cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Los Cinco Latinos
Los Cinco Latinos estioron un grupo musical archentino orichinario d'a ciudat de Buenos Aires activo en o mundo d'a musica en dos estapas, en primeras en los anyos 1950 y 1960 y dimpués en una segunda etapa entre los anyos 1980 y los anyos 2010, con a-saber-lo d'exito. Lo grupo yera formau por Estela Raval (voz y líder d'o grupo), Ricardo Romero (voz y trompeta), Héctor Buonsanti (voz, clarinet y saxo), Mariano Grisiglione (voz y saxo) y Jorge Francisco Pataro (voz y trombón), y recibioron cuantos premios mientres a suya carrera musical.
Tinajas
Tinajas ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 370 habitants (2007), en una superficie de 46,56 km² y una densidat de población de 7,95 hab/km².
Fargueta
thumb|right|200px|Fargueta clavada en una [[toza.]] A fargueta (diminutivo de farga) u forgueta ye un clau de grans midas y con o tozuelo plano, u a lo más un poquet arronchau, que s'emplega pa esluciar a fuella d'o dallo. Sobre o tozuelo d'a fargueta se coloca la ladera u filo d'o dallo, de forma que trucando con o martiel a modo d'inclusa se gosa eliminar as irregularidatz y fer que pueda tornar a dallar. A fargueta se puede clavar en tierra u sobre bella superficie más consistent, como una toza u tronco.
O conchunto de fargueta y martiel, lo menos en Sobrarbe central, se diz «as farguetas».
Idioma hongaro
L'idioma hongaro (en hongaro magyar nyelv) ye una luenga no indoeuropea, categorizata cientificament adintro d'a branca ugrofinesa, d'a familia de luengas uralicas, anque muitos historiadors hongaros niegan ista clasificación y la quieren emparentar con as luengas turcas.
A luenga hongara se charra en Hongría, o país que li da o suyo nombre a l'idioma, y tamién en territorios que perteneixioron a o Reino d'Hongría mientres iste reino feba parte de l'Imperio Austrohongaro: Transilvania (en Rumanía) y partis d'Eslovaquia, Eslovenia, Serbia, Ucraína y Austria.
Caracteristicas
L'hongaro ye una luenga aglutinant (como o basco), o que significa que as funcions gramaticals s'expresan por cuantos sufixos adhibitos a la radiz d'as palabras. Altra caracteristica de l'hongaro ye que a vocal d'a desinencia ha de concordar con o grado de ubertura d'as vocals d'a palabra, un fenomeno dito armonia vocalica. Por eixemplo: magyar ('hongaro') y magyarok ('hongaros'), aragóniai ('aragonés') y aragóniaiaknak ('ta los aragoneses'), német ('alemán') y németek ('alemans').
L'hongaro no tien chenero gramatical ni preposicions. O sistema verbal consiste en tres tiempos: un present, un pasato y un futuro que, excepto t'o verbo van (ser), se forma con un verbo auxiliar. Antimás bi ha tres modos verbals: indicativo, condicional y imperativo, pero lo zaguero a mayoría d'as vegatas coincide con as formas d'endicativo. Bi ha dos tipos de conchugacions: definito (usato sobre tot con palabras con l'articlo definito) y indefinito.
L'alfabeto
As letras q, x, y, w apareixen nomás en palabras foranas.
As vocals
En hongaro bi ha 14 vocals: 7 breus y 7 largas. A esferencia entre ellas ye a cantidat, y en caso de l'A y l'E, tamién a ubertura. l'A ye realment una O ubierta y l'E ye una E ubierta, frent a l'Á que corresponde a l'a aragonesa y l'É que corresponde a una E cerrata como en manera. As vocals Ö, Ő son como la E u EU francesas en je, deux; Ü, Ű son como la u francesa.
Antimás, as vocals tamién se clasifican como palatals (u frontals) y velars. Ista caracteristica ye important por l'harmonia vocalica.
En hongaro no bi ha diftongos y triftongos, apareixen solament au y eu en palabras u nombres foranos como autó ('coche'), Európa, etc. Antimás, dos vocals seguitas (tamién si una d'ellas ye una i o u) se consideran siempre vocals diferents que forman silabas diferents (eixemplo: szia /si-a/ 'hola').
As consonants
A pronunciación d'as consonants:
Trasmiera
Trasmiera (Tresmiera en cantabro) ye una comarca historica de Cantabria situata entre os ríos Miera y Asón. S'estendilla entre as badías de Santander y Santoña, ocupando gran parti d'o litoral oriental de Cantabria. A costa d'iste trampo se caracteriza por as suyas cinglas y as suyas politas plachas como las de Langre, Loredo, Isla, las de Noja y la de Berria en Santoña. En l'interior d'a comarca bi ha grans estensions de praus. A tamas de que ya existe una lei de comarcalización de Cantabria, ista encara no ha estau desembolicata, por tanto a comarca no tien garra entidat oficial
Idioma hongaro
As consonants
As demás consonants se pronuncian igualment que en aragonés u castellano.
L'accento
L'accento en hongaro no tien valor fonolochico como en castellano u aragonés, y no ye muito marcato. En cheneral, siempre la primera vocal d'as palabras ye accentuata en a pronunciación.
Piedrafita (Bisagorri)
Piedrafita ye un lugar despoblau de la provincia de Uesca situau en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Bisagorri.
La suya población ye de 0 habitants.
Charleston (Virchinia Occidental)
Charleston ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Virchinia Occidental, d'an ye a capital y mayor ciudat. Fa parte d'o condau de Kanawha.
A suya población ye de habitants, en una superficie de 84,70  km².
Cheografía
A ciudat de Charleston se troba situata a 182 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Kanawha y por o suyo afluent o río Elk.
Sociedad Deportiva Ponferradina
A Sociedad Deportiva Ponferradina ye un club de fútbol espanyol d'a localidat de Ponferrada, fundau o 7 de chunio de 1922. Chuga en a Segunda división espanyola en l'anyada 2022/23 y en o Estadio El Toralín como equipo local.
Gironella
Gironella (Gironella en catalán y oficialment, Gironella en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.
