cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Conchuncions concesivas en aragonés
A tamás que / por muito que
La locución conchuntiva a tamás que indica que un impedimento no evita una acción. Ye propia de l'aragonés occidental, en aragonés oriental se puede recurrir a por mas que / per mes que, por muito que / per molto que, y mesmo a anque/encara que.
Empero
En aragonés medieval teneba uso como conchuncion concesiva empero:
Ya sía que
La locución conchuntiva ya sía que se troba a sobén en aragonés medieval:
Belize
Belize (d'antis mas conoixito como Honduras Britanica) ye una monarquía constitucional, y o país y estau situau mas a o norte d'America Central. Belize tien una sociedat prou diversa, mezclando-se-ie a-saber-las culturas y luengas. Belize ye l'unico país d'America Central a on l'anglés ye luenga oficial. Muga a o norte con Mexico, a o sud y a l'ueste con Guatemala, y a l'este con a Mar Caribe. O territorio continental de Belize tien una largaria de 289 kilometros y una amplaria de 109 kilometros.
Con una superficie de 22.960 km² y una población de nomás 333.200 habitants (seguntes estimacions de 2010), Belize tien a menor densidat de población de toda America Central. A tasa de creiximiento d'a población d'o país ye de 2.21% (2008 est.), menimenos, ye a mayor en a rechión y una d'as mayors d'o hemisferio occidental. A gran abundancia de especies terrestres y marinas en Belize, y a suya diversidat d'ecosistemas fan que sía una pieza clau d'o Corredor Biolochico Mesoamerican.
Belize ye culturalment unica entre os suyos vecins centroamericans; ye a una nación en a rechión que tien un herencio cultural britanico. Como parti d'a zona d'a Caribe Occidental, manimenos, tien tamién un patrimonio cultural caribenyo en común con a resta de países de Centroamerica. Por un regular, Belize se considera como una nación centroamericana con fuertes lazos d'unión tanto con a Caribe como con Latinamerica. Belize ye miembro d'a Comunidat d'a Caribe (CARICOM), y de El Sistema de la Integración Centroamericana (SICA).
Cheografía
150px|left|thumb|Mapa de Belize. Situato en a costa norte de Centroamerica, muga a o norte con o estato mexicano de Quintana Roo, a l'ueste con o departamento guatemalo de Petén, a l'este con a mar Caribe, y a o sud con o departamento guatemalo d'Izabal. A superficie total ye de 22.960 km², que se veye reducito a 21.400 km² por l'abundancia de lacunas.
O norte de Belize ye formato mas que mas de planas costeras y pantanosas, densament repoblatas en bels puestos. Enta o sud se troba a cadena montanyosa baixa d'as Montanyas Maya, d'as que o punto mas alto en Belize ye o Bec Victoria a 1.160 metros d'altaria. Belize se troba situata entre os ríos Hondo y Sarstoon, con o río de Belize travesando o centro d'o país. A o largo de toda a costa d'a Caribe se troban arrecifes de coral. Se i troba a barrera de corals de Belize, que fa parti d'o Patrimonio Mundial d'a Humanidat, y que ye amás luenga d'o hemisferio occidental y a segunda mas luenga d'o mundo dimpués d'a Gran Barrera de Coral d'Australia.
Divisions administrativas
thumb|90px|Districtos de Belize.
Administrativament, o estato s'organiza en 6 districtos.
Istos districtos se dividen a la vegada en 31 circunscripcions.
O Fornigal
O Fornigal (Formigal en castellano) ye un lugar d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Sallent de Galligo. Ye formato por a urbanización anexa a la estación d'esquí d'Aramón Formigal.
Toponimia
Diz a falordia que en as montanyas a on hue ye O Fornigal viviban d'antis mas fornigas blancas que protecheban a la diosa Culibiellas filla d'Anayet y Arafita. Moros quereba casar-se con Culibiellas y miró de secuestrar-la, pero as fornigas cubrioron antis a la diosa t'amagar-la. Muitas d'ellas fuoron amortatas por Moros que yera a-saber-lo enoyato y d'ista forma apareixió a nieu en O Fornigal.
Culibiellas agradeixita se ficó un punyal en o peito t'acubillar a las fornigas que heban sobrevivito y asinas ye como apareixió lo forato d'a penya Foratata. Se diz que encara puet sentir-se chunto a lo forato lo traquito d'o corazón de Culibiellas.
Un microtoponimo cuasi homonimo Formigal se troba en Vidallé (Ribagorza). O mesmo Alvaro Galmés de Fentes dudaba que os toponimos Formigal, Fornigal se remontasen a las fornigas, y suposaba que yeran derivatos de FORMA que habrían confluito con os de FORMICA por asociación etimolochica. En tota a peninsula bi ha muitos toponimos derivatos d'o latín FORMA, dica en basco on se troba como orma u borma y orichina l'antroponimo Ormaechea. Juan J. Guillén Calvo en 1981 consideraba que o toponimo se remonta a las fornigas pero li clama l'atención que o que él conoixe como Formigal con m contrasta con as formas d'a parla viva actual tensina:
O filologo Javier Terrado Pablo planteya a hipotesi de fer remontar este toponimo a lo latín FORMIVA (FORMA + sufixo -iva) y con epentesi antihiatica posterior d'a -g- dimpués como observa en lo toponimo Beniformiga (Eivissa), relacionato en etimolochía con Puiformiu (Pallars Sobirán).
Molimentos
A ilesia d'o Salvador d'o Fornigal ye una ilesia prerromanica d'o sieglo XI que perteneixe a lo Grupo d'ilesias de Sarrablo y d'antis mas perteneixeba a lo lugar de Basarán, dende a on fue trayita. Ye adedicada a lo Salvador y ye l'actual ilesia parroquial d'o lugar. A suya pila baptismal yera d'a ilesia de Ruesta d'o sieglo XII y a pila de l'augua bendita d'o sieglo XVII d'a ilesia de Ciellas. Tamién bi ha una pintura d'o sieglo XIV de l'armita de Basarán.
Trenčín
Trenčín (en hongaro Trencsén, en alemán Trentschin u Trenczin) ye una ciudat d'Eslovaquia que se troba muit amán d'a muga con a Republica Checa.
