cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción d'Alberit de Sant Chuan
A ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción ye una ilesia catolica que se troba en Alberit de Sant Chuan (Campo de Borcha). Ye una ilesia mudéchar de una sola nau construyída sobre las restas de l'antigo castiello. O suyo campanal yera un antigo torretón d'o mesmo. Estió construyída en o sieglo XIV y restaurada en 1992.
thumb|Abside d'a ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción d'Alberit de Sant Chuan (Aragón)
Isengard
thumb|O [[torretón Orthanc en Isengard.]] En a ficción de J.R.R. Tolkien, Isengard ye una immensa fortaleza que ye seu d'o bruixón Saruman lo blanco.
A parola "Isengard" ye composada de l'anglés antigo īsen (fierro) y geard (cletau).
Aristides Maillol
Aristides Maillol (encara que gosa estar conoixito con o nombre afrancesato d' Aristide Maillol), naixito de Banyuls de la Marenda (Rosellón, Catalunya Norte) o 8 d'aviento de 1861 y muerto en ixa mesma localidat que fa parte d'o departamento francés de Pireneus Orientals o 27 de setiembre de 1944, estió un escultor, pintor y gravador catalán.
Oliva
thumb|300px|Olivas. miniaturadeimagen|Aceitunas verdes encurtidas. A oliva ye o fruito d'a olivera (Olea europaea). A rechión mediterrania ye a prencipal aria de cautivo d'oliveras, estando un 98% d'as plantacions en o mundo. O suyo culle se puede levar a cabo en etapa verda (oliva verda), u se deixa madurar (oliva negra). A oliva se puede consumir como que azeit d'oliva (90% d'a producción anyal) u como oliva de mesa. miniaturadeimagen|Aceitunas verdes manzanilla con hueso.
Gwyneth Paltrow
Gwyneth Paltrow (Gwyneth Kate Paltrow), prenunciato en anglés, naixita de Los Angeles (California) o 27 de setiembre de 1972, ye una actriz estausunidense, activa en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1990 y con cuantos premios recibitos mientras a suya carrera cinematografica. Ye filla d'o director y productor Bruce Paltrow y de l'actriz Blythe Danner; antiparte, ye chirmana d'o director Jake Paltrow.
Premios
L'actriz Gwyneth Paltrow recibió un premio Oscar a la Millor Actriz en 1998 en a 71ena edición d'os Premios Oscar por a suya interpretación de Viola De Lesseps/Thomas Kent en a cinta Shakespeare in Love, que heba dirichito John Madden.
Partido de los Socialistas de Aragón
I habió un conflicto legal por as siglas PSA con os antigos militants d'o Partido Socialista de Aragón de dimpués de 1978 y o Partido de los Socialistas de Aragón no puede usar-las y alavez quedó como PSOE-Aragón dende 1978.
Aldea Real
Aldea Real ye un municipio d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Campiña Segoviana y d'o partiu chudicial de Segovia.
Compromiso por Galicia
Compromiso por Galicia (en gallego), ye un partiu politico gallego d'ideolochía nacionalista, establiu en mayo de 2012 y contituyito por Máis Galiza, Espazo Ecosocialista, Acción Galega y atras chitotas asociacions como Terra Galega, Partido Nacionalista Galego-Partido Galeguista (PNG-PG) y Coalición Galega (CG).
Aldea Real
A suya población ye de 353 habitants (2009), en una superficie de 25,28 km² y una densidat de población de 13,96 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Aldea Real se troba situata a 881 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 76 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia, d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
Magras con tomate
As magras con tomate son un plato tipico d'a gastronomía aragonesa feito con carne (magras de pernil) y salsa de tomate (tomate). A receta con diversas variants ye conoixita en por o norte d'a peninsula (como en Navarra ), trobando-se o suyo orichen en Aragón. A vegadas se mincha ta desayunar-se.
Caracteristicas
A carne magra (limpia de grasa y tendons) que ye emplegata en a receta ye por un regular de tocín (chullas de pernil d'un centimetro de gordaria) que se fríen en aceit con allos. A receta tradicional fa servir magro de pernil. En bellas ocasions si son salazón se gosan mullar en leit templata mientres bellas horas antis de cocinar-las. Gosa emplegar-se un pernil no guaire curato. En pasar-se por a sartén van deixando a suya grasa. Yera un alimento popular en o sieglo XIX, tal y como lo refleixan bells autors. Alguns autores les ne dicen magras teruelanas.
En Navarra se gosan fer con pernil y uevo con salsa de tomate. En Pamplona a brenda habitual que se fa dimpués d'a lidia d'o tercer toro, son magras con tomate. A vegatas s'emplegan tomates enteros en a elaboración y o suyo sofrito va parando a salsa necesaria ta elaborar a receta de magras. Tamiés se gosa decorar con pimientos royos tallatos en chuliana.
Joseph Jones
Joseph Costello Reshawn Jones (21 de marzo de 1986 en Normangee, Texas, Estaus Unius) ye un chugador profesional estatounidense de baloncesto. Tien una altaria de 2,04 metros y ocupa a posición de pivot. En l'actualidat chuga en o Hapoel Jerusalem d'a liga israelina.
Palmarés
No tién garra.
Alconada de Maderuelo
Alconada de Maderuelo ye un municipio d'a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Riaza.
A suya población ye de 41 habitants (2009), en una superficie de 12,07 km² y una densidat de población de 3,40 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Alconada de Maderuelo se troba situata a 948 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 93 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar d'Alconadilla.
Alnus
O chenero contiene arredol d'una trentena d'especies d'árbols y arbustos con distribución monoica d'os sexos (ixo ye, que cada eixemplar produce flors d'os dos sexos) anque la mes gran parte d'os eixemplars no gosan arribar dica la mida d'árbols. As especies que se clasefican en o chenero Alnus, a la contra d'el que en altros cheneros emparentatos pasa, como Carpinus (os carpins) u Corylus (as avellaneras), no se troban so que en l'hemisferio norte si que puede trobar-sen en tot o planeta. En a Peninsula Iberica no se troba so que la especie Alnus glutinosa, l'alberniz europeu.
