cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arte marcial
thumb|250px|Practicando artes marcials de [[Corea.]] Un arte marcial ye un estilo de combate, con frecuencia orientato a la esfensa personal. En l'uso común, o termin se refiere a sistemas de combate dembolicatos arredol d'o mundo.
O concepto d'"arte marcial" apareixe por primera vegata en l'anglés en a edición de 1920 d'o Takenobu's Japanese-English Dictionary como una traducción d'o termin bu-gei u bu-jutsu que significa "arte u resolución d'os afers militars".
As arts marcials en o cine
As artes marcials en a suya adaptación ta cintas de cine son populars en tot o mundo y tién un chenero propio, as cintas d'artes marcials a cinta que estió un cambio ta fer iste chenero popular en tot o mundo estió Fist of Fury (1971), protagonizata por Bruce Lee y a on un choben Jackie Chan fació de doble. Ista cinta y atras de Bruce Lee facilitó o camín y o treballo ta atros actors marcials como Chuck Norris, Jet Li, Pat Morita y l'anteriorment mencionato Jackie Chan entre d'atros.
Baixo Llobregat
O Baixo Llobregat (en catalán Baix Llobregat) ye una comarca catalana situata a lo sud d'a provincia de Barcelona.
Con una población de 771.516 habitants (2007), ye a tercera comarca mas poblata de Catalunya, y tien una superficie de 486,70 km². A capital d'a comarca ye Sant Feliu de Llobregat.
Mugas
Muga a lo norte con o Baches, a l'este con o Vallés Occidental, a lo sudeste con o Barcelonés, a lo sud con a mar Mediterrania, a lo sudueste con o Garraf, a l'ueste con l'Alto Penedés y a lo norueste con l'Anoya.
Historia
O 5 de mayo de 985 tropas d'o Califato de Cordoba comandatas por Almanzor marchan dende Cordoba enta lo condau de Barcelona. En o suyo camín espullan os territorios d'as actuals comarcas d'o Baixo Penedés, Alto Penedés, Baixo Llobregat, Barcelonés y Vallés Occidental, destruindo los monesterios de Sant Cugat del Vallès (en Sant Cugat del Vallès), Sant Pavlo del Campo (en Barcelona) y Sant Per d'as Puellas (tamién en Barcelona).
Brualla
Brualla, tamién conoixiu como Aldea Mora, ye un lugar despoblau situau en a comarca de Ribagorza, en o municipio de Graus, a 4 km a o norte d'ista localidat.
Ye un lugar d'orichen medieval que ha estau poblau y despoblau intermitentment a o largo d'a suya historia.
Toponimia
Dende o sieglo XX ye conoixiu como Aldea Mora debiu a que una persona apellidada Mora crompó o lugar. Apareixe tamién documentada como L'Aldea.
Goticismos en occitán
Los goticismos en occitán son elementos lingüisticos orichinaus en la luenga chermanica gotica y presents en esta luenga romance.
Los visigodos plegoron a Provenza a primers de lo sieglo V baixo lo reinau d'Ataulfo. Un foedus de l'anyo 418 lis permitió que s'estableixesen en rechimen d' hospitalitas en Aquitania II, en Novempopulania y en Narbonesa I, territorio que comprendeba Burdeus, Piteus y Tolosa, que esdevinió la suya capital. Se suposa que en ixos territorios s'establioron uns 100.000 visigodos, numero que creixió en tot lo sieglo V dica los 200.000 con la plegada d'atros continchents chermanicos asimilables (como los ostrogodos). En Aquitania los visigodos recibioron dos tercios de la tierra en qualidat de biens radices libres d'impuestos (las ditas sortes goticas). Dende ixos dominios a on que s'heban establito, los visigodos fuoron estendillando lentament lo suyo poder en lo sud de Galia. En los anyos 475-476 los visigodos creyoron un reino propio con capital en Tolosa que duró dica la derrota debant los francos en Batalla de Vouillé en l'anyo 507, mantenendo manimenos Septimania dica la desaparición de lo suyo segundo reino con capital en Toledo.
