cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tecnolochías d'a Información
Os humans han iu alzando, recuperando, manipulando y comunicando información dende que os sumerios en Mesopotamia desenvolicoron a escritura enta l'anyo 3000 aC, pero o termin "tecnolochía d'a información" en o suyo sentiu moderno apareixió por primera vegada en un articlo de 1958 publicau en Harvard Business Review; os autors Leavitt y Whisler comentoron que "a nueva tecnolochía encara no tien garra nombre establiu. L'habríamos de decir tecnolochía d'a información." Basando-se en l'almadazenamiento y a procesión d'a tecnolochía utilizada, se pueden distingir quatre fases diferents en o desenvolique d'a tecnolochía d'a información: a fase pre-mecanica (3000aC– 1450 dC), a mecanica (1450–1840), a electromecanica (1840–1940) y a electronica (1940-actualment). Iste articlo se concentra en o periodo mas recient (o electronico), que prencipió arredol de l'anyo 1940.
Sieglo XV
O sieglo XV ye formato por os anyos entre l'anyo 1401 y l'anyo 1500, istos dos tamién encluyitos.
Sepulvega
Sepulvega (Sepúlveda en castellano y oficialment) ye un municipio d'a provincia de Segovia, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Villa y Tierra de Sepulvega y ye capital d'o partiu chudicial d'o suyo nombre.
A suya población ye de 1.273 habitants (2009), en una superficie de 123,99 km² y una densidat de población de 10,27 hab/km².
Cheografía
A localidat de Sepulvega se troba situata a 1.009 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 58 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia.
Toponimia
S'escribe Sepulvega en o Liber Regum y en a Cronica de Sant Chuan d'a Penya:
Sant Lorient (Uesca)
Sant Lorient (oficialment San Lorién) ye un lugar aragonés d'o municipio d'o Pueyo d'Araguás, en a comarca de Sobrarbe y provincia de Uesca.
A suya población ye de 7 habitants (2006).
Cheografía
O lugar de Sant Lorient se troba situato a 840 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 7 km d'o Pueyo d'Araguás, a capital d'o suyo municipio, de 12 km de l'Aínsa, a capital d'a suya comarca, y de 123 km de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Cantón d'Anglet Sud
O cantón d'Anglet Sud (en basco Angelu Hegoaldeko kantonamendua; en occitán canton d'Anglet Dessús, en francés canton d'Anglet-Sud) yera una división administrativa francesa, situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos en a rechión de Nueva Aquitania.
Urzainqui
Urzainqui (Urzainki en basco) ye un municipio de Navarra situato en a val de Roncal, mugant con a val d'Ansó (Aragón). A suya población yera de 100 habitants en l'anyo 2007, en una superficie de 20,61 km² con una densidat de 20,61 hab/km².
Cantón d'Anglet Sud
A suya población yera de 19.452 habitants (1999).
O cantón yera una parti d'a villa d'Anglet.
Cuerva (Toledo)
Cuerva ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 37,51  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Oráculo manual y arte de prudencia
miniaturadeimagen|380x380px|Primera edición d'o Oráculo manual y arte de prudencia. Oráculo manual y arte de prudencia ye una obra perteneixient a la prosa didactica de Baltasar Gracián en a quala, a lo largo de trecientos aforismos comentaus, s'ofreix un conchunto de normas para triunfar en una sociedat complexa y en crisi, como que lo yera a d'o barroco, contemporania a o nuestro autor
L'Aldeyuela (Val Conchán)
L'Aldeyuela ye un despoblato aragonés situato en o termin municipal de Val Conchán. Ye mencionato en textos medievals relativos a Forcallo, Val Conchán y Santet que mos permiten diferenciar-lo de L'Aldeyuela de Tiestos, tamién en l'antiga Comunidat de Daroca y actual comarca d'o Campo de Daroca.
Cheografía
Seguntes Rafael Esteban Abad ye entre Forcallo, Val Conchán y Fuset. Autors actuals la situan cerca de lo cerro de Sant Quílez en Val Conchán.
En los termins municipals de Val Conchán y Santet bi ha un arroyo de la Aldehuela que baixa dende la sierra de Santa Cruz y caye en l'arroyo d'el Royo en lo mesmo Santet.
Historia
Fue cremato en a guerra contra Castiella. En l'anyo 1333 Alifonso V requirió a lo baile de Daroca y vecins de Val Conchán aduya pa reconstruir-la.
Mencions en textos medievals aragoneses
En o fogache de 1495 parlan d'esta atra Aldeyuela cuan tractan Forcallo y Santet:
Francisco Suárez
Francisco Suárez de Toledo Vázquez d'Utiel y González de la Torre, conoixiu como que Doctor Eximius (Granada, 5 de chinero de 1548 - Lisboa, 25 de setiembre de 1617), fué un teologo, filosofo y churista jesuita espanyol. Una d'as prencipals figuras d'o movimiento d'a Escuela de Salamanca, estió considerau un d'os millors escolasticos.
Pascual Banzo Benesenes
Pascual Banzo Benesenes, naixito de Zuera o 29 de chulio de 1945, ye un atleta aragonés especializato en tiradas. Fue 12 vegatas internacional con o equipo nacional espanyol y tien en l'actualidat o récord d'Aragón de tirada de disco con 54,80 metros, que estió tamién récord d'Espanya en a suya epoca. Fue campión d'Espanya de tirada de disco 6 vegatas en 1967, 1968, 1969, 1970, 1971 y 1973. Beluns d'os suyos equipos estioron o Deportivo San Fernando, o Real Zaragoza y o Club Natación Barcelona. Dimpués d'a suya retirada de l'atletismo estió preparador fisico d'a sección de fútbol y d'a escuela de tenis d'o CN Helios, en a actualidat ye l'entrenador de tiradors en iste mesmo club.
Tamién practicó a tirada d'a barra aragonesa como su pai.
O suyo fillo, Pepín Banzo, tamién practico atletismo de choven, pero dimpués s'adedicó ta la musica tocando gaita de boto y donzaina en as collas Ixo Rai, La Orquestina del Fabirol y Comando Cucaracha.
