cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Chenitivo
Cuan se charra d'una palabra en latín se diz en primer puesto lo nominativo y en segundo puesto lo chenitivo porque a vegatas tienen diferent radiz. A radiz emplegata en chenitivo ye la mesma que a emplegata en acusativo, y l'aragonés como ye una luenga d'acusativo, prene precisament a radiz que s'indica en segundo puesto.
En a evolución dende o latín ta as luengas iberorromanicas d'acusativo esta -m se perdió chunto con a declinación:
En aragonés os chenitivos d'a tercera declinación han tenito una evolución pareixita a lo plural:
En o proceso de perduga d'a declinación debantdito os complementos preposicionals con sustantivos con a radiz de l'acusativo substituyoron a lo chenitivo.
Restos d'o chenitivo latín en aragonés
En aragonés bi ha parolas, apellitos, toponimos y trazas de fer frases que se remontan a l'uso d'o chenitivo latín. Estos restos son:
En a onomastica medieval y a toponimia, dando aspecto de plural: Ye posible que os apellitos rematatos en -ez, -iz, que tienen una influencia visigoda, proviengan tamién d'o chenitivo latín.
Alwin Kuhn suchiere que ciertas construccions sin preposición en cheso, extensibles a tot l'aragonés, se remontarían a antigas formas de chenitivo sin preposición: Tamién menciona eixemplos provinients d'as investigacions de Saroïhandy en a parla grausina, pero en realidat son construccions que atros autors explican por una tendencia a no fer servir a preposición de, y no a construccions que se remonten a lo chenitivo en latín.
Alcalá d'Ebro
Alcalá d'Ebro (Alcalá de Ebro en castellano y oficialment) ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situau en a comarca d'a Ribera Alta d'Ebro. Fa parte d'o partiu chudicial de Zaragoza.
A suya población ye de 283 habitants (2011), en una superficie de 9,90 km² y una densidat de población de 28,59 hab/km².
Cheografía
Ye situau en materials cuaternarios de lo río Ebro, a 223 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 38 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia, d'o suyo partiu chudicial y d'Aragón.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico dito "Depósito" a una altaria de 247 metros dende o livel d'a mar sobre o deposito d'augua d'o lugar.
Historia
O castiello d'Alcalá d'Ebro feba parte d'o sistema esfensivo d'a ciudat de Saraqusta (a moderna Zaragoza) dica la conquiesta d'ista ciudat por o reino d'Aragón en 1118, estando dende alavez propiedat d'o linache d'os Luna en primeras, ta rematar en estar propiedat d'os duques de Villafermosa.
Curiosidaz
En lo sieglo XVI cuasi esdeveniba una isla con las creixidas de l'Ebro; esto inspiró a Miguel de Cervantes la Insula Barataria de Don Quixot. Cervantes conoixeba Alcalá porque vivió en a casa d'os duques de Villafermosa, en Pedrola en 1568. Os mesmos duques de Villafermosa inspiroron a Cervantes os senyors d'a insula.
Vilalba Sasserra
Vilalba Sasserra ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Vallés Oriental y provincia de Barcelona.
A suya población ye de 689 habitants (2010), en una superficie de 5,87 km² con una densidat de población de 117,38 hab/km².
Cheografía
A localidat de Vilalba Sasserra se troba situata a 200 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Sierra de Penya Alta
La sierra de Penya Alta ye una aliniación montanyosa de lo Sistema Iberico que fa parte la branca aragonesa.
La superficie de la sierra Penya Alta perteneixe a los termins municipals de Val de Sant Martín, Castellón de Tornos, Tornos, Berrueco, Gallocanta y Santet (ordenaus en sentiu horario).
Altarias
La principal altaria ye Valdelacasa (1.395 m), seguida de penya Alta (1.377 m), penya Grande (1.391 m), Los Poyatos (1.300 m), La Silla (1.217 m) y penya Lobera (1.129 m).
Toponimia
L'oronimo sierra de Penya Alta se refiere a la penya homonima. Unatra denominación ye sierra de Valdelacasa.
Situación respecto las sierras y vals de la redolada
La sierra de Penya Alta ye paralela a lo cabo sudoriental de la sierra de Santa Cruz. En Santet un portiello desparte lo cabo nordoccidental de la sierra de Penya Alta y un sarrau que baixa a'l biés dende la sierra de Santa Cruz. Por ixe portiello pasa un curso d'augua menor resultau de complegar los arroyos de l'Aldeyuela y d'el Royo.
Hidrolochía
La vertient sudoccidental de la sierra desaugua enta la cuenca endorreica de Gallocanta a traviés de bel barranco, la vertient nordoriental tamién pero a traviés de l'arroyo d'el Royo a lo norte y la cequia Madre a lo sud.
Aragonito
L'aragonito u aragonita (CaCO3) ye una forma cristalina, igual que a calcita, constituita de carbonato de calcio. Ye un mineral metastable y mas soluble en augua que a calcita.
Sierra de Penya Alta
Cheolochía
Los materials paleozoicos d'esta sierra perteneixen a lo macizo d'Ateca con afloramiento tanto de materials mayoritarios cambrians y ordovicians inferiors d'este macizo ("Series Ibericas") como de la celebre formación de quarzarenitas ordovicianas dita "Quarcita armoricana".
Aragonito
Etimolochía
Estió lo mineralista Abraham Gottlob Werner qui dió nombre en 1788 a bels eixemplars d'aragonito procedents de Molina d'Aragón, en Guadalachara, encara que él creyeba que veniban d'Aragón.
Emmanuelle Seigner
Emmanuelle Seigner, naixita de París (Isla de Francia) o 22 de chunio de 1966, ye una actriz y cantaire francesa. Ye a muller de Roman Polanski; antiparte, fa parte d'una familia d'artistas: chermana de l'actriz Mathilde Seigner y d'a cantaire Marie-Amélie Seigner y nieta d'os actors Louis Seigner y Françoise Seigner. Cuan teneba 14 anyadas, prencipió una carrera de modelo, pero l'albandonó a escape t'adedicarse a o Cine, con una ampla filmografía y cuantos premios recibitos. D'entre as suyas cintas, se puet destacar Place Vendôme (1998, Nicole Garcia), The Ninth Gate (1999, Roman Polanski) u Le Scaphandre et le Papillon (2007, Jean-Dominique Bauby).