A suya población ye de 5.016 habitants (2008), en una superficie de 6,78 km² con una densidat de población de 739,82 hab/km².
Cheografía
A localidat de Gironella ye situata a 469 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, y ye trescruzata por o río Llobregat.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Cal Bassacs, Cal Ramons, Viladomiu Nou y Viladomiu Vell.
Miralpeix
Miralpeix ye un despoblau medieval que i heba entre Casp y Fraga, cerca d'Ebro.
Historia
Miralpeix ye celebre por lo mausoleu romano que se i trobó y que se levó ta Casp cuan facioron l'entibo de Mequinenza. Los Montcada de Fraga i edificoron una torre que se deciba Torre de Miralpeix.
En la Concordia entre Casp y Fraga por las mugas de las partidas de Val d'Urrios y Pui Albiello lo termin de Miralpeix se partió en dos en 1308 (se'n conoix una copia de lo documento datada en 1716).
Toponimia
Significa en aragonés, catalán y occitán "puesto a lo costau d'un río que leva peixes" u bien "encarau ta los peixes" d'acuerdo con Coromines en l'Onomasticon Catoloniae.
Provincia d'Anvers
A provincia d'Anvers (francés: Anvers, neerlandés: Antwerpen) ye una d'as cinco provincias de Flandres y una d'as diez provincias de Belchica. Ye situata en Flandres, a l'este d'a provincia de Flandres Oriental, a o norte d'a provincia de Brabant flamenco y a l'ueste d'a provincia de Limburgo.
A suya capital ye Anvers. Tien una superficie de 2.860 km² y se subdivide en tres districtos administrativos (arrondissementen), que se dividen a la vegata en 70 gemeenten (municipios).
Farga
thumb|right|200px|Ferrero treballando en a farga. A farga (d'o latín <FABRICA ) ye un forno u fogar a on se fa calentar os metals pa treballar-los. De regular ye sobrealimentau con un manchón pa que s'aduba temperaturas más altas que con o simple fuego. Ye un puesto principal en o conchunto d'a ferrería y en chunto con a inclusa una d'as ferramientas que o ferrero emplega más pa fer o suyo treballo.
Puebla del Salvador
Puebla del Salvador ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca y comarca de La Manchuela Cuencana.
A suya población ye de 261 habitants (2008), en una superficie de 47,92 km² y una densidat de población de 5,45 hab/km².
Cheografía
A localidat de Puebla del Salvador ye situata a 850 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
La Floresta
La Floresta ye un municipio catalán de la comarca de las Garrigas. La suya población ye de 185 habitants (2006), en una superficie de 5,44 km² y una densidat de población de 34,01 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Vinaixa, Les Borges Blanques y Arbeca.
Valdelacasa
Valdelacasa ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 300 habitants (2007), en una superficie de 8,22 km² y una densidat de población de 36,49 hab/km².
Vinaixa
La suya población ye de 464 habitants (2021), en una superficie de 37,6 km² y una densidat de población de 16,01 hab/km².
Cheografía
La localidat de Vinaixa ye situata a 479 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con El Vilosell, L'Albi, La Floresta, Els Omellons, L'Espluga Calba y Tarrés.
Mont-reyal (Uesca)
Mont-reyal (catalán Mont-ral, en castellano) estió una aldeya medieval de Fraga, con termins que mugaban con Zaidín, Alcarraz, Val Manya y la Villa de Fraga.
Historia
En 1417, cuan bellas aldeyas de Fraga ya yeran despoblatas por un proceso d'empobreiximiento local en los sieglos XIV y XV, Mont Reyal encara yera poblato.
Ribadeva
Ribadeva (Ribadeva en asturiano, Ribadedeva en castellano) ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca d'Oriente y partiu chudicial de Llanes. A suya capital ye o lugar de Colombres, en a parroquia de Colombres.
A suya población ye de 1.875 habitants (2008), en una superficie de 35,66 km² y una densidat de población de 53,47 hab/km².
Mont-reyal (Uesca)
Nombre
Hue bi ha microtoponimos en o termin de Fraga relacionatos con esta antiga aldeya, que en castellano son llanos de Monreal, loma de Monreal y barranco de Monreal.
Ribadeva
Cheografía
Ye a l'ueste d'o río Deva, que fa de muga con Cantabria.
Mugas
O termin municipal de Ribadeva muga a lo norte con a mar Cantabrica; a l'este con o río Deva y Cantabria; a o sud con Peñamellera Baxa y a l'ueste con Llanes.
Santibáñez de la Sierra
Santibáñez de la Sierra ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Sierra de Francia y d'o partiu chudicial de Béjar.
A suya población ye de 223 habitants (2010), en una superficie de 13,61 km² y una densidat de población de 16,39 hab/km².
Cheografía
A localidat de Santibáñez de la Sierra se troba situata a 611 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 67 km d'a ciudat de Salamanca, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Santa María de los Llanos, Casilla de las Erías y Puentes del Alagón.
Luengas y parlas
A luenga actual de Santibánez de la Sierra ye castellano con substrato lingüistico astur-leyonés.
Bi ha astur-leyonesismos foneticos como deliriar, conocencia, hace, céspede, llares, ñúo, camba, lamber que amuestran caracters como la epentesi de yod en a terminación, a conservación d'a -e final dezaga de /d/ y /t/, a palatalización d'a L- y N-.
Se documenta o rasgo sintactico astur-leyonés de fer servir l'articlo definiu con o posesivo (la mi casa).
Bi ha uns caracters meridionals como l'aspiración d'a fricativa velar xorda y d'a /s/ implosiva que marcan un fuerte contraste con as parlas d'o resto d'a provincia y que se relacionan con o extremenyo.
Vanessa Paradis
Vanessa Chantal Paradis, naixita de Saint-Maur-des-Fossés (Val d'o Marne, Isla de Francia) o 22 d'aviento de 1972, ye una actriz y cantaire francesa, activa en o mundo d'a musica dende primerías d'os anyos 1980 y en o cine francés dende zaguerías d'os anyos 1980, con cuantos premios recibitos en ixas dos facetas d'a suya carrera artistica.
