cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Philip Granville
Philip Granville conoixito esportivament como Phil Granville, naixito de Chamaica en 1894 y muerto en puesto y calendata desconoxitas, estió un atleta canadiense d'orichen chamaicano especializau en prebas de marcha atletica, que partecipó en os VIII Chuegos Olimpicos d'a era moderna celebraus en París en l'anyo 1924.
En os Chuegos partecipó en a segunda serie d'a primera ronda d'os 10 km marcha estando descalificau por marcha irregular.
Chudaísmo
thumb|A [[estrela de Davit, símbolo d'o chudaísmo.]]
Aunque no existe un cuerpo unico que sistematice y fixe o contenito dogmatico d'o chudaísmo, a suya practica se basa en as amostranzas contenitas en a Torah (os cinco libros d'a Lei en l'Antigo Testamento), una replaga de libros de diversa procedencia a los que s'atribuye inspiración divina.
Ernie Austen
Ernest Elliott Austen conoixito esportivament como Ernie Austen, naixito de Waterloo, Nueva Gales d'o Sud o 25 de chulio de 1891 y muerto en Concord, Nueva Galas d'o Sud o 21 de mayo de 1985, estió un atleta australiano especializau en prebas de marcha atletica, que partecipó en os VIII Chuegos Olimpicos d'a era moderna celebraus en París en l'anyo 1924.
Pizarra (Malaga)
Pizarra ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 9.226 habitants (2021) en una superficie de 63.61 km² con una densidat de población de 145 hab/km².
Thomas Hicks
Thomas John Hicks, mes conoixito como Thomas Hicks, naixito de Birmingham o 7 de chinero de 1875 y muerto o 28 de chinero de 1952 en Winnipeg (Manitoba, Canadá), estió un atleta estausunidense d'orichen britanico que estió campión olimpico en a preba de maratón en os Chuegos Olimpicos de Saint Louis 1904.
En a maratón d'os Chuegos Olimpicos de 1904 arribó en a segunda posición dezaga de Frank Lorz, pero iste acusau por un espectador admitió fer parte d'a cursa en un auto, por o que Thomas Hicks, que fació parte d'a cursa caminando, tomando dosis de brandy y tamién estricnina estió declarau ganador. Hue istas sustancias son consideratas dopache y o suyo suministro a Thomas Hicks mientres a cursa no yeran prohitas encara, Hicks arribó a meta quasi muerto y os medicos creyeban que con una dosis mas d'estricnina estaría muerto.
Gaubea
Gaubea (Valdegovía en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco en a provincia d'Alaba y comarca d'a Cuadrilla d'Añana.
A suya población ye de 1.148 habitants (2008), en una superficie de 244,06 km² y una densidat de población de 4,7 hab/km².
Cheografía
A localidat de Gaubea se troba situada a 553 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 42 km d'a ciudat de Vitoria, a capital d'a suya provincia.
Punta d'o Cuello de Feners
A punta d'o Cuello de Feners (en castellano Pico del Cuello de Fenés) ye un mont de 2.543 metros que se troba administrativament en a muga entre os municipios de Pandicosa y Torla-Ordesa (Uesca).
Jonathan Winters
Jonathan Winters (nombre artistico de Jonathan Harshman Winters III), naixito l'11 de noviembre de 1925 de Bellbrook (Ohio), ye un actor, actor de voz y cantaire estausunidense, activo en o mundo d'a scena estausunidense dende meyatos d'os anyos 1950.
Pelados (Villar de los Navarros)
Pelados ye un mont de 932 metros d'altaria situau en o municipio de Villar de los Navarros, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
22 de chunio
Atros países
right|thumb|250px|L'actriz y cantaire francesa [[Emmanuelle Seigner, naixita o 22 de chunio de 1966.]]
Prasutago
Prasutago (u Prasutagus) estió rei d'a tribu celta britanica icena a quí lideró dica a suya muerte. Ye conoixiu por estar o mariu de Boudica, con qui tenió dos fillas.
Prasutago podría haber estau un d'os once reis que se rindioron a Claudio dimpués d'a conquiesta romana l'anyo 43, u podría haber estau nombrau como rei dimpués d'a redota d'una rebelión d'os icenos en l'anyo 47.
Legau
A suya muller chunto a atros pueblos britanicos intentarán fer frent a l'Imperio Romano, que los heba traicionau y crebau l'alcuerdo que teneban.
Barranco d'Asún
O barranco d'Asún (en castellano Barranco de Asún) ye un barranco d'o municipio de Samianigo (Alto Galligo).
Naixe baixo o pico de Sant Antón y desemboca en o río Aurín, afluent d'o río Galligo. Prene o suyo nombre d'o lugar d'Asún.
San Vicente de la Cabeza
San Vicente de la Cabeza ye un municipio d'a comarca d'Aliste en a provincia de Zamora y a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 472 habitants, en una superficie de 53,50 km² y una densidat de población de 8,82 hab/km².
Pico de Feners
O pico de Feners (en castellano Pico de Fenés u Fénez) ye una montanya de 2.533 metros que se troba en a provincia de Uesca (Aragón).
Ye situada en a sierra Tendennera.
Vidrà
Vidrà (Vidrà en catalán y oficialment, Vidrá en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca de l'Osona y provincia de Chirona.
A suya población ye de 173 habitants (2009), en una superficie de 34,30 km² con una densidat de población de 5,04 hab/km².
Cheografía
A localidat de Vidrà se troba situata a 982 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Ciuret.
Riogordo
Riogordo ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 2.724 habitants (2021) en una superficie de 39.98 km² con una densidat de población de 68 hab/km².
Rodentia
Os radedors (en latín Rodentia, "radedors") son un orden de mamifers. Con alto u baixo 2.280 especies, os radedors forman o 42% de todas as especies de mamifers, lo que les convierte en l'orden mas gran d'ista clase. Se troban en quasi qualsiquier puesto d'o mundo y han colonizato una gran variedat d'habitats diferents. Muit pocos radedors s'han convertito en hemerofilos u animals de companyía, pero son os que dan a imachen d'o grupo en cheneral. D'atra man, numerosas especies han estato muit poco investigatas y tienen una difusión muit reducita.