En Aragón, as especies d'este chenero se conoixen como "albernices", anque o lexicografo y naturalista semontanés Rafel Vidaller diz en o suyo libro O Libro d'as Matas y os Animals (Zaragoza, 2004) que se conoix una variant d'o termino latín «alnus» como «alno» y dica «auno», anque ixa cita la fa d'un altro autor anterior sin poder-se-ne dar garra lugar de procedencia d'ixa forma tan peculiar. A denominación en aragonés alberniz puet estar en relación con a denominación en catalán ye vern, que se deriva dreitament d'o galo vernos.
Elizabeth Taylor
Elizabeth Taylor u Liz Taylor, (nombre artistico d'Elizabeth Rosemond Taylor), naixita de Londres (Anglaterra) de pais estausunidenses o 27 de febrero de 1932 y muerta o 23 de marzo de 2011 en Los Angeles (California, Estaus Unius), estió una actriz estausunidense, activa en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1940 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya ampla filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en bellas cintas, como por eixemplo Giant (1956, George Stevens), Raintree County (1957, Edward Dmytryk), Cat on a Hot Tin Roof (1958, Richard Brooks), Suddenly, Last Summer (1959, Joseph L. Mankiewicz), BUtterfield 8 (1960, Daniel Mann), Cleopatra (1963, Joseph L. Mankiewicz), Who's Afraid of Virginia Woolf? (1966, Mike Nichols), u Hammersmith Is Out (1972, Peter Ustinov).
Premios
L'actriz Elizabeth Taylor recibió en 1960 un premio Oscar a la Millor Actriz por a suya interpretación en a cinta BUtterfield 8, dirichita por Daniel Mann. Recibió o suyo segundo Oscar a la Millor actriz en 1966 por o suyo papel de Martha  en Who's Afraid of Virginia Woolf?, una cinta dirichita por Mike Nichols.
Pastorón
Pastorón ye un pico prepirenenco de 2.223 metros d'altaria situau a os pietz d'a sierra Tendennera.
Acido ribonucleico
thumb|right|180px|Un bucle d'ARN. L'Acido ribonucleico, tamién conoixiu por as suyas siglas latinas ARN y, en l'ámbito cientifico, con as siglas anglosaxonas «RNA» (de « R ibo n ucleic a cid») ye un tipo prencipal de biomolecula que contiene una secuencia de ribonucleotidos concatenaus que constituyen as suyas subunidaz. Cada ribonucleotido consist en una base nitrochenada, un zucre de tipo ribosa, y un fosfato. A estructura de l'ARN guarda muitas semellanzas con l'ADN, anque difieren en cualques diferencias puntuals (anque prencipals) que fan cua cadagún tienga propiedaz bien diferents de l'altro cara a la biolochía d'a celula.
Pastorón
Administrativament se troba en a muga entre os municipios de Broto y Yesero.
Toponimia
Iste toponimo deriva d'a radiz "pastor" con o sufixo -ón, que en aragonés puet estar tanto augmentativo como diminutivo.
Acido ribonucleico
A tamas que o DNA se troba en forma d'una doble cadena antiparalela en a celula (dsDNA, «double stranded DNA»), l'ARN gosa ser-ie present en forma de cadena sencilla (ssRNA, «single stranded RNA»), estando que ista ye a suya forma per muito mas frecuent, anque ta diferents funcions y en bels fenomenos conoixius d'a biolochía molecular, moleculas pereixederas e intermediarios d'ARN de dos cadenas (dsRNA) se gosan sintetizar. A demés, e ista ye a diferencia que gosa condicionar todas as altras, os nucleotidos d'ARN se forneixen dencima d'una pentosa que ha nombre ribosa que les fa de bastida prencipal, y que lieva o grupo hidroxilo (-OH) en toz os suyos atomos de carbonio per contraposición con as desoxirribosas, que fan parte de l'ADN, que careixen d'un atomo d'oxicheno en comparanza. A tercer diferencia prencipal d'entre ARN y ADN ye en os cuatre tipos de bases nitrochenadas que poseyen: adenina, uracilo, citosina y guanina en l'ARN, y adenina, timina, citosina y guanosina en l'ADN, estando diferent que l'ARN tiene uracilo por cuentas de timina.
Mordor
thumb|A bandera "lo uello de Sauron" ye l'emblema de Mordor. En a ficción de J.R.R. Tolkien, Mordor ye lo reino y la seu d'o malvau Sauron. Se troba a lo este de Gondor y lo gran río Anduin, y a lo sud de Mirkwood. Lo Mont d'o Destín, un vulcán en Mordor, yera l'obchectivo d'a Comunidat de l'Aniello en a busqueda pa destruyir l'Aniello Unico. Mordor esta rodiau per tres cadenas montanyosas, a lo norte, a lo ueste y a lo sud, que protechen la tierra d'a invasión y privan asinas mesmo que los que viven en Mordor fuigan.
Robert Andrews Millikan
Robert Andrews Millikan, naixito de Morrison (Illinois, Estaus Unius) o 22 de marzo de 1868 y muerto en San Marino (California, Estaus Unius) o 19 d'aviento de 1953, estió un fisico estausunidense, que recibió o Premio Nobel de Fisica en 1923 por os suyos treballos sobre a carga elemental d'electricidat y sobre l'efecto fotoelectrico. Se formó en a Universidat de Columbia y estió profesor universitario en a Universidat de Chicago y en o California Institute of Technology.
Canal de Panamá
right|thumb|200px|Una nau en a Canal de Panamá. thumb|200px|Canal de Panamá. A canal de Panamá, ye una canal de navegación artifical de 76,9 km de largaria situata en o punto mas estreito entre l'oceano Atlantico (mar Caribe) y l'oceano Pacifico, en o istmo de Panamá, en Panamá (America Central). A suya construcción se fació mientres os anyos 1878 a 1914 y fue inagurata o 15 d'agosto d'ixe zaguer anyo. Antes d'a suya construcción ta lo transporte maritimo entre las dos mars que connecta caleba fer-lo por l'extremo sud d'o continent americano, a traviés d'o estreito de Magallanes (clamau asinas por o suyo descubridor, o navegant portugués Fernando de Magallanes) u en rodiando lo continent por o cabo d'Hornos.
A suya construcción y posata en funcionamiento estió un estimulo ta a economia d'a zona y cambió o funcionamiento d'o transporte de mercancias d'a zona acortando os tiempos de desplazamiento. A suya construcción estió obra d'o Gubierno d'os Estaus Unius, por o que a canal y a suya zona d'influencia estioron administradas por éls dica o 31 d'aviento de 1999 en que a Republica de Panamá asumió de raso a responsabilidat de l'administración, o funcionamento y o mantenimiento d'a Canal seguntes o Tractau Torrijos-Carter de l'anyo 1977.
