cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teherán
Situata a 1.191 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a ciudat de Teherán tien una superficie de 716,9 km², una población de 7.185.831 habitants y una densidat de población de 9.893 hab/km². Se troba situata a o norte de país, amán d'os Monts Alborz, y ye una d'as más importants ciudaz de l'Islam por o suyo numero d'habitants (chunto con Estambul y O Caire) y por a suya propia historia.
Antiparte, encara que en Teherán nomás vive o 20% d'a población iraní, a ciudat concentra o 45% d'a industria d'o país, amás d'o 30% d'os funcionarios publicos d'Irán. En as zagueras anyadas bi ha habito un gran augmento d'a suya población, en haber habito tamién una substancial millora d'as condicions de vida dende metat d'os anyos 1970 por o creiximiento d'os precios d'o petrolio, producto que ye l'alazet de buena cosa d'a economía d'Irán. Asinas, as poblacions suburbials han creixito exponencialment istas zagueras anyadas.
Etimolochía
Bi ha cuantas teorias sobre l'orichen etimolochico d'o nombre d'a ciudat. Seguntes a primera, d'orichen popular, o nombre sería procedent de Tah + rān, con o significato de o que puixa (ta as personas) u o que traviesa. Seguntes o cheneral Albert Houtum-Schindler, ye una derivación d'a palabra Tir-ān, basata en l'elemento Tir. Iste elemento tien o significato de plano u plana desertica, y ye amanato de Shemrān seguntes Schindler.
O historiador y lingüista Ahmad Kasravi tien la misma ideya y oposa Tahrān, «puesto calido» a Shemrān, «puesto fredo». L'orientalista Vladimir Minorsky proposa por a suya parte atra esplanicación seguntes o significato de tah «fundo, fundaria» en os dialectos persas, que s'habría asociato a o nombre d'a ciudat de Ray, con o que Teherán significaría «que ye dimpués de Ray». Xavier de Planhol, profesor emerito de Cheografía, afirma en a Encyclopædia Iranica que istas proposicions pareixen cochunturals y que ye inutil mirar l'orichen etimolochico d'o nombre d'a ciudat. Mesmo l'ortografia d'o nombre ha cambiato, porque antis d'o sieglo XX Teherán s'escribiba con una ﻃ y hue s'escribe con ﺕ que, seguntes s'afirma, representa millor a pronunciación d'o suyo nombre por os habitants d'a ciudat.
Cheografía
center|650px|thumb|[[Envista d'a ciudat de Teherán.]]
center|650px|thumb|Tehran panorama
Situación
350px|thumb|right|Mapa de Tehéran en [[1996.]] Teherán ye situato en una plana que baixa ta o sud, a piet d'os monts Alborz. Asinas, a ciudat ye a una altaria de 1.100 metros a o sud, 1.200 m a o centro y 1.700 m a o norte. A ciudat y os suyos rabals ocupan una superficie de 86.500 hectarias.
En un prencipio, a ciudat yera circunscrita a la muga entre dos zonas con as caracteristicas d'as planas: a zona alta, que ye composata de gravas gruesas y permeables, y a zona baixa, que ye composata por depositos aluvials mas finos y mas impermeables. A zona en que se construyó Tehéran ye a zona de transición que se troba entre o disierto esteril (u kavir) y a cadena montanyosa d'Alborz.
Os barrios d'o norte de Teherán, situatos en alto en os sarratos d'o Elburz, tienen menos contaminación y son mas frescos en verano. Son os barrios residencials d'a población acomodada d'a capital. A mayor parte d'as embaixadas se troban en ite puesto, y tamién o palacio y o parque de l'antigo sha. Ta o sud, ta o disierto, se troban os barrios más populars y industrials. A l'extremo sud de l'actual aglomeración urbana bi ha o lugar de Ray, que d'antis más estió a capital rechional, y tamién o lugar de naixencia d'o califa abasida Hârûn ar-Rachîd en 766.
Como a ciudat se troba a piet d'as montanyas, una telecabina une a salida norte de l'aglomeración ta o monte Tochal a 3.966 m d'altaria. Más a l'este y a 50 km d'o centro de Teherán bi ha o monte Damâvand; en a suya tuca queda restos de nieu dica chulio y tien una altaria de 5.671 m.
Clima
A situación en que se troba Teherán, entre montanyas y en a muga con on disierto, tien una gran influencia en o clima d'a ciudat. O clima d'as montanyas gosa estar frío y semi-humido, mientres que as zonas en o sud d'a ciudat, quasi en contacto directo con o disierto de Dasht-e Kavir, son calorosas y xutas. Os meses más calorosos son os meses de verano (de metat de chulio ta metat de setiembre), con temperaturas meyas entre 28 y 30 °C. Os meses más fredos son os meses d'aviento y chinero, con una temperatura meya d'arredol d'1 °C.
As plevias son d'arredol de 200 mm por anyada, concentratas en hibierno. Antiparte, o verano ye muit xuto.
O clima de Teherán ye influenciato por tres factors cheograficos prencipals:
A esferencia de temperatura que bi ha entre as montanyas y as planas fa circular l'aire d'as montanyas enta las planas mientres a nueit, y d'as planas enta las montanyas mientres o día.
Risgos naturals
A población de Teherán presenta exposición a lo risgo de tierratremos, por haber-ie una gran falla baixo a cadena montanyosa de l'Alborz, a os pietz d'a quala se troba la ciudat de Teherán, y por haber-ie unas cuantas fallas de menors dimensions se troban en as planas a o sud d'a ciudat. Asinas, Teherán ye expuesta a os tierratremos, en ciclos de manimenos 150 anyadas. No bi ha habito dengún sismo mayor en Teherán dende fa mas de 175 anyadas, por a quala cosa os especialistas creyen que bi habrá un tierratremo important en un futuro proximo. Seguntes un estudio de 1999-2000, un tierratremo d'iste tipo podría causar entre 120.000 y 380.000 victimas.
