cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Culicidae
As fembras d'a mayoría d'especies de mosquito sucan sangre (hematofachia) d'atros animals, cosa que ha feito d'ellos os vectors de malautías mas letals conoixitos, habendo matato millons de personas a lo largo de milenios, y continan matando-ne millons mas cada anyo estendillando malautías infecciosas.
Roca ignia
Una roca ignia u magmatica s'ha formato por solidificación de magma u roca fundita.
Valentina Tereshkova
Biografía
Valentina Tereshkova naixió en a chicota localidat de Máslennikovo en l'óblast de Yaroslavl en Republica Socialista Sovietica de Rusia en a Unión de Republicas Socialistas Sovieticas, actualment Rusia, o 6 de marzo de 1937. Dimpués d'abandonar a escuela, treballó en una fabrica de pneumaticos y mas tarde estudió incheniería. Tamién practicó paracaidismo.
Colors en aragonés
Las colors en aragonés son adchectivos calificativos que indican la percepción visual que se chenera en lo cerebro a partir de los tonos de luz que captan los organos visuals. Los nombres de las colors en aragonés son en cheneral d'orichen romanico, chermanico y arabe.
Valentina Tereshkova
Biografía
O 16 de chunyo de 1963, a la edat de 26 anyos y a bordo d'o Vostok 6, se convirtió en a primera muller en viachar ta o espacio. O suyo nombre en clau entre a misión estió Chaika (Чайка), ye decir, Gaviota.
Seguéi Koroliov yera malcontent con o comportamiento de Tereshkova en orbita y no se le permitió prener o control manual d'a suya nau, tal como yera planiau. Encara que yeran previstos mas vuelos en os quals participasen mullers, pasoron 19 anyos dica que unatra muller, Svetlana Savítskaya, viachase ta l'espacio. Garra d'as atras quatro cosmonautas d'o grupo de Tereshkova viachó ta l'espacio. Ella mesma yera conscient d'ista situación y asinas l'expresó en a primera entrevista que dio a un periodista en octubre de 1967.
Dimpués d'a misión espacial estudió en l'Academia d'a Fuerza Aeria de Zhukovski, y se graduó como incheniera espacial en 1969. Ixe mesmo anyo, o grupo de cosmonautas femenino estió disuelto. En 1977 recibió o suyo doctorau en incheniería. A causa d'a suya prominencia desempenyó diversos cargos politicos: de 1966 a 1974 estió miembro d'o Soviet Supremo, de 1974 a 1989 formó parte d'o Presidium d'o Soviet Supremo, y de 1969 a 1991 perteneixió a o Comité Central d'o Partiu Comunista. En 1997 se retiró d'a fuerza aeria y d'o cuerpo de cosmonautas.
O 3 de noviembre de 1963 contrayió matrimonio con o cosmonauta Andrián Nikoláyev (1929-2004) y un anyo mas tarde dio a luz a la suya filla Elena Andrianovna Nikolaeva-Tereshkova (8 de chunyo de 1964), qui ye agora doctora en medicina y qui estió a primera persona naixida de dos cosmonautas que heban saliu ta o espacio. Valentina s'esvurció d'o suyo primer mariu en 1982. O suyo segundo mariu, o Dr. Shapóshnikov, feneixió en 1999.
Colors en aragonés
En aragonés bi ha campos lexicos tradicionals con denominacions de color prou especializadas: lo pelo de los humans, la capa de los caballos y las colors de lo vin.
Colors d'orichen latín u romanico
Son colors d'orichen romanico:
Colors d'orichen chermanico
No ye guaire claro porqué la denominación de la mes gran part de las colors ye d'orichen chermanico. S'ha dito que lo latín yera relativament pobre en denominacions de colors y que se prenió las colors chermanicas a partir de las las tonalidatz de las diferents capas d'os caballos u los mantos de caballería. Se suposa que la luenga chermanica que introdució los nombres de las capas de lo caballo en las luengas galorromanicas cercanas a l'aragonés estió lo francico. Manimenos, los francos no yeran un pueblo chermanico que destacase en caballería como los godos.
Son d'orichen chermanico:
Las denominacions chermanicas de las colors en aragonés tienen formas paralelas en luengas que tienen mes superstrato francico como l'occitán y lo francés.
Aspectos morfolochicos
Los adchectivos de color simples tienen concordancia con los substantivos.
La palabra color ye feminina, pero quan se substantiva una color concreta con un adchectivo, l'adchectivo prene forma masculina:
Bi ha sufixos que acompanyan a matices de color u tendencias: -enco, -isco y -au, -ada.
Sufixo -au, -ada
Las colors con nombre derivau con lo sufixo -au ya las trobamos en la baixa Edat Meya:
Sufixo -enco
Lo sufixo -enco ye d'orichen francico.
Sufixo -isco, -isca
Lo sufixo -isco, -isca puede presentar la variant -izco, -izca.
Faura
Faura ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de lo Campo de Murviedro. La suya población ye de 3.183 habitants (2007), en una superficie de 1,6 km² con una densidat de población de 1989,38 hab/km².
Francisco Pérez Abellán
Francisco Pérez Abellán, conoixito a sobén como Paco Pérez Abellán, naixito de Murcia o 25 de marzo de 1954 y muerto en Madrid o 28 d'aviento de 2018), fue un profesor y periodista espanyol especializau en as cronicas de sucesos y criminolochía. Dica a suya muerte fue profesor de criminolochía en a Universidad Camilo José Cela de Madrit y directivo de medios de comunicación.
Ye o pai d'o tamién periodista y criminologo Francisco Pérez Caballero.
Biografía profesional
Principió como periodista de choben en o diario Pueblo, ta dimpués fer-lo en Diario 16 en a sección de información local. También tién una larga lista de libros publicaus adedicaus a o crimen u monotematicos sobre cualques crimens. O suyo trabajo en a televisión tamién ye ta destacar mas que mas as colaboracions que feba en programas de tota mena, fen-do seccions sobre crimens d'actualidat, como Esta noche cruzamos el Mississippi, presentau por Pepe Navarro; Crónicas marcianas, de Javier Sardá y Día a día, de María Teresa Campos, dende l'anyo 2015 colaboró en una sección sobre crimens en o programa Sin ir mas lejos de Aragón TV destacando o suyo seguimiento d'o crimen de Fago tamíen dende ixe mesmo anyo fue colaborador en d'a cadena de televisión 13 TV d'o programa de cronica de sucesos Detrás de la verdad. Tamién cal destacar que yera un colaborador habitual dende primeras d'o programa de Cuatro Cuarto Milenio y amigo personal d'o suyo presentador Iker Jiménez.