Cheografía
A canal Kočkovský s'une a o Váh una mica mas entabant d'o centro, mientres que más ta abaixo, a canal de Biskupick se'n desepara. A muga con a Republica Checa se troba a bells 20 km a o norueste d'a ciudat, seguindo a linia d'os Carpatos Blancos. A capital d'o país, Bratislava, se troba a 120 km, y l'atra gran ciudat eslovaca, Žilina, a bells 80 km.
Vengeance Valley
Vengeance Valley (títol orichinal en anglés, A val d'a venganza en aragonés, enguerada en Aragón con o títol traduciu enta lo castellano de El valle de la venganza) ye una cinta de cine estausunidense de western de l'anyo 1951 dirichida por Richard Thorpe seguntes un guión adaptau por Irving Ravetch basau en Vengeance Valley, una novela de 1950 de Luke Short, con una Banda Sonora Orichinal de Rudolph G. Kopp, una dirección de fotografía de George J. Folsey, una producción cinematografica de Nicholas Nayfack ta la productora cinematografica Metro-Goldwyn-Mayer y que conta en os suyos papels principals por un elenco formau por os actors Burt Lancaster, Robert Walker, Joanne Dru, Sally Forrest, John Ireland, Carleton Carpenter, Ray Collins, Ted de Corsia, Hugh O'Brian y Will Wright. Ye la primera actuación de Burt Lancaster en una cinta d'iste chenero cinematografico.
Vengeance Valley conta la historia d'un propietario d'un gran rancho que ha adoptau a un nino popiello y que veye como en creixer ixe fillo popiello ye una persona muitismo mas responsable que lo suyo propio fillo, qui cada vegada mas amuestra un mal comportamiento, encara que li fillo adoptau siempre preba d'animar-lo y de cubrir as suyas malfeitas. Una mesacha ye embarazada y los suyos chirmans, no masiau recomenables, plegan ta esclareixer qui en ye lo responsable, que lochicament en ye lo fillo d'o ranchero. La cinta s'ambienta en l'estau de Colorado en epoca indeterminada d'o Far West y se rodó en ixe mesmo estau.
Diana Ross
Diana Ross (nombre artistico de Diana Ernestine Earle Ross), naixita de Detroit (Michigan) o 26 de marzo de 1944, ye una cantaire, compositora y actriz estausunidense con una destacada carrera musical y cinematografica y con cuantos premios recibitos en ixas dos brancas. Prencipió a suya carrera en a musica, en Motown Records, fendo parte a prencipios d'os anyos 1960 de The Supremes, que estió la suya base musical, cantando soul, pop, rhythm and blues, musica disco u jazz.
Mammuthus columbi
Mammuthus columbi (Falconer, 1857) ye una especie d'a familia Elephantidae propia d'o Pleistoceno de Norteamerica y Centroamerica.
Wikipedia en basco
A Wikipedia en basco u a Wikipedia en euskera (en basco Euskarazko Wikipedia u Euskal Wikipedia) ye a edición en idioma basco d'a Wikipedia. O 23 de chunio de 2016 a Wikipedia en basco blincó d'os 250.000 articlos.
Historia
S'encetó o 7 de noviembre de 2003, encara que o primer articlo ya s'heba escrito a calendata d'o 6 d'aviento de 2001. O 15 de marzo de 2007 s'heba blincato d'os 17.000 articlos, metendo-se-ne en o puesto 42 por cantidat d'articlos.
O 25 de chinero de 2008 recibió o premio Sareko Argia, concedito por a revista Argia, premiando a suya faina en a espardidura d'o basco en Internet y o rete virtual. O 6 d'abril de 2008, Wikipedia en basco blincaba d'os 25.000 articlos; o 19 de febrero d'o 2009, plegó en os 35.000 articlos, o 15 de chulio de 2009 en os 40.000, o 13 d'octubre de 2009 en os 45.000. En zaguerías o 30 d'aviento de 2009 blincaba d'os 50.000 articlos. O 8 de noviembre de 2010, Wikipedia en basco blincaba d'os 60.000 articlos.
2010: Reportache d'a Wikipedia en basco en ETB3
O 9 de chunio de 2010 a cadena de televisión ETB3 emitió iste reportache sobre a Wikipedia Basca.
Iniciativa d'o 2011: os 100.000 articlos
En marzo de 2011 se proposó, debatió, votó y aprebó entre toz os usuarios escomencipiar una iniciativa a meyo termin con un doble obchectivo: fer toz os articlos de totas as localidaz de Francia (as d'Espanya ya yeran feitas), y plegar asinas enta os 100.000 articlos. S'aspera que se plegue enta ista cifra alto u baixo o verano de 2011.
O 18 d'abril de 2011 a Wikipedia en basco blincó d'os 70.000 articlos. O mesmo día a Wikipedia en basco supero en cantidat d'articlos a la Wikipedia en galego (70.762 articlos), convertindo-se asinas en a cuatrena Wikipedia d'a peninsula iberica dezaga d'a Wikipedia en castellano, a Wikipedia en portugués y a Wikipedia en catalán. A Wikipedia en basco se troba en o tercer puesto en Wikipedias d'idiomas de Francia dezaga d'a Wikipedia en francés y d'a Wikipedia en catalán, y per debant d'a Wikipedia en bretón, d'a Wikipedia en occitán u d'a Wikipedia en corso.
O 20 d'abril de 2011 a Wikipedia en basco blincó d'os 74.000 articlos y os 2.000.000 d'edicions, metendo-se-ne en o puesto 40eno por cantidat d'articlos. O 21 d'abril de 2011 a Wikipedia en basco blincó d'os 75.000 articlos. O 22 d'abril de 2011 a Wikipedia en basco blincó d'os 80.000 articlos. L'1 de mayo de 2011 a Wikipedia en basco blincó d'os 90.000 articlos. O 4 de mayo de 2011 a Wikipedia en basco blincó d'os 95.000 articlos, metendo-se-ne en o puesto 38eno por cantidat d'articlos.
En zagueras, y antis d'o que s'heba previsto por a iniciativa, o día 22 de mayo de 2011 a Wikipedia en basco blincó d'os 100.000 articlos. O historico articlo 100.000 estió Euskararen debekua ("A prohibicion d'o basco") articlo que trata d'a prohibición d'a luenga basca mientres a historia d'Euskal Herria, estando-ne multitudinaria a suya redacción. Antis d'iste escaicimiento, s'heba debatiu entre toz os usuarios d'a Wikipedia en basco ta esleir o tema de l'articlo 100.000, d'estar posible un tema emblematico relacionato con a luenga u con a cultura euskaldun. Dimpués d'esleir o tema se creyó, redactó y desembolicó iste articlo con a colaboración de toz os usuarios activos d'a Wikipedia en basco.