Cheografía administrativa
thumb|left|300px|Divisions administrativas d'a ciudat de Teherán. En azul as mugas d'os Shahrestan (u departamentos). En royo as mugas d'os districtos municipals. A metropoli de Teherán, que incrementó a suya superficie mientres a segunda mitad d'o sieglo XX, encorpora hue bellatros departamentos d'a provincia de Teherán: o departamento de Teherán encorpora a mayor parte d'a ciudat, que s'estendilla tamién ta os departaments d'Eslamshahr, de Ray y d'o Shemiranat. A palabra «metropoli» u «aglomeración» emplegata aquí no tien garra valor administrativo, y s'emplega nomás que en sentido cheografico, ta designar a la ciudat de Teherán y a la suya rechión urbana, ye decir, se corresponde con o municipio de Teherán y con a provincia de Teherán.
O departamento (u shahrestān) de Teherán muga a o norte con o departamento de Shemiranat; a l'este con o departamento de Damavand; a o sud con os departamentos d'Eslamshahr, Pakdasht y Ray; y a l'ueste con os departamentos de Karaj y Shahriar.
O municipio de Teherán (shahrdāri) ye dividito en 22 districtos (mantagheh) municipals, cadagún con o suyo centro administratibo. Os districtos s'identifican por numeros, como ye vesible en o mapa adchunto. Teherán ye dividito en 112 barrios (nāhiyeh), os prencipals d'os qualos son:
Abbas Abad, Afsariyeh, Amir Abad, Bagh Feiz, Baharestan, Darakeh, Darband, Dardasht, Dar Abad, Darrous, Dibaji, Djannat Abad, Elahiyeh, Evin, Farmanieh, Gheytarieh, Gholhak, Gisha, Gomrok, Hasan Abad, Jamaran, Javadiyeh, Jomhuri, Jordan, Lavizan, Nazi Abad, Niavaran, Park-e Shahr, Pasdaran, Punak, Ray, Sadeghiyeh, Shahrara, Shahr-e ziba, Shahrak-e Gharb, Shemiran, Tajrish, Tehranpars, Vanak, Velenjak, Yaft Abad, Zafaraniyeh, etc. Istos barrios son divisions administrativas dependients d'un districto municipal.
Encara que administrativament son separatas de Teherán, Ray, Shemiran y Karaj son a sobén consideratas como fendo parte d'a metropoli de Teherán.
Orichens d'a ciudat
left|thumb|250px|Curso d'augua en Teherán, hue emplegato ta ornamentación, d'antis mas recurso imprescindible ta os [[reganos que se troban en l'orichen d'a ciudat.]] Teherán yera d'antis mas un chicot lugar situato a una distancia de 7 u 8 km d'a historica ciudat de Ray. Yera uno d'os primers lugars a o norte d'ista ciudat, os habitants d'a quala se refuchiaban en Shemiran, Qasran y en as estribacions de l'Elburz ta fuyir d'a calor d'o sud desertico. Se bi han trobato restas d'habitaclos d'o Neolitico u encara de periodos historicos anteriors en chacimientos de Teherán y Ray (como o chacimiento de Cheshm-e Ali, situato en pleno centro de Ray).
As primeras mencions d'a ciudat en textos historicos ye de 1220, en una mención d'un texto de Yāqut, amanixendo as primeras explicacions sobre a vida en a ciudat en un texto de Zakariyā Mohammad Qazvini escrito en 1275. Seguntes istos textos, en ixas envueltas a ciudat de Teherán yera una qurā ("ciudat comercial") u mesmo una qariyaton kabiraton ("important ciudat comercial"), que se trobaba dividita en 12 barrios u mahaleh, estando cada barrio dirichito, seguntes Qazvini, por un viello d'o barrio. Qazvini diz amás que entre istos viellos bi heban barallas, y que os habitants de cada barrio no gosaban albandonar os suyos propios barrios ta vesitar os barrios vecins. Tamién se charra en istos primers textos d'a particular fesonomía d'a ciudat en ixas envueltas, en gosar estar cuantas d'as viviendas en realidat de tipo trogloditico u semi-trogloditico (ye decir, que a ploblación viviba en una alta proporción en espelungas), ta proporcionar seguridat a os suyos habitants en ixos momentos de luitas internas en a ciudat. Ixe tipo de viviendas se puet trobar tamién en a parti norte d'Irán, ta proporcionar protección a los suyos moradors dabant d'as rigors climaticas de l'hibierno. right|thumb|250px|[[Envista d'a ciudat de Teherán con as montanyas de l'Elburz dezaga, estando as suyas auguas o prencipal recurso d'a ciudat en os suyos alazetz.]] Antiparte, en ixas envueltas, a ciudat de Teherán alacetaba a suya economía en o comercio de legumbres y fruitas, estando ixa a prencipal producción agricola d'a ciudat, producindo-se ixos productos en os huertos d'a ciudat, que yeran de regano, con as auguas d'os rigachuelos que plegaban dende os monts Alborz, seguntes os tradicionals sistemas d'irrigación d'a redolada.
Emerchencia d'as funcions urbanas
A ciudat de Teherán alaceta a suya importancia historica dimpués d'as invasions d'os mongols d'os territorios de l'actual Irán, quan destruyoron de raso a ciudat de Ray en 1228. Encara que tamién Teherán en sufrió as conseqüencias, as destruccions de Ray facioron que os suyos habitants se tresladasen enta Teherán, una ciudat que lis podía ufrir en ixe inte unas millors condicions y comodidatz por os suyos chardíns y huertos y por as suyas canals d'irrigación que favoreixeban l'agricultura. En a descripción d'a ciudat que fa Hamd-Allah Mostawfi en 1340, diz que ye una "chicota ciudat important", encara que no li da unas cifras de población a o mesmo ran que antis d'as invasions mongolas. Mientres o sieglo XIV, a ciudat mas important d'a provincia mongola (d'a quala en feban parte quatre departamentos, incluyindo-ie o departamento de Teherán) ye Varamin; en ixas envueltas Ray ya feba parte d'o departamento de Teherán, prencipiando asinas a primacía d'ista zaguera ciudat sobre Ray.
