cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gara d'o Portiello
Historia
El Portillo estió a prencipal gara d'a ciudat dica o 28 de mayo de 2003, cuan fue substituyida por a nueva y mayor Gara Intermodal de Zaragoza-Delicias. En 2008, en terrens de l'antigua gara s'inauguró una nueva gara ta trens de redolada y rechionals pertenexient a la linia de Renfe Operadora Cercanías Zaragoza.
Os prochectos municipals d'a sociedat Zaragoza Alta Velocidad 2002 ta l'aria de l'antiga gara, con perspectivas a 2015, incluyen un parque en o centro d'a ciudat que tendrá la "La Mediateca" de Milla Digital, un Caixafórum, una gran torre de oficinas, un intercambeador de transportes, equipamientos y viviendas.
Valèga
Valèga (Valèga en occitán, Vallègue en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
Montesquiu de Lauragués
Montesquiu de Lauragués (Montesquiu de Lauragués en occitán, Montesquieu-Lauragais en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
Valèga
A suya población ye de 383 habitants (1999) en una superficie de 4,18 km², con una densidat de población de 91,63 hab/km².
Montesquiu de Lauragués
A suya población ye de 909 habitants(2008) en una superficie de 24,75 km², con una densidat de población de 36,73 hab/km².
Toyota
A Toyota Motor Corporation (en chaponés: トヨタ自動車株式会社,|Toyota Kaisha) conoixida popular y simplament como Toyota, ye una interpresa d'autos chaponesa con base en a ciudat de Toyota, (Aichi, Chapón) y Bunkyō (Tokio) encara que en estar una interpresa multinacional tiene fabricas y oficinas repartidas per muitos puestos d'o mundo.
A companyía fue establita o 28 d'agosto de 1937 por Kiichiro Toyoda en Tokio (Chapón) y en l'actualidat o grupo Toyota tiene atras marcas filials, entre las qualas destacan Lexus, de vehíclos de gama alta, Hino Motors de cambions, autobuses y vehíclos comercials, Dahiatsu dedicada a la fabricación y comercialización de vehíclos utilitarios d'os segmentos A y B y a financiera Toyota Financial Services.
Autos actuals (Europa)
thumb|250px|[[Toyota Hilux.]] thumb|250px|[[Toyota Yaris.]] thumb|250px|[[Toyota 86.]]
Renevila (Alta Garona)
Renevila (Renevila en occitán, Renneville en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
Montgalhard de Lauragués
Montgalhard de Lauragués (Montgalhard de Lauragués en occitán, Montgaillard-Lauragais en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.112 habitants(1999) en una superficie d'11,12 km², con una densidat de población de 49,19 hab/km².
Forqueta de Llosars
A Forqueta de Llosars u Agulla de Tchihatcheff (en castellano Aguja Tchihatcheff) ye una tuca de 3.045 m d'altaria, con una prominencia de 35 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Ye una d'as agullas d'a crencha de Llosars. Prene o suyo nombre en honor d'un d'os montanyers que puyoron por primera vegada a la tuca d'Aneto o 20 de chulio de 1842, o choven militar ruso Platon Tchihatcheff.
Agulla d'Ixalenques
L'Agulla d'Ixalenques (en castellano Primer Resalte de Salenques) ye una tuca de 3.132 m d'altaria, con una prominencia de 15 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Toponimia
Iste toponimo procede tanto en aragonés benasqués (Ixalenques) como en catalán ribagorzano (Salenques) d'un tipo de plantas que son especialment abundants en a vall d'Ixalenques, as ixalencas. A ixalenca («sarguera» en aragonés cheneral, salenca en catalán) ye un tipo d'arbusto d'as riberas, muit freqüent en os ríos d'o Pireneu, que tien os trallos resistents encara que muit flexibles, y por ixo d'antes s'emplegaban pa ligar os trancos d'as navatas que heban de baixar por os ríos.
A palabra ixalenca viene d'una forma hipotetica *SALENCA en latín y amuestra a misma evolución fonetica que ixaringa, ixufre, ixarrallón y ixoriguer, a on a S- inicial d'o latín ha evolucionau ta una x-. Se piensa que a terminación -enca fa de sufixo igual como en albenca. A palabra salenca se documenta tamién en catalán y en occitán (bi ha una carrera en Tolosa que se diz Carrièra de las Salencas en occitán y Rue des Salengues en francés).
Fulham Football Club
O Fulham Football Club ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Londres en Anglaterra. Fue establito en 1879 y chuga en a Premier League.
Estadio
A devantadera de Craven Cottage se fació en 1896.
thumb|center|250px|[[Craven Cottage.]]
Agulla de Juncadella
L'Agulla de Juncadella (en castellano Aguja Juncadella) ye una tuca de 3.041 m d'altaria, con una prominencia de 54 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Toponimia
Ye adedicada a o guía barcelonés Emili Juncadella i Vidal (1885-1936) que fació a primera puyada a la ariesta norte d'os Portillons ta puyar a la tuca de la Maladeta o 26 d'agosto de 1912.
Liverpool
Liverpool ye una ciudat  d'Anglaterra, en o condau de Merseyside y en a rechión d'o Norueste d'Anglaterra‎. A suya población ye de 434.900 habitants (estimación de 2007) en una superficie de 115,65 km², con una densidat de población de 3.931,29 hab/km².
Esporte
O esporte mes practicato y representativo de Liverpool ye o fútbol. Os equipos mes importants d'a ciudat, son o Liverpool Football Club, que ha ganato 18 vegatas a Premier League d'Anglaterra y chuga en o Estadio d'Anfield y l'Everton Football Club un d'os clubs que establieron a Primera división de fútbol d'Anglaterra, y que ha ganato 9 vegatas a mas a mas d'estar l'equipo que mes vegatas a partecipato en a Primera división d'Anglaterra clamata actualment Premier League.