Revellinos de Campos
Revellinos de Campos ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 308 habitants, en una superficie de 27,86 km² y una densidat de población de 11,06 hab/km².
Wikipedia en basco
Iniciativa d'o 2011: os 100.000 articlos
O 19 de setiembre de 2014 a Wikipedia en basco blincó d'os 200.000 articlos.
Wikieguraldia
En octubre de 2008 s'anyadió una nueva sección a la de que ya existiba de Albisteak ("Noticias"), ista fue clamata Wikieguraldia ("o Wikiorache"). En base a dicha proposición, a traviés de coordenatas s'establioron diferents puntos por tota la cheografía d'Euskal Herria por meyo d'os cuals os usuarios asignaban a cadagún as previsions metereolochicas, y as temperaturas maximas y minimas.
En a primera metat de l'anyo 2009, y en no estar debidament actualizata, a iniciativa fue albandonata, encara que ye posible que en un futuro torne a fer-se.
Txoko berria ("O nuevo Txoko")
D'ixa traza, a sección Txokoa se dividió en cuatre subseccions: Albisteak ("Noticias"), Politikak ("Politicas"), Eskariak ("Peticions") y Laguntza ("Aduya").
Atariak ("Portals")
A calendata de marzo de 2010 a Wikipedia en basco tien os siguients portals monograficos:
Luengaches
thumb|right|250px|Imachen d'a Wikipedia en basco.
Historia
Amás d'istos portales existen numerosos Wikiprochectos sobre materias de cuantas tematicas.
Logos
Amás d'o logo prencipal d'a parte superior, a Wikipedia en basco ha reyalizato diferents logos propios para celebrar días importants u festivos, u atro tipo d'escaicimientos anyals, como por eixemplo a Euskal Astea ("Semana Basca"):
Soanyes
Soanyes (en francés Souanyas) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Prada, o cantón d'els Pireneus Catalans y a rechión d'Occitania.
Osetas
Os osetas son un grupo etnico d'o Caucas central de luenga iranica derivata d'a luenga d'os antigos alanos. En 1989 yeran 334.737 en Osetia d'o Norte (republica autonoma de Rusia, on yeran o 53 % d'a población) y 164.009 en Cheorchia (prencipalment en Osetia d'o Sud, on con 65.195 individuos yeran o 66,2 %).
Nowy Dwór Królewski
Nowy Dwor Królewski (pronunciato [nɔvɨ dvur krulɛfski] en polaco) ye un lugar d'o voivodato de Kujawsko-pomorskie, en Chełmno (Polonia). En l'anyo 2006 teneba una población de 190 habitants, distribuitos en un suelo urbán de 3,37 km².
Soanyes
A suya población ye de 36 habitants, en una superficie de 4,81 km².
Osetas
Luenga
O primer libro escrito en luenga oseta ye de 1798 y en alfabeto cirilico. En o sieglo XIX se feba servir tanto l'alfabeto cirilico como l'alfabeto cheorchiano, y a vegatas o dialecto digor s'escribiba en alfabeto arabe. En 1923 s'introdució l'alfabeto latino. En 1938 introducioron l'alfabeto cirilico de nuevo en Osetia d'o Norte y l'alfabeto cheorchiano en Osetia d'o Sud, dica a muerte de Stalin, cuan ya deixoron de fer servir l'alfabeto cheorchiano. O digor deixó d'estar base d'un stándard escrito en 1939.
Os osetas tienen una rica literatura epica tradicional con elementos pagans, o ciclo d'os nartos, que han trasmeso a los circasians y abkhasios. O especialista en relichions politeístas indo-europeas y luengas caucasicas Georges Dumézil estudeó este ciclo con profundidat y trobó muitas cosas comuns con a mitolochía celta y india antiga (d'o periodo vedico).
Nowy Dwór Królewski
Toponimia
Dwór en polaco significa "casalicio en o campo". Nowy Dwór Królewski significa "o nuevo casalicio reyal".
Osetas
Relichión
O cristianismo fue introdueito en o sieglo VI dende l'Imperio Bizantín. Os cheorchianos facilitoron a cristianización d'os alanos-osetas d'o sud. En os sieglos XVII y XVIII s'estendilló a relichión musulmana por a rechión digor dende Cabardia, pero en a segunda metat d'o sieglo XVIII os misioneros rusos consiguioron que a influencia cristianizadora tornase a estar mes fuerte que a influencia islamizadora.
Historia
Cuan os hunnos invadioron a los alanos una parte d'ellos s'adhibió a las suyas hordas, una atra parte prefirió emigrar enta l'ueste, (arribando en Hispania chunto con os vandalos y sueus), y una atra emigró enta o sud, establindo-se chusto a lo norte d'o Caucas. Os alanos d'o Caucas dominoron Ciscaucasia dica que i plegoron os gazaros arredol de l'anyo 600, esdevenindo una potencia local. Alavez muitos alanos se replegoron ent'as montanyas d'o Caucas, on controlaban o solo camín practicable pa trescruzar-lo, encara dito huei Darial, (Dar-i-Alán, puerta d'os alanos), un congustro formato por o río Terec.
O reino alán d'o Caucas (Alania) tenió relacions con Costantinoble. Un feito curioso ye que i habió mercenarios alanos entre os almogávars d'os ducaus d'Atenas y Neopatria.
En o sieglo XIII en o tiempo d'a invasión mongola os alanos feban liga con os cumans, y tamién fuoron derrotatos por os mongols. Bels alanos emigroron con os cumans, estando establitos bel tiempo en Moldavia, on dioron nombre a la actual capital moldava, Iaşi, que significa en luengas eslavas y vlacas "alanos". Tecnicament aligatos y protechitos por os reis d'Hongría, habioron de convertir-sen a la relichión cristiana catolica, y fer parte d'a diocesi de Cumania.
Empentatos de nuevo por os mongols-tartres, os reis d'Hongría lis permitioron dimpués d'establir-sen en Hongría a l'igual que a los cumans.