Castanea sativa
A castanyera (Castanea sativa (Miller, 1768) ) ye una planta d'a orden d'os Fagales y familia Fagaceae con fuellas que cayen d'hibierno, orichinario d'a redolada d'a Mediterrania. Se troba en Africa d'o norte, Europa meridional y Asia Menor.
Ye un arbol d'o qual, amás d'a suya fusta, s'aprofitan os suyos fruitos, as castanyas.
As castanyeras rara vegada creixen como matullo. Tienen una altaria promeyo de 20 a 25 metros, l'altaria maxima ye de 35 metros. A circumferencia d'o tronco gosa estar d'un a dos metros, pero en arbols muit viellos puede aconseguir os quatro metros, en casos extremos dica os seis metros. Lo tronco gosa estar dreito y fuerte, a ramificación a ormino prencipia a poca altaria y se forman pocas ramas fuertes. A corona s'extiende ampliament y tien una forma redondiada. Os arbols de mas de 100 anyos a ormino se tornan foricons.
As castanyeras alcanzan una edat de 500 a 600 anyadas. En Europa Central tasament superan as 200 anyadas, manimenos en Europa Occidental pueden tener dica 1000 anyadas. L'arbol mas gran conoixiu ye o Castagno dei Cento Cavalli (castanyera d'os cient caballos) en Sicilia, que s'estima en a lo menos 2000 anyadas d'edat.
San Vitero
San Vitero ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 650 habitants, en una superficie de 64,05 km² y una densidat de población de 10,15 hab/km².
A localidaz de San Cristóbal de Aliste y San Juan del Rebollar fan parti d'iste municipio.
Buro
thumb|right|250px|Aspecto con que gosa amaneixer a "[[tierra de buro".]] En l'Alto Aragón, o buro (d'o latín < *BURIUS ) de traza cheneral ye cualsiquier material sedimentario natural con aparienza d'archila que faiga parte d'o suelo, que sía maleable con augua y que por contra, en ixoriar-se, se compacte y tienga una resistencia relativament buena contra o tempero. Cuan i hai barrancadas u creixidas d'os cursos d'augua, o buro que marcha ye o que le da la color parda u grisa a l'augua, que en puestos como Sobrarbe se diz que ye «augua burenca».
O buro se gosa quitar fácil d'a tierra en puestos concretos que se dicen «tierra de buro» («tierra' buro»), picando-lo con piqueta u ixadico en piezas u trozos con midas si fa u no fa apareixidas («glebas») que lo fan fácil de transportar por eixemplo con capazos. O buro s'ha emplegau a-saber-lo como material de construcción tradicional pero, a diferencia de l'«archila» (en o sentiu tradicional d'ixa parabla), no s'emplega pa fer alfarería porque no ye de buen cocer. O buro, masau con palla y deixau secar dimpués, ye un component principal de materials de construcción que mas antes s'emplegaba a-saber-lo, como o tillo y as adobas.
Por regular, o buro amaneixe mas que mas en as marguins y as espuendas an que s'ha dau una erosión que ha deixau un tallo de suelo vistable, y ye de puestos asinas d'an que s'ha quitau tradicionalmente. Lo mas común ye que se trobe formando una banda u estrato chusto debaixo d'a napa d'as venas y materia organica formada por a vechetación actual, un material que se diz tierra de buro.
Badina
thumb|right|250px|Una badina en un camín. thumb|right|200px|Un basón en o gudrón d'una carrera. Una badina (de l'arabe < batin ) u basón ye una acumulación no intencionata d'augua en tierra, de dimensions que no exceden de poquez metros, y sin de guaire prefundidat, feta per a plevia u per un corso d'augua (en este segundo caso, se claman con mas frecuencia basas, anque badinas tamién) que no gosa remanir-ie guaire en o puesto d'antes d'ixucar-se. En luenga aragonesa no bi ha una diferencia concisa d'entre una badina y un basón, mas dillá que la mida que sole estar mas chicota en os basons.
Esisten badinas que remaneixen en puestos on lo terreno i ye mas impermeable, y per estar permanents arriban a desarrollar un environe de flora y fauna propio. Os embasamientos d'augua que remanixcan mai no se dicen basons.
O termino «badina», per analochía, tamién se sole emplegar con as modernas palanganas de plastico que tienen mas amplura que no prefundidat.
Berantevilla
Berantevilla ye un municipio d'a comunidat autonoma basca d'a provincia d'Alaba y comarca d'a Cuadrilla d'Añana.
Cheografía
A localidat de Berantevilla se troba situada a 479 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 29 km d'a ciudat de Vitoria, a capital d'a suya provincia.
Saut de Navalhas
Saut de Navalhas (Saut de Navalhas en occitán, Sault-de-Navailles en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Artics y País de Seuvèstre y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 785 habitants (1999) en una superficie de 22,26 km², con una densidat de población de 35,27 hab/km².
Demografía
2004: población provisional seguntes o INSEE.
Liga Espanyola de Baloncesto 1977-78
L'anyada 1977-78 d'a Liga Espanyola de Baloncesto estió a ventena segunda edición de dita competición. Participoron 12 equipos en un grupo unico, chugando toz contra toz con partiu a dople vuelta. Os dos zaguers equipos baixaban directament. Prencipió o 20 de noviembre de 1977 dica o 30 d'abril de 1978. O campión estió, por segunda vegada, o Club Joventut de Badalona.
Mike Newell
Mike Newell (nombre artistico de Michael Cormac "Mike" Newell), naixito de Saint Albans (Hertfordshire, Anglaterra) o 28 de marzo de 1942, ye un director y productor cinematografico britanico, con cintas destacatas mientres a suya carrera cinematografica como Four Weddings and a Funeral (1994), Donnie Brasco (1997) u Harry Potter and the Goblet of Fire (2005).
Numeración arabica
A numeración arabica ye a representación d'os numeros mas emplegada hue. Se li diz «arabica» porque estioron os arabes os que la introducioron en Europa, pero s'inventó en a India.
Eixemplos:
Variants
O sistema arabico actual se representa de traza diferent seguntes o sistema d'escritura.