Localidaz achirmanatas
As ciudaz achirmanatas con Liverpool son:
D'atra mán existen alcuerdos de colaboración con as ciudaz de:
Mauremont
Mauremont ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
Tuqueta de la Crencha
A tuqueta de la Crencha (en castellano Aguja Argarot Sur) ye una tuca de 3.032 m d'altaria que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Agulla de la Collada de Corones
L'Agulla de la Collada de Corones (en castellano Aguja del Collado de Coronas) ye una tuca de 3.226 m d'altaria que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Tucón de la Crencha de Creuenya
O tucón de la Crencha de Cregüenya (en castellano Aguja de Cregüeña) ye una tuca de 3.022 m d'altaria que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Tuqueta Roya de Creuenya
A tuqueta Roya de Creuenya ye una tuca de 3.270 m d'altaria que se troba en o macizo de la Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Agulla de la Brecha de Llosars
L'Agulla de la Brecha de Llosars (en castellano Aguja de la Brecha de Llosás) ye una tuca de 3.088 m d'altaria que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Sierra de la Bigornia
La sierra de la Bigornia ye una sierra de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico a lo sud de la Sierra de Tablado en las comarcas de la Comunidat de Calatayú y Campo de Gómara. La cima principal ye Bigornia con una altaria de 1.288 m.
Trebons de la Grassa
Trebons de la Grassa (Trebons de la Grassa en occitán, Trébons-sur-la-Grasse en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.087 habitants (1999) en una superficie de 10,87 km², con una densidat de población de 29,62 hab/km².
Sierra de la Bigornia
Toponimia
L'oronimo Bigornia ye mencionau en lo fuero de Calatayú:
La etimolochía de Bigornia ye lo latín bicornia (enclusa con dos puntas), manimenos la forma orichinal de lo toponimo Viduerna podría tener un atro orichen.
Indicador Publico de Renta d'Efectos Multiples
Qualques implicacions de l'IPREM a os ciudadans son:
Evolución de l'IPREM
L'IPREM se publica per cada anyo a traviés d'a Lei de Presupuestos Chenerals de l'Estau, de forma que cal emplegar como referencia a zaguer quantidat publicada de forma oficial ta determinar si os ingresos d'una persona u unidat familiar superan un determinato numero de veces l'IPREM y seguntes estes datos saber si tiene dreito a bella prestación u aduya.
Tiberio II
Tiberio II Costantín naixito arredol 520 y muerto o 14 d'agosto de 582, estió emperador de l'Imperio Romano d'Orient dende l'anyo 574 dica a suya muerte en l'anyo 582.
Cap de la Vall
O Cap de la Vall (en castellano Punta Brecha Russell) ye una tuca de 3.199 m d'altaria que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Se troba situada en l'ariesta que une o tuca d'el Cap de la Vall con a tuca d'el Cabo de Barrancs.
La Garda de Lauragués
La Garda de Lauragués (La Garda de Lauragués en occitán, Lagarde en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 239 habitants(1999) en una superficie d'11,69 km², con una densidat de población de 20,44 hab/km².
Phnom Penh
Phnom Penh (ក្រុងភ្នំពេញ, Krong Phnom Penh en khmer) ye una ciudat de Cambocha, capital d'o país y d'a provincia de Phnom Penh.
A suya población ye de 2.000.064 habitants (2009) en una superficie de 290 km², con una densidat de población de 4.571,3 hab/km².
Cheografía
thumb|right|200px|Palacio Reyal de Phnnom Penh A ciudat de Phnom Penh se troba situata en o centro-sud d'o país, a 12 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, y en o forcallo d'os ríos Tonle Sap y Mekong.
Districto de Neufchâteau
O districto de Neufchâteau (en francés arrondissement de Neufchâteau) ye un districto d'o departamento francés d'os Vosgos (en francés Vosges), en a rechión de Gran Este.
A suya población ye de 60.018 habitants en una superficie de 1.610,72 km², con una densidat de población de 37,26 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Neufchâteau (en francés Neufchâteau), y en fan parte 4 cantons y 174 comunas.
Tuca de la Rimaya
A tuca de la Rimaya (en castellano Pico de la Rimaya) ye una tuca de 3.261 m d'altaria que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Vièlhavinha (Alta Garona)
A suya población ye de 174 habitants (1999) en una superficie de 3,14 km², con una densidat de población de 55,41 hab/km².
Tuca de la Rimaya
Toponimia
A rimaya d'o glaciar d'a Maladeta ye a crepaza ubierta por o desplazamiento d'o chelo y formada en os periodos en que no recibe nieu.
Chustín I
Chustín naixito arredol l'ányo 450 en Bederiana, (Dardania) y muerto o 1 d'agosto de 527, estió emperador de l'Imperio Romano d'Orient dende 518 dica a suya muerte en l'anyo 527. En l'anyo 525 Chustín derogó una lei que prohibiba a los miembros d'a clase senatorial de casar-sen con una muller de clase inferior, cosa que fue considerata escandalosa en os suyos tiempos. Gracias a este edicto, Chustinián podió casar-se con Teodora, una antiga actriz y artista de circo. Esta norma contribuyó a diluir as antigas diferencias de clase en a sociedat romana.
Chustín II
Chustín II naixito en l'anyo 520 y muerto o 5 d'octubre de 578, estió emperador de l'Imperio Romano d'Orient dende o 15 de noviembre de 565 dica a suya muerte en l'anyo 578.
Estau Independient de Croacia
O Estau Independient de Croacia desapareixió por a derrota de l'exe en a Segunda Guerra Mundial y por a formación d'un prochecto de Yugoslavia común pa eslaus meridionals de totas as nacionalidaz.
Formación
A primers de 1941 Hitler ordenó a Yugoslavia que s'adhibise a lo Pacto Tripartito, pensando en atacar Grecia. O rechent Pavlo aceptó, pero os nacionalistas serbios se rebeloron o 27 de marzo, dimpués Pero II ye proclamau rei, pero o 6 d'abril de 1941 os exercitos hongaros, alemans y italianos invadioron Yugoslavia, que se rindió o día 17. Yugoslavia fue dividida en zonas, y se creyó un estau satelite croata gobernau por os ustaixas ixamplau con Bosnia-Herzegovina y Sirmia, pero que ha habiu de ceder territorios a Hongría y Italia, (zonas de Dalmacia).
Encara que en a denominación oficial d'o estau figurás a palabra   ("independient"), en realidat as tropas alemanas ocupaban o nord-este y as tropas italianas o sudueste. O feito que os ustaixas hesen habiu de permitir que Italia s'anexionás Dalmacia fació que muitos nacionalistas croatas no refirmasen a los ustaixas.