D'entre a suya filmografía, se puet destacar bellas cintas como Noce blanche (1989, Jean-Claude Brisseau), Élisa (1995, Jean Becker), La Fille sur le pont (1999, Patrice Leconte), u L'Arnacœur (2010, Pascal Chaumeil).
Nucleoporina
thumb|right|200px|Modelo d'a nucleoporina NUP153. As nucleoporinas son proteínas que constituyen as piezas con as que se construye lo complexo de poro nucleyar. Funcionalment, se troban adscritas a lo grupo d'as porinas, as proteínas que fan parte de complexos de poro en membranas biolochicas. o complexo de poro nucleyar ye una estructura de dimensions muit grans y complexa, que funciona como puerta de dentrada de biomoleculas d'entre o nuclio celular y o citoplasma.
As nucleoporinas son una familia funcional de, alto u baixo, d'entre 50 y 100 proteínas miembro. As nucleoporinas, en absencia d'una nomenclatura unificada ta's proteínas en cheneral, se nombran per convenio per o suyo peso molecular expresato en kilodaltons. Sen conoix miembros como NUP153 ( Nu cleo p orin 153 kDa), NUP98 ( Nu cleo p orin 98 kDa), NUP35, NUP200, etc.
Borrastre
Borrastre ye un lugar aragonés d'o municipio de Fiscal, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe.
Burt Reynolds
Burt Reynolds (nombre artistico de Burton Leon Reynolds, Jr.), naixito de Lansing (Michigan) l'11 de febrero de 1936 - 6 de setiembre de 2018, ye un actor estausunidense, activo en o cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1950 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Borrastre
A suya población ye de 31 habitants en 2015.
Bi ha una casa rural y una ferrería.
Burt Reynolds
D'entre a suya filmografía, cal destacar-ne as suyas interpretacions en bellas cintas, como 100 Rifles (1969, Tom Gries), Shark! (1969, Samuel Fuller), White Lightning (1973, Joseph Sargent), The Longest Yard (1974, Robert Aldrich), Nickelodeon (1976, Peter Bogdanovich), Starting Over (1979, Alan J. Pakula), The Cannonball Run (1981, Hal Needham), Malone (1987, Harley Cokeliss), Cop and a Half (1993, Henry Winkler), Boogie Nights (1997, Paul Thomas Anderson), Mystery, Alaska (1999, Jay Roach), u Broken Bridges (2006, Steven Goldmann).
Borrastre
Cheografía
O lugar de Borrastre se troba situato a 799 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia d'1 km de Fiscal, a capital d'o suyo municipio, de 23 km de l'Aínsa, a capital d'a suya comarca, y de 117 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1180, recullita en a obra de María Luisa Ledesma Rubio La encomienda de Zaragoza de la Orden de San Juan de Jerusalén en los siglos XII y XIII, en Publicaciones de la Cátedra Zaragoza (Zaragoza, 1967), y documenta as variants Borraste, Borrastre, Borrast, Boraste y Borast.
Fiestas
En fiestas d'agosto se fa una ronda casa por casa y participa tota a chent.
Huntington (Virchinia Occidental)
Huntington ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Virchinia Occidental. Fa parte d'o condau de Cabell (a mayor parti d'a ciudat y d'a on ye a capital) y d'o condau de Wayne.
A suya población ye de 49.185 habitants (2008) en una superficie de 46,60 km², con una densidat de población de 1.248,40 hab/km². Ye a segunda ciudat d'o estato por o suyo numero d'habitants, dezaga de Charleston, a capital estatal.
A ciudat ye a seu d'a Universidat Marshall.
Cheografía
A ciudat de Huntington se troba situata a 252 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Ohio.
Lista de Biquipedias
Ista ye una tabla con todas as Biquipedias, ordenadas por o suyo numero de pachinas de contenius. Os datos son amilloraus una vegada cada día.
Fuent: Wikistats 2.0 - Wikipedias
Murcia
Murcia ye una ciudat espanyola, capital d'a Rechión de Murcia.
A suya población ye de 436.870 habitants(2009), en una superficie de 881,86 km² y una densidat de población de 495,40 hab/km².
Toponimia
O toponimo Murcia s'ha quiesto interpretar a partir de l'arabe u lo latín a traviés d'o mozarabe local.
As interpretacions a partir d'o latín son variadas:
Campo de San Pedro
Campo de San Pedro ye un municipio d'a provincia de Segovia, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Riaza.
Cheografía
Se troba situata a 976 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, o suya maxima altaria ye 1.110 y a minima de 935, a una distancia de 95 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia y a 21 km de Riaza.
En fan parte os lugars de Fuentemizarra y Valdevarnés.
Batería
Una batería puet estar:
Robin Benzing
Robin Benzing (25 de chinero de 1989 en Seeheim-Jugenheim) ye un chugador profesional alemán de baloncesto. Tien una altaria de 2,08 metros y ocupa a posición d'alero. En l'actualidat chuga en o Fortituto Bologna d'a Serie A d'Italia.
Entibo de Baserca
L'entibo de Baserca u entibo de Senet se troba en o río Noguera Ribagorzana, a pocos kilometros a o sud d'o túnel de Vielha. A entibadera y l'entibo se troban dividius entre os termins municipals de Montanui (d'antis mas Bono), en a comarca de Ribagorza, a o norte d'a provincia de Uesca, en Aragón, y Vidallé, en a comarca de l'Alta Ribagorza, a o norte d'a provincia de Leida, en Catalunya, muit amán d'a Val d'Arán.
L'entibo, orientau de norte a sud, tien dos kilometros de largaria maxima y una capacidat total de 22 hm3, encara que a meyana d'os zaguers anyos ye de 18 hm3. Tien una fondura maxima de 69,5 m y suya fondura meyana ye de 23,8 m.
A temperatura de l'augua oscila entre os 4,9 °C y os 16 °C. O pH de l'augua tien una meya de 7,76 y a transparencia de l'augua ye alta, dica os 10 m.
A compleganza de l'entibo se troba en a zona axial pirenenca, sobre o gran batolito granodioritico d'a Maladeta.
A precipitación meyana en a zona de l'entibo ye de 1350 mm anyals.
