cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Polonia
A postguerra y periodo comunista
O deterioro d'as condicions de vida fa que i haigan revueltas en Poznan en chunio de 1956. Kruschov da lo poder de nuevo a Gomulka en octubre, pero as reformas no sirven, a situación economica contina degradando-se y o rechimen se torna muito autoritario. A fins de 1970 exclatan revueltas en bellas ciudaz. Gomulka ye substituito por Edward Gierek, que será 10 anyatas en o poder. En a decada de 1970 i habrá inversions financiatas por Occident que no servirán y rematarán en un gran endeudamiento. En 1976 as huelgas de Radom y atros puestos conducen a la creyación d'o Comité de defensa d'os treballadors (KOR) primera organización obrera no comunista y que prefigura o que será Solidarnosc. En octubre de 1978 Karol Wojtyla, cardenal-arcebispe de Cracovia, ye esleito Papa y prene o nombre de Chuan-Pavlo II. A ilesia catolica polaca en sale enfortita. thumb|250px|Polonia fa parti d'a [[OTAN dende 1999 y d'a Unión Europea dende 2004]] A prencipios de verano de 1980 o pre d'os alimentos puya de sopetón y bi ha huelgas en tot o país. Lech Wałęsa diriche a luita dende os astillers de Gdansk. Gierek dimite en setiembre. Se funda a confederación Solidarnosc y ye reconoixita legalment en octubre. En octubre o lider d'o POUP ye o cheneral Jarucelski. O rechimen comunista pasa por una crisis, y Jarucelski proclama o 13 d'aviento de 1981 o estato de guerra. Se prohibe a confederación Solidaridat y engarcholan a los suyos dirichents. O estato d'emerchencia remata en 1983, bi ha amnistías en 1984 y en 1986. En 1988 as autoridaz encomienzan o dialogo y bi ha mesas redondas en 1989. En as eleccions de chunio d'ixe mesmo anyo, Solidarnosc triunfa con o 35% d’os escanyos d'a Dieta que no yeran reservatos a lo POUP, y 99 escanyos sobre 100 en o senau. Se fa un reparto de poder: Jarucelski ye esleito president d'a República en chulio y se nombra en agosto primer ministro a Tadeus Mazowiecki, conseller de Lech Wałęsa.
O 14 de noviembre Alemanya y Polonia firman un tractau que garantiza a intanchibilidat d'a muga establita en l'Oder-Neisse. O 9 d’aviento resulta esleito president d'a Republica Lech Wałęsa.
En 1993 as eleccions lechislativas dioron mayoría a los excomunistas y a lo Partiu campesín polaco.
Voivodatos
Administrativament Polonia se trestalla en 16 rechions clamatas voivodatos, correspondients a territorios historicos:
Diez ciudaz mas importants
As diez ciudaz mas importants son:
Demografía
A suya población ye de 38.633.912 habitants (2004), en una superficie de 312.685 km², con una densidat de población de 123,5 hab/km².
Población por nacionalidaz y etnias
S'estima que en 1990 os polacos etnicos yeran 36.700.000 d'os 37.930.000 habitants de Polonia, y s'estima que as minorías autoctonas no polacas que i heba en 1990 yeran 800.000 alemans, 190.000 belarrusos y 185.000 ucraineses. Os caixubos son bels pocos mils y son consideratos como polacos por o gubierno.
Gastronomía
thumb|200px|left|O [[bagel tien o suyo orichen en Polonia.]] A cocina polaca ha evolucionau a lo largo d'os sieglos pa tornar-se muit eclectica a resultas d'a historia de Polonia. A cocina polaca comparte muitas similituz con atras cocinas centroeuropeas, especialment l'alemana y l'austriaca, asinas como as tradicions culinarias chudía, francesa, italiana y turca.
Os platos poloneses gosan estar ricos en carne, especialment tocín, pollo y vetiella (seguntes a rechión), verduras d'hibierno y especias. Tamién ye caracteristico l'emplego de cuantos tipos de fideus, entre os que destaca lo kluski, asinas como cerials como kasha y una variedat de pans como lo bagel de fama mundial. A cocina polaca ye abundant y fa servir muita crema y uegos. As birollas festivas, como a cena de Nueit de Nadal u lo desayuno de Pascua, pueden tardar días en preparar-se en a suya totalidat.
Lo plato prencipal gosa incluyir una ración de carne, como rustiu, pollo u kotlet schabowy (chulla de tocín empanizada), verduras, guarnimiento y ensaladas, incluyida a surówka (tuberclos desmenuzados con limón y zucre). Os acompanyamientos gosan estar trunfas, roz u cerials. As birollas concluyen con un postre como sernik (tarta de queso), makowiec (masa de simients d'ababol) u napoleonka (tarta de crema).
Os platos nacionals poloneses son bigos; pierogi; kielbasa; kotlet schabowy (chulla empanada); golabki (ruellos de col); zrazy (roulade); pieczen (rustiu);zupa ogórkowa (sopa agra de pepino); zupa grzybowa (sopa de fongos); zupa pomidorowa (sopa de tomate); rosól (una variedat de caldo de carne); zurek (sopa de segal agro); barszcz y chlodnik entre atros.
As bebidas alcoolicas tradicionals incluyen l'hidromiel, muit difundiu dende o sieglo XIII, a biera, o vin y o vodka. A primera mención escrita d'o vodka en o mundo proviene de Polonia. As bebidas alcoolicas mas populars en l'actualidat son a biera y o vin, que substituyioron a lo vodka, mas popular en os anyos 1980-1998. Lo té sigue estando común en a sociedat polaca dende o sieglo XIX, mientres que o café se bebe muito dende o sieglo XVIII. Atras bebidas de consumo frecuent incluyen sucos minerals, refrescos popularizaus per as cadenas de birolla rapida dende zaguerías d'o sieglo XX, asinas como suero de leit, leit agra y kéfir.
Esportes
thumb|right|180px| [[Tomasz Majewski en preba de tirada de peso. ]] Os esportes mes practicatos son o fútbol, l'atletismo, o baloncesto, os esportes d'hibierno y os esportes de motor.
Avempace
Ibn Bayyah (en arabe ابن باجة), de nombre Abu Bakr Muhammad ibn Yahya ibn al-Sa'ig ibn Bayyah (أبو بكر محمد بن يحيى بن الصايغ) y mas conoixito como Avempace, estió un filosofo d'Al-Andalus, naixito de Saraqusta (actual Zaragoza), capital d'a Taifa de Saraqusta, entre 1070 y 1090 y muerto en Fez en 1138, yera antimás medico, poeta, fisico, botanico, musico y astronomo. Inventó los zachals.