O primer europeu en visitar a ciudat de Teherán estió ye fácil que o castellano Ruy González de Clavijo, a qui heba ninviato en 1403 o rei Henrique III de Castiella como embaixador enta la cort de Tamerlán. Ruy González de Clavijo, mientres a suya embaixada, vesitó a ciudat de Teherán en chulio de 1404 de camín enta Sarmagant, a ciudat que en ixas envueltas yera a capital d'o reino mongol de Tamerlán (y que hue se troba en Uzbekistán). En a suya descripción de Teherán, Ruy González de Clavijo diz que yera una "gran ciudat" (gran ciudad) a on se trobaba una residencia reyal (posada); sindembargo, diz que Ray ye una ciudat albandonata (agora deshabitada). Seguntes Clavijo, a residencia timurida pareixe que se trobaba situata a o norte de Teherán. As mugas d'a ciudat en ixas envueltas yeran a o sud l'Imamzadeh Sayyed Esma'il (que hue ye o molimento mas antigo d'a ciudat, construito antis de 1481) y a o norueste o palacio timurida, en o puesto a on hue se troba o palacio de Golestan.
Dimpués d'a epoca timurida, a expansión d'o nuclio urbán de Teherán se fació enta o norte, a on as auguas y l'aire teneban una pureza mas gran. Ixa tendencia continó con posterioridad, marcando o densembolique urbán d'a ciudad y creyando una deseparación de tipo social, en tresadar-se as clases más pudients siempre enta o norte. Estió tamién en ixas envueltas quan Teherán desembolicó todas as estructuras propias d'una gran ciudat.
Teherán esdevién una capital
En 1553-1554, o shah Tahmasp I de l'Imperio Safavida (o segundo shah d'a dinastía safavida) devantó en Teherán un bazar y tamién una muralla que rodiaba a ciudat y que teneba 114 torres (cal parar cuenta que en l'Islam o numero 114 tie una simbolochía especial, en estar dividito l'Alcorán en 114 suras). Os safavidas esleyoron a ciudat de Teherán como a suya capital por cuantas razons: en primera, en estar Sayyed Hamza, un ancestro d'os safavidas, apedacato en l'amanata ciudat de Ray, una ciudat que heba estato succedita por Teherán; en segundas, en estar dende feba cuantos sieglos a ciudat un refuchio ta os chiitas (y a dinastía safavida yera de credo chiita); y ta rematar por de razones de tipo historico: os safavidas ya heban tresladato a suya capital dende Tabriz enta Qazvin por a presión que lis feban os otomans. Asinas, en estar fortificata a ciudat de Teherán, situata a una distancia de 150 km a l'este de Tabriz à Qazvin, lis ufriría posibilidatz d'un refuchio seguro en caso de peligro. Xavier de Planhol diz que cal parar cuenta en que a muralla que se i heba construito yera muito mas gran que as necesidatz d'o que encara no yera una gran ciudat, cerclando una superficie de 4,5 km² encara que a población d'a ciudat en ixas envueltas yera nomás que de 15.000 u 20.000 personas.
Mientres a epoca safavida, a ciudat de Teherán yera un centro administrativo rechional, a on teneban a suya seu un beğlerbeği y un gubernador provincial. Sindembargo, a ciudat no tenega ni garra gran mezquita, ni garra fabrica, ni garra atro elemento urbanistico como los que se gosaban trobar en as capitals en ixas envueltas y en ixe contexto cheografico y cultural.
O shah Abbas II tamién residiba a sobén en a ciudat de Teherán, a on fació devantar-ie una residencia, dita Chāhār bāgh. O shah Suleimán I tamién ordenó a construcción d'un secretariato imperial (Divān Khāneh) clavato en o centro d'a ciudat (Chenārestān). Ye en ixe puesto a on l'embaixador d'o soldán Ahmet III se reunió en 1721 con o shah Husein, qui estió o zaguer shah d'os safavidas antis d'a invasión afgana. Asinas, en zaguerías d'o sieglo XVIII Teherán ya no yera una chicota ciudat provincial sino que ya teneba importancia ta os shahs d'a dinastía safavida.
En 1722, tropas de Mahmoud, d'a dinastía hotaki, invadioron Ispahan, dentrando asinas o país, incluyindo-ie Teherán y a suya redolada, en una etapa d'inseguridat.
Mientres a dinastía zand, Teherán esdevién un centro militar, quan en ixas envueltas a tribu Zand y a tribu Qajar liotaban por o control d'Irán. Entre 1755 y 1759 Muhammad Karim Khân piensa fer esdevenir de Teherán a capital d'o país y fa devantar-ie cuantos edificios en o suyo barrio reyal, como o Khalvat-e Karim Khani. O barrio reyal de Teherán esdevién un arg, ye decir, un barrio reyal fortificato. Sindembargo, en zaguerías Khalvat-e Karim Khani prefirió establir a suya capital en a ciudat de Shiraz.
Quan en 1779 morió Karim Khan, Qafur Khan (qui yera fidel a los Zand) y Agha Mohamad Khan (d'os Qajar) se disputoron o control de Teherán. En 1785 un aliato d'os Qajar prenió Teherán, y o 12 de marzo de 1786 Agha Mohamad Khan dentró en Teherán y en fació a suya capital. As suyas motivacions yeran de traza estratechica: l'Imperio Ruso presionaba sobre a muga norte d'Irán y os turcomans a muga d'o nord-este. Amás Teherán se trobaba en a rota de comunicacions este-ueste en Irán a os pietz de l'Elburz, tenendo amás vías de comunicacions enta os oasis de l'Irán central y entra atros puestos d'o país.
Con tot y con ixo, en 1797 Teherán teneba encara l'apariencia d'una ciuda nueva, y teneba nomás que poquetz habitants. Viachers europeus charran d'una ciudat que teneba nomás que 15.000 habitants (y d'ells, 3.000 yeran soldatos d'a guarnición) en una superficie de 7,5 km², estando construita nomás que a metat d'a suya superficie, estando a resta ocupata por huertos y chardins.
Fath Ali Shah (1797-1834) fació importants construcción en o complexo d'a ciudat. Fació muit más polido l' arg, o barrio reyal, y fació devantar-ie l'Emarat Bādgir y o Takht-e Marmar u "palacio de marbre". Tamién fació devantar a mezquita d'o Shah en o bazar d'a ciudat y o palacio de Negarestan y de Lalezar. Con ixo, a ciudat creixeba y esdeveniva un polo d'atracción ta os iranís, doblando a suya población en nomás que 20 anyatas. Sindembargo, quan remató o suyo reinato en 1834, encara no s'heban rematato as nuevas construccions.