Usos
A finalidat prencipal de l'entibo de Senet ye a hidroelectrica. Con ista fin, as suyas auguas pueden derivar-se a la central de Moralets u a l'entibo de Llauset, a 2200 m d'altaria, a traviés d'un canal reversible. Amás, bi ha una chicota central hidroelectrica a os piet d'a entibadera, a central de Baserca.
D'atra man, l'entibo, rodiau de cimas que superan os 3000 metros, entre ellas a tuca de Mulleres y os Besiberri, sirve como regulador d'as auguas d'o río Noguera Ribagorzana amán d'a suya cabecera y d'atras barranqueras, entre as que destaca o río Ixalenques. O cabal d'istos cauces varía en gran mida mientres o deschelo primaveral.
A pesca se centra exclusivament en a truita. L'entibo, situau a 153 km d'a ciudat de Leida, ye muit amán d'a carretera N-230, que transcurre entre Leida y Vielha, y se i accede por ixe canto, a la ezquierda de l'entibo, que perteneixe a Uesca. A parti dreita —a ezquierda d'o río— ye muit escarpada y ye dificil acceder a l'agua, encara que bi ha una pista que discurre por dencima d'a foz. Mientres a zaguera fase de l'hibierno, o livel de l'augua puet baixar a menos d'un 20% d'a suya capacidat total.
Saltos de Moralets
O complejo hidroelectrico d'o que fa parti l'entibo de Baserca incluye l'entibo de Llauset, situau a 2.200 m, baixo a tuca de Vallhibierna (3.062 m), a l'ueste d'a entibadera.
A unión d'istos dos entibos permite a regulación d'os cabals que alimentan os saltos hidroelectricos de Senet, Bono, Vidallé y Pont de Suert.
Amás, ta aproveitar l'augua de Baserca y Llauset s'han construyiu dos centrals subterranias: Moralets y Baserca. Encara que a de Baserca fue zarrada en l'anyo 2018.
A central de Moralets, de 200 MW, situada por dencima de l'entibo, a 1.519 m, fa servir o deslivel que bi ha entre os dos entibos (quasi 800 m) ta producir enerchía en as horas punta y tornar l'augua a Llauset en horas de baixa demanda. A central de Baserca, situada baixo l'entibo, a 1.361 m, teneba 6 MW de potencia y emplegaba o deslivel d'a entibadera.
Reino d'as Dos Sicilias
O Reino d'as Dos Sicilias estió un estau con territorio en o sud d'a Peninsula Italica, Sicilia y qualques islas d'arredol. O Reino d'as Dos Sicilias fue creyau en 1816 (en ixas envueltas d'o Congreso de Viena), con os territorios d'os anteriors Reino de Nápols y Reino de Sicilia, y remató anexionau por o Reino d'Italia en 1861 en o proceso d'Unificación d'Italia. A suya forma de gubierno estió a monarquía absoluta, estando baixo control d'a branca espanyola d'os Borbons.
Orichen d'o nombre
L'orichen d'o nombre de "Dos Sicilias" se remonta a l'arribada a Italia de Carlos I d'Anchú en 1259, qui recibió d'o Papa Climent IV o títol de Utriusque Siciliae Rex ("Rei d'as Dos Sicilias"). Dimpués d'a revuelta d'as Vespras Sicilianas, esdevenida en l'anyo 1282, o reino quedó dividiu en dos partz: a isla de Sicilia quedó en mas d'a Corona d'Aragón y a part continental en mans d'os Anchú. Os dos reis feban servir o títol de Rei de Sicilia. D'astí naixioron as denominacions de Regno di Sicilia al di qua del faro (Reino de Sicilia d'este costau d'o faro) y Regno di Sicilia al di là del faro (Reino de Sicilia de l'atro costau d'o faro), en referencia a lo Faro de Mecina. En o Congreso de Viena de 1816, s'oficializó a unión d'o Reino de Sicilia y d'o Reino de Nápols y o rei Ferrando I fació servir a denominación de "Dos Sicilias" pa dicir o nuevo reino.
Basil Rathbone
Basil Rathbone (Philip St. John Basil Rathbone), naixito de Johannesburgo (Republica de Sudafrica, hue Sudafrica) o 13 de chunio de 1892 y muerto en Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 21 de chulio de 1967, estió un actor britanico naixito de Sudafrica, activo en o teatro y en o cine britanico dende prencipios d'os anyos 1910 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre as suyas muitas cintas, se puet citar Anna Karenina (1935, Clarence Brown), A Tale of Two Cities (1935, Jack Conway), The Dawn Patrol (1938, Edmund Goulding), The Hound of the Baskervilles (1939, Sidney Lanfield, a primera d'as muitas cintas a on interpretó a Sherlock Holmes), Above Suspicion (1943, Richard Thorpe), u The Last Hurrah (1958, John Ford).
Atlético Calatayud Club de Fútbol
L'Atlético Calatayud Club de Fútbol (en aragonés Atletico Calatayú Club de Fútbol) ye un club de fútbol aragonés, d'a ciudat de Calatayú en a Provincia de Zaragoza. Establito en 1995, chuga en a Rechional Preferent (Grupo III).
Historia
L'Atlético Calatayud s'establió en 1995, dos anyos dimpués d'a desaparición de l'anterior equipo d'a ciudat, o Club Deportivo Calatayud. O primer equipo se formó con os chugadors d'a Escuela Bilbilitana de Fútbol.
L'anyo d'a suya fundación, en 1995/96, chugó en a Segunda rechional aragonesa, puyando ixa temporada ta a Primera rechional. Chugó en 1ª Rechional entre 1996 y 2001 cuan puyó ta Rechional preferent, a on que chugó dos temporadas, antis de puyar a Tercera división espanyola en l'anyo 2003.
Estadio
L'Atlético Calatayud chuga como local en o Estadio Municipal de San Íñigo que tien una grandaria de 103 x 68 metros.
Forua
Forua (Forua en basco y oficialment, Forua en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca de Busturialdea.
A suya población ye de 938 habitants (2017) en una superficie de 7,94 km², con una densidat de población de 104,22 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Forua deriva d'o latín FORUM con o sentiu de "mercau".
