, demandó ser tresladato a o Frent d'o Norte, en combatindo en tierras de Navarra mandato por Rafael Maroto, qui o 31 d'agosto de 1839 signó o Convenio de Bergara, que remató a guerra en Navarra y o País Basco. Asinas, Cabañero s'adhibió a os liberals contra o suyo antigo chefe, Cabrera, qui continó con a guerra en Aragón, País Valenciano y sud de Catalunya. Cabrera mandó fusilar a o fillo de Cabañero, un mozo de 18 anyadas, a man de Moriella.
En 1848-1848, mientres a Segunda Guerra Carlista, Cabañero tornó a aduyar a os liberals contra os carlistas en as comarcas terolanas d'o Mayestrato y d'o Baixo Aragón.
En 1849, Cabañero fue nombrato Gubernador Militar de Teruel, feito que provocó polemicas con os republicans d'a provincia, que no confiaban en a suya fidelitat a o liberalismo.
1a edición d'os Premios Simón d'o Cine Aragonés
A 1ª edición d'os Premios Simón d'o Cine Aragonés fueron celebratos en o Teatro Prencipal d'a ciudat de Zaragoza o 11 d'abril de 2012. Son organizatos por l'Asamblea de Cineastas Aragoneses y tién a patrocinio d'o Gubierno d'Aragón, lo Concello de Zaragoza y a interpresa La Zaragozana. Os candidatos fueron presentatos o 14 de marzo de 2012 por os suyos treballos en o cine en 2011. A gala fue presentada por Miryam Domínguez y contó con as actuacions de Wind Orchestra Zaragoza, David Sancho, os humoristas Alfonso Palomares y Jorge Asín, y Vanessa Maestre.
== Premios  ==
Tartameca
A tartameca u disfemia ye un trastorno d'a parla (no pas d'o lenguache) que se caracteriza per interrupcions involuntarias d'a parlamenta que gosan estar acompaniatas de tensión muscular en a cara y lo cuello, miedo y estrés.
Comienza, de regular, d'entre lo segundo y lo quatrén anyo de vida en a mainada, anque se sole confundir con as deficultatz propias d'ixa edat ta parlar. A lo final, nomás un de cada vinte ninos remata tartamequiando de gran, y muitos d'ellos s'aduben d'ixe mal en l'adolescencia. Como ye un trastorno psicolochico con gran afectación en a estima d'o nino, la reación de l'entorno ye prencipal ta que se manifesten muitos d'os sintomas fisicos asociatos en a tartameca, sobretot en os primers anyos.
O día Internacional d'a Tartameca se celebra lo 22 d'octubre. A persona que sufre tartameca se diz tartameco/a igual como lo trastorno.
José Afonso
José Afonso u Zeca Afonso (nombres artisticos de José Manuel Cerqueira Afonso dos Santos), naixito d'Aveiro o 2 d'agosto de 1929 y muerto en Setúbal o 23 de febrero de 1987, estió un destacato cantaire y compositor portugués de canción protesta, muit activo en a suya luita contra o Estato Novo, a dictadura de caracter faixista que bi heba en ixas envueltas en o suyo país. Estando muitas d'as suyas cancions prohibitas por a dictadura, o 25 d'abril de 1974 en sublevar-se os miembros d'o Movimento das Forças Armadas ta restablir un rechimen democratico en o país en a dita Revolución d'os Clavels, esleyoron a suya canción prohibita Grândola, Vila Morena ta transmitir por Rádio Renascença a sinyal t'a sublevación.
Alcorisa
Alcorisa ye una villa y municipio aragonés d'a provincia de Teruel situata en a comarca d'o Baixo Aragón.
A suya población ye de habitants en una superficie de 0 km².
Toponimia
O toponimo Alcorisa s'interpreta u a partir de l'arabe Al Qurà ("districto", "lugar"), u a partir de l'arabe Al Qur ("pueyo", "cabezo", "tozal"). A segunda hipotesi troba refirme en o feito que esta localidat ye a lo piet d'uns tozals d'almendrón.
Pi
Pi ye:
Alcorisa
Toponimia
Son microtoponimos interesans a partida El conellero (y tamién nombre de un club de carretera que ye en ixa partida), Val de Presquera, Val Fonda, Carracorisa, Radiguero y o mont Vadiello.