Alabastro
L' alabastro (d'o latín alabastrum y iste d'o griego ἀλάβαστρος ("alabastros")) ye una variedat microcristalina muit comuna d'o mineral cheso. Dende un punto de vista quimico, l'alabastro ye un sulfato de calcio que contiene augua con a composición quimica CaSO4·2H2O.
Gran parti d'a extracción mundial d'alabastro se realiza en Aragón, en localidaz como Exelsa, Quinto d'Ebro, Fuents d'Ebro, Zaila, La Puebla d'Íxar y Albalat de l'Arcebispe.
Galería d'imachens
.
Cantón de Vallespir-Albera
O cantón de Vallespir-Albera (en catalán cantó de Vallespir-Albera, en francés canton de Vallespir-Albères) ye una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Ceret.
A capital d'o cantón ye a localidat de Ceret.
Linache d'os Zapata
Los Zapata son una familia infanzona aragonesa con orichen en Uncastiello y dimpués establida en Calatayú en tiempos de la reconquiesta. Beluns de los Zapata de la reconquiesta yeran caballers mesmaders. Los Zapata de Calatayú son citaus dende 1259, con lo nombre de Chuan de Zapata, Chusticia d'Aragón.
Pero Sánchez Zapata u Pero Sánchez de Calatayú estió sinyor de las baronías de Valtorres y La Viluenya, participó en la conquiesta de Valencia en tiempos de Chaime I d'Aragón, y se quedó en este reino dimpués de la conquiesta, lo que suposó l'aparición d'una branca valenciana d'este linache en lo sieglo XIII. Los zapata valencianos estioron senyors de Provencio, El Real, Pedralba y Montserrat.
Las armas heraldicas emplegadas son por un regular un escudo de gules con tres zapatos chaquelaus d'oro y sable y una orla con ueito escudez d'oro con una banda de sable cadagún. Bi ha atras representacions posibles, como las que han feito servir los contes de Barajas, bel Zapata bispe de Zamora, y cualques Zapatas de Valtorres y La Viluenya.
Modo imperativo en aragonés
O modo imperativo en aragonés se fa servir pa fer oracions con a intención de creyar una acción u cambiar-ne un atra, por un regular ordens. O imperativo tamién apareix en qualques oracions condicionals. O modo imperativo no presenta ni as primeras personas ni as terceras. Pa expresar una orden referida a la primera persona plural u a terceras personas se fa servir o present de subchuntivo.
Aspectos ortograficos
En aragonés medieval yera regular la escritura de la -t final en tot lo territorio aragonés. Manimenos esta pronunciación se conserva unicament en aragonés benasqués, pronunciando-se esta consonant final como -r en quasi tot l'Alto Aragón coincidindo con o castellano popular (cantar, deber, partir). En bel puesto ni sisquiera se pronuncia consonant final en o imperativo plural.
A ortografía de l'Academia de l'Aragonés recomienda a escritura d'a t|t final en os imperativos de fueras d'os imperativos con desinencia analochica de l'aragonés de Valle de Vio,, l'aragonés belsetán y l'aragonés chistabín , aragonés d'a Valle de Tella , aragonés de Viello Sobrarbe , y aragonés baixo-ribagorzano que s'escribirán con o digrafo tz en posición final:
Sieglo XIV
O sieglo XIV ye formato por os anyos entre l'anyo 1301 y l'anyo 1400, istos dos tamién encluyitos.
Districto de Caen
O districto de Caen (en francés arrondissement de Caen, en normando arroundîment de Caën) ye un districto d'o departamento francés de Calvados y rechión de Normandía.
A suya población ye de 405.418 habitants (2007) en una superficie de 1.990 km², con una densidat de población de 204 hab/km².
Ramón d'Andrés
Ramón d'Andrés u Ramón de Andrés Díaz (Madrit, 28 de mayo de 1959) ye un filologo espanyol estudioso d'a luenga asturiana y profesor en a Universidat d’Oviedo.
Ye fillo d'o popular escritor en asturiano Manuel d'Andrés Fernández "Mánfer de la Llera" (1918-2005). Se crió en Xixón (Asturias), an que ha vivito buena parti d'a suya vida. Ye profesor titular de Filolochía Espanyola y Asturiana en a Universidat d'Oviedo (Asturias), an principió a impartir a primera asignatura de Luenga Asturiana en 1985 y an que leyó a suya tesi doctoral en 1988, a primera feita sobre sociolingüistica asturiana y redactata en ixa luenga. As suyas investigacions s'han centrato mas que mas en aspectos gramaticals, dialectolochicos y sociolingüisticos d'a luenga asturiana. Desembolica también una intensa faina divulgadera en libros, ensayos y articulos de prensa.
Ye autor, chunto a Fernández Álvarez-Balbuena, Xosé Miguel Suárez Fernández y Miguel Rodríguez Monteavaro, d’o atlas lingüistico ETLEN (Estudio d'a Transición Lingüistica en a Zona Eo-Navia, Asturias, 2017), una obra de dialectolochía en a muga d’o gallegoportugués y asturleonés, que encluye una investigación de oriometría dialectal (mesurada matematico-estatistica d'a muga entre dos dominios lingüisticos con parlas de transición) y de dialectometría seguntes a Escuela de Salzburgo.
Prencipals publicacions
Os suyos libros más importants son:
Entre os suyos articlos se pueden destacar:
Atros datos
Ye miembro numerario de l'Academia de la Llingua Asturiana, an que ha treballato intensament en as Normes Ortográfiques, en a Gramática de la Llingua Asturiana y en o Diccionariu de la Llingua Asturiana. Estié president d'a Fundación “Caveda y Nava”, entidat en favor d'o consenso lingüistico en Asturias. Ye tamién coordinador d'o rolde d'investigación Seminariu de Filoloxía Asturiana, d'a Universidat d'Oviedo. En o periodo de gubierno 2003-2007 exerció o cargo de Chefe d'a Oficina de Politica Lingüistica d'o Prencipau d'Asturias. Ye miembro d'a Chunta Asesora de Toponimia d'o Prencipau d'Asturias, estando-ne secretario en o debantdito periodo.
