cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monesterio de Sant Per de Rodes
Arquitectura
O centro d'o conchunto monastico ye o suyo claustro, encara que en realidat en Sant Per de Rodes cal charrar de claustros, en plural, y no situatos uno a o canto de l'atro so que superposatos, disposición que favoreixe tamién a orografía d'o lugar. O claustro superior, d'o sieglo XII, mos ha plegato en prou mal estato de conservación como conseqüencia d'os espullamientos feitos mientres os sieglos XIX y XX, conservando-se-ie bien poquetas restas in situ. Entre os pocos chapitels que se recolocoron mientres a reconstrucción feita en os anyos 1960 y anyos 1970 destaca o que representa una colla de monches. Se conservan chapitels d'iste claustro en museus de Barcelona y París y en coleccions particulars. O desenronamiento y as restauracions recents dixoron veyer un segundo claustro, inferior y mas primitivo, constituito por grans arcadas de meyo punto sin garra decoración.
A ilesia, consagrata l'anyo 1022, ye o maximo exponent d'o conchunto arquitectonico. Ye un edificio d'estilo romanico con muitismas influencias de l'arquitectura tardo-romana. Tién planta de cruz latina, con tres absideo (l'abside central de forma parabolica) y con tres naus cubiertas con vuelta de canyón, que destacan en estar bien estreitas, mas que mas as laterals, y por a suya molimental altaria. As naus se troban deseparatas por pilastras decoratas con columnas exemptas adosatas a dos u tres d'os suyos cantos, sobre altos calcils y disposatas en dople orden d'altaria, que soportan os arcos formers y os arcos torals. Istas columnas, procedents de bella construcción romana, descansan sobre un altero calcil i tienen grans chapitels d'influencia corintia, con abacos prominents, que por a suya localización elevata son parte d'as pocas piezas escultoricas que no fuoron obchecto de rapinya. L'atracción de pelegrins explica a presencia d'un deambulatorio en l'abside d'a nau central que fa de continación d'as naus laterals. Baixo l'abside bi ha una cripta de moderadas dimensions. Ista ilesia sintetiza con orichinalidat una serie de corrients arquitectonicas anteriors, dende as construccions romanas de l'Antigüitat tardana dica l'arte preromanico carolinchio en pasando por as tradicions locals; ista orichinalitat ha provocato una luenga polemica entre os estudiosos y fa que siga considerata como uno d'os prencipals exponents de l'arte romanico en Catalunya. Sindembargo, atros autors consideran que o monesterio constitui una ruptura con as tradicions arquitectonicas locals u mesmo con as formas d'o romanio d'a suya epoca.
Debant d'a ilesia se troba un amplo atrio, a on d'antis mas i habió sepulcros de diferents personaches, encluitos bellos contes d'Ampurias, pero de tot ixo en quedan pocas restas. A ilesia s'ubría a iste atrio con una puerta monumental, obra d'o dito mayestro de Cabestany en o zaguer quarto d'o sieglo XII, que si no hese estato amplament espullata en o sieglo XIX, sería hue uno d'os mas valuosos conchuntos escultoricos d'o romanico catalán. Se'n conservan repuis en bellos museus y coleccions particulars, entre os que destaca o plafón que representa l'aparición de Cristo a os suyos desciplos sobre a mar, en o Museu Marès de Barcelona.
En a frontera de ponient d'o monesterio se i debanta o suyo campanal, de planta quadrata y d'estilo lombardo, d'o sieglo XII. A o suyo canto, se i troba una torraza (u torre de l'homenache), que fácil que s'alazetase en o sieglo X y que pasó posteriorment por un luengo proceso de reconstrucción y reformas.
center|900px|Anvista panoramica d'o monesterio de Sant Per de Rodes.
Ermita de Sant Roc de Bonansa
A Ermita de Sant Roc de Bonansa ye una ermita d'estilo romanico construyída en os sieglo XII-sieglo XIII que se troba en Bonansa (Ribagorza, Aragón). .
Castiello d'Obano
O castiello d'Obano ye un castiello aragonés debantato en a segunda metat d'o sieglo XI, en tiempos de Sancho Remíriz, en estilo romanico. Se troba situato en l'actual termin municipal de Luna, en a comarca aragonesa de Cinco Villas y provincia de Zaragoza, a o canto d'o río Arba de Biel.
Campo Romanos
250px|thumb|right|Envista de [[Torralbiella en un sector de Campo Romanos a lo sud de sierra Modorra.]] Campo Romanos ye una comarca natural d'Aragón, d'alto u baixo plana a bels 900–1000 m d'altaria situada entre sierra Modorra a lo norte, sierra d'el Peco y sierra de Cucalón a l'este, sierra Pelarda a lo sud, y lo cabo de la plataforma, que huega con la val de Xiloca. Actualment ye dividida entre las comarcas oficials de Campo de Daroca y de Xiloca.
Pascual Salas Usón
Os suyos equipos fuoron o Iberia SC o FC Barcelona, o Zaragoza FC y o Hercules CF. La suya continuidat como futbolista estió interrumpida per la Guerra Civil Espanyola, reprenió la suya actividat esportiva fendo parte d'a plantilla d'o Zaragoza en a temporada 1938/39.
Chugó con a selección catalana en un Catalunya-Espanya celebrau lo 14 de febrero de 1934.
Campo Romanos
Consiste en un part d'una antiga cuenca sedimentaria que se plenó con materials d'edat terciaria, fendo part de la depresión de Calatayú y Mont-albán. La sedimentación remató en lo Mioceno, edat de las calsineras de lo suyo cabalto.
Por Campo Romanos pasaba una important calzada romana y actualment l'Autovía Mudéchar, que tien en Campo Romanos la Estación de Servicio de Venta del Cuerno, aproveitando lo puesto d'una antiga venda de camín.
Nombrevilla
Nombrevilla  ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, situau en lo Campo de Daroca. La suya población ye de 37 habitants (2014), en una superficie 17,68 km² y una densidat de población de 2,09 hab/km².
Campo Romanos
La patrona de Campo Romanos yera Nuestra Sinyora d'el Rosario, en uns cuantos lugars d'esta comarca se celebraba la suya fiesta lo 6 u 7 de chunio.