Persecución d'as minorías
Os ustaixas emprendioron o exterminio de serbios de Croacia y de Bosnia. Muitos serbios fuoron ninviaus a lo Campo de Concentración de Jasenovac. Con menos meyos que os alemans pa fer mortaleras, as trazas d'os ustaixas impresionoron a los mesmos nazis alemans.
Tamién colabororon en a persecución nacional-socialista d'os chudeus (en Ragusa y Sarajevo i heba sefarditas), que en part fuoron ninviaus a campos de concentración nazis fuera de Croacia. Os ustaixas tamién persiguioron a los chitans.
Guerra civil
A Segunda Guerra Mundial se viviba en o Estau Independient de Croacia como una autentica guerra civil. Os ustaixas yeran en guerra contra os dos movimientos de resistencia a los nazis: a resistencia comunista representada por os partisans y a resistencia monarquica serbia representada por os chetniks.
Mientres os ustaixas prebaban d'exterminar a los serbios, os guerrillers monarquicos serbios (chetniks) exterminaban a los musulmans bosnios en as zonas que controlaban. Os bosnios luitaban contra os serbios pa vengar-sen.
Yugoslavos de totas as nacionalidaz, croatas tamién s'aplegoron en a formación d'un exercito partisán que defendeba una Yugoslavia plural y que tienen un caudiello croata, Josip Broz Tito. A primers de l'anyo 1942 os partisans fuoron forachitaus de Serbia y plegoron dica Bihać, a on organizoron un exercito. Os combates entre ustaixas y partisans continoron en tot l'anyo 1942 en Bosnia, a on yeran bien establius. A Batalla de Kupres estió una victoria significativa pa os ustaixas. En noviembre de 1942 os partisans creyoron o Antifasisticko Vijece Narodnog Oslobodjenja ("Consello Antifascista de Liberación Nacional"), y controlaban una buena part de Bosnia, Croacia y a costa dalmata.
Os partisans fuoron refusaus por una contraofensiva alemanya. Entre o 20 de chinero de 1943 y abril de 1943 se produció a Operación Weiss contra os partisans de Tito con a participación d'os chetniks como aliaus de l'exercito italiano (y indreitament de l'exercito alemán). Os partisans optoron por dirichir os suyos ataques enta o sud derrotando a los italianos en Prozor, y ir movendo-se enta l'este, derrotando a los chetniks en a Batalla d'o río Neretva cerca de Jablanica, o que lis permitió de refuchiar-se en Montenegro.
En 1943 muitos italianos cambioron de bando (capitulación italiana) y esto permitió a los partisans de tornar a abanzar en liberar a costa dalmata en octubre-noviembre de 1944. Os ustaixas seguiban resistindo encara dimpués d'a rendición d'Alemanya, fendo-lo o 15 de mayo de 1945 en Eslovenia. Ante Pavelić recibió asilo diplomatico en a Espanya franquista.
Os combates duroron dica o 25 de mayo de 1945 con a derrota d'os zaguers croatas y bosnios en a Batalla d'Odžak (en Posavina), a zaguera batalla d'a Segunda Guerra Mundial en Europa.
Cerro de la Cruz (Calatayú)
Cerro de la Cruz ye un cerro de 894 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios zaragozanos de Calatayú y Torralba de Ribota. Ye a cinquena cima mas altera d'a Sierra d'Armantes perteneixient a o Sistema Iberico. Se troba en a comarca aragonesa d'a Comunidat de Calatayú.
Cap d'Ixalenques
O Cap d'Ixalenques (en castellano Forca Estasen) ye una tuca de 3.019 m d'altaria, con una prominencia de 33 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Toponimia
Ye adedicada a l'alpinista catalán Lluís Estasen i Pla.
O suyo nombre tradicional lo prene manimenos d'a vall d'Ixalenques y ista d'a ixalenca (nombre benasqués, sarguera en aragonés cheneral y salenca en catalán), un tipo d'arbusto d'as riberas, muit freqüent en os ríos d'o Pireneu, que tiene os trallos resistents encara que muit flexibles, y por ixo d'antes s'emplegaban ta ligar os trancos d'as navatas.
A palabra ixalenca viene d'una forma hipotetica *SALENCA en latín y amuestra a misma evolución fonetica que ixaringa, ixufre, ixarrallón y ixoriguer, a on a S- inicial d'o latín ha evolucionau ta una x-. Se piensa que a terminación -enca fa de sufixo igual como en albenca. A palabra salenca se documenta tamién en catalán y en occitán (bi ha una carrera en Tolosa que se diz Carrièra de las Salencas en occitán y Rue des Salengues en francés).
Manchester United Football Club
O Manchester United Football Club ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Manchester en Anglaterra. Fue establito en 1878 y chuga en a Premier League.
Estadio
thumb|center|250px|[[Old Trafford.]]
Los Castillos
Los Castillos ye un mont de 929 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios zaragozanos de Cervera de la Canyada y Torralba de Ribota. Ye a tercera cima mas altera d'a Sierra d'Armantes perteneixient a o Sistema Iberico. Se troba en a comarca aragonesa d'a Comunidat de Calatayú.
Districto de Laval
O districto de Laval (en francés arrondissement de Laval) ye un districto d'o departamento francés d'a Mayenne, en a rechión d'os Países d'a Loira.
A suya población ye de 148.964 habitants (2006) en una superficie de 1.812 km², con una densidat de población de 82 hab/km².
A capital d'o districto ye a prefectura de Laval, y en fan parte 7 cantons y 34 comunas.
Andronico II Paleologo
Andronico II Paleologo naixiu de Costantinoble o 25 de marzo de 1259 morió en tamién en Costantinoble o 13 de febrero de 1332 como monche. Estió emperador de l'Imperio Bizantín entre 1282 e 1328 y coemperador con o suyo fillo Miguel IX.
Liverpool Football Club
O Liverpool Football Club ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Liverpool en Anglaterra. Fue establito en 1892 y chuga en a Premier League.
Estadio
A devantadera d'Anfield se fació en 1884.
thumb|center|250px|[[Anfield.]]