Kampala
Kampala ye a capital y ciudat mes gran d'Uganda, a mas a mas d'a capital d'o districto de Kampala, ye dividita en cinco vicos: Kampala Central Division, Kawempe Division, Makindye Division, Nakawa Division and Lubaga Division.
Dialecto arbëreshë
L'arbëreshë ye un dialecto de l'idioma albanés charrato por minorías d'orichen albanés en Italia.
Denguna instancia politica, estructura administrativa u cultural representa a la comunidat arbëresh.
President de Corea d'o Sud
O president de Corea d'o Sud (en realidat, President d'a Republica de Corea) ye, seguntes a Constitución de Corea d'o Sud, o chefe d'estau d'a Republica de Corea (u Corea d'o Sud).
Dialecto arbëreshë
A luenga no ye reconoixita oficialment, no ye utilizata en l'administración ni en as escuelas. Bellas administracions preban de protecher a suya cultura, sobretot en a provincia de Cosenza. Ye usato en bellas radios privatas y n'un par de publicacions.
Presenta bellas cosetas d'intrés como a pronunciación, a gramatica y o vocabulario de l'Albania preotomana.
Escalona del Alberche
Escalona del Alberche u Escalona ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 73,15  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Districto de Lisieux
O districto de Lisieux (en francés arrondissement de Lisieux, en normando arroundîment de Lisieux) ye un districto d'o departamento francés de Calvados y rechión de Normandía.
A suya población ye de 146.254 habitants (2007) en una superficie de 1.650 km², con una densidat de población de 89 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Lisieux (en francés Lisieux), y en fan parte 7 cantons y 160 comunas.
Hassiba Boulmerka
Hassiba Boulmerka (Constantina, Alcheria, 10 de chulio de 1968) ye una atleta alcheriana, actualment retirata, que yera especializata en as cursas de meyo fundo. Con a suya victoria en a preba de 1.500 m lisos en os Campionatos Mundials d'Atletismo de Tokio 1991 estió a primera muller d'Africa en estar campiona d'o mundo. Dimpués d'a suya victoria en o Campionato Mundial de Göteborg 1995 estió a ganadora d'o Premio Princesa d'Asturias d'os Esportes de 1995 por os suyos valors esportivos y humans.
En l'actualidat tién o récord d'Africa de 1.500 metros lisos.
Idioma vandalo
O vandalo yera una luenga chermanica oriental, probablement relacionata con o gotico, charrata por o pueblo vandalo. Os vandalos s'establioron temporalment en o sud d'Espanya, y dimpués emigroron ta o norte d'Africa, a on fundoron o Reino Vandalo, destruito por os bizantins en o sieglo V.
A sola frase que se conoixe en vandalo ye Froia arme!, que quier decir "Sinyor, ten gracias".
Rechional Preferent d'Aragón
A Rechional Preferent d'Aragón ye a mas alta d'as categorías de fútbol d'Aragón organizatas por a Federación Aragonesa de Fútbol (FAF) dende 1968, por dencima d'a Primera Rechional. Ye por debaixo d'a Tercera División RFEF, categoría que organiza a Reyal Federación Espanyola de Fútbol (RFEF), encara que se chuga a ran autonomico (Grupo XVII). Ye dividita en dos grupos con 18 equipos cada un.
Historia
Establita en a temporada 1968/69 a anomenata como Primera Rechional Preferent d'Aragón se ideyó como una categoría intermeya entre as categorías nacionals, con a proxima Tercera División d'Espanya, y as categorías rechionals. Antis mas a división equivalent yera a Primera Rechional d'Aragón, que hi sería dende agora dezaga d'a nueva Preferent.
Actualment en a Rechional Preferent en Aragón i son dos grupos dende a temporada 1987/88, antis mas que i yera un unico grupo en dita división. Hue diya i son pues 36 equipos en total, dos grupos, cada un con 18 equipos.
Equipos d'a temporada 2021/22
Equipos (6) que renunciaron a participar en a temporada 2020-21, que vuelven a competir:
Sequera de Fresno
Sequera de Fresno ye un municipio d'a provincia de Segovia, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Riaza.
A suya población ye de 58 habitants (2009), en una superficie de 13,31 km² y una densidat de población de 4,36 hab/km².
En o suyo termin municipal bi ha tres nuclios de población actualment deshabitaus: Aldehuela de San Miguel de Cervigal, Mezquetillas y San Quílez.
Montagut
Montagut (Montagut en occitán, Montagut en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Artics y País de Seuvèstre y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 618 habitants(1999) en una superficie de 6,18 km², con una densidat de población de 17,15 hab/km².
Demografía
2005: población provisional seguntes o INSEE (fuent: INSEE).
José de Ribera
José de Ribera, naixiu d'Exativa, provincia de Valencia o 17 de febrero de 1591 y muerto en Nápols, Reino de Nápols (hue Italia) o 3 de setiembre de 1652. Estió un pintor, debuixant y gravador espanyol d'o sieglo XVII, que desembolicó toda a suya vita artistica en Italia, inicialment en Roma y posteriorment en Nápols. Estió tamién conoixiu por o suyo nombre italianizau Jusepe Ribera y por a embotada Lo Spagnoletto a causa d'a suya baixa estatura y a que reivindicaba os suyos orichens, estando común que sinyase as suyas obras como que espanyol, valenciano y setabense. En ocasions lo fació emplegando a terminolochía latina «Josephus Ribera. Hispanus. Valentinus. Setaben. (u Civitatis Setabis)», a o que en ocasions adhibió «accademicus Romanus», y sobre tot «Partenope», en alusión a o suyo puesto de residencia.
Medianeta
Medianeta ye un despoblato medieval situato chunto a lo río Moro, en l'Alto Galligo, entre a carretera Zaragoza-Chaca y o lugar de Xabierre-Latre, en a parzana conoixita como Soduruel.
Hue nomás bi ha espedregals, entre os que i son as ruinas d'a ilesia, d'estilo romanico chaqués rural d'a segunda metat d'o sieglo XII, con abside presbiterio y nau, a puerta ye situata a meyodía.