Río Ter
O río Ter ye un río catalán con naixedero en o cul d'Ulldeter (en o termin de Setcases, comarca d'o Ripollés), a 2.300 metros d'altaria sobre o livel d'a mar. Vierte as suyas auguas en a mar Mediterrania en l'Estartit, en o termin municipal de Torroella de Montgrí (comarca d'o Baixo Empordán) dimpués d'un recorrito de 208 km de longaria. Drena con as suyas auguas una cuenca hidrolochica con una superficie de 3.010,5 km² a traviés d'un cabal meyano de 25 m³/s (en a suya desembocadura).
En o suyo recorriu se troban entibos d'importancia, beluns relacionaus con o consumo d'augua potable en a ciudat de Barcelona y en l'aria metropolitana de Barcelona, como l'entibo de Sau u l'entibo de Susqueda.
Lo Mont d'Astarac
Lo Mont d'Astarac (Lo Mont d'Astarac en occitán, Mont-d'Astarac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón d'Astarac-Gimona.
A suya población ye de 102 habitants (1999) en una superficie de 8,05 km², con una densidat de población de 12,67 hab/km².
Lista de comunas d'os Altos Pireneus
Lista d'as 469 comunas d'os Altos Pireneus por orden alfabetico.
(CAT) Mancomunidat de Gran Tarba, creyata en 2000.
Pradoluengo
Pradoluengo ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en 'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Briviesca.
A suya población ye de 1.470 habitants (2007) en una superficie de 30,54 km², con una densidat de población de 48,13 hab/km².
Cheografía
A localidat de Pradoluengo ye situada a 962 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 48 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Garganchón.
Arnes
Arnes ye un municipio catalán de la comarca de la Tierra Alta y provincia de Tarragona, fendo muga con l'Aragón con o río Algars.
La suya población ye de  habitants en una superficie de 42,97 km² y una densidat de población de 0 hab/km². Tién un nuclio urbano intresant declarau como Conchunto Historico por a Cheneralidat de Catalunya en el anyo 1992.
Flora y fauna
Dentre a flora cal destacar os bosques viellos y os arbols a vegadas monumentals como Lo Pimpoll y Lo Pi Ramut, en a plana amán d'o nuclio urbán destacan as oliveras y as almendreras de cultiu.
My Man Godfrey
My Man Godfrey (títol en anglés, en aragonés O mío hombre Godfrey, enguerada en Aragón con o tíotol en castellano d'Al servicio de las damas, A o servicio d'as damas en aragonés) ye una cinta estausunidense de l'anyo 1936 de cine de comedia y cine de romance dirichita por Gregory La Cava seguntes un guión d'Eric Hatch y Morrie Ryskind (basato en un relato curto d'Eric Hatch), con una dirección de fotografía de Ted Tetzlaff y una banda sonora orichinal de Charles Previn. A cinta, que recibió quantos premios, encluye en o suyo reparto a destacatos actors como William Powell, Carole Lombard, Alice Brady u Gail Patrick.
Tolba
thumb|right|250px|[[Vagón tolba|Vagons tolba ta transporte de balasto, material que s'emplega ta'l mantenimiento de a superestructura d'a vía.]] Una tolba (d'o latín <TUBULA) ye un recipient ta almagazenar u transportar aridos u materias de granulometría diversa, con una obertura inferior que facilita esvuedar-lo.
As tolbas son muit usuals en agricultura y ganadería, pus s'emplegan ta almagazenar cerials u prensos, u ta dispensar-les-ne a os animals domesticos de forma fácil y controlada. Tamién se'n troba en o mundo d'os transportes y, especialment, en os transportes por ferrocarril, a on que le dan nombre a un tipo de vagons especializaus ta carriar aridos en que lo suyo disenyo se basa en o principio de vuedau inferior por gravedat.
Chiflo
O  chiflo ye un instrumento musical d'a familla d'os aerofons. Ye una flauta de tres foratos que se fa servir en Aragón, a ormino chunto a o chicotén, d'aspecto parellán a o txistu (instrumento musical basco) u a gaita charra.
O chiflo u chifla tamién puet estar un chuflet de plastico u atros materials que fan servir os esmoladors ambulants ta fer notar a suya presencia.
Adchectivos exclamativos en francés
Los adchectivos exclamativos acompanyan a un substantivo y se fan servir en oracions exclamativas, que expresan un sentimiento intenso.
Las formas de l'adchectivo exclamativo quel son las mesmas que las de l'adchectivo interrogativo homofono. Los adchectivos exclamativos franceses serían homofonos de tot si no existís la liaison, lo que permite una variación en numero.
Una diferencia entre los adchectivos exclamativos franceses y los de bella luenga iberorromanica ye que en francés no son invariables corresponden en bella luenga ibero-romanica con la forma invariable ¡ que...!.
Michael Caine
Michael Caine, naixito de Londres (Anglaterra) o 14 de marzo de 1933, ye un actor y productor cinematografico britanico, con una destacata presencia en o cine britanico y en o cine estausunidense dende prencipios d'os anyos 1950 y con cuantos premios mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar as cintas Alfie (1966, Lewis Gilbert), Zulu (1969, Cy Endfield), Battle of Britain (1969, Guy Hamilton), The Last Valley (1970, James Clavell), Sleuth (1972, Joseph L. Mankiewicz), A Bridge Too Far (1974, Richard Attenborough), Escape to Victory (1981, John Huston y Robert Riger), Educating Rita (1983, Lewis Gilbert), Hannah and Her Sisters (1986, Woody Allen), Dirty Rotten Scoundrels (1988, Frank Oz), Little Voice (1998, Mark Herman), The Cider House Rules (1999, Lasse Hallström), u The Quiet American (2002, Phillip Noyce).
Premios
En 1986, l'actor Michael Caine recibió o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya intepretación en Hannah and Her Sisters, una cinta dirichita por Woody Allen.
Michael Caine fue nominato en 1966 a o Premio Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta Alfie, de Lewis Gilbert; tamién fue nominato a ixe mesmo premio en 1972 por a suya interpretación en Sleuth, dirichita por Joseph L. Mankiewicz; y recibió una tercera nominación a ixe premio por o papel representato en Educating Rita, una cinta dirichita por Lewis Gilbert.