Adintro d'o sistema europeu tamién i hai chicotas diferencias. Dende fa poco, o zero ha pasau d'escribir-se como un cerclo u una elipse, «0», a representar-se a vegadas con una barra (pareixita a la letra danesa Ø), ta diferenciar-lo d'a letra «O». En Europa, o numero siet (7) gosa escribir-se con una barra horizontal ta diferenciar-lo d'o numero uno (1).
Historia
A hipotesi mas acceptada ye que a numeración arabica tenió o suyo orichen en a India, entre o 400 aC y o 400 dC. De feito, entre o mundo islamico istos numeros gosan conoixer-sen con o nombre de «numeros indios» (أرقام هندية, arqam hindiiiah). Tamién ye posible que esen naixiu en a China, dadas as semellanzas con o sistema chino Hua Ma, que tamién ye posicional y de base 10.
Os símbols de l'1 dica o 9 d'o sistema Brahmi son un paso intermeyo enta o sistema arabico mas moderno.
Unatro matematico, Al-Kindi, difundió o sistema indio de numeración por l'Orient Meyo con os suyos cuatro volumens de Ketab fi Isti'mal al-'Adad al-Hindi (Guia de numeración india), de l'anyo 830.
A primer inscripción reconoixida d'o numero zero, representau por un punto u una boleta, data d'o sieglo IX y se localiza en Gwalior. Una vegada adoptau por os arabes, recibió o nombre de as-saffr (أَلصِّفْر), d'an que derivó cifra. Manimenos, a existencia d'o zero se remonta a muitos sieglos antes, y pareix que o suyo orichen tamién se troba en a India.
Enta part de l'anyo 952 o sistema arabico adopta as fraccions, tal como se leye en un tractau d'o matematico sirio Abu'l-Hasan al-Uqlidisi.
Ya en a epoca de l'Al-Andalus, o sistema arabico y l'abaco dentroron en Europa, que encara feba servir o sistema de numeración romana. A primer mención a Occident apareix en o Codex Vigilianus (976). O 984, Gerbert d'Auriac demanda a l'astronomo barcelonín Sunifred Llobet (lupitus), una traducción d'un tractau d'astronomía en arabe, o Sententiae astrolabii, traducción que incluyó o sistema de numeración.
Anyos dimpués, Fibonacci, matematico italiano que estudió en Bugia (hue en Alcheria), contrebuyó a la difusión d'o sistema por Europa, gracias a la suya obra Liber Abaci (publicau en 1202). No ye dica o sieglo XV cuan o suyo uso prencipia a normalizar-se por toda Europa.
Palabra
thumb|right|200px|Codice Claromuntanus escrito en [[Idioma latín|latín con caracters irlandeses.]] Una palabra u parola ye, en a gramatica tradicional, cadagún d'os segmentos que se troban entre dos pausas u espacios en a cadena fablata u escrita d'o luengache, que puet apareixer en atras posicions, y que tien una función.
Manimenos, determinar qué constituye foneticament u morfosintacticament una palabra ye un problema mas gran, asinas por eixemplo chunto a los morfemas ligatos y as palabras lexicas existen os cliticos, d'os que se discute o suyo estatus de palabra. A rama d'a Lingüistica que estudia la composición y estructura interna d'as palabras ye a Morfolochía.
Formación de palabras
En l'aragonés, como en a resta de luengas romanicas, bi ha tres procedimientos ta la formación de palabras:
Boudica
Boudica u Boudicca (en escocés y galés conoixita como Buddug) estió a reina d'a tribu celta britanica icena que lideró un devantamiento contra as fuerzas d'ocupación de l'Imperio Romano en l'anyo 60 u 61. Morió poco dimpués d'o suyo fracaso y se diz que s'heba enverenau. Ye considerada una heroïna popular britanica.
Dimpués d'a muerte d'o suyo mariu y a violación feita a las suyas fillas, decició contraatacar con l'aduya d'atros pueblos britanicos.
Legau
En Londres (Reino Uniu), se fació una estatua d'a reina con as suyas fillas, feita por Thomas Thornycroft.
Oms (Rosellón)
Oms (en francés Oms) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Ceret, o cantón d'els Aspres y a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 275 habitants, en una superficie de 18,53 km².
Pojarramet
Pojarramet (Pojarramet en occitán, Poucharramet en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 680 habitants (1999) en una superficie de 22,53 km², con una densidat de población de 30,18 hab/km².
Liestra
thumb|right|250px|Liestras d'una espiga d'[[hordio.]] As liestras u llestras son os filamentos luengos y sesils, prolargacions naturals d'a palluza (gluma) que recubre individualment cada gran, que escapan d'a espiga de cualques especies de plantas en a orden Poales. Bi ha especies domesticas, como l'hordio, que'n tienen en as suyas espigas; altras como o trigo no.
En a trilla, as liestras se deseparaban d'o gran con a resta d'a pallata, pos as lascas d'o trillo trencaban a palluza y libraban o gran y a liestra gosaba quedar en o palluz de desperdicio. Dempués d'a trilla as liestras se volan perque no sirven ta dar-le-ne a o bestiar, per estar masiato duras y filamentosas y no tener alimento.
Cabezo Agudo
O cabezo Agudo ye un mont de 862 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios de Moyuela (Zaragoza) y Blesa (Teruel).
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Cheolochía
Bi ha una representación de la superficie d'erosión fundamental de lo Mioceno superior.
Vernet (Conflent)
Vernet (en francés Vernet-les-Bains) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Prada, o cantón d'el Canigó y a rechión d'Occitania.
Max Liebermann
Max Liebermann, naixito de Berlín (Reino de Prusia) o 20 de chulio de 1847 y muerto en Berlín (Tercer Reich) o 8 de febrero de 1935, estió un pintor alemán, considerato uno d'os prencipals representants d'o Impresionismo en Alemanya. Destacó mientres a Republica de Weimar, y en augmentar a influencia d'o nazismo en o país, antis mesmo d'establir-se o Tercer Reich, Liebermann albandonó o suyo cargo de director de l'Academia de Bellas Artes de Prusia.