Aparixe documentata entre os anyos 1020 e 1035. Tamién se documenta en 1187 entre os lugars que facioron voto a Sant Indalecio. O lugar desapareixió en o sieglo XVI como atros muitos d'a redolada debito a las pestes, dende o sieglo XV ya no bi ha documentos d'a suya existencia.
Toponimia
Medianeta ye un toponimo latín que puet venir de:
Atros pueblos con o mesmo orichen toponimico son Mediano (Uesca), Mediana (Zaragoza), Mediana (Uesca) u Mediavilla (Burgos).
Sant Veturián d'Asán
Sant Veturián d'Asán (en castellano San Victorian) ye un lugar aragonés d'o municipio d'o Pueyo d'Araguás, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe, sin d'habitants en l'actualidat. Ye tamién o puesto a on que ye fincato o monesterio de Sant Veturián d'Asán.
Luciano Pacomio
Luciano Pacomio, naixito de Villanova Monferrato (provincia d'Alessandria, Piemont) o 4 de noviembre de 1941, ye un bispe italiano, Bispe emerito d'a Diocesi de Mondovì dende o 29 de setiembre.
Biografía
Naixito de Villanova Monferrato l'anyo 1941, fue ordenato sacerdot o 29 de chunio de 1951.
O 3 d'aviento de 1996, Chuan-Pavlo II lo nombra bispe de Mondovì dica o diya 29 de setiembre de 2017, quan plegó a o limite d'edat.
Fusta
thumb|300px|Fusta en una selva de [[Finlandia.]]
A fusta (palabra d'uso historico en aragonés), u mas a sobén en aragonés moderno madera, ye a materia lenyosa d'o tronco d'una planta, mas que mas en árbols y matullos que se caracterizan por tener troncos. En un sentito mas amplo, a fusta puet referir-se a atros materials y teixitos con propiedaz comparables. A fusta ye un material heterochenio, higroscopico, celular y anisotropico. A fusta se composa de fibras de celulosa (entre o 40% y o 50 %), d'hemicelulosa (entre un 15% y un 25%) unitas por lignina (entre un 15% y un 30%).
A fusta la producen y emplegan as plantas con fins estructurals, porque resulta estar un material estructuralment efectivo, por ista mesma caracteristica s'usa amplament por os humans.
Una vegata tallata y xuta, a fusta se fa servir ta muitas aplicacions diferents. Una d'ellas ye a fabricación de polpa u pasta, materia primera ta fer papel. Artistas y fusters tallan y unen trozos de fusta con ainas especials, ta fins practicas u artisticas. A fusta ye tamién un material de construcción muit important dende os prencipios d'as construccions humanas y contina estando-lo hue.
La Estrella (Toledo)
La Estrella ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de  habitants, en una superficie de 77,23  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Navia (Asturias)
Navia ye un concello d'a ]]comunidat autonoma]] uniprovincial asturiana, situau en a comarca de l'Eonavia y partiu chudicial de Valdés. A suya capital ye lo lugar de Navia, en a parroquia de Navia.
La suya población ye de 9.015 habitants (2011) en una superficie de 63,12 km², con una densidat de población de 142,82 hab/km².
Luengas y parlas
En belas parroquias de l'este de Navia (Polaviella, Veiga y Villapedre) se charra una parla de transición entre l'astur-leyonés y lo gallego, en belatras de l'ueste se charra gallego (Andés, Navia, Villanova y en part Anlleo y Piñeira).
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con a mar Cantabrica, a lo sud con Villaión, a l'este con Valdés y a l'ueste con Coaña.
Manteca
thumb|250px|Una barra de manteca.
La manteca yera muito apreciada por los pueblos celticos y chermanicos, y yera considerada por los griegos y romanos como un producto barbaro. Lo poeta griego Anaxandrides comentaba que la consumiban los tracios.
Actualment en Espanya la manteca de Soria tien renombre.
Villaión
Villaión (Villaión en gallego, Villayón en asturleyonés y en castellano) ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca de l'Eonavia y partiu chudicial de Valdés. A suya capital ye lo lugar de Villaión, en la parroquia de Villaión.
Luengas y parlas
En bellas parroquias de l'este de Villaión (Busmente y Eirías) se charra l'asturleyonés, en grau abanzau de substitución por part de l'idioma castellano, en belatras de l'ueste (Arbón, Ponticella, Villaión y part de Parlleiro) se charra idioma gallego, y entre meyo bi ha una parroquia (Oneta) a on se charra una parla de transición entre as dos luengas romanicas.
A parla astur-leyonesa de Busmente y Eirías se clasifica en l'asturleyonés occidental, a on s'incluye l'asturiano occidental.
Parroquias
O concello de Villaión ye dividiu en 6 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga con a lo norte con Navia, a l'ueste con Cuaña, Bual y Eilao, a l'este con Valdés, Tinéu y Allande y a lo sud atra vegada con Allande.
Sarria
Sarria ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca de Sarria.
A suya población ye de 13.476 habitants (2008), en una superficie de 185,09 km² y una densidat de 72,81 hab/km².
Cheografía
Sarra ye situato a 455 metros d'altaria sobre o ran d' mar, a una distancia de 30 km de Lugo, a capital d'a suya provincia.
Larraun
Larraun (Larraún en castellano, Larraun en basco) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra, merindat de Pamplona y comarca de Norte d'Aralar.
A suya población ye de 1.027 habitants(2008), en una superficie de 107,09 km² y una densidat de población de 9,59 hab/km².
Cheografía
A localidat de Larraun ye situata a 566 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Albiasu, Aldatz, Alli, Arruitz, Astitz, Azpirotz, Baraibar, Eraso, Etxarri, Errazkin, Gorriti, Uitzi, Iribas, Madotz, Lezaeta, Mugiro y Oderitz.
Liverpool Street (Sydney)
Liverpool Street ye una carrera situada en o districto d'afers central de Sydney en Nueva Galas d'o Sud en Australia.