Nícher
A suya población ye, alto u baixo, de 10.000.000 d'habitants en una superficie de 1.267.000 km², con una densidat de población de 8 hab/km².
A capital de Nícher ye Niamey, dende a independencia d'o país o 3 d'agosto de 1960 (d'antis mas estió una colonia francesa) y dende alavez tamién ye un país muito inestable politicament sufrindo siet golpes d'estau en 1974, 1996, 1999, 2010, 2011 y 2023.
O país fa parte de l'Organización d'as Nacions Unidas, de l'Unión Africana y de l'OIF.
1834
Atros países
right|thumb|250px|O pintor, escultor y gravador francés [[Edgar Degas, naixito o 19 de chulio de 1834.]]
Montesquiu
Montesquiu puet estar:
Luka Dončić
Luka Dončić  (28 de febrero de 1999 de Ljubljana, Eslovenia) ye un chugador profesional de baloncesto. Tien una altaria de 2,01 metros y ocupa as posicions de base y escolta. En l'actualidat chuga en os Dallas Mavericks d'a liga NBA d'Estaus Unius.
Cantón d'Ortès y Tierras d'as Gaves y d'a Sal
O cantón d'Ortès y Tierras d'as Gaves y d'a Sal (en occitán canton d'Ortès e Tèrras deus Gaves e de la Sau; en francés canton d'Orthez et Terres des Gaves et du Sel) ye una división administrativa francesa situada en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania. A suya capital ye a comuna d'Ortès.
Luka Dončić
Con a selección eslovena, con a qual ye internacional dende 2017, estió campión d'Europa en l'anyo 2017.
Ye l'unique chugador d'a Liga ACB, chunto a Carlos Alocén, en conseguir o Premio a o Millor Chugador Choven d'a liga ACB en as temporatas 2016/17 y 2017/18.
Chuegos Olimpicos d'Atlanta 1996
Os Chuegos Olimpicos d'Atlanta 1996, conoixitos tamién como Chuegos d'a XXVI Olimpiada d'a era muderna, estioron os Chuegos Olimpicos que se celebroron en Atlanta (Estaus Unius) dende o 19 de chulio dica o 4 d'agosto de 1996. I participoron 10.318 esportistas de 197 países.
George Robert Gray
George Robert Gray, naixito de Chelsea (un barrio de Londres, Anglaterra) o 8 de chulio de 1808 y muerto tamién en Londres o 6 de mayo de 1872, estió un entomologo, ornitologo y zoologo britanico. Yera chirmán d'o zoologo John Edward Gray y fillo d'o botanico Samuel Frederick Gray. Treballó en o Museu Britanico y estió miembro d'a Royal Society.
Christian Mekowulu
Christian Mekowulu (17 de marzo de 1995 de Lagos, Nicheria) ye un chugador profesional nicherián de baloncesto. Tien una altaria de 2,05 metros y ocupa a posición de pivot. En l'actualidat chuga en o Casademont Zaragoza, d'a liga ACB.
Fondón
300px|thumb|Anvista dende alto d'o fondón d'a [[valle Verde.]] Fondón ye a part topograficament inferior d'una val. O termin tamién ye aplicable a la part topograficament inferior d'una cavidat u recipient, y a lo suelo de bardo, arena u roca que bi ha baixo l'augua d'a mar u d'un laco u estanyo. En sentito metaforico s'aplica tamién a una tumba u sepulcre.
Forau d'Aiguallut
Esta infiltración d'auguas d'a vesant sud t'a vesant norte se troba en atros puestos d'os Pireneus como l'alta val de Roncal y as partes altas d'a val de Barrabés y Pallars Sobirán y suposan un fenomeno de progresiva captura fluvial influenciata por fenomenos karsticos.
Star Trek: First Contact
Star Trek: First Contact (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o títol en castellano Star Trek: primer contacto) ye una cinta estausunidense de cine de sciencia ficción de l'anyo 1996, dirichida por Jonathan Frakes y producida por Rick Berman, Marty Hornstein y Peter Lauritson con guión de Brannon Braga y Ronald D. Moore, protagonizada por Patrick Stewart, Jonathan Frakes, Brent Spiner, LeVar Burton, Michael Dorn, Gates McFadden, Marina Sirtis, Alfre Woodard, James Cromwell y Alice Krige.
Antonio Balaguer Pascual
Antonio Balaguer Pascual, conoixito con a embotada de El Rey de Andorra (O Rei d'Andorra en aragonés), estió un atleta aragonés, naixito d'Andorra (Andorra-Sierra d'Arcos) en 1855 y muerto en ixa mesma localidat o 25 de marzo de 1938.
Estió un corredor de cursas pedestres, que destacaba por a suya gran fortaleza fisica y tamién por a suya capacidat de resistencia en cursas de luenga distancia, tenendo amás capacidat ta fer o que en l'atletismo moderno se conoix como sprintar, ye decir, a capacidat de correr tamién a mas velocidat en cualsequier momento d'a corrida u en finalizar-la.
En ixas envueltas d'a segunda metat d'o sieglo XIX, cuan o esporte no teneba garra regulación ni popularidat, Antonio Balaguer Pascual esdevenió una autentica personalidat en primeras en a suya comarca y dimpués s'estendilló a suya popularidat dende Alcanyiz dica Amposta, en Catalunya, plegando por o norte en as suyas actuacions dica a provincia de Uesca. Dimpués d'una victoria suya en Aliaga li concedioron o títol de "campión d'Aragón". Sindembargo, a suya fama trescruzó mugas internacionals, plegando a fer exhibicions en puestos como París u Londres, en competencia con chinetes montatos a caballo t'amostrar a suya velocidat, en ixas envueltas en que o esporte yera considerato alto u baixo como una atracción de feria. Fácil que con as suyas capacidaz hese estato un campión mundial si habría naixito bellas decadas dimpués.
Jorge Cano
Jorge Cano Quintana (20 de febrero de 1991 en Zaragoza) ye un chugador aragonés de baloncesto. Tién una altaria de 1,96 metros y ocupa a posición de alero. En l'actualidat chuga en o Club Baloncesto Zaragoza.
Ha estato internacional con Espanya en as categorías inferiors.