Marjorie Estiano
Marjorie Dias de Oliveira u Marjorie Estiano (Curitiba, 8 de marzo de 1982) ye una cantaire y actriz brasilera, que ha interpretato papel en quantas telenovelas y tamién en bella cinta.
Francisco Pérez Abellán
Obra escrita
Tién una extensa obra escrita prencipalment monotematica sobre cualques crímens:
Marjorie Estiano
Filmografía
thumb|200px|En o carnaval
Krailling
Krailling ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o Districto de Starnberg.
Esquiesa e Cèra
A suya población ye de 438 habitants (1999) en una superficie de 1,52 km², con una densidat de población de 288,16 hab/km².
Krailling
Vicos
I hai quatro vicos:
Albares
Albares ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha (Espanya), comarca de L'Alcarria de Guadalachara y partiu chudicial de Guadalachara.
Krailling
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Albares
Cheografía
A localidat d'Albares se troba situata a 757 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 52 km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d'a suya provincia.
Roca ignia
Bi n'ha de diferents composicions quimicas y mineralochicas. Dependendo d'a cantidat de silica se distingue entre rocas acidas si tienen més d'un 70% de silica, rocas basicas si tienen un 50 % de silica, rocas intermeyas si tienen entre un 50 y un 70 % de silica, y rocas ultrabasicas si tienen una cantidat de silica clarament inferior a lo 50 %.
Chusé Gracia
Chusé Gracia (Sinués, 1899 - † Senegüé, 1981) fue un escritor popular en luenga aragonesa d'a Chacetania. Os suyos primers poemas se publicoron en a revista Fuellas, que publica o Consello d'a Fabla Aragonesa, en os numeros 2, 4 y 5, de l'anyo 1978. En o mesmo anyo, se publicó, como separata d'a revista Argensola, o libret clamato "Poemas", que fan 23 poemas (con calandatas de 1974 a 1978).
Mas entadebán en os numeros 2, 3, 7 y 11 d'a revista Luenga & Fablas, Francho Nagore recopiló y fizo a edición d'os suyos primers poemas que datan de 1970 dica 1975, beluns d'os cuals continan encara ineditos. En 2018 se ye publicato un libro con os suyos 28 zaguers poemas, Asinas yera y asinas se feba.
Roca ignia
Os magmas basicos pueden formar-sen en o manto superior por fusión parcial, os magmas acidos pueden formar-sen por fusión d'a crosta continental y os magmas intermeyos pueden formar-sen en arias de subducción.
As rocas ignias se clasifican seguntes o puesto on han cristalizato, o que determina a velocidat de cristalización y a textura. Os dos grupos principals son rocas volcanicas y rocas plutonicas. As clasificacions tradicionals contemplaban o grupo intermeyo d'as rocas filonianas, subvolcanica u hipoabisals.
Esquiesa e Cèra
Demografía
2004: Población provisional, seguntes o INSEE.
Seu de Sant Per (desambigación)
Seu de Sant Per puet estar:
En Espanya:
En Australia:
En Reino Uniu:
Roca ignia
As rocas plutonicas s'han formato por solidificación lenta d'o magma en una cambra magmatica baixo a superficie terrestre, creyando un "plutón", presentando una buena cristalización con cristals de mida homochenia. L'eixemplo tipico son os granitos.
Aísa
A suya población ye de habitants en una superficie de 80,91 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Roca ignia
As rocas volcanicas s'han formato por solificicación rapida d'o magma en a superficie terrestre. A cristalización ye diferent. Podemos trobar cristals grans en meyo de cristals chicotz, solament cristals chicotz u no haber-ie cristalización y tener un veire volcanico. L'eixemplo tipico ye o basalto.
As rocas ignias representan aproximadament o 95 % d'a crosta terrestre, pero en a superficie terrestre a presencia d'as rocas sedimentarias fa que no afloren guaire.
Aísa
Cheografía
Aísa ye situada a 1.043 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 104 km de Uesca, a capital d'a suya provincia.
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Estarrún, un afluent d'o río Aragón.
Mugas
O termin municipal d'Aísa muga a o norte con Ansó; a l'este con Canfranc, Villanuga y Borau; a o sud con Chaca; y a l'ueste con Val d'Echo, Aragüés d'o Puerto y Chasa.
Demografía
O censo de 1981 encopora l'antigo municipio d'Esposa.
Personalidaz naixitas d'Aísa
Categoría principal: Naixius d'Aísa.
Fernando Blas Gabarda
Fernando Blas Gabarda (Zaragoza, 3 d'octubre de 1969) empresario d'o sector fotografico, ye un gran conoixedor y investigador d'a lexicografía aragonesa.
Ye miembro numerario dende octubre de 2022 de l'Academia de l'Aragonés, asinas como tamien d'o Ligallo de Fablans de l'Aragonés, d'o Consello d'a Fabla Aragonesa y d'o Instituto Aragonés d'Antropolochía.
Ye director chunto con Fernando Romanos Hernando de l'Archivo Audiovisual de l'Aragonés, una ampla replega de testimonios vivos de fabladors patrimonials de l'aragonés feitos per todas as vals de l'alto Aragón anque encara se charra esta parla.
Ha participau como articulista en o libro Tradición: cien respuestas a una pregunta, editau per a Diputación Provincial de Salamanca.
A nivel internacional ha feito, en chunto con Fernando Romanos, os proyectos transfronterizos Interrreg "Detrás eths Pireneus/Dezaga d'es Perineus" una puesta en marcha de formacions comuns en luenga y cultura tradicional d'es dos costaus d'o perineu y en Poctefa-interrreg "Culturas pirenaicas y nuevas tecnologías", una fonoteca con grabacions en aragonés y gascón, asinas como un diccionario cuatrilingue aragonés, gascón, castellano, francés.