Nombrevilla
Cheografía
Lo termin municipal de Nombrevilla ye en lo interfluvio Xiloca-Uerba. La mitat oriental de lo termin municipal de Nombrevilla ye en Campo Romanos y desaugua enta La Uerba. La mitat occidental, a on que ye lo nuclio habitau, ye una versant travesada por barrancos que baixan enta Xiloca.
Historia
A diferencia d'atros lugars de la redolada no fació part de la Comunidat de Daroca.
Toponimia
En l'adchudicación de decimas de las aldeyas de la Comunidat de Daroca por lo bispe Remón de Castrocol s'escribe Ambas Nominevillas, talment referindo-se a una "Nombrevilla Mayor" y atra de menor.
En un texto de 1378 de lo Libro vermello de l'Archivo Colechial de Daroca hi ha una referencia Nombrevilla la Mayor:
En 1465 s'escribiba Nombre Villa:
Bi ha un microtoponimo de base aragonesa Hoya del Monche, en la muga con lo termin de Daroca y en dirección ta Retascón.
Kristallnacht
right|thumb|250px|Una botiga de propiedat chodiga en [[Magdeburgo o día siguient a la Kristallnacht.]] Se conoix con o nombre de Kristallnacht (en alemán "nueit de vidre(s) (crebatos)") a un autentico pogrom organizato por as autoridaz nacis d'o Tercer Reich en a nueit d'o 9 a o 10 de noviembre de 1938 contra a población chodiga que i viviba, que se considera como uno d'os trangos que conducioron dreitament enta l'Holocausto.
Mientres a nueit, miembros d'as Sturmabteilung y d'as Schutzstaffel d'o Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei d'Adolf Hitler, con aduya d'atras organizacions nazis, como a Chovenalla Hitleriana, a Sicherheitsdienst u a Gestapo, y tamién d'as propias fuerzas regulars d'a Policía, engarcholoron a milers de chodigos por toda Alemanya, destruyindo a mas as suyas propiedaz personals u colectivas: botigas, sinogas, centros de reunión... Tamién facioron una mortalera de cuasi 100 personas, en o que estió una prebatina ta comprobar a capacidat d'a población alemana t'asimilar un posterior ataque mes gran contra os chodigos. Alto u baixo 30.000 chodigos fuoron engarcholatos en os campos de concentración.
A excusa ta istos feitos estioron os disparos que Herschel Grynszpan, un chodigo aleman refuchiato en Francia, fació en París contra Ernst vom Rath, un diplomatico d'a embaixada alemana, qui morió o 9 de noviembre de resultas d'as suyas feritas. As primeras afirmacions d'os dirichents nazis yeran que os ataques yeran una "reacción espontania d'o pueblo alemán dimpués de l'atentato chodigo".
Antiparte, os chodigos fuoron condenatos a pagar una multa colectiva de 3.000 millons de marcos, ta indemnizar a l'estato alemán por os danyos que heba padeixito. Garra chodigo fue indemnizato por os danyos en as suyas propiedaz u en as suyas personas. Internacionalment, a mayor parte d'os países facioron condenas (a Espanya de Francisco Franco, encara en guerra con a Segunda Republica Espanyola, aplaudió istos feitos; a Republica los condenó).
Ermita de Sant Aventín de Bonansa
A Ermita de Sant Aventín de Bonansa ye una ermita d'estilo romanico construyída en o sieglo XI que se troba en Bonansa (Ribagorza, Aragón). .
Villanueva del Arzobispo
Villanueva del Arzobispo ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 7967 habitants (2021) en una superficie de 177,38 km².
Las Planas
Las Planas puet estar:
A Moleta
A Moleta (en castellano La Moleta) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.572 m y se troba situau entre as vals d'Izas y d'Ip.
Enguídanos
Enguídanos ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 462 habitants (2007), en una superficie de 165,35 km² y una densidat de población de 2,79 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga con Paracuellos.
Lista de comunas d'os Pireneus Atlanticos
Lista d'as 546 comunas d'os Pireneus Atlanticos por orden alfabetico.
Aragonés meridional
L'aragonés meridional u aragonés semontanés ye mas que mas l'aragonés d'o Semontano Pirenaico, pero de feito ocupa terrenos d'o Prepireneu y no ye diferent de lo que se charraba en os Monegros. No existe una muga clara y neta ni con o chaqués ni con o sarrablés ni con o sobrarbés. Se puede considerar a o fovano como a forma de transición entre l'aragonés meridional y o ribagorzano y a o chaqués d'o cuadrilatero Lerés-Frauca-Samianigo-Larrés como a forma de transición dende o chaqués enta l'aragonés meridional y l'aragonés d'a Tierra de Biescas.
Russell Mulcahy
Russell Mulcahy, naixito de Melbourne (Victoria) o 23 de chunio de 1953, ye un director cinematografico australiano. D'entre as suyas cintas, se puet destacar Highlander (1986, con Christopher Lambert, Sean Connery y Clancy Brown), Tale of the Mummy (1998, con Jason Scott Lee, Louise Lombard y Sean Pertwee), u Resurrection (1999, con Christopher Lambert, Leland Orser y Robert Joy).
Aragonés meridional
Ye mas igual entre todas as comarcas (no existe o condicionant topografico de vals isolatas que permiten una evolución cada parzana/val a o suyo aire). As innovacions u las trazas mas chenerals s'estendillan con facilidat por todas as comarcas semontanesas. Sindembargo tamién ye lo mas castellanizato, por a mesma razón.
Putsch de Múnich
right|thumb|250px|Os nazis engarcholando a un militant socialista mientres o Putsch de Múnich. right|thumb|250px|A [[Marienplatz (Múnich)|Marienplatz de Múnich mientres o Putsch de Múnich.]] right|thumb|250px|Os acusatos en o proceso posterior a o golpe. Se conoix en a Historia con o nombre de Putsch de Múnich, Putsch d'a Bierería u Putsch d'a Cervecería a unos feitos escaicitos en Múnich (Bavera, Republica de Weimar) o 8 y 9 de noviembre de 1923, y que estioron un fracaso golpe d'estato organizato por militants d'o Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei (que en ixas envueltas ya yera controlato de raso por Adolf Hitler) chunto con Erich Ludendorff (un destacato militar de l'Exercito alemán mientres a Primera Guerra Mundial) y atras personalidaz d'extrema dreita de l'Alemanya d'ixas envueltas, por un regular miembros d's Freikorps.
