cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tailandia
Os reinos de Sukhothai y Lannathai
Muitos atros estatos thais coexistioron con o reino de Sukhothai, como o reino de Lannathai u o reino de Lanna en o norte. Iste zaguer estato amanixió simultaniament con o reino de Sukhothai, pero sobrevivió mientres una durada de tiempo superior. Asinas, a suya historia como estato independient no remató dica 1558, quan fue conquiesto por os birmans, estando dominato dende ixe inte alternativament por Birmania y por o reino d'Ayutthaya antis d'estar conquiesto ya ta cutio por as tropas d'o rei siamés Taksin en 1775.
O reino d'Ayutthaya
right|thumb|250px|Runas d'o palacio reyal d'[[Ayutthaya.]]
O primer sobirán d'Ayutthaya, o rei Ramathibodi I, aportó dos contribucions importants a la historia de Tailandia: l'establimiento y a promoción d'o budismo theravāda come relichión oficial, ta diferenciar o suyo reino d'o vecín reino hindú d'Angkor, y a compilación d'o Dharmashastra, un codigo legal alazetato en as fuents hindús y en as costumbres thais tradicionals. O Dharmashastra esdevenió un instrumento d'o Dreito de Tailandia dica finals d'o sieglo XIX.
O reino d'Ayutthaya teneba contactos con os países occidentals, en primeras con o reino de Portugal dende o sieglo XVI. Sindembargo, dende primerías d'o sieglo XIX as suyas prioridatz estioron as relacions con as nacions vecinas, como a India y China. O reino d'Ayutthaya contralaba un territorio considerable, qu s'estendillaba dende os reinos malayos d'o norte d'a peninsula malaya dica os estatos d'o norte de Tailandia. Manimenos, os birmans, que controlaban o reino de Lanna y tamién heban unificato o suyo reino a traviés d'una dinastía poderosa, facioron quantas prebatinas d'invasión mientres os anyos 1750 y os anyos 1760. Finalment, en 1767 os birmans atacoron a ciudat d'Ayutthaya y la conquirioron. A familia reyal marchó d' ciudat a on o rei i morió de gana diez días dimpués, con a quala cosa remataba a linia reyal d'Ayutthaya.
O periodo de Bangkok, Thonburi (1768-1932)
Dimpués de mas de 400 anyadas d'existencia, en 1767 o reino d'Ayutthaya fue conquiesto por os exercitos birmans, estando a suya capital cremata y o suyo territorio desmembrato. O cheneral Taksin logró reunificar o Siam partindo d'a suya nueva capital de Thonburi y se fació proclamar rei en 1769.
Sindembargo, o rei Taksin fue declarato loco, desposeito d'o uyo títol, engarcholato y executato en 1782. Lo succedió o cheneral Chakri en 1782 con o nombre de Rama I, esdevenindo o primer rei d'a nueva dinastía Chakri. Ixa mesma anyada, fundó una nueva capital, Bangkok, a o canto d'o río Chao Phraya, frent de Thonburi.
En os anyos 1790, os birmans fouron redotatos y feitos fuera de Siam. En reino thai de Lanna, que tamién heba forachitato a los birmans, s'instaló un ri d'una nueva dinastía, encara que en realidat iste rei no yera mas que una simpla titella d'o rei Chakri.
As relacions con os europeus en o sieglo XIX
thumb|upright=1.2|Territorios perditos por Siam, [[1867-1909.]] Dimpués d'a victoria d'os britnicos sobre o reino birmano d'Ava en 1826, os hereus de Rama I s'inquietoron por l'amenaza d'o colonialismo europeu. O primer reconoiximiento d'os thai d'una potencia colonial en a redolada se produció a traviés d'a sinyatura d'un tractau d'amistat y comercio con o Reino Uniu en 1826, o Tractau Burney.
En 1833, os Estaus Unius inauguroron os suyos intercambios diplomaticos con Siam. Sindembargo, estió mientres os reinatos de Mongkut (Rama IV) y d'o syo fillo o rei Chulalongkorn (Rama V) quan Tailandia s'amanó fermament a las potencias occidentals. Os thai atribuyen a las qualidatz diplomaticas d'istos monarcas y a las reformas modernistas d'os suyos gubiernos o feito de que Siam sía o solo país d'o sudeste d'Asia en haber fuyito d'a colonización europea.
Sindembargo, poquet a poquet mientres o sieglo XIX Siam rebló frent a dos potncias europeas: o Reino Uniu y Francia. Istas dos potencias d'una man limaban territorialment as marguins d'o Siam y d'atra reduciban a suya mesma soberanía.
Asinas, Francia i intervinió dos vegatas, en 1873 y en 1883, ta rematar con a piratería d'os Pabellons negros en o Tonkín, que teoricament yera un protectorau siamés. Como reacción, Siam ocupó Luang Prabang en 1883, pero no podió evitar que s'instalase un vice-consulato francés en ista ciudat en 1886, ni tampoco l'anexión en 1888 de 72 cantons por Francia.
O 13 de febrero de 1904, Francia s'anexionó Luang Prabang y Champassak.
Burgalais
Burgalais (Burgalais en occitán, Burgalays en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
Tailandia
As relacions con os europeus en o sieglo XIX
Respective d'o Reino Uniu, iste país adhibió bellas provincias tailandesas a Birmania. Se concedió en exclusividat a una companyía britanica o ferrocarril enta Singapur. Os britanicos obtenioron amás garantías de que no se construiría garra canal en o istmo de Kra.
O anglo-siamés de 1909 establió a muga moderna entre Siam y os dominios britanicos de Malasia. Siam cedeba a os britanicos os estatos malayos de Kedah, Kelantan, Perlis y Terengganu, que dica l'int yeran os suyos vasallo y que alavez esdevenioron protectoraus britanicos. Consinó sindembargo a soberanía tailandesa sobre o reino de Patani (que dimpués se trastalló formando as provincias de Pattani, Yala y Narathiwat) y o districto de Setul, escindito de Kedah (y que dimpués esdevenió a provincia de Satun).
Burgalais
A suya población ye de 115 habitants (1999) en una superficie de 5,05 km², con una densidat de población de 22,77 hab/km².