Cruz d'Armantes
Cruz d'Armantes (en castellano Cruz de Armantes) ye un mont de 966 metros d'altaria situau en o municipio zaragozano de Cervera de la Canyada. Ye a segunda cima mas altera d'a Sierra d'Armantes perteneixient a o Sistema Iberico. Se troba situada chunto a la meseta d'Armantes en a comarca aragonesa d'a Comunidat de Calatayú. Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Newcastle United Football Club
Estadio
A devantadera de St James' Park se fació en 1892.
thumb|center|250px|[[St James' Park.]]
Manchester City Football Club
O Manchester City Football Club ye un club de fútbol anglés con seu social en ciudat de Manchester en Anglaterra. Fue establito en 1880 y chuga en a Premier League.
Estadio
A devantadera d'o Ciudat de Manchester, o estadio d'o club, se fació o 25 de chulio de 2002.
thumb|center|250px|[[Estadio Ciudat de Manchester.]]
Sant Cocobat
Sant Cocobat (pronunciau /sankoko'ba/ ~/sankoko'bad/~/sankoko'bar/ ) ye un santo crestián que pedricó por a Peninsula Iberica en o sieglo IV. Le s'atribuye d'haber pedricau en a que a par d'alavez yera a ciudat romana d'Ampurias, y d'alcuerdo con a tradición, morió marturuciau en a zona que enguán ocupa o municipio barcelonés de Sant Cugat del Vallès (que prene o nombre d'este santo).
Sodeto
Sodeto ye un lugar aragonés en o municipio d'Abaruela de Tubo, comarca d'os Monegros y provincia de Uesca.
Cheografía
O lugar de Sodeto se troba situato a 332 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 43 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Manyo Manyo
Manyo Manyo (en castellano Maño Maño) ye un mont de 917 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios zaragozanos de Terrer y Calatayú. Ye a quarta cima mas altera d'a Sierra d'Armantes perteneixient a o Sistema Iberico. Se troba en a comarca aragonesa d'a Comunidat de Calatayú.
Toponimia
Se fa mención de Manyo Manyo en o "Libro de la peita de la villa d'Ateca" (1474-1492):
Mont Escuro
Se sitúa en a divisoria d'auguas que forma a muga entre os municipios de Perdiguera y Farlet, en a zona sudueste d'a comarca de Monegros. En una d'as suyas muelas se troba instalau un radar meteorolochico de dimensions considerables, apreciable dende varios kilometros d'a suya redolada.
Bi habió un prochecto ta a creyación d'una estación d'esquí.
Toponimia
L'oronimo Mont Escuro fa referencia a os sabinars, chinebrals y carrascals tipicos d'a sierra d'Alcubierre y Monegros antis d'a suya deforestación, igual que o toponimo Monegros evolucionó dende Mons Negros. Actualment en sus laderas predomina o pin borde que dará paso en a sucesión ecolochica a os estadios d'orichen.
Este oronimo ye documentau como elemento romance aragonés en latín medieval ya en 1269:
Beylik de Karesi
Karasi estió un beylik turcomán que l'Imperio Bizantín prebó de reconquerir con tropas almogávars y que desapareixió en 1345 cuan baixo Orhan I os otomans lo conquirioron, tenendo acceso a Dardanelos y a capacidat de desembarcar en Europa.
Norwich City Football Club
O Norwich City Football Club ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Norwich en Anglaterra. Fue establito o 17 de chunio de 1902 y chuga en a Premier League.
Estadio
A devantadera de Carrow Road se fació en 1935.
thumb|center|250px|[[Carrow Road.]]
Manchester
Manchester ye una ciudat  d'Anglaterra, en o condau de Gran Manchester y en a rechión d'o Norueste d'Anglaterra‎. A suya población ye de 510.772 habitants (estimación de 2012) en una superficie de 115,65 km², con una densidat de población de 4.423 hab/km².
Esporte
O esporte mes practicato y representativo de Manchester ye o fútbol. Os equipes mes importants d'a ciudat, son o Manchester United Football Club, que ha ganato 19 vegatas a Premier League d'Anglaterra y chuga en o estadio d'Old Trafford, y o Manchester City Football Club.
Localidaz achirmanatas
As ciudaz achirmanatas con Manchester son:
Constantín X Ducas
Constantín X Ducas ye naixito en l'anyo 1006 y morió en mayo de l'anyo 1067. Estió Emperador de l'Imperio Bizantín dende o 25 d'aviento de 1059 dica o 21 de mayo de 1067. En o "Libro d'os Emperadors" li dedican o capítol "Del imperio de Costantino Duc, lexado por Isac Comneno, et sequitur". En o suyo reinau se produció a invasión selchuquí de Alp Arslan.
Mauricio I
Mauricio naixito en 539 d'en Arabissus (Capadocia) y muerto o 27 de noviembre de 602, estió emperador de l'Imperio Romano d'Orient dende o 13 d'agosto de 582 dica a suya muerte en l'anyo 602. L'emperador Mauricio a fins d'o sieglo VI prebó una contraofensiva mes allá d'o Danubio y forachitar a los eslaus ya establitos en os Balcans, pero a penetración d'os eslaus ya yera irreversible y los eslaus s'establiban ya tan a lo sud como Macedonya y Tesalonica enta l'anyo 600, y aprendeban tecnicas de piratería y saqueyo navals a bordo de monoxilos. A campanya de l'anyo 601 de Mauricio estió un fracaso y fue enchaquia d'a suya caita.
As dificultaz de l'exercito bizantín en a campanya contra os eslaus son mencionatas en a "Grant Cronica de Espanya":
En o "Libro de los Emperadors" lo nombran breument, cuan parlan d'una corona:
Capítol Metropolitano de Zaragoza
O Capítol Metropolitano de Zaragoza ye una institución formata por sacerdoz de Zaragoza y que administra a vida eclesiastica d'a ciudat, en especial a Seu Metropolitana d'o Salvador y a Basilica d'o Pilar.
Historia
A historia d'os capítols en Aragón puet remontar-se a lo sieglo XI, cuan Gregorio VII reformó bels aspectos d'a Ilesia pa que os creyents seguisen de tot as reglas tradicionals d'o catolicismo. O capítol de Zaragoza fue fundato en 1211 y fue regulato en 1160, En o sieglo XIII se produció a partición en dos institucions: una se dedicaba a la mensa bispal y l'atra a la mensa común u d'os canonches.