Con Mohammad Shah Qajar (1835-1848) se facioron as primeras construccions fuera d'as murallas de Teherán, construindo a o norte d'a ciudat residencias prencipescas y reyals. Tamién se devantoron en a ciudat cuantas mezquitas y imamzadeh. Sindembargo, os viachers que visitoron a ciudat en ixas envueltas charran d'una ciudat sin de atractivos.
Con Nasseredin Shah (1848-1896 ye quan Teherán pasó d'una ciudat provincial a una verdadera capital. En 1868 a ciudat teneba una población de 155.736 personas, que residiban en os barrios antigos. A nueva muralla que se devantó en ixas envueltas teneba a forma d'un hectagono irregularcon una circunferencia de 19,2 km, y la trescruzaban 12 puertas monumentals con ornamentos de ceramica. Nasseredin Shah esvielló cuantos edificios, y tamién os qanat (as canals d'irrigación subterranias) ta suministrar augua a la ciudat. Tamién trazó en o centro d'a ciudat grans avenitas aptas ta que i pasasen vehiclos, amás de plazas. Quan remató o reinato de Nasseredin Shah, Teherán teneba una superficie de 18,25 km².
Mientres a dinastía Qajar, a ciudat de Teherán s'estendillaba arredol d'o bazar, que yera o centro d'a ciudat. Pero en primerías d'o sieglo XX a ciudat ya heba creixito, y ya teneba una población d'alto u baixo 250.000 personas, que por un regular viviban fuera d'as murallas.
Teherán, capital d'os Pahlavi
Quan en 1925 plegó a o poder Reza Shah, l'establidor d'a dinastía Pahlavi, o estato esdevenió un activo impulsor de l'actividat arquitectonica en Teherán, estando a modernización d'a ciudat una parti integrant d'o programa mudernizador establito por o nuevo sobirán ta o país. Así, en un proceso parellano a o que s'heba seguito pocas anyadas antis en Europa, en 1932 se destruyoron as murallas que heba construito Nasseredin Shah, dixando asinas puesto libre ta construir unas amplas avenitas: hue nomás subsiste que una d'as antigas puertas d'a muralla. Mientres os anyos 1930, Reza Shah fació plegar a Teherán a arquitectos iranís y foranos ta construir-ie muitos nuevos edificios oficials. Asinas, Nikolai Marcoff estió l'autor de l'Instituto Alborz, André Godard estió l'autor d'o Museu Nacional d'Irán, Maxime Siroux n'estió de cuantas facultatz d'a Universidat de Teherán, Mohsen Forughi n'estió d'a Bank-e Melli y d'a Facultat de Dreito d'a Universidat de Teherán, y Vartan Avanessian n'estió d'o complexo d'apartamentos Reza Shah y d'a escuela Vartan. Se devantoron a oficina de Correus, a oficina de Telegrafos, a oficina d'a Policía, o Ministerio d'Asuntos Foranos, a gara, etc.
Mientres a Segunda Guerra Mundial, Teherán estió en 1943 a seu d'a Conferencia de Teherán, a on parteciporon Franklin D. Roosevelt por os Estaus Unius, Stalin por a Unión Sovietica y Winston Churchill por o Reino Uniu. En ista conferencia se prefiguroron cuantas qüestions que se decidioron definitivament en a Conferencia de Yalta pero, a mas, se prenió a decisión de garantir a independencia y a integridat territorial d'Irán.
Teherán continuó o suyo desembolique en rematar a Segunda Guerra Mundial, pero mas que mas en os anyos 1960. En 1966, a familia reyal albandonó o barrio reyal d'a ciudat ta instalar-sen en Niavaran: Teherán heba grandito prou como ta estar asfixiant y os sobirans s'establioron definitivamente n as residencias d'o norte d'a ciudat, estando dica ixe inte ixas residencias nomás que unas residencias temporals ta o verano. En ixa mema calendata, Rey y Shemiran, que ya heban esdevenito barrios d'a ciudat, fuoron adhibitas administrativament a Teherán.
O primer plan urbanistico de Teherán s'establió en 1969. Iste plan definiba un creiximiento urbanistico d'a ciudat en un eixe este-ueste, contrastando con l'eixe norte-sud que heba estat caracteristico d'o creiximiento urbanistico de Teherán en os sieglos anteriors. O plan urbanistico feba a previsión d'establir nuevos barrios residencials, nuevos barrios industrials a l'ueste d'a ciudat enta Karaj, o desplazamiento d'o centro comercial y administrativo fuera d'as mugas de l'antigo casco viello d'a ciudat, y tamién a creyación d'un rete d'autopistas intra-urbanas más denso, inspirando-se en o modelo d'a ciudat de Los Angeles, en Estaus Unius.
Mientres os anyos 1970, en a economía d'Irán dentró una important cantidat de divisas, debito a o "boom" d'o petrolio, y as nuevas construccions en a ciudat se feban a escape: construcción de nuevos barrios como o barrio d'Ekbatan, construcción d'o ferrocarril metropolitano de Teherán, de nuevas autopistas, etc. Mohammed Reza Pahlavi miraba de fer d'a ciudat una ciudat con vocación internacional y tamién miraba de fer unas nuevas construccions que estasen a l'altura d'ixas grans alufras. Dende 1975, os Pahlavi alazetoron a construcción d'una ciudat ultra-moderna d'una superficie de 554 hectarias en Teherán, dita Shahestan Pahlavi (ciudat reyal Pahlavi en aragonés). Sindembargo, ista nueva ciudat, que yera destinata a esdevenir o centro y o simbolo d'o poder d'a dinastía Pahlavi no se construyó en zaguerías: o prochecto urbanistico se paralizó dimpués d'a compra y urbanización previa d'os suelos en primeras por problemas de traza presupuestaria y dimpués quan plegó a revolución iraní y derrocoron a dinastía Pahlavi.
Antiparte, en 1977 o Gubierno albandonó o plan d'urbanismo redactato en 1969, porque ya s'heba plegato a las mugas que definiba ixe plan d'urbanismo t'a ciudat y sindembargo continaba una gran presión immobiliaria en a ciudat.