Tailandia
As relacions con os europeus en o sieglo XIX
Una serie de tractaus con Francia fixoron a muga oriental d'o país (que ye l'actual muga con Laos y Cambocha), encara que d'antis más n'heba feito bellas reclamacions y parcialment controlaba ixos territorios.
En total, Siam perdió 456.000 km² mientres o reinato de Chulalongkorn.
Primera Guerra Mundial
right|thumb|250px|Tropas siamesas en desfilando en [[París o 14 de chulio de 1919.]]
Encara que o Siam no se trobaba afectato por a Primera Guerra Mundial, que esclató en Europa, o rei Rama VI decidió que Tailandia en prenese part, asperando asinas poder rematar con a existencia d'os tractaus desiguals que li heban feito sinyar as potencias occidentals. Asinas, Tailandia declaró a guerra a l'Imperio Alemán y a l'Imperio Austrohongaro o 22 de chulio de 1917, dentrando a fer parte d'os Aliatos. O suyo exercito s'apropió de quantos vaixiellos alemans y mesmo se ninvió a os campos de batalla d'o Frent Occidental un chicot cuerpo expedicionario. Asinas Tailandia podió estar present entre os países vencedors en a sinyatura d'o Tractau de Versailles, esdevenindo amás uno d'os miembros fundadors d'a Sociedat de Nacions.
Gubierno y politica
O 19 de setiembre de 2006, mientres l'alavez Primer ministro Thaksin Shinawatra yera en Nueva York, con ocasión de l'Asamblea Cheneral d'a Nacions Unidas, l'exercito prenió o poder. Menos d'una semana dimpués d'a presa d'o poder, l'exercito declaró o estato d'emerchencia cheneral. Por lo tanto iste s'aplicó a tot o país, y no nomas a las tres provincias musulmanas d'o sud.
Os tanques rodioron as oficinas d'o gubierno en Bangkok y os militars prenioron o control d'a cadenas de televisión, antes d'anunciar a instauración d'una autoridat provisional fidel a o rei de Tailandia. O primer ministro Thaksin Shinawatra fuyó a refuchiar-se ta Londres, a on teneba una segunda residencia. Surayud Chulanont, antigo comandante en chefe de l'exercito, fue investito en calidat de primer ministro por o rei de Tailandia. O gubierno provisional fació un referendum ta aprebar un prochecto de Constitución antidemocratica mirando de limitar o poder d'os cargos electos en favor de l'exercito. A propuesta s'aprebó con un 56,69% de votos a favor. En as posteriors eleccions lechislativas d'o 23 d'aviento de 2007, plego ta o poder o Partiu d'o Poder d'o Pueblo (PPP), con 232 escanyos de 480, ta decepción d'os golpistas. Samak Sundaravej, chefe d'o PPP, fue trigato Primer ministro por os deputatos (en contra d'Abhisit Vejjajiva líder d'o Partiu Democrata que yera refirmato por os chenerals) ta formar un gubierno.
Dende o 18 d'aviento de 2008, un gubierno dominato por o Partiu Democrata y con o refirme d'os chenerals ha estato designato por o Parlamento con Abhisit Vejjajiva como Primer ministro.
Organización territorial
thumb|170px|Mapa con as 76 provincias de Tailandia.
Tailandia se divide en 76 provincias (en tailandés: จังหวัด, changwat, singular y plural) que s'agrupan en 5 grupos – en bells casos as provincias de l'este y de l'ueste tamién se gosan agrupar. O nombre de cada provincia ye o d'a suya capital, a vegatas con o prefixo Mueang (u Muang) ta evitar confusión con a provincia. Fueras d'a provincia de Songkhla, a capital ye siempre a ciudat mas gran d'a provincia.
Bangkok ye a la vegata a provincia mas poblata y a de mayor densidat de población. A provincia de mayor aria ye Nakhon Ratchasima, a mas chicota ye Samut Songkhram. A Provincia de Mae Hong Son tien a menor densidat de población, y Ranong tien a menor población absoluta (cifras presas d'o censo de 2000).
Cada provincia ye administrata por un gubernador, nombrato por o ministro d'o Interior. A unica excepción ye Bangkok, a on s'esliche a o gubernador.
As provincias son dividitas en 877 districtos (amphoe, อำเภอ). Os cincuenta districtos de Bangkok son ditos khet (เขต), pero por un regular en bells documentos oficials se dicen amphoe. Os districtos se dividen a la vegata en tambon (comunas u sub-districtos) y mubaan (lugars).
Relieve
thumb|250px|[[Doi Inthanon, o punto mas alto de Tailandia.]] A serie de cordeleras que van de norte ta sud, ocupa a parti septentrional y occidental d'o país. As mayors altarias se troban en os sistemas montanyosos que s'estendillan enta l'ueste, a o largo d'a muga birmana, y que se plega dica os 2.595 m d'o Doi Inthanon que ye, d'atra man, o punto mas altero de Tailandia. A zona que perteneixe a la peninsula de Malaca ye rodiata por estreitas mesetas costeras y tien a suya tuca mas alta en o Jao Luang (1.790 m). En o centro de Tailandia apareixe atro sistema montanyoso que s'estendilla en dirección norte-sud, encara que o suyo extremo meridional chira enta l'ueste; o Doi Pia Fai (1.270 m) ye o mont mas alto. En l'este d'o territorio continental se troba a meseta de Khorat, una zona estéril con pocas tucas y que suposa alto u baixo un tercio d'o país, quedando amugata por a val d'o río Mekong.
Clima
As temperaturas en Tailandia son por un regular altas y fa calor, mas que mas mientres os meses de marzo, abril y mayo. A temporada de plevias va dende chunio dica octubre, quan as temperaturas son altas y se producen grans precipitacions.
Flora y fauna
thumb|200px|[[Tarsiger rufilatus.]] As selvas tropicals y zonas pantanosas se trobar por todas as arias costeras de Tailandia y tienen grans zonas d'árbols tropicales, entre os que se troban mangles, chuncos d'Indias, ébano y quantas especies de fusta de gran resistencia, como o mezquite, o palosanto y o palo de rosa. As zonas d'as tierras altas y d'as mesetas tienen tamién una gran cantidat d'especies d'árbols, destacando-ie a teca (un tipo d'árbol resinoso), l'agalloch y o caixico, chunto con una gran variedat de plantas y árbols fruitals tropicals como orquidias, gardenias, hibiscos, plataners, mangos y cocos. Entre as especies animals ye l'elefant, que se fa servir como animal de carga, amás de quadrupedos como rinoceronts, tigres, leopardos, bueis salvaches, chibons y brúfols. O gato siamés ye, como diz o suyo nombre, orichinario de Tailandia. En o país bi ha mas de cincuanta clases de serpients, entre as que se troba una gran variedat de especies verenosas.