S'interpreta que son d'orichen gotico palabras como arpa, bramar y brega. En bel caso se deduce un orichen gotico por coincidir la presencia en occitán, en iberorromanz y en Italia. Bi ha palabras que en occitán podrían estar goticismos y en francés franconismos.
Chermanismos comuns en iberorromanz y occitán
Bi ha chermanismos presents en occitán que no se troban en francés pero sí en las luengas iberorromanicas:
Goticismos en occitán paralelos a franconismos en francés
Bi ha dobletz que por la suya fonetica se consideran franconismos en francés y goticismos en occitán.
Doneztebe
Doneztebe (Santesteban en castellano, Doneztebe en basco, Doneztebe-Santesteban oficialment) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra, merindat de Pamplona, comarca d'Alta Bidasoa y partiu chudicial de Pamplona.
A suya población ye de 1.601 habitants (2008), en una superficie de 8,60 km² y una densidat de población de 186,16 hab/km².
Cheografía
A localidat de Doneztebe ye situata a 121 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 53 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra, d'a suya merindat y d'o suyo partiu chudicial.
Masueco
Masueco ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 387 habitants (2007), en una superficie de 19,36 km² y una densidat de población de 19,98 hab/km².
Agua ardent
thumb|400 px|right|Agua ardent seguntes un manuscrito bizantín
Agua ardent ye como se diz en lo "Libro de los Emperadors" a una famosa arma naval propia de l'Imperio Romano d'Orient.
En griego se deciba pyr thalàssion, u siga, fuego marín, pero en muitos idiomas se conoix como fuego griego. Se crei que la inventó lo refuchiato cristiano sirián Calinico enta 673, pero bi ha qui crei que Calinico conoixió lo secreto d'alquimistas d'Aleixandría. Chitaba un chorro de fluido rusient, que podeba emplegar-se tanto en tierra como en la mar, encara que s'emplegó mas que mas en la mar. Se creye que os suyos components yeran nafta, ixufre, resina, grasas, nitrato de potasio y calso.
Esta arma salvó muitas vegatas a Costantinnoble cuan yera asitiata y la formula suya se manteneba en secreto.
Beizama
Beizama (Beizama en basco y oficialment, Beizama en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca d'Urola Erdia.
A suya población ye de 182 habitants (2011) en una superficie de 16,55 km², con una densidat de población d'11,00 hab/km².
Cheografía
A localidat de Beizama se troba situada a 485 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, estando a una distancia de 39 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Aginamendi, Amenabar, Baztarkalaldea, Ilarraldea y Urdanpileta, amás d'o lugar de Nuarbe, con o suyo casco urbán dividito entre Beizama y Azpeitia.
Mugas
O termin municipal de Beizama muga a lo norte con Errezil; a l'este con Albiztur y Bidegoian; a lo sud con Beasain; y a l'ueste con Azpeitia.
Laco Baikal
O laco Baikal (en ruso: Озеро Байкал; Ozero Baykal) ye un laco d'orichen tectonico, localizato en a rechión sud de Siberia, Rusia, entre a óblast d'Irkutsk en o norueste e Buriatia en o sudeste, amán d'a ciudat d'Irkutsk. O suyo nombre deriva d'o tartaro «Bai-Kul», laco rico. Tamién lo conoixen como lo Uello azul de Siberia y A Perla d'Asia por a calidat d'as suyas auguas, que yera d'as millors d'o planeta y que se ye perdendo actualment a causa d'a contaminación.
Mieza
Mieza ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 248 habitants (2012), en una superficie de 34,92 km² y una densidat de población de 7,10 hab/km².
Alfoceya
D'antis mas bi heba chesas y furnos de cheso que yeran una d'as prencipals fuents economicas d'o lugar. Tamién se reculliban en os suyos terrenos artos que s'emplegaban en muitos fogarils d'a ciudat de Zaragoza. Tamién yera important a suya huerta por trobar-se en a ribera de l'Ebro, actualment a mayor parti d'esta superficie ha estato urbanizata.
Amán d'Alfoceya se troba tamién o galacho de Chuslivol, formato en l'anyo 1961 dimpués d'una creixita de l'Ebro, y actualment espacio natural protechito.