Antiparte, en 1998 recibió o suyo segundo Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya interpretación en The Cider House Rules, una cinta dirichita por Lasse Hallström.
Ligue Nationale de Basket-ball Pro A
A Ligue Nationale de Basket-ball Pro A (LNB Pro A) ye a mas alta d'as categorías de baloncesto de Francia, por debaixo ye a Pro B.
Zas
Zas ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 4.384 habitants (2021), en una superficie de 133,29 km² y una densidat de población de 35 hab/km².
Griego
Os griegos son os habitants orichinarios d'o sud d'os Balcans, costas y islas d'a mar Echea, pero d'alcuerdo con o contexto historico u cultural que mos refiramos os griegos pueden estar:
Jozef Tiso
Jozef Tiso (tamién dito Monsinyor Tiso, encara que no yera cardenal), naixito de Nagybiccse (Imperio Austrohongaro, hue Bytča, Eslovaquia) o 13 d'octubre de 1887 y muerto executato o 18 d'abril de 1947 en Bratislava (Checoslovaqia, hue Eslovaquia), estió un sacerdot y politico eslovaco, dirichent d'o Partiu d'o Pueblo Eslovaco dimpués d'a muerte de Andrej Hlinka y President d'Eslovaquia (Primera Republica Eslovaca), o rechimen establito dimpués d'os Pactos de Múnich y a desmembración de Checoslovaquia. O suyo Gubierno, ubiertament faixista en a suya tendencia nacional-catolica, estió colaborador d'o Tercer Reich d'Adolf Hitler mientres a Segunda Guerra Mundial y antisemita y represor d'os chodigos que hi viviban (morió alto u baixo o 75% d'os chodigos eslovacos). En abril de 1945, en os zaguers momentos d'a guerra, cuan l'Exercito Royo sovietico dentraba en o país, dimitió d'o suyo cargo. En rematar a guerra, luego d'un chudicio por traidoría, fue executato en Bratislava.
Montias
Montias (Montias en occitán, Monties en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón d'Astarac-Gimona.
A suya población ye de 108 habitants (1999) en una superficie de 10,55 km², con una densidat de población de 10,24 hab/km².
Oui, oui, oui, oui
miniaturadeimagen|[[Jean Philippe, interprete d'a canción, en 1962.]]
«Oui, oui, oui, oui» (en aragonés: «Sí, sí, sí, sí») ye una canción escrita por Pierre Cour y Hubert Giraud interpretata en francés por Jean Philippe. Se publicó como EP y sencillo en 1959 por meyo d'a discografica Barclay Records. Fue eslechita pa representar a Francia en o Festival d'a Canción d'Eurovisión de 1959 dimpués de ganar una final nacional francesa.
Selección
«Oui, oui, oui, oui» participó en una final nacional organizata por l'emisora francesa Radiodiffusion-Télévision Française. Estió a ganadora, conque se clasificó pa representar a Francia en o Festival d'a Canción d'Eurovisión 1959.
En o festival
La canción participó en o festival celebrato en o Palacio de Festivals y Congresos de Canas l'11 de marzo de 1959, estando interpretata por o cantaire francés Jean Philippe. La orquesta fue dirichita por Franck Pourcel.
Edafolochía
A Edafolochía (d'o griego ἔδαφος edafos, "suelo"; -λογία -lochía, "estudio", "tractau") ye una ciencia que estudia a composición y naturaleza d'o suelo en su relación con as plantas y l'arredol. En a Edafolochía s'estudia a fisica, quimica y a biolochía d'o suelo.
Castiello de Buenya
O Castiello de Buenya ye un castiello construyíu en o sieglo XII que se troba en Buenya (Xiloca, Aragón). .
Historia
Se fa mención d'este castiello en la leyenda de "La soterrada viva d'Alfambra", escrita en aragonés terolano:
Dornos
Dornos yera una aldeya medieval desapareixida que hi heba en la marguin ezquierda de lo río Guadalaviar, a 7 km de lo forcallo con lo río Alfambra.
Toponimia
Una de las primeras referencias de Dornos ye la concordia entre lo bispe de Zaragoza Hugo de Mataplana y uns cargos de Teruel sobre unas decimas, escrita lo 10 de chinero de 1293 en latín medieval:
Historia
La Orden de Sant Chaime teneba una propiedat en la Vega d'Ornos dita Pago de la Vuelta Dornos.
Adelfa Calvo
Adelfa Calvo, naixita de Malaga o 5 de mayo de 1962, ye una actriz espanyola, activa en a televisión y en o cinema dende zaguerías d'os anyos 2000.
Angós
Angós (Angós en occitán, Angous en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón d'o Corazón de Biarn y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 111 habitants (1999) en una superficie de 6,22 km², con una densidat de población de 17,85 hab/km².
Castiello de Zurita
O Castiello de Zurita ye un castiello construyíu en o sieglo IX que se troba en Zurita (Litera, Aragón). .
Caseres
Caseres ye un municipio catalán de la comarca de la Tierra Alta. La suya población ye de 311 habitants (2006), en una superficie de 42,9 km² y una densidat de población de 7,25 hab/km².
Cheografía
Ye en lo semontano de los Puertos d'Horta (que fan part de lo macizo de los Puertos de Beceit).
Mugas
100px|thumb|left|Caseres en la Tierra Alta Lo suyo termin muga con Calaceit, Batea, Bot y Horta de Sant Joan.
Ciencias d'a Tierra
thumb|200px|O planeta [[Tierra]] As ciencias d'a Tierra ye o termin emplegato ta referir-se a totas as ciencias relacionatas con o planeta Tierra. O estudio d'o nuestro planeta ye un caso particular aintro d'a planetolochía, que en cheneral s'ocupa d'o estudio d'os planetas d'o sistema solar.
Cubilar Cerrado
Cubilar Cerrado ye un mont situau en o municipio de Granyén.
Rechión de Northland
Northland (en maorí Te Tai Tokerau u Te Hiku-o-te-Ika) ye a rechion situada mas a o norte d'a Isla d'o Norte de Nueva Zelanda. A capital y prencipal ciudat ye Whangarei, estando Kerikeri a siguient localidat mas gran. O suyo nombre en maorí significa "a cola d'o peix (de Māui)".
Cubilar Cerrado
En o suyo cobalto bi ha un vértiz cheodesico con 401 metros d'altaria.