Districto de l'Esparra
O districto l'Esparra (en occitán arrondiment de l'Esparra, en francés Arrondissement de Lesparre-Médoc) ye un districto d'o departamento francés de Gironda, en a rechión d'Aquitania.
Tailandia
Economía
Tailandia dentró en una fase de recuperación a l'anyo siguient, expandindo-se un 4,2% y creixendo un 4,4% en 2000, debito en gran parti a que as fuertes exportacions s'incrementoron arredol d'un 20% aquell mesmo anyo. O creiximiento se suavizó por a desaceleración d'a economía global mientres l'anyo 2001, pero se recuperó en os anyos sigüients debito a o gran creiximiento d'a China, y gracias a quantos programas d'estimulación interna adintro d'as politicas "Dual-Track" promovitas por o Primer ministro Thaksin Shinawatra. O creiximiento en 2003 s'estimó en un 6,3% y s'incrementó dica un 8% y un 10% os anyos 2004 y 2005 respectivament. Tailandia ye en camín de convertir-se en o estato economicament mas poderoso d'o sudeste asiatico y en un d'os estatos mas poderosos d'Asia, entrando a competir con países mas abanzatos d'occident.
Etnografía
thumb|200px|Casamiento tradicional en Tailandia. A población tailandesa ye dominata por as etnias thai y lao, que conforman as tres quatrenas partis d'a población d'o país. Existe tamién una ampla comunidat chinesa que historicament ha chugato un papel desproporcionadament significativo en a economía.
Districto de l'Esparra
A suya población ye de 79.570 habitants (2008) en una superficie de 2.274 km², con una densidat de población de 35 hab/km².
Tailandia
Etnografía
Atros grupos etnicos encluyen a os malayos a o sud, os mon, os khmer y quantas tribus indichenas en as montanyas.
Districto de l'Esparra
A capital d'o districto ye a subprefectura de l'Esparra (en francés Lesparre-Médoc), y en fan parte 2 cantons y 49 comunas.
Tailandia
Luengas
L'idioma oficial de Tailandia ye o tailandès, siamés u "thai" que ye una d'as numerosas luengas d'o tronco tai, subgrupo d'a familia de luengas tai-kadai. Fueras d'o tai, dengún atro idioma d'o territorio d'o estato tien estatus oficial en Tailandia.
Atras luengas parlatas en Tailandia son o isaan y o phu thai en a rechión d'Isaan, o yawi en as zonas mugants con Malaisia y o thai yuan u tai septentrional, conoixito tamién con os nombres de lanna y de kam mueang. Tamién cal nombrar a o khmer, que se parla entre as minorías cambodianas d'o sud d'Isaan, mas que mas en a zona de Surin y Si Saket.
L'anglés ye amplament amostrato en as escuelas.
Relichión
thumb|Wat Phra Kaew. Quasi un 95% d'os tailandeses son budistas d'a tradición theravada. Os musulmans son o segundo grupo relichioso mas gran de Tailandia con un 4,6% d'a población. En as provincias meridionals de Tailandia - Pattani, Yala, Narathiwat y parti de Songkhla Chumphon domina a población musulmana, formata por tailandeses y malayos etnicos. Muit a sobén os musulmans viven en comunidaz deseparatas d'os no-musulmans. L'extremo sud de Tailandia ye en a suya mayoría etnicament malayo, y a mayoría d'os malayos son sunnitas. Os cristianos representan o 0,5% d'a población. Una comunidat chicota pero influyent de sikhs y bells hindús tamién viven en as ciudaz d'o país, y son prou embrecatos en o comercio a o por menor. Bi ha tamién una chicota comunidat chodiga, con presencia dende o sieglo XVII. Dende 2001, os activistas musulmans s'han manifestato contra o gubierno central a causa d'a supuesta corrupción y os prechuicios etnicos por parti d'os funcionarios.
Educación
thumb|left|Estudiants d'una escuela primaria en Tailandia. Tailandia tien un alto ran d'alfabetización y l'amostranza ye proporcionata por un sistema bien organizato de d'escuelas dende infantil y primaria dica segundaria inferior y superior, numerosos centros de formación profesional y universidaz. O sector privato d'a educación ye bien desembolicato y contribuye significativament a la disposición cheneral d'a educación que o gubierno no puet cumplir a traviés d'os centros publicos. A educación ye obligatoria dica o 9eno grau, y o gubierno ofreixe educación gratuita dica o 12eno grau.
Tailandia nunca no ha estato colonizata, y a suya amostranza s'alazeta en gran mida en a memoria en puesto d'a metodolochía centrata en o estudiant. A educación, en un sentito moderno, ye relativament recient, y encara ha de superar bells obstaclos culturals prou importants, ta guaranciar o desembolique y a millora d'as suyas reglas.
thumb|right|A [[Universidat de Chulalongkorn, estableixita en 1917, ye a mas antiga de Tailandia.]] A creyación de plans d'estudios fiables y coderents ta l'amostranza primaria y segundaria ye subchecta a cambeos tan rapedos que as escuelas y os suyos mayestros no siempre son seguros d'o que se suposa que significan ta l'amostranza, y os autors y editors de libros de texto no son capables d'escribir y imprentar nuevas edicions con a rapideza suficient ta mantener-se a o día con a situación d'inestabilidat. A qüestión relativa a l'acceso a la universidat, por tanto tamién ha estato en debate constant mientres un important numero d'anyos. Manimenos, a educación ha vivito un gran progreso dende 2001. A mayor parti de l'actual cheneración d'estudiants tiene conoiximientos informaticos, y os conoiximientos d'anglés van en augmento, a o menos en cantidat, si no en calidat.
Esporte
250px|thumb|right| Luitadors de Muay Thai. Tailandia partecipa en os Chuegos Olimpicos dende o anyo 1952 ande dica os Chuegos de 2008 ha ganato 7 medallas d'oro, 4 d'archent y 10 de bronze nomás en 3 esportes (boxeyo, taekwondo y halterofilia).