Os alanos que quedoron en o Caucas perdioron poder sobre os pueblos sozmesos. As invasions mongolas creyoron procesos migratorios que conducioron dende o sieglo XIII a cambear as mugas etnicas y a formar nuevas entidaz etnicas en o suyo territorio, como por eixemplo os balcars y carachais. Una branca d'os circasians que emigró enta l'este entrando mes con contacto con os osetas u empentando-los quedó relativament isolata d'os circasians orientals y esdevinió o pueblo cabardo. En ixos sieglos se dixó de parlar d'alanos y s'encomenzó a parlar d'osetas. Encara huei o congustro que ha formato o río Terec a lo sud de Vladicaucás se diz congustro de Darial, (de Dar-i-alán, puerta d'os alanos).
A conquiesta rusa
Os osetas, chunto con os cabardos (circasians orientals) estioron pro-rusos, a diferencia d'os circasians occidentals, os inguixes, os chechens y os daguestanís, esto lis permitió a los rusos de fer una falca que no permitió a los nativos caucasicos una resistencia conchunta.
A guerra civil rusa
Con tot y con ixo en bels intes os pueblos d'as montanyas d'o Caucas han tenito que asociar-sen, y cuan cayió o rechimen zarista, se formó en Vladicaucás l'Asamblea d'os Pueblos d'o Caucas, on s'achuntoron osetas, cabardos, chechenos, daguestanís y d'atros. En 1918 o bolchevique cheorchiano Grigori Ordzhonikidze fundó a Republica Popular Socialista d'os Soviets de Terec con capital en Vladicaucás. En agosto os cosacos forachitoron Ordzhonikidze y os bolcheviques, que tornoron con l'aduya d'os chechens, y fuoron forachitatos de nuevo en 1919 por l'exercito de voluntarios blancos d'Anton Denikin. Denikin yera mal visto por os montanyeses por os suyos ligallos con os cosacos, y dimpués de ser derrotato en Ucraína, habió d'abandonar o Caucas a l'exercito royo a prencipios de 1920.
O periodo sovietico
En chinero de 1921 as autoridaz sovieticas instituyoron a Republica Autonoma d'os Montanyeses dentro d'a Republica Federativa de Rusia, y como continadora de l'Asamblea d'os Pueblos d'o Norte d'o Caucas de 1917, aplegando a cabardos, balcars, osetas, ingüixes y chechens. En 1922 la reducioron a lo territorio d'os osetas y ingüixes, y desapareixió en 1936. En 1922 fue creyata a rechión autonoma d'Osetia d'o Sud pa os osetas de Cheorchia.
Os osetas d'o norte ganoron terreno a costa d'os ingüixes dimpués d'a II Guerra Mundial. Cuan os ingüixes fuoron deportatos t'Asia Central una parte d'Ingushetia (Prigorodny) s'adhibió a Osetia d'o Norte, y os osetas la pobloron. Encara que os ingüixes tornoron, Prigorodny ya no deixó de fer parte d'Osetia.
A descomposición d'a URSS
Cuan Cheorchia encomenzó o suyo proceso d'independencia, os osetas de Cheorchia demandoron d'estar independients de Cheorchia. A rechión autonoma d'Osetia d'o Sud solicitó o estatuto de Republica Autonoma como paso previo a la fusión con Osetia d'o Norte en octubre de 1989. Ya a fins de 1989 i heba enfrentamientos armatos entre osetas y cheorchianos. Os nacionalistas cheorchianos yeran intransichents con as demandas d'as minorías no cheorchianas y acusaban a Rusia d'haber fomentato unas ideyolochías separatistas que estos nacionalistas calificaban de "dica l'inte inexistents", "amaneixitas por arte de machia".
En Tsjinvali, capital d'Osetia d'o Sud fue proclamata a independencia en setiembre u aviento de 1990. O president Zviad Gamsajurdia abolió l'autonomía d'Osetia d'o Sud y encomenzó una guerra ubierta. A capital fue asitiata por os cheorchianos. Muitos osetas se refuchioron en Osetia d'o Norte. En verano de 1992 se negoció un alto lo fuego que fue supervisato por patrullas rusas, osetas y cheorchianas. A presencia d'un batallón ruso dende 1992, d'alcuerdo con o gubierno cheorchiano permitió que tornase una calma relativa dica l'anyo 2008.
En octubre de 1992 os ingüixes se rebeloron en Osetia d'o Norte, y muitos d'ellos fuoron forachitatos ta Chechenia-Inguxetia con o consentimiento d'os rusos.
En l'anyo 2008 os rusos concentraban tropas en a muga con Cheorchia y lo gubierno cheorchiano se decidió a intervenir, producindo-se a Guerra en Osetia d'o Sud, con derrota d'os cheorchianos.
Constantín V
Constantin V Copronimo estió emperador de l'Imperio Bizantín dende 741 dica o 14 de setiembre de 775. Fue naixito en 718 de Costantinoble y morió o 14 de setiembre de 775 mientres una campanya militar contra os bulgaros. En o "Libro d'os Emperadors" en comentan:
Pico Sancha Collons
O pico Sancha Collons ye un mont de 2.697 metros d'altaria que se troba situau en o municipio de Sallent de Galligo (Aragón).
Pero III de Portugal
Pero III de Portugal, naixito de Lisbona o 5 de chulio de 1717 y muerto en o palacio de Queluz (Sintra, amán de Lisbona) o 25 de mayo de 1786, estió un rei consorte de Portugal dende o 24 de febrero de 1777 dica la suya muerte. Yera fillo d'o rei Chuan V de Portugal y d'a suya muller María Ana d'Austria, y feba parte d'a dita Casa de Braganza.
Santa Fe del Penedès
Santa Fe del Penedès ye un municipio catalán situato en a provincia de Barcelona, comarca de l'Alto Penedés y partiu chudicial de Vilafranca del Penedès.
A suya población ye de 366 habitants (2007), en una superficie de 3,37 km² con una densidat de población de 108,61 hab/km².
Litago
Litago ye un municipio d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca de Tarazona y Moncayo. A suya población ye de 174 habitants (INE 2012) en una superficie de 15,41 km² y una densidat de población de 12,65 hab/km².
Cheografía
Ye situato en o semontano de Moncayo
Mugas
O suyo termin municipal muga con Trasmoz, Vera de Moncayo, Alcalá de Moncayo, Anyón de Moncayo, Sant Martín de la Virchen de Moncayo y con Lituenigo.