Aragonés meridional
En as zagueras decadas a erosion lingüistica ha feito que os zaguers elementos aragoneses conservaus en os anyos 1950-1960, s'haigan perdito en a suya mas gran parte. Hue lo que se siente mas que mas ye como un castellano con l'articlo aragonés cheneral, o, os, a, as, a particla pronomino-adverbial en/ne, a construcción le'n, les ne, a preposición ta y o deminutivo –ed/-er eta.
Putsch de Múnich
Istos feitos tenioro como centro conspirativo y organizativo un local de bieras de Múnich, a Bürgerbräukeller, y estioron partecipants activos personas que dimpués ocuporon cargos destacatos en o Partito Nazi y/u mientres o Tercer Reich, como Hermann Göring, Ernst Röhm, Rudolf Hess, Heinrich Himmler y Julius Streicher.
O golpe, que recibió l'aduya de Ludendorff, teneba en os suyos alacez a comprensión (u mesmo puet estar que a colaboración) d'o triunvirato (tamién d'extrema dreita u extremadament conservadors) formato por Gustav von Kahr, Otto von Lossow y Hans Ritter von Seisser, que controlaban o poder en Bavera dimpués d'a redota d'a Republica Sovietica de Bavera en mayo de 1919. Sindembargo, cuan von Kahr, von Lossow y von Seisser veyoron que o golpe no teneba garra posibilidat en o conchunto d'Alemanya y que a mas o suyo dirichent real yera un cuasi desconoixito Adolf Hitler y no pas Erich Ludendorff, qui yera alto u baixo una figura decorativa, dixoron de colaborar-ie, dende a nueit d'o 8 de noviembre, y dimpués negoron de raso cualsiquier implicación en os feitos.
Encara que en a nueit d'o 8 de noviembre pareixeba que o golpe heba estato un exito, cuan o maitín d'o 9 de noviembre os nazis liberoron a von Kahr, von Lossow y von Seisser y prencipioron una marcha enta o centro d'a ciudat (a imitación conscient d'a Marcha sobre Roma de Benito Mussolini), os liberatos se coordinoron ta organizar a resistencia contra o golpe, que tampoco heba recibito o refirme d'a 7ª División d'Infantería d'a Reichswehr que teneba os suyos cuartels en Múnich. En iste cualtel se refuchioron os liberatos ta contactar con Gustav Stresemann, qui en ixe inte yera o Canciller d'Alemanya y qui condenó o golpe y declarando a mas que cualsiquier aduya a los golpistas se consideraría como un acto d'alta traidoría.
Hitler y Ludendorff pensaban que as tropas mai no dispararían contra una antiga personalidat militar tan destacata como Ludendorff, y o maitín d'o 9 os dirichents nazis feban d'escorta de Ludendorff en una marcha enta o centro d'a ciudat. Trescruzoron sin problemas a primera barrera policial, pero amán d'a Feldherrnhalle, en una segunda barrera, prencipioron os disparos, en circunstancias mai no esclarecitas. Bellos militants nazis fuoron feritos u mesmo muertos, y o Putsch s'esboldregó.
En os días posteriors fuoron engarcholatos os prencipals organizadors d'o golpe, y se lis ubrió un proceso penal por alta traidoría, encara que recibioron penas muit menors. Hitler redactó mientres a suya estada en a garchola o suyo Mein Kampf, estando Emil Maurice y Rudolf Hess qui transcribiban as palabras que dictaba Hitler.
Iste golpe estió nomás que un chicot episodio mas en as continas luitas de l'extrema dreita alemana mientres os anyos 1920 contra o rechimen democratico d'a Republica de Weimar, pero a suya importancia estió en primeras que fació d'Adolf Hitler, qui dica l'inte yera un politico conoixito nomás que localment en a convusa Bavera, un politico conoixicto y con prochección nacional; tamién esdevenió un feito simbolico en a mitolochía d'o nazismo (asinas, toz os estandartes y banderas nazis yeran "consagratos" en una ceremonia especial en a cual dentraban en contacto fisico con a "bandera de sangre" emplegata en iste golpe y que conservaba repuis de sangre d'os golpistas muertos u feritos).
Bubulcus ibis
O pescairet boyero (Bubulcus ibis (Linnaeus, 1758) ) ye una au d'a orden d'os Pelecaniformes y familia Ardeidae que nativa de partis d'Asia, Africa y Europa, manimenos ha sofriu una rapida expansión en a suya distribución y colonizó con exito gran parti d'a resta d'o mundo en o sieglo pasau.
Tien una envergadura de 88–96 cm; ye de 46–56 cm de luengo y pesa 270–512 g. Os dos sexos son semellants, pero lo masclo ye marguinalment mas gran.
Folgoso do Courel
A suya población ye de 1.274 habitants (2008), en una superficie de 68,16 km² y una densidat de 18,69 hab/km².
Cheografía
Folgoso do Courel ye situato a 612 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Villabuena de Álava
Villabuena de Álava (en basco Eskuernaga; oficialment Villabuena de Álava/Eskuernaga) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco en a provincia d'Alaba y comarca d'a Riocha Alabesa.
A suya población ye de 317 habitants (2008) en una superficie de 8,48 km², con una densidat de población de 37,38 hab/km².
Joey Jordison
Nathan Jonas Jordison (naixito o 26 d'abril de 1975 - 26 de chulio de 2021), a vegatas conoixito por o suyo numero #1 u Joey Jordison, yera un musico y productor musical americano. Estió co-fundador y batería principal d'o grupo de heavy metal Slipknot, asinas como guitarrista y vocalista en o grupo de horror punk Murderdolls.
Villabuena de Álava
Cheografía
O lugar de Villabuena de Álava ye situau a 478 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 42 km d'a ciudat de Vitoria, a suya capital provincial.
Joey Jordison
Mientres creixeba en Des Moines, Iowa, Jordison s'intresó a escape por a batería. Tanyó en diferents grupos en os suyos anyos en o instituto, lo que fació que cuan teneba 20 anyos dentrase en o grupo The Pale Ones, que dimpués evolucionaría a lo suya grupo actual, Slipknot. A dedicación de Jordison a la musica l'ha feito colaborar con atros muitos grupos como Metallica, Korn, Ministry, Satyricon, System of a Down, Roadrunner United u 3 Inches of Blood.