O Muay Thai u boxeyo tailandés, ye un esporte de luita considerato o esporte nacional de Tailandia. Iste esporte ye orichinal de Tailandia y estió muit popular en os anyos 1990, influyó fuertement en a creyación y a difusión d'o Kick Boxing.
En atletismo destaca o relevo de 4x100 metros lisos que estió campión en os Campionatos d'Asia de Atletismo de 2000, 2002, 2007 y medalla d'archent en o 1973, 1979, 1981, 1983, 1991, 1995, 2003 y 2007. Tamién estió campión en os Chuegos Asiaticos de 2010. En a categoria femenina, estió campión en os relevos 4x100 en 2003, 2005 y 2007 amás amás de medallas d'archent en 1979, 1981, 1985, 1991, 2009 y medalla de bronze en 1989, 1983, 1995, 1998, 2002, tamién estió campión en o anyo 1983 en relevos 4x400 metros lisos. Individualment Anat Ratanapol ha ganato 4 medallas d'oro en os Campionatos d'Asia d'Atletismo de 1973 y 1975, dos en 100 metros lisos y dos en 200. Suchart Chairsuvaparb estió tamién campión d'Asia de 100 metros lisos en os anyos 1981 y 1983 y Sumet Promna estió campión d'os 200 metros lisos en 1983 y subcampión en 1981 de 200, amás amás de medalla d'archent en os 100.
Competicions esportivas
Tailandia ha organizato os Chuegos Asiaticos en os anyos 1966, 1970, 1978, y 1998 en Bangkok.
María Ángeles Ciprés Palacín
María Ángeles Ciprés Palacín (1957, Uesca, Plana de Uesca), ye licenciada en Filolochía francesa, doctora en ixa mesma especialidat por a Universidat Complutense de Madrit y catedratica de Filolochía francesa en dita Universidat. La suya trayectoria scientifica sigue cuantas linias d'investigación:
Hòs
Hòs (Hòs en occitán, Fos en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
María Ángeles Ciprés Palacín
Ángeles Ciprés Palacín estió nombrada academica de numero de l'Academia Aragonesa d'a Luenga por o Decreto 122/2021, de 29 de chulio, d'o Gubierno d'Aragón, per lo qual se nombra a los academicos de numero de l'Academia Aragonesa d'a Luenga.
Hòs
A suya población ye de 272 habitants (1999) en una superficie de 18,17 km², con una densidat de población de 14,97 hab/km².
María Ángeles Ciprés Palacín
Obras
Ye autora de cuantos libros y de numerosos articlos y capítols de libros. En relación con l'aragonés destacan:
Hòs
Cheografía
O termin municipal d'Hòs se troba situato a una altaria meyana de 543 metros sobre o livel d'a mar, con altarias minima de 520 y maxima de 2.024 metros.
Mugas
O termin municipal d'Hòs muga a o norte con Argut d'Amont; a o nord-este con Bots; a l'este con Mèles; a o sudeste con Canejan (Val d'Aran); a o sud con Bausen (Val d'Aran); y a l'ueste con Arlòs.
Eup
Eup (Eup en occitán, Eup en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 146 habitants (1999) en una superficie de 2,22 km², con una densidat de población de 65,77 hab/km².
Castiello de Nyköping
O castiello de Nyköping (Nyköpingshus en sueco) ye un castiello sueco que se troba situato en a localidat de Nyköping (Condau de Södermanland). Encara que a suya construcción s'alazetó en o sieglo XII, fue esviellato diempués mientres o sieglo XVI en estilo renaixentista dica plegar en a suya forma actual, encara que cremó mientres o sieglo XVII y actualment se troba parcialment en runas. Ye conoixito en estar en 1317 o puesto a on se celebró o banquet de Nyköping.
Construcción y historia
A construcción d'o castiello prencipió en o sieglo XII, estando en ixas envueltas nomás que una chicota construcción esfensiva. Sindembargo, Birger Jarl l'enampló en o sieglo XIII, y en os tiempos d'o rei Alberto I de Suecia estió o centro d'un feudo nobiliario. En o sieglo XIV esdevenió propiedat de Bo Jonsson Grip, fendo-ie succesivas enamplatas cadaguno d'os nuevos propietarios. O rei Gustavo I de Suecia amilloró as esfensas d'o castiello, fendo amás que se i debantase una nueva torre de planta erdonda, que ha plegau dica hue.
En o sieglo XVI l'esvielló de raso, plegando en a suya forma actual, o duque Carlos (dimpués Carlos IX de Suecia). L'obchectivo yera que esdevenise un palacio residencial como en ixas envueltas yera la moda, y se debantó en estilo renaixentista.
Les (desambigación)
Les puet estar:
Castiello de Nyköping
Construcción y historia
Sindembargo, en 1665 cremoron o palacio y a ciudat de Nyköping y o castiello mai no s'ha reconstruito. Belún d'os suyos ladriellos s'emplegoron t'a construcción d'o palacio d'Estocolmo.
Parcialment esviellato en o sieglo XX, se conservan hue como repuis os ditos Kungstornet (a "torre d'o rei") y Gamla residenset u "residencia antiga", que se fan servir como seu d'o Museu de Södermanland.
En o castiello i morioron os reis Carlos IX de Suecia y Carlos X Gustavo de Suecia.
Shaum
Shaum (Shaum en occitán, Chaum en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 193 habitants (1999) en una superficie de 5,70 km², con una densidat de población de 33,86 hab/km².
Districto de Lodeva
O districto de Lodeva (en occitán Arrondiment de Lodeva, en francés Arrondissement de Lodève) ye un districto d'o departamento francés d'Erau, en a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 84.887 habitants (2008) en una superficie de 1.819,58 km², con una densidat de población de 47 hab/km².
Districto de Liborna
O districto de Liborna (en occitán arrondiment de Liborna, en francés Arrondissement de Libourne) ye un districto d'o departamento francés de Gironda, en a rechión d'Aquitania.
A suya población ye de 143.388 habitants (2007) en una superficie de 1.283 km², con una densidat de población de 112 hab/km².