Una ampliación d'a canal y un tercer chuego d'inclusas tenió la suya embotada en l'anyo 2016, estando asinas dende alavez en funcionamiento.
Elena Gusano Galindo
Elena Gusano Galindo (Madrit, 1949) ye una escritora y dramaturga en aragonés ansotano. Licenciada en Sociolochía, ye filla de mai ansotana y pai fagotano, y conoixió l'aragonés d'a val d'Ansó por as mullers d'a suya familia.
Lo Portachuelo
Lo Portachuelo estió una aldeya de la Comunidat de Teruel situata en lo termin d'Escoriuela y que perteneixió a la Sexma del Campo de Visiedo.
Historia
En 1280 la ilesia de lo Portachuelo yera de lo Temple. En lo Portachuelo 1495 yera en la Sobrecullida de Mont Albán y en 1646 en la Vereda de Mont Albán. Actualment ye un mas.
Toponimia
Una de las primeras mencions ye como Porto de Scuriola (forma latinizada de "Puerto de Escoriuela"), en un texto de 1212 de concordia entre lo bispe de Zaragoza y lo capítol eclesiastico de Teruel sobre lo pago de decimas:
S'escribe Portixuelos en Rationes decimarum Hispaniae (1279-80):
En la versión de lo "Fuero de Teruel" de 1565 transcrita por Gil de Luna y impresa en Valencia s'escribe El Portijuelo.
Lo toponimo Portachuelo ye un toponimo que con muitas variants ye recurrent en tot l'este de la Peninsula Iberica, a sobén como Portichuelo, (y en lo dominio catalán portitxol). En la Comunidat d'Albarracín bi ha un Portachuelo que en 1340 s'escribiba Portexuelo con x, que probablement represente ch, a l'igual que El Portichuelo d'Orich de la Comunidat de Daroca.
Henri Breuil
Henri Breuil (tamién conoixito como abat Breuil, abbé Breuil en francés), naixito de Mortain (A Manga, Francia) o 28 de febrero de 1877 y muerto en L'Isle-Adam (Val de l'Oise, Francia) o 14 d'agosto de 1961, estió un sacerdot, etnologo, arqueologo, y prehistoriador francés.
Vincente Minnelli
Vincente Minnelli (nombre artistico de Lester Anthony Minnelli), naixito de Chicago (Illinois) o 28 de febrero de 1903 y muerto en Beverly Hills (California) o 25 de chulio de 1986, estió un director cinematografico estausunidense. Antiparte, ye o pai de l'actriz Liza Minnelli.
Leida
Leida  (en catalán y oficialment: Lleida; en castellano: Lérida) ye un municipio y una ciudat catalana, capital d'a provincia de Leida y d'a comarca d'o Segrián (Catalunya).
En 2009 a población d'a ciudat ye de 135.919 habitants, en una superficie de 211,70 km². A densidat de población ye de 642,04 hab/km².
Ye una ciudat con una destacata importancia historica, estando a capital d'o pueblo prerromano d'os ilerchez, y esdevenindo un municipium de l'Imperio Romano mientres César Augusto. Conquerita por os musulmans en primerías d'o sieglo VIII, fue reconquerita por Remón Berenguer IV de Barcelona y Ermengol IV d'Urchel en 1149, ta esdevenir una d'as prencipals ciudaz d'a Corona d'Aragón, fundando-ne-ie en 1297 por Chaime II d'Aragón o Estudio Cheneral de Leida, a primera universidat d'a Corona d'Aragón y una d'as primeras d'a peninsula iberica. Tamién estió puesto de luitas mientras a Guerra d'os Segadors, a Guerra de Succesión espanyola, a Guerra d'o Francés y a Guerra Civil espanyola.
Cheografía
A ciudat de Leida ye situata a 155 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o canto d'o río Segre, a una distancia de 130 km d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya, y de 140 d'a ciudat de Zaragoza.
Mugas
O suyo termin municipal muga con Alcarràs, Almacelles, Alpicat, Albatàrrec, Artesa de Lleida, Alcoletge, Els Alamús, Corbins, Gimenells i el Pla de la Font, Torrefarrera y Torre-serona.
Historia
O 22 de chulio de 1203, en una ceremonia presidita por Pero III, rei d'Aragón, y Gombau de Camporrels, bispe de Leida, se pone a primera piedra d'a Seu Viella de Leida.
O 5 de noviembre de 1823 dentran en Leida as tropas de l'Exercito francés, os clamatos Cient Mil Fillos de Sant Loís.
Toponimia
En l'aragonés baixorribagorzán de Chuseu y Torres dicen Llèida. O exotoponimo aragonés sin L palatalizata lo podemos trobar en dos versions tardanas d'as Cronicas d'os Chudeces de Teruel referindose a lo escaicito en l'anyata chudicial 1485-1486:
En o lexico comercial aragonés d'o sieglo XV en Uesca s'escribiba Leyda (Draps mescla de Leyda)
O nombre viene d'o latín ILERDA, d'o ibero ILTIRTA.
Molimentos
right|thumb|250px|[[Frontera d'o Palacio de la Paeria de Leida.]]
Pizza
A pizza ye un plato d'orichen italiano que consiste en una base per un regular redonda y plana de masa a base d'hordio con emprenyatuera cubierta con tomates, queso y, a ormino, cuantos atros ingredients (como anchovas, sampinyons, cebollas, olivas, pinya, carne, etc.), que dimpués s'enforna a alta temperatura, tradicionalment en forno de lenya.
En Italia, a pizza que se sirve en un restaurant se presienta sin tallar y se mincha con cutiello y forqueta. En ambients informals, manimenos, se talla en gallos pa minchar mientres se sostiene en a man.
Lo termin pizza se rechistró per primera vegada en o sieglo X en un manuscrito latín d'a ciudat de Gayeta, en o sud d'Italia, en Lazio, en a buega con Campania. A pizza moderna s'inventó en Nápols y, dende alavez, o plato y las suyas variants s'han feito populars en muitos países. S'ha convertiu en una d'as birollas mas populars d'o mundo y en un birolla común de birolla rapida en Europa, America d'o Norte, Australia y Asia; ye disponible en pizzerías (restaurants especializaus en pizza), restaurants que ofreixen cocina mediterrania, a traviés d'entrega de pizza y como birolla d'a carrera. Cuantas interpresas de birollas venden pizzas precocinadas, que pueden conchelar-se, en as botigas de comestibles, pa recalentar-las en un forno domestico.