Historia
A zona ye habitata dende fa muitos sieglos. Bi ha un chacimiento romano, auguas entalto de l'Ebro, amán de l'actual Alfoceya. Dimpués d'a epoca musulmana que remató con a conquiesta de Zaragoza en l'anyo 1118 por o Batallero, y dimpués d'a muerte d'o monarca o lugar estió propiedat d'os templers. S'han trobato restas d'una antiga ilesia romanica d'ixa epoca.
En os siguients sieglos o lugar pasó a mans d'a nobleza, estando una zona de gran actividat ganadera y agricola. A decadencia prencipia en l'anyo 1609 cuan forachitan a los moriscos que yeran a mayor parti d'a man de obra en a zona.
Toponimia
O toponimo "Alfoceya" tien orichen arabe y viene d'al-Hauz que significa "puesto de descanso". A forma con epentesi antihiatica la podemos veyer escrita coexistindo con a forma sin epentesi en bel texto medieval como uno de 1306 d'os "Cartularios de Sant Salvador de Zaragoza":
Chuegos d'azar
thumb|200px|Os [[daus son un chuego d'azar.]] Os chuegos d'azar son chuegos en os cuals as posibilidaz de ganar u perder no penden de l'habilidat d'o chugador sino nomás de l'azar. Por ixo a mayoría d'éls son tamién chuegos d'apuestas cuals premios son determinatos por a probabilidat estatística d'acertar a combinación esleita. Contra menors sían as probabilidaz d'obtener a combinación correcta, mayor ye o premio.
Bels chuegos d'azar tipicos son os siguients:
Monterrubio de Armuña
Monterrubio de Armuña ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 936 habitants (2007), en una superficie de 10,97 km² y una densidat de población de 85,32 hab/km².
1911
Chinero
right|thumb|250px|O fisico chermano-estausunidense [[Polykarp Kusch, naixito o 26 de chinero de 1911.]]
Mayo
right|thumb|250px|O cantaire de blues estausunidense [[Big Joe Turner, qui naixió o 18 de mayo de 1911.]]
Agosto
right|thumb|250px|L'actor estausunidense [[Robert Taylor, naixito o 5 d'agosto de 1911.]]
Chuana II de Navarra
Chuana II de Navarra, naixita d'o castiello de Conflans (Charenton-le-Pont, Reino de Francia, hue en Val d'o Marne, Francia) o 28 de chinero de 1312 y muerta en ixe mesmo puesto o 6 d'octubre de 1349, estió una reina de Navarra dende l'1 de febrero de 1328 dica a suya muerte. Yera filla de Loís I de Navarra y d'a suya muller Margalida de Borgonya.
Río Griu
Lo río Griu ye un afluent de lo río Exalón que circula por la estreita val formada en la fuesa tectonica que bi ha entre las sierras Modorra, de l'Espigar y Bicort a lo surueste y la Sierra d'Algairén a lo nord-este.
Puente Viesgo
Puente Viesgo ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'as Vals Pasiegas.
Río Griu
Pasa por los termins municipals de Codos, Tobet, Santa Cruz de Griu con L'Aldeyuela de Griu, El Fraixno con Finochés, Morata d'Exalón, una prolongación de lo termin de L'Almunia de Donya Godina, entrando en lo termin de Ricla en la zona de Los Palacios, pa cayer en la marguin dreita d'Exalón pocos metros més enta baixo de Ricla.
Puente Viesgo
A suya población ye de 2.746 habitants (2009) en una superficie de 36,14 km², con una densidat de población de 75,98 hab/km².
Cheografía
A localidat de Puente Viesgo se troba situada a 71 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 28,5 km d'a ciudat de Santander, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Río Griu
Tien escaso cabal y bi ha estiaches que lo dixan seco. Cerca d'a on caye en Xalón naixe la Zaica de Griu, que permite regar 582 hectarias entre los municipios de Ricla y L'Almunia.
Cerca d'a on naixe esta zaica ye lo espacio natural de Mularroya ("Muela Roya" en la baixa Edat Meya), una val orientada NO - SE con muitos barrancos, declarada Zona especial de protección pa aus (ZEPA), encara que i haiga un prochecto de fer l'entibo de Mularroya en esta val.