Agüero
Cheografía
A localidat d'Agüero ye situata a 696 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, en a ladera sud d'a sierra de Santo Domingo, a os piez d'os Mallos de Riglos y a una distancia de 43 km de Uesca, a capital d'a suya provincia y d'a suya comarca.
D'o suyo termin monecipal fa parte o lugar de Sant Felices.
O termin municipal d'Agüero muga a l'este con Morillo de Galligo; a o sud con Luna, en a comarca de Cinco Villas; a l'ueste con O Frago y Biel, tamién en Cinco Villas; y a o norte con l'antigo termin de Salinas de Chaca (Salinas Viello), hue termin municipal de Penyas de Riglos.
Historia d'Agüero
En o sieglo X ye citato o castiello d'Agüero, complementario d'as fortificacions esfensivas d'o reino d'Aragón en Biel (castiello de Biel), Luesia (castiello de Luesia), Uncastiello (castiello d'Uncastiello y castiello de Sibirana), Petiella d'Aragón y atras.
En l'actual termin municipal d'Agüero bi habió o castiello de Castelmanco, hue desapareixito.
En primerías d'o sieglo XII, Agüero fació parte d'o clamato Reino d'os Mallos, rechito por Berta d'Aragón, viuda d'o rei d'Aragón Pero I.
Arquitectura
thumb|250px|Detalle d'a Ilesia de Sant Chaime d'Agüero.
Parkinson
Parkinson puet referir-se á:
Districto de Felger-Gwitreg
A capital d'o districto ye a subprefectura de Felger (en francés Fougères), y en fan parte 7 cantons y 106 comunas.
Districto de Redon
O districto de Redon (en bretón Arondisamant Redon, en francés Arrondissement de Redon) ye un districto d'o departamento francés d'Il-ha-Gwilen, en a rechión de Bretanya.
A suya población ye de 100.124 habitants (2009) en una superficie de 1.335 km², con una densidat de población de 75 hab/km².
Casau de Lairiça
Casau de Lairiça (Casau de Lairiça en occitán, Cazaux-Layrisse en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 86 habitants (1999) en una superficie de 2,76 km², con una densidat de población de 31,16 hab/km².
Districto de Lengon
O districto de Lengon (en occitán arrondiment de Lengon, en francés Arrondissement de Langon) ye un districto d'o departamento francés de Gironda, en a rechión d'Aquitania.
A suya población ye de 230.600 habitants (2007) en una superficie de 2.644 km², con una densidat de población de 46 hab/km².
Mèles
Mèles (Mèles en occitán, Melles en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 104 habitants(1999) en una superficie de 45,32 km², con una densidat de población de 2,29 hab/km².
Twins (cinta de 1988)
Se tracta d'a primera cinta de comedia interpretada por Arnold Schwarzenegger, qui dica l'inte no heba treballau so que en cintas de cine d'acción, y estió un exito de taquilla, en fer un recauto de 216,6 millons de dólars dimpués d'uns gastos de nomás que 18 millons. En conseqüencia tamién estió la primer cinta de Schwarzenegger en recaudar mas de 100 millons de dólars en territorio estausunidense. Antiparte, en cuentas de recibir un salario por o suyo treballo en a cinta, DeVito y Schwarzenegger pactoron recibir o 40% d'o recauto de taquilla, recebindo asinas o pago de mas valura de todas las suyas carreras cinematograficas. Como curiosidat, DeVito y Schwarzenegger tornoron a estar dirichius en una comedia por Reitman en Junior en 1994.
A cinta fue rodada en Nuevo Mexico y Santa Monica (California), estando ambientada en Los Angeles (California), Nuevo Mexico y Texas.
Argumento
Julius ye un choven practicament perfecto, mesmo intelectualment que fisica y vive en una chicota isla con qui creye que ye su pai, un scientifico qui bel día li confiesa que ell no ye su pai: Julius naixió en un experimento scientifico secreto d'o Gubierno d'Estaus Unius y ye lo fillo d'un conchunto de destacaus atletas y scientificos que donoron o suyo esperma ta l'experimento y d'una pintora qui morió en o parto y qui, amás, tien un chirmano melguizo, a qui dixoron en un orfanato en Los Angeles, Vincent. Encara que Julius no ha marchau mai d'a suya isla, decide marchar en busca d'o suyo chirmán y lo primer puesto a on va ye a l'orfanato a on l'heban ingresau, a on li explican que Julius yera un pocavergonya y que ta trobar-lo, lo millor puesto a on fer-lo ye a la garchola. Y efectivament, Julius Troba a Vincent en a garchola, a on l'han engarcholau en no haber pagau bel centenar de multas pendients. Vincent ye exactament lo contrario de Julius: nano, feble, amorcillau y embolicau en andalocios. Julius li paga la fianza ta sacar-lo d'a garchola y li explica que ye lo suyo chirmán melguizo y que en l'orfanato li han explicau que su mai encara ye viva y preba de convencer-lo ta que marchen en a suya busca.
A la vegada, Vincent ye preocupau porque debe diners a un gángster y, ta poder pagar-le la deuda, ha robau un auto, a on ha trobau una casette a on escuita que en o maletero de l'auto bi ha un obchecto valuoso ta bell-un que pagará 5 millons de dólars a qui li entregue. Vincent decide estar ell o portador de l'obchecto y aproveita lo viache que Julius li proposa ta buscar a su mai. En o viache tiendrán a companyía de Linda Mason, la novia de Vincent, y d'a suya chirmana melguiza, Marnie, qui bien luego siente atracción por Julius. Pero dezaga d'ells macharán tamién os gángsters a qui Vincent debe los diners y, amñas, o gángster que heba d'entregar l'obchecto y recibir por ell 5 millons de dólars.
Critica
Twins tenió a-saber-lo d'exito de publico y una acullida mixta por parte d'a critica cinematografica. Asinas, o critico Roger Ebert en o Chicago Sun-Times afirmó que:
Vincent Canby, de The New York Times li dio a la cinta una critica negativa:
Oz de Tena
Oz de Tena (Hoz de Jaca u Oz de Jaca en castellano) ye un municipio aragonés situado en a val de Tena, baixo a Penya Blanca (sierra Tendennera), en a comarca d'Alto Galligo.