En septiembre de 1978 se convocó en Teherán una manifestación, que fue reprimita por l'Exercito iraní, estando ixa represión l'alazet d'a revolución iraní. Mientres dita revolución s'escaició l'episodio d'a dita crisi iraní d'os rehens, quan o 4 de noviembre de 1979 s'asaltó a embaixada d'os Estaus Unius, prenendo-ie rehens en un secuestro que no remató dica o 20 de chinero de 1982, en meyo de qualificacions por os estudiants que prenioron a embaixada de que l'edificio yera un "cado d'espías".
Emerchencia d'os rabals y transformación en metropoli
Continando con una tendencia que ya s'alazetó en o sieglo XIX, o sud de Teherán concentra os habitants de clases socials más pobres, a o norte se troban os ricos, y a clase meya vive a l'este y encara mas a l'ueste d'a ciudat.
A zona industrial Teherán-Karaj se desembolicó a escape seguindo o recorrito d'a primera autopista d'Irán, y os treballadors procedents d'o norueste d'Irán gosaban instalar-se en Karaj, que esdevenió asinas un rabal a on viviban as clases populars, una autentica ciudat-dormitorio. Dica os anyos 1970, a ciudat de Teherán yera una ciudat compacta, que no teneba garra rabal urbán, y a on se pasaba sin de transición d'o disierto u d'as vals montanyosas a la contaminación d'a gran ciudat.
Esporte
250 px|right|thumb|Amvista d'o Azadi Stadium Dentre os equipes de fútbol d'a ciudat bi ha de destacar tres que compiten en a liga de fútbol profesional d'Irán: o Esteghlal FC, o Persepolis FC y o Steel Azin F.C.
Instalacions esportivas
Entre as instalacions esportivas d'a ciudat bi ha de destacar o estadio Azadi Sport Complex, un d'os estadios mes grans d'o mundo con una capacidat de 100.000 espectadors, y a on chuga os suyos partidos a selección de futbol nacional.
Competicions esportivas
Teheran estió a primera ciudat d'Orient Meyo que ha organizato unos Chuegos Asiaticos, en o anyo 1974.
Punta de ra Muga
A punta de ra Muga, punta de ra Güega, pico de Marcadau Sud u Muga Sud de Marcadau (en francés Muga Sud) ye un pico de 2.728 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Pandicosa (Aragón) y Cautarès (Occitania).
Ye o mas alto d'os tres picos de Marcadau.
Cassanha (Alta Garona)
Cassanha (Cassanha en occitán, Cassagne en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 621 habitants (1999) en una superficie de 10,97 km², con una densidat de población de 56,60 hab/km².
Ibón Alto de Bagüenya
L'ibón Alto de Bagüenya ye un ibón pirenenco situau en o municipio de Saúnc, en Ribagorza.
Ju e Bethlòc
Ju e Bethlòc (Ju e Bethlòc en occitán, Jû-Belloc en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Pardiac-Ribèra Baisha.
A suya población ye de 305 habitants (1999) en una superficie de 10,01 km², con una densidat de población de 20,18 hab/km².
Tolosa (desambigación)
Tolosa puet estar
Johann Kuhnau
Johann Kuhnau, naixito de Geising (Electorato de Saxonia, hue Saxonia en Alemanya) o 6 d'abril de 1660 y muerto en Leipzig (Electorato de Saxonia, hue Saxonia en Alemanya) o 5 de chunio de 1722, estió un musico y compositor alemán d'o Barroco.
Renault Twizy
Renault Twizy ye un microauto electrico desembolicau por Renault que se fabrica en Busan (Corea d'o Sud). Antis más estió fabricau en Valladolit (Espanya) dende 2012 dica 2018.
Districto d'Engolesme
O districto d'Engolesme (en francés arrondissement d'Angoulême) ye un districto d'o departamento francés de Charanta y rechión de Nueva Aquitania.
A suya población ye de 193.710 habitants (2007) en una superficie de 2.217 km², con una densidat de población de 87,37 hab/km².
A capital d'o districto ye a prefectura d'Engolesme, y en fan parte 12 cantons y 115 comunas.
Tèrmes
Tèrmes (en francés Thermes-Magnoac) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 160 habitants (1999) en una superficie de 10,83 km², con una densidat de población de 14,77 hab/km².
Linia Salpa
A Linia Salpa (Salpalinja en finés, literalment a linia cerrullo) u Suomen Salpa en o suyo nombre oficial, estió una linia de fortificacions militars esfensivas en a muga este de Finlandia con a Unión Sovietica mientres a Segunda Guerra Mundial. A linia se construyó en o periodo clamato Gran Tregua, ye decir, entre a Guerra d'Hibierno y a ''Guerra de Continación.
A Salpalinja teneba 1.200 km de largaria dende o golfo de Finlandia en a mar Baltica dica Petsamo, en o norte de Finlandia, en l'Oceano Arctico, encara que no s'emplegó, porque a ofensiva final de l'Exercito Royo en 1944 contra Finlandia se frenó en a Linia VKT en l'istmo de Carelia. Sindembargo, as fortificacions d'a Linia Salpa yeran mas poderosas que as esfensas d'a Linia Mannerheim.
As obras en 1940-1941
Dimpués d'a rendición de Finlandia a l'Unión Sovietica en a Guerra d'Hibierno y a signatura d'o Tratato de Moscú, que cedeba bels territorios a la Unión Sovietica, se prencipió a construcción d'a Linia Salpa, ta protecher as suyas mugas de posibles nuevos ataques.
Os primeros treballadors d'as obras esfensivas d'a Linia Salpa estioron voluntarios, encara que dimpués reclutoron a hombres no aptos ta o servicio en o frente. En a primavera de 1941 yeran un maximo de 35.000 treballadors.
A Guerra de Continación
O 22 de chunio de 1941, o Tercer Reich d'Adolf Hitler invadió a Unión Sovietica (Operación Barbarroya), y o 25 de chunio o Gubierno finlandés de Gustav Mannerheim declaró tamién a guerra a la URSS y esdevenió de facto aliata d'as Potencias de l'Eixe, encara que ta os finlandeses estió a Guerra de Continación.
Os treballos de construcción s'aturoron, y se retiró l'armamento de blockhaus y bunkers ta o suyo ninvío ta o frente.