Nacionalismo asturiano
thumb|250px|"[[Asturina". Bandera nacionalista asturiana que emplega a sobén o nacionalismo de cuchas.]] O nacionalismo asturiano ye un movimiento politico y social que se da en Asturias dimpués d'o franquismo y que considera Asturias como una nación y reclama os dreitos que tien como tal, como lo dreito d'autodeterminación. O nacionalismo asturiano tradicionalment ye de chuchas. A esfensa d'a cultura asturiana, mas que mas a luenga, ye un d'os suyos focos. Tien os suyos alacez en o colectivo Conceyu Bable y o primer partiu politico nacionalista estió lo Conceyu Nacionalista Astur en 1976, en zaguerías d'o franquismo.
En Asturias, anque no ye un fenomeno tan enrradigato como en os casos d'o nacionalismo catalán u o basco, lo nacionalismo tien presencia en a politica d'Asturias, anque mas a un ran de movimiento social que d'elemento con una gran representación en as institucions politicas asturianas.
A tamas d'iste menor enrradigamiento d'o nacionalismo, Asturias ha vivito cuantas etapas de soberanía política, mientres o Reino d'Asturias entre os anyos 718 y 925, a declaración de soberanía d'a Chunta Cheneral de 1808, y o Consello Soberano d'Asturias y Leyón de 1937.
Rechión d'a Badía de Hawke
Badía de Hawke (en anglés Hawke's Bay, en maorí Heretaunga) ye a rechion de Nueva Zelanda situada en a costa este d'a Isla d'o Norte. Ye famosa a livel mundial por os suyos vins. O Consello Rechional d'a Badía de Hawke se troba situau entre as ciudaz de Napier y Hastings. O suyo nombre viene d'a Badía de Hawke, denominada asinas por o capitán James Cook en honor de l'admirant Edward Hawke qui redotó a os franceses en a batalla d'a badía de Quiberon en 1759.
Salobre
Salobre ye qualsiquier substancia de sal, en especial las que afloran en a tierra u en as paretz.
En as casas y monumentos feitos con piedra d'arena o salobre ye un problema pa la suya conservación por o fenomeno de l'haloclastismo que desfa a roca.
Etiopia en os Chuegos Olimpicos
Etiopia partecipa en os Chuegos Olimpicos dende l'anyo 1956 en os Chuegos Olimpicos de Melbourne. O suyo Comité Olimpico nacional ye o Comité Olimpico d'Etiopia.
Monesterio de Dag Shang Kagyü
O monesterio de Dag Shang Kagyü ye un monesterio budista situato amán d'a localidat uescana de Panillo, en o municipio de Graus.
En 1984 S.E. Kalu Rinpoche establió o monesterio que dende 1985 ye tamién un centro adedicato a o estudio y practica d'o budismo. Os terrenos d'o monesterio se mercoron en 1984 y dimpués o monesterio s'enampló con mas terrenos donatos por disciplos de S.E. Kalu Rinpoche. left|thumb|200px|Xedra u "escuela de traducción" O templo ye d'estilo tradicional butanés con una estupa de 17 metros d'altaria y una xedra u escuela de traducción, a on que s'estudeyan a literatura, filosofía y luenga tibetana. Incluye tamién zonas ta acullir a personas que pasan meses u anyos retiratos en o monesterio.
O centro ye dirichito por o Lama Drubgyu Tenpa, y i viven atros ueito Lamas mas, cinco butaneses y a resta europeus.
A comunidat relichiosa ye ligata a os linaches Dagpo y Shangpa Kagyu d'o budismo Vajrayāna adintro d'o movimiento Rimé, u no-sectario.
Rábanos
Rábanos ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Montes de Oca y partiu chudicial de Briviesca.
A suya población ye de 106 habitants (2007) en una superficie de 40,64 km², con una densidat de población de 2,61 hab/km².
Cheografía
A localidat de Rábanos ye situada a 1.186 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 40 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars d'Alarcia y Villamudria, amás d'o despoblau d'Haedillo.
Garmo de ras Salbas
O garmo de ras Salbas (en castellano Garmo de Albas) ye un garmo de 2.748 metros d'altaria situau en o termin municipal de Sallent de Galligo, en l'Alto Galligo.
Redecilla del Camino
A suya población ye de 133 habitants (2008) en una superficie de 12,10 km², con una densidat de población de 10,99 hab/km².
Sicilianos
Os sicilianos son os habitants nativos de Sicilia, uns 5 millons. Con un modo tradicional de vida agricola, una luenga romanz propia (siciliano) y relichión cristiana catolica. A mayor part d'a población de Sicilia ye por l'aspecto fisico iberoinsular. Bells aspectos d'a cultura popular son d'orichen normando, como as marionetas.
Redecilla del Camino
Cheografía
A localidat de Redecilla del Camino ye situada a 741 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Sicilianos
En a sociedat siciliana destaca o fenomeno d'a Mafia o ligallo d'os hombres negocios fuera d'a legalidat.
A tamas d'a reforma agraria, d'una modesta industrialización y d'o desembolique d'o turismo, o desempleyo encara ye elevato. Os sicilianos forman un grupo de man d'obra barata y son fuent tradicional d'emigrants, en atros tiempos con destín ta Estaus Unius, més tarde ta o norte d'Italia.
Historia
A etnochenesi d'os sicilianos se troba en a romanización d'os habitants d'a isla. Dimpués d'a caita de l'Imperio Romano d'Occident, Sicilia cayó en poder de l'Imperio Romano d'Orient u Imperio Bizantín. Sicilia recibió a emigración masiva d'os rumís, que deixoron Africa dimpués d'a ocupación musulmana.
Os Aglabís ocuporon Sicilia encomenzando un periodo d'islamización y división politica pareixito a lo fenomeno de reinos taifas de l'Al Andalus. En un inte de febleza d'os Zirís d'Ifriqiya os bizantins ninvioron mercenarios normandos pa reconquerir Sicilia. Manimenos os mesmos mercenarios normandos estioron qui se quedoron con Sicilia. A lo prencipio bi habió tolerancia con as comunidatz greco-ortodoxas y islamicas, que dimpués desapareixioron. A la muerte d'o zaguer sobirán normando Sicilia pasó mans d'os Hohenstaufen. O zaguer Hohenstaufen que reinó en Sicilia estió Manfredo I, muerto en 1266 en luita contra os Anchú.