En 2017, o mercau mundial d'a pizza yera de 128 000 millons de dolars y en Estaus Unius yera de 44 000 millons de dolars repartius en 76 000 pizzerías. Per un regular, lo 13 % d'a población d'Estaus Unius consumiba pizza en un día qualsequiera.
L' Associazione Verace Pizza Napoletana ye una organización sin fins de lucro fundada en 1984 con seu en Nápols que tien como obchectivo promover a pizza napolitana tradicional. En 2009, a petición d'Italia, a pizza napolitana se rechistró en a Unión Europea como plato tradicional guarenciau y en 2017 l'arte d'a suya elaboración s'incluyó en a lista d'o patrimonio cultural immaterial d'a UNESCO.
Tinéu
Tinéu (Tinéu en asturleyonés, Tineo en castellano) ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca d'o Narcea y partiu chudicial de Tinéu. A suya capital ye la villa de Tinéu, en a parroquia homonima.
A suya población ye de 10.829 habitants (2011) en una superficie de 540,83 km², con una densidat de población de 20,02 hab/km².
Luengas y parlas
En Tinéu se charra l'astur-leyonés. A parla astur-leyonesa de Tinéu se clasifica en l'astur-leyonés occidental, a on s'incluye l'asturiano occidental.
Adintro de l'asturiano occidental la parla de Tinéu ye en l'aria C chunto con la de Ḷḷuarca y las vals baixas de Cangas del Narcea. A parla de l'aria C presenta como caracters:
Chenta
thumb|250px|Una tipica chenta d'una escuela norteamericana.
Tinéu
Parroquias
thumb|260px|Mapa parroquial d'o concello de Tinéu O concello de Tinéu ye dividiu en 44 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga con Valdés a lo norte, Cangas del Narcea a lo sud, a l'ueste con Villayón y Allande, y a l'este con Salas, Miranda y Somiedu.
Medrano
Medrano ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Logronyo.
A suya población ye de 238 habitants (2008) en una superficie de 7,46 km²,con una densidat de 31,90 hab/km².
Cheografía
A localidat de Medrano ye situada a 599 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 17 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya comarca y d'a Riocha.
Peninsula Balcanica
thumb|350px|right|A Peninsula Balcanica, definita por a linia [[Soča-Krka-Sava a lo norte.]]
Chenta
A chenta ye a comida u minchar que se prene a o meyodía y després d'o desayuno.
Peninsula Balcanica
A peninsula Balcanica ye una peninsula que se troba en o sureste europeu rodeyata por a Mar Negra, Mar Echea, Mar Chonica y Mar Hadriana, y deseparata d'Europa Central y Europa Oriental por os ríos Sava y Danubio, que travesando a plana Panonica han formato una cuenca que desepara os Alpes y Carpatos d'os releus septentrionals d'a peninsula Balcanica (Alpes Dinaricos y Monts Balcans). Os estreitos de Bosforo y Dardanelos deseparan a peninsula Balcanica d'a peninsula anatolica.
Cheolochicament a peninsula balcanica ye heterochenia y complexa, con diferents unidaz de diferents oríchens superpuestas. As principals unidaz son o macizo d'os Monts Rhodopeyos a l'este, que se prolonga enta l'ueste en o macizo de Pirin, os Alpes Dinaricos a l'ueste, os Monts Balcans a lo norte y o Pindo en o sureste, que se prolonga enta o sud con o Peloponiso.
Mes d'o 50 % d'o territorio ye por dencima d'os 1.000 m, y mes de 2/3 superan os 500 m. L'altaria maxima no supera os 3.000 m. As zonas planas se reducen a las planas costeras y as riberas d'os ríos (de fueras d'o norte, que fa part d'a Plana Panonica).
As costas son muito tallatas, con entrantes y salients, bordeyatas de islas y de crestas de cadenas y montanyas sumerchitas, sobretot en Dalmacia y as costas d'a Mar Echea, on a sinuosidat d'a costa fa que bi haiga atras peninsulas con profundos golfos y muitas islas.
Chenta
Se diz asinas o minchar prencipal servito cheneralment a meyodía u en as primeras horas d'a tardi. Os platos servitos en a chenta gosan estar variatos. En bells puestos, os platos servitos en a chenta son tamién servitos en a cena, por un regular platos calients.
Manimenos, ta a chent que chenta en os suyos puestos de treballo, ista comida puet resultar impractica y, por tanto, a chenta se convierte en un alimento relativament simple y fácil de transportar. L'alimento mas fácil d'encaixar en ista categoría ye o entropán.
En Aragón, a chenta se mincha entre as 12.30 y as 3 d'a tardi, pendendo d'os horarios laborals de cada persona. Cuanto mas tardi se chenta, mas consistent gosa estar a comida. Asinas, si se chenta arredol d'a 1 en o treballo se ferá una comida mas lichera, mientres que si se fa a las 3 en rematar una chornata laboral se gosa prener a chenta como a comida prencipal d'o día.
1855
Defuncions
right|thumb|250px|O escritor, poeta y politico polaco [[Adam Mickiewicz, muerto o 26 de noviembre de 1855.]]
Visigodos
250px|thumb|Las migracions d'os visigodos dende [[Dacia dica Hispania.]]
Los visigodos estioron un pueblo chermanico. Son la branca occidental d'os godos y ocupaban antes d'a invasión hunna un territorio que correspondeba d'alto u baixo a l'antiga Dacia. En os tiempos d'as primeras invasions de l'Imperio Romano los visigodos emigroron ta Europa Occidental, a on que facioron liga con l'Imperio Romano d'Occident contra atros pueblos chermanicos invasors y contra los hunnos. Los visigodos aduyoron a los romanos a forachitar a los vandalos y alanos d'Hispania y a vencer a Atila en a batalla d'os Campos Catalaunicos. Los visigodos formoron un primer estau en o sud d'a Galia con capital en Tolosa y dimpués en fuoron forachitaus ta Hispania y formoron un estau visigodo con capital en Toledo que duró dica la invasión musulmana. Dimpués d'a invasión musulmana bel visigodo podió conseguir alianzas u pactos con los musulmans y controlar d'esta traza localment los suyos territorios, como estió lo caso d'o conte Casio, lo fundador d'a dinastía Banu Qasi. Con lo tiempo s'asimiloron a la clase dirichent musulmana u emigroron enta la Gallaecia u Cantabria. Los visigodos estioron arrians mes tiempo que atros pueblos chermanicos.