Toponimia
A terminación -ago d'o nombre ye una evolución de sufixo -acum, sufixo emplegato en ambién galorromano, y sirve pa fer derivar o nombre d'una propiedat a partir d'o duenyo; asinas tien a mesma valura que sufixo -anum d'ambient hispanorromano. A presencia de toponimos en -acum en Hispania (Lechago, Sayago, Ateca) ye interpretata de formas diferents y bels autors creyen que puet tener explicación en o substrato celta.
Bi ha una mención en un texto latín de 1191 primero como Leitago y dimpués como Leitaco.
Cútar
Cútar ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 607 habitants (2021) en una superficie de 19.42 km² con una densidat de población de 31 hab/km².
Louis Daguerre
Louis-Jacques-Mandé Daguerre, naixito de Cormeilles-en-Parisis (Francia) lo 18 de noviembre de 1787, yera un fotografo y pintor que ye reconoixiu por a suya invención d'o proceso de daguerrotipo d'a fotografía. Se fació conoixiu como un d'os pais d'a fotografía. Encara que ye mas famoso por as suyas contribucions a la fotografía, tamién estió un pintor consumau y un desembolicador de dioramas pa teyatro.
Zemplín
Zemplín (en alemán Semplin/Semmlin, hongaro Zemplén) ye o nombre d'una rechión historica situada a l'este d'Eslovaquia. Incluye a parti eslovaca de l'antigo condau de Zemplén, a sobén incluyindo tamién a parti eslovaca d'o condau d'Ung (en eslovaco Užská župa/Užský komitát).
Cheografía
A rechión de Zemplín va dende as altarias d'os Carpatos a o norte dica o punto mas baixo d'Eslovaquia a 94 metros. Ista rechión ye situada en a parti mas oriental d'Eslovaquia (difueras d'a rechión de Vihorlatské vrchy y o río Latorica, si no s'incluye o territorio de l'antigo condau d'Ung). Entre os ríos d'ista rechión se troban o río Bodrog, o río Laborec, o río Latorica, o río Uzh, o río Ondava y una parti muit chicota d'o río Tisza.
Zemplín ya no ye una rechión administrativa, encara que se divide entre dos d'as 21 rechions toristicas oficials d'o país, Baixo Zemplín y Alto Zemplín. Administrativament, a rechión ye dividida entre a rechión de Košice, que incluye o districto de Trebišov y a parti mas occidental d'o districto de Michalovce (si se considera que o condau d'Ung ye incluyiu, tamién perteneixerían a Zemplín a parti mas oriental d'o districto de Michalovce y tot o districto de Sobrance), y a rechión de Prešov, incluyindo de tot os districtos de Humenné, Snina y Medzilaborce y gran parti d'os districtos de Vranov nad Topľou y Stropkov. Entre as prencipals ciudaz s'incluyen Michalovce, Trebišov y Humenné.
Historia
A rechión de Zemplín, administrada dende o castiello de Zemplín ya yera una unidat administrativa d'a Gran Moravia en o sieglo IX. Dimpués d'a suya integración en o Reino d'Hongría, se convirtió en o condau de Zemplén.
Entre 1879 y 1901 mas de 32.000 personas emigroron dende os districtos eslovacos de Zemplín enta os Estaus Unius.
Mientres a Segunda Guerra Mundial, quan Checoslovaquia fue trestallada temporalment, belunas d'as partis checoslovacas d'o condau de Zemplen fuoron ocupadas por Hongría a traviés d'o Primer arbitrache de Viena, y ahibidas a os condaus de Zemplén y Ung. Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial, se restauroron as mugas pre-belicas y o condau hungaro de Zemplén s'unió con o condau de Borsod y a parti hungara d'Abov-Turňa ta formar l'actual condau de Borsod-Abaúj-Zemplén. Dende a deseparación de Checoslovaquia en Eslovaquia y a Republica Checa en 1993, a parti septentrional de Zemplín fa parti d'Eslovaquia, dividida entre as partis orientals d'as rechions de Košice y Prešov.
Loma Chozón
A loma Chozón ye una loma de 1.003 metros d'altaria situada en o municipio de Charava, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
El Borge
El Borge ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 930 habitants (2021) en una superficie de 24.39 km² con una densidat de población de 38 hab/km².
Rossell
Rossell u Rosel ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de lo Baixo Mayestrato, provincia de Castellón y partiu chudicial de Vinaroz.
La suya población ye de habitants, en una superficie de 74,9 km² con una densidat de 0 hab/km².
Cheografía
Rossell ye situato a 504 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar, a una distancia de 106 km de Castellón de la Plana, la capital de la suya provincia, y a 167 km de Valencia, la capital de lo País Valenciano.
Historia
Fue reconquiesto por orden de lo rei Pero II d'Aragón en 1208. En 1237 lo mayestre hespitaler Hugo Follalquer li atorgó carta de población.
Por cuestions de churisdición se produció un litichio por la posesión de Rossell entre lo monesterio de Benifazán y los hespitalers. En 1286, Rossell pasó a depender de la bailía de Cervera, como diz lo refrán Per mal livell, perdé l'abat Rossell.
En 1317 atorgoron la bailía de Cervera a la orden de Montesa, y esta situación duró dica lo sieglo XIX.
Toponimia
En lo texto latín de 1318 que rechistra la donación de Biel por parte de Blasco d'Alagón a favor de García Comenche, salen los nombres en aragonés de lugars de la redolada (Biel, Benifazán, Moriella) y i veyemos Villar de Rosel: .
Como lo texto ye en latín ye posible que Rosel siga una forma latinizada de un probable Rosiel, pero no en podemos estar seguros. S'escribe Rossel en 1233 quan Chaime I d'Aragón lo cede a lo monesterio de Poblet, y Rossellus en la carta de población de 1237.
Reparto de concellers
Fuent: Pachina web oficial de Rossell.
Hosni Mubarak
Hosni Mubarak u Mohammed Hosni Mubarak (محمد حسني سعيد مبارك en alfabeto arabe y en arabe, Muhammad Saʻīd Hosnī Selaaem Mubārak), naixito de Kafr-El-Meselha (Echipto) o 4 de mayo de 1928 - 2020, ye un militar y politico echipcio, que estió succesivament ministro, Primer ministro y Vicepresident d'o suyo país antis d'esdevenir o nuevo President d'Echipto o 14 d'octubre de 1981, poco dimpués de l'asasinato d'Anwar el-Sadat, continando en o cargo dica l'11 de febrero de 2011, albandonando forzato por as protestas populars que s'heban estendillato a Echipto dende os suyos inicios en Tunicia.