Provincia d'Ilfov
A provincia de Ilfov (en rumano Judeţul Ilfov) ye una provincia de Rumanía con capital en Buftea y que representa a redolada de Bucureşti.
Río Griu
Toponimia
En la Colección Diplomatica de L'Almunia de Donya Godina se puet leyer río de Griu en aragonés u en latín. Lo cambio dende Griu ta Grío ye paralelo a los cambios dende Seu ta Seo, Mateu ta Mateo, Romeu ta Romeo y Correu ta Correo en lo proceso historico de castellanización.
En catalán griu ye como se diz a lo grifo (animal mitolochico). En francés meyo Griu significaba "griego", y en Griu significa en benasqués "merla".
Manimenos ye posible que no i haiga una denguna relación, y que siga un caso d'homonimia y lo hidronimo se relacione con una palabra celtibera relacionada con la que ha orichinau "brío".
Provincia d'Ilfov
Divisions administrativas
O districto conta con 8 ciudaz y 31 comunas. Tien a suya capital fuera d'o districto, en Bucureşti.
Carrascosa de Abajo
Carrascosa de Abajo ye un municipio castellanoleyonés, situato en a provincia de Soria. A suya población ye de 34 habitants (2006), en una superficie de 23,55 km² y una densidat de población de 1,44 hab/km².
Erdau
Erdau (en castellano Erdao) ye un lugar despoblau situau en a comarca de Ribagorza, en o municipio de Graus.
Cantón de Montaner
O cantón de Montaner (en occitán y en francés canton de Montaner) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
Unity (motor de videochuego)
thumb|300px|Unity. Unity ye un motor de videochuego desembolicau per Unity Technologies, anunciau y lanzau per primera vegada en chunio de 2005 en a Conferencia Mundial de Desembolicadors d'Apple Inc. como motor de videochuego exclusivo de Mac OS X. Dende alavez, o motor s'ha enamplau gradualment pa admitir una variedat de plataformas d'ordinadors, dispositivos mobils, videoconsolas y realidat virtual. Ye particularment popular pa o desembolique de chuegos mobils iOS y Android y se fa servir pa chuegos como Pokémon Go, Monument Valley, Call of Duty: Mobile, Beat Saber y Cuphead. Se considera facil de fer servir pa desembolicadors principiants y ye popular pa lo desembolique de chuegos independients.
O motor se puede fer servir pa creyar chuegos tridimensionals (3D) y bidimensionals (2D), asinas como simulacions interactivas y atras experiencias. O motor ha estau adoptau per industrias allenas a los videochuegos, como o cine, l'automoción, l'arquitectura, l'incheniería, a construcción y as Fuerzas Armadas d'os Estaus Unius.
Arce
Arce (Arce en castellano, Artzi en basco) ye un municipio de Navarra situato en la val d'Arce, comarca d'Auñamendi y merindat de Sangüesa.
La suya población ye de 254 habitants (2009), en una superficie de 145,34 km² con una densidat de población d'1,75 hab/km².
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'Arrieta, Artozqui, Azparren, Lakabe, Nagore (en ye a suya capital), Saragueta, Uritz y Hiriberri-Artzibar, amás d'os despoblatos de Espotz, Gorraitz-Artzibar, Imizkotz, Lusarreta, Otsa, Urdirotz y Usotz; tamién os chicots lugars de Uliberri y Zandueta y d'os despoblatos d'Artzi (Arce en castellano, o lugar que dió o suyo nombre a la val y a o municipio), Ekiza, Gurpegi y Muniain-Artzibar. Antiparte, o lugar de Artozki fue expropiato y ofegato por l'entibo d'Itoiz, y Arizkuren, que yera albandonato, dende 1995 ye ocupato por un grupo de chóvens neo-rurals.
Cubilar d'Aiguallut
O cubilar d'Aiguallut ye un cubilar no guardau que se troba en o Pireneu aragonés a 1.990 m d'altaria.