Quan os franceses iban a prener o control de Sicilia, os sicilianos miroron o refirme d'a Corona d'Aragón y se rebeloron en as Viespras Sicilianas. Sicilia estió baixo control primero d'a Corona d'Aragón, (dimpués adhibita en o Espanya) dica a Paz d'Utrech.
Quasi siempre baixo dominación estranchera y con una mala administración, dimpués d'a dominación espanyola a situación empeyoraba por as epidemias y o bandidache. En o sieglo XVII bi habió grants fambres que causoron revueltas. A meyatos d'o sieglo XIX as revueltas agrarias ubrioron o camín pa la unificación con Italia en 1860.
En o periodo d'a Italia Faixista Mussolini quasi remató con o problema d'a Mafia con man dura y deportacions. Os americanos reintroducioron a mafia siciliana dende a diaspora italiana u siciliana present en Estaus Unius porque yera uno d'os pocos grupos antifaixistas organizatos d'o sud d'Italia. Dimpués d'a victoria contra as Potencias d'o Eixe, a Mafia siciliana recuperó y dica augmentó o suyo poder. Dende 1948 os sicilianos tienen un autogobierno limitato.
Premio Princesa d'Asturias d'as Letras
Os Premio Princesa d'Asturias d'as Letras (Premio Prencipe d'Asturias d'as Letras dica 2014) s'entregan dende 1981 t'a a persona, institución, colla de personas o d'institucions quala faina creyadora o d'investigación represente una aportación relevant t'a cultura universal en Literatura o Lingüistica.
Lista de premiaus
! style="background:#efefef;"| Anyo !! style="background:#efefef;" width=250 px| Ganador !! style="background:#efefef;"| Profesión !! style="background:#efefef;" width=200 px| Nacionalidat Miguel Delibes || Profesor, novelista, periodista, crítico y autor dramático Novelista || 22px|border Espanya 22px|border Espanya Rafael Lapesa || Novelista, periodista, ensayista, politico Filologo y escritor || 22px|border Perú 22px|border Espanya José Ángel Valente || Escritora, novelista y poeta Escritor, poeta, ensayista y traductor || 22px|border Espanya 22px|border Espanya Susan Sontag || Historiadora, ensayista, socióloga y profesora Novelista, ensayista y activista politica || 22px|border Marruecos 22px|border Estatos Unitos
Albert Einstein
Albert Einstein (14 de marzo de 1879 -18 d'abril de 1955) naixiu d'Alemanya, pero nacionalizau estausunidense. Estió un fisico teorico, y ye considerau como uno dos mas grans cientificos d'o pasau sieglo XX. Ye conoixiu por haber proposau a Teoría d'a Relatividat, y por as suyas contribucions relevants a o desembolique d'a mecanica cuantica, a mecanica estatistica y a cosmolochía. Obtenió en 1921 o Premio Nobel de Fisica por a suya explicación de l'efecto fotoelectrico y por os suyos "servicios a la Fisica Teorica".
Dimpués de formular a suya teoría cheneral d'a relatividat, Einstein esdevino conoixiu mundialment, o que ye estranio ta un cientifico. En os suyos zaguers anyos, a suya fama mesmo estió mas gran que no a d'atros cientificos d'a historia, y en a cultura popular, Einstein ye un sinonimo de belún con muita intelichencia, un chenio. A suya cara tamién ye reconoixida arredol d'o mundo. En 1999 Einstein fue nombrau o "Personache d'o Sieglo" por a revista Time.
Choventut y estudios
thumb|150px|Einstein cuan yera un nino Einstein naixió en 1879 en Ulm, Württemberg, Alemanya, bels 100 km a l'este de Stuttgart. Os suyos pais estioron Hermann Einstein, un vendedor de leitos que levó dimpués un taller electroquimico, y a suya muller, Pauline Einstein (de naiximiento, Koch). Encara que perteneixeba a una familia chodiga no practicant, Albert fue ta una escuela catolica elemental, y por insistencia d'a suya mai, recullió licions de vigulín en a suya choventut. Cuan teneba 5 anyos, su tío li amostró una bruixola de pocha, y él paró cuenta que "bella cosa" en o "vueito" actuaba sobre l'agulla. Construyó modelos y trastes mecanicos por diversión, pero estió considerau un escolano pando de nino, probablement dislexico u simplament por timidez. Prencipió a aprender matematicas con bellas doce anyadas. Diz que suspendió matematicas en as anyadas posteriors, pero ixa remor no ye verdadera; se debe a un cambio en a traza d'asignar as notas, que levó ta ista confusión bellas anyadas dimpués. Dos tíos d'él favoreixioron os suyos intreses intelectuals en a suya nineza y adolescencia, socherindo-le y conseguindo-le libros sobre ciencia y matematicas. thumb|left|150px|O choven Albert Dimpués d'a fallita d'o negocio electroquimico de su pai, en 1894 os Einstein emigroron dende Munich ta Pavía, Italia (amán de Milán). Albert remanió en Munich ta rematar a escuela. Completó o trimestre y viachó ta Pavia ta estar con a suya familia. En 1895, Einstein fizo o desamen d'ingreso t'a Eidgenössische Technische Hochschule (Universidat Politecnica Federal Suiza, en Zurich), pero suspendió a parte d'artes liberals. Fue nimviau por a suya familia enta Aarau, Suiza ta rematar a escuela segundaria. En 1896, Einstein recullió o suyo diploma d'educación segundaria.
Contino se matriculó en a Eidgenössische Technische Hochschule. En ixa mesma anyada, Einstein renunció a la suya ciudadanía alemana, convertindo-se en un "sin-d'estau". En 1898, Albert conoixió a Mileva Maric, una companyera de clase Serbia (que tamién yera amiga de Nikola Tesla), y s'inamoró d'ella. En 1900, li concedioron a Einstein un diploma d'amostranza en a Eidgenössische Technische Hochschule. Fue acceptau como ciudadano Suizo en 1901. En iste tiempo Einstein discutió os suyos intreses cientificos con una colla d'amigos, an que tamién i yera Mileva. Os dos tenioron una filla borde, Liserl, naixida en chinero de 1902.