Sornhan
Sornhan (en francés Sournia, catalán Sornià) ye una comuna occitana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Prada, o cantón de la Vall de l'Aglí y a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 419 habitants, en una superficie de 29,99 km².
Divisibilidat
200px|thumb|12 ye dibisible por 3 200px|thumb|10 NO ye dibisible por 3 Se diz que un numero entero b ye divisible entre atro entero a (distinto de cero) si existe un tercer entero c tal que: b = a · c Gosa expresar-se d'a forma a|b, que se leye a divide a b, u a ye divisor de b, u tamién b ye multiplo de a. Por eixemplo, 6 ye divisible por 3, ya que 6 = 3·2; pero no ye divisible por 4, pues no existe un entero c tal que 6 = 4·c. Ye decir, o repui d'a división euclidia (entera) de 6 entre 4 no ye cero. Se veiga l'algorismo d'a división.
Tot numero entero ye divisible por 1 y por sí mesmo. Os numeros mayors que 1 que no admiten mas que istos dos divisors se dicen numeros primers. Os que admiten mas de dos divisors se dicen numeros compuestos.
Propiedaz
Sían, ye decir \ a, \ b y \ c son numeros enters. Tenemos as siguients propiedaz basicas:
Como 0=0\cdot n y n=n\cdot 1 se tien que n\mid 0 y 1\mid n ta tot \ n entero. Si \ m no ye divisible por \ n escribimos n\nmid m. Notemos que 0\nmid m ta tot \ m distinto de cero, pues ta tot \ k entero.
Tipos de criterios de divisibilidat
Os diferents criterios de divisibilidat se pueden clasificar en base a o tipo de manipulación que cada un fa con as cifras que representan o numero escrito en una base dada.
Criterios basatos en as zagueras cifras
Si un numero p ye divisor de 10n alavez ta saber si un numero cualsiquiera z ye divisible entre p nomas cal verificar que o numero z' formato por as n-1 zagueras cifras de z sían multiplo de p.
Como y a la vegata o feito de que p sía divisor de 10n quiere decir que existe un numero natural c tal que por tanto
Lo que evidencia que bi'n ha prou con que z' sía divisible entre 'p' ta que z tamién lo sía. O mesmo razonamiento se puet fer ta cualsiquier base substituyindo 10 por a correspondient base.
En o caso de base 10 isto nomas pasa con bels numeros d'a forma 2^n*5^m, por eixemplo o 2, 5, 10, 4, 8, 25, 125,...
Por eixemplo 1000 ye multiplo de 125 por tanto ta saber si un numero ye multiplo de 125 bi'n ha prou con comprevar que o numero formato por as suyas tres zagueras cifras ye multiplo de 125.
Por eixemplo 19.387.912.713.750 ye multiplo de 125 porque 750 en ye.
Lanius meridionalis
O picapuerco garzero (Lanius meridionalis (Temminck, 1820) ) ye una au d'a orden d'os Passeriformes y familia Laniidae que ye resident en o sud d'Europa.
Divisibilidat
Criterios basatos en as zagueras cifras
En isto es basan os criterios de divisibilidat de 2 y 5 d'a tabla.
Lanius meridionalis
Mincha insectos grans, muixons chicotz y radedors.
Divisibilidat
Criterios basatos en a suma de cifras
Un numero z escrito en un sistema de numeración posicional de base b tien a forma siguient: Si iste numero ye divisible entre unatro numero p quiere decir que o repui de dividir-lo entre p ye cero y por tanto que ye congruent con cero modulo p, asinas aplicando l'aritmetica modular se puet escribir: Pero parando cuenta en a representación posicional d'o numero y operando se puet escribir: Como bn mod p ye mas chicot que p a partir d'un determinato valor de n os numeros que resultan d'ista expresión son muito mas chicoz que z. Isto permitiría construyir un criterio de divisibilidat:
Ta aplicar iste criterio aparentment caldría trobar o repui de dividir bn entre p ta tot n. A cinta de Pascal permite asegurar que isto nomás cal fer-lo ta una cantidat de valors que siempre ye mas chicota que p.
A cinta de Pascal se construye calculando b 1 mod p, b 2 mod p ... dica que se repitan b 1 mod p. Alavez s'atura y se descarta o zaguer resultato ya que a partir d'aquí se repetirían toz.
Eixemplos
Trobar un criterio de divisibilidat entre 11 por os numeros escritos en base 10.
A cinta de Pascal ye 10, 1 y a partit d'aquí se repite indefinidament.
Por eixemplo: z=3.536.026.857, suma de cifras pars: 5+6+0+3+3=17, suma de cifras impars: 7+8+2+6+5=28, pars x 10 + impars: 17x10+28=198
Si se quiere se puet repetir ta veyer si 198 ye multiplo d'11: 10x9+(1+8)=99 que ye multiplo de 11 (99=9x11) por tanto 3.536.026.857 ye multiplo d'11.
Una observación que se fa servir a sobén en istos metodos ye que 10 mod 11 = -1 mod 11, por tanto ye o mesmo multiplicar por 10 as cifras pars que restar-las. En o caso anterior:
pars - impars = 28-17=11 que ye multiplo d'11 y por tanto 3.536.026.857 tamién en ye.
Isto da o siguient criterio de divisibilidat equivalent a l'anterior pero mas simple:
Caso en que se suman grupos de cifras
Os criterios que resultan d'as cintas de Pascal aplicatos cifra por cifra tienen o inconvenient de que cada cifra cal multiplicar-la por un numero. O caso en que ye mas practico ye cuan o numero ye 1 (u -1 ≡ p-1).
Pero cualsiquier numero escrito en base b tamién se puet considerar escrito en base bm si as suyas cifras se chuntan en grupos de m en m. Por eixemplo 1253 que en base diez quiere decir: En base 100 quiere decir:
Ta evitar fer multiplicacions a cinta de Pascal ye puet fer servir porque una vegata trobata pillar as posicions a on bi ha 1 (u 1 i -1) y creyar un criterio de divisibilidat basato en un bloque de cifras.
Por eixemplo en calcular a cinta de Pascal de 7 ta numeros escritos en base diez obtenemos:
Por o que no cal continar, 6 mod 7 = -1 mod 7. y 1.000.000 mod 7 = (1.000)2 mod 7 =(-1)2=1.