Turquesa (desambigación)
Turquesa puet estar:
Montán
Montán (Montant en catalán) ye un municipio de la provincia de Castellón, situau en la comarca de l'Alto Millars. La suya población ye de 365 habitants(2017), en una superficie de 34,1 km² con una densidat de población de 10,7 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Montán ye anterior a la reconquiesta y a Al-Andalus y se remonta a l'antroponimo latín MONTANUS, igual como Montán en Lugo, El Montán en Asturias, Villamontán de la Valduerna en Leyón, y Montant en Leida. En los textos medievals figura en relación a lo suyo castiello como Castielmontán (1236), Castell Muntan (1264), Castrimontan (1381), en textos latinos, aragoneses, catalans y arabes. En "Historia de Xérica" de Francisco del Vayo y Monzón se puede leyer referencias como Castiel Montán, Castiell Montán y Castell Montán. Encara en un texto eclesiastico de 1667 s'escribe Castellmontant. La primera mención sin referencia a lo castiello ye de 1373 como «Monttan».
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con los termins de Montanechos, Cirat, Torralba, Figueras, Caudiel y Fuent la Reina.
Historia
Amaneix en lo segundo Fuero de Daroca como una de las suyas mugas en una epoca cuan Montán encara no yera reconquiesto, manimenos la Comunidat de Daroca nunca no plegó a conquerir-lo.
Fue reconquiesto en 1239, fue atorgau a Pero Ximénez de Valtierra y pasó a depender de lo Reino de Valencia. Montán mantenió la población mudéchar u morisca dica la suya expulsión 1609. Fue repoblada por 28 familias procedents de Provenza. Los monches servitas que los acompanyaban fundoron lo Convento de Montán en 1612.
Luengas y parlas
Actualment en Montán y en la comarca de l'Alto Millars se charra castellano churro. La parla churra s'orichinó por castellanización de l'aragonés que se charró en la Baixa Edat Meya en esta comarca, aragonés traito dende lo sieglo XIII por los repobladors cristianos, que yeran d'orichen predominantment aragonés.
Corpus Christi (desambigación)
Corpus Christi puede estar:
Sierra de Biscuerno
La sierra de Biscuerno (en castellano Sierra de Vizcuerno) ye un conchunto de plataformas estructurals y cabezos d'edat chattiana situaus en l'interfluvio entre los ríos Regallo y Guadalop. Se troba en las comarcas Baixo Aragón-Casp y Baixo Aragón y en los termins municipals de Casp y Alcanyiz.
Altarias
La suya principal altaria ye El Campanero com 495 m, seguida d'atras como Biscuerno (432 m).
Toponimia
La sierra de Biscuerno prene lo suyo nombre de lo mont Biscuerno, documentau en textos medievals de primers de lo sieglo XV. Lo toponimo Biscuerno presenta lo prefixo bis que da una valua peyorativa con matiz d'obliqüidat, y presenta un equivalent en la val de Benás (Biscorniero).
Cheolochía
La sierra de Biscuerno ye formada por un livel inferior d'archilitas (Unidat Mequinenza-Vallobar) y un livel superior d'almendrons, piedras d'arena y archilitas (Unidat Torrent de Cinca-Alcoleya de Cinca). Las dos unidaz son d'edat chattiana y tienen paleocanals de piedra d'arena desenronaus y mesmo pendius.
Helmuth von Moltke
Helmuth von Moltke puet estar:
Ebro
250px|thumb|Mapa d'a cuenca d'Ebro, con os suyos afluents thumb|250px| Vista d'o río Ebro y o [[Puent de Piedra de Zaragoza|Puent de Piedra dende a torre d'o campanal d'a Basilica d'o Pilar.]]
Naixe en Fontibre (d'o latín Fontes Iberis, Fuents de l'Ebro, en griego Έβρος) amán de Reinosa, en a Comunidat Autonoma de Cantabria, pasando por Miranda d'Ebro, Aro, Logronyo, Tudela, Alagón, Zaragoza, Mequinenza y Tortosa.
Os prencipals macizos montanyosos que amugan a suya cuenca son: os Pireneus a lo norte, o Sistema Iberico a lo sud y os Picos d'Europa en o suyo naixedero.
Desemboca en o mar Mediterranio en Deltebre (Delta d'Ebro), a mán de Tortosa y d'Amposta (zaguera ciudat por a que pasa) (Tarragona), formando un Delta a on a Isla de Buda divide a corrient en dos brazos prencipals (Golas Norte y Sud). O Delta d'Ebro cubre 330 km², un 20% d'os cuals son arias naturals y a resta ye superficie agricola y urbana; os campos de roz en o Delta cubren unas 21.000 ha.