A suya población ye de habitants en una superficie de 12,50 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
Oz de Tena ye situata a 1.270 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 86 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Historia
O nombre d'o lugar apareixe por primera vegata en 1062 en a "Colección diplomatica d'a seu de Uesca" como Oçe. O concello s'establió en 1834, y antis estió d'a sobrecullida, d'a vereda y d'o correchimiento de Chaca.
Toponimia
Juan José Guillén Calvo relaciona esta Oz con toponimos como Osse en a Val d'Aspa y con Oza en a Val d'Echo y seguindo a Rohlfs los fa derivar d'o basco otz ("fridor").
Puestos d'intrés
Ilesia d'os Santos Reis d'Oz de Tena, una ilesia adedicada a los Santos Reis, d'os sieglos XVII y XVIII, que en ye la suya ilesia parroquial.
Destacan en l'arquitectura civil a Casa d'o lugar d'Oz de Tena (sieglo XVII) y a casa Viu (sieglo XVII),.
Dende Oz de Tena se puede alufrar una magnifica anvista d'a sarra de Partacua, Piedrafita, Tramacastiella y Sandiniés.
La Tonda (pardina)
La Tonda ye un despoblau medieval de la Comunidat de Daroca situau en l'actual termin municipal de Lagueruela, en Campo Romanos (comarca de Xiloca).
Toponimia
Lo toponimo La Tonda presenta una radiz recurrent en la toponimia de la Peninsula Iberica, y se repite en la sierra de Moncayo, a on que bi ha una part dita La Tonda. Tondos ye una pedanía de Cuenca. En la provincia de Salamanca bi ha una sierra dita sierra de Tonda. En la comarca d'Osona (Catalunya), bi ha un Tona que s'escribiba en lo sieglo IX Tonda. Tamién se troba en Portugal como Tonda y con diminutivo toponimico como Tondela.
En muitos casos lo toponimo Tonda y Tondo acompanya a elevacions topograficas, y en lo caso de La Tonda de la sierra de Moncayo corresponde a un domo anticlinal, por lo que una etimolochía a partir de lo latín ROTUNDA ye posible.
Bronquitis
A bronquitis ye la inflamación d'os bronquios (vías respiratorias grans y meyanas) en os polmons que causa tos. A bronquitis per un regular prencipia como una infección en o naso, os oídos, o garganchón u los sinos paranasals. Dimpués, la infección baixa dica los bronquios. Os simptomas incluyen tos con esputo, sibilancias, dificultat pa alentar y dolor en o peito. A bronquitis puede estar aguda u cronica.
A bronquitis aguda cheneralment tien una tos que dura arredol de tres semanas. En mas d'o 90 % d'os casos, a causa ye una infección viral. Istos virus pueden espardir-se per l'aire quan as personas tusen u per contacto directo. Una chicota cantidat de casos son causaus per una infección bacteriana como Mycoplasma pneumoniae u Bordetella pertussis. Os factors de risgo incluyen a exposición a lo fumo d'o tabaco, o polvo y atros contaminants de l'aire. O tractamiento d'a bronquitis aguda per un regular implica reposo, paracetamol (acetaminofén) y medecinas antiinflamatorias no esteroideas pa aduyar con a calentura.
A bronquitis cronica se define como una tos, que produz esputo, que dura tres meses u mas per anyo mientres a lo menos dos anyos. Muitas personas con bronquitis cronica tamién tienen malotía polmonar obstructiva cronica (EPOC). Fumar tabaco ye la causa mas común, y atros factors, como la contaminación de l'aire y la chenetica, desempenyan un paper menor. Os tractamientos incluyen deixar de fumar, vacunas, rehabilitación y, a ormino, broncodilatadors y esteroides inhalaus. Qualques personas pueden beneficiar-se de l'oxichenoterapia a luengo plazo.
A bronquitis aguda ye una d'as malotías mas comunas. Alto u baixo d'o 5 % d'os adultos y lo 6 % d'os ninos tienen a lo menos un episodio a l'anyo. A bronquitis aguda ye lo tipo mas común de bronquitis.
Estenòs
Estenòs (Estenòs en occitán, Esténos en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 184 habitants (2006) en una superficie de 3,41 km², con una densidat de población de 53,96 hab/km².
Carmen García
Carmen García puet estar:
Les (Alta Garona)
Les (Les en occitán, Lez en francés y oficialment) ye un lugar y antiga comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
S'unió l'1 de chinero de 2019 a la comuna de Sent Biat pa formar a nueva comuna de Sent Biat e Les.
C. Aubrey Smith
Charles Aubrey Smith, mas conoixiu como C. Aubrey Smith estió un chugador de cricket y actor britanico con una destacada carrera mesmo en l'ambito de l'esporte que en o d'o teatro y lo cine, mas que mas en o cine estausunidense. Heba naixiu de Londres (Anglaterra, Reino Uniu) o 21 de chulio de 1863 y morió en a suya residencia en Beverly Hills (California, Estaus Unius) o 20 d'aviento de 1948 por pneumonía, estando incinerau, encara que cumplindo con a suya zaguera voluntad as suyas cenisas s'enterroron en o cementerio de Sant Leonardo d'Aldrington (Hove, Sussex), en a tumba de su mai.
Educau en o St John's College d'a Universidat de Cambridge, estió buscador d'oro en Sudafrica, a on tenió una pneumonía y los medicos lo declaroron erroniament muerto.
Como chugador de cricket, chugó en primeras en a suya Universidat y en o Sussex County Cricket Club, plegando mesmo a estar capitán d'a selección anglesa de cricket (encara que denguno no consideró en ixas envueltas que se tractase d'una selección oficial). Mientres a suya estancia como actor en Estaus Unius fundó lo Hollywood Cricket Club en Los Angeles d'o qualo n'estioron miembros atros actors britanicos residents en Los Angeles, como David Niven, Laurence Olivier, Nigel Bruce (qui n'estió lo capitán), Leslie Howard y Boris Karloff.
Como actor, alazetó la suya carrera en os teatros de Londres en 1895, continando-la mientres as primeras cintas de cine mudo en o cine britanico dica que trescruzó l'Atlantico ta treballar en o cine estausunidense, a on desembolicó la suya carrera interpretativa, estando amás o representant "oficioso" d'os actors britanicos en o cine de Hollywood, en o que lo critico Sheridan Morley calificó como lo Hollywood Raj. Mientres a suya carrera treballó con actrices como Greta Garbo, Elizabeth Taylor u Vivien Leigh, y con actorcs como Clark Gable, Laurence Olivier, Ronald Colman, Maurice Chevalier u Gary Cooper.