Poquet a poquet se lebó a cabo una secularización. A penar que os capítols de Uesca y Chaca lo facioron en o sieglo XIV, o capítol de Zaragoza la encomenzó en 1604.
Os miembros d'o Capítol facioron parte d'a Deputación Cheneral d'o Reino d'Aragón dica que fue disuelta por os Decretos de Nueva Planta en 1707 a mans de Felipe V, (Felipe IV d'Aragón).
O Capítol estió una pieza clau en a edificación d'o templo barroca d'O Pilar: solicitoron a propuesta a lo virrei Juan José de Austria. A la fin as obras encomenzoron en 1681.
Organización
Entre os suyos miembros destacá un deán, esleito por sesión solemne de tot o capítol por un tiempo de cuatre anyatas, esleito por voto secreto y con nombramiento ratificato por l'arcebispe de Zaragoza.
Tamién entre os capellans s'eslei a un canonche, encargato d'admenistrar tot o relacionato con a Capiella de Nuestra Sinyora d'o Pilar.
Constancio II
Constancio II (Flavius Iulius Constantius), naixito o 7 d'agosto de 317 en Sirmium (hue Sremska Mitravica, en Serbia) y muerto o 3 de noviembre de 361 en Tarsos (Cilicia), estió emperador de l'Imperio Romano dende 337 dica a suya muerte en l'anyo 361.
Tenió una actitut favorable a l'arrianismo.
Miguel IX Paleologo
Miguel IX Paleologo (h. 1277/1278-1320) estió o fillo d'o emperador bizantín Andronico II y Ana d'Hongría, y pai de l'emperador Andronico III Paleologo.
A vegadas lo consideran emperador bizantín, y asinas amaneix en as listas d'emperadors, pero morió antes que su pai, con qui yera co-emperador.
Asesinó a traición a Rocher de Flor y muitos almogávars y estió o motivo d'a famosa revencha catalana, desastrosa pa l'Imperio Bizantín. En a "Cronica de Morea" comentan:
Rimaya
thumb|338x338px|Sección transversal d'un cul glacial amostrando a rimaya ("bergschrund" en anglés/alemán) thumb|Una rimaya luenga a o piet d'a pendient d'a montanya en os Alpes d'Ötztal thumb|Rimayas ubiertas en o Mont Dolent Una rimaya ye una crepaza estreita y funda d'un cul glacial situada entre o chelo d'un glaciar de montanya y a paret rocosa (u o chelo estatico) que se i troba dencima. Ye a sobén un obstaclo important ta os alpinistas.
En un casco glacial, a rimaya se sitúa en a parti posterior, paralela a la paret d'o fundo d'o cul. En un glaciar lonchitudinal, a rimaya se troba en a parti superior final d'o glaciar con un anglo dreito respecto d'o fluxo d'o glaciar. Ye causada por o fluxo enta avant d'o glaciar.
As rimayas plegan dica o leito rocoso d'o glaciar y pueden tener una fondura superior a os 100 metros. D'hivierno, a rimaya ye a sobén cubierta de nieu d'os lurtes d'a montanya. As rimayas s'ubren a la fin d'o verano a causa d'a fusión d'a nieu.
En a ruta d'o cuello sud ta puyar a la cima de l'Everest, bi ha una funda rimaya en a parti inferior d'a cara d'o Lhotse, deseparando-ne os campos II y III d'a vía.
Francisco Peralta Ballabriga
Francisco Peralta Ballabriga (Íxar, Teruel, 15 d'agosto de 1911 - Zaragoza, 23 d'agosto de 2006) estió un bispe aragonés.
Miembro d'a Conferencia Episcopal Espanyola, fue ordenato mosén en 1936. Chusto dimpués d'a Guerra Civil Espanyola estió rector en Xatiel. Se formó en o Seminario de Zaragoza, pa ir-se-ne dimpués a la Universidat Gregoriana en Roma, on se doctoró en Teolochía, Dreito canonico y Filosofía. Estió profesor en o seminario on se formó y en a Universidat de Zaragoza.
Nombrato bispe de Vitoria en 1955, renunció por edat en 1978, que li fue aceptata por o Papa Pablo VI. Lo sucedió Jose María Larrauri Lafuente. Participó en o Concilio Vaticano II.
Newcastle upon Tyne
Newcastle ye una ciudat  d'Anglaterra, en o condau de Tyne y Wear y en a rechión d'o Nord-este d'Anglaterra‎. A suya población ye de 273.600 habitants (estimación de 2008) en una superficie de 113 km², con una densidat de población de 2.421,23 hab/km².
Localidaz achirmanatas
As ciudaz achirmanatas con Newcastle son:
D'atra mán existen alcuerdos de colaboración con a ciudat de:
Marco Vitrubio
Ye l'autor de De Architectura, o solo tractau de l'antiguidat clasica referiu a l'arquitectura que ha arribau dica l'actualidat, estando tamién o mas antigo y gran fuent d'inspiración mientres sieglos.
Miguel VII Ducas
Miguel VII Ducas ye naixito arredol de l'anyo 1050 en Costantinoble y morió en l'año 1090 en Costantinoble. Estió Emperador de l'Imperio Bizantín dende 1067 dica 1078.
Deposó a Román IV Diochenes. Fació servir mercenarios turcos en as luitas internas de l'Imperio Bizantín, en especial en a revuelta de Niceforo III en 1078. Con ixo permitió que os turcos s'ixemenasen por tot o centro d'Anatolia, pa dimpués establir-se bien y no poder ser forachitatos. En 1078 Sulayman o fillo de Kutlumush se tituló soldán, y creyó un dominio con centro en Nicea y tot l'este d'Anatolia.
Miguel VII habió d'esclafar una revuelta d'os bulgaros, que quereban recuperar a suya independencia, fendo servir seguntes o "Libro de los Emperadors a los croatas:
Cine de comedia
O cine de comedia u cine comico ye un d'os mas populars cheneros cinematograficos, present dende lo mesmo alazet d'o cine, y la suya caracteristica fundamental ye la de provocar a risa en os espectadors, a traviés d'a trama argumental d'a cinta u d'as scenas cinematograficas (que yeran o solo recurso mientres o cine mudo) que s'amuestra en a pantalla. Ye un chenero que gosa adaptar-se a las caracteristicas socials y politicas de cada país (humor britanico, commedia all'italiana, etc) y que puet dividir-se en cuantos subcheneros (cine de parodia, comedia romantica u screwball, comedia negra...).