Neil Jordan
Neil Jordan, naixito de Sligeach (condau de Sligeach) o 25 de febrero de 1950, ye un director cinematografico, productor, guionista y escritor irlandés.
Temporadas d'o grupo aragonés d'a Tercera División d'Espanya (fútbol)
O grupo aragonés d'a Tercera División d'Espanya de fútbol ye o grupo exclusivo d'a citada categoría en a que s'enquadran unicament conchuntos aragoneses. Antis más toz os clubes d'Aragón compitían en grupos distintos con equipes bascos, navarros, riochans, castellanos o valencianos, dependiendo d'a cercanía. O grupo exclusivament con equipes aragoneses s'establió en a temporada 1986/87 aon i yeran enquadratos en o Grupo XVI, dica la 2005/06. Actualment os aragoneses i son en o Grupo XVII dende a temporada 2006/07.
Almonte
Almonte ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Uelba. A suya población ye de 24.191 habitants (2021) en una superficie de 859,21 km² con una densidat de población de 28 hab/km².
Calzada de Oropesa
Calzada de Oropesa ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 142,22  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Val de Castanesa
A val de Castanesa ye una val u depresión alargada d'a superficie terrestre recorrida por o río Valiera. Esta val ye situada en os Pireneus, en a comarca d'a Ribagorza. A Valiera drena toda la val, antes d'arribar a la suya desembocadura, auguas alto d'o Pont de Suert, en a Noguera Ribagorzana.
Aldealafuente
Aldealafuente ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón), situato en o Campo de Gómara. A suya población ye de 120 habitants (2006), en una superficie de 45,72 km² y una densidat de 2,62 hab/km².
Universidat (sindicato universitario)
Universidat ye un colectivo de representación estudiantil aragonesista y de cuchas d'a Universidat de Zaragoza. Fundato en l'anyo 2002, o suyo nombre estió Unibersidá, Coleutibo Aragonesista (UCA) dende o suyo establimiento dica febrero de 2012. En o suyo logo apareixe l'autodefinición Estudiants independentistas y revolucionarias d'Aragón.
Actualment son a tercera fuerza en numero de votos de representación d'os estudiants en os organos centrals d'a universidat. Dende febrero de 2012, o colectivo ye miembro d'o Bloque Independentista de Cuchas (BIC).
Amás editan por un regular o boletín "Zinquera Ringlera" en que gosan charrar d'as suyas actividaz y a vegatas i encluye bella sección en aragonés.
Les Masies de Voltregà
A suya población ye de 3.232 habitants(2009), en una superficie de 22,40 km² con una densidat de población de 144,29 hab/km².
Cheografía
A localidat de Les Masies de Voltregà se troba situata a 533 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Cabaniellas
Cabaniellas (Cabanillas en castellano) ye un municipio de Navarra situato en la comarca de Ribera Navarra. La suya población ye de 1.488 habitants (2006), en una superficie de 36,47 km² con una densidat de población de 40,8 hab/km².
Humanismo
thumb|right|200px|Debuixo de [[Leonardo da Vinci, L'hombre de Vitruvio.]] L'humanismo ye una corrient filosofica, educativa y filolochica europea estreitament ligata a lo Renaiximiento cual orichen se sitúa en o sieglo XIV en a peninsula Italica (especialment en Roma, Venecia y Florencia). Se mantenió hechemonica astí y en buena parti d'Europa dica la fin d'o sieglo XVI, cuan prencipió a transformar-se y diversificar-se debito a los cambeos esprituals prevocatos por a evolución social y ideyolochica d'Europa, fundamentalment os prencipios propugnatos por as Reformas (luterana, calvinista, etc.), a Contrarreforma catolica y a Revolución francesa d'o sieglo XVIII.
Cubilar de ra Ripera
O cubilar de ra Ripera u cabanya de ra Ripera ye un cubilar no guardau que se troba a 1.560 m d'altaria en o Pireneu aragonés.
Administrativament ye situau en o termín municipal de Pandicosa, en a comarca de l'Alto Galligo, en a provincia de Uesca, Aragón.
Infinitivo composau en francés
O infinitivo composau en francés a forma perfectiva d'o modo infinitivo.
Cubilar de ra Ripera
Ye o mas baixo d'os tres cubilars que se troban en a val de ra Ripera, muit amán d'o forcallo entre o río de ra Ripera y o barranco Loulot. En estar un antigo cubilar ganadero se divide en una sección ta o ganau y atra ta as personas con espacio ta entre quatro y siet personas. Bi ha chaminera, una mesa y una siella.
Madonna
Madonna (nombre artistico de Louise Veronica Ciccone louville), naixita de Bay City (Michigan) o 16 d'agosto de 1958, ye una cantaire, compositora, musico y actriz de nacionalidat estausunidense, activa en o mundo d'a musica dende l'anyo 1977 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera artistica.
Cubilar de ra Ripera
L'acceso se fa a piet por a pista de ra Ripera, a bells 6 kilometros dende o kilometro 5 d'a carretera d'o balneario de Pandicosa u por o PR HU-95, dende l'aparcamiento d'a estación d'Esquí de Pandicosa.
Madonna
Bells d'as cancions más conoixitas son Like a Prayer, Like a Virgin (1984), Into the Groove (1985), Papa Don't Preach (1986), Vogue (1990), Frozen (1998), Hung up (canción)|Hung up[[ (2004) y Sorry (2006).
Cubilar de ra Ripera
Actividatz
Dende aquí se puet puyar a picos como a punda Escuellas (2.507 m), as puntas de Mallarruego (2.704 m), os picos Ferreras (2.643 m) u l'ibón de Catieras.
Infinitivo composau en francés
Formación
Se fa con o infitivo simple d'os verbos auxiliars avoir u être debant d'o participio pasau d'o verbo que se conchuga.
Emplego
Un d'os suyos usos mes freqüents ye dezaga d'a preposición après:
O infinitivo composau se fa servir tamién en francés con os verbos se souvenir de ("acordar-se de"), remercier de, regretter de y être desolé de.
Anthony Hope
Anthony Hope (pseudonimo d'Anthony Hope Hawkins), naixito de Londres (Anglaterra) o 9 de febrero de 1863 y muerto en Walton-on-the-Hill (Surrey, Anglaterra) o 8 de chulio de 1933, estió un escritor y novelista britanico, que gosaba escribir novelas d'aventuras. Autor muit prolifico, as suyas obras mas conoixitas son The Prisoner of Zenda (1894) y a suya secuela Rupert of Hentzau (1898).