Cheografía
A localidat de Forua se troba situada a 17 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 36 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
La Penilla
La Penilla (oficialment, en castellano, «Lapenilla» ) ye un lugar aragonés d'el municipio de la Fueva, en la comarca de Sobrarbe y la provincia de Uesca. Actualment ye despoblau.
Cheografía y historia
Se troba en una altura menuda, como cerro d'as estribacions meridionals de la sierra de Turón, en a val de Cinca y, en l'actualidat, chunto a la ribera de l'entibo de lo Grau. Forma parte d'a cuenca d'el barranco de Clamosa (significativament, tamién dito «de la Penilla»), en a ripa cuentra d'an ye Clamosa. Va formar parte d'el municipio de Clamosa dica l'absorción en a Fueva en a decada de 1960, consecuencia de la total despoblación que van sufrir los dos nuclios mas grans que en formaba parte, Clamosa y la propia Penilla.
La Penilla ye el zaguer nuclio en a comarca de Sobrarbe por el sud, respective a'l curso d'el río Cinca, pus a 1 kilometro mas auguas t'abaixo d'el lugar el río pasa a estar la buega entre el Semontano (Mipanas) y la Ribagorza, por debant de l'aldeya de Pui de Cinca, tamién conoixida como Villagarda. L'acceso se fa posible por una pista engudronada que naixe en el lateral de la carretera local HU-V-6441 de Graus ta Troncedo en pasando por Pano.
Como muitos atros lugars de l'Alto Aragón, la Penilla presenta una estructura defensiva que posiblement se remonta a la Edat Media. L'historiador Manuel Benito Moliner afirmaba que i heba esistiu un castiello, las suyas enrunas aún se podrían trobar en el sallent de penya a l'ueste de la población, que se trobaba en mans cristianas en l'anyo 1067. En el cabo d'alto d'el lugar, a 670 metros d'altaria, se troba un palacio u casal fuerte que recibe el nombre de Casa El Sinyor, que albergaba el salón de baile y la escuela, y que en chunto con la ilesia ye uno d'os atractivos d'el lugar, anque en l'actualidat se troba runicau. Se sabe positivament que el lugar yera sinyoría d'os Mur de Muro de Roda en el sieglo XVI, y que en el sieglo XVIII y sieglo XIX en yera d'os Heredia de Graus.
Economía
thumb|right|250px|Bellas casas en a Penilla fan pensar d'un pasau que podría haber estau prou acomodau. Casa o Sinyor, en a imachen, yera d'un [[chenullo d'os Mur de la Fueva, que van estar sinyors d'el lugar dende el sieglo XVI. ]] Economicament, la Penilla yera un lugar de preponderancia agricola, con los campos estructuraus en faixas y faixetas que dende los arredols de los casaches se prolargaban baixant t'allá en tres de los cuatro costaus por an que a orografía lo permite. Los cerials sembraus en as faixas yeran el cautivo que, d'alcuerdo con lo que s'ha puesto constatar, yeran principals. Manimenos, como tamién gosa pasar en muitos atros lugars, las oliveras y las almendreras plantadas en las marguins complementaban la productividat agricola de las fincas y achudaban a contener la tierra, y bellas fincas s'adedicaban a la producción de vinya, que feba vino pa consumo propio.
En a ganadería, M. Benito Moliner pensaba que yera un oficio que heba perdiu terreno dende el sieglo XIX dica la despoblación final, y calculaba unas 20 cabezas de bestiar (entre uellas y crabas) por cada casa, mas los bueis y los mastos que se podese tener. Bel conillo y bella gallina complementarían la producción animal pa achudar a l'alimentación d'os habitants, y bel poquet de ganadería menor (principalment abellas; de forma mas residual cucos de seda tamién ) habrían puesto dar productos mas secundarios como pa vender-ne ta fuera de lugar.
La Penilla teneba tamién un molín d'olio anque no en teneba garra de grano, lo que fa pensar de cómo yera de principal la producción d'iste lequido en a comarca (p. ex. en Clamosa se i va gosar producir 3.000 kg en 1787 ) pero pa fer-se moler o grano heban d'ir ta la vecina capital municipal que yera Clamosa. Un tellero y una producción menor de lenya y carbón vechetal con las lecineras y los caixigos de la redolada completaban la industria d'el lugar.
Demografía
thumb|right|150px Anque se tiene conoixencia de la Penilla dende el sieglo XI, seguntes Benito Moliner no se'n puede trobar garra referencia demografica anterior a 1646, que en estando sinyoría d'os Mur, en la Penilla se contan 8 fuegos (casas) que el propio autor estima representarían a cosa de cuatro u cinco habitants por cada casa, d'entre 32 y 40 habitants en el lugar.
En 1713, en la Penilla el numero de casas (fuegos) s'habría reduciu a la metat, con 4 fuegos, lo que faría un total de 20 dica 25 habitants d'alcuerdo con o promeyo de 4-5 habitants/casa que Manuel Benito troba adecuau pa ixas envueltas. En 1787, sisanta y cuatro anyos dimpués, el numero de casas que pagaban treudos en la Penilla se conserva estable, con 4 fuegos, pero con una ocupación domestica estimable en 13 personas/casa, lo que daría un total de 52 habitants.
Ta 1860, el numero d'ocupadors de cada casa habría baixau dica 9,1 hab./casa, pero con un total d'once casas, lo que faría una población total arredol d'os 100 habitants en el lugar, y en 1900, con un promedio d'ocupación de 8,45 hab./casa, la población en a Penilla rondaría los 93 habitants.
En l'actualidat y dende los anyos 1960, cuan la Confederación Hidrografica de l'Ebro lo va expropiar, la Penilla se troba de tot despoblau.
Lengua
thumb|right|150px|Detalle de l'interior de la ilesia de la Penilla, en 2010. En el lugar de la Penilla se charraba fovano con bel rasgo propio como l'emplego de los articlos el, la, los, las, propio d'os lugars orientals d'a Fueva como Clamosa, Troncedo, Villagarda, Puicinca y tamién Foradada en el norte. Tamién usaban el pronombre «mos», coincident con l'aragonés ribagorzano, en cuenta de «nos» que ye el mayoritario en la Fueva. Pero los rasgos de frontera que lo encuadran en el fovano y no pas en el ribagorzano son claros: cherundios fendo, cantando, usmiando, malmetendo, no palataliza la L: lugar, luna, libro, placeta, planura, flama, y las formas verbals de la primera persona d'el plural son completas, femos, venimos, ibanos, faremos, imos.