L'Ebro tien as suyas creixitas mas cutianas en a estación freda, d'octubre a marzo, anque a vegatas se producen incluso en mayo con influencia d'o mayenco en os Pireneus. As baixatas se producen en estiu: de chulio a octubre, en Miranda d'Ebro y de remates d'agosto a primers de setiembre en Tortosa.
As auguas de l'Ebro s'aproveitan en muitos puntos ta o regano por meyo d'as canals Imperial y de Taust. O suyo cabal ye regulato por os entibos de l'Ebro, Mequinenza y Ribarroya. Istos entibos fan que en l'actualidat en o Delta se produzca un fenomeno cheolochico clamato regresión, porque aturan os sedimentos que deberban arribar a la desembocadura.
O suyo nombre deriva de l'antigo toponimo Iber, que da tamién nombre a los lugars ibers. En basco "ibar" significa ribera u márguin d'o río.
Datos basicos
thumb|250px|A [[Basilica de Nuestra Sinyora d'o Pilar y o puent de Piedra sobre o río Ebro en Zaragoza, a capital d'Aragón.]]
Entibos
Entibo d'Ebro en su curso alto.
Entibos de Mequinenza y Ribarroya en lo suyo curso baixo.
Producción hidroelectrica
En Aragón se troban instalatas:
Rechimen fluvial
L'Ebro ye un río cabaloso pero con un cabal irregular, a remates d'estiu tien cerenyas baixatas y en primavera, con o mayenco en os Pireneus tien o suyo maximo cabal. En Tortosa ha arribato a tener un caval de 32m³/s en periodo d'ixuquera y se superoron os 10.000 m³/s en bella creixita.
As prencipals inundacions en Zaragoza dende remates d'o sieglo XIX son:
Curiosidaz
Os ríos Isuela (río de Uesca afluent d'o Flumen; río de Zaragoza afluent de l'Aranda) y Cidacos (con a mesma prenuncia y diferent grafía en espanyol: Cidacos río riochano y Cidacos, río navarro) son afluents con o mesmo nombre, por a marguin dreita y por a ezquierda.
Malawi
Malawi ye un país y estato situato a lo dudeste d'Africa, a o canto d'o lago Nyasa. Muga a l'ueste con Zambia, a l'ueste, sud y este con Mozambique y a lo norte con Tanzania. A capital d'o país ye Lilongwe. Ye uno d'os países mas densament poblatos de l'Africa subsahariana, con una población de 17.563.749 d'habitants en una superficie de 118.480 km² y una densidat de población de 148 hab/km².
Auñón
Auñón ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Se troba en a comarca de l'Alcarria y d'o partiu chudicial de Guadalachara.
A suya población ye de 204 habitants (2010), en una superficie de 52,57 km² y una densidat de población de 3,88 hab/km².
Sud-ueste d'Anglaterra
O Sudueste d'Anglaterra (en anglés South West England) ye una d'as nueu rechions d'Anglaterra. Ye a rechión más gran d'Anglaterra, y s'estendilla dende Gloucestershire y Wiltshire dica Cornualla y as Islas Sorlingas. Tamién encluye l'aria conoixita a sobén como West Country, y gran parti de Wessex. A grandaria d'ista rechión puet veyer-se en o feito de que a parti norte de Gloucestershire, amán de Chipping Campden, ye quasi a la mesma distancia d'a muga escocesa que d'o cabo más occidental de Cornualla.
Tradicionalment, o Sudueste d'Anglaterra s'ha conoixito por a producción d'o queso Cheddar, orichinato en a villa de Cheddar en Mendip Hills. Bi ha dos parques nacionals en a rechión y quatre puestos declaratos Patrimonio d'a Humanidat por a UNESCO.
Itsasu
Itsasu (en francés Itxassou) ye una comuna d'Iparralde situata en a provincia de Labort y administrativament en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
Punta Diazas
A punta Diazas u penya Duascaro ye un pico pirenenco de 2.169 metros d'altaria situau en a val d'Ordesa. Se troba en o municipio sobrarbencos de Torla-Ordesa.
Ye situada en l'extremo occidental d'a dita sierra Carquera que fa de muga d'a val d'Ordesa y o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols por o sud.
Montadet
A suya población ye de 72 habitants (1999) en una superficie de 5,11 km², con una densidat de población de 14,09 hab/km².
Turquesa (mineral)
A turquesa ye un mineral con formula CuAl6(PO4)4(OH)8·4H2O, d'o grupo d'os fosfatos. Por a suya escaseza y belleza ye apreciata como chemma. Puet estar azul, azul clara, grisa verde, verde, verde azul, pero a suya color tipica ye azul-vendenca, dando nombre a la color turquesa.