Los visigodos en Dacia
Los godos yeran orichinarios d'o sud d'Escandinavia, tierra que encara se diz Gotland. Dende lo suyo puesto d'orichen emigroron ta Europa centro-oriental arribando en as costas d'a Mar Negra, ocupabando una ampla zona que d'antes estió d'os sarmatas y dacos. En ixos amplos territorios los godos y los pueblos sozmesos desembolicoron lo que los arqueologos denominan la Cultura de Czerniachow, una cultura que teneba contacto con l'Imperio Romano. Los godos presionaban a los romanos en a Dacia romana, y encara que l'emperador Aurelián derrotó a los godos en l'anyo 271, prenió a decisión d'abandonar esta provincia, feito que se fació entre los anyos 271 y 272. Los godos podioron ocupar ya tota Dacia. Encara ye polemico si a mayoría d'os daco-romanos fuoron evacuaus u a mayoría se i quedoron.
La presión goda en Dacia empentó ta Panonia a los carpos (dacos que feban parte d'os dacos libres que podrían haber orichinau sieglos dimpués a los albaneses).
Los ostrogodos y visigodos fuoron derrotaus por los hunnos. Mientres que la mayor part d'os ostrogodos prenioron a decisión de sozmeter-sen a los hunnos, los visigodos y part d'os ostrogodos prefirioron travesar lo Danubio y emigrar ta l'Imperio Romano d'Orient.
Penetración d'os visigodos en l'Imperio Romano
Los visigodos permaneixioron en Dacia dica l'anyo 376, cuan Fritigern demandó a l'emperador Valent que permitise a los visigodos d'asentar-sen en a ribera sud d'o Danubio. Los visigodos s'asentoron en a diocesi de Tracia, principalment en Moesia. Manimenos las condicions no yeran las que los visigodos esperaban y se rebeloron. Los romanos fuoron derrotaus en l'anyo 378 en a batalla d'Andrianoplin, a on o mesmo emperador Valent murió.
En l'anyo 382 Teodosio I lis torna a conceder o dreito d'establir-sen en Tracia y Moesia. Alarico I prene o títol de rei y encomienza unatra migración, esta vegada ta lo Epiro saqueyando territorios d'os Balcans y lo Peloponiso, (Macedonya, Tracia, Focida y Beocia y las ciudaz de Corinto, Esparta, Argos y Megara). A la fin Alarico I ye nombrau Magister Militum d'Iliria, pero dende Iliria los visigodos emigrarán ta Italia, a on que rematarán saqueyando Roma en l'anyo 410.
Dimpués d'o saqueyo de Roma emigran a lo sud d'Italia adrezando-se enta Africa pero lo rei Alarico I muere en Cosenza, y lo suyo sucesor Ataulfo adreza a lo suyo pueblo de nuevo a lo norte d'Italia, pasando a la Provenza y arribando en Barcelona en l'anyo 415. En l'anyo 416 firman un foedus con Roma en o que se compromenten a pacificar Hispania.
Los visigodos como aliaus d'os romanos en Galia (418-476)
Cuan la invasión hunna de Galia de l'anyo 451 los visigodos contribuyen a la victoria d'o cheneral Aecio en a batalla d'os Campos Catalaunicos. Diz que cuasi estió una batalla entre visigodos de part d'os romanos y ostrogodos de part d'os hunnos. En a "Cronica de los Conquiridors" de Chuan Ferrández d'Heredia fan referencia a los visigodos federaus y establius en Tolosa en o capítol dedicau a Atila.
Ilesia d'a Virchen d'os Reis de Calcena
A ilesia d'a Virchen d'os Reis ye un templo catolico situau en o lugar de Calcena, (Aranda, Aragón). En o sieglo XVI se devantó la ilesia actual pa substituyir una anterior d'estilo romanico.
Visigodos
Lo Reino Visigodo de Tolosa (476-507)
A muerte d'o zaguer emperador romano fa que lo rei Eurico se sienta independient se pueda chustificar como hereu de l'Imperio Romano. Encomienza una expansión territorial, y los visigodos conquieren gran part d'Hispania. thumb|250px|Reconstruccion aproximada y desacherada d'o Reino Visigodo de Tolosa.
Dimpués que los visigodos saqueyasen la Lusitanica, Eurico decidió adhibir a lo suyo reino a provincia Tarraconense y ninvió a lo conte Gauterico, qui dende Burdeus siguió la calzada romana y entró en Hispania por o puerto de Roncesvals. Dimpués prenió Pompaleo y baixó por a val d'Ebro y prenió Caesaraugusta. Dende ixe inte los hispanorromanos d'a val d'Ebro serán dominaus por una clase dirichent guerrera visigoda que durará dica la invasión musulmana.
En l'anyo 507 lo rei franco Clodoveu I se convierte a lo catolicismo y con l'aduya d'os galo-romanos y los bretons esclafa a los visigodos y los forachita a lo sud d'os Pirineus (encara que conserven Septimania).
Lo Reino Visigodo de Toledo (507-711)
A mayor part d'os visigodos s'estableixen en a Meseta. La mayor densidat de visigodos yera en l'actual provincia de Segovia. Toledo ye a capital d'os visigodos dende l'anyo 554. En o futuro los visigodos prebarán d'ocupar tota la peninsula iberica. Los visigodos esdevienen una clase dirichent militar que evita mezclar-se con los hispanorromanos. Los visigodos en Hispania se comportan como cristianos integristas y persiguen las manifestacions de relichiosidat popular, que se remontan a la relichión romana y los elementos prerromanos que asimiló. Lo rei se refirma en a Ilesia, convoca concilios y regula a vida relichiosa d'o reino.
En l'anyo 586 sozmeten a los suevos de Gallaecia. A zaguers d'o sieglo VI ya bi ha reis catolicos que obligan a lo resto d'os visigodos a convertir-se a lo catolicismo deixando l'arrianismo.