Mogambo
Mogambo ye una cinta anglo-estausinidense de 1953 d'aventuras dramatico-romantica dirichida por John Ford seguntes un guión adaptau por John Lee Mahin, basau en Red Dust, una obra teatral de Wilson Collison. La cinta ye producida por Sam Zimbalist ta la productora Metro-Goldwyn-Mayer, con una Banda Sonora Orichinal de Robert Burns y una dirección de fotografía a cargo de Robert Surtees y Freddie Young y en o suyo reparto i aparixen destacaus actors como Clark Gable, Ava Gardner, Grace Kelly, Donald Sinden, Philip Stainton, Eric Pohlmann, Laurence Naismith y Denis O'Dea.
Albendiego
Albendiego ye un municipio d'a provincia de Guadalachara, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 40 habitants (2007), en una superficie de 23,00 km² y una densidat de población de 1,73 hab/km².
Quino Villa
Joaquín Villa Bruned u Quino Villa (Casa Canyau, Chistén, 1957) ye un psicologo, sexologo y escritor. Ha treballau dica a suya retreta d'orientador en o "IES Pirineos" de Chaca y ye miembro de l'Academia de l'Aragonés e investigador d'o chistabín. Ye autor d'a-saber-las cintas y videos etnograficos feitos en aragonés chistabín amás d'obra literaria.
Obra
En asayo ha publicau cualques articlos d'etnolochía y de relatos en aragonés de Chistau en a revista Rolde.
Colla Chobenil d'a Fabla
right|thumb|250px|Pegallo d'a Colla Chobenil d'a Fabla
A Colla Chovenil d'a Fabla yera una asociación chovenil fundada en Zaragoza en 1980 ta esfender, reivindicar y promover l'aragonés en Zaragoza. Os suyos fundadors estioron chovenalla que procedeba d'os ambients que coincidioron en a ideya de treballar por l'aragonés. D'una man chent que procedeba d'o mundo d'a izquierda, vinculada a la JGRA (Choven Guardia Roya d'Aragón) como Fernando Romanos, Andrés Tello, Michel Valiente, Gregorio Martinez y chent independent que s'achuntaba en o colechio d'Agustinos de Zaragoza, como Juanjo Gaudioso, Francho Vicente, Francho Beltrán, Lorién Majarena. Dimpués, a os fundadors s'achuntó mas chent como Luis Gayán, Ricardo Arguís, Ricardo Párraga "Chiri", Toñin Navarro, Roberto Serrano, Pilara López y Ramón Lambán.
As primeras accions estioron reivindicativas y de difusión, pero tamién principioron a fer cursos d'aragonés en a Casa de Choventut de Ciudat Chardín de Zaragoza y ficar una mesa informativa y de venta de materials en aragonés en o centro de Zaragoza toz os domingos, en conciertos y fiestas. Tamién editoron o boletín Rebellar feito en aragonés y con una tirada de 300 eixemplars reivindicaba y difundiba l'aragonés.
A seu d'a Colla Chovenil d'a Fabla estió en primerías en a carrera Borderas de Zaragoza, an que o PTA (Partito d'o Treballo d'Aragón) teneba a suya seu, dimpués amprón en o PSA una seu en a carrera Canfranc de Zaragoza.
Participoron como miembros en a Chunta d'Aduya a ra Fabla Aragonesa coordinadora que achuntaba a las asociacions que alavez triballaban per l'aragonés y que fayó una replega de firmas refirmando un manifiesto d'aduya a la fabla aragonesa.
En Chinero de 1980 empecipión as primeras reunions en o barrio de San Chusé, pa decidir o nombre, as primeras accions y a forma de dar-se a conoixer. Estas accions estioron reividicativas y de difusión, pegallos, cartels, pintadas, murals, mesas informativas. Tamién facioron os primers cursos en a casa de choventut de ciudat chardín y empecipioron a treballar en un diccionario de pocha que dimpués editarían baixo o logo d'o Ligallo de Fablans de l'Aragonés. Editoron o boletín Rebellar y participón en manifestacions aragonesistas con pancartas y en a coordinadora Chunta d'Aduya a la Fabla Aragonesa.
En chinero de 1982, dimpués de dos anyadas de funcionamiento, facioron un documento de treballo que plantiaba como primera linea de treballo d'esta asociación integrar-se en o consello d'a fabla aragonesa y fer un "ligallo d'o consello en Zaragoza" fendo fuerza en a difusión, meyos de comunicación, amostranza y reivindicación.
En febrero de 1982 facioron una conferencia ta debatir o treballo feito y as posibilidaz de futuro, allí se vió a necesidat de treballar dillá de l'ambito chovenil, contactar con fabladors patrimonials que viviban en Zaragoza y contar con a estructura legal ta poder funcionar de forma eficaz, lo cual, levó a os fundadors y a mas chent que se les heba iu achuntando, a formar en l'anyada 1982 una asociación cultural legalizada, o Ligallo de Fablans de l'Aragonés.
Winterthur
Winterthur (en alemán suizo Wintertuur u, informalment, Winti) ye una comuna suiza d'o cantón de Zúrich, capital d'o districto de Winterthur. Ye a seisena ciudat más poblada de Suiza y a primera entre as que no son capitals cantonals
Alfabeto basco
L'alfabeto basco (Euskal alfabetoa en basco), como a resta de luengas occidentals, proviene d'o alfabeto latino. Seguntes a normativa d'o 25 de noviembre de 1994 de l'Euskaltzaindia, ye formato por 27 letras:
thumb|250px|Alfabeto basco, emplegando una letra tradicional basca
Megadeth
Megadeth ye un grupo de musica d'Estaus Unius activo dende primerías d'os anyos 1980. Fue establito en 1981 por Dave Mustaine, o cantaire d'a misma.
Canales
Canales ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca de La Moraña.
A suya población ye de 48 habitants (2018) en una superficie de 6,67 km², con una densidat de población de 7,35 hab/km².