Etimolochía
Se suposa que os idiomas d'Europa Occidental prenen o termin d'o francés antigo turquoise, porque o mineral fue traito por primera vegata a Europa dende Turquía, dende as menas de Corastén (Persia). Plinio o Viello se referiba a este mineral como callais, y os persas y medians diciban pirouzeh.
En aragonés medieval a parola turquesa se documenta en diferents textos comercials y inventarios de biens. Por eixemplo se documenta turquesa en o lexico comercial de Las Barracas de los Chaqueses en o sieglo XV. En un inventario de choyas que teneba un habitant de Zaragoza dito Fulano de Sangüesa o 14 d'octubre de 1478:
Tamién en atros textos, como os relativos a pinyoramientos:
Se veye poquismo en as traduccions aragonesas, lo veyemos en o "Libro de Marco Polo" quan parlan d'a provincia de Candu:
Gran Canaria
Gran Canaria ye una isla de l'archipielago d'as Islas Canarias, situata en l'Oceano Atlantico a o sudueste d'a costa d'Africa. Perteneixent a la Comunidat Autonoma de Canarias y a provincia de Las Palmas.
A suya población ye agrupata en 21 municipios, Las Palmas de Gran Canaria que ye a suya capital, Agaete, Agüimes, Artenara, Arucas, Firgas, Gáldar, Ingenio, La Aldea de San Nicolás, Mogán, Moya, San Bartolomé de Tirajana, Santa Brígida, Santa Lucía de Tirajana, Santa María de Guía de Gran Canaria, Tejeda, Telde, Teror, Valleseco, Valsequillo de Gran Canaria, Vega de San Mateo, estos integran tamién atros nuclios poblacionals.
Gran Canaria ye uno d'os lugars turisticos mas importants d'Espanya con mas de 3 milions de visitants cada anyo. O Carnaval de Las Palmas de Gran Canaria, declarato como Fiesta d'Intrés Turistico de Canarias ye un d'as celebracions mas populars de l'isla y ye conoixito internacionalment.
Ska
O ska ye un chenero musical orichinato a la fin d'os anyos 1950 y popularizato mientres a primera metat d'os anyos 1960 que deriva prencipalment d'a fusión d'a musica negra americana d'a epoca con ritmos populars propiament caribenyos, estando lo precursor dreito d'o rocksteady y dimpués d'o reggae. En estar un chenero particularment apto ta fusions ha estato encorporato, a traviés de diferents variants, a muitos lenguaches musicals. Estió muit asociato a los Rude Boy y a la independencia de Chamaica d'o Reino Uniu, encara que se fació popular en tot o mundo dende mui poco tiempo dimpués d'o suyo naiximiento.
Os orichens
O ska naixe en Kingston, a capital de Chamaica, a la fin d'a decada de 1950, en un inte en que a población prencipia a tresladar-se dende o medio rural a l'urbán. En as ciudaz os habitants se reuniban en plazas a on que as sound systems amostraban as zagueras novedatz musicals estausunidenses de jazz, soul y, mas que mas, rhythm & blues. A lo prencipio yeran furgonetas con un rudioso y primitivo equipo de sonito. As dos prencipals fuoron Trojan de Duke Reid y Sir Coxsone Downbeat, de Clement «Coxsone» Dodd, a los que dimpués s'unirba Cecil Bustamante, conoixito como Prince Buster. As sound systems nomás podeban emitir a musica d'Estaus Unius, ya que allora la industria musical chamaicana yera inexistent. Excepto bells treballos de mento de Stanley Motta, dica 1954 no apareixe a primera casa discografica en a isla, Federal, que, amás, s'orienta a la musica estausunidense. Os suyos propietarios se desplazaban enta Miami u Nueva Orleans a buscar material nuevo con que satisfer a gran requesta musical que bi heba. Ta tener a exclusividat sobre as gravacions y mantener tamién a exclusividat sobre a clientela, se feban trucos como sacar a etiqueta d'os discos ta que no podesen identificar-se, u ninviar matons (Dance Crashers) a los sound system d'a competencia para boicoteyar-los.