Treballo y doctorau
Dimpués d'a suya graduación, Einstein no podió trobar un puesto de profesor, entre atras cosas, por que o suyo descaro como alumno heba enritau a muitos d'os suyos profesors. O pai d'un companyero de clase li aduyó a trobar treballo como examinador tecnico aduyant en a Usina Suiza de Patents en 1902. Astí, Einstein chudgaba a valura d'as solicituz de patents d'os inventors ta os trastes que amenistaban conoiximientos de fisica ta entender-los. Tamién aprendió a diferenciar a esencia d'as aplicacions mesmo a partir de malas descripcions, y o director li amostró a "exprisar-se correctament". De cabo cuan, Einstein rectificaba as errors de disenyo, entre que avaloraba a utilidat d'os inventos.
Palol de Revardit
Palol de Revardit ye un municipio catalán situato en la provincia de Chirona y comarca d'o Plan de l'Estanyo.
A suya población ye de 478 habitants (2008), en una superficie de 18 km² con una densidat de población de 26,56 hab/km².
Albert Einstein
Treballo y doctorau
Einstein se casó con Mileva, que yera matematica, o 6 de chinero de 1903. Iste matrimonio estió una "sociedat" tanto personal como intelectual. Einstein se referiba con carinyo a Mileva como "una creatura que que ye o mío igual y que ye tan fuerte y independient como yo". Abram Joffe, en a suya biografía d'Einstein, diz que Mileva aduyó a-saber-lo a Einstein. Isto contradiz de raso a Ronald W. Clark qui, en a suya biografía, diz que Einstein pendeba en a distancia que entre él y Mileva existiba ta trobar a soledat necesaria ta fer o suyo treballo.
Palol de Revardit
Cheografía
A localidat de Palol de Revardit ye situata a 152 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia d'11 km d'a ciudat de Chirona, a capital d'a suya provincia.
Albert Einstein
Treballo y doctorau
O 14 de mayo de 1904, naixió o suyo fillo, Hans Albert Einstein. En 1904, o suyo puesto en a Usina Suiza de Patens pasó a estar perenne. Obtenió o suyo doctorau dimpués de presentar a suya tesi "On a new determination of molecular dimensions" (Sobre una nueva determinación d'as dimensions moleculars) en 1905.
Palol de Revardit
Cheografía
O suyo termin municipal incluye as localidaz de Sant Martí de la Mota y Riudellots de la Creu.
Albert Einstein
Treballo y doctorau
Ixa mesma anyada, sin tener guaire contacto con atros cientificos ta discutir as suyas teorías, Einstein escribió cuatro articlos que estableixen os alacez d'a fisica moderna. Amás gran parte d'os fisicos son d'alcuerdo en que tres d'ixos articlos (os que describen o movimiento Browniano, l'efecto fotoelectrico, y a relatividat especial) mereixeban premios Nobel. Nomás en obtenió uno por l'efecto fotoelectrico. Isto ye una ironía, ya que Einstein ye muitismo mas conoixiu por a relatividat. O que fa importants ixos articlos ye que en cada uno d'ellos, Einstein pilló una ideya d'a fisica teorica, la levó dica a suyas consecuencias lochicas, y consiguió explicar resultaus experimentals que heban produciu mal de cabeza a os cientificos por muitas decadas.
Einstein presentó ixos articlos a os "Annalen der Physik", y os cuatro son conoixius como os "Articlos de l'Annus Mirabilis" (d'o Latín: Anyada extraordinaria). A Unión Internacional d'a Fisica Pura y Aplicada (International Union of Pure and Applied Physics) ( IUPAP ) celebrará o 100eno cabodanyo d'a publicación d'istos articlos 1905 como l'Anyada mundial d'a Fisica 2005'.
Palol de Revardit
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Albert Einstein
Brownian motion
En o primer articlo de 1905, tetulau "On the Motion—Required by the Molecular Kinetic Theory of Heat—of Small Particles Suspended in a Stationary Liquid" (Sobre o movimiento —Requiesto por a Teoría Cinetica Molecular d'a Calor— de particlas chiquetas suspendidas en un liquido estacionario), publicó o suyo estudio d'o movimiento browniano. Emplegando a teoría cinetica de fluidos establió que o fenomeno —que no teneba encara una explicación satisfactoria, manimenos haber ... a tamas d'haber estau observau por bellas decadas— proporcionó una evidencia empirica d'a existencia real d'os atomos. Tamién dio credibilidat a la mecanica estatistica, que yera alavez obchecto de controversia.
Efecto Fotoelectrico
O segundo treballo, tetulau "On a Heuristic Viewpoint Concerning the Production and Transformation of Light", (Un punto de vista heuristico sobre a producción y transformación d'a luz) proposó a ideya d'os cuantos de luz (agora conoixius como fotons) y mostró cómo podeban estar emplegaus ta explicar fenomenos como l'efecto fotoelectrico. A ideya d'os cuantos de luz fue motivada por a derivación d'a lei d'a radiación d'un cuerpo negro por Max Planck, suposando que a enerchía luminosa solo podeba ser emesa u absorbida en cantidaz discretas, ditas cuantos. Einstein contrimostró que, suposando que a luz consisitiba de verdat en paquez discretos, podeba esplanicar o misterioso efecto fotoelectrico.
A ideya d'os cuantos de luz contradeciba a teoría ondulatoria d'a luz, que se seguiba d'as ecuacions de Maxwell de l'electromagnetismo, y d'a suposición d'a divisibilidat sinfinita d'a enerchía en sistemas fisicos. Mesmo dimpués, anque bels experimentos contrimostroron que as ecuacions d'Einstein ta l'efecto fotoelectrico yeran precisas, a suya explicación no fue acceptada universalment. Manimenos, por as envueltas de 1921, cuan li fue concediu o premio Nobel, amás gran parte d'os fisicos yeran convencius que a ecuación (hf = ø + yk) yera correcta y que os cuantos de luz yeran posibles.
A teoría d'os cuantos de luz estió una clau important d'a dualidat onda-particla, a ideya de que os sistemas fisicos pueden tener propiedaz de tipo ondulatorio y de tipo corpuscular, y fue un prencipio fundamental en a creyación d'a mecanica cuantica. No se obtenió un debuixo completo de l'efecto fotoelectrico dica a madureza d'a mecanica cuantica.