Reinicio d'os treballos en 1944
En 1943 a Wehrmacht sofrió a redota en a batalla de Stalingrado, y en 1944 l'Exercito Royo lanzó ofensivas continas contra os alemans. Asinas, os finlandeses decidioron de reemprender a construcción d'a linia, dica a fin d'a Guerra de Continación que plegó con l'armisticio d'o 4 de setiembre de 1944.
Caracteristicas
Os elements d'a linia esfensiva yeran: 728 obras de cimento, 315 km d'arambratas, 225 km de barraches anticarro, 130 km de fosos anticarro, mas de 3.000 fortificacions, 254 refuchios d'infantería de cimento, trincheras, pozos de tirador...
O suyo armamento yera variato, mesmo con morters d'artillería de costa de 7 y 9 pulgadas d'o sieglo XIX.
En a linia esfensiva preneban parte as zonas d'almarchal, os lagos y d'atros obstaclos naturals, en una rechión que en tien a-saber-los.
As tropas de guarnición yeran a sobén soldatos d'a Reserva, y no pas tropas de linia.
Marqueria
A suya población ye de 74 habitants(1999) en una superficie de 3,46 km², con una densidat de población de 21,38 hab/km².
Parafilia (filochenetica)
thumb|right|300px|Os [[Reptilia|reptils son un taxon historico que s'ha mostrau parafiletico.]] En Filochenia, a parafilia (d'o griego "difuera d'o linache") ye la qualidat principal d'un grupo d'organismos que descienden d'un antipasau común, que tamién fa parte d'o grupo pero no toz os suyos descendients i son. A parafilia d'un taxon pasa quan a un clado verdadero u grupo monofiletico se le'n saca bells miembros, por conveniencia d'a clasificación scientifica u por tradición taxonomica. L'adchectivo con que se nombra un grupo con parafilia ye parafiletico.
Contexto
A clasificación tradicional d'os organismos ye plena de taxons parafileticos, como por eixemplo as plantas pteridofitas, os invertebraus u os ponchidos. A mayoría d'istes taxons se formón en o suyo inte por simple exclusión: as pteridofitas son as plantas vasculars que no son fanerogamas, os invertebraus son toz os animals que no son vertebraus, y os ponchidos son toz os primates antropoides no hominins.
A conveniencia d'emplegar taxons parafileticos u no encara se discute. Os scientificos que son favorables gosan considerar que son grupos con una mesma orichen evolutiva y unas caracteristicas ancestrals (plesiomorfias) bien definidas. Os suyos detractors dicen, por contra, que no tienen sentiu en sacar-se-ne miembros con criterios alto u baixo arbitrarios.
En as clasificacions en as que encara se'n emplega, o que se sole fer ye marcar a naturaleza parafiletica de o taxón escribindo lo suyo nombre entre cometas u con una (P) dezaga, por eixemplo, "Radiolaria" u Protalveolata (P). En qualques publicacions, se marcan con un asterisco dezaga d'o taxón: Reptilia*.
Anchorage
A suya población yera de 291.826 habitants en 2010 en una superficie de 5.079,20 km², con una densidat de población de 66,40 hab/km².
Cheografía
A localidat de Anchorage se troba situata a 31 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Viudòs
Viudòs (en francés Vieuzos) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 46 habitants (1999) en una superficie de 4,93 km², con una densidat de población de 9,33 hab/km².
La Tosca
La Tosca ye un lugar de lo termin municipal d'Olba, en la comarca de Gúdar-Chabalambre y en la provincia de Teruel.
Districto d'Aschaffenburg
O districto d'Aschaffenburg (en alemán Landkreis Aschaffenburg) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Vuelta
Vuelta puet estar:
Bagüenya
Bagüenya (en grafía de Uesca Bagüeña) puet fer referencia a:
Cinco Olivas
A suya población ye de habitants en una superficie de 2,12 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
Ye situato en a marguin dreita u sud de l'Ebro, en una plana y zona de meandros, a 161 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Cinco Olivas ye a una distancia de 58 km de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Mugas
O suyo termin municipal muga a l'este con Alborche, a lo sud con Sastago, a l'ueste con Alforc y a lo norte con atra part d'o termin de Sastago.
Cubillas de Santa Marta
Cubillas de Santa Marta ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 317 habitants (2007), en una superficie de 24 km² e una densidat de población de 13,20 hab/km².
Marcelhan
Marcelhan (Marseillan en francés y oficialment) puet estar:
The Chieftains
The Chieftains ye un grupo de musica irlandés, establito en 1962 ta tocar musica tradicional irlandesa y musica celta.
Historia d'o grupo
O grupo fue establito en 1962 y gravó o suyo primer disco en 1963, con o nombre d'o propio grupo, The Chieftains. Os suyos primers miembros estioron Paddy Moloney (gaita irlandesa), Martin Fay (vriolín y bones), Seán Potts (tin whistle) y David Fallon (bodhrán). Toz os musicos heban estau miembros d'os grupos Ceoltóirí Cualann u Seán O'Ríada. Estioron o primer grupo de musica instrumental irlandesa, y no pas vocalica, como The Dubliners u d'atros grupos de musica tradicional irlandesa.
Ta o suyo segundo disco, en 1969, The Chieftains 2, a banda incorporó a Seán Keane en o vriolín, y Peadar Mercier substituyó a David Fallon en o bodhrán. Ta o suyo tercer disco, en 1971, The Chieftains 3, o grupo yera consolidato, y fació a suya pimer chira por Estaus Unius en 1972.
En 1975 The Chieftains tien popularidat, por a suya composición d'a canción Women of Ireland t'a banda sonora d'a pelicula Barry Lyndon, de Stanley Kubrick.
Caracteristicas d'a suya musica
Ye un grupo con radices en a musica tradicional irlandesa, y emplegan u s'inspiran en obras d'antigos compositors irlandeses, como Turlough O'Carolan, encara que tienen influencias d'estilos musicals más modernos. O suyo repertorio musical encluye dende musica de pub enta musica sinfonica compuesta ta o cine.
The Chieftains han colaborato con cantaires u grupos d'estilos muy variatos, como Van Morrison, Elvis Costello, Tom Jones, Sinéad O'Connor, Roger Waters, Rolling Stones, Kepa Junkera u Akiko Yano.