Cheografía
A localidat de Canales se troba situada a 857 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 50 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
La Molilla
La Molilla ye una chicota muela formada por erosión regresiva y situada en o municipio de Magallón. Tien una altaria de 420 metros sobre o livel d'a mar. Mide 2 km de largo y 530 metros d'amplo con una amplaria de quasi 83 hectarias.
Unas 160 bodegas se troban en o suyo costau sudueste. En unatro costau tamién se troba a espelunga clamada Furuchón de los Moros, baixo o cinglo.
Miopía
thumb|345x345px|Miopía y a suya corrección con una lente diverchent. A miopía (d'o griego μύω, "contrayer (os uellos)", y ὄψ, "uello") ye un defecto de refracción d'o uello en o qual os rayos de luz paralelos converchen en un punto focal situau debant d'a retina, en cuenta de convercher en a mesma retina; ye o defecto inverso a la hipermetropía, en a quala os rayos de luz plegan a la retina antes de converger.
La Molilla
Lienda
Se diz que i hai un pasadizo que comunica lo Furuchón de los Moros con a chunta Grancha de Mazalcoraz.
Miopía
Puede definir-se tamién como un exceso de potencia de refracción d'os meyos transparents d'o uello respective a la suya longaria, por o que os rayos luminosos procedents d'obchectos situaus a bella distancia d'o uello converchen enta un punto anterior a la retina.
Una persona con miopía tiene dificultatz ta enfocar bien os obchectos leixans, o que provoca deficit de agudeza visual y puede conducir tamién a dolors de cabeza, estrabismo, incomodidad visual y irritación d'o uello.
A magnitut d'a miopía se mide en dioptrías negativas.
A miopía se corriche con lentes diverchents, ya sían lunetas u lentes de contacto. En qualques casos puede utilizar-se a cirurchía.
Clasificación
Encara que son posibles diferents clasificacions, lo mas usual ye dividir-la en dos grupos:
frame|Visión normal. frame|Imachen como a percibe una persona con miopía.
Villanueva de la Sierra (desambigación)
Villanueva de la Sierra puet estar:
Chericó
Chericó (en arabe أريحا, ʼArīḥā; hebreu, Estandar Yəriḥo Tiberiano Yərîḫô / Yərîḥô; griego Ἱεριχώ) ye una ciudat de Palestina, en Cischordania. Ye actualment a capital provisional de l'Autoridat Nacional Palestina.
A suya población ye de 20.400 habitants (2006).
Ye considerata una d'as mas antigas ciudat d'a Humanidat, y en as excavacions arqueolochicas se bi han trobato dica 20 estratos d'ocupación humana, dica 9.000 anyadas d'antigüedat.
Toponimia
Lo toponimo Chericó podría derivar d'a palabra "luna" en hebreu y canaaneu.
Guishe
Guishe (en basco Gixune en francés Guiche) ye una comuna d'Occitania situata en a provincia tradicional de Lapurdi, que perteneixe administrativament a o departamento d'os Pireneus Atlanticos (rechión de Nueva Aquitania).
Chericó
Toponimia
Podemos leyer Jerico en o "Libro d'el Trasoro":
Bergasa
Bergasa ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha, situau en a comarca d'Arnedo.
A suya población ye de 142 habitants (2006) en una superficie de 27,09 km², con una densidat de 5,24 hab/km².
Cheografía
A localidat de Bergasa ye situada a 645 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 43 km de Logronyo, a capital d'a Riocha.
Paz de Westfalia
right|thumb|250px|A ratificación d'a Paz de Westfalia en Münster, cuadro de [[Gerard ter Borch (1648, Rijksmuseum Amsterdam, Amsterdam).]] Se conoix en con o nombre de Paz de Westfalia u (impropiament) Tractau de Westfalia u Tractaus de Westfalia a un conchunto de tractaus internacionals sinyaus entre mayo y octubre de 1648 en as ciudaz d'Osnabrück y Münster, con os cuals rematoron d'una man a Guerra d'as Trenta Anyadas (1618-1648) en o Sacro Imperio Romano Chermanico y, d'atra man, a Guerra d'as Ueitanta Anyadas (1568-1648) entre Espanya y as Provincias Unidas.
Os tractaus concretos que se i encluyen son:
Iste conchunto de tractaus gosan considerar-se como l'alacet d'a muderna diplomacia, y establioron una nueva situación politica en Europa Central, basada en o concepto d'estau sobirán, y tenioron fundas consecuencias en a Historia d'Europa.
Antiparte, cal parar cuenta que ta bels historiadors tamién fa parte d'ixe conchunto de tractaus, encara que son deseparaus en o tiempo, o Tractau d'os Pireneus de 1659 entre Espanya y Francia.
Vinclos externos
Harmincéves háború
Clarac (Altos Pireneus)
Clarac ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val de l'Arròs y d'as Baïsas y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 177 habitants (1999) en una superficie de 6,36 km², con una densidat de población de 27,83 hab/km².
Ochogavia
Ochogavia (en basco Otsagi u Otsagabia, en castellano Ochagavía) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra. Ye situato en a val de Sarasaz en a comarca de Roncal-Sarasaz, en a merindat de Sangüesa y a 85 km d'a capital, Pamplona. A suya población en 2007 yera de 621 habitants.
Toponimia
En un texto de 1249 en romance navarro s'escribe Ochogavia.
El Papiol
El Papiol ye una localidat de Catalunya situata en la provincia de Barcelona, en la comarca de lo Baixo Llobregat. La suya población ye de 3.828 habitants (2008), en una superficie de 8,76 km² con una densidat de población de 436,99 hab/km².
Autoridat Nacional Palestina
thumb thumb|150px|Cischordania y a Francha de Gaza L'Autoridat Palestina de Cischordania y a Francha de Gaza u simplament Autoridat Nacional Palestina (en arabe السلطة الوطنية الفلسطينية As-Sulta Al-Wataniyya Al-Filastiniyya, en hebreu: הרשות הפלסטינית Harashut Hafalastinit) ye una organización administrativa interina que governa nominalment una sección d'a Cischordania y a Francha de Gaza. Fue establita en 1994 como resultato d'os acuerdos d'Oslo entre l'Organización pa la Liberación de Palestina y Israel. Estos acuerdos declaran que l'Autoritat Nacional Palestina ha de tener control d'os afers civils y de seguridat en as arias urbanas d'a Palestina (ditas Aria A), y només control civil en as arias rurals (ditas Aria B). O resto d'os territorios, incluindo os asentamientos israelins, a rechión d'a Val d'o Chordán, y os camins de paso entre as comunidatz palestinas, habrían de permaneixer baixo o control israelín (ditas Aria C).