180px|thumb|right|Parti d'a formación actual de Skatalites. D'ezquierda ta dreita Lester "Ska" Sterling (saxo alto), Karl "Cannonball" Bryan (sacso tenor), Kevin Batchelor (trompeta) & Vin "Don Drummond Jr." Gordon (trombón). En segundo plan Val Douglas (baixo). O catalizador que prencipió a carrera musical chamaicana, estió lo futuro primer ministro Edward Seaga que en 1958 funda West Indian Records Limited, producindo musica d'artistas locals, reinterpretando ritmos estausunidenses. Ixe mesmo anyo, Chris Blackwell produce una gravación d'o encara desconoixito Laurel Aitken. Un anyo dimpués, Duke Reid y Clement Coxsone, veyendo a posibilidat de tener gravacions exclusivas ta os suyos ''sound systems', fundan as suyas propias discograficas, Treasure Isle y Studio One, respectivament. ''
A la fin d'a decada os musicos de Kingston prencipian a experimentar con a fusión de jazz y rhythm & blues estausunidenses con ritmos autoctonos d'o Caribe, como lo mento y o calypso, adaptando-lo a lo gusto d'a isla seguntes as tendencias que bi heba en as Sound Systems.
En 1959 en os estudios Federal se rechistra o tema Easy Snappin, de Theophilus Beckford, produeito por Clement Dodd, con Cluet Johnson en o contrabaixo y o saxofonista Roland Alphonso, dimpués miembro fundador de Skatalites, banda d'estudio d'a discografica Studio One. Ista canción se puet calificar como a primera gravación de musica chamaicana moderna.
En 1960 Prince Buster remató de definir-lo mientres as primeras gravacions ta la suya discografica Wild Bells. A sesión yera financiata por Duke Reid, que teneba que quedar-se con a metat d'os temas a distribuir. Finalment nomás recibió uno, d'o trombonista Rico Rodriguez. Entre os temas gravatos i yeran They Got To Go, Oh Carolina y Shake a Leg. Seguntes o historiador d'o reggae Steve Barrow, mientres aquellas sesions, Prince Buster demandó a lo guitarrista Jah Jerry que "cambeyara la marcha" ("change the gear, man, change the gear"). O guitarrista prencipió a acentugar o segundo y quatreno compás, dando orichen a lo nuevo sonito. A percusión s'obtenió d'os estilos tradicionals chamaicanos y de marchas. Lo que fació Prince Buster estió invertir os shuffles de rhythm & blues, accentugando los offbeats con l'aduya d'a guitarra y un ritmo de batería 4/4, accentugando lo segundo y quatreno compás.
Os orichens d'o nombre ska no son guaire plateros, y as hipotesis que bi ha tampoco no se conoixen con guaire seguridat. Os miembros d'a banda Skatalites afirman que ixe nombre se prenió d'o saludo d'o baixista Cluet Johnson, qui emplegaba la expresión "Love Skavoovie" ta saludar a os suyos amigos, imitando a los hipsters estausunidenses. O guitarrista Ernest Ranglin deciba que yera la forma que emplegaban, tanto el como atros musicos, ta describir o sonito que feba la guitarra, con un "ska! ska! ska!". Ye probable que fuese una mezcla d'as dos, ya que o mesmo Cluet Johnson emplegaba ska como una forma onomatopeyica d'esplanicar o sonito d'ista musica.
Segunda ondata (Two Tone)
180px|thumb|right|[[Madness estió una d'as bandas más importants d'a segunda ondata.]]
En os 70 o ska, gracias a los inmigrants chamaicanos rudeboys, viacha enta Anglaterra a on que se mezcla con o punk resultando un sonito mas rapedo, pero mantenindo o estilo alegre y bailable. A ideolochía d'istos nuevos rudies ye menos violenta y s'enfrontinará a la ondata de racismo que empentó a creixient corrient de extrema dreita d'o país. Os rudies estableixerán asinas una actitut inconformista y anti-sistema que yera propia d'o punk.
Entre fins d'os 70 y prencipios d'os 80, en meyo d'a era New Wave anglesa, a discografica Two Tone —entre atros— dió a conoixer a beluns d'os grupos mas famosos internacionalment. Por eixemplo Madness, Specials —que o tecladista Jerry Dammers fundarba la discografica Two Tone—, The Selecter u Bad Manners. Atros esponents d'a epoca, con esferents estilos, estioron The Bodysnatchers, Rhoda Dakar, The Beat (dita The English Beat en Estaus Unius) y Fàshiön Music (que dimpués cambiarba de cantaire y guitarrista y cambiarba a lo chenero New Romantic, transformando-se en Fashion).