Tamién gravoron en Nashville (Tennessee, Estaus Unius) discos que amuestran a influencia d'a musica irlandesa en o country, con bellos cantaires d'ixe estilo.
Miembros d'o grupo
Encara que a composición d'o grupo ye variable en a suya historia, bi ha miembros que bi son dende o suyo establimiento:
En 2002 Fay albandonó o grupo y Bell morió.
Antigos miembros
Atros miembros estioron:
Diora Baird
Diora Baird, naixita de Miami (Florida) o 6 d'abril de 1983, ye una actriz y modelo estausunidense.
Agde
Agde ye una localidat y comuna francesa que se troba en a rechión d'Occitania.
Secuencia
O termin seqüencia puet referir-se a:
Lista de molimentos d'o Campo de Belchit
Lista de molimentos d'o Campo de Belchit catalogatos como Bien d'Intrés Cultural:
Bagüenyola
Bagüenyola (en grafía de Uesca Bagüeñola) puet fer referencia a:
Chuana Coscujuela
Chuana Coscujuela Pardina (Fumel, Francia, 1910- † 19 de febrero de 2000) estió una escritora en aragonés, muit conoixita por a suya novela autobiografica A lueca.
Sam Van Rossom
Ye internacional con a selección de Belchica habitualment.
Chuana Coscujuela
A suya obra
A finals d'os anyos 70 escribe noveladas as suyas memorias de nina en Adahuesca y a comarca (Radiquero, Uerto, ermita d'o Trevinyo, Uesca...). O libro se publicó en 1982 con o títol A lueca (a istoria d'una mozeta d'o Semontano) (Uesca, Publicazions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa). Yera o primer libro que se publicaba en aragonés popular d'o Semontano. L'aceptación estió enorme, mas que mas por a espontaneidat y naturalidat con as que reconta os mas duros episodios d'a suya vida, y por a sencilleza con a que replega a vida tradicional en un lugar d'o Semontano. O suyo estilo ye pleno antimás d'expresions y frases feitas de carácter coloquial que li dan a o texto una gran viveza. Dimpués d'acotolata a primera edición (de 2.000 eixemplars), se'n fació una segunda, tamién de 2.000 eixemplars, en 1988. Una tercera edición d'A lueca, tamién de 2.000 eixemplars, s'ha feito en 1998.
Chuana Coscujuela yera Consellera d'Honor d'o Consello d'a Fabla Aragonesa. Ye estata una d'as millors y mas populars escritoras en aragonés d'o zaguer tercio d'o sieglo XX. Estió ganadora d'o Premio Arnal Cavero d'o Gubierno d'Aragón en l'anyada 1992.
Ye autora de:
Reus
Reus ye una ciudat catalana que perteneixe a la provincia de Tarragona, situata a 13 km de Tarragona. A suya población ye de 104.835 habitants (2007), en una superficie de 53,05 km² y una densidat de 1976,15 habitants/km².
Juneau (Alaska)
A suya población ye de 30.988 habitants (2008) en una superficie de 8.430,40 km², con una densidat de población de 4,40 hab/km². Ye a tercera ciudat d'Alaska por o suyo numero d'habitants, dezaga d'Anchorage y Fairbanks, y ye una d'as sub-seus d'a Universidat d'Alaska.
Cheografía
A localidat de Juneau se troba situata a 17 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, en l'archipielago Alexander, en a canal de Gastineau.
Historia
Mientres a segunda metat d'o sieglo XIX se i instaloron en a redolada, que yera habitata por o pueblo tlingit, grupos de buscadors d'oro, en o episodio d'a fiebre de l'oro en Alaska. En 1880 i descubrió oro un buscador canadiense, dito Joseph Juneau, establindo-se oficialment a ciudat de Juneau en 1881 y recebindo o suyo nombre en a suya honor. Dende alavez, a localidat ha estato vinclata a la menería de l'oro, estando en activo importants menas subterranias dica prencipios d'a Segunda Guerra Mundial.
En 1906 a ciudat esdevenió a capital d'Alaska.
Salsola vermiculata
O sisallo (Salsola vermiculata (L.) ) ye una mata tipica d'as zonas aridas d'a depresión d'Ebro d'a familia d'as Amaranthaceae.
Descripción
Ye un arbusto con fuella perén, hermafrodita, con dica 1,5 metros d'altaria, con muitas brancas, con porte irregular. Tallo y brancas prencipals con crosta grisenca con muitas crebazas. Branquetas blanquencas con vello.
Fuellas con 5–25 mm de largaria, alternas, muito variables, subcilindricas, subtrigonals, a vegadas con forma d'escata, triangulars y alargadas, acabadas en punta aguta, carnosas, con vello. As fuellas a sobren forman braquiplastos plegando a estar a vegadas imbricadas.
Bractias foliars oval-trianguladas, pareixitas en forma a las fuellas pero siempre un poco més chicotas. Flors totas hermafroditas, solitarias, en l'axila de cada fuella, formando espigas curtas, densas y disposadas en panicula.
Distribución
Sahel, Sahara, Rechión mediterrania d'Africa, Proximo Orient y Europa.
Denominacions
Sisallo ye una palabra aragonesa con sufixo -allo que han preso atras luengas como o castellano como aragonesismo.
Aldeanueva (desambigación)
Aldeanueva puet estar:
Hyundai Nexo
Hyundai Nexo ye un SUV, que fa servir una celula de combustible d'hidrocheno, desembolicau por Hyundai que se fabrica en Ulsan, Corea d'o Sud.
Mequinenza
Mequinenza (Mequinensa en catalán) ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, situato en la comarca de la Cinca Baixa. Ye situada en o cabo oriental d'a provincia de Zaragoza, limitando con as provincias de Uesca y Leida y ubicada en a confluyencia de tres ríos, l'Ebro, lo Segre y la Cinca. Lo suyo entibo, l'entibo de Mequinenza sobre l'Ebro, conoixiu como Mar d'Aragón, ye un d'os mas grans d'Espanya. La suya población ye de 2.478 habitants (2008), en una superficie de 307,45 km² y una densidat de población de 8,06 hab/km².