Elizate
thumb|right|300px|O elizate de Bedoña, amán d'[[Arrasate fue incorporata a lo concello en os anyos 1960]] Una elizate u anteiglesia (en castellano) ye una localidat u districto municipal d'o País Basco que tien o suyo orichen en as comunidaz que s'organizaban arredol d'una parroquia y teneban como organo de gubierno l'asamblea de toz os vecins que se reuniban en concello ubierto celebrato en o portico d'a ilesia parroquial.
Etimolochia
Elizate ye un termino basco formato por as parolas eliza "ilesia" + ate "puerta". A suya traducción literal sería alto u baixo "puerta d'ilesia", fendo referencia a o puesto an se bi celebraban os concellos d'a parroquia. A traducción d'iste vocable ta o castellano ye anteiglesia, "debant d'a ilesia".
Orichen
L'orichen d'ista traza d'organización que tien relieu socio-politico, ye basato en os siguents elementos:
En Bizcaya ista institución inicial se consolida en creyar-se as Chuntas Chenerals, que son as reunions d'os representants d'as esferents elizates d'un territorio. Ista institución gozaba d'una ampla autonomía respective d'os organs de gubierno d'o Senyorio. Os fueros de 1452 y 1526 no incluyen que una muit chicota normativa respective a las autoridaz d'as elizates.
Organización
As elizates bizcaínas feban parti d'a denominata "Tierra Llana" (ye decir, Tierra Plana). Se rechiban y richen por o dreito foral; en contraposición a os fueros d'as villas y ciudaz. Un grupo d'elizates feban una Merindat
A responsabilidat d'o gubierno correspondeba a l'asamblea d'os vecins, que yera presidita por un fiel sindico y procurador cheneral, que afillaba como representacion de l'autoridat a makila d'a elizate.
O fiel exerceba o cargo por un periodo de tiempo determinato, por un regular una anyada, y representaba a la elizate en as Chuntas d'a merindat correspondient.
As elizates se trobaban dividitas en confrarias que correspondeban a los suyos vicos. Actualment encara se mantién a institución en muitos pocos puestos. Eixemplo de pervivencia d'as mesmas son as elizates de Derio y Iurreta
Giuseppe Torelli
Giuseppe Torelli, naixito de Verona (Republica de Venecia) o 22 d'abril de 1658 y muerto en Bolonya (Estatos Pontificios) o 8 de febrero de 1709, estió un compositor y musico (vriolinista) italiano, considerato uno d'os prencipals compositors d'o suyo tiempo. Antiparte, yera chirmán d'o pintor Felice Torelli.
1509
Atros países
right|thumb|250px|O rei [[Henrique VIII d'Anglaterra, qui puya a la cadiera reyal o 24 d'abril de 1509, estando coronato o 24 de chunio.]]
Alfrēds Kalniņš
Alfrēds Kalniņš naixito de Letonia en puesto desconoixito o y muerto en Riga o 4 de mayo de 1960, estió un atleta letón especializau en prebas de marcha atletica, que partecipó en os VIII Chuegos Olimpicos d'a era moderna celebraus en París en l'anyo 1924. Mientres a suya vita esportiva os suyos clubs estioron o Rīgas Garnizona sporta klubs, 2.RRB, "Marss" y LSB.
En os Chuegos partecipó en a segunda serie d'a primera ronda d'os 10 km marcha estando descalificau por marcha irregular.
En competicions nacionals consiguió estar campión de Letonia en 3 y 10 km marcha os anyos 1920, 1921, 1923, 1924 y 1925 a mas de conseguir diez vegatas o récord de Letonia de marcha atletica d'enferents distancias.
Minería
thumb|300px|Interior d'una [[mena (minería)|mena en Escuita, Teruel]] A minería ye una actividat economica d'o sector primario representada por a explotación u extracción d'os minerals que s'han acumulau en o suelo y subsuelo en forma de chacimientos. Pendendo d'o tipo de mineral a quitar l'actividat se divide en minería metalica (arambre, oro, archent, aluminio, plomo, fierro, mercurio, etc) que son emplegaus como materias primas basicas ta a fabricación d'una variedat de productos industrials. Mientres que en a minería no metalica u tamién dita de pedrera y construcción (archila, quarz, zafir, esmeralda, granito, marbre, mica, etc) son usaus como materials de construcción y materia prima de choyería, ornamentación, entre atros usos. Atro tipo de minería, ye a extracción d'os minerals enercheticos u combustibles, emplegaus mas que mas ta chenerar enerchía, como por eixemplo o petrolio, gas natural y carbón.
Cal sinyalar que a minería ye una d'as actividatz mas antigas d'a humanidat, ya que se sabe que dende tiempos d'a prehistoria l'hombre ha feito servir cuantos minerals ta a fabricación d'ainas y armas. Con o paso d'os sieglos se convirtió en una important industria, que ha creyau una serie de tecnicas, estudios y analisis fisico-quimicos con l'obchectivo d'amillorar a exploración y explotación d'os chacimientos. Por a suya parti, as companyías u interpresas mineras son as encargadas de desembolicar-la como industria, pendendo a suya competencia d'a producción de mineral quitau y d'a calidat y cantidat d'o mesmo. Ta entender-la millor, l'actividat se divide en gran, meyana y chicota minería, manimenos, en bells países existe una quarta categoría, l'artesanal.
Ta regular a industria minera os gubiernos nacionales y as instituciones financieras internacionals han creyau una serie de reformas lechislativas, que buscan l'harmonía y a estabilidat d'o sector productivo. Istas en a suya gran mayoría son enfocadas en o cudiau d'o medio ambient y en a seguridat d'os meners, manimenos, as violacions a istas normas en os zaguers tiempos han prevocau cuantos desastres en diferents países d'o mundo. D'atra man, distintas organizacions, como o Banco Mundial, consideran a la minería como un d'os indicadors basicos d'as posibilidatz de desembolique economico d'una localidat, rechión u país.
Minería en Aragón
thumb|300px|Construcción minera en [[Arinyo]] Aragón ye un país con una gran riqueza en o subsuelo, a on se pueden trobar recursos minerals ta diferents usos.
En o relativo a las explotacions mineras con fins enercheticas han destacau historicament os chacimientos de carbón en as cuencas mineras d'Oliet, Utriellas-Aliaga y Mequinenza, emplegadas mas que mas ta servir como combustible a centals termicas como as d'Andorra y Escatrón.