Carlos Lopes
Carlos Alberto de Sousa Lopes conoixito esportivament como Carlos Lopes naixito de Vildemoinhos, districto de Viseu, (Portugal) o 18 de febrero de 1947, ye un atleta portugués hue retirato, que yera especializato en cursas de luenga distancia y campo a traviesa considerato como un d'os millors atletas y o millor corredor de maratón de Portugal de siempre.
A nivel nacional aconsiguió os campionatos de portugal de 5.000 y 10.000 metros lisos, y 10 vegatas campión de campo a traviesa, amas tenió os récords de Portugal de 5.000, 10.000 y maratón.
A nivel internacional tenió o récord d'o mundo, de Europa y Olimpico de maratón y aconsiguió tres medallas d'oro en o Campionato d'o Mundo de Campo a Traviesa en as edicions de 1977, 1984 y 1985 amas de dos medallas d'archent en as de 1978 y 1983. Tamién partecipó en tres Chuegos Olimpicos, Múnich 1972, Mont-reyal 1976 a on estió medalla d'archent en os 10.000 metros lisos y en Los Angeles 1984 a on estió campión en a preba de Maratón.
Punda de Camachibosa
A punda de Camachibosa u Comachibosa (oficialment Punda de Camachibosa / Viñamala, en occitán Vinhamala, en castellano Viñamala, en francés Vignemale) ye un mont situato en os Pireneus, entre a provincia de Uesca (Aragón) y o departamento d'os Altos Pireneus (Occitania). Ye o pico mas alto d'os pireneus franceses y d'o macizo de Camachibosa y en a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Toponimia
Seguntes William Dennis Elcock o nombre d'ista montanya significaría literalment "garra chibosa". A parola cama < "GAMBA" ye todavía emplegada en aragonés, no pa referir-se a la 'garra', sino como o nombre d'una parti de l'aladro.
Primera ascensión
Anque o 2 d'agosto de 1792, uns cheografos dixoron un sinyal en a tuca, por no saber-sen os suyos nombres se considera como primera ascensión "conoixita", la reyalizata o 8 d'octubre de 1837 por Henri Cazauz, guida de Luz, y o suyo amigo Bernard Guillembet.
thumb|center|750px|Anvista dende a tuca d'o pico Comachibosa.
Alberit (A Riocha)
Alberit (Alberite en castellano y oficialment) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha situau en a comarca de Logronyo.
A suya población ye de 2.369 habitants (2006) en una superficie de 20,24 km², con una densidat de 117,05 hab/km².
Cheografía
Alberit ye situau a 452 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 7 km de Logronyo, a capital d'a Riocha, y a lo canto d'o río Iregua.
Silicatos (minerals)
200px|thumb|Un tetraedro con os atomos d'oxicheno en os vertices y o silicio en o centro, a part més simpla d'a estructura d'os silicatos Os silicatos son un grupo de minerals formatos por silicio combinato con oxicheno formando tetraedros y a sobén aluminio y atros elementos metalicos. En a clasificación de Strunz corresponden a la clase VIII. Os silicatos son os minerals mayoritarios en a crosta terrestre (95 %), son mayoritarios en as rocas metamorficas, as rocas ignias y en bells grupos de rocas sedimentarias. Tamién son mayoritarios en o manto superior y en as partz externas y meyas d'os planetas rocosos, asinas como en bells asterioides.
Os tetraedros de SiO44+ presentan os oxichenos en os vertices y un catión silicio en o centro; a unión entre o silicio y os oxichenos ye por un enlace con caracteristicas intermeyas entre covalent y ionico.
Dependendo d'a disposición y combinacions entre os diferents tetraedros y os cations que bi haiga entre meyo os silicatos se clasificarán en diferents grupos:
Bunyuel (Navarra)
Bunyuel (en castellano Buñuel) ye un municipio de Navarra situato a 114,1 km de Pamplona, a man d'o Río Ebro. A suya población ye de 2374 habitants (2007), en una superficie de 36,16 km² y una densidat de población de 65,65 hab/km².
Parla
Charran castellano con substrato navarroaragonés visible en palabras como maripuente.
Toponimia
O suyo nombre s'ha considerato que ye mozarabe por a terminación -uel, sindembargo ixa terminación sin de -o final tamién se conoix en l'Alto Aragón, on ye activo o sufixo diminutivo -uelo con apocope formando toponimos como Pedruel y presentando-se lexicalizato en esquiruel. D'esta traza lo toponimo ye explicable por o romance navarro-aragonés que se i charraba. Este toponimo y los suyos equivalents sin diftongación (Bunyol) en catalán y mozarabe son recurrents en l'este peninsular y s'interpretan a partir de BALNEOLUS u mes probablement de VINEOLUS (deminutivo de vinya en latín).
Umar ibn al-Khattāb
`Umar ibn al-Khattāb (en arabe عمر بن الخطاب) u simplament Umar I (tamién puede veyer-se a transliteración Omar) estió lo segundo d'os ditos califas ortodoxos d'o Islam, succesor d'Abú Bakr, gubernando entre o 634 y o 644
Naixito d'A Meca en o 584 alto u baixo, combatió en un primer inte contra Mahoma y os fiels d'a nueva relichión, pero mas tardi se convirtió a lo Islam y en un d'os lugartenients mas fiels d'o profeta. Yera antimás suegro de Mahoma, ya que iste se casó con a suya filla Hafsa.
Dezaga de ser esleito califa, Umar baralló contra l'Imperio Bizantino y Persia. Principió a conquiesta d'o Mediterranio oriental, metendo os alacez de l'imperio islamico que os suyos succesors enamplarban. Conquirió a Siria bizantina en 638, Palestina, Echipto en 642 y Mesopotamia, mas tardi dita Iraq, a mesma anyada, dezaga la Batalla de Nehavend. En toz os territorios conquiestos conservó as estructuras administrativas existents y no prebó de cambear as creyencias relichiosas d'os suyos habitants, entre atras cosas porque protechió a toz os no musulmans baixo lo estatuto de dimmís u "protechitos", lo que les obligaba a pagar un impuesto especial que proporcionaba importants ingresos a lo Estato islamico. As suyas tropas yeran mantenitas en un cierto aislamiento d'a población en os puestos conquiestos y yeran pagatas con o botín obtenido.