Liverpool Street trescruza a parti meridional d'o districto d'afers central d'este a ueste y forma a muga sud de Hyde Park. En o cruce con Elizabeth Street o trafico circula nomás en dirección ueste dica a final d'a carrera en Darling Harbour. Dende Elizabeth Street enta l'este, o trafico ye de doble dirección, plegando a una important intersección en Whitlam Square ta dimpués continar como una carrera segundaria a traviés d'East Sydney y Darlinghurst, dica rematar en Boundary Street.
Instalacions
Downing Centre ye un important edificio institucional, seu de diferents chuzgaus situau en Liverpool Street, entre Elizabeth Street y Castlereagh Street.
World Square ye un gran edificio comercial y residencial que ocupa un bloque amugau por Liverpool Street, George Street, Goulburn Street y Pitt Street. Incluye un centro comercial, un hotel, oficinas y apartamentos. Liverpool Lane, situau en Liverpool Street, fa parti de World Square y encluye restaurants, cafeterias y botigas.
Entre as opcions de locals ta chentar en Liverpool Street bi ha un camatón de restaurants espanyols, por ixo ista zona se gosa conoixer como o barrio espanyol (en anglés "Spanish Quarter") de Sydney.
Transporte
A entrada prencipal a la gara de "Museum" se troba en a esquina entre Liverpool street y Elizabeth Street. Bi ha atras dentradas en Liverpool Street amán de Downing Centre que dan acceso a la gara.
Districto de Vire
O districto de Vire (en francés arrondissement de Vire, en normando arroundîment de Vire) ye un districto d'o departamento francés de Calvados y rechión de Normandía.
A suya población ye de 56.573 habitants (2007) en una superficie de 956 km², con una densidat de población de 59 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Vire Normandie (en francés Vire Normandie), y en fan parte 3 cantons y 44 comunas.
Herrerías
Herrerías ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca de Saja-Nansa.
A suya población ye de 652 habitants (2009) en una superficie de 40,34 km², con una densidat de población de 16,16 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Herrerías se troba situada a 188 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Imperio Inca
L'Imperio inca (Tahuantinsuyo u Tawantin suyu, en ortografía quichua) estió un estato sudamericán creato por a civilización inca. O suyo territorio mas amplió fue en os sieglos XV y XVI, d'alto u baixo dos millions de kilometros quadratos, en a zona andina dende l'actual ciudat de Pasto en Colombia dica o Río Maule en Chile.
Lodine
Lodine (Lodine en sardo; Lodine, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 408 habitants en una superficie de 7,67 km², con una densidat de población de 53,19 hab/km².
Cheografía
A localidat de Lodine ye situata a 882 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
1903
Chunio
right|thumb|250px|O escritor britanico [[George Orwell, naixito o 25 de chunio de 1903.]]
Punta de Napazal
A punta de Napazal ye un pico d'o Prepireneu aragonés que tien una altaria de 2.117 m y se troba en a sierra de la Estiva (sierras interiors pirenencas).
Se troba administrativament en a muga entre os municipios d'Aísa y Aragüés de lo Puerto, en o Parque Natural d'as Vals Occidentals.
Toponimia
Un napazal ye un puesto u corro d'o mont a on que creixen napazas (Rumex acetosa), estando a sobén puestos prou femaus u mallatas.
Alfoz (desambigación)
Alfoz puet estar:
Ciudaz federals de Rusia
As ciudaz federal de Rusia (en ruso Город федерального значения) son ciudatz de Rusia que tienen un estatus especial de subchecto federal.
Rusia se divide en ueitanta y nueu subchectos federals d'os que tres son ciudaz.
Dende o 18 de marzo de 2014, a Republica de Crimea y Sevastopol s'unioron por un tractau a la Federación Rusa. Sevastopol fue designada como ciudat federal. A comunidat internacional y o gubierno d'Ucraína no reconoixen a incorporación de Sevastopol a Rusia y consideran a ciudat como parti integrant d'Ucraína.
600px
La Iglesuela (Toledo)
La Iglesuela ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 69,10  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Sieglo XIII
O sieglo XIII ye formato por os anyos entre l'anyo 1201 y l'anyo 1300, istos dos tamién encluyitos.
Almarchal litoral
thumb|250px|[[Almarchal de Pego-Oliva en o País Valenciano]] thumb|250px|right|[[Almarchal d'o Empordán en Catalunya]] Un almarchal ye una zona humida, por un regular cercana a la mar, de gran riqueza en fauna y flora. Estas zonas humidas a sobén son estacions de paso en a migración d'as aus entre o norte d'Europa y Africa.
Ye un terreno baixo y paulenco, con aportes d'augua sotorrana, fluvial y de mareas.
Os almarchals han sufrito a presión urbanistica, en especial en o País Valenciano, con periglo que desapareixcan, destancando como pervivencias l'almarchal del Moro, l'almarchal de Pego-Oliva y l'almarchal de Peniscola.
Como peix tipico d'os almarchals tenemos o zamaruco.
Etimolochía
Huei a palabra almarchal s'aplica a zonas humidas d'a costa levantina, pero en o pasau s'emplegaba pa zonas humidas d'a Ribera d'Ebro. A palabra almarchal ye d'orichen arabe, vien d'a palabra march que significa prau estando un caso d'adaptación d'a letra chim como ch en aragonés. Antes s'emplegaba en a Ribera Navarra, y Riberas Alta, Baixa d'Ebro y Sistema Iberico con o significau de paúl u terreno paulenco, pero ha quedau fosilizau en a toponimia, de fueras d'a cuenca de Millars, a on que encara se fa servir a variant armachal. Bi ha bella mención medieval que proviene de Tudela, (1256, 1260, 1279: Almalchal, Almargale, Almarial), Alagón (1195) y Zaragoza (1158, 1191 y 1194):
En a toponimia a vegadas bi ha cambio de -l por -n, y d'astí formas como marján u marjanes.
Schutzstaffel
200px|thumb|Bandera d'as SS As Schutzstaffel (pronunciato en alemán, literalment "esquadrón d'esfensa", abreviato como SS u 14px|Runico "↯↯", seguntes l'alfabeto runico) estió una organización de seguridat d'o NSDAP, o partiu nazi.