Debiu a la variedat y calidat d'as explotacions mineras existents en iste campo, Aragón se puet considerar líder en o sector d'a minería no metalica, destancando a extracción d'archilas, mas que mas as archilas especiales que se fan servir en a elaboración de granulars absorbents domesticos y industrials y archilas refractarias, que s'emplegan en a fabricación de materials de construcción como gres, porcelanas, azuleixos, pavimentos y sanitarios.
D'importancia estratechica ye tamién a extracción de sal chemma en Aragón, que se fa servir en a producción de cloro y sosa, destacando en iste campo as menas de Remolinos.
Respective a la explotación de minerals metalicos, encara que testimonial en l'actualidat, tenió una gran importancia en o pasau con as menas de fierro de Sierra minera, que suministraban material a la industria siderurchica de Murviedro.
Carbón
300px|thumb|Anvista d'as menas de carbón d'[[Estercuel]] En Aragón se pueden trobar os chacimientos de lignito negro u hulla sub-bituminosa mas importants d'Espanya. Son distribuyius en tres zonas prencipals, Oliet, Utrillas-Aliaga, que deixoron d'explotar-se en chinero de 2019 y Mequinenza, que remató a suya actividat en chunio de 2014. A cuenca de Castellot (Teruel) deixó d'explotar-se en 1990. D'atra man bi ha zonas con incicios de tener reservas de carbón en o sector oriental d'a provincia de Uesca (Llascuarre-Capella u Caixigar), asinas como antracitas en Sallent de Galligo Buscar y a redolada de Bisagorri, Castilló de Sos y Las Pauls. As tres zonas d'a minería d'o carbón mas importants en Aragón son:
En l'anyo 1999 o carbón aragonés suposaba un 20 % d'o total estatal. Encara que as reservas baixo tierra aragonesa son de l'orden de 1.000 millons de toneladas, a explotación aturó ta cutio en Aragón con o cierre d'as menas d'Arinyo en 2019, rematando asinas con 100 anyos de tradición minera d'o carbón en o país. As prencipals razons ta l'albandono de l'actividat minera d'o carbón en Aragón estioron as siguients:
Gas natural
Encara que entre l'anyo 1979 y os anyos 1990 se quitó gas natural d'os chacimientos que bi heba en a val d'Acumuer, amán d'Isín, estando os más importants d'Aragón, en l'actualidat ya no i ha producción.
Dende que s'acotoló o gas istos chacimientos de Serrablo s'han feito servir como almadazens naturals de gas procedent d'Alcheria.
Minería metalica en Aragón
300px|thumb|Antiga explotación de fierro en [[Sierra Minera]] A unica explotación important de minerals metalicos que existió en Aragón estió a de Sierra Minera y yera destinada a suministrar fierro a l'antiga planta siderurchica de Murviedro, hue ya desapareixida. S'estima que as reservas de fierro son de bells 33 millons de toneladas y tienen un alto conteniu de magnesita.
Bi heba d'antis mas tamién explotacions de metals muito menors en atras zonas d'a cheografía aragonesa como en Moncayo (fierro), en a val de Chistau (cobol y níquel), en Calcena (plomo, arambre y archent), en Estupinyán (manganés) u en Bielsa y Parzán (fierro y plomo-zinc) entre atras.
Antimás d'istos chacimientos bi ha indicios de que podrían trobar-se en Aragón atros materials metalicos como antimonio, tungsteno, molibdeno, arseni u bismuto. S'han feito bellas rechiras ta mirar de trobar signos d'a presencia de toz ells, destacando as relacionadas con l'uranio en a redolada de Mequinenza.
Encara que no pareixe guaire probable que exista probabilidat de trobar grans chacimientos de minerals metalicos en territorio aragonés, si que s'han localizau metalotectos ligaus a la tectonica en zonas d'o Pireneu y o Sistema Iberico lo que podría levar a explotacions mineras d'intrés.
S'ha de considerar amás a posibilidat de trobar en o Pireneu, chacimientos de minerals metalicos sobre os que encara no s'ha feito garra prospección, como por eixemplo litio, berilio, niobio u tantal, entre atros. En a provincia de Uesca bi ha permisos d'investigación ta oro y sulfuros, centrau en skarns.
Archilas especials
Bi ha una explotación minera de sepiolita y paligorskita en a redolada de Mara-Orera-Ruesca, en a provincia de Zaragoza, minerals emplegaus ta a elaboración de granulars absorbents domesticos y industrials.
As reservas d'istas menas son de a o menos 1,3 millons de toneladas, encara que probablement bi haiga belatros 3 millons, estando o porcentache de sepiolita d'entre un 65 y un 80%. En l'anyo 1999 bi habió una producción de bellas 60.000 toneladas, treballando más de 60 personas en iste sector.
Podrían existir reservas en atras zonas d'a provincia de Zaragoza como Burcharaloz u Borcha.
Archilas refractarias
Aragón ye o primer productor d'o Estau Espanyol en o que fa a archilas refractarias, entre as que se troban as archilas plasticas y as archilas con un alto conteniu en alumina. S'explotan en l'actualidat en La Canyada de Beric, Foz Espalda-Bezeit y Castellot, todas en a provincia de Teruel. D'antis mas bi habió tamién explotacions d'archilas ceramicas plasticas en as localidat teruelanas de Crivillén, Gargallo, Estercuel, Arinyo, Oliet, Los Olmos y Tronchón. A producción total ye de mas de 850.000 toneladas a l'anyo entre as 14 explotacions existents en as que treballan mas de 140 personas.
O emplego d'as archilas refractarias ye mas que mas a fabricación de refractarios, gres, porcelana, azuleixos, pavimentos y sanitarios.
Sal
thumb|left|250px|Salinas en [[Peralta de la Sal]] Bi ha un total de 6 explotacions de sal en Aragón, estando a mas important a de Remolinos (Zaragoza), pero existindo tamién belatras en a zona oriental d'a provincia de Uesca.
As reservas en Remolinos son de mas de 4 millons de toneladas, estando asinas un d'os mas importants chacimientos en toda Europa. A explotación de l'actual chacimiento de sal chemma (halita) d'o Mioceno, en a que treballan 35 personas, tien una producción anyal de bellas 190.000 toneladas. O suyo destín ye a electrolisi ta a producción de cloro y sosa y en menor mida l'alimentación animal.