Johannes Vermeer
Johannes Vermeer van Delft, conoixiu en a suya epoca tamién como Joannis veyer Meer u Joannis van der Meer y mesmo Jan veyer Meer, bautizau en Delft o 31 d'octubre de 1632 y muerto en o mesmo puesto o 15 d'aviento de 1675, ye un d'os pintors neerlandeses mas reconoixius de l'arte Barroco. Vivió mientres a dita Edat d'Oro neerlandesa, en a quala as Provincias Unidas d'os Países Baixos experimentoron una extraordinaria epoca politica, economico y cultural.
Cine de comedia
Cintas destacadas d'o chenero
A selección de cintas d'ista lista s'ha feito a partir de bellas listas u recopilacions en libros y atras publicacions de criticos cinematograficos, en adhibindo-ie d'una man cintas destacadas d'os zaguers anyos y d'atra man bellas cintas destacadas de cines de países menors.
Johannes Vermeer
La obra completa de Vermeer ye muito reducida; nomás se conoixen 33 u 35 quadros.​ Esto podió estar a que pintaba per encargo pa mecenas, mas que pa lo mercau d'arte.
Burrena
Burrena ye un pueyo de 423 metros d'altaria que chunto con l'amanau Cabezo Burrén (433 m) son conoixius popularment como Los Pezones u Las Dos Teticas. Se troban situaus en o termín municipal de Frescano, amán d'a carretera entre ista localidat y Mallén.
Baixo os cabezos se troban dos chacimientos arqueolochicos d'a Edat de Fierro perteneixients a la Cultura d'os campos d'urnas basco-navarros. Istos puestos han estau declaraus Bien d'Intrés Cultural en o rechistro de patrimonio d'o Ministerio de cultura espanyol.
Istos monts son antepueyos visibles en o paisache plan d'o norte d'a comarca de Campo de Borcha.
Toponimia
L'oronimo Burrena ye una diferenciación lexica recient a partir de Burrén por estar de menor altaria. Encara que exista a denominación conchunta de Los Pezones, a primers d'o sieglo XVII se documenta Os cabeços de Burrén en a obra d'o portugués João Batista Labanha.
Sierra de Palomita
La sierra de Palomita ye una plataforma de lo Sistema Iberico que fa part de la branca levantina. Se troba en la part oriental de la provincia de Teruel.
Las principals cimas son: Muela de Monchén (1.779 m) y Loma Gorda (1.628 m). D'acuerdo con bel autor la Muela Mujer de Villar Luengo (1.555 m) tamién fa part d'esta sierra.
Toponimia
L'oronimo sierra de Palomita u sierra Palomita proviene de lo nombre d'una partida y d'un despoblau de lo termin municipal de Villar Luengo.
S'ha proposau una etimolochía mozarabe pa toponimos homonimos de la provincia de Castellón a partir de *PALUMBĪTTA y se relacionaría con la presencia de palomas, manimenos no puede descartar-se una relación con la palabra paramo como en l'oronimo "sierra Palomera".
Hidrografía
La versant norueste de la sierra desaugua enta lo río Palomita, tributario de lo río Canyada, las atras versants lo fan enta lo río Cantaviella.
Entibo de Gallipuent
L'entibo de Gallipuent (en castellano embalse de Gallipuén) ye un entibo situau sobre o río de Calanda, afluyent d'o río Guadalop. A suya entibadera, construyida en 1927, se troba entre os municipios de Berche y Alcorisa, en a comarca teruelana d'o Baixo Aragón. O entibo tien una superficie de 44 ha y una capacidat de 4 hm³.
Toponimia
O nombre d'o entibo fa referencia a os gallipuents, una mena de puent rustico que se fa sobre una cequias u barrancos.
Bixaurín
O pico Bixaurín u punta Bisaurín (en castellano Bisaurín) ye una destacada cima d'o Pireneu Occidental. Se troba situau en a divisoria d'as vals d'Echo y Lizara, mal conoixiu con o nombre de val d'Aragüés de lo Puerto. As pocas dificultatz tecnicas que presienta a puyada a iste pico, lo fan estar deseyau por muitos montanyers aficionaus. En a suya cima se troba un vértiz cheodesico.
Toponimia
Un atro toponimo relacionau con iste ye Aurín, río y val que baixan entre a Collarada y a sierra d'a Partaqua.
A segunda parti d'o toponimo podría proceder d'o latín AUREA (u d'o basco horia) con o significau de "dorau", "d'oro" u "amariello". A primera parti podría venir d'o basco bizar (barba), significando asinas barba dorada.
The Searchers (cinta)
right|thumb|250px|[[Tráiler de The Searchers.]] right|thumb|250px|Inicio d'a cinta. right|thumb|250px|Primer plano de [[John Wayne (Ethan Edwards).]] right|thumb|250px|Ethan Edwards ([[John Wayne) en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|Debbie Edwards ([[Nathalie Wood) en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|Una scena d'a cinta rodada en [[Monument Valley.]] right|thumb|250px|[[War Bond, Capitán mosén Samuel Johnston Clayton, en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|[[War Bond, Capitán mosén Samuel Johnston Clayton, y Ethan Edwards (John Wayne) en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|[[War Bond, Capitán mosén Samuel Johnston Clayton, y Patrick Wayne, Tenient Greenhill, en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|[[Vera Miles, Laurie Jorgensen, en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|[[Jeffrey Hunter, Martin Pawley, en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|[[John Wayne, Ethan Edwards, en o campamento comanche.]] right|thumb|250px|Una scena d'a cinta. right|thumb|250px|[[War Bond, Capitán mosén Samuel Johnston Clayton, y Ethan Edwards (John Wayne) en una scena d'a cinta.]] right|thumb|250px|Una scena d'a cinta. The Searchers (títol orichinal en anglés, en aragonés Os buscadors, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Centauros del desierto, Centauros d'o desierto en aragonés) ye una cinta de cine estausunidense de western revisionista epico-dramatico dirichida en 1956 por John Ford seguntes un guión adaptau por Frank S. Nugent (basau en a novela The Searchers, d'Alan Le May), con una dirección de fotografía de Winton C. Hoch y una Banda Sonora Orichinal obra de Max Steiner. Producida por Cornelius Vanderbilt Whitney ta la suya productora C.V. Whitney Pictures, en l'elenco d'a cinta se troban, entre d'atros, os actors John Wayne, Jeffrey Hunter, Vera Miles, Ward Bond u Natalie Wood. A cinta se filmó en Technicolor VistaVision.