Premios
O 2 d'agosto de 1960, con caracter postumo, se li adhibió una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situada en o 6327 de Hollywood Boulevard d'a ciudat de Los Angeles.
Anne Frank
Annelies Marie Frank, conoixida en aragones como que Ana Frank (Fráncfurt d'0 Meno, 12 de chunyo de 1929 - Bergen-Belsen, c. febrero u marzo de 1945)   estió una nina alemana con ascendencia chudía, mundialment conoixida gracias a o Diario d'Ana Frank, a edición d'o suyo diario intimo, an deixó constancia d'os quasi dos anyos y meyo que pasó amagando-se, con a suya familia y quatro personas mas, d'os nazis en Ámsterdam (Países Baixos) entre a Segunda Guerra Mundial. A suya familia estió capturada y levada a distintos campos de concentración alemans.
O solo sobreviviente d'os ueito amagaus estió Otto Frank, su pai. Ana estió ninviada a o campo de concentración nazi d'Auschwitz o 2 de setiembre de 1944 y, mas tarde, a o campo de concentración de Bergen-Belsen, an murió de tifus arredol de mediados de febrero de 1945, uns dos meses antes que estase liberau. En 1947, tasament dos anyos dimpués de rematada a guerra, Otto publicó o diario baixo o titol A casa de dezaga (en neerlandés, Het Achterhuis).
Biografía
En o esconderite i heba ueito personas: su pais, Otto y Edith Frank; ella y a suya chirmana mayor Margot; Fritz Pfeffer, un dentista chodigo (a o que Ana dio o nombre d'Albert Dussel en o suyo Diario), y a familia van Pels (identificada como que van Daan en o Diario), formada por Hermann y Auguste van Pels y o fillo de toz dos, Peter. Entre aquells anyos, Ana escribió o suyo Diario, en o qual describiba o suyo espanto a vivir amagada entre anyos, os suyos naixients sentimientos por Peter, os conflictos con os suyos pais, y a suya vocación d'escritora. Pocos meses antes d'estar descubiertos, empecipió a rescribir o suyo Diario con a ideya de publicar-lo dimpués d'a guerra.
Ana, a suya familia y acompanyants estioron arrestados por a Grüne Polizei o 4 d'agosto de 1944 y un mes dimpués, o 2 de setiembre, toda a familia estió tresladada en tren de Westerbork (campo de concentración en o nord-este d'os Países Baixos) ent'o Campo de concentración d'Auschwitz, viache que les levó tres días. Entremistanto, Miep Gies y Bep Voskuijl, dos d'as personas que los protechioron mientres estioron amagaus, troboron y alzoron o Diario y atros papers d'Ana.
Dende o suyo captura, se creyió que a familia estió delatada por un colaborador d'a Gestapo; manimenos, i hai investigacions que afirman que o escubrimiento d'os ocupantes se levó a cabo de traza casual, ya que os achents d'a SS yeran investigando delitos d'emplego ilegal en l'edificio, y que a persecución de chodigos no yera o suyo obchectivo.
Ana, Margot y Edith Frank, a familia van Pels y Fritz Pfeffer no sobrevivioron a os campos de concentración nazis (encara que Peter van Pelsmurió entre las marchas entre campos de concentración). Margot y Ana pasoron un mes en Auschwitz II-Birkenau y dimpués estioron ninviadas a Bergen-Belsen, an murioron de tifus en marzo de 1945, poco antes d'a liberación. Solament Otto aconsiguió salir de l'Holocausto con vida .​ Miep le dio o diario, que editaría con a finalidat de publicar-lo con o titol Diario d'Ana Frank, que ha estau ya impreso en 70 idiomas.
O Memorial en honor a Ana y Margot Frank ye ubicau en o puesto an yera a fuesa comuna correspondient a la barraca an murioron en o campo de concentración de Bergen-Belsen.
Antes d'amagar-se
En complir tretze anyos, o 12 de chunyo de 1942, Ana recibió un chicot quaderno o qual heba sinyalau a o suyo pai en una vitrina uns días dinantes. Si bien se tracta d'un libro d'autografos, empastado en tela a quadros royo y negro, con una chicota zarralla en o frent, Ana ya heba decidiu que lo utilizaría como diario. Empecipió a escribir en ell quasi immediatament, describindo-se a ell mesma y a la suya familia, asinas como a suya vida diaria en casa y en o colechio. A falta d'una «amiga de l'alma», seguntes Ana, le escribiba a o suyo diario como si estase endrezando-se a una amiga. Clamaba Kitty a o suyo diario y usaba «Quiesta Kitty» como formula introductoria en alusión directa a Kathe Zgyedie, una companyera d'estudios a qui clamaban afectuosament Kitty. Escribió en forma de cartas sobre os suyos resultaus en clase, os suyos amigos, mocetz con os quals simpatizaba y os puestos que preferiba visitar en o suyo vecindario. Si bien istos primers escritos en o suyo diario amuestran que a suya vida yera en muitas formas a vida tipica d'una escolar, tamién resinya os cambeos que se van implantando dende a ocupación alemana. Qualques referencias pareixen casuals y sin gran énfasis; manimenos, en qualques partes describe con mayor detalle a opresión que cada día va en augmento. Escribió sobre as estrelas que toz os chodigos yeran obligaus a portiar en publico, y tamién enumeró qualques d'as restriccions y persecucions imposadas en a vida cutiana d'a población chudía d'Ámsterdam.
O 5 de chulio de 1942, Margot Frank recibió un aviso ordenando-le presentar-se pa la suya deportación a un campo de treballo. Ana fuo alavez informada d'un plan que Otto heba preparau con os suyos emplegaus de mayor confianza, y que ya conoixeban Edith y Margot dende feba pocos días. A familia s'amagaría en quartos camuflaus en as instalacions d'a interpresa en Prinsengracht, una carrera a o canto d'un d'as canals d'Ámsterdam.