En a provincia de Uesca bi ha cuantas explotacions con diferents metodos. En Naval, Calasanz y Peralta de la Sal s'explotan manantials salinos asociaus a formacions triasicas d'o borde pirenenco. D'atra man en Castillón d'o Puent bi ha una explotación por lixiviación por sondeos, lo que fa que se consideren en o futuro as cavidatz creyadas ta l'almadazenamiento de gas natural u hidrocarburos. A producción total d'a provincia de Uesca ye de bellas 35.000 toneladas anyals, treballando 15 personas en iste sector.
En l'anyo 1999 bi habió una producción total en Aragón de bellas 225.000 toneladas de sal.
Caolín y arenas caoliniferas
Bi ha chacimientos de caolín y arenas caoliniferas en o Sistema Iberico teruelano y a parti sudueste d'a provincia de Zaragoza.
En l'actualidat a prencipal explotación se troba en Río Deva, en a provincia de Teruel, encara que tamién s'estendilla por partis d'a provincia de Valencia. A producción total d'Aragón ye de mas de 150.000 toneladas, treballando mas de con 15 personas en iste sector.
Bi ha estimacions de reservas importants, en as redoladas de Camariellas-Alcalá de la Selva y Alfama d'Aragón-Cubel.
Ocres
Os ocres son minerals formaus con oxidos de fierro procedents de l'alteración d'hematites, magnetita y goethita. Industrialment no tienen aplicación metalurchica. Bi ha chacimientos en Tierga y Lueixma (provincia de Zaragoza) que creyan empleo ta mas de 30 treballadors.
O destín d'os ocres ye a fabricación de pigmentos aditivos d'alta densidat ta pinturas y cargas especials.
Barita
Bi ha en Aragón una sola explotación de barita en Tobet (provincia de Zaragoza), que teneba en l'anyo 1999 una producción de bellas 1.500 toneladas que se destinan mas que mas a o suyo emplego como aditivo de pinturas. Bi ha belatras antigas esplotacions, hue albandonadas en o Sistema Iberico.
Atros minerals industrials
Podrían existir reservas de poco intrés d'asbestos en Bielsa y magnesita en a zona occidental d'a provincia de Teruel.
S'ha explotau a bauxita en Foz Espalda (Teruel), encara que as reservas son chicotas y tienen alto conteniu en oxidos de fierro, por lo que no ye guaire intresant como mena d'aluminio sea prácticamente nulo. D'atra man as reservas de distintos tipos d'archilas lateriticas, de 10 millones de toneladas, son importants en Aragón. Tampoco no s'explotan dende fa anyos os chacimientos de ixufre de Libros (Teruel).
Bi ha habiu tamien explotacions intermitents de fluorita, encara que de poca importancia en Sallent de Galligo (Uesca), o suyo potencial menero pareix manimenos chicot.
Os chacimientos de potasa son importants en a zona de Cinco Villas mugants con Navarra, a on se ye mirando d'ubrir dos menas de 113 km² entre os termins municipals d'Undués de Lerda y Urriés (Aragón), Sangüesa y Xabier (Navarra).
Cheso
thumb|250px|Antigos furnos de cheso en [[Chuslivol]] Os chacimientos de cheso en Aragón son a-saber-los, mas que mas os apareixius en o Terciario en a Depresión d'Ebro y a Comunidat de Calatayú y, en menor mida, en o Mesozoico en o Sistema Iberico y o Prepireneu.
Constituyen a mayor reserva chesifera d'Europa y se tracta de chesos de gran calidat y pureza que se pueden emplegar en a elaboración de prefabricaus de cheso, chesos blancos y escayolas. Bi ha 5 explotacions importantes, que teneban en 1999 una producción total de bellas 700.000 toneladas y más de 20 treballadors. O 95% d'a producción de cheso en Aragón procede d'a provincia de Zaragoza.
Calsinera y dolomías
Se pueden trobar calsineras en Aragón en tot o espectro estratigrafico que va dende o Cambrico enta o Mioceno. As prencipals explotacions se distribuyen mas que mas por Morata de Xalón, Muel, Mezalocha, Belchit y Calatorau en a provincia de Zaragoza; Andorra, Villafranca del Campo, Sant Blas y Val de Zebro en a provincia de Teruel; y Fonz, Valdellou y Estadilla en a provincia de Uesca. D'atra man en Morés (Zaragoza) s'explotan dolomías. En total mas de 20 pedreras que dan treballo a 120 personas y produciban en 1999 2,5 millons de toneladas.
A mas gran parti d'a producción va destinada a aridos y a la producción de cimento, estando as calsineras ta uso ornamental nomás un 1-2% d'a producción.
Rocas ornamentals
En o sector d'as rocas ornamentals, prou important en Aragón, se pueden distinguir entre calsineras (marborias u no), piedras d'arena y chesos (alabastro).
As prencipals explotacions de calsinera ta iste sector se troban en Calatorau, Fuent de Todos y la Pobla d'Albortón en a provincia de Zaragoza, La Iglesuela, Cantaviella, Mosqueruela, Castellot y Puertomingalbo en a provincia de Teruel y chicotas explotacions en a provincia de Uesca, como as existents en Broto-Fiscal, Aísa y Canfranc. La calsinera de Calatorau ye calsinera micritica negra, y la de la Pobla d'Albortón una calsinera micritica amariello salmón con vetas royas y rosas por bioturbación.
A producción en o sector yera en 1999 de bellas 40.000 toneladas; estando a metat concentrada en a provincia de Zaragoza y a resto entre Uesca y Teruel; con mas de 70 treballadors.
Bi ha tamién en Aragón chicotas explotacions de marbre, con una producción total de bellas 20.000 toneladas y de piedra d'arena (en Fuent de Todos, Tagüenca u Gotor), con una producción total de bellas 50.000 toneladas.
Cal destacar tamién que encara no s'explotan as pizarras y granitos d'o Pireneu debiu a motivos medioambientals y a la baixa calidat d'as primeras.