Por tanto se puet definir o siguient criterio de divisibilidat entre 7 d'un numero expresau en base 10 (que se treballa como si fuese base 1000):
Por eixemplo, ta saber si 2.250.198.909.861 ye multiplo de 7, se suman os grupos de cifras pars: 909+250=1159 y os grupos impars: 861+198+2=1061 y d'os pars se restan os impars: 1159-1061=98. Como 98 ye multiplo de 7 (98=7x14) alavez 2.250.198.909.861 tamién en ye.
Criterios basatos en sumar a las primeras cifras un multiplo d'a zaguera
Istos criterios buscan transformar o problema de saber si un numero z ye multiplo de p en o problema de saber-lo ta un numero z' que tien una cifra menos que z. Asinas, aplicando repetidament o criterio, si z ye multiplo de p en zagueras se plega a un numero facil d'identificar si ye u no multiplo dep
O numero z se puet expresar como: A on a0 ye a cifra d'as unidaz de z i zp ye o numero que forman a resta de cifras (o numero de decenas que tien z). Si z ye multiplo de p alavez ha d'estar: A on ye un numero que multiplicato por  da 1 mod p.
Por tanto se puet definir o siguient criterio de divisibilidat:
Ye evident que se puet fer un razonamient analogo en cualsiquier atra base.
Por eixemplo, trobar un criterio ta saber si un numero ye divisible entre 7.
Cal trobar un numero x que multiplicato por 10 mod 7 dé 1. Como 10 mod 7 =3 i 3x5=15 y como 15 mod 7 =1 o numero en cuestión ye o 5.
Por tanto un criterio de divisibilidat entre 7 por un numero expresato en base diez sería:
Por eixemplo ta veyer si 17.948 ye multiplo de 7 s'aplica repetidament o criterio y s'obtiene:
1.794+5x8=1.834 183+5x4= 203 20+5x3=  35
Como 35 ye multiplo de 7 (35=7x5) alavez 17.948 tamién en ye.
L'Èrm
L'Èrm puet estar:
Divisibilidat
Criterios basatos en sumar a las primeras cifras un multiplo d'a zaguera
O zaguer refinamiento d'iste metodo ye parar cuenta que 5 mod 7 = -2 mod 7 y por tanto en cuentas de multiplicar por 5 se puet restar o resultato de muliplicar por 2. (Isto tamién se cheneraliza ta cualsiquier base y ta cualsiquier numero p).
D'ista traza se puet definir o criterio:
En l'eixemplo anterior da: 1.794-2x8=1.778 177-2x8= 161 16-2x1=  14
Tabla de criterios de divisibilidat
De contino s'amostra una tabla d'os criterios de divisibilidat entre os numeros primers mas chicoz que 20. Tamién bi ha criterios de divisibilitat entre os numeros compuestos y se pueden trobar fendo servir as tecnicas que s'han explicato antis. Pero ta saber si un numero ye divisible entre un numero compuesto a vegatas ye mas facil verificar si ye divisible entre toz os suyos factors primers, atras vegatas, si l'obchectivo d'aplicar o criterio de divisibilidat ye descomponer o numero en factors primers no tien sentito prebar os factors compuestos.
Ista tabla s'aplica si os numeros son escrits en base 10.
En a siguient tabla, ta bels numeros primers mas grans de 20, se dan o factor que multiplica as unidaz ta o caso d'o metodo basato en sumar a las decenas un multiplo d'as unidaz y ta o caso de deseparar o numero en bloques de cifras a largaria d'o bloque y o coeficient d'os bloques pars (o d'os bloques impars se considera siempre 1).
Ingüixes
Organización social
A estructura social se basa en un sistema de clans, taipa que ye independient d'a división actual de chechens y inguxes.
Luenga
Pareixida a lo chechén. S'escribiba en alfabeto latino entre 1923 y 1938, cuan as autoridaz sovieticas obligoron a fer servir o cirilico. L'amostranza en ingüix estió prohibida en tiempos d'o exilio en Asia Central.
Relichión
Dende o sieglo X i heba una influencia cristianizadora que veniba de Cheorchia, pero en a segunda metat d'o sieglo XIX fueron convertius por os sufís qadiri. A confrairía tarica sufí ye una forma muito conservadora de l'islam, y esta organización d'a orden sufí encaixa con o sistema de clans (taipa) tradicional. O sentiu relichioso islamico s'ha combinau con o deseyo d'independencia respecto a Rusia por o fenomeno de reviscolamiento relichioso y contribuye a la definición d'a identidat como pueblo.
Historia
Os ingüixes tienen un orichen común con os chechens, y son denominaus colectivament como vainais, veinaj u naj, ("o nuestro pueblo"). Os cheorchianos lis dicen en conchunto kist y o folklore cheorchiano ye plen de batallas con ellos. D'o mesmo orichen que os kist son os bat (Ts’ova Tush en cheorchiano) de Zemo Alvani (en a provincia de K’ajeti, en Cheorchia) que enantes viviban en as montanyas de Tuseti y que agora son uns 5000 individuos en proceso de cheorchianización y perduga d'a luenga.
En 1784 os rusos fundoron a fortaleza de Vladicaucás y poco antes de 1820 construyoron a ruta militar de Cheorchia, entre Vladicaucás y Tbilisi, esto lis permitió sozmeter a los osetas y parte d'os ingüixes, que yeran en a marguin dreita d'o Terec.
Cuan cayó o rechimen zarista, se formó en Vladicaucás l'Asembleya d'os Pueblos d'o Caucas, on s'achuntoron osetas, cabardos, chechens, daguestanís y d'atros. En 1918 o bolchevique cheorchiano Grigori Ordzhonikidze fundó a Republica Popular Socialista d'os Soviets de Terec con capital en Vladicaucás. En agosto os cosacos forachitoron Ordzhonikidze y os bolcheviques, que tornoron con l'aduya d'os chechens, y fuoron forachitaus de nuevo en 1919 l'exercito de voluntarios d'Antón Denikin. Denikin yera mal visto por os montanyeses por os suyos ligallos con os cosacos, y dimpués de ser derrotau en Ucraína, habió d'abandonar o Caucas a l'exercito royo a prencipios de 1920.