Os oríchens
As SS se creyoron en os anyos 1920 como a guardia personal d'Adolf Hitler, ya que as Sturmabteilung s'heban feito tan grans que Hitler creyeba que amenistaba uns guardaespaldas absolutament fidels. Baixo o liderato de Heinrich Himmler, as SS creixioron dende una chicota formación paramilitar dica convertir-se en a mas gran y poderosa organización de l'Alemanya Nazi.
A presa de poder de Hitler
thumb|250px|Heinrich Himmler y atros miembros d'as SS vesitando o [[campo de concentración de Mauthausen.|left]] Dimpués d'a plegata a o poder d'Adolf Hitler, as SS se transformoron en una organización estatal, y os suyos miembros superiors en funcionarios. A resta de miembros se consideraban voluntarios a tiempo parcial, y se creyó l'Allgemeine-SS ta meter-los. En agüerro de 1933, os guardaespaldas d'Adolf Hitler relevoron a la guardia d'a cancelleria como protectors d'o Canceller d'Alemanya.
En abril de 1934 as SS prenioron o control d'a Gestapo, que dica alavez yera a policia secreta prusiana que se transformaría en a policía secreta alemana. Dimpués d'a Nueit d'os cutiellos largos, as SS tenioron una gran reorganización, y en verano ya controlaban os Campos de concentración nazis.
Mientres o Partiu Nazi iba monopolizando o poder politico en Alemanya, as funcions claus d'o estato, como a policia, las iban absorbindo as Schutzstaffel, mientres que muitas organizacions d'as SS se transformoron en achencias gubernamentals. Ta mantener o poder politico d'o Partiu Nazi, as SS tenioron autorización ta establir a las policias secretas, a Gestapo y a Sipo, metendo de feito as las SS por dencima d'a lei.
As SS mientres a Segunda Guerra Mundial
thumb|180px|Soldato con l'uniforme d'as SS. Os nazis convertioron as SS en una unitat d'elite, a guardia pretoriana, con o suyo personal trigato seguindo os criterios d'o que creyeban pureza racial, con una leyaltat incondicional a o Führer y a o partiu Nazi. Vestiban uniformes y insignias que les esferenciavan d'a resta de militars y miembros d'o partiu.
As Waffen-SS, a branca militar d'as SS, evolucionoron dica convertir-se en un segundo exercito alemán, a parti d'o regular, a Wehrmacht. En primerías, os suyos miembros yeran voluntarios, pero mientres pasaba a Segunda Guerra Mundial, y con a capacidat militar alemana deluyindo-se, en 1944 os suyos miembros se trigaban a suerte entre a población masculina, muitos d'ells chovens menors de 18 anyos. Tamién s'adhibioron a las suyas filas muitos voluntarios foranos, mas que mas d'os países escandinavos, d'os países nordicos y d'os Países Baixos, encara que tamién de quasi toz os países, con voluntarios de minorías etnicas d'a Unión Sovietica, d'Italia, Francia y atros puestos (tamién un reducito grupo d'aragoneses, procedents d'a División Azul).
As SS estioron tamién un instrumento de terror mientres l'Holocausto. Heinrich Himmler, o suyo líder estió un d'os arquitectos d'a Solución final. As SS asasinoron uns ueito millons de personas, a mayoría chodigos en os territorios ocupatos mientres a guerra. As SS estioron as responsables d'establir y operar os campos de concentración y os campos d'exterminio, a on que millons de personas morioron por maltractos, explotación, malnutrición, experimentos medicos u limpiza etnica.
Malas que remató a guerra, se declaró a las SS en Chuicios de Nüremberg como a organización criminal responsable d'a implementación d'o chenocidio y de cometer crimens de guerra y crimens contra a humanitat.
Denominación y graduación d'as SS
200px|thumb|Bandera d'as SS-Totenkopfverbände, a sección paramilitar d'as SS As SS se dividiban en:
As graduacions en as SS yeran:
Cantón de Sant Chuan de Luz
A suya población ye de 22.298 habitants (1999) en una superficie de 51,87 km², con una densidat de población de 429,88 hab/km².
Club de Fútbol Illueca
O Club de Fútbol Illueca ye un club de fútbol aragonés, d'a localidat d'Illueca en a Provincia de Zaragoza. Establito en 1935, actualment chuga en a Tercera División (Grupo XVII).
Estadio
O club chuga os suyos partidos en o campo de fútbol Papa Luna.
Sieglo XII
O sieglo XII ye formato por os anyos entre l'anyo 1101 y l'anyo 1200, istos dos tamién encluyitos.
Tierras del Burgo
Tierras del Burgo ye una comarca situata en o sudueste d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón). O suyo centro ye El Burgo de Osma. As ciudaz mas grans son El Burgo de Osma y San Esteban de Gormaz.
Provincias autonomas de Rusia
A Federación Rusa se divide en 89 subchectos federals. Un d'os qualos ye una provincia autonoma (en ruso Автономная область), a Provincia Autonoma d'os Hebreus.
600px|center
Noguera d'Albarracín
Noguera d'Albarracín (Noguera de Albarracín en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Teruel, situato en a comarca d'a Sierra d'Albarracín.
A suya población ye de 143 habitants (2008), en una superficie de 48 km², con una densidat de población de 2,98 hab/km².
Cheografía
Noguera d'Albarracín ye a una distancia de 58 km de Teruel, a capital d'a suya provincia.
Mugas
O suyo termin municipal no muga que con Albarracín, ye repitiau por una estreita faixa de terreno u "manga" d'o termin d'Albarracín que lo desepara de Bronchales, Tramacastiella, Villar d'el Cobo, y Griegos. A l'ueste de Noguera se troba un apéndiz d'o termin d'Albarracín dito El Puerto.
Toponimia
O toponimo Noguera ye transparent en aragonés y se refiere a l'árbol noguera, Juglans regia. En un texto medieval tardano se clama Naxera, o cual lo podemos interpretar tanto como que Noguera bien d'una interpretación popular de Nachera prenunciato como en castellano d'ixas envueltas, como a o contrario.
Bi ha bel microtoponimo en aragonés como La Artiguilla.