Alabastro
thumb|250px|Alabastro Aragón ye o primer productor estatal d'alabastro, explotando-se en as rocas prodecents de l'Oligoceno y Mioceno en a Depresión d'Ebro. As explotacions mas importants se troban en Quinto, Viliella d'Ebro, La Zaida, Almochuel y Fuents d'Ebro en a provincia de Zaragoza y Albalat de l'Arcebispe, La Puebla d'Íxar y Zaila en a provincia de Teruel.
En total en 1999 a producción en estió de mas de 40.000 toneladas, estando 100 os treballadors d'as 12 explotacions que bi heba. Mas d'un 80 % d'a producción tien o suyo orichen en a provincia de Zaragoza.
Archilas comunas
Bi ha a-saber-las archilas comunas en Aragón, estando os prencipals chacimientos en Fuents d'Ebro, Calatayú y Mallén en a provincia de Zaragoza; Alcoleya de Cinca, Villanueva de Sixena, Sarinyena, Tamarit de Litera y Fraga en a provincia de Uesca; y Galv, Alcanyiz, Castellot, Las Parras de Castellot y Alacón en a provincia de Teruel. Entre as 13 explotacions que bi ha a producción ye de 400.000 toneladas anyals y ocupando a 30 treballadors.
O destín d'istas archilas ye a fabricación de cimento, así como de productos de tierra cueta (tella, ladriellos, etc.).
Vuelo espacial
thumb|right|300px|O [[Transbordador espacial Atlantis|transbordador espacial Atlantis despegando.]] Un vuelo espacial ye l'acción de viachar a u a traviés d'o espacio exterior y se fa con una nau espacial que puet carriar humans a bordo u no. Bells eixemplos de vuelos espacials tripulatos son o programa Soyuz ruso, o programa Space Shuttle estausunidense u la Estación Espacial Internacional; eixemplos de vuelos no tripulatos son as sondas espacials y los satelites artificials en orbita arredol d'a Tierra, tals como satelites de comunicacions.
Minería
Areniscas y quarcitas
As piedras d'arena se troban en chacimientos d'o Cretacico inferior y o Terciario, estando as prencipals explotacions en La Iglesuela y Mosqueruela en a provincia de Teruel y atras mas chicotas en as provincias de Zaragoza y Uesca. A producción total ye de bellas 6.000 toneladas anyals. S'emplegan como rocas de construcción u ornamentals.
Vuelo espacial
Os vuelos espacials son emplegatos pa la exploración espacial y tamién pa actividatz comercials como lo turismo espacial y as telecomunicacions por satelite. Belatros usos no comercials d'os vuelos espacials son os observatorios espacials y los satelites d'observación terrestre.
Minería
Areniscas y quarcitas
As quarcitas provienen d'o periodo Paleozoico en o Sistema Iberico y encara que son abundants nomás s'explotan en Morés (Zaragoza).
Vuelo espacial
Fases tipicas
Un vuelo espacial per un regular prencipia con un lanzamiento espacial d'un codete que le da lo empentón inicial que amenista pa eslampar d'a fuerza d'a gravedat terrestre y propulsar-lo enta o espacio; una vegata astí, o movimiento d'a nau espacial s'estudia per una aria d'a fisica dita astrodinàmica. Bellas naus espacials están en o espacio pa cutio, atras se desintegran mientres a reentrata atmosferica y atras arriban a una superficie planetaria u lunar sobre la que aterrizan u esclafan.
Comunas d'Italia
En Italia, a comuna (en italiano comune, en plural comuni) ye l'equivalent d'o municipio u colectividat de base en a organización administrativa d'o país, seguntes l'articlo 114 d'a Constitución italiana, que diz que «La Republica ye dividita en rechions, provincias y comunas». Hue (2008) bi ha en o país 8.101 comunas.
Minería
Ofitas
As ofitas que bi ha Aragón se pueden trobar en as formacions Keuper d'o Sistema Iberico y o Prepireneu. Nomás s'explota activament en Estupinyán (Uesca), con una producción de 400.000 toneladas.
Comunas d'Italia
A organización d'as comunas
As comunas d'Italia son a sobén de mayor tamanyo y población que as comunas u municipios d'atros lugars, como en Aragón, por a fusión entre as comunas ta creyar comunas mas grans ta fer front a las necesidaz d'inversión d'o mundo muderno.
Subdivisions comunals
Pos iste proceso de concentración, bi ha bi ha dos mecanismos ta millorar a relación d'a población d'a comuna con as institucions comunals, a frazione y a circoscrizione:
Competencias comunals
As comunas s'encargan d'os chardins d'infancia y d'as escuelas primarias, de l'acción social, d'a belleza d'as carreras y de recullir as vasuras. Muitas comunas tienen amás una policia municipal (Polizia Municipale) ta labors policials de proximidat (control d'o trafico, d'as tiendas y comercios ta o referent a os suyos horarios d'atención a o publico y respeto d'os orarios d'apertura y tancament).
Una comuna fa parte nomás d'una provincia, encara que puet tener relacions dreitas con nivels superior de l'administración italiana, como as rechions u o propio estato italiano.
As ciudaz
Una comuna puet recibir o títol de ciudat, concedito por decreto d'o President d'a Republica en refrendando un alcuerdo d'o Consello de Ministros, y a iniciatiba puet estar d'o propio president, d'o Gubierno u d'a propia comuna.
Sindembargo, ye un títol mas que mas honorario, que nomás fa que permetir que a ciudat tienga un escudo d'armas.
Comunas en zonas bilingües u trilingües
O nombre oficial d'as comunas d'a Val d'Aosta ye en francés, mesmo en documentos oficials en italiano, albandonando asinas a politica d'o reino d'Italia en o periodo faixista de Mussollini, que miraba de conseguir a suya asimilación ta Italia y feba obligatorio emplegar nombres en italiano.
O nombre oficial d'as comunas d'a provincia de Bozen en o Trentino-Alto Adigio ye un sistema de doble nombre en alemán y italiano, amás d'un tercer nombre en ladín si ye o caso. Comuna se diz en ladín «chemun», en alemán «Gemeinde» (u «Stadtgemeinde» ta as comunas con títol de ciudaz y «Marktgemeinde» ta as comunas con títol de «Markt» antis d'a integración d'o Trentino-Alto Adigio en Italia en 1919 dimpués d'o Tratato de Saint-Germain-en-Laye en perder l'Imperio Austrohongaro a Primera Guerra Mundial).