Villabuena de Álava
Historia
D'antes mas yera un lugar d'o municipio de Laguardia clamau Villaescuerna, pero en l'anyo 1661 li concedioron o títol de Villa y cambió lo suyo nombre por Villabuena de Álava.
Puestos d'intrés
right|thumb|300px|A ilesia de Sant Andreu.
Vico Equense
Vico Equense (Vico Equense en napolitán, Vico Equense en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 21.174 habitants (2010), en una superficie de 29,30 km², con una densidat de población de 722,66 hab/km².
Cheografía
A localidat de Vico Equense se troba situata a 90 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
O suyo termin municipal muga con as comunas de Castellammare di Stabia, Meta, Piano di Sorrento, Pimonte y Positano. En fan parte os lugars d'Arola, Bonea, Fornacelle, Massaquano, Moiano, Montechiaro, Pacognano, Pietrapiano, Preazzano, Sant'Andrea, Seiano, Ticciano, San Salvatore y Monte Faito.
Castiello de Ferrera
O castiello de Ferrera yera un castiello situau en o cobalto de una d'as Penyas de Ferrera (en a denominada Penya Ferrera I) a 1564 metros d'altaria y, de conchunta con o suyo castiello cheminuco de Ferrellón, serviba pa cosirar a buega con Castiella.
Historia
Estió construyíu en o sieglo XII. Mientres que la Guerra d'os dos Peros os castellanos s'apoderoron d'ell dica 1366. En 1369 estió abandonau servindo como cubillar a bandolers que arranaban a redolada dica que estioron chitaus en 1474 per Ximeno lo Gordo y las suyas tropas.
Restas
Existen encara las restas d'o suyo alchub.
Alcalá de la Vega
Alcalá de la Vega ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca y comarca d'a Serranía de Cuenca.
A suya población ye de 151 habitants (2009), en una superficie de 69,25 km² y una densidat de población de 2,18 hab/km².
Cheografía
A localidat de Alcalá de la Vega se troba situata a 1.177 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 80 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia. O suyo territorio ye trescruzato por o río Cabriuel.
En o termin municipal d'Alcalà de la Vega trobamos o lugar d'El Cubillo.
Villatorres
Villatorres ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 4311 habitants (2021) en una superficie de 72,71 km².
Villardompardo
Villardompardo ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 956 habitants (2021) en una superficie de 17,47 km².
Casa Navarri de Bonansa
A Casa Navarri ye una casa fortificada construyída en o sieglo XVI que ye o puesto de naixencia d'o politico aragonés Joaquim Maurín i Julià y que se troba en Bonansa (Ribagorza, Aragón). .
Literatura
A Literatura ye l'arte que emplega una luenga como meyo d'expresión. A literatura define una clase d'escritos que se destinguen por a suya polideza d'estilo u expresión, como a poesía, os asayos u a historia. Ye l'arte que exprisa a polideza por meyo d'as palabras. Ye parte d'as Bellas Artes como a musica, a escultura, o teatro, etc. Ista definición deixa difuera d'a literatura atras produccions escritas como os tractaus cientificos u atros treballos que a suya preocupación ye centrada mas en o fundo que en a traza.
Tamién se diz literatura a lo conchunto d'as produccions literarias d'una nación u grupo linguistico (p. ex. literatura aragonesa, literatura espanyola, literatura suiza), d'un tiempo (literatura medieval), u d'un chenero (literatura historica).
En un sentiu mas cheneral, puede emplegar-se a palabra ta nombrar un conchunto de textos publicaus, tiengan u no una dimensión estetica. Ye o caso, por eixemplo, cuan se parla de literatura cientifica. A expresión literatura grisa s'emplega ta nombrar os texto administrativos u d'investigación no publicaus, que son entrecambeaus entre profesionals d'una mesma aria.
Fontioso
Fontioso ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Arlanza y partiu chudicial de Lerma.
A suya población ye de 67 habitants (2007) en una superficie de 24,84 km², con una densidat de población de 2,70 hab/km².
Pajaroncillo
Pajaroncillo ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 83 habitants (2007), en una superficie de 56,91 km² y una densidat de población de 1,46 hab/km².
Canciello
Os canciellos, a diferencia d'os caballons (termino prou más chenerico), son os que se fa en os huertos y se'n puede fer y desfer a voluntat. L'acción de meniar a tierra pa fer un canciello, u pa reconstruir-lo si s'ha estorrocau y s'ha tapau o vallo, se diz «acancillar». Os vallos entre canciellos se pueden cegar con glebas de tierra pa reconducir l'augua.
Barcunhan
Barcunhan (Barcunhan en occitán, Barcugnan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Miranda-Astarac.
A suya población ye de 149 habitants (2006) en una superficie de 9,11 km², con una densidat de población de 16,36 hab/km².
Punta d'a Liena d'o Bozo
A punta d'a Liena d'o Bozo (en castellano Llena u Llana del Bozo) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.566 m.
Ye una d'as cimas que forman o cul d'Esper.
Toponimia
Una liena ye lo nombre popular en aragonés ta denominar a un aria exposada d'un mesmo estrato duro de flysch, que por ixo forma una superficie de penya continua y esposata a lo temper, evocando-se una losa.
D'atra man o toponimo bozo fa referencia a una piedra graniza, u a vegadas conchunto de cantals, que s'ha eslurtau d'un mont y remane en o fundo u o curso d'un río, fendo d'entrepuz a o paso de l'augua que ha de pasar por dencima u por debaixo.
Incorrectament s'adapta a vegadas a o castellano como Llena del Bozo u Llana del Bozo, formas que cal evitar, ya que cambeyan o significau orichinal d'o toponimo.
Palermo Football Club
O Palermo Football Club ye un club de fútbol italiano, d'a ciudat de Palermo en Sicilia. Fue establito en 1900 y chuga en a Serie C italiana de fútbol.
Palmarés
Final de la Copa de Italia: 1973-1974, 1978-1979, 2010-2011 Campeón de la Serie B italiana: 5 1931-1932, 1947-1948, 1967-1968, 2003-2004, 2013-2014
Comarcas d'Andalucía
thumb|right|400px|Mapa d'as comarcas d'Andalucía.