Relatividat especial
O tercer articlo d'Einstein fue tetulau "On the Electrodynamics of Moving Bodies" (Sobre a electrodinamica d'os cuerpos en movimiento). Iste articlo introdució a teoría especial d'a relatividat, una teoría sobre o tiempo, a distancia, a masa y a enerchía (coherent con l'electromagnetismo, pero ometió a fuerza d'a gravedat). A relatividat especial resolvió o problema que yera aparent dende l'experimento de Michelson-Morley, que contrimostró que as ondas de luz no viachaban a traviés de garra meyo, como atras ondas viachan a traviés de l'augua u de l'aire. A velocidat d'a luz yera pues absoluta, y no pas relativa a lo movimiento de l'observador. Ixo yera imposible baixo a mecanica clasica Newtoniana.
George Fitzgerald ya heba conchecturau en 1894 que o resultau de Michelson-Morley podeba deber-se a que os cuerpos en movimiento s'alcorzasen en a endrecera d'o suyo movimiento. Y belunas d'as ecuacions prencipals de l'articlo —as transformacions de Lorenz—ya heban estau introducidas en 1903 por o fisico holandés Hendrik Lorenz, refirmando matematicament a conchectura de Fitzgerald. Pero Einstein explicó as razons sozchacents ta ista rareza cheometrica. A explicación s'alaceta en dos acsiomas: uno estió a viella ideya de Galileo de que as leis d'a natura habrían d'estar as mesmas ta toz os observadors que se mueban con velocidat constant relativa; y l'atro estió l'axioma de que a velocidat d'a luz ye a mesma ta toz os observadors. a relatividat especial teneba bellas consecuencias chocantes, dau que os conceptos absolutos d'espacio y tiempo yeran refusaus de raso. A teoría se dició a posteriori d'a relatividat especial ta diferenciar-la d'a suya posterior teoría d'a relatividat cheneral, que encluye tamién a os observadors con movimiento accelerau.
A teoría ye plena de aparens paradoxas, que pareixen no tener sentiu; pero Einstein resolvió ixas escontradicions.
Equivalencia d'a Enerchía
O cuatreno articlo, tetulau "Does the Inertia of a Body Depend Upon Its Energy Content?" (Pende a inercia d'un cuerpo en o suyo conteniu enerchetico?), publicau a fins de 1905 mostró una deducción mas d'os acsiomas d'a relatividat, a relación enerchía-masa, escrita orichinalment por Einstein como m = E/c². Ista deducción, rescrita, ye a famosa ecuación de que a enerchía en reposo (E) ye igual a la masa (m) por a velocidat d'a luz (c) elevada a lo cuadrau:
E = mc^2.
Einstein consideró que ista ecuación yera d'importancia fundamental, porque mostraba que a materia y a enerchía no yeran que formas diferens d'a mesma substancia. Sindembargo, muitos cientificos se mirón a ecuación (y a relatividat especial) cómo a bella cosa embelecadora, pero insignificant dica as anyadas 1930s.
A ecuación s'asocia con as armas nucleyars y esplica cómo pueden producir tals cantidaz d'enerchía. A conisión exacta entre a ecuación y as armas ye manimenos menos conoixida. Medindo a masa d'os nucleus d'uranio y as masas d'os produtos d'a fisión nucleyar, se puede comprebar que esiste una perda de masa, que, seguntes a ecuación debandita, se torna en una cantidat inmensa d'enerchía, que se libra en a fisión. Isto levó a os fisicos en os anyos 1930 a prencipiar a considerar a posibilida d'as armas nucleyars.
Os anyos intermeyos
En 1906, Einstein fue ascendiu a desaminador tecnico de segunda clase. En 1908, Einstein fue contractau en Berna, Suiza, como dozent (Privatdozent), sin participación en o gubierno d'a universidat. O suyo segundo fillo naixió o 28 de chulio de 1910. En 1912, Einstein prencipia a parlar d'o tiempo como a cuatrena dimensión.
En 1914, chusto antis d'o prencipio d'a Segunda guerra mundial, Einstein s'asentó en Berlín como profesor en a Universidat local y fue nombrau miembro de l'Academia prusiana de Ciencias. O suyo pacifismo y oríchens chodigos irritoron a os nacionalistas alemans, que encetón una campanya ta desacreditar a suyas teorías.
Dende 1914 a 1933 fue o director de l'Instituto de Fisica Kaiser Wilhelm en Berlín, y en iste tiempo recullió o suyo Premio Nobel, y fació os escubrimientos mas sonaus.
Relatividat cheneral
En Noviembre de 1915, Einstein presentó, en una serie de charradas debant d'a Academia Prusiana de Ciencias, a Teoría cheneral d'a relatividat. A charrada final tenió a suya fuga con a introducción de una ecuación que sustituiba a lei d'a gravedat de Newton. Ista teoría consideraba que toz os observadors yeran equivalents, no solo os que se mueven con velocidat uniforme. En a relatividat cheneral, a gravedat ya no que un fuerza (como en a lei d'a gravedat Newton), ye una consecuencia d'a curvatura de l'espacio-tiempo. A teoría proporcionó os alacez ta l'estudeo d'a cosmolochía y as ainas t'acatar muitas caracteristicas de l'universo que no estión escubiertas dica muito dimpués d'a muerte d'Einstein.
A teoría esió desembolicada partindo d'o razonamiento matematico y l'analís racional, no dende a experimentación y l'observación, o que favoreció lo escepticismo de muitos cientificos. Pero a suya ecuación premitió de fer pronosticos y disenyar prebas ta avalurar-la, y cuan istas prebas se fizon, (p.eix. cuan se midió a curvatura d'as rayadas solars mientres un eclix solar, se contrimostró que os pronosticos d'a teoría yeran correctos. O 7 de noviembre de 1919, The Times informó d'a confirmación y dende alavez, a teoría enampló a fama d'Einstein, revolucionó a fisica, y pasó muitas atras prebas (y dica agora s'ha contrimostrau correcta, a diferencia d'atras teorías cientificas).
A relación d'Einstein con a fisica cuantica ye de destacar. Fue o primer, mesmo antis que Max Planck, o escubridor d'o cuanto, en decir que yera una teoría revolucionaria. O suya ideya d'os cuantos de luz fue una fita ta crebar a traza clasica d'acatar a fisica.