Lista de consorts de monarcas d'Aragón
Ista ye a lista de consorts de monarcas d'Aragón. Se pueden trobar consorts d'o condau y d'o Reino y Corona d'Aragón. Nomás ha habito un rei consort en Aragón, Remón Berenguer IV de Barcelona (que se casó con a reina Peironela d'Aragón).
O Soto
O Soto (oficialment y en castellano El Soto) ye un lugar aragonés d'o municipio d'o Pueyo d'Araguás, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe.
Lista de consorts de monarcas d'Aragón
Blanca II de Navarra y Felipe o Fermoso morioron antis de que os suyos respectives conchuches heredasen a corona. Muitos reis d'Aragón tenioron mas d'una muller; habendo-se divorciato u habendo muerto a muller antis que él.
Consorts d'os pretendients contra Chuan II, 1462–1472
Mientres d'a Guerra Civil Catalana, bi habió tres pretendients que ocuporon o trono d'Aragón, encara que nunca no reinoron en o Reino de Valencia. Un d'éls estió Pero V d'Aragón que yera soltero. O atros Henrique IV de Castiella y Renato I de Nápols que tenioron mullers mientres d'o suyo reinato como pretendients. A mullers d'Henrique IV estió Chuana de Portugal, una infanta portuguesa filla d'o rei Eduardo I de Portugal y a suya muller Alionor d'Aragón. A primera muller de Renato murió antis de 1462; a suya segunda muller estió Chuana de Laval, una noble francesa filla de Guy XIV de Laval, conte de Laval y Isabel de Bretanya.
O Soto
A suya población ye de 7 habitants (2006).
Fiestas
No i hai de fiesta mas larga que a d'o Soto ''que ranca en un anyo y remata en la otro.
L'Aínsa-Sobrarbe
A suya población ye de habitants en una superficie de 284,8 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
O suyo casco antigo ye protechiu legalment dende 1965 con a suya declaración como Conchunto Historico-Artistico, ye decir, con l'actual figura d'o Bien d'Intrés Cultural.
Cheografía
O lugar de l'Aínsa ye situau a 589 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a una distancia de 119 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Novés (Toledo)
Novés ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 41,71  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Sección sendical
En o mundo d'o Dreito laboral en Espanya, recibe o nombre de sección sendical o conchunto de treballadors que son afiliaus a un sendicato en una interpresa.
Dreitos d'as seccions sendicals
As seccions sendicals de toz os sendicatos que son presents en a interpresa tienen dreito a:
Dreitos d'as seccions sendicals d's sendicatos mas representativos con representación en o Comité d'Interpresa
As seccions sendicals d's sendicatos mas representativos con representación en o Comité d'Interpresa tienen istos dreitos especificos:
Amás, si a interpresa tiene mas de 250 treballadors, istas seccions sindicals tienen dreito a:
Istos delegaus sendicals tendrán as mesmas garantías que os miembros d'o comité d'interpresa, mas que mas un credito horario ta poder fer a suya labor. O numero de delegaus sendicals dependerá d'a plantilla d'a interpresa, en tot caso siempre que consigan un 10% d'os votos dispondrán de un delegau. Dispondrán de 2 delegaus sendicals si a plantilla de treballadors d'a interpresa abracase dende 751 dica 2.000, 3 delegaus dende 2.001 dica 5.000, y 4 delegaus si a plantilla puyase de 5.000.
Tierra de Medinaceli
Tierra de Medinaceli, d'antis Comarca d'Arcos de Jalón, ye una comarca situata en l'este d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón). Ye formata por 8 municipios.
La Estrella (desambigación)
La Estrella puet referir-se a:
Uztárroz
Uztárroz (Uztarroze en basco) ye un municipio de Navarra en a comarca de Roncal y Sarasaz y merindat de Sangüesa. Ye situato en a val de Roncal, mugant con a val d'Ansó (Aragón).
Cheografía
Uztárroz ye situau a 869 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 104 km de Pamplona, a capital de Navarra.
Atletismo en os Chuegos Olimpicos de 1896
L'atletismo en os Chuegos Olimpicos de 1896 estió representato por 12 prebas d'atletismo mientres os Chuegos Olimpicos d'Atenas 1896, que s'escaicioron os días 6, 7, 9 y 10 d'abril de 1896, y en as que parteciporon 63 atletas masculins de 9 países. No i habió prebas d'atletismo pa mullers.
Todas as prebas se facioron en l'Estadio Panathinaiko, construito ta l'ocasión en o centro d'Atenas, en a carrera Vasileos Konstantinou y en o mesmo puesto que l'antigo estadio a on es feban as competicions d'os antigos Chuegos Panatenaicos. L'estadio tién una cuerda de 333 metros y una capacidat de 70.000 espectadors. A preba d'a maratón prencipió en a ciudat de maratón y arribó dica Atenas tamién a l'Estadi Panathinaiko.
O formato d'as competicions no siguió normas establidas per garra federación u organismo internacional, preferentment se trioron as normativas britanicas que i heba pa qualques prebas encara que pa atras s'improvisó y s'inventoron unas nuevas. Lo metro s'utilizó pa la medición d'a distancia d'as cursas, saltos y lanzamientos, descartando las yardas americanas que yeran utilizadas en muitos países. Os ganadors d'a prebas establioron os primers récords olimpicos d'atletismo.
Agullas d'Alano
As agullas d'Alano (en castellano Agujas de Alano) son cinco cimas d'o Prepireneu aragonés que tien unas cotas de 2.053 m, 2.052 m, 2.088 m, 2.083 m y 2.082 m respectivament.
Se troban situadas en a sierra d'Alano, a la ezquierda d'o paso de Tacheras (1.957 m), entre as vals de Zuriza a o norte, Ansó a l'ueste y Echo a l'este.
Charadrius hiaticula
A chifleta gran u chifleta (Charadrius hiaticula (Linnaeus, 1758) ) ye una au d'a orden d'os Charadriiformes y familia Charadriidae que lo suyo habitat de reproducción ye terreno ubierto en plachas u plans en o norte d'Europa y Siberia y en o nord-este arctico de Canadá. Qualques aus se reproducen tierra adintro, y en l'ueste d'Europa fan niedo tan a lo sud como a lo norte de Francia. Fan niedo en o solero en un aria ubierta con poco u garra creiximiento vechetal.