Se considera que con Suintila (621-631), qui venció a los bizantins y ocupó as ciudaz-estau hispanorromanos d'o sud, s'unificó politicament a peninsula. En o sieglo VII s'introduce un dreito unico pa unificar l'aristocracia guerrera visigoda con l'aristocracia hispanorromana. D'astí enta debant l'idioma gotico encomienza a desapareixer.
Los visigodos dimpués d'a invasión musulmana
Bi habió visigodos que plegoron a alcuerdes con los musulmans como Teodomiro, que gobernó o sudeste (la Cora de Todmir) u en a redolada de Tudela, sud de Navarra y sud de Cinco Villas en Aragón lo conte Casio, qui estió fundador d'os Banu Qasi.
Los visigodos en fuents aragonesas y navarras
Los visigodos representaban pa la visión historica los hispanos d'a Edat Meya una triple lechitimidat: politica (presuntos hereus d'os romanos), relichiosa (los concilios visigodos, la fitación de Wamba, etc...) y territorial (antigos sobirans de tota la peninsula). Manimenos en a Corona d'Aragón y Navarra la clase dirichent no se consideraba heredera d'os visigodos en a mesma mesura que en o reino d'Asturias, reino de Leyón u reino de Castiella, a on que plegaban a imitar las institucions visigodas u tener a lechislación visigoda como bella cosa mes present. En a Corona d'Aragón y Navarra teneban tamién como referents historicos los territorios ultrapirinencos y l'antiguedat clasica (como contrimuestra a figura de Chuan Ferrández d'Heredia).
Se fa mención d'os visigodos en o "Liber Regum", en a "Cronica de Sant Chuan d'a Penya" y en a obra de Chuan Ferrández d'Heredia, por eixemplo en a "Cronica de los Conquiridors"
En o "Liber Regum" lis dicen simplament godos:
En a "Cronica de Sant Chuan d'a Penya" parlan en cheneral de godos en o capítol III sin especificar, de fueras d'a primera linia, a on que enumeran cualques pueblos chermanicos distinguindo entre visigodos y ostrogodos:
22 de chulio
Sieglo XX
right|thumb|250px|L'actor estausunidense [[Willem Dafoe, naixito o 22 de chulio de 1955.]]
Tractau de París (1898)
En o tractau, Espanya reconoixeba a suya redota de raso en a guerra, y acceptaba a independencia de Cuba, amás de ceder a los Estaus Unius as suyas antigas posesions colonials en Filipinas, Guam y Puerto Rico, rematando asinas con istos zaguers repuis o dito Imperio espanyol. Antiparte, Estaus Unius amaneixeba como una nueva gran potencia, prencipiaba a suya expansión por l'Oceano Pacifico (que en zaguerías levó a la guerra con Chapón) y establía o suyo control en a mar Caribe, que en zaguerías significó o prencipio d'o intervencionismo estausunidense en America latina.
Una destacada conseqüencia d'o tractau estió a humillación que suponeba ta l'Exercito espanyol, a qui heba redotau de raso l'Exercito estausunidense en todas as batallas, y que s'adedicó a demandar a intervención en Marruecos ta sustituyir con ixe país as colonias perdidas y prebar de recuperar-ie prestichio, y a on se establioron os alazetz d'o grupo militar que remató en 1936 por organizar un golpe d'estato contra o Gubierno d'a Segunda Republica espanyola y que segnificó o prencipio d'a Guerra civil espanyola. O tractau y a humiliación subsiguient tamién reforzó o sentimiento d'o nacionalismo espanyol que dende ixe inte s'eixerceba sobre as atras nacionalidatz d'a peninsula iberica.
Canalera
thumb|300px|Canalera. Una canalera   ye un component d'un sistema de descarga d'augua pa un edificio. Cal privar que l'augua gotée u fluya d'os tellatos de traza incontrolada por quantas razons: pa privar que danye as paretz, empape a las personas que se troben debaixo u ingresen a l'edificio, y pa endrezar l'augua a un puesto d'eliminación adequau an no danye os alazetz de l'edificio. En o caso d'un tellato plano, a eliminación d'augua ye esencial pa privar a dentrada d'augua y privar l'acumulación de peso excesivo.
Cantón de Gavarret
O cantón de Gavarret (en occitán canton de Gavarret, en francés canton de Gabarret) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'as Landas, en a rechión d'Aquitania, districto de Lo Mont.
A suya población yera de 3.636 habitants (2007) en una superficie de 440,75 km², con una densidat de población de 8 hab/km².
A capital d'o cantón yera a localidat de Gavarret, y en feban parte 15 comunas.
Dean Koontz
Dean Koontz (u Dean Ray Koontz u Dean R. Koontz), naixito d'Everett (Pennsilvania) o 9 de chulio de 1945, ye un escritor y novelista estausunidense. Gosa estar autor de best-seller a on se i troban elementos d'os cheneros d'horror, ciencia ficción y misterio. uantas d'as suyas obras han estato adaptatas ta guions cinematograficos.
Plevia acida
thumb|right|250px|Efectos de la plevia acida en una [[selva de la Republica Checa]]
La plevia acida se forma cuan la humidat en l'aire se combina con l'oxido de nitrocheno y lo dioxido d'ixufre emesos por fabricas, centrals electricas y vehiclos que creman carbón u productos derivatos de lo petrolio. En interacción con la vapor d'augua, estos gases forman acido sulfurico y acido nitrico. A la fin, estas sustancias quimicas cayen a la tierra acompanyando a las precipitacions, constituindo la plevia acida.
Los contaminants atmosfericos primarios que orichinan la plevia acida pueden recorrer grans distancias, los vientos los trasladan cientos u mils de kilometros enantes de precipitar en forma d'agualera, rosada, plevia, piedra, nieu u boira. Cuan la precipitación se produce, puet malmeter muito lo medio ambient. La plevia acida se considera un impacto ambiental d'escala rechional.
Los hidrocarburos y lo carbón usatos como fuent d'enerchía, en grans cantidaz, pueden tamién producir oxidos d'ixufre y nitrocheno.
Tozal d'as Planas
O tozal d'as Planas (en castellano Tozal de las Planas) ye un pico prepirenenco de 1.966 metros d'altaria situau a os pietz d'a sierra Tendennera.
Semolué
Semolué u Semoluet (Semolué en castellano) ye un lugar adintro d'a solana de Burgasé, en o municipio de Fiscal, en a provincia de Uesca. Como toz es lugars d'ista val estió expropiato per l'ICONA a zaguers d'es anyos sixanta y actualment se troba espoblato.
Tozal d'as Planas
Administrativament se troba en a muga entre os municipios de Broto y Yesero.
Semolué
Toponimia
Ye un caso de toponimo con terminación -ué que indica pertenencia, dezaga de l'antroponimo hipotetico *Sembulus u Sembalus deribato d'o cognomen aquitano SEMBUS.
Variants actuals d'o nombre son Semulué y Semalué.
Manne Siegbahn
Karl Manne Georg Siegbahn (mas conoixito como Manne Siegbahn), naixito d'Örebro (condau d'Örebro, Suecia) o 3 d'aviento de 1886 y muerto en Estocolmo (Suecia) o 26 de setiembre de 1978, estió un fisico sueco, que recibió o Premio Nobel de Fisica en 1924 por os suyos descubrimientos y as suyas investigacions en o campo d'a espectroscopia d'os rayos X. Se formó en a Universidat de Lund y estió profesor universitario en a Universidat de Lund, en a Universidat d'Uppsala y en a Universidat d'Estocolmo.
Rafael Nadal
Rafael Nadal Parera, conoixito como Rafa Nadal y naixito de Manacor o 3 de chunio de 1986), ye un tenista que actualment (chulio 2021) ye 3º en o ranking ATP.
Partecipó en os Chuegos Olimpicos de Pekín 2008, ganando una medalla d'oro, quatre anyos dimpués no podió esfender o suyo títol en Londres 2012 por una lesión en o suyo chenullo.
En l'anyo 2008 se li concedió o Premio Prencipe d'Asturias d'os Esportes, por ser un esportista eixemplar, tanto en a victoria como en as muito escasas ocasions en que conoixe la redota. Ye particularment impecable a suya reacción en os triunfos mas importants y o modo en que destaca a labor d'os suyos oponentes. Tamién ha creyau, amás, una Fundación que leva o suyo nombre, de caracter benefico, destinada a l'asistencia social ta colectivos desfavorecidos y a la cooperación a lo desembolique.
Títols
250px|thumb|dreita
Finalista (38)
{|
Ganados (11)
{|
Finalista (4)
{|
Barrenyo
thumb|300px|Una [[charra con un barrenyo debaixo.]] thumb|300px|Una mesacha se lava as mans en un barrenyo en un quadro d'o pintor [[Victor Kühnen.]] Un barrenyo  ye recipiente baixo y de boca muit ampla que s'utiliza pa lavar u lavar-se.
Os barrenyos se fabricoron orichinalment en diferents aleyacions metalicas, estando as mas populars as de latón cubierto d'esmalte blanco; dimpués plegarían as d'aluminio y finalment as de plastico. O suyo emplego pa o aseyo personal cutiano estió substituiu por o lavabo con a incorporación de l'augua corrient en as casas.
Ben McCauley
Benjamin Joseph McCauley (6 de setiembre de 1986 de West Newton, Pensilvania, Estaus Unius) ye un chugador profesional estausunidense de baloncesto. Tien una altaria de 2,06 metros y ocupa a posición d'ala-pivot. En l'actualidat chuga en o Brujos de Guayama, d'a liga BSL de Puerto Rico.
Calonge i Sant Antoni
Calonge i Sant Antoni ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Baixo Empordán y provincia de Chirona.
A suya población ye de 10.428 habitants (2008), en una superficie de 33,57 km² con una densidat de población de 310,63 hab/km².
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Cabanyes, Sant Antoni de Calonge, Sant Daniel y Treumal.
Betula
Os abetullos (d'o latín <ABETŪLLA) u abetoches/as (posiblement, con a mesma etimolochía) son un chenero d'árbols de fuella caduca en a familia Betulaceae, conoixitos cientificament como Betula. O nombre latín «betūlla» u «abetūlla» pareix que demana d'una radiz celtica «betu», que ya gosaba significar abetullo en tiempos prerromans.
Os abetullos fan fuellas simples, con una forma caracteristicament romboidal, d'entre 3 e 6 cm de lonchitut per alto u baixo 2/3 d'amplo, con variacions per a especie. A crosta ye caracteristicament clara, grisa blanquinyosa. As flors, como en totas as Betulaceae, hi brostan fendo amentos masculins o femenins diferents, anque se troban toz en o mesmo árbol. Estes árbols gosan creixer dica fer d'entre 10 e 30 metros d'altaria.
As especies de Betula se troban per tot l'hemisferio norte, en Europa son omnipresents en os climas menimament humidos (fendo albarosas só que en as zonas de montanya en l'aria mediterrania) anque en Rusia y Escandinavia gosan formar grans extensions selvosas. En Nordamerica y Asia tamién son muit frecuents, pero en o norte d'Africa, per estar tan xuco lo clima suyo, tansament se i troban cualcuns. En os Pireneus espanyols, as albarosas mes grans se troban en Ribagorza y lo Pallars.
O nombre vernaclo «abetoch» pareix que ye exclusivo d'a Chacetania, documentable seguntes R. Vidaller en as localidaz d'Echo, Chasa y Aragüés de lo Puerto. En a vecina val d'Ansó se i conoix tamién a forma femenina «abetocha», que coexiste con betocha y bitocha. A forma «albar» que ye como se siente decir en a mes gran parte de puestos per l'Alto Aragón oriental no fa referencia exclusiva a las especies Betula, sino que s'aplica a toz os árbols (encluitos barrazeras, albernices, tremoletas, poplos, ecetra) que manifiestan cualques caracteristicas fisicas en común, como de tener a crosta blanca (en latín, «alba») u de creixer en puestos humidos.
Ermita de Santa María d'a Huerta de Frescano
A ermita de Santa María d'a Huerta ye una ermita romanica situada en Frescano (Campo de Borcha,Aragón). Construyída en o sieglo XIV, estió enamplada en o sieglo XVI.
Mercedes Ruehl
Mercedes Ruehl (nombre artistico de Mercedes J. Ruehl), naixita de Nueva York (Nueva York) o 28 de febrero de 1948, ye una actriz estausunidense.
Siamanna
Siamanna (Siamanna en sardo; Siamanna, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana d'Oristán y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 863 habitants en una superficie de 28,32 km², con una densidat de población de 30,47 hab/km².
Brenda
Tamién puet consistir en bella pieza de fruita, yogurt, café con leit, etc.
A brenda arredol d'o mundo
A brenda ye una comida típica en muitos países mas que mas d'o Sud d'Europa como Espanya (a on se diz en castellano merienda), Italia (en italiano merenda) u Croacia (conoixita como marenda), Latinamerica y as Filipinas.
Entre os archentinos y uruguayos ye habitual fer a merienda arredol d'as 7 d'a tardi, entre a chenta y a cena. Por un regular consiste en una infusion (te, mate, café, mate cueto, etc.) y una pieza de repostería (pan, tostadas, tartas, etc.), acompanyatas a sobén por dulce de leit, miel, manteca u bella confitura.
En as islas Filipinas, a brenda (en filipino meryenda u minandál) ye una comida lichera que se mincha de tardis. Quan a merienda ye mas tardi, chusto antis de cenar se diz que ye una merienda cena.
En Catalunya, o País Valenciano y as Islas Balears, se conoixe en catalán como berenar u 'bereneta' (ista zaguera forma se fa servir mas que mas en Menorca). Ye habitual minchar pan con tomate y bellas chullas de pernil u queso. A brenda tamién puet estar dulce, como as tartas, os croissants u tamién fruita.
En a costa de Croacia se le diz marenda, y ye una comida entre o desayuno y a chenta. Por un regular se tracta d'un snack lichero, como un chicot entropán u una tostada, que se mincha mientres as horas de treballo.
Casu
Casu ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca d'o Nalón y partiu chudicial de Llaviana. A suya capital ye lo lugar d'El Campu, en a parroquia d'El Campu.
Siipicia
Siipicia (Siipicia en sardo; Siapiccia, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana d'Oristán y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Casu
A suya población ye de 1.839 habitants (2011) en una superficie de 307,94 km², con una densidat de población de 5,97 hab/km².
Siipicia
A suya población ye de 376 habitants en una superficie de 17,94 km², con una densidat de población de 20,96 hab/km².
Casu
Luengas y parlas
En Casu se charra l'astur-leyonés, en grau abanzau de substitución por part de l'idioma castellano. La parla astur-leyonesa de Casu se clasifica en l'astur-leyonés central, a on s'incluye l'asturiano central.
Parroquias
O concello de Casu ye dividiu en 10 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con Piloña, a lo sud con a provincia de Leyón, a l'este con Ponga y a l'ueste con Ayer y Sobrescobiu.
Anyos 1930
Os anyos 1930 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 1930 y l'anyo 1939, istos dos tamién encluyitos.
Villamediana de Iregua
Villamediana de Iregua ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha en a comarca de Logronyo.
A suya población ye de 4.668 habitants (2006) en una superficie de 20,42 km², con una densidat de población de 228,60 hab/km².
Cheografía
A localidat de Villamediana de Iregua se troba situada a 443 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 5 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
El Pont de Suert
El Pont de Suert (Lo Pont de Suert en catalán local; El Pont de Suert en catalán estandar; Pont de Suert en castellano) ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida, capital de la comarca de l'Alta Ribagorza.
La suya población ye de 2.418 habitants (2007) en una superficie de 148,14 km², con una densidat de población de 16,32 hab/km².
Cheografía
El Pont de Suert ye situato a 838 metros d'altaria sobre lo ran de lo mar, a una distancia de 124 km d'a ciudat de Leida, a capital d'a suya provincia, y de 292 km d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya.
Se troba a o canto d'a Noguera Ribagorzana.
En lo termin municipal d'el Pont de Suert bi ha 25 lugars:
Demografía
right|thumb|80px|Mapa de localización d'el Pont de Suert en l'Alta Ribagorza.
Fanyanizas Baixas
Fanyanizas Baixas (en castellano Fañanizas Bajas) ye un pico prepirenenco de 2.111 metros d'altaria situau a os pietz d'a sierra Tendennera.
Administrativament se troba en o municipio de Broto.
Arthur Penn
D'entre a suya filmografía, cal destacar cintas como The Miracle Worker (1962, con Anne Bancroft y Patty Duke), The Chase (1966, con Marlon Brando, Jane Fonda, Robert Redford, E.G. Marshall, Angie Dickinson y Robert Duvall), Bonnie and Clyde (1967, con Warren Beatty, Faye Dunaway, Michael J. Pollard, Gene Hackman y Estelle Parsons), Little Big Man (1970, con Dustin Hoffman, Faye Dunaway, Dan George, Martin Balsam, Richard Mulligan y Cal Bellini), u The Missouri Breaks (1976, con Marlon Brando, Jack Nicholson, Randy Quaid, Kathleen Lloyd, Frederic Forrest y Harry Dean Stanton).
Puyuelo d'a Solana
Puyuelo d'a Solana (Puyuelo en castellano) ye un lugar aintro d'a solana de Burgasé, en o municipio de Fiscal, en a provincia de Uesca. Como toz es lugars d'ista val estió expropiato per l'ICONA a zaguers d'es anyos sixanta y actualment se troba espoblato.
El Toboso
El Toboso ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 144,19  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Alberto Gracia Trell
Alberto Gracia Trell ye un escritor en aragonés naixiu de Uesca (1985). Diplomau en Machisterio, e profesor d'aragonés, ha publicau bella cosa d'articlos y colaboracions en cuantas revistas como Fuellas, Serrablo, Luenga & Fablas, Rolde, Jacetania y Ambista, como: Notas sobre l’aragonés d’A Lueca de Chuana Coscujuela, Apuntes sobre el aragonés en Orna, Chusé Gracia escritor popular en aragonés, Felis Gil del Cacho autor d'o primer libro en aragonés tensino, "Chuana Coscujuela la escritora del pueblo", "El pensamiento de Pedro Arnal Cavero en torno a la lengua aragonesa" u "Lengua y vocabulario de Naval (Somontano de Barbastro) en la obra de Privato Cajal (1969)".
Ye vocal de publicacions d'o Consello d'a Fabla Aragonesa -an que ha impartito cursos de luenga aragonesa- y d'o consello de redacción d'a revista Fuellas. D'atra man, ha escrito bel relato curto como O cuento de Chusepet, que se reculle en o libro O despertar de l'onso, u o cuento infantil Belianet, l'onset que no quereba estar domato (2016). Ganó en 2009 o VI Concurso de relatos curtos "Luis del Val" con o relato Manimenos, lo fize.