As comarcas d'Andalucía son 62 en total: 7 en Almería, 6 en Cádiz, 8 en Cordoba, 10 en Granada, 6 a Uelba, 10 en Chaén, 6 en Malaga y 9 en Sevilla.
Castiello de Litago
O castiello de Litago yera un castiello actualment desapareixiu que yera en o centro d'o lugar de Litago.
Historia
Estió construyíu en o sieglo XII. En 1193 estió donau a lo Monesterio de Veruela.
Restas
O campanal d'a Ilesia de l'Asunción ye l'antiga torre de l'homenache.
Castiello de Lituenigo
O castiello de Lituenigo ye un castiello construyíu en o sieglo XV que s'alza en o cobalto d'o lugar amán d'a Plaza Mayor y la ilesia.
Loma Alta
Loma Alta ye una loma con un vértiz cheodesico que se troba en bel meyo d'una paramera homonima relacionada con la paramera de Villar d'el Cobo. La suya altaria ye de 1.646 m y no destaca guaire con respecto a l'altaria meya d'ixa paramera. Los materials que afloran son principalment calsineras de lo Churasico inferior (Liasico).
Castiello de Lituenigo
Historia
Perteneixió a los Contes de Luna. Dende 1430 dica 1436 estió ocupau per tropas castellanas mientres que la Guerra castellano-aragonesa de 1429 dentre Chuan II rei de Castiella y Alifonso lo Magnanimo rei d'Aragón. Actualment auespa quantas viviendas.
Loma Alta
En la paramera de Loma Alta bi ha un campo de dolinas de tipo "dolina en bacía". Belunas d'estas dolinas tienen lo fondón pleno d'archila de descalcificación y ye cautivau. Entre la Sierra d'el Tremedal y los Monts Universals ye an que ye mas desarrollada la formación de dolinas, que pueden achuntar-sen y esdevenir uvalas.
Las sabinas chaparras (Juniperus sabina) y los chinebros (Juniperus communis) fan part de la vechetación natural de la paramera.
Infixo -at-
Lo infixo -at- deriva de los diminutivos -et y -ato, u de lo sufixo-participio -ato quan van seguius d'unatro sufixo.
Infixo -at- + sufixo -iello
Estas formacions yeran comuns en la microtoponimia de lo sudueste d'Aragón con palabras femeninas bisilabicas terminadas en -a. En la microtoponimia actual se troban castellanizadas en -atilla.
Trachurus trachurus
O chicharro (Trachurus trachurus (Linnaeus, 1758) ) ye una especie de peix d'a orden d'os Carangiformes y familia Carangidae que se troba en l'Oceano Atlantico oriental d'Europa y Africa y en o sudeste de l'oceano Indico. Ye una especie migratoria, movendo-se enta lo norte en os meses de verano y tornando enta lo sud quan a temperatura d'a mar prencipia a cayer.
Son per un regular arredol de 25 centimetros de longaria y con un peso de 1.5 kilogramos.
A dieta d'ista especie son camarons, chicotz peixes y calamars.
As suyas poblacions son experimentando una disminución a resultas d'a presión d'a pesca.
Ambrose Powell Hill
Ambrose Powell Hill (qui tamién gosa estar conoixito como A.P. Hill), naixito de Culpeper (Virchinia, Estaus Unius) o 9 de noviembre de 1825 y muerto en Petersburg (Virchinia, Estatos Confederatos d'America, hue Estaus Unius) o 2 d'abril de 1865, estió un militar estausunidense activo dende 1847 dica 1865, que plegó a o ran de cheneral en l'Exercito d'a Confederación, y que dica prencipiar a Guerra Civil d'os Estaus Unius heba feito parte de l'Exercito estausunidense, combatindo en as suyas filas en a Guerra Mexicano-estausunidense y en as Guerras Seminolas contra os seminolas.
Comarcas de Mallorca
[[Image:Comarques de Mallorca.svg|right|thumb|250px|Mapa d'as comarcas de Mallorca.
]] A isla de Mallorca (Islas Balears) ye dividida en 6 comarcas:
Castiello de Ferrellón
O castiello de Ferrellón yera un castiello situau en o cobalto de una d'as Penyas de Ferrera (en a denominada Penya Ferrera II) a 1527 metros d'altaria y, de conchunta con o suyo castiello cheminuco de Ferrera, serviba pa cosirar a buega con Castiella.
Historia
Estió construyíu en o sieglo XII. En 1200 estió donau per Pero II d'Aragón a lo Monesterio de Veruela. En 1231 pasó a lo rei de Navarra Sancho VII lo Fuerte. En o sieglo XIII estió usau manimenos como base pa falsificar diners y sacrificar bestiar furtau. Dende 1278 dica 1281 estió en poder de Castiella y en 1357 ye nuevament preso per tropas castellanas mientres que la guerra d'os dos Peros. En 1366 ye finalment destruyíu.
Restas
Existen encara las restas d'o suyo alchub.
Ed Begley
Ed Begley (nombre artistico d'Edward James Begley, Sr.), naixito de Hartford (Connecticut) o 25 de marzo de 1901 y muerto en Los Angeles (California) o 28 d'abril de 1970, estió un actor estausunidense.
Premios
En 1962, o actor Ed Begley recibió un Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por o suyo papel en a cinta Sweet Bird of Youth, dirichita por Richard Brooks.
Pedregosa (Zaragoza)
Pedregosa ye un mont de 386 metros d'altaria, situau en a depresión d'Ebro, en o municipio de Zaragoza, en a provincia de Zaragoza.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Moreda de Álava
Moreda de Álava ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, en a provincia d'Alaba y comarca d'a Riocha Alabesa.
Cheografía
A localidat de Moreda de Álava se troba situada a una distancia de 55 km d'a ciudat de Vitoria, a suya capital provincial.
Villaricca
Villaricca (Villaricca en napolitán, Villaricca en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 31.005 habitants (2011), en una superficie de 6,85 km², con una densidat de población de 4.526,28 hab/km².
Cheografía
A localidat de Villaricca se troba situata a 105 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
O suyo termin municipal muga con as comunas de Calvizzano, Giugliano in Campania, Marano di Napoli, Mugnano di Napoli, Qualiano y Quarto.