L'Autoridat Palestina disfruta d'o reconoiximiento internacional (encara que limitato) como a organización que representa a o pueblo palestín.
Montornès de Segarra
Montornès de Segarra ye un municipio catalán situato en la provincia de Leida en la comarca de la Segarra. La suya población ye de 107 habitants (2008), en una superficie de 12,3 km² con una densidat de población de 8,7 hab/km².
Hans Eidenbenz
Hans Eidenbenz naixito de Bad Ragaz, Sankt Gallen, o 30 de chinero de 1900 y muerto en calendata y puesto desconoxitos, estió un esquiador suizo mientres a decada de 1920 que competía por o SC Alpina.
Grossaffoltern
Grossaffoltern (en alemán suizo Grossaffoutere) ye una comuna suiza d'o cantón de Berna, situada en o districto de Seeland. Muga a o norte con as comnuas de Diessbach bei Büren y Wengi bei Büren, a l'este con Rapperswil, a o sud con Schüpfen y Seedorf, y a l'ueste con Lyss. Dica o 31 d'aviento de 2009 se trobaba administrativament en o districto d'Aarberg.
Clarac
Clarac puet estar:
Hans Eidenbenz
Yera especializato en a preba de combinada nordica, pero va participar en os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1924 tamién en atras prebas, en a suya preba a combinada nordica aconsiguió acabar en a 15ena posición, 23eno en a preba de brincos d'esquí y 25eno en a de esquí de fundo. En os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1928 organizatos en Sankt-Moritz partecipó en a preba de combinada nordica nomas estando 19eno. a mas dició o churamento olimpico d'os atletas.
Grossaffoltern
O lugar ye conoixiu por a graniza colonia de cigüenyas que i hai.
Grossaffoltern apareixe documentau por primera vegada en 1216 como Affoltron.
Ilesia de Sant Per (desambigación)
Ilesia de San Per se puet referir a:
Francia
En Ultrapuertos:
Se veiga tamién
San Per (desambigación)
Cantiveros
Cantiveros ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca de La Moraña.
A suya población ye de 112 habitants (2018) en una superficie de 14,37 km², con una densidat de población de 8 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cantiveros se troba situada a 875 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 48 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Ayllón
Ayllón ye un municipio d'a provincia de Segovia, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'o partiu chudicial de Riaza.
A suya población ye de 1.387 habitants (2010), en una superficie de 128,19 km² y una densidat de población de 10,93 hab/km².
Cheografía
Ye a capital de a Comunidat de Villa y Tierra de Ayllón.
Se troba situata a 1.019 metros d'altaria dencima d'o ran d'a mar, a una distancia de 95 km d'a ciudat de Segovia, a capital d'a suya provincia.
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Riaza y por o río Aguisejo.
En fan parte os lugars d'Estebanvela, Francos, Grado del Pico, Saldaña de Ayllón, Santa María de Riaza, Santibáñez de Ayllón y Valvieja.
Administración
250px|thumb|right|[[Casa d'a villa d'Ayllón.]]
Molimentos
300px|thumb|right|Palacio d'os Contreras.
Ciudaz achirmanatas
A ciudat achirmanata con Ayllón ye:
Idioma lorenés
Conserva a h aspirada d'orichen francico que perdió o francés en o sieglo XVII.
Biomasa (ecolochía)
Biomasa ye en ecolochía a cantidat en peso de materia organica viva (animals, plantas, fongos, microorganismos) u muerta (necromasa) de qualsiquier livel trofico u qualsiquier ecosistema. Tamién puet referir-se a la masa d'a población d'una especie (biomasa d'a especie), o a la de totas as poblacions de totas as especies (biomasa d'a comunidat).
A biomasa se mesura en unidaz de masa como o kilogramo u o gramo, pero ye freqüent expresar-la en unidaz d'enerchía porque en a materia organica bi ha grans cantidatz d'enerchía quimica. Un gramo de materia organica puet equivaler a 4 u 5 kilocalorías. Ye en forma de biomasa como se transfiere a enerchía dende uns nivels a atros d'a cadena trofica.
Quan se calcula se fa referencia a la cantidat por unidat d'aria u volumen, a sobén s'expresa en g C/cm2, Kg C/m2, T C/ha, on a C indica a masa en carbonio organico por unidat de superficie u volumen.
Octave Mirbeau
Octave Mirbeau, naixito de Trévières o 16 de febrero de 1848 y muerto en París, (Francia), o 16 de febrero de 1917, estió un escritor, periodista, novelista y dramaturgo francés en luenga francesa.
Estió miembro de l'Academia Goncourt.
Basilica de Sant Per (desambigación)
Basilica de Sant Per puet estar:
Sancho Abarca (Taust)
Historia
Sancho Abarca ye un d'os 15 lugars de colonización que se construyoron en Aragón y Navarra entre 1953 y 1960 como conseqüencia d'o Plan Cheneral de Colonización d'a Zona Regable de Bardenas, aprobau en 1954 por a politica levada a cabo en Espanya dende 1939 dica 1971 por o Instituto Nacional de Colonización.
Sancho Abarca se prochecta en 1954 con 84 viviendas que más tardi s'enamplarían a 131. En 1959 o lugar se remata de construyir recibindo os suyos primers colonos, procedents en a suya mayor parti de Taust y Castellón de Val de Chasa, en 1963.
Arquitectura
L'arquitecto Carlos Sabrini Marín concibió un espacio en o que as viviendas se situaban arredol d'una plaza circular, a Plaza Mayor, en a que s'ubicoron os edificios más importants d'o lugar: a casa d'o lugar, a ilesia, a chirmandat sendical, a escuela, etc.