O periodo sovietico
En chinero de 1921 as autoridaz sovieticas instituyoron a Republica Autonoma d'os Montanyeses dentro d'a Republica Federativa de Rusia, y como continadora de l'Asembleya d'os Pueblos d'o Norte d'o Caucas de 1917, aplegando a cabardos, balcars, osetas, ingüixes y chechens. En 1922 la reducioron a lo territorio d'os osetas y ingüixes, y desapareixió en 1936. Si dica 1936 os osetas y ingüixes formaban una mesma republica autonoma, con un nuevo cambio d'entidaz administrativas se creyó a Republica Autonoma d'Osetia d'o Norte y as tierras d'os inguxes s'achuntoron con as tierras d'os Chechens.
Falsament acusaus de colaborar con os nazis, en febrero de 1944 fuoron deportaus t'Asia Central. Parte de Chechenia-Ingüixetia fue adhibida a Cheorchia, pero a rechión de Prigorodny Raion, a man de Vladicaucás, en a marguin dreita d'o Terec, fue adhibida a Osetia d'o Norte y poblada por osetas.
Rehabilitaus a zaguers d'a decada de 1950 por Jruschov, os Ingüixes tornoron a la suya tierra. A rechión de Prigorodny Raion quedó baixo control d'Osetia d'o Norte, encara que deixoron que os ingüixes i tornasen. Encara bi ha muitos ingüixes en Asia Central.
A despomposición d'a URSS
Cuan os chechens declaroron a independencia, y se negoron a fer parte d'a Federación Rusa (marzo de 1992), os ingüixes se deseparoron d'os chechens y formoron una republica propia con capital en Nazrán que en chunio s'adhibió a la Federación Rusa. Con ixo os ingüixes quereban acercar-sen politicament a Moscú y asinas ganar-se refirme ruso en a reivindicación d'a rechión de Prigorodny Raion. Como esto no se desvinió os ingüixes se planteyoron de nuevo a posibilidat d'unir-sen con os chechens. En octubre de 1992 esclató un conflicto interetnico entre os ingüixes y os osetas y muitos ingüixes fuoron forachitaus d'Osetia con o consentimiento ruso.
Justian
Justian (Justian en occitán, Justian en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Fesensac.
A suya población ye de 93 habitants (1999) en una superficie de 6,30 km², con una densidat de población de 14,76 hab/km².
Belarrusia
A Republica de Belarrusia u Belarrusia ye un país d'Europa Oriental en l'aria d'influencia cheopolitica rusa y anteriorment en l'aria d'influencia polaca y lituana. Actualment fa parti d'a Comunidat d'Estatos Independients.
Mugas
O territorio de Belarrusia muga en o sentito d'as agullas d'o reloch con Polonia a l'ueste, con Lituania a lo norueste, con una cantonera de Letonia a lo norte, con Rusia a lo norte a a l'este y con Ucraína a lo sud, con as Pauls d'o Pripet como muga natural con esta zaguera republica.
Clima
A causa d'a proximidat d'a mar Baltica (257 kilometros en o punto mas amanau), o país tien un clima continental moderau, con hibiernos fredos y veranos frescos y humidos, en transición a un clima maritimo. L'hibierno dura entre 105 y 145 días, entre que que o verano puede arribar dica os 150 días. A temperatura meya en chinero ye d' uns –6 °C, entre que que en chulio ye d' uns 18 °C, con alta humedat. A meya anyal de precipitacions oscila entre 550 y 700 mm, pendendo d' a comarca, con cantidaz a vegadas excesivas.
Historia
O territorio de l'actual Belarrusia yera habitato en l'alta Edat Meya por eslaus orientals que iban desplazando a los pueblos baltos enta l'ueste. Dimpués d'a invasión mongola a mayor parte d'o territorio d'os eslaus orientals quedó sozmeso por os mongols-tartaros, pero con o tiempo os lituanos conquirioron o territorio de l'actual Belarrusia y buena part d'Ucraína a los tartaros d'o Khanato d'a Horda d'Oro. L'actual Belarrusia fació part de Lituania en a Unión Polaco-Lituana y en a Republica d'as dos Nacions y os suyos habitants eslaus orientals fuoron denominatos rutens. Cuan l'Imperio Ruso esdevinió una potencia mayor que Polonia-Lituania y participó en os repartos de Polonia os territorios habitatos por os actuals belarrusos fuoron anexionatos por l'Imperio Ruso, os rutens-belarrusos fuoron consideratos simplament rusos y o territorio suyo fue denominato Rusia Occidental.
Paisache Protechiu d'os Pinars de Rodeno
O Paisache Protechiu d'os Pinars de Rodeno ye un paisache protechiu d'Aragón. Se troba situau en a sierra d'Albarracín en a provincia de Teruel, o primero en estar declarau en a provincia de Teruel, en l'anyo 1995. Con una superficie total de 6.829,05 ha protechidas, os pinars se troban entre os 1.095 m. d'altaria, en o barranco de Tobías, y os 1.602 m. en o Cerro d'a Cruz de Montoyo. S'estendilla por os termins municipals d'Albarracín, Exea d'Albarracín y Bezas.
Belarrusia
Periodo d'entreguerras
Cuan dimpués d'a Revolución d'Octubre as potencias centrals ocupan amplos territorios en o frent oriental, negocian con o nuevo gubierno ucrainés y reconoixen un Estato lituano a lo que conceden Grodno, Bialystok y Brest. Manimenos o 25 de marzo de 1918 se problamó a republica nacional de Belarrusia sin garra eco. Os polacos dende 1919 preboron de recuperar as mugas de 1772, extendendo a sobiranía polaca por os países rutens que enantes yeran d'a Unión Polaco-Lituana u d'a Republica d'as Dos Nacions. A guerra polaco-sovietica conduce en 1920 a que o territorio d'os Belarrusos quede dividito en dos por una muga a l'este de Minsk, ratificata por o tractau de Riga o 18 de marzo de 1921.
Paisache Protechiu d'os Pinars de Rodeno
Vechetación
230px|left|thumb|Paisache d'os Pinars de Rodeno A prencipal especie de pin que i habita ye o Pinus pinaster, que se caracteriza por tener una altaria meyana y una crosta aspra de color royenca. Tradicionalment s'han emplegau ta quitar rasina.
A mas se i pueden trobar atras especies d'árbols como os Quercus (Quercus faginea, Quercus pyrenaica y eixemplars relictos de Quercus petrea). Entre os arbustos trobamos os chinebros u os brucos entre atros.