Lola Dueñas
Lola Dueñas (nombre artistico de María Dolores Dueñas Navarro), naixita de Madrit o 6 d'octubre de 1971, ye una actriz espanyola, activa en o cine espanyol dende zaguerías d'os anyos 1990 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica, entre os que cal destacar os Premios Goya a la Millor Actriz de 2004, a la Millor Actriz Segundaria de 2006 y o Premio a la Millor Actriz en o Festival de Cine de Canas.
D'entre a suya filmografía, se puet mencionar as suyas interpretacions en as cintas Mensaka (1998, Salvador García Ruiz), Las razones de mis amigos (2000, Gerardo Herrero), Mar adentro (2004, Alejandro Amenábar), Volver (2006, Pedro Almodóvar), Fuera de carta (2008, Nacho García Velilla), Los abrazos rotos (2009, Pedro Almodóvar), u Yo, también (2009, Álvaro Pastor Gaspar y Antonio Naharro).
La Matosa
La Matosa ye un lugar despoblau situau en a comarca de Ribagorza, en o municipio de Graus y amán d'a localidat de Torlabat.
Ramales de la Victoria
Ramales de la Victoria ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'Asón-Agüera.
A suya población ye de 2.575 habitants (2009) en una superficie de 32,97 km², con una densidat de población de 78,1 hab/km².
Cheografía
A localidat de Ramales de la Victoria se troba situada a 84 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Mara
Mara ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'a Comunidat de Calatayú. A suya población ye de 207 habitants(2007), en una superficie de 21,17 km² y una densidat de población de 9,78 hab/km².
Toponimia
Ye citato en a Bula de Lucio III como Marha. La cita en ixa mesma bula d'un Marach la atribuyen a Morata de Xalón.
Bi ha microtoponimos intresants como Poyo de Mara, de seguro castellanización de "Pueyo de Mara", on ye un famoso poblato celtiberico.
Cheografía
Ye situato en a ribera dreita d'o río Miedes, afluent d'o Xalón, a 688 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 95 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Historia
En l'actual Mara se trobaba Sekaisa, a ciudat mas important d'os belos, un pueblo celtibero.
Morille
Morille ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 258 habitants (2007), en una superficie de 22,94 km² y una densidat de población de 11,24 hab/km².
Fuent d'el Cepo
Cheografía
Ye a lo sud de lo nuclio principal d'Albentosa y a lo norte de Cerro Cepo, un cerro que fa de muga entre los termins municipals de Manzanera, Albentosa y Lo Toro.
Historia
Ye mencionau ya en un texto de l'anyo 1261 en relación a los termins que Chaime I d'Aragón concedió a Exerica quan la deseparó de lo territorio perteneixient a lo concello de Teruel.
Euskal Herria
Euskal Herria (en basco "país de luenga basca") u o País Basco comprén os siet territorios que corresponden alto u baixo a l'aria lingüistica basca en tiempos historicos. A bandera identificativa d'o pueblo basco ye a ikurriña. Actualment, istos territorios son dividitos entre os estatos espanyol, y francés, y tienen rans d'autonomía muit diferents. Hue, no bi ha denguna entidat administrativa reconoixita que replegue a totalidat d'o País Basco. Iste ye o territorio que muitos independentistas bascos reclaman ta formar un estato propio.
O País Basco ocupa una superficie de 20.664 km²; en a parti mas occidental d'os Pireneus, en o Golfo de Bizcaya. Tien o suyo propio idioma, o basco (minoritario frent a lo francés y o castellano), y una población d'unos tres milions d'habitants, unos dos milions y meyo d'os cuals tienen a ciudadanía espanyola, y a resta la francesa. Euskal Herria sería formata por siet territorios u provincias (en basco herrialde, plural herrialdeak): Alaba, Bizcaya, Guipuzcua, Navarra, Baixa Navarra, Lapurdi, y Sola. thumb|left|200px|Mapa d'as provincias d'Euskal Herria (en catalán). A luenga basca encara i ye fablata habitualment en bellas rechions, sobretot Guipuzcua y partis de Navarra. En atras, o basco ha estato sustituyito por o castellano u francés. Hue en día, o basco tien categoría de luenga oficial en a Comunidat Autonoma Basca y en partis d'a Comunidat Foral de Navarra, pero no tien dengún reconoiximiento oficial en as rechions baixo administración francesa.