Archivo d'a Corona d'Aragón
L'Archivo d'a Corona d'Aragón ye o deposito documental surtiu d'os organos de gubierno d'a Corona d'Aragón medieval y moderna, encara que también tien fondos d'otros orichens. A suya seu ye dende l'orichen medieval en Barcelona, encara que ha dondiau muito por ixa ciudat; hue se conserva en un moderno edificio d'a Carrera d'os Almogávars. A sobén s'ha considerau o millor archivo d'a Edat Meya dimpués de l'Archivo Vaticano.
Dende o sieglo XIII os reis d'Aragón miroron d'organizar a suya documentación en o Palacio Reyal de Barcelona, pero dica 1318 no tenió una organización estable. Dende ixe momento, y dica o sieglo XVIII, estió un archivo administrativo en marcha, y d'alavez enta acá ye un archivo historico. L'archivero Próspero de Bofarull ordenó y inventarió os documentos, y en publicó muitos en a Colección de Documentos Inéditos para la Historia de España.
A sección mas conoixida ye a Reyal Cancillería, con os rechistros en do se copioron toz os documentos que entroron u salioron d'a escribanía d'o rei dende metat d'o sieglo XIII dica os Decretos de Nueva Planta, con mas de 6.000 libros manuscritos. También bi ha un amiro de cartas arribadas a os reis d'a Corona d'Aragón, os libros de cuentas d'o Mayestro Racional, procesos chudicials de toz os territorios d'a Corona d'Aragón, etc.
Han arribato en l'Archivo d'a Corona d'Aragón atros fondos d'orichen diverso, como l'archivo d'a Cheneralidat de Catalunya, o d'o Consello d'Aragón, os fondos d'os monesterios catalans desamortizaus u l'archivo d'os contes de Sastago.
Iste archivo perteneix a o Ministerio de Cultura y Esporte espanyol, que lo chestiona dende chinero de 2007 con a colaboración d'un patronato, en do son representadas Aragón, Catalunya, Valencia y Balears. Manimenos, contina ubierto un pleito entre Catalunya y a resta de territorios por o suyo control: o gubierno catalán argumenta que son d'éls, lo menos, os fondos que no pertocan a toda la Corona d'Aragón.
Batería (musico)
250px|thumb|Batería tanyendo en o [[Roscón Rock 2009 en Zaragoza]]
Un batería ye una persona que tanye a batería. O termin percusionista s'aplica a musicos que tanyen cualsiquier instrumento de percusión, pero a sobén se refiere a qui fa percusión clasica u latina. A mayoría de grupos de rock, pop, jazz, R&B etc. encluyen un batería en a suya formación, que ye qui leva o ritmo d'a musica tanyendo o pulso d'a canción, que se repite en cada compás, anyadindo breaks, mas que mas debant d'os cambios en a canción.
Muitos baterías son musicos de sesión y no son fixos en un grupo particular, sino que treballan con diferents. A notación de percusión ye emplegata por os baterías ta creyar y memorizar os ritmos de batería. Ditos ritmos pueden variar en velocidat, volumen y complexidat pendendo d'o chenero musical, pero son disenyatos a sobén ta servir como base a la resta d'instrumentos musicals. Os baterías gosan treballar con os baixistas ta composar a sección ritmica d'a canción.
Prencipals interpretes
250px|thumb| Rick Allen batería manco de [[Deff Leppard.]]
Porto
Porto (en portugués Porto) ye o segundo nuclio economico y de población mas important de Portugal. Ye situata en a desembocadura d'o río Duero (en portugués Douro). Ye a capital d'o Districto de Porto, d'a rechión Norte, de l'aria metropolitana de Porto, y ye tamién o centro prencipal d'a subrechión estadistica d'a Gran Porto. A ciudat tien una población de 231.800 habitants (2021), en una superficie de 41,66 km², con una densidat de población de 1.768,48 hab/km², y l'aria metropolitana 1.816.045 habitants.
Historia
thumb|250px|left|[[Seu de Porto con l'Antiga Casa d'a Villa de Porto a o fundo.]]
Tien o suyo orichen en un lugarón prerromano. En a epoca romana se deciba Cale u Portus Cale, estando l'orichen d'o nombre de Portugal. En l'anyo 868, Vímara Peres, fundador d'a tierra portugalense, tenió uma important contribución en a conquiesta d'o territorio a os moros, restaurando asinas a ciudat de Portucale.
En 1111, Teresa de León, mai d'o futuro primer rei de Portugal, concedió a o bispe Don Hugo o coto d'o Porto. D'as armas d'a ciudat fa parti a imachen de Nuestra Sinyora. De feito Porto tamién se conoixe como a "ciudat d'a Virchen", epitetos a que se deben unir os de "Antiga, Muit Noble, Siempre Leyal y Invicta", que le fuoron atribuitos a o largo d'os sieglos en una seqüencia de feitos valerosos d'os suyos habitants, y que estioron ratificatos por decreto de Maria II de Portugal.
Estió adintro d'os suyos muros a on se efectuó o casamiento d'o rei Chuan I de Portugal con a princesa anglesa Felipa de Lencastre. Amás a ciudat tien l'argüello d'estar o puesto de neixencia infante Don Henrique, o navegant.
Debito a os sacrificios que facioron os suyos habitants en a preparación de l'armada que marchó dende Porto en 1415 ta a conquiesta de Ceuta, ofreixendo a os marins y militars toda a carne que bi heba disponible y quedando-se nomás con os bodiellos ta alimentar-se, se conoixe a os naturals de Porto con a embotada de "tripeiros". Hue encara o plato tradicional d'a ciudat, y que se puet trobar en qualsiquier restaurant son as "Tripas à moda do Porto", un plato de cullara que se fa con bodiellos, carne, embutido y chodigas. Existe mesmo una confraría especialment adedicada a iste plato tipico.