Fiestas
Sancho Abarca celebra as suyas fiestas en honor a la suya patrona, a Virchen de Sancho Abarca, o primer cabo de semana d'o mes de septiembre, y o 15 de mayo en honor a Sant Isidro Labrador.
La aldea maldita (cinta de 1942)
La aldea maldita (títol en castellano, en aragonés O lugar maldito, enguerada con o suyo títol orichinal en Aragón) ye una cinta espanyola de l'anyo 1942 de cine de drama dirichita por Florián Rey seguntes un guión propio, con una dirección de fotografía de Heinrich Gärtner, remake de La aldea maldita de 1930 (cinta de cine mudo dirichita tamién por Florián Rey). En o suyo reparto incluye a destacatos actors como Florencia Bécquer, Julio Rey de las Heras, Victoria Franco, Pablo Hidalgo, Delfín Jerez, Agustín Laguilhoat u José Sepúlveda.
0
O dichito 0 puet referir-se a:
Bergasillas Bajera
A suya población ye de 28 habitants (2006) en una superficie de 9,7 km², con una densidat de población de 2,89 hab/km².
Cheografía
O lugar de Bergasillas Bajera se troba situau a 843 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 45 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'as suyas provincia y comunidat autonoma.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Bergasillas Somera.
Olesa de Montserrat
Olesa de Montserrat ye una localidat de Catalunya situata en la provincia de Barcelona, en la comarca de lo Baixo Llobregat. La suya población ye de 23.301 habitants(2009), en una superficie de 16,63 km² con una densidat de población de 1.377,87 hab/km².
Kappel
Kappel (en alemán suizo Chappu) ye una comuna suiza d'o cantón de Soleura, capital d'o districto d'Olten. Muga a o norte con as comunas de Hägendorf y Rickenbach, a l'este con Wangen bei Olten y Olten, a o sud con Boningen, y a l'ueste con Gunzgen.
Melanie Griffith
D'entre a suya ampla filmografía, se puet destacar a suya partecipación en as cintas Roar (1981, Noel Marshall), Body Double (1984, Brian De Palma), Something Wild (1986, Jonathan Demme), Working Girl (1988, Mike Nichols), Pacific Heights (1990, John Schlesinger), Buffalo Girls (1995), Crazy in Alabama (1999, Antonio Banderas), RKO 281 (1999, Benjamin Ross), u The Night We Called It a Day (2003, Peter Clifton).
Feldafing
Feldafing ye un municipio de Bavera, Alemanya. Se troba en o Districto de Starnberg. Se troba a lo canto d'o Laco de Starnberg.
Vicos
I hai quatro vicos:
Historia
Feldafing perteneixió a Weilers Hofmark Garatshausen dende 1565, dimpués dentró en posesión d'o conte La Rosée arredol de 1760. Posteriorment, o puesto perteneixió a lo duque Max Joseph en Bavera, o pai d'a futura emperatriz Elisabeth d'Austria (popularment conoixida como Sissi).
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Burón
Burón ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
A suya población ye de 378 habitants (2007) en una superficie de 159 km², con una densidat de población de 2,37 hab/km².
Vulpes macrotis
A rabosa d'orellas largas (Vulpes macrotis (Merriam, 1888) ) ye una especie de mamifero d'a orden d'os Carnivora y familia Canidae que habita rechions aridas y semiaridas d'o sud-ueste d'Estaus Unius y lo norte y centro de Mexico.
Burón
Cheografía
A localidat de Burón se troba situada a 1.095 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
John M. Stahl
John M. Stahl u John Malcolm Stahl (nombres artisticos de Jacob Morris Strelitsky, naixiu de Bacú (Imperio Ruso) o 21 de chinero de 1886 y muerto en Hollywood (California, Estaus Unius) o 12 de chinero de 1950, estió un director y productor cinematografico estausunidense d'orichen chodigo, activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1910 dica zaguerías d'os anyos 1940, con una destacada carrera mesmo de director que de productor.
Premios
O 2 d'agosto de 1960 se li adhibió postumament una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situada en o 6546 de Hollywood Boulevard d'a ciudat de Los Angeles.
Estèrra
Estèrra (Esterre en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto d'Argelèrs de Gasòst, cantón d'a Val d'as Gaves y rechión d'Occitania. A comuna feba parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 199 habitants (1999) en una superficie de 1,74 km², con una densidat de población de 114,37 hab/km².
Molimentos
En Estèrra se bi troban as runas d'o castiello de Santa María d'Estèrra, un castiello d'os sieglos X-XVI, estando las suyas runas protechidas legalment dende l'anyo 1930 con a suya declaración como Molimento Historico.
A ilesia parroquial d'o lugar ye a ilesia de Sant Istevan d'Estèrra, una ilesia d'os sieglos XII-XIII en estilo romanico adedicada a Sant Istevan.
Arrianismo
L'arrianismo ya a doctrina d'o bispe Arrio (256-336), qui enta l'anyo 318 ixemenó a suya oposición a lo concepto de trinidad, negando que no bi ha tres personas en dios y no bi n'ha d'atra que o Pai. Afirma tamién que Chesucristo no ye divín y que fue creyato por Dios pa que lo aduyase en o suyo plan.
En l'anyo 320 Aleixandre, o bispe d'Aleixandría convoca un sinodo que excomulga a Arrio por hereche. Manimenos l'arrianismo como doctrina sencilla s'estendilla por a part oriental de l'imperio a escape, sobre tot en a población humil, labradors, pastors, siervos y soldatos.
En l'anyo 325 Constantín convoca o concilio de Nicea, que condena l'arrianismo. Manimenos Constancio II, o fillo de Constantín refirmó a l'arrianismo y bi habió emperadors arrians. Teodosio I persiguió l'arrianismo.
O Concilio de Costantinoble de l'anyo 381 significó a muerte oficial de l'arrianismo en territorio imperial, quedando ya con pocos seguidors. Manimenos l'arrianismo s'heba ixemenato fueras de l'Imperio Romano arribando en os pueblos chermanicos. Ulfilas cristianizó a los godos y lis introdució tamién l'arrianismo.