Si un depredador potencial s'amana a lo niedo, l'adulto marchará luent, clamando pa atrayer a l'intruso y finchindo un ala trencada. Una vegada que l'intruso ye pro luent d'o niedo, a chifleta sale volando.
As chifletas son migratorias y hibernals en as redoladas costeras d'o sud d'Africa. Istas aus buscan birolla en plachas, planas de mareya y campos, per un regular fendo uso d'a suya vista. S'alimentan d'insectos, crustazios y tota mena de cucos.
Gallinago gallinago
O becardón u becacina (Gallinago gallinago (Linnaeus, 1758) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Charadriiformes y familia Scolopacidae que ye ampliament distribuyida en Eurasia, Africa y America.
Decenio
Un decenio ye una unidat de tiempo equivalent a un periodo de 10 anyadas. O termin tien o suyo orichen en o latín, por a unión d'as palabras decem (diez) y annus (anyos).
Dacs
Dacs (Dax en francés) ye una ciudat situata a lo sud de Francia, en o departamento de Landas, en a rechión de Nueva Aquitania.
La Celestina
La Celestina ye o nombre con o qual s'ha popularizado a Tragicomedia de Calisto y Melibea (en aragonés Trachicomedia de Calisto y Melibea), atribuida a Fernando de Rojas. A suya composición se remonta a os zaguers anyos d'o sieglo XV,entre o reinau d'os Reis Catolicos en Espanya y o suyo extraordinario exito editorial prencipió en o sieglo XVI y continó, con altibajos, dica a suya prohibición en 1792.Por o suyo argumento amoroso, a suya finalidat didactica, l'abundancia de citas d'autoridat, a esleción d'os suyos personaches, a suya forma dialogada y a suya mas que prebable vinculación a un entorno universitario, s'ha considerau a la Celestina un eixemplo sui generis de comedia humanistica, encara que i hai qui prefiere considerar-la como que un hibrido entre novela y drama. A suya influencia en toz dos cheneros ye muit notable, dica o punto que ye posible charrar d'o chenero celestinesco en o qual s'incluyen tanto obras desembolicadas dreitament a partir d'a suya trama, os suyos personaches u os suyos temas, como que ambients u personaches celestinescos en comedias y novelas que, en prencipio, brenca han de veyer con A Celestina miniaturadeimagen|Comedia de Calisto y Melibea. Fadrique de Basilea, Burgos, 1499 (pero 1500-1502).
Lillo
Lillo puet referir-se a las siguients localidaz:
A atras personas:
Jules de Goncourt
Jules de Goncourt (pseudonimo de Jules Huot de Goncourt), naixito de París (Reino de Francia) o 17 d'aviento de 1830 y muerto en París (Segundo Imperio Francés) o 20 de chunio de 1870, estió un escritor y novelista francés. Yera chirmán d'Edmond de Goncourt, y o suyo apellito se troba dezaga d'o Premio Goncourt que concede l'Academia Goncourt, establita por o testamento d'Edmont.
Penya d'Alano
A penya d'Alano u Ralla d'Alano (en castellano Ralla de Alano) ye un mont d'o Prepireneu aragonés que tien una altaria de 2.162 metros.
Se troba situau en a sierra d'Alano, entre as vals de Zuriza a o norte, Ansó a l'ueste y Echo a l'este.
Maluenda
Maluenda ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de la Comunidat de Calatayú.
Cheografía
Ye situau en la parte dreita de la ribera de Xiloca, a 581 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar y a una distancia de 80 km de la ciudat de Zaragoza, la codigo_pocapitaltalital de la suya provincia y d'Aragón.
Mugas
Lo termin municipal de Maluenda muga con los termins municipals de Villalba, Belmont de Gracián, Viliella de Xiloca, Morata de Xiloca, Alfarba, Olvés, Munebrega y Paracuellos de Xiloca.
Historia
thumb|278px|Restos de lo [[Castiello de Maluenda, asitiau en lo sieglo X por Abderramán III.]] Los importants restos fortificaus indican que en la Edat Meya Maluenda estió una important plaza militar, controlando lo cabaixo de la val de Xiloca, no guaire luent de la compleganza de lo río Miedes y de lo forcallo de los ríos Mesa, Piedra y Ortiz.
La fortaleza de la plaza existiba ya en lo sieglo X. Seguntes lo cheografo andalusí Al-Udri lo mesmo califa Abderramán III acampó baixo los muros de lo castiello de Maluenda. Esto se desvinió en una campanya de castigo contra lo rebel Muhammad al-Tuchibí de Zaragoza entre los anyos 933 y 934, y dimpués en 937 cuan la defendeba lo mesmo Muhammad al-Tuchibí y lo exercito califal la habió d'ocupar pa cutio.
En 1120, Maluenda fue reconquistada por Alifonso I lo Batallero. Una vegada creyada la Comunidat d'aldeyas de Calatayú, Maluenda estió una aldeya de la Sexma d'el río Xiloca. En la Guerra de los dos Peros los castellanos prenioron lo castiello en 1363. Maluenda fació part de la Sobrecollida de Calatayú (1488-1495).
Toponimia
Lo toponimo Maluenda se conoix dende tiempos d'Al-Andalus como Malūnda, mencionau como un important castiello por los cheografos andalusís (la ū translitera la letra arabiga wāw).
Lodè
Lodè (Lodè en sardo; Lodè, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
Cheografía
A localidat d'Austis ye situata a 345 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Sant'Anna.
Anquela (desambigación)
Anquela puet estar:
Glaciar de Petita Vinhamala
O glaciar de Petita Vinhamala (en francés glacier du Petit-Vignemale) ye un glaciar d'os Pireneus situau en o macizo de Camachibosa, en a versant norte d'a muga entre Aragón y Francia en o departamento d'os Altos Pireneus y en a rechión d'Occitania.
Iste glaciar yera o zaguero d'os Pireneus en poseyer una cascada de seracs, antis que no desapareixese en 2007.