A ciudat tenió un papel fundamental en a esfesa d'os ideals d'o liberalismo en as batallas d'o sieglo XIX. Asinas, por o corache con que enduró debant d'o setio d'as tropas miguelistas mientres a guerra civil de 1832-34 y os feitos valerosos d'os suyos habitants — o famoso Setio de Porto — le valioron o títol, concedito por a reina Maria II — unico entre as demás ciudaz de Portugal — de Invicta Cidade do Porto (Invicta Ciudat de Porto) que encara hue ye present en as suyas armas, feito por o que por un regular se conoixe como - a «Invicta». En una d'as suyas muitas ilesias - a d'a Lapa - se troba o corazón de Pedro IV de Portugal, que ofreixió a la población d'a ciudat en homenache a la contribución d'os suyos habitants a la causa liberal.
Instalacions esportivas
A prencipal instalacion esportiva ye l'Estádio do Dragão, que ye a seu do FC Porto, y o prencipal pabillón esportivo de Porto ye o Pavillón Rosa Mota.
Visciano
Visciano (Visciano en napolitán, Visciano en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 4.559 habitants (2010), en una superficie de 10,89 km², con una densidat de población de 418,64 hab/km².
Cheografía
A localidat de Visciano se troba situata a 340 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Lista de comunas de Labort
right|400px Lista de comunas de Labort:
Lista de mascotas d'a NBA
Ista ye a lista d'as mascotas d'a National Basketball Association d'Estaus Unius. Dos mascotas, Go the Gorilla y Rocky the Mountain Lion estieron seleccionadas como a 4º y 9º en o ranking d'as millors mascotas esportivas de AskMe.com.
Mascota de l'Anyada
Dende 2005 a NBA nombra una mascota como a millor Mascota de l'Anyada (Mascot of the Year).
Orden d'o Temple
A Orden d'o Temple estió una institución medieval de caracter relichioso y militar naixita en a primera cruzata. Fue establita en Cherusalem, en 1118 por nueu caballers franceses, con Hugo de Payens a la cabeza. thumb|left|130px|A cruz templera, simbolo d'a orden En primerías yera oficialment dita Orden d'os Pobres Caballers de Cristo (Pauperes Conmilitones Christi); pero mas tardi fuoron conoixitos comunment como Caballers templers u Caballers d'o Templo de Salomón (Milites Templi Salomonis), denominación surtita dimpués d'instalar-se en l'antigo templo de Salomón. A designación d'Orden d'o Temple ye a traducción a o francés d'a denominación en latín, estando muit estendillata debito a os amplos lazos templers con Francia.
Aragonés chaqués
Manuel Alvar estudió l'aragonés d'a redolada de Chaca en os anyos 40. Huei tiene una vitalidat muito baixa y nomás lo conoixen que os viellos.
Lexico
I trobamos lexico aragonés de tipo oriental:
Predomina de raso o lexico occidental:
Palabras propias:
Muitas palabras se troban fosilizadas con un sentiu muito mas redueito que en aragonés orichinal y cheneral, como ha esdeveniu en o lexico aragonés d'o castellano d'Aragón:
Castiello d'Agón
O castiello d'Agón yera un castiello construyíu en o sieglo XV que se trobaba en Agón (Campo de Borcha, Aragón) y d'o qual actualment nomás queda un torretón.
Historia
O castiello ya existiba en 1080. Dica 1413 perteneixió a la familia Luna de Almonecir de la Sierra. Tamién perteneixió a lo Conte de Contamina y a lo Marqués de Bárbols.
Scarlett Johansson
Scarlett Johansson (Nueva York, 22 de noviembre de 1984) ye una cantautora y actriz de cine y televisión de nacionalidat estausunidense.
Scomber scombrus
A caballa (Scomber scombrus (Linnaeus, 1758) ) ye un peix d'a orden d'os Scombriformes y familia Scombridae que se troba en as auguas atemperadas d'a Mar Mediterrania, a Mar Negra y l'Oceano Atlantico norte, an ye muit comuna. A caballa ye un peix migratorio, pasando la primavera y lo verano mas amán d'a marguina. De vegada en quan, os peixes dentran en os puertos. D'agüerro y d'hibierno se mueven mas luent y mas a lo sud a las auguas mas calidas en o canto d'a plataforma continental.
Chulián Lobera y Valtierra
Chulián Lobera y Voltierra (Munebrega, ? - 1435) estió un relichioso aragonés nombrau cardenal por l'antipapa d'Avinyón Benedet XIII.
Scomber scombrus
Una especie altament comercial, a caballa se busca per a suya carne, que ye fuerte en gusto y alto en conteniu en aceite y acidos grasos omega-3 entre atros nutrients. Quasi un millón de toneladas de caballa se capturan cada anyada a livel mundial, que la suya mayor parti se vende fresca, conchelada, zafumada u enlatada.
Una caballa puede vivir dica 17 anyos y aconseguir una longaria de 60 cm y un peso de 3,4 kg.
Chulián Lobera y Valtierra
Biografía
Lobera y Voltierra estudeó en a Universidat de Leida. Estió canonche en Tarazona y Calatayú y rector d'a universidat de Leida. O bispe Ferrando Pérez Calvillo lo nombró vicario cheneral de Vic, quan fue nombrau bispe de Tarazona. En 1404 Lobera fue nombrau administrador de Tarazona. L'antipapa Benedet XIII le encargó buscar solucions ta quadrar o presupuesto d'a tresorería d'a diocesi. En 1411 fue nombrau canonche en Mallorca y exerció as funcions de camarlench de l'antipapa.
Penya Amarilla
Penya Amarilla puede fer referencia a:
José Manuel Durão Barroso
José Manuel Durão Barroso naixito de Lisboa, o 23 de marzo de 1956, ye un politico portugués. Dentre os cargos importants que ocupó cal destacar que fue president d'a Comisión Europea dende o 23 de noviembre de 2004 dica o 31 d'otubre de 2014 y que d'antis mas estió Primer ministro de Portugal (dende o 6 d'abril de 2002 dica 29 de chunio de 2004) y ministro d'Asuntos Foranos.
Chulián Lobera y Valtierra
Biografía
O 22 de mayo de 1423 o papa Luna lo nombra cardenal. Fació parti d'o conclau de 1423, a on votó en favor d'o pseudo-cardenal Domingo de Bonnefoi, que no fue trigau. Lobera fue feito preso por o ganador, Climent VIII, y, dimpués d'estar liberau, se somete a las ordens d'o papa Martín V.