The Searchers ye ambientada en Texas en os anyos 1860 en os anyos posteriors a la Guerra civil estausunidense mientres as guerras indias de Texas y se rodó en Edmonton (Alberta, Canadá) y en os estaus d'Arizona, California, Colorado y Utah en Estaus Unius. Dende lo suyo enguero tenió un destacau exito de taquilla y de critica y fa parte d'a lista de cintas consideradas as millors. En 2008 l'American Film Institute incluyó The Searchers en o suya lista AFI 10 top 10 considerando-la como la millor cinta de western y en l'anyo 2007 la mesma AFI la incluyó en a suya lista AFI 100 anyos...100 cintas en 12ena posición entre las cintas de toda la historia d'o cine estausunidense. Se tracta d'una cinta que amanixe a ormino en qualsiquier lista d'a critica u d'a prensa especializada como una d'as cintas millor valoradas. En l'anyo 1989 la Biblioteca d'o Congreso d'Estaus Unius la seleccionó ta la suya conservación en o National Film Registry (Archivo Nacional de Cintas) en estar considerada "culturalment, historica u estetica significativa", estando una d'as primeras 25 cintas seleccionadas ta lo dito archivo. En l'anyo 2012 a revista Sight & Sound editada por o British Film Institute la clasificó como la setena millor cinta de toz os tiempos en a lista The Sight & Sound Greatest Films of All Time 2012 seguntes a critica. A revista Cahiers du Cinéma en a suya lista d'as millors 100 cintas de Cahiers du Cinéma colocó en 2008 a The Searchers en a 10ena posición entre las 100 millors cintas de toz os tiempos.
Antiparte, The Searchers estió a primer cinta de bella importancia en tener un making-off filmau aldredes, que demandó que se fese lo mesmo John Ford. En ixe making-off s'amuestran a mayor parte d'os aspectos relativos a la realización d'a cinta, incluyindo-ie las labors de localización de scenarios y la suya adeqüación, a construcción de decoraus y las tecnicas de filmación.
Argumento
Dimpués d'una ausencia de ueito anyadas, Ethan Edwards torna en 1868 en a casa d'o suyo chirmán Aaron en l'ueste de Texas. Ethan heba participau como militar en l'exercito confederau d'os Estaus Confederaus d'America mientres a Guerra civil estausunidense y aparentment en rematar ixa guerra con a suya redota heba participau en a guerra franco-mexicana, como facioron cuantos antigos soldaus confederaus. Quan torna porta con ell una gran cantidat de monedas d'oro de dubdoso orichen y tamién una medalla militar d'as suyas luitas en Mexico, medalla que regala a la suya sobrina Debbie, que tien 8 anyadas. Mientres ye en casa d'o suyo chirmán i plega un grupo d'os Texas Rangers, y li remeran que, como antigo soldau confederau, ha de prestar churamento de fidelitat a los Estaus Unius, cosa que finalment no fa.
Bien luego de plegar Nathan, un grupo d'indios comanches roban o vacumen perteneixent a Lars Jorgensen, un d'os vecins d'Aaron, y los Texas Rangers mandaus por o capitán Samuel Clayton (qui tamién ye lo mosén d'o lugar) marchan a perseguir-los, adhibindo-se-lis Ethan, encara que no ha prestau churamento. Finalment, troban a lo vacumen muerto y comprenden que lo robo ha estau nomás que una estratachema ta fer que estasen luent mientres que los comanches atacaban os ranchos d'a redolada. Toz tornan a escape entazaga menos Ethan, qui dixa descansar a lo suyo caballo antis de tornar. De tornada va trobando-los en haber muerto agotaus los suyos caballos, y finalment plega en o rancho d'o suyo chirmán ta trobar-ie la grancha cremada y asasinaus lo suyo chirmán, su esposa y Ben, lo fillo menor. Pero no troba a Debbie ni a Lucy, la filla gran, porque las han seqüestrau los comanches.
Dimpués d'un breu funeral, os Texas Rangers marchan a perseguir a los comanches y a las mullers seqüestradas, en fendo-ie parte d'o grupo tamién Ethan, Martin Pawley (chirmán adoptivo de Lucy y Debbie) y Brad Jorgensen, qui festechaba con Lucy. Quan a la fin troban a on han acampau os comanches, Ethan creye que cal atacar-los frontalment, pero lo capitán Clayton prefiere estar mas cauteloso, en temer que de fer un ataque frontal os comanches maten a las mullers. Quan finalment plegan aíntro d'o puesto d'acampada, los comanches han fuyiu. Continando la persecución, os Rangers cayen en una emboscada, a on muitos quedan ferius. En considerar que han quedau pocos hombres útils ta continat enta debant, Clayton decide reblar y nomás que Ethan, Martin y Brad deciden continar a persecución. Bien luego Ethan troba lo cuerpo de Lucy, asasinada y fácil que violada, pero no lo lis diz a los atros.