James Harden
James Edward Harden, Jr. (26 d'agosto de 1989 en Los Angeles, Estaus Unius) ye un chugador profesional estausunidense de baloncesto. Tien una altaria de 1,96 metros y ocupa a posición de escolta. En l'actualidat chuga en os Philadelphia 76ers d'a NBA d'os Estaus Unius.
Umar ibn al-Khattāb
Umar estió lo primer califa que habió lo títol de Principe d'os creyents (أمير المؤمنين amīr al-mu'minīn). Establió a era d'a Hechira, por a que se riche o calandario musulmán, con prencipio lo 16 de chulio de l'anyo 622. Tamién mandó construir a famosa Cupula d'a Roca en Cherusalem, arredol d'a roca en la que, seguntes a tradición, Abraham se dispuso a sacrificar a lo suyo fillo Ismael (Isaac en a tradición chodigocristiana) y dende la que Mahoma puyó a lo cielo.
Morió asesinato lo 7 de noviembre de 644 en a mezquita de Medina (capital d'o Estato) por un esclau persa dito Firūz. O suyo succesor estió Uthman.
Cubilar de ro Cantal
O cubilar de ro Cantal u cabanya de ro Cantal ye un cubilar no guardau que se troba a 1.500 m d'altaria en o Pireneu aragonés.
Administrativament ye situau en o termín municipal de Pandicosa, en a comarca de l'Alto Galligo, en a provincia de Uesca, Aragón.
Camuñas
Camuñas ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 102,03  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
New Shepard
O New Shepard ye un codete suborbital de desapegue vertical y aterrizache vertical desembolicau por Blue Origin como sistema comercial pa o turismo espacial de tipo suborbital. O suyo nombre fa referencia a lo primer astronauta estausunidense en l'espacio, Alan Shepard.
Perfil de vuelo
O New Shepard se lanza verticalment dende lo ueste de Texas y dimpués realiza un vuelo motorizau mientres uns 110 segundos dica una altaria de 40 km. L'empento d'a nau la leva enta alto en vuelo sin motor a medida que o vehíclo desaccelera, plegando a una altaria d'arredol de 100 km, per alto d'a clamada linia de Kármán. Dimpués d'aconseguir l'apocheo, o vehíclo realiza la suya baxada y reenchega os suyos motors prencipals unas pocas decenas de segundos antis de l'aterrizache vertical, amán d'o suyo puesto de lanzamiento. A durada total d'o vuelo ye por un regular de 10 menutos.
A variant tripulada presienta un modulo de tripulación deseparau que se desepara amán de l'altaria maxima, y o modulo de propulsión realiza un aterrizache motorizau mientres o modulo de tripulación aterriza baixo paracaitas. Lo modulo de tripulación tamién puede deseparar-se en caso de mal funcionamiento d'o vehíclo u unatra emerchencia fendo servir propulsors de deseparación de propulsante soliu y realizar un aterrizache en paracaitas.
Portomarín
Portomarín (Portomarín en gallego y oficialment; Puertomarín en castellano) ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca de Lugo.
A suya población ye de 1.838 habitants (2008), en una superficie de 115,1 km² y una densidat de 15,97 hab/km².
Mormonismo
250px|right|thumb|Templo mormón en [[Frankfurt d'o Main, Alemanya.]]
Aldealices
Aldealices ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón), situato en a comarca d'as Tierras Altas. A suya población ye de 29 habitants (2006), en una superficie de 6,33 km² y una densidat de población de 4,58 hab/km².
Mormonismo
O mormonismo ye un termin que describe os aspectos culturals, relichiosos y ideyolochicos de bellas denominacions d'o Movimiento d'os Santos d'os Zaguers Días, especificament a la Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días (en anglés The Church of Jesus Christ of Latter Days Saints).
Santpedor
Santpedor ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Baches, provincia de Barcelona y partiu chudicial de Manresa.
A suya población ye de 6.787 habitants (2008), en una superficie de 16,92 km² con una densidat de población de 101,12 hab/km².
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'El Mirador de Montserrat y El Serrat de Castellnou.
Poborina Folk
O Poborina Folk ye un festival internacional de musica folk que se fa en o lugar de Lo Pobo, en a Comunidat de Teruel, o cabo de semana mas amanato a o 24 de chunio, día de Sant Chuan.
Iste anyo 2011 ye estata a suya XIIIena edición, dende que, en 1999, un grupo d'aimants d'a musica popular d'o lugar de Lo Pobo (huei arroclatos en l'asociación La Albada), con Juan Pablo Marco como uno d'os organizadors mas importants, actualment director d'iste festival, encetasen o treballo de levar dica o suyo lugar grupos de musica tradicional d'esferents países.
O nombre "Poborina" resulta d'a conchunta de "Pobo" y "borina", pos en ye ixo, una borina folk.
En 2010, a ronda Astí queda ixo! dedicó una canción a iste festival.
Huei, o festival, anyo a l'arreo d'atro, va millorando en cada edición y adhibindo prestichio.
Quaternar o refirme que Iñaki Peña, d'o programa Trébede, de Radio 3, ha tenito y en tiene con o Poborina Folk, encara que o suyo programa rematase en 2007.
Albedo
Albedo u coeficient de reflexión ye a relación entre a enerchía solar que reflecta una superficie y la enerchía solar que bi incide. Ye un concepto comparable a la reflectividat, pero d'una aplicación més especifica, que fan servir d'una traza notable en astronomía y planetolochía, asinas como tamién en cheolochía, climatolochía y sciencias d'a tierra en cheneral.
O termin albedo deriva etimolochicament d'o latín albēdo, que significa "blancura" y ha estato introdueito en o sieglo XVIII en optica y en astronomía por o matematico y astronomo suizo Johann Heinrich Lambert. Por definición, l'albedo ye una valor compresa entre 0 y 1 : un cuerpo negro perfecto, que absorbería totas as ondas electromagneticas sin reflectar-ne denguna tendría un albedo nulo, mientres que un espiello perfecto, que reflectaría totas as ondas electromagneticas sin absorber-ne denguna, tendría un albedo igual a 1.
En os encomienzos d'as glaciacions l'albedo influye acelerando o proceso en forma de realimentación positiva: as superficies cubiertas de chelo u nieu son muito claras por a color blanca y muito reflectoras, por o que absorben menos enerchía solar y en deixan escapar més que atras superficies, fendo que baixen as temperaturas, o que fará que aumente a superficie cubierta por chelo u nieu quan torne a nevar.