Se troba emplazada entre dos grans masas d'augua, l'entibo de Mequinenza y l'entibo de Riba-roya. Turisticamente destacan las Fiestas de Sant Blas y Santa Agueda, declaradas Fiesta d'Intrés Turistico d'Aragón, lo castiello de Mequinenza y los Museus de Mequinenza. Ye un verdadero paradiso pa los amantss de la pesca y de los esportes acuaticos. Dispone d'un campo de regatas ta remo y piragüismo, considerau un d'os millors d'Europa.
Cheografía
La localidat de Mequinenza ye situata a 75 metros d'altaria sobre lo ran de la mar, a una distancia de 75 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón, y de 19 km d'a localidat de Fraga, a capital d'a suya comarca. Ye situada en o cabo oriental d'a provincia de Zaragoza, limitando con as provincias de Uesca y Lleida y ubicada en a confluencia de tres ríos, l'Ebro y lo Segre, que poco dinantes ha recibiu las auguas d'o Cinca.
Lo suyo singular y peculiar ubicación ha influyiu tanto en a suya historia, como en l'idioma y en o caracter d'os suyos habitants. Mequinenza se troba emplazada entre dos grans masas d'augua, lo Embalse de Mequinenza y lo embalse de Riba-roya.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Torrent de Cinca, Fraga, Casp, Favara, Nonasp, Fayón y Seròs.
Cheolochía
Mequinenza s'inscribe en plena Depresión Cheolochica de l'Ebro entre afloramientos de materials cenozoicos d'a denominada Formación Mequinenza, entre los cuals destacan calcolutitas, areniscas y calizas, chuntos a livels lignitíferos.
Los lignitos de Mequinenza
La cuenca carbonifera de Mequinenza constituye la prencipal aria carbonifera d'a provincia de Zaragoza, y s'extiende per los limites territorials d'Aragón y Catalunya, con o epicentro en Mequinenza, que da nombre a dito espacio menero. Abarca una superficie d'uns 500 km² que s'extiendo en uns 20 kilometros en adreza este-ueste a lo largo d'as marguins d'os ríos Ebro, Segre y Cinca. Lo tipo de carbón que amaneixe en a cuenca se relaciona con depósitos continentals que colmataron la zona oriental d'a Cuenca de l'Ebro entre lo Oligoceno superior y lo Mioceno inferior. La suya edat quedaría ubicada entre los 35 y los 25 millons d'anyos, configurando una clase de carbón relativament choven comparaus con os d'atras cuentas. Historicament, la capitalidat d'o mineral turolense y la suya proximidat a los nuclios de población mas grans ha feito uembra a los depósitos acumulaus en l'aria oriental d'a Depresón de l'Ebro, tractando-se en toz dos casos de lignito negro, denominau tamién hulla subituminosa. Esta tiene una potencia calorífica que puede plegar a las 6.000 calorías permitindo que haiga estau un mineral historicament demandau per industrias (de cemento, quimicas y azucareras) que valoraban prencipalment la suya capacidat pa chenerar enerchía.
Como curiosidat, en agosto de 1884, La Carbonífera del Ebro plego a ofrir a las autoridaz de Barcelona lignito de Mequinenza pa encender grans fogueras en as carreras pa "sanear" l'atmosfera debant de la menaza d'una epidemia de cólera.
Las caracteristicas cheolochicas d'o lignito mequinenzano condicionoron las labors meneras. Existen mas de 30 livels diferents de lignito completament horizontals, encara que la mayoría d'éls yeran masiau estreitos pa estar esclataus lo que obligaba a los miners a treballar en cuclillas u tumbaus en o espacio interior d'a capa, d'uns 40 a 60 centímetros d'altura.Mas de 150 anyos d'explotacions meneras en a cuenca menera de Mequinenza han resultau en una gran cantidat de patrimonio y historia menera que en l'actualidat se pueden visitar y recorrer en o Museo d'a Mina de Mequinenza. En a cuenca carbonifera de Mequinenza plegoron a treballar en un momento u unatro mas de 250 expotaciones meneras. Cualques d'ellas yeran aluenyadas d'os nuclios urbans y sin vías de comuncación, per lo que en cualques casos se construyioron poblaus miners an gosaban vivir las familias completas u los treballadors. La interpresa Carbonífera del Ebro edificó un important aloch de tres plantas d'estilo de entreguerras situau en a mina Virchen d'o Pilar. L'edificio prencipal contaba con tres plantas con una longaria de 65 metros y chunto a él unatro mas chicot destinau a usinas y residencia d'incheniers.​ Este poblau aculliba a treballadors venius de poblacions cercanas como Fayón, Nonasp, Fraga, Casp u Sastago.
Las malas comunicacions per tierra d'as zonas meneras con os puntos de consumo obligoron a utilizar l'Ebro como meyo prencipal de transporte, per medio d'embarcacions de carga conoixidas como llaüts, que descendían cargadas a favor d'a corrient y ascendían vuedas remolcadas per machos que seguiban lo camín de sirga en la marguina. Lo destín d'as embarcacions yera Fayón, an lo lignito se trasbordaba a lo ferrocarril, encara que una parte d'ellas continaban auguas abaixo dica la Electro-Quimica de Flix, que tamién utilizaba este carbón.
Antiguidat
Cal destacar la importancia que cualques autors han dau la situación en esta zona d'a ciudat iberica de Octogesa, que chugó un papel important en o desembolique d'a batalla de Ilerda. Dende 1983 y como parte d'os programas d'investigación d'o Museu de Zaragoza, en colaboración con o Concello de Mequinenza y l'emparo d'a Deputación Cheneral d'Aragón se levoron a cabo una serie d'excavacions en tres puestos: Los Castellets, Barranco d'a Mina Vallfera y Riols I.
Numerosas pinturas y gravaus asociaus han estau trobaus en Mequinenza, perteneixients a l'Arte rupestre d'o arco mediterranio d'a peninsula iberica, consideraus Patrimonio d'a Humanidat per la UNESCO en 1998​: Barranco de Campells I, Barranco de Campells II, Barranco d'a Plana I, Barranco d'a Plana II, Camín d'a Cova Plana I, Camín d'a Cova Plana II, Pero de Patriciel I, Roca de Marta, Sierra d'os Rincones I, Valmayor IV, Valmayor V, Val de Caballé, Val de Mamet I, Val de Mamet II y Vallbufandes I.