Osetia d'o Sud
A Republica d'Osetia d'o Sud (en oseta Республикӕ Хуссар Ирыстон, Respublikae Xussar Iryston; en ruso: Республика Южная Осетия, Respublika Yuzhnaya Osetiya; en cheorchiano: სამხრეთი ოსეთია, Samkhreti Osetia) ye de facto una republica independient adintro de Cheorchia.
Osetia d'o Sud ye oficialment una parti d'a rechión cheorchiana de Shida Kartli. A suya independencia, declarata o 28 de noviembre de 1991 nomás ha estata reconoixita por a Federación Rusa o 26 d'agosto de 2008, a resta de miembros d'as Nacions Unidas no reconoixen a Osetia d'o Sud como estato independient.
Té
150px|thumb|Fuellas de té en una taza [[gaiwan chinesa.]] O té ye una infusión d'as fuellas y chitos d'a planta d'o té. A palabra té probiene d'o chinés 茶, que tien cuantas prenunciacions seguntes o dialecto chinés emplegato. D'ellas, dos s'esportoron t'atros países: "chá" y "té". Belas luenguas prenioron a forma "té", como l'aragonés u l'anglés (tea), y atras prenioron a forma "chá", como l'arabe (شاي "shay"), o portugués, o chaponés u o ruso ("чай" "chay").
Foya de Gamueta
A Foya de Gamueta ye una montanya pirenenca que se troba situata en a val d'Ansó, en os Pireneus d'Aragón, a 2.308 metros d'altaria.
Administrativament fa parti d'o municipio d'Ansó y ye adintro d'o Parque Natural d'as Vals Occidentals.
Toponimia
Una foya ye una depresión u una concavidat de lo terreno. Se puet formar por l'acción erosiva de l'augua u por una fuesa tectonica.
O toponimo Gamueta podría derivar d'o basco gamo u ganbo y iste a la vegada de l'occitán biarnés camou con o significau de "campo amanau a una fuent u vía d'augua". Se troban atros toponimos relacionaus con iste por o Pireneu, como camón en Ansó y a val d'Echo, cambón en Aragüés de lo Puerto y Lascun u cambot en Leres, Issòr, Hiars, Borza y Sarraltzune (barrio bascofono de Lana en Varetons). En Larra, lugar d'Isaba, se troba o toponimo Camalonga, relacionau con o toponimo aragonés Camón Luengo, en a muga entre Ansó y Echo.
Elizabeth Bishop
Elizabeth Bishop, naixita de Worcester (Massachusetts) o 8 de febrero de 1911 y muerta en Boston (Massachusetts, Estaus Unius) o 6 d'octubre de 1979, estió una poetesa estausunidense d'o Modernismo, con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera literaria y que ye considerata como uno d'os poetas estausunidenses mas importants d'o sieglo XX. Reconoixita lesbiana, estió 15 anyadas parella lesbiana de l'arquitecto brasilera Lota de Macedo Soares, dica o suicidio d'ista zaguera.
Longaria
A longaria ye considerata a sobén como una d'as Magnituz fisicas fundamentals, encara que no puet ser definida en termins d'atras magnituz mesurables. Manimenos a longaria no ye una propiedat intrinseca de dengún obchecto ya que, seguntes a teoría especial d'a relatividat (Albert Einstein, 1905) dos observadors poderban mesurar o mesmo obchecto y obtener resultatos diferents.
A longaria ye una mesura d'una dimensión, mientres l'aria ye una mesura de dos dimensions (longaria cuadrata) y o volumen ye una mesura de tres dimensions (longaria cubica). En muitos sistemas de mesura la longaria ye una unidat fundamental, d'a que en derivan atras.
Heinrich Boie (desambigación)
Heinrich Boie puet estar:
Emydidae
As emydidae u emididas son una familia de tartugas que inclui 51 especies, que surtioron en l'Oligoceno. Cuasi toz os suyos cheneros tienen representant actuals. Son tartugas acuaticas u semiacuaticas y gosan habitar en auguas dulzas de basas, barrancos, entibos, etc. Ista mena de tartugas son clamadas tamién galapagos u calapacos.