Verbos remataus en -car u -gar
Os verbos remataus en -car u -gar tienen en aragonés, catalán y occitán un matiz despectivo sumau a un valor freqüentativo, y en muitos casos presentan un infixo verbal en -ac-/-ag-, -ec-/-eg-, ic-/-ig-, -oc-/-og- y -uc-/-ug-. A vegadas pueden combinar-se con o sufixo verbal freqüentativo -iar (como tosiguiar).
Si estos verbos se remontan a parolas latinas u romances con as oclusivas /k/ u /g/ ni presentarán estos infixos ni tendrán necesariament un valor freqüentativo sumau a un matiz despectivo.
Verbos remataus en -iar con infixo -uc-
Bi ha uns verbos freqüentativos que presentan dos terminacions propias de verbos freqüentativos, o sufixo verbal -iar y o infixo verbal -uc-:
Se veiga tamién
.
Dorondón
thumb|250px|Dorondón. Un dorondón ye una boira tan frida que produce rosada. A diferencia d'atras boiras en as que se plega a lo punto de conchelación, o dorondón se produce en os fondons y con aire quieto y o deposito de rosada ye regular y sin reflectar direccions a favor u en contra de l'aire. Son frecuents en os meses d'aviento y chinero en as riberas d'a Val d'Ebro y as partes baixas d'o semontano iberico oriental, mientres que en as parz altas d'o semontano y primeras sierras d'o Sistema Iberico o cielo ye soliau, no guaire frido y sin viento important. Si o dorondon dura unas cuantas semanas as rametas d'os arbols pueden cubrir-sen d'un cilindro de rosada de mas d'un centimetro de grosor por no fundir-se a primera que se formó.
Atros fenomenos meteorolochicos comparables en atras parz d'o mundo son o pogonip de l'ueste d'Estaus Unius y as boiras de Yakutsk (Siberia).
Amin Maalouf
Amin Maalouf (en arabe أمين معلوف [amīn maʿlūf]), naixito de Beirut (Liban) o 25 de febrero de 1949, ye un escritor y novelista franco-libanés en luenga francesa.
Albanyà
Albanyà (Albanyà en catalán y oficialment, Albañá en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán y partiu chudicial de Figueras, en a provincia de Chirona.
A suya población ye de 149 habitants (2010), en una superficie de 94,43 km² con una densidat de población de 1,60 hab/km².
Susín
Susín ye un lugar d'o municipio de Biescas, en a comarca de l'Alto Galligo. Perteneixió a lo concello d'Oliván.
Albanyà
Cheografía
Albanyà ye situato a 239 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 23 km d'a ciudat de Figueras, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial; a 72 km de Chirona, a capital d'a suya provincia (provincia de Chirona) y a 163 km de Barcelona, a capital de Catalunya.
Susín
Anque o lugar ye albandonato y degún vive de contino astí, as dos casas suyas, Casa Mallau y Casa Ramón, encara son en buenas condicions y son mantenitas por os suyos propietarios. thumb|left|210px|Casa Ramón thumb|left|210px|Casa Mallau Ta i plegar bi ha que puyar por un camín forestal dende Oliván.
Albanyà
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Bassegoda, Carbonills, Cursuvell, Lliurona, Molí de Baix, Molí de Dalt, Pincaró, Ribelles y Sous.
Susín
En a redolata de Susín bi ha unos tormos erraticos de gran mida y de composición granodioritica, y se'n deduce que provienen d'o batolito de Panticosa.
Lochica matematica
A Lochica matematica ye una parte d'a Lochica y d'as Matematicas, que consiste en o estudio matematico d'a Lochica y en l'aplicación d'este estudio a atras arias d'as Matematicas. A Lochica matematica tiene estreitas connexions con as Sciencias d'a computación y con a Lochica filosofica.
A Lochica matematica estudea os sistemas formals en relación con o modo en que codifican nocions intuitivas d'obchectos matematicos como conchuntos, numeros, demostracions y computación.
A lochica matematica gosa dividir-se en quatro subcampos: teoría de modelos, teoría d'a demostración, teoría de conchuntos y teoría d'a recursión. A investigación en lochica matematica ha chugau un papel fundamental en o estudio d'os fundamentos d'as matematicas. Actualment s'usan indiferentment como sinonimos as expresions: lochica simbolica (u lochistica), lochica matematica y lochica formal.
A Lochica matematica no ye a «lochica d'as matematicas» sino a «matematica d'a lochica». Incluye aquellas partes d'a lochica que pueden estar modeladas y estudiadas matematicament.
Susín
Molimentos
A Ilesia de Santolaria de Mérida de Susín ye una ilesia de orichen prerromanico, que ha estato esviellata y perteneixe a lo grupo d'as ilesias de Sarrablo. Ye adedicada a Santolaria de Mérida y ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Isla Cristina
Isla Cristina ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Uelba. A suya población ye de 21.264 habitants (2021) en una superficie de 49,36 km² con una densidat de población de 431 hab/km².
Albanyà
Cheografía
O termin municipal d'Albanyà ye trescruzato por o sender de Gran Recorrito GR 11 y por dos rutas BTT.
Historia
Encara que o territorio d'Albanyà yera habitato en l'antigüidat (bi ha restas arqueolochicas megaliticas), a primera cita documentata d'o lugar ye de 844, con o nombre d'Albanianum, en un diploma d'o rei franco Carlos II O Calvo que cedeba tierras a l'abat Domnulo, que estió o fundador en o lugar en 820 d'uno d'os monesterios beneditins mas antigos de Catalunya, o monesterio de Sant Per d'Albanyà, que dende 869 pendió d'o monesterio de Santa María d'Arles, en o Vallespir.
Economía
A prencipal actividat economica d'Albanyà estió historicament l'agricultura, con cerials, trunfa, legumbres u ferraina; amás amás d'a ganadería.
O incremento d'o turismo y d'atras actividaz d'ocio (recollida de fongos u cazata) ha desenvolicato modernament, dende a segunda mitad d'o sieglo XX, o sector d'a hostelería.
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Molimentos
right|thumb|250px|A Portalada d'a [[ilesia de Sant Andreu de Lliurona, d'estilo romanico (sieglo XII).]]