Vida en l'achterhuis u «anexo»
O 9 de chulio de 1942, a familia se mudó a o esconderite preparau y o suyo antigo apartamento estió deixau en desorden pa fer pensar que heba estau abandonau de traza subita. Otto Frank deixó una nota d'a quala se podeba deducir que heban aconseguiu escapar enta Suiza. Como que os chodigos no podeban utilizar los transportes publicos habioron de caminar cuantos kilometros dende a suya casa dica o cubillar, portiando cadagún todas as vestimentas que podioron, dau que no podeban correr o risgo d'estar vistos con equipajes. L'achterhuis (en neerlandés fuyitz significa 'casa' y achter, 'dezaga' u 'dezaga'), yera un espacio de tres pisos en a parte posterior de l'edificio con acceso a un patio dezaga d'as usinas d'Opekta. En o primer livel i heba dos chicotas cambras, con un fico en augua adchunto sobre o qual se trobaba una gran cambra, con unatra mas chicota adosada. Dende ixa cambra mas chicota se puyaba enta l'ático. A puerta de l'achterhuis quedó disimulada dimpués d'un aparador pa que no le la podese veyer. Ana se referiría mas tarde a iste espacio como l'anexo secreto. L'edificio prencipal, situau a una mazana de Westerkerk, yera un edificio banal, tipico d'os vicos d'o ueste d'Ámsterdam.
Víctor Kugler (en edicions antigas nombrau como que Kraler), Johannes Kleiman (Koophuis), Miep Giesy Elisabeth Bep Voskuijl yeran os solos emplegaus que sabeban d' o esconderite y, de conchunta con Jan, o esposo de Gies y Johannes Hendrik Voskuijl, pai de Bep Voskuijl, yeran qui aduyaban a os Frank a sobrevivir entre o suyo confinamiento. Ells yeran o solo contacto entre l'exterior y os ocupantes d'a casa, y los manteneban informaus d'as noticias de guerra y d'os eventos politicos. Yeran tamién os furnidors de tot lo necesario pa la seguranza y supervivencia d'a familia; o fornimiento de minchada resultaba cada vegada mas dificil a medida que o tiempo transcorreba. Ana escribió sobre a dedicación y sobre os esfuerzos pa devantar-les l'ánimo entre os momentos mas periglosos. Toz yeran conscients que dar cubillar a chodigos se penaba en aquell momento con a muerte.
A zaguers de chulio, se les unió a familia Van Pels (Van Daan): Hermann, Auguste, y Peter de 16 anyos, y mas tarde, en noviembre, plegó Fritz Pfeffer (Albert Dussel), dentista y amigo d'a familia. Ana escribió sobre lo bueno que yera tener atras personas con qui charrar, pero as tensions rapidament se presentoron en iste grupo de personas que heban de convivir confinaus en iste esconderite. Dimpués de compartir a suya cambra con Pfeffer, Ana remató por considerar-lo insoportable, y se pelió con Auguste van Pels, a qui consideraba difuera d'os suyos cabals. A suya relación con a suya mai se fació dificil tamién y Ana escribió que sentiba tener poco en comuna con ella por estar a suya mai masiau abstraita. Qualques vegadas discutió con Margot, y escribió sobre un lazo inasperau que s'heba desembolicau entre ellas, encara que a qui se sentiba mas cercana yera a su pai. Tiempo mas tarde, tamién prencipió a apreciar a gentileza de Peter van Pels, y dica plegoron a tener sentimientos romanticos.
Ana pasaba a mayor parte d'o suyo tiempo leyendo y estudiando, a o mesmo tiempo que continaba escribindo en o suyo diario. Amás de narrar os eventos transcorrius, Ana escribiba sobre os suyos sentimientos, creyencias y ambicions, temas d'os quals no charraba con os de demás. En sentir-se mas segura sobre a suya forma d'escribir, a o mesmo tiempo que creixeba y maduraba, escribiba sobre temas mas abstractos, como que as suyas creyencias en Dios, u sobre cómo definiba ella a naturaleza humana. Escribió regularment dica a suya anotación final, l'1 d'agosto de 1944.
Arresto y muerte
O maitín d'o 4 d'agosto de 1944 a Grüne Polizei (u Gestapo) asaltó l'achterhuis. Orichinalment se creyió que un informador d'a Gestapo dio aviso sobre o esconderite, pero investigacions recients mencionan que ye posible que o descubirimiento s'haiga dau de traza casual. ​ Conduciu por o sargento d'o Cuerpo de Protección (SS) Karl Silberbauer d'a Sección IVB4 d'o Servicio de Seguranza (SD), o grupo contaba con a lo menos tres miembros d'a Policía de Seguranza. Os inquilinos estioron introducius en cambions y tresladaus pa sozmeter-los a interrogatorio. Victor Kugler y Johannes Kleiman estioron engarcholaus, pero a Miep Gies y Bep Voskuijl les permitioron marchar-se. Mas tarde tornarían a l'achterhuis, an troboron as anotacions d'Ana desparramadas por o goso. Las replegoron, asinas como cuantos álbumes de fotos d'a familia, y Gies se proposó tornar a Ana quan a guerra hese rematau.
Levoron a os miembros d'a casa a un campo en Westerbork. Estando aparentment un campo de tránsito por o qual dica ixe momento heban pasau mas de 100 000 chodigos, o 2 de setiembre o grupo estió deportau, en o qual sería o suyo zaguer treslado, dende Westerbork dica o campo de concentración d'Auschwitz. Dimpués de tres días de viache plegoron a o suyo destín, y os hombres y mullers estioron deseparaus seguntes o suyo sexo, pa no tornar-se a veyer mas. D'os 1019 recientment plegaus, 549 –incluindo ninos menors de 15 anyos– estioron seleccionaus y ninviaus dreitament a las cameras de gas, en as qualas estioron asasinaus. Ana i heba cumpliu 15 anyos tres meses dinantes y se libró, y encara que toz os de l'achterhuis sobrevivioron a la selección, Ana creyió que su pai heba estau asasinau.
En febrero de 1945, una epidemia de tifus se propagó por tot o campo; s'estima que remató con a vida de 17 000 prisioneros. Os testigos contoron mas tarde que Margot, debilitada como yera, cayió d'a suya litera y murió como conseqüencia d'o truco, y que pocos días dimpués Ana tamién murió, arredol de mediados de febrero. Uns dos meses dimpués o campo sería liberau por tropas britanicas, o 15 d'abril de 1945.