Quan tornan a trobar o puesto d'acampada d'os comanches a la siguient nueit, Martin creye ver a Lucy en o campamento, pero alavez Ethan li diz que ell ha trobau a Lucy y ell mesmo l'ha enfosau. Martin, furioso, se capuza contra lo campamento y los comanches lo matan. Ethan y Brad continan en solitario la persecución pero en plegar as nieus de l'hibierno lis pierden a pista y deciden tornar entazaga de momento. Ethan y Brad marchan enta casa d'os Jorgensen, a on la suya filla, que yera festechando con Brad, s'amuestra entusiasmada. Tanimientres, en casa d'os Jorgensen Ethan troba una carta que li ninvía Futterman, un comerciant a qui heba prometiu una recompensa si li facilitaba bella pista, y Ethan decide marchar, con Brad seguindo-lo con a carranya d'a choven Jorgensen, que diz a Brad que no l'atalayará. Quan plegan en a botiga de Futterman, iste lis explica que ha conoixiu que a Debbie l'ha seqüestrau una tribu d'os comanches, os comanches Nawyecka, mandaus por o chefe "Scar" (Cicatriza). Continan a suya encerca, y un anyo dimpués, Brad finalment ninvía una carta a los Jorgensen, a on explica que mientres ixa anyada tenioron que matar a Futterman (qui quereba robar a bolsa de monedas d'oro que heba visto que teneba Ethan) y que ell mesmo, Brad, s'ha trobau causau con una mesacha comanche, cosa que encoleriza a la choven Jorgensen. Brad tamién explica que han trobau a la suya "esposa" muerta en un campamento comanche atacau por soldaus de l'exercito estausuidense, que bi heban feito una mortalera.
Continan la rechira, pasando por un fuerte de l'xercito y finalment dentrando en Mexico, a on finalment un mexicano los puet portar dabant d'o chefe "Scar". La suya sorpresa ye de trobar a Debbie, que ya ye una mesacha, en a tienda d'o chefe, estando-ne aparentment a suya muller. Debbie lis diz que ella ya ha esdeveniu una comanchq y que quiere continar estando-lo, y Ethan prefiere matar-la a tener una sobrina comanche, pero Brad la esfiende, encara que Ethan li explica que una d'as cabelleras que "Scar" lis heba ensanyau bien entripau yera la de la mai de Brad. Y "Scar" quiere matar-los a los dos.
Producción
O rodache se fació en VistaVision, una variant con mas definición y amplo de pantalla que heban creyau os incheniers d'a Paramount Pictures en 1954, nomás que dos anyos antes.
Ta lo papel de Martin Pawley Ford inicialment pensabe en l'actor Fess Parker, que en ixas envueltas yera conoixiu en interpretar o papel de David Crockett pero Walt Disney, con qui Parker teneba un contracto vichent, se negó mesmo sin decir-le cosa a Pareker, qui anyadas dimpués lamentaba que ixo heba estau muit desfavorable ta la suya carrera cinematografica.
Como curiosidat, ista ye la primera d'as solas tres cintas producidas por Cornelius Vanderbilt Whitney ta la suya productora, estando la segunda The Missouri Traveler (1958, Jerry Hopper) y la tercera The Young Land (1959, Ted Tetzlaff, con Patrick Wayne, lo fillo de John Wayne).
Antecedents historicos
Bellas notas que s'han conservau de l'autor d'o relato orichinal, Alan Le May, indican que ta lo papel d'os buscadors s'inspiró en un personache real, Britton Johnson, un rondaire afroamericán qui rescató a su muller y a su filla que heban raptau los comanches en 1865. Posteriorment Britton fació a lo menos atros tres viaches en territorio indio en o Territorio de Kansas en rechira constant d'una atra nina seqüestrada, dica que lo matoron os kiowa en 1871. Tanimientres, bellos criticos cinematograficos que The Searchers s'inspiró en un atro caso real, escaiciu en 1836, quan en a masacre de Fort Parker, en l'actual Parque Estatal de Fort Parker en Texas, os indios seqüestroron a Cynthia Ann Parker, una nina de 9 anyadas que convivió 24 anyadas con os comanches casada con uno d'os suyos chefes y estió la mai d'o chefe comanche Quanah Parker. James W. Parker, tío de Cynthia, estió gran parte d'a suya vida buscando-la, mesmo que Ethan en a cinta. De feito, istos estioron belluns d'os 64 casos de ninos raptaus por os comanches que Alan Le May estudió ta la suya novela. Ta l'ataque d'a Caballería a lo poblau comanche, fácil que la inspiración se trobe en o feito real, a batalla d'o río Washita en 1868, quan o 7eno Rechimiento de Caballería mandau por George Armstrong Custer atacó un campamento cheyenne en l'actual Oklahoma, podendo-se inspirar tamién en a batalla de North Fork of the Red River en 1872, tamién contra los comanches, quan o 4eno Rechimiento de Caballería mandau por Ranald S. Mackenzie fació presos a 124 mullers y ninos comanches en engarcholando-los en Fort Concho.
Criticas
Bosley Crowther en The New York Times calificó The Searchers como:
Ronald Holloway en Variety comentaba que:
O critico Rogert Ebert consideraba a lo personache interpretau por John Wayne, Ethan Edwards,
Ta lo critico Quim Casas:
Sobre o racismo
Un d'os temas principals que se tractan en ista cinta ye l'actitud d'os colonos blancos enta los amerindios. Ford no estió lo primero en tractar cinematograficament iste aspecto pero la suya descripción d'a dureza d'o tracto enta los amerindios estió sorprendent, mas que mas ta las cheneracions posteriors. Roger Ebert diz que:
En o corazón de The Searchers se troba l'actuación de Wayne como l'alticamau y vengativo Ethae Edwards. Dende l'alazet d'a suya rechira, clarament ye menos intresau en rescatar a Debbie que en vengar-se d'os comanches por a muerte d'o suyo chirmán y d'a suya familia.
En una entrevista en 1964 en a revista Cosmopolitan, Ford deciba:
Ed Lowry diz que:
Grey Marcus comenta que:
Benton Prestley considera que Ford indica que la crueldat de Scar tamién ye morivada por a venganza ("Dos fillos asasinaus por hombres blancos. Por cada fillo preno muitas cabelleras").
George Irving
George Irving puet estar:
The Searchers (cinta)
Sobre o racismo
Sobre lo personache d'Ethan Edwards, Randy Roberts y James S. Olson creyen que:
Tamién o mestiache ye un tema omnipresent en a cinta. De feito nomás prencipiar a cinta Martin recibe una mirada amargada d'Ethan en indicar que ell tien un ueiteno de cherokee. Ethan diz quatas vegadas en a cinta que matará a su sobrina antes de que "viva con un indio", u que "vivir con un comanche no ye vivir". Mesmo un d'os personaches mas amables d'a cinta, Laurie (interpretada por Vera Miles), li diz a Martin quan iste explica que ha de protecher a su chirmana adoptiva que "Ethan li ficará una bala en o cerebro. Te digo que Marta quererba que lo fese".