Una d'as dos especies de tartugas autoctonas d'Aragón perteneix a ista familia. Ye a especie Emys orbicularis, (galapago europeu u tartuga d'arrigachuelo), mes espardida y a mes de costumbres mes esquivos. En zaguerías, istos animals son veyendo minguada la suya aria de distribución per l'efecto desastroso d'as aliberacions de tartugas americanas d'a especie Trachemys scripta (galapago de Florida u tartuga d'orellas royas) que son cautivadas muit a sobén como animals de companyía pero cuan se fan grans s'aliberan irresponsablement en as zonas humidas. Istas especies, que tamién fan parte d'a familia d'as Emydidae gosan reproducir-sen mes que no as tartugas autoctonas y a mes, compiten con ellas per l'alimento.
thumb|300px|left|Masclo de galapago de Florida' (Trachemys scripta elegans'') en cautividat.
Clasificación
Familia Emydidae
Somalilandia
Somalilandia (somalí: Soomaaliland) ye un antigo protectorau britanico situato en o norueste de Somalia. Ye de facto un país independient, encara que no ye reconoixido internacionalment.
thumb|250px|left|Zona reclamada por Somalilandia
Prefixo in-
O prefixo in- (y o prefixo im-, emplegau debant de lexemas que encomienzan por 'b', 'm' u 'p') ye un prefixo latín present en cultismos y neolochismos comuns con atras luengas occidentals y que por vía patrimonial ha evolucionau ta o prefixo "en-" d'alcuerdo con a fonetica aragonesa.
Eixemplos con prefixo in- son:
Aspectos ortograficos y foneticos
A letra n d'este prefixo y d'o suyo derivau en- representa una pronunciación /m/ debant d'a letra v: invicto, envasador, enverenar.
Como en latín, debant d'un lexema que encomience por 'b-', 'm-' u 'p-' s'emplega o prefixo im-:
Unreal Engine
thumb|300px|Unreal Engine. Unreal Engine ye un motor de videochuego ye un motor de videochuego desembolicau per Epic Games, que se presentó per primera vegada en o videochuego Unreal de 1998. Desenvuelto en primeras pa videochuegos de disparos en primera persona pa PC, dende alavez s'ha emplegau en una variedat de cheneros de chuegos tridimensionals (3D) y ha estau adoptau per atras industrias, especialment l'industria d'o cine y a televisión. Escrito en C ++, Unreal Engine presienta un alto grau de portabilidat y ye compatible con una ampla gama de plataformas d'ordinador, dispositivos mobils, videoconsolas y realidat virtual.
A zaguera cheneración ye Unreal Engine 4, que se lanzó en 2014 baixo un modelo de conduta. Dende 2015, se puede descargar de baldes, con o suyo codigo fuent disponible en un rebost privau de GitHub. Epic permite o suyo emplego en productos comercials basau en un modelo de regalías, per lo cheneral solicita a los desembolicadors lo 5 % d'os ingresos d'as vendas, encara que Epic desime d'ista tarifa a los desembolicadors que publican os suyos chuegos a traviés d'Epic Games Store. Lo 13 de mayo de 2020, Epic anunció que a suya parti d'as regalías d'os chuegos desembolicaus en Unreal Engine no s'aplicará dica que os desembolicadors haigan obteniu lo suyo primer millón de dolars estatounitenses en ingresos, aplicando retroactivament a lo 1 de chinero de 2020. Unreal Engine 5 ye programau pa lo suyo lanzamiento completo en primerías de de 2022.
Unreal Engine ye popular entre os chuegos de PC y videoconsolas con altas capacidatz graficas y se fa servir pa numbrosos chuegos, amás de trobar un emplego adicional en a realización de cintas y atras aplicacions comercials.