La resta de rasgos foneticos y gramaticals son identicos a los d'a Fueva:
-Conservación de F latina inicial y dentro de palabra: afogar, afumar, farina, faba, fecho, fer, ferradura, forniga, fumo, fuso, forno.
-Conservación d'a prepalatal fricativa sorda X: ixugar, ixo, ixordiga, ruxada, ixena, ixaguadizos, teixón.
-Pronunciación d'a R final: ixugar, tociar, muller, lugar, usmiar, venir.
-Uso de o perifrástico: ''vamos venir. van fer, se va espantar, va entrar.''
-Uso de pronombres en, i: me'n voi, pensando-ie, no'n quiere, se'n iba.
-Paradigmas verbas regulars e irregulars fovanos: feba, quereba, teneba, fez, querez, tenez, tiengo, viengo.
-Participios fuertes: dicho, fecho, quiesto, puesto
El lexico ye el mesmo que se gosa usar en tot Sobrarbe y Somontano de Barbastro y coincidente con el Ribagorzano que lo adapta a la suya fonetica de transición. engardaixina, requesta, ruixada, chent, choven, planura, palluzo, misache, ixordiga, ixenar-se, maronyal, figau, fizar, fartalla, estroliquiar, flama, chubo, chilar, chemecar, zancallazo, tociar.
Valdelageve
Valdelageve ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 97 habitants (2007), en una superficie de 16,35 km² y una densidat de población de 5,93 hab/km².
Tuqueta de Bargas
A tuqueta de Bargas (en catalán Tuqueta de Bargues) ye un pico de 2.617 metros d'altaria situau en a muga entre Ribagorza (Aragón) y a Val d'Arán (Occitania).
David Cross
David Cross, naixito o 1964, ye un actor, guionista y actor de voz estausunidense.
Entibo d'Escales
L'entibo de Escales (en catalán: pantà d'Escales) ye un entibo sobre o río Noguera Ribagorzana, creyau por una entibadera situada entre os municipios de Tremp (antigo termín d'Espluga de Serra) y Sopeira (antigo termín de Santorens).
Descripción
thumb|150px|left|As escaleras que dan nombre a l'entibo. S'estendilla por os termins de Tremp y el Pont de Suert, en as comarcas d'o Pallars Chusán y l'Alta Ribagorza respectivament, en a suya mitat oriental (d'administración catalana), y os de Bonansa y Sopeira, municipios ribagorzanos, en a suya mitat occidental (d'administración aragonesa).
L'entibo inundó os lugars de Casterner de les Olles (Catalunya) y Aulet (Aragón), l'antiguo puent de Celles (Pont de Suert) y o monesterio romanico de Lavaix.
Construyiu en l'anyo 1955 ta producir enerchía hidroelectrica y situau a o piet d'a carretera N-230 en a entrada de Pont de Suert, ye o mas gran y emblematico d'a comarca.
Ofreixe un augua cristalina y un puesto ideyal ta practicar toda mena d'esportes nauticos y actividatz d'ocio como a pesca, o esquí acuático u o piragüismo, entre atros.
Tien una impresionant entibadera, chunto a la que bi ha unas escaleras excavadas en a roca.
En a cola de l'entibo, a o piet d'a carretera N-260, en dirección a La Pobla de Segur, apareixen as ruinas d'o monesterio cisterciense de Santa María de Lavaix.
Velika Kladuša
Velika Kladuša (Велика Кладуша en alfabeto cirilico) ye una ciudat y municipio situaus en l'extremo noroccidental de Bosnia y Herzegovina, amán d'a muga con Croacia. A ciudat mas amanada ye Cazin, y un poco mas luent se troban Bihać y Bosanski Novi. Ya en Croacia, no ye guaire luent Cetingrado. Administrativament, fa parti d'o Cantón d'Una-Sana, en a rechión historica de Bosanska Krajina y incluyiu aintro d'a Federación de Bosnia y Herzegovina.
O municipio de Velika Kladuša tien tamién chicotz lugars como Mala Kladuša, Todorovo, Podzvizd y muitos atros. A ciudat de Velika Kladuša ye a capital d'o municipio y por ixo ye a on se troban a mayor parti d'os servicios d'a zona, como son hespitals, botigas y edificios administrativos.
Historia
Antis d'a Guerra de Bosnia, a ciudat yera seu d'Agrokomerc, una d'as mayors industrias agroalimentarias de l'antiga Yugoslavia. A interpresa naixió a partir d'una chicota grancha ta rematar emplegando a mas de 13.000 treballadors en l'inte de mayor producción. Agrokomerc sobrevivió a la guerra, encara que con una capacidat de producción inferior.
Mientres a guerra, a localidat estió capital de l'autoproclamada Provincia Autonoma de Bosnia Occidental. Una vegada rematau o conflicto belico, estió seu d'o campamento d'as Fuerzas Armadas Canadienses participants baixo mandato d'a OTAN en as fuerzas de mantenimiento de paz IFOR y SFOR entre 1995 y 2003.
Demografía
En l'anyo 2009 a población d'o municipio de Velika Kladuša yera de 46 561 habitants. A superficie d'o municipio ye de 331 kilometros quadraus, con o que a densidat de población yera de 140 habitants por kilometro quadrau.
Ciudat
En 1991 a ciudad de Velika Kladuša teneba 14.469 residents, clasificaus en:
Municipio
En 2005, quasi toz os habitants d'o municipio yeran bosnios.
Puntos d'intrés
thumb|Mezquita en Velika Kladuša.
Chabierre d'Ara
Chabierre d'Ara (Javierre de Ara en castellano) ye un lugar d'o municipio de Fiscal, en a provincia de Uesca. A suya población ye de 11 habitants.