Tercera ondata
Mientres que d'un canto bi ha grupos que continan o estilo 2 Tone, como The Busters, Scofflaws, The Toasters u Pama International atras recuperan o ska clasico, dito a vegatas revival, que se distancia de raso d'a Tercera Ondata y s'amana mas a los sonitos orichinals, como The Slackers chunto a Chris Murray, Westbound Train, Hepcat, Inspecter 7 y Israelites.
Arco turqués
thumb|right|200px|Cavallero turco con [[cuiraza liuchera, arco composau y kilij (scimitarra).]] thumb|Arcos d'a epoca de [[Bayazet II - Armeria de Topkapi (Istanbul).]] L'arco turqués ye una variant d'arco composau que desembolicoron os turcos anatolicos en tiempos d'os otomans. L'arco turqués destaca por a suya decoración policromada adornada por oro.
Ska
Tercera ondata
Agora tamién cal sinyalar que ista ondata chenera la expansión "masiva" d'o chenero musical en Latinoamerica, que darba como resultato a mezcla d'os acordes y instrumentalización de cada país; ye decir, que cada país pasarba a desarrollar a suya propia forma d'ska emplegando los suyos instrumentos locals y tradición propios. Existen variatos eixemplos de grupos, como por eixemplo Los Fabulosos Cadillacs y Los Calzones rotos en Archentina, Dulces diablitos Ska, Los Pies Negros, Skartel y Los elefantes en Colombia, Desorden Público y Sin Sospechas (istos zagueros pioners d'o ska latino) de Venezuela, entre atros, tamién prencipian a chenerar-se mezclas musicals, como ska-punk (ska-p), skacore, ska oi, ecetra.
Manimenos, isto no significa que en Europa y EE.UU. se deixara de producir Ska u que s'aturase a suya evolución: tamién prencipia un desarrollo d'o chenero en istas partis d'o mundo, y d'iste desembolique cal destacar as parolas mas reivindicativas u mas relacionatas con as problematicas socials y politicas.
Kajukenbo
O kajukenbo ye un sistema de combate cuerpo a cuerpo que une os elementos d'o karate, d'o judo, d'o jiu-jitsu, d'o kenpo y d'o wushu. Fue creyato en l'anyo 1947 en Oahu, Hawaii (Estaus Unius).
O nombre d'o sistema ha derivato d'os prencipios d'os nombres d'os estilos que heban plegato a estar components de kajukenbo: "ka" ("karate"), "ju" ("judo" /" jujutsu"), "ken" ("kenpo"), "bo" ("boxeyo chino y americano").
Adriano Emperado fue nombrato por os co-fundadors como "Sijo" d'o sistema (‘fundador unico’).
Arco turqués
Dimpués d'a caita d'o tiro con arco con fins militars, os fabricants turcos han perfeccionau o modelo de cadena pa cazar, o que resulta en o que agora puet ser considerau o millor arco de caza tradicional.
L'arco turqués ye mencionau en a traducción aragonesa d'o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" de Chuan de Mandevilla, en o troz a on charran d'as amazonas que situan en Anatolia:
Odelzhausen
Odelzhausen (en bavaro Odelzhausn) ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto de Dachau.
Umbrete
Umbrete ye un municipio andaluz situato en a comarca de l'Aljarafe y provincia de Sevilla. Fa parte d'o partiu chudicial de Sanlúcar la Mayor.
A suya población ye de 8.010 habitants (2010), en una superficie d'11,90 km² con una densidat de población de 673,11 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Umbrete se troba situata a 123 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 15 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
D'o suyo termin fan parte os despoblatos de Lopaz, Aguazul y Aguazulejo.
Mugas
O termin municipal d'Umbrete muga a o norte con Espartinas; a o nord-este con Espartinas; a l'este con Bollullos de la Mitación; a o sudeste con Bollullos de la Mitación; a o sud con Bollullos de la Mitación; a o sudueste con Benacazón; y a l'ueste con Sanlúcar la Mayor.
(90377) Sedna
Sedna (simbolo: ) ye una planeta nana d'o sistema solar que estió descubierta en 2003. Tien un diametro de 1420 km y a suya orbita tien un radio entre 76 y 936 UA). O suyo nombre procede d'a diosa d'a mar en a mitolochia inuit que vive en o fundo d'Oceano Arctico.
Exploración
Dende que estió descubierta en 2003 totas as observacions s'han feito dende la Tierra. No i hai per agora garra sonda espacial destinada a explorar Sedna.
Azuqueca de Henares
Azuqueca de Henares ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 29540 habitants (2007), en una superficie de 19,68 km² e una densidat de población de 1501,02 hab/km².