Santa Ana (Zamora)
Santa Ana ye una localidat y lugar d'o municipio d'Alcañices en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. Se troba situato en a comarca d'Aliste.
Cheografía
A localidat de Santa Ana se troba situata a 820 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Cucalón
Cucalón ye un municipio de la provincia de Teruel situato en la comarca de Xiloca. Ye situato a los piez d'o mont clamau Modorra de Cucalón.
Toponimia
O suyo nombre promana d'o nombre de persona en latín "Cucalus".
Historia
Perteneixió dentro de la Comunidat de Daroca yera en la Sexma de Langa.
Salares
Salares ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 169 habitants (2021) en una superficie de 10.29 km² con una densidat de población de 16 hab/km².
Plana de la Cruz
Plana de la Cruz ye un mont situau en o municipio de Castillón de Monegros.
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 642 metros d'altaria.
Torrelacasa
Torrelacasa ye un mont de 890 metros d'altaria situau en o municipio de Mont-reyal de Fariza (Zaragoza).
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Provincia de Galați
A provincia de Galați (en rumano Judeţul Galați) ye una provincia de Rumanía con capital en Galați.
A población d'esta provincia ye de 619.556 habitants (en 2002) en una superficie de 4.466 km², con una densidat de población de 139 hab/km².
28 de chunio
Sieglo XVIII
right|thumb|250px|O escritor y filosofo [[Jean-Jacques Rousseau, naixito o 28 de chunio de 1712.]]
Canillo
Canillo ye a primera d'as parroquias d'Andorra, seguntes l'orden tradicional, y amás ampla d'as siet con 110 km².
A parroquia ye situata a o nord-este d'o Prencipau sobre o eixe d'a val d'a Valira d'Encamp, y muga con as parroquias d'Encamp a o sud, d'Ordino a l'ueste, y o departamento occitán d'Arièja a o norte y a l'este.
left|thumb|200px|Sant Joan de Caselles
Nantua
Nantua (en francoprovenzal Nantuat) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'Ain, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
Santa Clara de Avedillo
Santa Clara de Avedillo ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 201 habitants, en una superficie de 17 km² y una densidat de población de 11,82 hab/km².
Dirk Bogarde
Dirk Bogarde (nombre artistico de Derek Jules Gaspard Ulric Niven van den Bogaerde), naixito de Londres o 28 de marzo de 1921 y muerto en ixa mesma ciudat o 8 de mayo de 1999, estió un actor, escritor y novelista britanico, activo dende 1939 dica 1990, on cintas destacatas como Morte a Venezia (1971) u Song Without End (1960, a on interpretaba a Franz Liszt). Mientres a suya carrera recibió cuantos premios cinematograficos.
Jan van Huysum
Jan van Huysum, naixito d'Amsterdam (Republica d'as Provincias Unitas) o 5 d'abril de 1682 y muerto en a mesma ciudat d'Amsterdam o 8 de febrero de 1749, estió un pintor neerlandés, fillo d'o tamién pintor Justus van Huysum. Destacó por os suyos cuadros de flors.
Portaavions
thumb|right|250px|L'USS Enterprise (CVN-65), portaavions d'os [[Estaus Unius.]] Un portaavions ye una nau de guerra u vaixiello disenyada ta desplegar y recullir avions, actuando como base aeria naval. Os portaavions permiten a las fuerzas navals tener protección aeria a gran distancia sin amenistar bases aerias terrestres. As armadas modernas emplegan iste tipo de nau, como nau insignia, un papel que d'antis mas preneba o acuirazau. O cambio parte d'a creixent importancia d'a superioritat aeria como parti clau d'a guerra moderna, que prencipió en a Segunda Guerra Mundial.
Os portaavions sin d'escolta se consideran vulnerables a l'ataque d'atros vaixiellos, avions, submarins u misils, y por ixo viachan en grupos de batalla. A esferencia d'atras naus capitals d'o sieglo XX, a unica limitación en o suyo disenyo ha estau o presupuesto.
Cubierta de vuelo
thumb|250px|[[F/A-18 Hornet en a cubeirta de vuelo d'un portaavions d'a clase Nimitz.]] thumb|250px|O trampolín final d'o portaavions HMS Invincible d'a Royal Navy.
Os portaavions de disenyo moderno contan con una cubierta plana, a modo de pista de despegue y aterrizache, que ocupa a parti superior de vaixiello y a mayor parti d'a suya eslora. Os avions despegan por a prova y aterrizan por popa.
Os portaavions navegan a velocitat alta y rumbo contra o viento mientres os despegues, ta incrementar a velocitat aparent d'o viento en a cubierta y asinas facilitar a maniobra de despegue d'os avions.
Atros elementos d'a cubierta de vuelo s'esferencian en función d'os tipos d'avions emplegaus: convencionals u bien V/STOL y helicopters. En o primer caso (como por eixemplo os grans portaavions d'os Estaus Unius) requieren de catapultas especials que dan un empentón adicional que permite despegar a os avions. D'atra man ta reducir a distancia en os aterrizaches se fa servir un sistema de cables que s'acollan a o gancho de coda que levan os avions. Un sistema diferent ye o emplegau por avions de despegue curto como os Harrier, requiere d'una cubierta de vuelo con un trampolín final (una chicota elevación) y aterrizan autonomament de traza vertical. Os helicopteros aterrizan y despegan verticalment permitindo operar, amás d'os portaavions, en destructors u fragatas con cubierta de vuelo.
Lamín
Un lamín (d'o latín < *LAMBINARE ) ye un minchar cheneralment dulce y que a suya unica valura nutritiva ye a zucre (u atros carbohidratos) u grasa. Tien pocas u manca de proteínas, vitaminas y minerals, y ye destinato mas que mas a satisfer antuellos.
Vallunquera
Vallunquera ye una val con dirección NU-SE que baixa por la muga entre los termins municipals de Bichuesca y Malanquiella dica Villarroya de la Sierra.