Kevin Bacon
Kevin Norwood Bacon, naixito de Philadelphia (Pennsilvania) o 8 de chulio de 1958, ye un actor estausunidense, activo en o cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1970 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica. D'entre a suya filmografía, se puet citar as cintas Friday the 13th (1980, Sean S. Cunningham), Footloose (1984, Herbert Ross), Flatliners (1990, Joel Schumacher), Tremors (1990, Ron Underwood), A Few Good Men (1992, Rob Reiner), Apollo 13 (1995, Ron Howard), Murder in the First (1995, Marc Rocco), Hollow Man (2000, Paul Verhoeven), Mystic River (2003, Clint Eastwood), The Woodsman (2004, Nicole Kassell), u Taking Chance (2009, Ross Katz).
Cubilar de Tusalet
O cubilar de Tusalet u cabana de Tusalet ye un cubilar no guardau que se troba a 2.086 m d'altaria en o Pireneu aragonés.
Administrativament ye situau en o termín municipal de Saúnc, en a comarca de Ribagorza, en a provincia de Uesca, Aragón.
Actividatz
Ye situau amán de Grist, en o Parque Natural de Pocetz-Maladeta, a o piet de picos como o tucón Redondo (2.642 m), a tuca de Roca Foradada (2.537 m u a tuca Espigantosa	(2.504 m).
Ariane 6
L'Ariane 6 ye un codete actualment en desembolique por ArianeGroup en nombre de l'Achencia Espacial Europea (ESA). Ye destinau a reemplazar a l'Ariane 5, como parte d'a familia de vehíclos de lanzamiento Ariane. A motivación declarada pa fer servir l'Ariane 6 ye reducir a la metat o coste de lanzamiento en comparanza con l'Ariane 5, y duplicar a capacidat pa o numero de lanzamientos por anyada (de seis a dotze).
Reacción acido-base
thumb|200px|[[Svante Arrhenius.]] Una reacción acido-base ye una reacción quimica que ocurre entre un acido y una base.
Partindo d'o concepto d'o pH, una especie quimica ye acido cuan tien un pH < 7 y ye base cuan tien un pH > 7. Si tien pH = 7, ye neutra. Acidos y bases reaccionan fendo reaccions de trasferencia de protons:
Bi ha tres teorías que explanican per qué una especie quimica ye acido u base: a teoría d'Arrhenius, a teoría de Brönsted y Lowry y a teoría de Lewis.
Teoría d'Arrhenius
Pa Svante Arrhenius acido ye a substancia que en disolución acuosa desprene ions H^+, ye decir, un proton. Como istos son en augua, i reaccionan amanexendo ions hidronio/oxonio (H_3O^+)
Una base ye aquera substancia que en disolución acuosa desprene ions OH^-
Cuan un acido y una base reaccionan en proporción adecuata, os ions H_3O^+ lo fan con los OH^-, apareixendo augua. Os atros ions forman una sal (reacción primera)
Ista teoría tien muitas limitacions porque Arrhenius diz que l'augua nomás ye o medio d'a reacción y no creye que os ions puedan estar acidos u bases. Nomás as substancias quimicas pueden estar-ne.
Teoría de Brönsted y Lowry
Acido ye aquera especie quimica que puet ceder protons a una base y base ye aquera especie quimica que puet aceptar os protons d'un acido. Ista ye a teoría protonica.
Apareixe o concepto de "par acido/base conchugato", dos especies quimicas esferenciatas en un proton: HA/A^- y BH^+/B
Pa que una especie siga acido ha d'estar enfrentata a una base y lo contrario. Asinas bi ha especies que pueden estar acidos u bases seguntes con que s'encaren. Istas se dicen anfoteras. Por eixemplo H_2O
Veyemos tamién como tanto HCl como NaOH son un acido y una base fuertes respectivament. Son disociatos de tot. Pero si fuesen febles apareixería un equilibrio quimico:
Como tot equilibrio tien a suya constant:
Teoría de Lewis
Seguntes a teoría de Lewis as substancias que pueden ceder pars d'electrons son bases de Lewis y las que en pueden aceptar son acidos de Lewis.
Pennywise
Pennywise ye un grupo estausunidense de punk rock orichinaria de Hermosa Beach, California y formata en 1988. O suyo nombre deriva d'o monstruo, It, d'a novela d'o mesmo nombre de Stephen King.
A formación de Pennywise, que se mantiene constant dende 1996 dica 2009, ye formata por Jim Lindberg (voz), Fletcher Dragge (guitarra), Randy Bradbury (baixo) y Byron McMackin (batería). Dica alavez se manteneba o baixista orichinal Jason Thirsk, que debito a os suyos problemas con l'alcohol se suicidó en 1996 dimpués de que hese estau substituito por Bradbury. En agosto de 2009, Lindberg decidió deixar o grupo; estando reemplazato en febrero de 2010 por o cantaire d'Ignite Zoli Téglás.
Anievas
Anievas ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya, en a comarca d'o Besaya.
A suya población ye de 361 habitants (2008) en una superficie de 20,90 km², con una densidat de población de 17,27 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Anievas se troba situada a 268 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 54 km d'a ciudat de Santander, a capital d'a suya provincia y comunidat autonoma.
Sacanieu
thumb|250px|Sacanieu amán de [[Toronto, Ontario, Canadá.]] Una sacanieu u quitanieu ye un vehíclo disenyato u adaptato ta eliminar a nieu d'una vía transitable u atra zona.
As sacanieu pueden estar un vehíclo construito nomás ta ixa función o un vehíclo como un cambión, tractor u un todoterreno, entre atros, con una pala u atro sistema enganchato debant ta sacar a nieu u forachitar-la.
Bi ha dos sistemas ta sacar a nieu:
Muitas sacanieu levan amás un sistema con un aspersor de salmuerra ta a carretera.
También s'usa pa sacar a nieu d'as vías uns trens sacanieus como a Serie 300.
En os polos os sacanieu tamién s'amenistan ta que pueda aterrizar un avión. Se chitan primero a maquinas necesarias dende l'avión con un paracayitas y quan ye parata a superficie l'avión puet aterrizar y despegar.
Téa Leoni
Téa Leoni (nombre artistico de Elizabeth Téa Pantaleoni), naixita de Nueva York (Nueva York) o 25 de febrero de 1966, ye una actriz estausunidense.