Os chermans que invadioron l'Imperio Romano d'Occident reintroducioron l'arrianismo, que resistió bel tiempo a lo catolicismo en los reinos que creyoron os vándalos, visigodos, ostrogodos, burgundios y longobardos: Reino Vandalo d'Africa, Reino Visigodo de Tolosa, Reino Visigodo de Toledo, Reino Burgundio, ecetra...
L'arrianismo visigodo
Os visigodos de l'aria danubiana se convirtioron a l'arrianismo enta l'anyo 370, y permaneixioron arrians cuan creyoron o Reino Visigodo de Tolosa y cuan emigroron a Hispania pa formar o Reino Visigodo de Toledo. A mesura que iban ocupando a Peninsula Iberica sustituiban a los bispes catolicos por bispes arrians. O rei Amalarico, casato Clotilde, filla de Clodoveu I prebó de fer-la convertir-se a l'arrianismo, pero murió en combate con o chermano de Clotilde en Narbona.
Bi habió persecucions contra os catolicos con os reis Teudis, Teudiselo y Achila, y a mayor tensión entre catolicos y arrians se produció en o reinato de Leovichildo, en o que bi habió una revuelta catolica dirichita por o suyo fillo Hermenechildo.
O rei Recaredo, aconsellato por Sant Leandro veyió convenient a conversión d'os visigodos a lo catolicismo y unir a visigodos arrians y hispanorromanos catolicos. Convocó o III Concilio de Toledo en l'anyo 587, abchuró de l'arrianismo y establió l'arrianismo como relichión oficial. Manimenos quedoron visigodos que se resistiban a convertir-sen a lo catolicismo.
Hazparne
Hazparne (en francés Hasparren) ye una comuna d'Iparralde situata en a provincia tradicional de Lapurdi, que perteneixe administrativament a lo departamento d'os Pireneus Atlanticos (rechión de Nueva Aquitania).
Esparza
Esparza (Espartza Zaraitzu en basco) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra. Ye situato en a val de Sarasaz, en a merindat de Sangüesa y a una distancia de 78 km d'a capital, Pamplona.
1970
Agosto
right|thumb|250px|A cantaire y actriz Estausunidense [[Debbie Gibson, naixita o 31 d'agosto de 1970.]]
Esparza
A suya población en 2006 yera de 98 habitants, en una superficie de 26,92 km², con una densidat de población de 3,64 hab/km².
1970
Chinero
right|thumb|250px|O militar alemán [[Fritz Bayerlein, qui morió o 30 de chinero de 1970.]]
Noviembre
right|thumb|250px|O militar y politico francés [[Charles de Gaulle, qui morió o 9 de noviembre de 1970.]]
Arabismos en catalán
Los arabismos en catalán son elementos lingüisticos orichinarios de la luenga arabe y presents en esta luenga romance. Los arabismos de lo catalán presentan circunstancias diferents a los arabismos de las luengas iberorromanicas, en especial a los de lo galaicoportugués y de lo castellano.
Persismos transmesos por l'arabe a lo catalán
250px|thumb|right|Uns espinaques cautivaus en la [[sierra de Castelltallat. La palabra aragonesa espinaques y la catalana espinacs se remontan a los elementos persas presents en la luenga arabe.]] Son d'origen persa:
Comparanza de los arabismos de lo catalán con las luengas vecinas
En cheneral se considera que en catalán bi ha menos arabismos que en estas luengas, pero bel autor ha notau que los arabismos yeran més abundants en lo catalán de los sieglos XIII y XIV y se conservan millor en valenciano.
Asinas, bi ha arabismos en catalán que corresponden a palabras que en castellano u atras luengas iberorromanicas son d'orichen romanico. L'aragonés queda entremeyo con un comportamiento intermedio.
Manimenos lo caso contrario tamién se documenta, bi habendo palabras catalanas d'orichen romanico que se corresponden a arabismos en castellano u atras luengas iberorromanicas:
Bi ha uns pocos casos en los que en las luengas iberorromanicas y en catalán bi ha un emplego d'arabismos diferents pa lo mesmo significau:
Arabismos antigos
Bel arabismo que huei ye tipico de lo valenciano se trobaba en la baixa Edat Meya tamién en rosellonés, como albudeca (sindria u meló d'Alger en atras zonas, "melón d'augua").
Morfolochía de los arabismos
Beluns de los arabismos comuns en catalán, aragonés y castellano presentan diferiencias en haber aglutinau l'articlo arabe Al:
Boñar
Boñar ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Montaña Oriental.
Cinglo
thumb|El cingle de la Creu, en a sierra de Busa thumb|Boira en os cinglos de Tavertet, [[Tavertet.]] right|thumb|Cinglos calcarios en los [[Puertos de Beceit.]] thumb|right|250px|Os cingles de Bertí vistos dende [[Puiggraciós.]] thumb|right|Cinglera de Castellfollit con os edificios situatos dencima d'o cinglo. thumb|Cinglos de la [[Sierra de Cis, Ribagorza Baixa]]
Boñar
Cheografía
A localidat de Boñar se troba situada a 979 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 46 km d'a ciudat de Leyón, a capital d'a suya provincia, y de 165 km d'a ciudat de Valladolit, a capital de Castiella y Leyón.
Cinglo
Un cinglo ye un precipicio de caita vertical u fuerte pendient formato por rocas resistents a la erosión y que en a part superior presentan una extensión de terreno plan u cuasi plan. Una muela ye delimitata por cinglos.
En a formación d'un cinglo puet intervenir una falla tectonica u procesos de dilatación termica rechionals.
Boñar
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Adrados, Barrio de las Ollas, Las Bodas, Cerecedo, Colle, Felechas, Grandoso, Llama, Orones, Oville, Remellán, Rucayo, Valdecastillo, Valdehuesa, Veneros, Vozmediano y Voznuevo.
Wangen im Allgäu
Wangen im Allgäu (en suabio Wãnge) ye una ciudat historica alemana d'o estau federau de Baden-Wurtemberg.
Eimsbüttel
Eimsbüttel ye un d'os siet districtos (en alemán Bezirk) d'a ciudat estato alemana d'Hamburgo. En l'anyo 2006 a suya población yera de 246.087 habitants.