Toponimia
S'escribe Exiverre de la Ribera de Fiscal en Rationes decimarum Hispaniae (1279-80):
President d'o Gubierno de Rusia
thumb|[[Mikhail Mishustin, actual president d'o Gubierno de Rusia]]
O president d'o Gubierno d'a Federación de Rusia (en ruso: Председатель Правительства Российской Федерации, transliterau: Predsedátel Pravítelstva Rossíyskoi Federátsii), tamién conoixiu como Primer ministro de Rusia, ye o chefe de Gubierno ruso, institución que ostenta, a nivel federal, o poder executivo en o país.
Preside as reunions d'o Gabinet, con excepción d'as ocasions en que ista prerrogativa corresponde a lo president d'a Federación de Rusia, y propone o nombramiento d'a resta de miembros d'o Gubierno (vicepresidents y ministros federals), qual actividat enfila y coordina. Asinasmesmo disposa de potestat reglamentaria propia limitada, independient d'a que corresponde a lo Gubierno como organo colechiau.
Fogar (fuego)
thumb|right|250px|Fogar con [[lenya cremada d'haber feto una foguera.]] En aragonés, un fogar ye qualsiquier recinto aon se fa y se contiene o fuego. Una forma regular de contener os tizons en flama ye con piedras, que se mete arredol d'o material combustible y se les diz canteriellos.
A parola fogaril dimana d'esta y designa la parte d'a cocina tradicional a on ye o fogar aon que se cocinaba. Un fogache ye un recuento d'as casas d'una población, como mesura indirecta d'o numero de fogars.
Chris Hogan
Chris Hogan (nombre artistico de Christopher Hogan) ye un actor estausunidense.
Castrocit
Castrocit (en castellano Castrocid) ye un lugar despoblau de la provincia de Uesca situau en la comarca de Ribagorza, en lo municipio de Beranui.
La suya población ye de 0 habitants.
Tuca de Bargas
A tuca de Bargas (en catalán Tuca de Bargues) ye un pico de 2.632 metros d'altaria situau en a muga entre Ribagorza (Aragón) y a Val d'Arán (Occitania).
Pesca
thumb|250px|right|Pesca tipica en [[Argentina.]] thumb|250px|right|Pescataire con un [[ret.]] thumb|250px|right|Productos de la pesca en [[augua dulza, pintaus por Johannes Fabritius.]]
La pesca ye una actividat que consiste en capturar animals aquaticos (peixes, crustacios y cefalopodos sobre tot, con cetacios se gosa dicir "caza") en o suyo medio natural (oceanos, mars, cursos d'augua, estanyos, lagos, basas, ecetra). L'acción y efecto de pescar a ripas ye la "pescata". Qui pesca ye un pescador, pescaire u pescataire y qui vende la pescata ye un pescatero.
Bi ha una pesca profesional como actividat productiva y una pesca esportiva como actividat d'ocio. La pesca comercial afecta en la mes gran part a bellas quaranta especies de peixes, moluscos y crustacios. Una tercera part d'a pescata global ye pa fer prenso y abono.
Bi ha muitas tecnicas y enchenyos de pesca dependendo de la especie que se mire, de lo medio y de la embarcación. La pesca ye a sobén enquadrada por una reglamentación que tiende a fer-se mes estricta. Una tecnica de pesca tipica de la Val d'Ebro ye lo tresmallo.
Valdelosa
Valdelosa ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 562 habitants (2007), en una superficie de 63,43 km² y una densidat de población de 8,86 hab/km².
Isquion
250px|thumb|right|Isquion en royo. L'isquion (de lo griego ἰσχίον, iskhion, que significa "anca") ye un ueso que constituye la zona inferior de la pelvis y sostiene lo cuerpo en posición asentada.
Se subdivide en:
Los dos primers sirven de ligazón entre los uesos pelvians (ilion y pubis). La tuberosidat sirve de puesto d'inserción d'uns cuantos musclos responsables de la extensión de los miembros inferiors (bíceps femoral, musclo semimembranoso y musclo semitendinoso).
Avena (Chacetania)
Avena (Abena en castellano) ye un lugar aragonés en o termin municipal de Chaca, comarca de Chacetania y partiu chudicial de Chaca, en a provincia de Uesca. A suya población ye de 16 habitants (2017).
Cheografía
A localidat se troba situata en a dita val d'Avena.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1051, recollita en a obra d'Eduardo Ibarra y Rodríguez Documentos correspondientes al reinado de Ramiro I (1034-1063), en Colección de documentos para el estudio de la Historia de Aragón, I (Zaragoza, 1904), y documenta as variants Abenna, Auenia, Auena, Auenna, Avenna, Aviena y Auennia.
Demografía
Dende os censos de 1857 dica 1887, Avena feba parte de Binué; dende o censo de 1950, fa parte de Navasa.
Molimentos
A Ilesia de Sant Miguel Arcánchel d'Avena, una ilesia d'estilo barroco construyita en 1739, adedicata a l'arcánchel Sant Miguel. Ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Valery Leontiev
Valery Yakovlevich Leontiev (en ruso y alfabeto cirilico Валерий Яковлевич Леонтьев) ye un cantaire ruso de musica pop, naixito o 19 de mayo de 1949 en Ust-usa (RSFS de Rusia, Unión Sovietica). Fue nombrato artista d'o pueblo de Rusia en 1996.
Teixiu conchuntivo denso
250px|thumb|right|Teixiu conectivo denso. Lo teixiu conchuntivo denso ye una mena de teixiu conchuntivo caracterizada por l'abundancia de fibras colachenas, lo que li da una resistencia gran. La disposición d'ixas fibras ye la caracteristica primordial pa la clasificar-lo como fibroso u tendinoso, fendo part asinas de lo teixiu conchuntivo propiament dito. Lo teixiu conchuntivo denso tamién referido como teixiu conchuntivo fibroso poseye como principal constituyent fibras colachenas, que son caracteristicament blancas y formadas por la proteína colacheno (principalment tipo I), que las fa muito resistents.
Carinyena
Carinyena ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, y ye la capital d'a comarca d'o Campo de Carinyena. Tamién ye lo centro d'a DO Carinyena, que produce interesants vins de reconoixida calidat. Carinyena ye una ciudat dende o 20 de chunio de 1909, cuan o rei Alifonso XIII d'Espanya li concedió ixe títol.
Teixiu conchuntivo denso
Lo teixiu conchuntivo denso se troba en los tendons y en los ligamentos.