Tommaso Landolfi
Tommaso Landolfi, naixito de Pico (provincia de Frosinone, Reino d'Italia, hue Italia) o 9 d'agosto de 1908 y muerto en Ronciglione (provincia de Viterbo, Lazio, Italia) o 8 de chulio de 1979, estió un escritor y poeta italiano. No nomás ye conoixito por a suya propia obra, sino que tamién por as suyas traduccions dende o ruso ta o italiano. Considerato uno d'os grans escritors italianos de dimpués d'a Segunda Guerra Mundial, recibió o Premio Strega en 1975.
Vega (codete)
Vega ye un codete desembolicau conchuntament por l'Achencia Espacial Italiana (ASI) y l'Achencia Espacial Europea dende 1998, que o suyo primer lanzamiento tenió puesto o 13 de febrero de 2012 dende o puerto espacial de Kourou.​ Ha estau disenyau pa lanzar chicotas cargas: satelites de 300 a 2000 kg pa misions scientificas y d'obserbación d'a Tierra en orbitas baixas y polars.
Tien o suyo orichen en o programa italiano Vega (Vettore Europeo di Generazione Avanzata) de primerías d'as anyadas 1990 que buscaba substituir os codetes Scout usaus por l'Achencia Espacial Italiana. O programa Vega estió aprebau por a Chunta d'o Programa Ariane de l'ESA d'o 27-28 de noviembre de 2000.
Italia ye o mayor contrebuyent a lo programa con un 65%. Atros participants son Francia (15%), Espanya (6%), Belchica (5,63%), Países Baixos (5,63%), Suiza (1,34%) y Suecia (0,8%).
Aljaraque
Aljaraque ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Uelba. A suya población ye de 21.706 habitants (2021) en una superficie de 33,82 km² con una densidat de población de 629 hab/km².
Selección Aragonesa de Balonmán
A Selección Aragonesa de Balonmán ye o equipo nacional de balonmán d'Aragón.
Nicaragua
A Republica de Nicaragua (en castellano Republica de Nicaragua) ye un país de Centroamerica que muga por o norueste con Honduras, a o sud con Costa Rica, a l'ueste con l'oceano Pacifico y a l'este con a mar d'as Antillas.
1836
Atros países
right|thumb|250px|O escritor y poeta andaluz [[Gustavo Adolfo Bécquer, naixito o 17 de febrero de 1836.]]
Coming to America
Coming to America (títol orichinal en anglés, en aragonés Venir en America, enguerada en Aragón con o títol en castellano de El príncipe de Zamunda, en aragonés O prencipe de Zamunda) ye una cinta de cine estausunidense de cine de comedia romantica de l'anyo 1988 dirichida por John Landis seguntes un guión orichinal de David Sheffield y Barry W. Blaustein (basau en una historia d'Eddie Murphy), con una dirección de fotografía de Woody Omens, una banda sonora orichinal de Nile Rodgers y una producción cinematografica de George Folsey Jr. y Robert D. Wachs ta la productora cinematografica Eddie Murphy Productions. L'elenco d'a cinta ye formau, en os suyos papels principals, por Eddie Murphy, Arsenio Hall, James Earl Jones, John Amos, Madge Sinclair y Shari Headley.
Coming to America conta la historia d'un prencipe hereu de Zamunda (un exotico país en Africa) qui, encara que vive textualment como un rei, no quiere trobar-se casau con una muller con qui no exista amor y decide marchar enta los Estaus Unius, a la ciudat de Nueva York, ta trobar a la muller perfecta y casar-se con ella. En iste viache, que se fa con permiso de su pai o rei porque iste creye que en tornar se fará la suya voda con a candidata que li ha esleyiu ta esposa, tiene un companyero d'aventuras, un choven d'a suya mesma edat a qui lo rei li ha encargau de cosirar-lo. A cinta s'ambienta asinas en epoca actual d'a cinta (1988) en a ciudat de Nueva York y en un país imachinario en Africa y se filmó en Los Angeles y belatro puesto de California, amás d'en a ciudat de Nueva York. Recibió belos premios y nominacions, en destacando dos nominacions a la 61ena edición d'os Premios Oscar (Disenyo de Vestuario y Maquillache).
Andúchar
Andúchar ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén).
Toponimia
En a Cronica de Espaynna de García d'Eugui s'escribe Anduchar.
Merluccius merlucius
O luz europeu (Merluccius merlucius (Linnaeus, 1758) ) ye un peix d'a orden d'os Gadiformes y familia Merlucciidae que ye distribuyida per las costas de quasi tota Europa y lo norte d'Africa. Habita en una fondura meya de docientos metros. Vive en temperaturas en l'orden d'os 5 °C. Ye un depredador que mincha peixes mas chicotz, calamars y zooplancton.
thumb|left|250px|Qualques eixemplars en un mercau de [[Chenova (Italia).]] Ye una especie important en as pesquerías europeas y ye muito esclatada y se creye que qualques poblacions se son pescando de traza insostenible.
Helio
L'helio ye un elemento quimico de numero atomico 2 y simbolo He. Encara que a suya confeguración eletronica ye 1s2, l'helio no fegura en o grupo 2 d'a tabla periodica, chunto a o hidrocheno en o bloque s, sino que se troba en o grupo 18 d'o bloque p, ya que en tener o nivel d'enerchía completo, presenta as propiedaz d'un gas noble, ye decir, ye inerte (no reacciona) y igual que istos, ye un gas monoatomico incolor y inodoro. miniaturadeimagen|Rayo láser de helio L'helio tien o menor punto d'evaporación de toz os elementos quimicos, y nomás puet estar solidificato baixo presions muit grans. Dimpués d'o hidrocheno, ye o segundo elemento quimico en abundancia en l'universo, creyato en o proceso de fusión nucleyar en as estrelas. En a Tierra, nomás se troba en cantidaz significativas en o gas natural, trobando-se en l'atmosfera trazas debitas a la desintegración de bels elementos.
Aldealseñor
Aldealseñor ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón), situato en o Campo de Gómara. A suya población ye de 43 habitants (2006), en una superficie de 9,29 km² y una densidat de 4,63 hab/km².
Cubilar d'el Quillón
O cubilar d'el Quillón u cabana d'el Quillón ye un cubilar no guardau que se troba a 1.826 m d'altaria en o Pireneu aragonés.
1984 (revista)
1984 fue o títol de dos revistas, una estausunidense y atra espanyola, especializatas en tematicas de ciencia-ficción y fantasía ta adultos que en primerias compartian parti d'o conteniu. A versión espanyola fue parti de l'anomenau boom d'o comic adulto en Espanya.