Johan Ferrández d'Heredia
Johan Ferrández d'Heredia (Munebrega, Zaragoza, 1310 - † Avinyón, 1396) estió un relichioso aragonés d'o sieglo XIV, miembro d'a Orden Militar d'o Hespital de Sant Chuan de Cherusalem, y dentro d'ella estió Castellán d'Amposta dende 1346, y Gran Mayestre u Mayestre de Rodas -cargo mas gran- dende 1377. Estió o promotor de numerosas traduccions y complilacions d'obras historicas en aragonés, y consellero d'os reis d'Aragón.
No se sabe guaire d'a nineza, pero en 1328 ya yera caballero d'a orden d'o Hespital. A escape puyó en a Orden, como comandador de Villel, Aliaga y Alfambra. En 1348 refirmó a politica de Pero o Cerimonioso d'oposición a la Unión Aragonesa, que remató en a batalla d'Epila.
Dimpués colaboró con o rei d'Aragón en afers diplomaticos plegando a mediar entre os reis d'Anglaterra y Francia cuan o prencipio d'a Guerra d'as cient anyadas. Dimpués d'a muerte d'o zaguer capeto, en 1328 puya a la cadiera reyal Felipe VI en aplicación d'a lei salica vichent en o reino de Francia. O rei Eduardo III tamién reclamaba a corona y s'enfrentan tamién por a quistión succesoria d'o ducau de Bretanya. O papa Climent IV ninvió como meyador a man d'a cort anglesa a Johan Ferrández de Heredia, pero fracasó. Johan Ferrández d'Heredia luitaba a favor de Felipe VI en a batalla de Crécy y fue feito presionero. Dimpués fue liberau por Eduardo III. En Avinyón Inocencio VI lo nombró gobernador d'a ciudat, que yera seu papal, y tamién d'o condau d'Avinyón.
En 1377 fue esleito Mayestre Mayor d'a Orden d'o Hespital de Sant Chuan de Cherusalem y se'n fue ta Rodas. Como mayestre mayor d'a orden establida en Rodas prebó d'establir a orden en o prencipau de Morea, que yera amenazada por os turcos y os albaneses. Encara que en Morea lo recibioron como un salvador, cayó presionero d'os albaneses y lo vendioron a os turcos, qui lo liberoron en pagas por un rescate costoso. En 1382 tornó t'Avinyón, a on que residirá dica a suya muerte y se posó de parte de Climent VII. En 1389 organizó atra expedición ta Morea que no se fará por razons desconoixidas. En Avinyón residió tamién o papa aragonés Pedro Martínez de Luna, Benedet XIII.
Allá por 1350 encomenzoron as inquietuz literarias de Johan Ferrández d'Heredia. Estió un intelectual reconoixiu dentro y fuera d'a Corona d'Aragón, y a suya biblioteca yera deseyada por humanistas como Salutati; beluns lo consideran uno d'os primers humanistas, pero a suya mentalidat encara yera de tot medieval, encara que a faina de recuperación d'obras clasicas fuese pionera en toda Europa.
Naiximiento y orichens
En l'actualidat no se tienen prous datos sobre l'orichen familiar de Ferrández d'Heredia, pero si se sabe que perteneixeba a la chicota nobleza d'una familia con orichen en Albarracín. S'ha dito que estió fillo de Lorient Ferrández d'Heredia, gosando refirmar ista afirmación o propio Cheronimo de Blancas, cronista mayor d'o Reino d'Aragón. Manimenos bi ha documentación de Vives que afirma que García Ferrández d'Heredia ye pai de Gonzalo, qui yera chirmán de Blasco Ferrández d'Heredia, conoixiu por estar chusticia d'Aragón (1360-1362) y qui ye documentau como chirman de Johan. Alavez sería García y no Lorient o nombre d'o pai de Johan Ferrández d'Heredia. Se sabe d'él que Chaime II li encargó en 1301 a custodia d'o Castiello de Rodenas y que en 1316 ye nombrau como lugartenient d'o mayordombre d'a infanta Alionor.
Tampoco no se sabe guaire bien a calendata de naiximiento de Ferrández d'Heredia y s'ha habiu de deducir de datos externos sin poder-se quitar d'ellos una conclusión definitiva. A primera calendata en que se tien documentación sobre él ye o 5 d'octubre de 1328, en que se nombra como freire d'o Hespital, pero no se conoixe cuan dentró en a orden ni que edat teneba por ixas envueltas. Con iste dato s'ha deduciu como posible calendata de neiximiento l'anyo 1310.
Johan Ferrández d'Heredia murió en 1396 a una edat prou enantada, feito que permitiría aproximar a suya calendata de naiximiento, pensando en que no estase un hombre centenario habría habiu de naixer en primerías d'o sieglo XIV. Manimenos una bula papal de Benedet XIII o 7 de chulio de 1395 contradice de raso ista suposicion ya que afirma que tien mas de cient anyos, "Centesimum etatis sue Annun excedens", y que en estar prou feble s'aspera que a suya muerte pueda acayecer en cualsiquier inte. Asinas ye probable que o Gran Mayestre pudiera haber naixiu en zaguerías d'o sieglo XIII en cuentas de en primerías d'o sieglo XIV como se gosa pensar.
Arles
Arles (en francés Arles-sur-Tech) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Ceret, o cantón d'el Canigó y a rechión d'Occitania.
Johan Ferrández d'Heredia
O luengache d'a suya obra
L'aragonés d'as suyas obras no ye o mesmo en todas as obras. D'alcuerdo con José Vives bi ha dos tipos d'aragonés en a obra d'Heredia. Por una part l'aragonés en o que s'escribe o "Libro de los Emperadors" y "De secreto secretorum" y por atra l'aragonés d'as atras obras. En o primer grupo seguntes Vives sería "un dialecto oriental cuasi libre d'influencia castellana" y en o segundo bi habría muita influencia castellana. S'ha d'aclarir que o que José Vives entiende por "un dialecto oriental" no se refiere a l'aragonés oriental d'a propuesta de clasificación d'os dialectos de l'aragonés que se fació a zaguers d'o sieglo XX.
Arles
A suya población ye de 2728 habitants, en una superficie de 28,82 km².
Johan Ferrández d'Heredia
O luengache d'a suya obra
As diferiencias principals entre os dos tipos de luengache son:
Arles
Cheografia
A localidat de Arles ye situata a 290 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.