Carinyena
A suya población ye de 3.536 habitants (2005) en una superficie de 82,5 km².
Toponimia
Este toponimo ye d'orichen romano, como atros toponimos d'a val d'Ebro que acaban en -en, -ena, -án, -ana, -áin derivaus romances d'a terminación latina -INIANA a atras pareixidas que indican propiedat, y van dezaga d'o nombre d'o propietario. Estos toponimos son caracteristicos de muitas antigas fincas rusticas. A partir d'o sieglo II, una inaturable tendencia a la concentración d'a propiedat en pocas mans, provocará l'aparición de grans latifundios que prenioron o nombre d'o propietario y esdevenioron con o tiempo os toponimos como huei conoixemos muitos lugars y ciudaz: Sarinyena, Lecinyena, Ladrunyán, ''Corbalán. etc...
Ya Plinio, procurador d'a Hispania Tarraconense, clamó CARAE a este lugar romano. A VILLA CARINIANA significa "l'alquería", "pardina" situada en l'antiga Carae y fa referencia a lo suyo propietario CARINIUS. Dimpués, en a Edat Meya, o toponimo evolucionará dica convertir-se en l'actual Carinyena.
En la toponimia de Carinyena bi ha ciertos microtoponimos como Carretera de las Varellas con fonetica tipica de l'aragonés de la val d'Ebro.
Alcaldes
miniaturadeimagen|Ilesia de l'Asumpción.
La Cort de Tricas
La Cort de Tricas, u simplament La Cort, ye un lugar d'o municipio de Fiscal, en a provincia de Uesca. Fue expropiato en a decada d'es 1960 per efecto d'o prochecto de l'entibo de Chanovas, que nunca no fue construito, y actualment se troba espoblato.
Nombre
Amaneix como Heredad de Lacorres en l'anyo 1095. En o Fogache de 1495 s'escribe Cort de Tricas. En atros textos ye La Cort de Tricas u La Cort de Trigas.
Gisclareny
Gisclareny (Gisclareny en catalán y oficialment, Gisclareny en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Berguedá, partiu chudicial de Berga y provincia de Barcelona.
A suya población ye de 34 habitants (2008), en una superficie de 36,06 km² con una densidat de población de 0,94 hab/km².
Cheografía
A localidat de Gisclareny ye situata a 1.340 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 33 km de Berga, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial, y de 140 km de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.
Stockholms Olympia Stadion
O Estadio Olimpico d'Estocolmo (en sueco: Stockholms Olympiastadion), ye un estadio multifuncional situado en Estocolmo (Suecia), construido pa estar o estadio prencipal d'os Chuegos Olimpicos d'Estocolmo de 1912, tamién estió a siede d'o Campionato Europeo d'Atletismo de 1958.
300px|thumb|centro|Imachen aeria actual.
Universidat Hebrea de Cherusalem
A Universidat Hebrea de Cherusalem estió a primera universidat chodiga de Palestina, fundata en 1918 como una d'as institucions d'o futuro Estato de Israel.
Ista Universidat tien gran prestichio internacional, con no menos de 5 escolanos u profesors premios Nobel.
Amás, a Universidat ye a heredera unica d'o legato d'Albert Einstein, qui colaboro muito con a creyación d'ista universidat, y conserva toz os suyos documentos manuscritos.
thumb|280px|right|the opening ceremony in [[Mount Scopus - 1925.]]
Isaac Fotu
Isaac Fotu (18 d'aviento de 1993 en York, Reino Uniu) ye un chugador profesional neozelandés de baloncesto, que tamién tién a nacionalidat britanica. Tien una altaria de 2,03 metros y ocupa a posición d'ala-pivot. En l'anyada 2016/17 chuga en o Tecnyconta Zaragoza d'a liga ACB.
Sant Chuan de Plan
Sant Chuan de Plan (San Juan de Plan en castellano), u per un regular nombrau Sant Chuan en la propia val, ye un municipio aragonés de la provincia de Uesca, en la comarca de Sobrarbe.
Valero
Valero ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 391 habitants (2007), en una superficie de 26,27 km² y una densidat de población de 14,88 hab/km².
Sant Chuan de Plan
La población suya ye de habitants en una superficie de 55,5 km² y una densidat de 0 hab/km²..
El lugar
Una faloria tipica d'el lugar diz que en primerías existiba un lugar que le deciban Ligüés y que la chent se'n va marchar perque se va empestuciar de "Lacuercos", unas cullebrotas que lis feban la vida imposible, más que más hipnotizaban a las mullers que daban de tetar ta zorruspar la leche de las mais. Alavez las chents van decidir d'edificar el lugar de Sant Chuan en el puesto an que ye agora.
La ilesia de Sant Chuan, consagrada a'l mesmo santo que el lugar (Sant Chuan Bautista), ye romanica, bien conservada, anque como tantas ilesias de l'Alto Aragón, se va reformar n'el siglo XVI y va perder belún d'es rasgos tipicos d'es suyos orichens. La ilesia, feta a la entrada d'el lugar, a'l canto d'el río, tiene el fosal debant, en una era, y ye bien curioso y siempre decorau a esprés ta diya de Toz Santos con flors replegadas ta la ocasión.
El Puent Pecador ye una construcción bien antiga que pasa per alto d'el río Cinqueta tot pasando de Sant Chuan enta Chistén bel centenar de metros, y cruza el río ta'l Tozal de la Mosquera y las feixanas y praus de Don de la Part.
Sant Chuan ye, chunto con Plan, el lugar que tiene el drecho d'emplegar es campos d'a ribera d'el Cinqueta, per las cincas de La Cuesta y tot ixe rumal de fincas que traviesa la Semierre, y ye per debant d'es suyos casalucios el puesto per on la val de Chistau ye mes ampla. I hai una pista que fa la puyada ta las bordas de Sant Mamés per el nort-este d'el nuclio. thumb|350px|center|El [[río Cinqueta|Cinqueta y es campos de Chistau debant de Sant Chuan, con es claros de las Bordas de Sant Mamés en el fundo.]]
A canto d'el Barranco d'el Sen i hai un puesto que dicen El Cobol a on i heba una mina d'ixe mineral (cobol).