Barrios
Politicament o districto de Eimsbüttel se divide en os siguients barrios (en alemán Stadtteile):
Ilesia de Sant Per y de Sant Pablo
Ilesia de Sant Per y de Sant Pavlo puet estar:
Sistema Europeu de Bancos Centrals
O Sistema Europeu de Bancos Centrals (SEBC) ye componiu por o Banco Central Europeu y os bancos centrals nacionals d'os Estatos miembros d'a Unión Europea (UE), independientment de si son integraus en l'Euro u no. O Tractau d'a Unión Europea atorga a o SEBC as funcions de disenyo y execución d'a politica monetaria d'os países que conformen l'aria de l'euro. L'obchectivo primordial que o tractau asigna a o SEBC ye o de mantener a estabilidat de pres, sin perchuicio d'o qual "emparará as politicas economicas chenerals d'a Comunidat". En prencipio se preveyeba que toz os estatos miembros d'a Unión Europea s'integrasen en l'Euro, manimenos a o no estar asinas, a entidat encargada d'a politica monetaria en a zona euro ha pasau a estar l'Eurosistema, mientres que o SEBC asumirá istas funcions en o momento en que toz os estatos adopten l'Euro.
Jonathan Meath
Jonathan G. Meath, naixito de Baltimore (Maryland) o 16 de setiembre de 1955, ye un actor estausunidense.
Terrorgruppe
O grupo yera famoso por as suyas actuacions en vivo, en as que invitan a os suyos fans a puyar a o scenario y feban diferents bromas.
Alcocer
A suya población ye de 328 habitants (2010), en una superficie de 61,19 km² y una densidat de población de 5,36 hab/km².
Cheografía
Alcocer ye situato a 781 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 67 km d'a ciudat de Guadalachara, a capital d'a suya provincia y partiu chudicial; a 71 km de Cuenca y a 121 km de Madrit, a capital d'Espanya.
Franzbrötchen
Orichen
O Franzbrötchen se diz probablement asinas por o suyo pareixito fisicon con o croissant francés (en alemán französisch), que se fació prou popular en Alemanya dimpués de que as tropas de Napoleón ocupasen a ciudat d'Hamburgo entre 1806 y 1814. D'alcuerdo con atra versión historica diferent, en ista rechión se produciba un Franzbrot (en alemán pan francés) luengo parellán a la baguette. A leyenda diz, que una vegada un fornero d'Hamburgo cremó trozo d'un Franzbrot en una sartén con grasa, considerando-se iste l'orichen de l'actual Franzbrötchen.
Grust
Grust (Grust en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto d'Argelèrs de Gasòst, cantón d'a Val d'as Gaves y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 40 habitants (1999) en una superficie de 9,52 km², con una densidat de población de 4,20 hab/km².
Cardeñosa
Cardeñosa ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca d'Ávila.
A suya población ye de 452 habitants (2018) en una superficie de 40,50 km², con una densidat de población de 10,58 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cardeñosa se troba situada a 1.105 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 16 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Penya Parda
Penya Parda puede fer referencia a:
Districto de Roanne
O districto de Roanne (en francés Arrondissement de Roanne) ye un districto d'o departamento francés de Loira, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
A suya población ye de 154.546 habitants en una superficie de 1.780 km², con una densidat de población de 87 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Roanne (en francés Roanne), y en fan parte 6 cantons y 113 comunas.
Parroquia
O termin parroquia puet fer referencia a:
Aria metropolitana de Zaragoza
200px|thumb|right|Localización d'a [[provincia de Zaragoza en Espanya.]] L'aria metropolitana de Zaragoza ye un aria metropolitana centrada arredol d'a ciudat aragonesa de Zaragoza. Oficialment no existe denguna entidat politica ni administrativa que defina os municipios que en fan parte. Manimenos existe o precedent d'estudios por parti d'a Universidat de Zaragoza que amuga l'aria sobre 25 municipios, encluyendo-ie Zaragoza. Mientres o municipio de Zaragoza ye o cinqueno mas poblau d'Espanya, l'aria metropolitana no ye que a decima d'o estau.
Municipios de l'aria metropolitana
200px|thumb|right|En amariello municipio de [[Zaragoza, en royo municipios de l'aria metropolitana.]]
A suya población en 2019 ye de 778.216 habitants, con una superficie de 2.515,10 km², por lo que bi ha una densidat de población de 320,81 hab/km², y encluye municipios de tres comarcas, totas ellas d'a provincia de Zaragoza:
L'aria metropolitana puet organizar-se en cuatro zonas por puntos cardinals. A zona norte correspondería a los municipios riberans d'o río Galligo, a sud a los de La Uerba, y as zonas este y oeste serían os municipios situaus arredol de l'Ebro. Bi ha que destacar que o creiximiento demografico ha estau mayor en as zonas ueste y sud.
Francia
Francia u Franza (en francés France ), oficialment a Republica Francesa (en francés République française, ) ye un estato constituito por una metropoli y por territorios d'Ultramar. Francia ye o estato mas gran d'a Unión Europea; ye situato en a Europa occidental y muga a l'ueste con l'Oceano Atlantico; a lo norte con a canal d'a Manga, o paso de Calais –que a desepara d'o Reino Uniu– y a mar d'o Norte; a l'este con Belchica, Luxemburgo, Alemanya, Suiza y Italia; y a lo sud con Andorra, Espanya, Mónegue y a mar Mediterrania. A Francia metropolitana ye formata, amás, por a isla de Corcega, en a Mediterrania, situata a lo norte d'a isla italiana de Cerdenya. Tamién encluye islas y territorios d'ultramar, repartitos arredol d'o mundo''.
A suya población ye de 64.898.000 d'habitants, en una superficie de 674.843 km² y una densidat de población de 110 hab/km². Politicament, o país ye una republica presidencialista con capital en a ciudat de París. L'actual president ye Emmanuel Macron y o primer ministro ye Jean Castex. O país celebra a suya Fiesta nacional o día 14 de chulio, aniversario d'a presa d'a Bastilla en 1789, mientres a Revolución francesa.