A mecanica cuantica y a entrepetación de Copenhague
A meyaus d'os 1920s, cuan a teoría cuantica orichinal evolucionó enta una nueva mecanica cuantica, Einstein refusó a Entrepetación de Copenhague d'as nuevas ecuacions porque proposaba un modelo prebabilistico, no Visualizable d'os fenomenos fisicos. Einstein i yera d'alcuerdo en que a teoría yera a millor que en disposaban, pero Eistein miraba una explicación que fuese mas "completa", ye decir, deterministica. A suya creyencia que a fisica describiba as leis que gubiernan as "cosas reals" l'heba levau o os suyos exitos con os atomos, fotons y a gravedat, y no quereba abandonar ixa fe.
A suya frase, "A mecanica cuantica que en veras imponent. Pero una voz interior me diz que no ye encara a real. A teoría diz a-saber-lo, pero no nos amana a os secreto d'O Viello Dios. Yo soi de raso convenciu que Él no arrulla os daus" apareixe en una carta de 1926 ta Max Born. No yera pas un refús d'as teorías probabilisticas per se. Él tamién heba emplegau l'analís estatistico en os suyos treballos sobre o movimiento Browniano y a fotoelectricidat. In articlos publicaus antis de l'anyada miraglosa 1905, mesmo heba escubierto os ensembles de Gibbs por sí mesmo. Per no creyeba que, en o fundo, a realidat fisica se portase aleatoriament.
Estatistica de Bose Einstein
En 1924, Einstein recullió una comunicación curta d'un choven fisico indio, dito Satyendra Nath Bose, que describiba a luz como un gas de fotons, demandando l'aduya d'Einstein en a suya publicación. Einstein paró cuenta que as mesmas estatisticas podeban aplicar-sen a os atomos, y publicó un articlo en alemán (alavez, a lingua franca d'a fisica) describindo o modelo de Bose y as suyas implicacions. A Estatistica de Bose Einstein describe agora cualsiquier colla d'as particlas conoixidas como bosons. Einstein tamién aduyó a Erwin Schrödinger en o desembolique d'a distribución cuantica de Boltzman, un modelo ta os gases, mezcla entre a mecanica cuantica y a clasica, anque no querió que o suyo nombre fuese encluyiu en l'articlo.
Zagueras anyadas
Dende que Adolf Hitler plegó a o poder en 1933, a expresión de l'odio nacionalista enta Einstein plegó a nuevos nivels. Estió acusau por o rechimen Nacional Socialista de creyar una "fisica chodiga" en contraste con a Deutsche Physik—u "fisica Aria". Os fisicos Nazis (encluyendo-bi os premios Nobel Johannes Stark y Philip Lenard) continoron prebando de desacreditar as suyas teorías y de meter en listas negras a os fisicos alemans que las amostraban (como Werner Heisenberg). Einstein ya heba fuyiu ta os Estaus Unius, an fixó a suya residencia perenne. Acceptó una plaza en o recient debantau Institute for Advanced Study en Princeton, New Jersey. Pasó a estar ciudadano americano en 1940 (encara que continó tenendo a suya ciudadanía suiza).
Princeton
O suyo treballo en Princeton se centró en a unificación d'as fuerzas alacetals, que él s'en referiba como a teoría d'o campo unificau. Se miró de construir un modelo, baixo as condicions adecuadas, que describise todas as fuerzas como diferens manifestacions d'una fuerza unica. A suya prebatina yera difícil ya que as fuerzas nucleyars feble y fuerte no fueron acatadas independienmen dica alredol de 1970, 15 anyadas dimpués d'a muerte d'Einstein. L'obchectivo d'Einstein pervive en as prebatinas actuals enta l'unificación d'as fuerzas, particularment por meyo d'a teoría d'as cuerdas.
Teoría cheneralizada d'a gravitación
Einstein prencipió a construir una teoría cheneralizada d'a gravitacion con a lei universal d'a gravitación y d'a fuerza electromagnetica en a suya primera prebatina ta prebar a unificación y simplificación d'as fuerzas alacetals. En 1950, describio o suyo treballo en un articlo d'a Scientific American. Einstein fue guiau por a creyencia de una unica mida estatistica d'a varianza ta tot o conchunto de leis fisicas y investigó as propiedaz semilars de l'electromagnetismo y a gravedat, pues as dos son d'alcance sinfinito y siguen una lei cuadratica inversa.
Einstein esmaxinó un continuum espacio-temporal con una estructura cuatridimensional, expresau en acsiomas representaus por vectors de cinco components. As particlas apareixeban en como rechions amugadas en o espacio, an que a fuerza d'o campo u a densidat d'enerchía son particularmen altas. Einstein trató as particlas subatomicas en ista rechira como obchectos embebius en o campo unificau. Tamién investigó una cheneralización natural d'os campos tensorials simetricos.
En ixas envueltas, Einstein yera cada vez mas isolau en a suya rechira sobre a Teoría Cheneralizada d'a Gravitación (estando caracterizau como un cientifico barrenau), y no tenió esito en as suyas prebatinas d'unificar a Relatividat cheneral y a mecanica cuantica.
Zagueras anyadas
En 1948, Einstein perteneixio a o comité orichinal que resultó en a fundacion d'a Brandeis University. En 1952, o gubierno israelín li proposó acceptar o puesto de segundo president, pero Einstein refusó a oferta. O 30 de marzo de 1953, Einstein libró una teoría de campos unificada reVisada.
Morió en Princeton o 18 d'abril de 1955, deixando sin resolver a Teoría Cheneralizada d'a Gravitación. Fue cremau o mesmo día en Trenton, Nueva Jersey. As suyas cenisas las chitoron a l'aire en bel puesto que no se fizo publico. O suyo celebro fue preservau por Dr. Thomas Stoltz Harvey, qui fació l'autopsia d'Einstein.
Visión relichiosa
Se considera cheneralment que a visión relichiosa d'Einstein yera deista: creyeba en un "Dios que se revela en harmonía con tot o que esiste, no en un Dios que s'embreca con o destín y as accions d'os hombres". Einstein querió "saber cómo creyó Dios o mundo": Él resumiba as suyas creyencias relichiosas asinas: "A mía relichión consiste en una humil admiración d'o esprito inamugable superior que se revela en os chiquez detalles que podemos percebir con a nuestra feble mente". O punto de Vista d'Einstein sobre Dios y a relichión se veye reflexato en as siguiens frases d'él: