cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aproximant bilabial sonora
A consonant aproximant bilabial sonora ye un tipo de soniu consonantico emplegau en bellas luengas parladas. O simbolo que la representa en l'Alfabeto Fonetico Internacional ye «». Iste simbolo ye a letra griega Β|beta con una Τ|tau debaixo como diacritico.
En aragonés
En l'aragonés a consonant bilabial aproximant sonora ye un d'os alofonos d'o fonema /b/, correspondient a la pronunciación habitual d'as letras b y v en posición meya como por eixemplo en vivo. .
Candelaria (Tenerife)
Candelaria ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Santa Cruz de Tenerife, que se troba en a isla de Tenerife. A suya población ye de 27.985 habitants (2019), en una superficie de 49,18 km² y una densidat de población de 569.0 hab/km².
La Bouza
La Bouza ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 63 habitants (2007), en una superficie de 14,57 km² y una densidat de población de 4,32 hab/km².
Algadefe
Algadefe ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
Guasillo
Toponimia
En o Libro del Reparo del General de 1489-1491 s'escribe Guasiello. Manimenos o Consello Asesor de l'Aragonés no en tien conoixencia. Agustín Ubieto Arteta testimonia as variants Guasillo, Guassillo, Guassil, Gualssilyo, Guasillum, Guassilgo, Guasilgu, Gassillo, Gosilo, Gosiello, Agusillo, Aguisillo.
Algadefe
A suya población ye de 325 habitants (2009) en una superficie de 15,33 km², con una densidat de población de 21,2 hab/km².
Miño de Medinaceli
Miño de Medinaceli ye un municipio castellanleyonés, situato en a provincia de Soria. A suya población ye de 99 habitants(2004), en una superficie de 56,25 km² y una densidat de población de 1,75 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga con Yelo y Medinaceli.
Marmida
Marmida ye un pico de 2.079 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre Aragón y Occitania.
Haile Selassie
Haile Selassie, Haile Selassie I u Haile Selassie I d'Etiopia, naixito d'Ejersa Goro (provincia de Harar, Imperio d'Etiopia, hue en Etiopia) o 23 de chulio de 1892 y muerto en Addis Abeba (Imperio d'Etiopia, hue en Etiopia) o 27 d'agosto de 1975) estió un Rei de Reis d'Etiopia, dende o 2 d'abril de 1930, cuan succedió a Zewditu I, dica o 12 de setiembre de 1974, cuan se fació a revolución etiope que remató con a proclación d'a Republica y a supresión d'a Monarquía. Antiparte, dende 1936 (Segunda Guerra italo-etiope) dica 1941 (Segunda Guerra Mundial) o país estaba baixo a ocupación d'o Reino d'Italia Yera fillo d'o Ras Mekonnen Welde Mikaél y antis d'estar emperador o suyo nombre yera Ras Teferi Mekonnen, d'a on provién a expresión rastafari emplegata por ixe movimiento relichioso d'orichen chamaicano.
Etsaut
Etsaut (en gascón occitán Eth Saut, en francés y oficialment Etsaut) ye una comuna biarnesa situata en a val d'Aspa, en o departamento francés de Pireneus Atlanticos y rechión de Nueva Aquitania. Fa parte d'o districto d'Aulorón y d'o cantón d'Aulorón-1.
A suya población ye de 105 habitants (1999) en una superficie de 34,95 km², con una densidat de población de 3,00 hab/km².
Acebéu
Acebéu (Acebedo en castellano) ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón y comarca d'a Montaña Oriental, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Cistierna.
A suya población ye de 267 habitants (2009) en una superficie de 50,18 km², con una densidat de población de 5,32 hab/km².
Cheografía
O lugar d'Acebéu se troba situau a 1.160 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 98 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia, y de 195 km d'a ciudat de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars d'Acebéu, La Uña y Liegos.
San Fernando de Atabapo
San Fernando de Atabapo ye una ciudat venezolana capital d'o Municipio Atabapo d'o Estato Amazonas.
Ye situata en o centro-este d'o Estato Amazonas, a 65 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, y a suya población ye de 15.000 habitants en 2007.
Sexma de Langa
La Sexma de Langa yera una sexma situada en lo norte de la Comunidat de Daroca. Compreneba las aldeyas de:
Lobarre
Lobarre (Loarre en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situau en a comarca Plana de Uesca. O castiello de Lobarre ye o castiello romanico mas important d'Espanya.
A suya población ye de habitants en una superficie de 74,6 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Bubble tea
Risgos pa la salut
I hai dubdas sobre lo suyo efectos sobre la salut a resultas d'o suyo alto conteniu de zucre. L'atra preocupación ye lo suyo alto conteniu calorico, en parti atribuyiu a las bolas de tapioca con alto conteniu de carbohidratos, que pueden represientar dica a metat d'as calorías d'una porción de 500 ml.
Per unatra parti, os pediatras advierten que os ninos chicotz pueden escanyar-se con as bolas, que tienen de 5 a 8 milimetros de diametro, y piden as alvertencias correspondients en as copas.
Normas graficas de l'aragonés
thumb|250x250px|Portalada d'as Normas Graficas de l'Aragonés (Uesca, 1987)As Normas Graficas de l'Aragonés, de 1987 (Normas graficas de l'aragonés. Emologatas en o I Congreso ta ra Normalización de l'aragonés), fruto d'os alcuerdos firmatos en Uesca o 19 d'abril, son un conchunto de convencions ortograficas ta l'aragonés alcordatas en o I Congreso ta ra normalización de l'aragonés.
Criterios
Os criterios que se pretenden seguir son: Se restrinche o criterio fonematico:
Representación d'os fonemas vocalicos
Amás, la u forma parte d'os digrafos gu (/g/) y qu (/k/) debant de e, i.
Guions
S'emplegan ta tallar as parolas en rematanza de ringla, fendo-lo por silabas completas: fuellas, en fue-/llas; estiemos, en es-/tie-/mos.
Tamién sirven ta unir os pronombres y adverbios encliticos con o verbo:
Apostrofación
Las falquetas (') sinyalan a desaparixión d'una vocal.
Accentuación grafica
En os diftongos y triftongos con vocal ubierta, si cal accentuar graficament, se fa sobre la vocal ubierta (á, é, ó): calién, fuésenos, metió; pero: palpiar, estudiet.
Sinyals d'interrogación y exclamación
Os sinyals d'interrogación d'apertura (¿) y de tancada (?) incluyen un enunciau interrogativo. O sinyal d'apertura ye opcional si la pregunta ye curta y prencipia por pronombre, adchetivo u adverbio interrogativo: Qué has feito?
Os sinyals d'exclamación d'apertura (¡) y de tancada (!) incluyen un enunciau exclamativo. O sinyal d'apertura ye opcional si la exclamación ye curta y prencipia por pronombre, adchetivo u adverbio exclamativo: Cómo plora!
Firma d'alcuerdos
Las refirmoron os miembros d'as asociacions y entidaz: Instituto de Estudios Altoaragoneses, Consello d'a Fabla Aragonesa, Ligallo de Fablans de l'Aragonés, Rolde d'Estudios Nazionalista Aragonés, Chunta Unibersitaria por a Reconoxedura y a Promozión de l'Aragonés, Rolde de Fabla Aragonesa de Chaca, y Asoziazión 'Alasets' (Bal de Benás).
No las firmoron os representants d'o Grupo de Triballo de lo Cheso a títol particular, pero sí como miembros d'o Consello Asesor: Victoria Nicolás Minué y Chusé Coarasa Atienza.
En representación d'o Consello Asesor, firmoron: Inazio Almudébar Zamora, Rafel Andolz Canela, Santiago Bal Palazios, Chesús Bernal Bernal, Chusé Coarasa Atienza, Mariano Coronas, Nieus Luzía Dueso Lascorz, Chusé María Ferrer Fantoba, Antonio Martínez Ruiz, Bienvenido Mascaray Sin, Francho Nagore Laín, Chusé Inazio Navarro García, Victoria Nicolás Minué, Francho E. Rodés Orquín, Santiago Román Ledo, Miguel Santolaria, Chesús Vázquez Obrador y Eduardo Vicente de Vera.
Os miembros d'o Consello Asesor que no firmoron: Ánchel Conte Cazcarro y Juan José Pujadas. Amás, Chulio Brioso y Mairal no se cuaterna entre los miembros d'o Consello Asesor en as Normas graficas de l'Aragonés, pero sí en as Propuestas de Normas Graficas .
Os miembros d'a Comisión Organizadera firmoron todos. Yeran: Francho Nagore Laín, Fernando Romanos Hernando, Chorche Escartín Guillén, Chusé Inazio Navarro García, Chesús Lorién Gimeno Vallés y Enrique Chabier Compairé.
Comparanza con a ortografía castellana
O prencipio d'as Normas Graficas de l'Aragonés ye que os fonemas se correspondan con os grafemas: por eixemplo, solament b representa o fonema /b/. Ye acomparau a l'ideyal d'a ortografía castellana d'a Real Academia de la Lengua: "Una ortografía ideal debería tener una letra, y solo una, para cada fonema, y viceversa. Pero tal correspondencia, por motivos históricos y de diversa índole, no se produce en casi ninguna lengua, aunque el español es de las que más se aproximan a ese ideal teórico.""El refrendo oficial consolidó las normas académicas, pero al mismo tiempo vino a obstruir las vías de innovación y reforma por las que la Academia había ido avanzando paso a paso desde la primera edición de su Orthographía, de 1741, que ya en la segunda edición, once años más tarde, se escribió Ortografía, proclamando desde la misma portada su opción por el criterio fonético con preferencia sobre el etimológico."Ciertas solucions graficas coenciden con o castellano: Y tamién conta con un sistema d'accentuación, prou acomparau a lo castellano.
Comparanza con atras grafías de l'aragonés
Seguntes Félix de Latassa y Ortín, Josef del Rey publicó, en Zaragoza en 1738, Ortografía castellana, y aragonesa, sacada parcialment de l'anterior obra suya Tyrocinio latino .
A Sociedat de Lingüistica Aragonesa publicó en 2006 unas normas ortograficas pa o suyo emplego en a revista De Lingva Aragonensi publicada por ista asociación, y en todas as comunicacions u articlos que os miembros d'a SLA presienten en congresos, simposios y publicacions.
O Estudio de Filología Aragonesa creyau por o II Congreso de l'Aragonés con o nombre de Academia de l'Aragonés publicó en 2010 a suya Propuesta ortografica de l'Academia de l'Aragonés, que han pasau a emplegar-la entidaz y particulars, beluns d'os cuals feban servir anteriorment as Normas graficas de l'aragonés.
Antiparte d'as propuestas graficas formals, sigue habendo-bi particulars y escritors dialectals que fan servir ortografías personals u basadas en o castellano.
Sukhoi Su-27
Sukhoi Su-27 ye un avión de caza de quarta cheneración desembolicau por Sukhoi. O suyo primer vuelo estió en 1977. Tien dos motors Saturn AL-31F y una velocidat maxima de Mach 2.35. Se'n han construyíu 680 unidaz.
Castèths (Landas)
Castèths (Castèths en occitán, Castets en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'as Landas, rechión de Nueva Aquitania, districto de Dacs y cantón d'a Costa d'Archent.
A suya población ye de 1.896 habitants (2007) en una superficie de 90,18 km², con una densidat de población de 21,02 hab/km².
Barlovento (Santa Cruz de Tenerife)
Barlovento ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Santa Cruz de Tenerife, que se troba en a isla de La Palma. A suya población ye de 1.876 habitants (2019), en una superficie de 43,55 km² y una densidat de población de 43.0 hab/km².
Soga
thumb|right|250px|Una soga de [[barco ligada contra l'amarre.]] Una soga (de o latín <SOCA ) ye un ramal u cuerda de grans dimensions, principalment quan s'emplega en a navegación u sirve ta amarrar u ta remolcar una embarcación.
Vueitre
Es vueitres u vultres son aus carnuceras que pueden trobar-sen per toz es continents, fueras d'en Oceanía y l'Antarctida. En Aragón, o nombre de vueitre s'emplega mes que mes ta la especie Gyps fulvus, d'a familia d'es accipitridos.
Una d'as caracteristicas particulars de muitos vueitres ye a suya capeza pelata, sin plumache, probablement debito a que una capeza con plumas s'emporcaría con sangre y altros fluidos en introducir-la adintro d'es carnuzos d'animals grans y sería dificil de mantener-la limpia.
Tamien gosan estar aus de notable grandaria. Per ixo han a menister de trobar bolsas d'aire calient ta elevar-se. A mes, no volan a gran velocidat ni baten guaire as alas.
Clasificacion
Per un regular, es vueitres se clasifican en dos grupos:
As semellanzas entre es dos grupos son debitas a una evolucion converchent mes que no a una relación amanata.
Martiago
Martiago ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 331 habitants (2007), en una superficie de 47,36 km² y una densidat de población de 6,98 hab/km².
Alixa
Alixa (en castellano Alija del Infantado) ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
A suya población ye de 809 habitants (2009) en una superficie de 52,31 km², con una densidat de población de 15,47 hab/km².
La Encina
La Encina ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 172 habitants (2007), en una superficie de 30,77 km² y una densidat de población de 5,58 hab/km².
Oceano Atlantico
L'Oceano Atlantico desalparta America, en l'ueste, d'Europa y Africa, en l'este. S'estendilla dende l'Oceano Glacial Arctico, en o norte, dica l'Antarctida, en o sud. L'ecuador lo divide, artificialment, en dos partis, Atlantico Norte y Atlantico Sud. O suyo nombre procede d'o griego Atlas, un d'os titans d'a mitolochía griega.
Cheografía
Tién forma de S y una amplaria d'unos 80 millons de km², estando lo segundo en amplaria, dimpués de l'Oceano Pacifico.
As rallas submarinas situadas entre la Isla de Baffin, Groenlandia y Escocia se han establito como a muga entre l'Oceano Glacial Artico y l'Atlantico Norte.
A l'Este, l'Estreito de Chibraltar forma la muga con o Mar Mediterranio; a l'ueste, l'arco formato por as islas d'o Caribe lo desalpartan d'o Mar Caribe.
A lo Sud y a l'Este, a trestalladura con l'Oceano Indico s'estableix, por o meridiano de 20° E. A lo Sud y a l'Ueste la divisoria se ha establito en a linia de mayor fundaria que va d'o Cabo de Furnos a la Peninsula Antartica.
Tien una fundaria meya de 3.743 m gracias a una gran meseta de cuasi 3.000 m de fundaria que ye cuasi tot o suyo fundo, unita a las grans depresions que se troban en os cantos d'a mesma y que arriban a superar os 9.000 m amán de Puerto Rico.
A salinidat de l'Oceano Atlantico ye d'unos 36 gramos de sal por kilogramo d'augua y as especies mas pescadas son a sardineta, l'arengue y l'abadeixo. Antimás, ye l'oceano mas impotant d'a Tierra dend'o punto de vista comercial.
Paises con costas en l'Oceano Atlantico
Lista de paises con costas en l'Oceano Atlantico escluyendo a Mar Mediterrania y a Mar Baltica.
Liam Neeson
Liam John Neeson, conoixito como Liam Neeson, naixito de Ballymena (condau d'Antrim, Irlanda d'o Norte) o 7 de chunio de 1952, ye un actor irlandés-britanico nacionalizau ciudadán estausunidense con una destacada carrera en o Cine estausunidense y con cuantos premios recibius.
Breña Alta
Breña Alta ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Santa Cruz de Tenerife, que se troba en a isla de La Palma. A suya población ye de 7.204 habitants (2019), en una superficie de 30,82 km² y una densidat de población de 234.0 hab/km².
Oceano Glacial Antarctico
L'Oceano Glacial Antarctico s'estendilla dende a costa antarctica dica os 60° S, muga con l'Oceano Atlantico, l'Oceano Pacifico y l'Oceano Indico. Ye o debantzaguer oceano en amplaria (nomás l'Oceano Arctico ye mas chicot). A suya amplaria estió definiat por a Organización Hidrografica Internacional en l'anyo 2000 y consona con as mugas fixatas por o Tratato Antarctico.
L'Oceano Antarctico ye l'unico en redolar o globo de forma plena y rodía de tot a l'Antarctida. Tien una superficie de 20.327.000 km², una cifra que encluye a os mars d'arredol: o Mar de Amudsen, o Mar de Bellingshausen, parti d'o Pasache de Drake, o Mar de Ross y o Mar de Weddell. A tierra firme ye visible sobre l'oceano con 17.968 km de costa.
Fauna
Bi ha mes de 255 especies de pexes.
Ibón de les Alforches
L'ibón de les Alforches (en catalán ibón de les Alforges) ye un ibón situau en o municipio de Saúnc y en o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Ciudat Ojeda
Ciudat Ojeda ye una ciudat venezolana capital d'o Municipio Lagunillas d'o Estato Zulia. Ye situata en o este d'o Laco de Maracaibo y a suya población yera de 150.000 habitants en 2001.
Piano
O piano ye un instrumento musical de cuerda percutita con 88 teclas que se tocan con os cinco didos d'a mán y pedals que se presionan con os piez. As teclas accionan un mecanismo de martiellos que trucan as cuerdas, fendo que istas produzcan sonito. Os pedals actuan sobre o mecanismo t'alterar cualidaz d'o sonito: fer-lo mas suau (pedal celeste) u anulando l'acción d'os apagadors, fendo que no se talle o sonito cuan se deixan de presionar as teclas (pedal de resonancia). O nombre de piano viene de l'abreviadura d'o termin italiano pianoforte, ya que iste instrumento, a esferencia d'o clavicembalo, podeba sonar piano (floixo) u forte (fuerte). O pianoforte estió un instrumento inventato arredol de l'anyo 1690 por o italiano Bartolomeo Cristofori.
Raffaele Lombardo
Raffaele Lombardo en a suya carrera politica estió president d'a suya provincia natal (a provincia de Catania) dende 2003 dica 2008, deputato en o Parlamento Europeu dende 2004 dica 2008, y dende o 14 d'abril de 2008 ye president de Sicilia.
Świętochłowice
Świętochłowice ye una ciudat polaca situata en a rechión de Silesia (Voivodia de Silesia). Ye dividita en cinco districtos: Chropaczów, Piaśniki, Zgoda, Centrum y Lipiny.
José Luis Corral Lafuente
José Luis Corral Lafuente (Daroca, Zaragoza, 13 de chulio de 1957) ye un historiador y escritor aragonés. Licenciau en Filosofía y Letras, se doctoró en Historia por a Universidat de Zaragoza, en a cual ye profesor d'Historia Medieval. A suya labor d'investigación se reculle en diferents estudios historicos, centraus prencipalment en a Edat Meya, muchos d'os cuals son referius a la suya ciudat natal u a atras tierras aragonesas.
Ha dirichiu varios programas de radio y televisión de divulgación historica y ha escrito guions para documentals, entre éls Historia de Aragón en vídeo, d'a que tamién estió o director historico, labor que mereció en 1992 a medalla d'archent en o XXXIV Festival Internacional de Vídeo y Televisión de Nueva York. Por otra parti, estió asesor historico d'a cinta 1492: Conquest of Paradise, de Ridley Scott.
En o campo d'a narrativa, ha cultivau fundamentalment a novela historica, con títols como El salón dorado (1996), El amuleto de bronce (1998) y El invierno de la Corona (1999) u El Cid (2000), entre atras.
Navasfrías
Navasfrías ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 668 habitants (2007), en una superficie de 59,96 km² y una densidat de población de 11,14 hab/km².
Prefixo ante-
O prefixo ante- ye un prefixo latín present en aragonés en a prefixación nominal, y menos a sobén en atrás prefixacions. Da un matiz temporal d'anterioridat y un matiz locativo d'estar debant. En adchectivos pa bel autor tamién una ponderación de qualidat. Ye común en cultismos y semicultismos en luengas neolatinas, pero tamién se troba fosilizau en palabras patrimonials como antosta (ANTE+OBSTARE), a on que ha perdiu a suya función como prefixo, u en toponimos como Andecastieto en Torla y L'Andevilla en Puertomingalvo.
En aragonés medieval se troba poco: antedito, antepasado, antepeito son n'esta etapa as palabras mes comuns con este prefixo. Tampoco en las parlas altoaragonesas actuals lo presentan guaires palabras, amás ye común la pronunciación actual como anti-: antipasau, antipoca, antiseco, dica en castellanismos claros como antiojos y antiojeras, y en os probables calcos d'o castellano antiparras u antifuellas.
Adverbios y locucions adverbials relacionadas etimolochicament con ante-
L'adverbio antimás, os adverbios espacials antiparte y debant (DE+AB+ANTE), y l'adverbio temporal antes/antis se relacionan etimolochicament con ante-.
Se considera adverbios plens que s'han d'escribir chuntos:
L'adverbio antes se combina con atras palabras fendo locucions adverbials como (d')antes más/(d')antis más ("antigament").
Si se presenta como enantes/denantes/dinantes (de+en+antes) puet significar "fa un inte" (Benás, Chistau, Baixo Penyas, Fueva, Monegros), pero en atra zona dinantes puet significar "antigament" u "antes mas" (Tella, Viello Sobrarbe). Manimenos Chabier Lozano Sierra y Ánchel Loís Saludas documentan que dinantes significa "anteriorment" en belsetán.
A locución d'antes en belsetán y chistabín, (pero documentada en a Carta de población de Río Deva ), d'antes más/mas d'antes en chistabín y antis mas significan "antigament".
En locucions adverbials a vegadas se confunde con l'adverbio antes con o prefixo ante-. Ye o caso de antes d'ahier (Fonz, Campo, Salas Altas) / antes d'ahiere (Benás, Chistau) / antis d'ahier (Ansó)/ antes diahier (Luesia, Uncastiello), que en bel puesto se diz antiahier en baixo Alcanadre y A Buerda, y coexistindo con antesdahier y anterdahier en o Semontano de Balbastro u antiyer (ROD) sin que conste ixa coexistencia (en la Plana de Uesca).
En o caso d'a locución adverbial antes d'anoche, conservada como antes d'anuet en belsetán sería contimparable encara que no figure entre las normas de l'academia.
En o castellano con restos d'aragonés d'os Monegros y Baixo Aragón tenemos una denominación pa o día d'antis d'ahiere que no se troba en l'Alto Aragón y que se fa en base a doblar o prefixo ante-: antinteayer (Torrociella d'Alcanyiz), antinteayer (Monegriello), diferents a el altro antes d'ayer (en belsetán), un diya antes d'ahiere que ye como se diz en chistabín, en l'atro despus d'ahiere (en benasqués) u l'otro antesdahier propio d'o baixorribagorzán.
Cuerda
thumb|right|250px|Una cuerda. A cuerda (pronunciau /'kwerda/~/'kwærda/, como "cuerda" u "cuarda" respectivament; d'o latín <CHORDA ye una ferramienta manual feita de material textil y que s'emplega ta actividatz tan diversas como a caza, a construcción, a navegación, o transporte, os esportes u as comunicacions. As suyas funcions principals son a transmisión y resistencia d'esfuerzos de tracción, y ligar obchectos, tot inmobilizando-los en una posición.
Sexma del río Manubles
La sexma d'el río Manubles u sexma d'el río Verdello yera una sexma situada en la Comunidat de Calatayú y compreneba los lugars de:
Chuan I d'Anglaterra
Chuan I d'Anglaterra u Chuan Sin Tierra, naixito d'o palacio de Beaumont (Oxford, Reino d'Anglaterra) o 24 d'aviento de 1167 y muerto en o Castiello de Newark (Newark-on-Trent, Reino d'Anglaterra) o 19 d'octubre de 1216, estió un rei d'Anglaterra, duque de Normandía, Aquitania y conte de Maine y Piteus dende o 6 d'abril de 1199, cuan succedió a o suyo chirmán Ricardo I d'Anglaterra, dica a suya muerte. Perteneixeba a la Casa de Plantachenet, y yera fillo d'Henrique II d'Anglaterra y d'a suya muller Alionor d'Aquitania.
Oclusiva bilabial sonora
A oclusiva bilabial sonora ye un soniu consonántico present en a-saber-lo idiomas; en aragonés ye un d'os fonemas representaus por as grafías <b> y <v>; encara que istas grafías a vegadas pueden tamién indicar una fricativa bilabial sonora, estando ista -en aragonés- un alofono d'a primera. En l'Alfabeto Fonetico Internacional se representa como.
Panavia Tornado
Panavia Tornado ye un cazabombardero de quarta cheneración desembolicau por Panavia Aircraft GmbH. O suyo primer vuelo estió en 1974. Tien dos motors Turbo-Union RB199-34R Mk 103 y una velocidat maxima de Mach 2.2. Se'n han construyíu 990 unidaz.
Pastores
Pastores ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 54 habitants (2007), en una superficie de 12,69 km² y una densidat de población de 4,25 hab/km².
Almanza
Almanza ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
Breña Baja
Breña Baja ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Santa Cruz de Tenerife, que se troba en a isla de La Palma. A suya población ye de 5.690 habitants (2019), en una superficie de 14,20 km² y una densidat de población de 401.0 hab/km².
Ortuella
Ortuella (Ortuella en basco y oficialment, Ortuella en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca d'o Gran Bilbau.
A suya población ye de 8.504 habitants (2008) en una superficie de 7,65 km², con una densidat de población de 1.111,63 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Ortuella se troba situada a 66 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 14 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya y d'a suya comarca.
Cotdoguy
Cotdoguy ye un pico de 2.025 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre Aragón y Occitania.
Toponimia
Leva o sufixo d'orichen basco -(h)egi, que significa "puesto", igual que atros toponimos d'a zona como "Budoguía".
Chenero (biolochía)
thumb|right|230px|[[Felis ye un chenero que comprende cualques especies, y ye compreso en a familia Felidae. En a imachen, un gato montesín europeu (Felis silvestris).]] En taxonomía, un chenero ye una unidat sistematica ta la clasificación d'os organismos. Hierarquicament, o chenero ye una categoría que finca d'entre la familia y la especie; asinas, un chenero ye un grupo clasificador a on que s'unen diversas especies emparentadas. Sindembargo, bi ha bels cheneros que son monoespecificos (no contienen si que una especie).
Hierarquía d'os cheneros
thumb|right|170px|A chinchipera gran u carbonero ([[Parus major) ye un miembro d'o chenero Parus.]] D'a mesma traza que pasa con altros nibels (categorías) en a taxonomía d'os sers vivos, y perque ye prou deficil de clasificar as especies, diversos cheneros pueden agrupar-se en supercheneros; y tamién diversas especies a dintro d'o mesmo chenero cuan tienen caracteristicas mes semilars d'entre ellas que con as altras especies que i son relacionatas, pueden agrupar-se en subcheneros. Estes, tamién, pueden organizar-se en infracheneros. En a siguient tabla as categorías obligatorias son marcatas en rosa. A ordenación de nivel mes cheneral enta lo mes particular ye cómo sigue:
Nomenclatura
O nombre ta istes taxons cal que siga un sustantivo, sin que calgan normas explicitas ta la suya desinencia. En mutos casos, o taxón constituye un grupo d'especies tan natural que a palabra t'a designar-lo ye parte integradera d'o vocabulario popular. Ta fer l'ixemplo, o chenero Pinus ye una unidat "chenerica" en o sentito mes popular, y ye formato d'especies (os pins) que en o vocabulario popular tamién tienen denominacions "binominals", talment como en a clasificación cientifica: Pin crabero, pin borde, pin negro, pin royo, pinastra ecetra.
Historia d'o concepto
thumb|right|170px|A chinchipera chica u ferreret ([[Parus caeruleus) tamién ye miembro d'o chenero Parus.]] O concepto de chenero y la mesma palabra los proposó Joseph Pitton de Tournefort (1656-1708). Posteriorment Carlos Linneu los acceptó, y concretó asinas o suyo pensar:
Linneu y la suya escuela de botanicos establioron que os biaces ta clasificar os cheneros yeran as d'a fruita. Actualment, se sopesan una man de caracters, mes que mes, d'a flor en as plantas (y no pas d'a fruita), como la filotaxi, l'anatomía, etc.
D'entre as especies d'animals, os caracters presos son altros, siempre seguntes trazas propias de cada colectivo d'especies: as estruturas osias d'os vertebratos, os artillos d'os artropodos, ecetra. En os Archaea y Eubacteria, as caracteristicas a on que se para cuenta son sobretot metabolicas.
Dassault Mirage 2000
Dassault Mirage 2000 ye un avión de caza de quarta cheneración desembolicau por Dassault Aviation. O suyo primer vuelo estió en 1978. Tien un motor SNECMA M53-P2 y una velocidat maxima de Mach 2.2. Se'n han construyíu 601 unidaz.
Mar d'Aral
A mar d'Aral (en cazaco Арал теңізі, en uzbeko Орол денгизи, en ruso Аральское море) yera una mar interior, situada en Asia Central, entre Cazaquistán, a lo norte, y Uzbekistán, a lo sud. Dinantes, yera un d'os quatro lacos mas grans d'o mundo, con una superficie de 68.000 km². En l'actualidat, a mar d'Aral s'ha reduciu a menos d'o 10 % d'a suya grandaria orichinal, feito que s'ha qualificau como una d'as mayors esferras medioambientals ocurridas en a historia recient.
Dimpués d'os trescoles d'augua realizaus per a Unión Sovietica en as anyadas de 1960, d'os ríos Amu Daria y Sir Daria que en ell confluyen, o laco se redució de traza drastica. Se pretendeba esbarrar augua pa ruixar cautivos, sobretot de cotón, en Uzbekistán y Cazaquistán.
thumb|250px|center|Barco abandonau an dinantes plegaba la mar.
Arrigorriaga
Arrigorriaga (Arrigorriaga en basco y oficialment, Arrigorriaga en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Bizcaya y comarca d'o Gran Bilbau.
A suya población ye de 12.435 habitants (2009) en una superficie de 16,21 km², con una densidat de población de 767,12 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Arrigorriaga se troba situada a 55 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 6 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya, estando trezcruzau o suyo termin municipal por o río Nerbioi.
Mugas
O termin municipal d'Arrigorriaga muga a lo norte con Bilbau y Basauri; a lo sud con Ugao y Zeberio; a l'este con Zaratamo; y a l'ueste con Arrankudiaga y Alonsotegi.
Canyada de Benatanduz
Canyada de Benatanduz ye un municipio aragonés de la provincia de Teruel, en la comarca de lo Mayestrato.
La suya población ye de habitants en una superficie de 34,9 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Toponimia
Canyada puet significar "val estreita", camín pa lo ganau, y paso entre dos cerros. Canyada de Benatanduz se menciona ya en un texto en latín medieval de 1198, posiblement con articlo a dezaga de la preposición en:
Manimenos tamién podemos trobar lo toponimo latinizau en ixa clase de textos, como en uno de 1221:
Mugas
Lo termin municipal de la Canyada de Benatanduz muga con los termins municipals de Cantaviella, Fortanet, Pitarc y Villar Luengo.
Alcaldes
miniaturadeimagen|Canyada de Benatanduz, Teruel. miniaturadeimagen|Canyada de Benatanduz, Teruel.
Rechión de Banja Luka
A rechión de Banja Luka (en serbio Регија Бања Лука, en bosnio Regija Banja Luka) ye una d'as siet rechions d'a Republica Serbia. O suyo centro administrativo ye a ciudat de Banja Luka, que tamién ye a capital d'a republica, y ye localizada en o norueste de Bosnia y Herzegovina. Seguntes a estimación de 2005, a población d'a rechión de Banja Luka yera d'alto u baixo en 709.000 habitadors.
Canyada de Benatanduz
Curiosidaz
right|thumb|300px|Canyada de Benatanduz nevada. En este lugar ye la unica fabrica de patatas rellenas de tot lo mundo, plato que ye lo reclamo turistico d'un famoso restaurant de La Iglesuela.
Ibons de la Solana de Gorgutes
Os ibons de la Solana de Gorgutes son dos chicotz ibons situau en Ribagorza en o municipio de Benás, chunto a l'ibón de Gorgutes y baixo a tuca de la Montanyeta (2.558 m).
Se troban aintro d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Enerchía eolica
thumb|250px|Parque eolico en [[La Muela.]] A enerchía eolica (d'o latín aeolicus, perteneixient u relativo a Eolus u Eolo, dios d'os aires en a mitolochía griega y, por tanto, perteneixient u relativo a l'aire) ye a enerchía producita por l'aire. O primer uso d'a capacidat enerchetica de l'aire estió a navegación a vela, a on se feba servir ta empentar os barcos echipcianos, fenicios y mas entabant os romanos. L'aire tamién s'ha feito servir dende tiempos antigos ta mover as aspas d'os molins.
En l'actualidat s'utiliza amás ta mover aerocheneradors que son molins que mueven un chenerador que produz enerchía electrica. Iste tipo de cheneradors s'ha popularizato rapidament en considerar-se una fuent limpia d'enerchía. Os parques eolicos son as concentracions d'aerocheneradors.
Enerchía eolica en Aragón
Aragón ye un d'os prencipals productors d'enerchía eolica d'o Estato espanyol, segundo estato produtor d'enerchía eolica d'o mundo. A producción en Aragón aumenta progresivamente dende l'anyo 2005 en que estió de bels 1.413 MW d'enerchía dica o 2020 con 5 TWh, consiguiendo producir mas electricidat d'a necesaria en a comunidat, o 73 % ye aproveitada en a comunidat y o resto exportada. A importancia d'a enerchía eolica en Aragón se debe a que en bels puestos d'o país a velocidat meyana anual de l'aire gosa estar de 21,6 km/h.
O primer centro experimental se instaló en Candasnos en 1980 y o primer parque eolico estió La Muela en 1987. En l'anyo 2006 ya yeran 1.652 en tot Aragón distribuyitos en 60 parques eolicos.
Os prencipals parques eolicos d'Aragón por producción d'enerchía en 2004 yeran:
Albans caucasians
Os albans caucasians son un conchunto de pueblos que habitaban en a part oriental d'o Caucas y que no tien garra relación demostrable con os suyos homonimos balcanicos albans u albaneses. As mencions historicas sobre os albans cubren un periodo dende o sieglo I a.C dica o sieglo VII. Cuasi toz fuoron asimilatos pos pueblos vecins como os armenios y os actuals udis son probablement os solos continadors poblacionals, culturals y lingüisticos d'os antigos albans.
En l'antiguedat tardana y Alta Edat Meya s'alinioron con o monofisismo y as autoridaz eclesiasticas albanas participoron en os concilios de Dvin. Posiblement a suya adscripción a la ilesia armenia influise en un proceso d'armenización. Os albans caucasians sufrioron a presión d'os gazaros y muitos se refuchioron en Armenia.
Mencions en fuents aragonesas
En "Historia contra los paganos" d'Orosio mencionan a tierra d'os albans:
Vicente Ferraz y Castán
Yeba membro de casa Faure de la vila de Benás; su pai, Vicente Ferraz y Turmo, yeba autor d'el primer vocabulario benasqueso coneixéu, de 1917. Tamé va estar cunyau d'Ángel Ballarín, autor d'el vocabulario benasqueso que pot estar més famoso. Come fillo de la casa noblle benasquesa d'els Ferraz, tamé yeba pariente de Valentín Ferraz y Barrau, president d'el Gubierno dan Isabel II, y d'els chirmans José Ferraz y Cornel, ministro d'hicienda en 1840, y Francisco Javier Ferraz y Cornel, tenente-cheneral de l'exército a la Guerra d'el Francés y Capitán Cheneral de Catalunya, fillos de casa Faure y primos de l'anterior.
Albans caucasians
Mencions en fuents aragonesas
Os albans son mencionatos en o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" como un pueblo con pelleta muito clara:
Vicente Ferraz y Castán
Obres
S'ha conservau tres obres d'isto Vicente Ferraz. Son les siguients:
Sortilla
As sortillas son ferramientas elementals y muit simples, elaboradas de regular con materials comuns en o entorno, y constituyen una d'as formas mas primitivas de zarrallo. De forma tradicional, se fan con fibras naturals flexibles que se quita de plantas freqüents, como verdugos de vitiquera u de sarguera u branquetas de chungos, u con restas de cordetas inservibles. En l'actualidat, y gracias a la popularización d'os alambres, son muit comuns as sortillas d'ixe material.
El Paso
El Paso ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Santa Cruz de Tenerife, que se troba en a isla de La Palma. A suya población ye de 7.745 habitants (2019), en una superficie de 135,92 km² y una densidat de población de 56.0 hab/km².
Cantón de Tuzla
O cantón de Tuzla (en bosnio: Tuzlanski kanton) ye un d'os 10 cantons en que se divide a Federación de Bosnia y Herzegovina, en Bosnia y Herzegovina. Ye situau en o nord-este d'o país. O centro d'o gubierno d'o cantón ye a ciudat de Tuzla. O cantón tien una superficie de 2.649 km² y teneba una población de 498.549 personas en 2009.
Cheografía y población
L'aria d'o cantón ye de 2 649 km². En o censo de 1991, a zona yera poblada por 949.621 personas d'as que un 60% yeran bosnios, un 28% serbios, un 9% croatas, y a resta perteneixeban a grupos minoritarios como yugoslavos, chitans, eslovenos y ucraineses.
En 2002, o cantón de Tuzla teneba una población estimada de 607.571 habitants, d'os que 546.814 yeran bosnios (un 90%). O segundo grupo etnico mas numeroso ye a minoría croata, que vive mas que mas en Tuzla, Živinice y Srebrenik. A minoría serbia vive predominantment en Tuzla y a población chitana se troba mas repartida.
En a estimación d'o censo de 2009, o cantón teneba con una población de 498.549 habitants.
Historia y cultura
Iste cantón fue creyau por bosnio-croatas dimpués d'os Alcuerdos de Washington de 1994, y as suyas mugas definidas por os Alcuerdos de Dayton en 1995.
A fortaleza medieval millor conservada de Bosnia, que data de 1333, se troba en iste cantón, en a localidat de Srebrenik.
1934
Abril
right|thumb|250px|A [[zoologa, primatologa, ethologa y antropologa britanica Jane Goodall, naixita o 3 d'abril de 1934, en una imachen de 2007.]]
Chulio
right|thumb|250px|L'actor, director y productor cinematografico estausunidense [[Sydney Pollack, naixito l'1 de chulio de 1934.]]
Aviento
right|thumb|250px|L'actriz britanica [[Judi Dench, naixita o 9 d'aviento de 1934.]]
Febrero
right|thumb|250px|O compositor y director d'orquesta britanico [[Edward Elgar, muerto o 23 de febrero de 1934.]]
Sexma del río Ibdes
La Sexma del río Ibdes yera una sexma situata en la Comunidat de Calatayú y compreneba los lugars de:
Alambre
thumb|right|250px|[[Alambre con punchas, robinau y sin robinar.]] L'alambre (d'o latín <AERAMEN, «arambre»), filfierro u felfierro ye un filo de bel metal que s'obtiene tibando-lo quan ye calient en base a la propiedat de ductilidat que tienen iste tipo de materials.
Os principals metals d'a on se quita alambres son o fierro, l'arambre, o bronze, l'estanyo, a plata y o latón. Muitos atros metals, como l'oro y o plomo, tamién son aptos ta fer-ne alambres pero por as suyas propiedatz u o suyo preu no se'n en gosa fer.
Mientres que a parola «alambre» ye mas bien regular en tot Aragón, as formas «felfierro» y «filfierro» (contracción de «filo de fierro» u «fil de fierro») son muito mas locals y se sienten esporadicament en as comarcas de Ribagorza, o Sobrarbe, y puet estar que tamién o Semontano de Balbastro, a on que coexisten con a muito mas freqüent «alambre». As personas de mas edat as identifican a sobén como una parola antiga y desusada.
Glaciar
thumb|250px|right|[[Noruega, glaciar de Briksdal.]] thumbnail|250px|right|[[Bolivia, glaciar de Sorata.]] thumbnail|250px|right|[[Washington (estau)|Washington, glaciar Lyman.]]
Un glaciar ye una masa gran de chelo formata a partir de l'acumulación de nieu en zonas a on s'acumula mes que se reviene. Esta nieu la apisona la nieu que cai l'anyata vinient y recristaliza.
Dimpués de recristalizar lo chelo, que tiene propiedaz plasticas, se deforma y va fluindo por l'acción de la gravedat ta las zonas baixas y calients on se funde.
Lo chelo de lo glaciar esdevién un achent cheolochico important, que sin contribuir a la meteorización, produce en cambio una intensa erosión, un transporte y una sedimentación.
Etimolochía
En aragonés se diz a vegadas chelera a os glaciars pirenencos, forma que ye l'equivalent fonetico a geleira en galaicoportugués. En la mayor parte de las luengas europeas se fa servir un derivato de l'arpitán glacier, trasmeso por lo francés. glacier provién de glace, "chelo", que ye a evolución de lo latín glacia. Cuan lo cheologo y paleontologo uescán Lucas Mallada traduciba un libro francés ta lo castellano y se trobó la palabra glacier, que no teneba en prencipio equivalent en castellano, escribió yo a esto lo llamo chelera, pero me temo que esta palabra no es muy castellana.
Tipos de glaciars
Bi n'ha muitos tipos, pero los fundamentals son:
Referencias
center|thumb|1000px|Anvista panoramica d'o [[glaciar Perito Moreno (Archentina).]]
Puebla de Azaba
Puebla de Azaba ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 235 habitants (2007), en una superficie de 25,98 km² y una densidat de población de 9,04 hab/km².
Anoeta
Anoeta (Anoeta en basco y oficialment, Anoeta en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca de Tolosaldea.
A suya población ye de 1.850 habitants (2010) en una superficie de 4,14 km², con una densidat de población de 446,86 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Anoeta se troba situada a 77 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 22 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
Peñaparda
Peñaparda ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 438 habitants (2007), en una superficie de 62,25 km² y una densidat de población de 7,03 hab/km².
Salvatore Cuffaro
Salvatore Cuffaro, naixito de Raffadali (provincia d'Agrigento, Sicilia, Italia) o 21 de febrero de 1958, ye un ex-politico italiano, dirichent d'o Unione dei Democratici Cristiani e di Centro, partiu italiano de centro-dreita. Mientres a suya carrera politica estió president de Sicilia dende o 17 de chulio de 2001 dica o 18 de chinero de 2008. Fue senador y vicesecretario cheneral d'o suyo partiu.
Condena en prisión por aduyar a la Mafia
Cumplió una condena en prisión por aduyar a la Mafia ex Art. 416-bis (cp). Cuffaro ha cumplido su condena y fue liberado el 13 de diciembre de 2015.
Penya de lo Rincón
A penya de lo Rincón (prenunciau sin articlo /'peɲa lorin'kon/, en francés Pic de Burcq) ye un pico de 2.110 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre Aragón y Occitania.
Se troba a o sudeste d'o puerto de Palo (1.942 m).
Monegros (disco)
Monegros u Monegros, música tradicional de Aragón ye un disco replega de Biella Nuei que arrocla cantos y piezas instrumentals de ueit lugars d'a redolada y que estió premiato por o Ministerio de Cultura por estar o treballo que «millor contribuye t'o conoiximiento y espardidura d'o patrimonio musical» en l'anyo 1990.
President de Sicilia
right|thumb|250px|Bandera de Sicilia right|thumb|250px|Mapa d'as provincias de Sicilia.
Relación de presidents d'a Rechión de Sicilia dende a Segunda Guerra Mundial dica hue:
Oceano Glacial Arctico
L'oceano Glacial Arctico ye un oceano que rodía o Polo Norte y s'estendilla ta o norte d'Europa, Asia y America, estando lo mas chicot de toz os oceanos.
Ocupa una amplaria d'unos 14.100.000 km²; y as fundarias d'iste oceano oscilan entre os 2.000 m y 4.000 m en a suya rechión central, y os 100 m en a plataforma continental; estando a suya meya d'unos 1.205 m.
Muga con l'oceano Atlantico por o norte, recullindo grans masas d'augua a traviés de l'estreito de Fram y la mar de Barents. Tamién muga con l'oceano Pacifico a traviés d'o estreito de Bering.
Grans masas de chelo protechen mientres tot l'anyo a iste oceano d'as influencias atmosfericas. En a suya parti central pueden trobar-se casquez de chelo de dica 4 m de gordaria.
As temperaturas en hibierno rondan os -50 °C debito a os cerenyos aires provenients de Siberia (Rusia); mientres que en o verano cuasi no se blinca d'os 0 °C; mientres que en a plataforma continental pueden dar-se temperaturas de dica 30 °C.
Rapsusklei
Rapsusklei ye o nombre artistico de Diego Gil Fernández, conoixiu tamién por as embotadas de El niño de la Selva, Sarkete u Puto Sark. Naixiu de Zaragoza (Aragón) o 18 de marzo de 1980 ye un artista Hip hop (MC) que reside en o barrio d'a Madalena, ha gravau 27 maquetas y 4 discos mientres a suya trachectoria musical.
Orichen underground
Editó en 1995 a suya primer maqueta Estado de locura que se gravó y produció por Nacho C en Rimas Silenciosas (estudios de Hardcore Street). Estado de locura s'espardió a ran estatal y agora ye una pieza rariza.
De vez feba parti d'atro prochecto con atros MC de Zaragoza, o grupo Fuck tha posse, bien conoixius en a scena hip hop underground, más que más en a suya ciudat, habendo gravau soque una maqueta.
Primers discos con Hazhe y consolidación
O suyo primer disco fue gravau en 2002 chunto con Hazhe (DJ y productor Zaragozano que tamién lo acompanyará en as suyas actuacions, y a o qual conoixió en 1998 tot gravando un LP). O disco fue clamau Rapsusklei & Hazhe La historia más real de vuestras vidas.
O suyo segundo LP Elipsis, igual como l'anterior, estió un treballo de conchunta entre Hazhe y Rapsusklei.
Rapsusklei solenco
En 2008 se fa oficial que Rapsusklei y Hazhe deixan de treballar chuntos, por o que o MC zaragozano contina a suya carrera solenco, siempre refirmau por Fuck tha Posse y más grupos d'a scena underground zaragozana.
En 2010 publica Pandemia, o suyo primer treballo solenco.
Scenarios
Rapsusklei ha actuau de barra a barra de l'estau, amás de fer-lo a ran internacional en Nueva York, Mexico D.F, Monterrey, Suiza, Marsiella, Tolosa, Venezuela, Guatemala, El Salvador, Guinea, Casablanca (Marruecos), Senegal, Mauritania y asinas-asinas. Tamién ha participau con grupos como Passi, Stomy bugsy y Les sales gosses en un directo de conchunta de grupos zaragozanos y de París.
Mientres a suya carrera ha compartiu scenario con quasi toz os grupos sinyalers d'o hip hop americano y francés, como Busta Rhymes, Wu Tang Clan, The Game ,Das EFX, PMD, Guru, M.O.P., Public Enemy, Big Daddy Kane, X-zibit, De la soul, Common, Afura, The Beat Nuts, Black Moon, D.I.T.C, Lords of the Underground, Masta Ace, Big shug, Pharaone Monch,DJ Premier, DJ Q-Bert, Rob Swift, DJ Jazzy Jeff, Kool Herc, Saian Supa Crew, Sefyu, La Rumeur, Chiens de paille, La Brigade; tamién con grupos chamaicanos como Sizzla, Anthony B, M.R Vegas, Burro Banton, Abyssinians u Jah Cure en os millors festivals estatals.
200px|right|thumb|En os [[bancos de La Madalena, Zaragoza.]]
Larrosa
Larrosa ye un lugar en o termin municipal de Chaca, comarca de Chacetania y partiu chudicial de Chaca, en a provincia de Uesca.
Actualment ye despoblau dende a suya expropiación en os anyos 1960 ta construir l'entibo de Yesa.