De quelques affinités phonétiques entre l'aragonais et le béarnais
De quelques affinités phonétiques entre l'aragonais et le béarnais, traducible a l'aragonés como «Sobre cualques afinidaz foneticas entre l'aragonés y o biarnés», anque s'expublicó en Aragón como Algunas afinidades fonéticas entre el aragonés y el bearnés, ye un libro d'o romanista britanico William Dennis Elcock en o que i reculle buena cosa d'as primeras conclusions d'os suyos treballos de campo sobre l'aragonés y o gascón biarnés en a primera metat d'os anyos 1930. O libro s'expublicó per primer vegada en París (isla de Francia) en 1938 y no ha conoixiu una traducción a l'espanyol dica l'anyo 2005. O libro s'ha gosato describir como «una obra fundamental ta lo conoiximiento y a divulgación de l'aragonés».
Se tracta d'un treballo d'investigación morfolochica, etimolochica y lexicografica, en o que compara de maniera cientifica y con amplas argumentacions tot una serie de voces patrimonials que se presentan mesmo en o costato espanyol como en o francés d'o Pireneu, tot trazando as linias chenerals d'el que fa pareixidas as dos luengas y el que las fa diferents. En tota la obra se i concabe un esmo especial en l'analís evolutivo d'os termins patrimonials con os que se treballa, con a etimolochía como punto de partida, teorizando los diferents camins que ha preso lo mesmo etimo en cada baixant d'a cordelera, y mirando de sacar en toz os casos bella conclusión sobre as leis foneticas de cada idioma con una contrimparación exhaustiva d'os casos decumentals obtenidos.
En a elaboración d'os suyos cuestionarios en a Chacetania, Elcock contó con l'ayuta de l'escritor amateur Veremundo Méndez, natural d'a Val d'Echo y parlant nativo d'aragonés cheso.
Castillón Roi
Castillón Roi (Castillonroy oficialment castellano, Castellonroi en catalán) ye un municipio d'a provincia de Uesca, situato en a comarca de Litera. A suya población ye de habitants, en una superficie de 37,62 km² y una densidat de 0 hab/km².
Toponimia
En o Fogache de 1495 s'escribiba Castellon Roy. O suyo nombre procede d'o latín Castilionis rubei con o significau de castiello royo.
Zuda
En o cabo d'o cuello de Leida i heba una zuda andaluza, feita fer por Isma'il Ibn Musa en o zaguer cuarto d'o sieglo IX. Dimpués d'a conquiesta cristiana, i construirán o castiello d'o rei, y a lo canto, a ciudat viella.
Castillón Roi
Historia
Posiblement un lugar ibero, os musulmans ocuporon Castillón Roi dende lo sieglo VIII dica 1091 cuan estió conqueriu per o conte d'Urgel. En a guerra de Francia y Catalunya (1635-1659) las tropas d'o mariscal La Motte asaltoron Castillón Roi per dos vegadas, lo 27 de setiembre de 1641 y lo 6 de chunyo de 1642, furtando, pretando fuego a las casas y deixando-lo totalment arranau y sin habitants. Pocas anyadas dimpués, entre la guerra de Succesión Espanyola, en 1706, as tropas de Felipe de Borbón tornoron a entrar a talega a lo lugar.
Zuda
En Tortosa a Zuda ya yera fortificata en os tiempos carolinchios, Tamién dende 1148 i edificoron o palacio reyal.
Castillón Roi
Demografía
I hai una gran diferencia de población estacional en Castillón Roi. Asinas en estiu puede haber dica 600 personas vivindo astí, en hibierno la población se mantiene en bels 400 habitants.
Zuda
En Balaguer, a fortificación yera entre a villa y o Plan d'Almatà, y fue construita en l'anyo 898. Esdevinió en o sieglo XII o palacio d'os contes d'Urchel. En Zaragoza i heba una Zuda on huei veyemos o Torretón d'A Zuda.
Castillón Roi
Falordia de lo Dugo
Lo Dugo estió un dragón a lo servicio d'os sinyors d'o lugar dica que los vecins lo matoron.
Cantón de Salias
O cantón de Salias (en occitán canton de Salias; en francés canton de Salies-de-Béarn) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
Baixo Penedés
Mugas
Muga con l'Alto Campo por o norte; con l'Alto Penedés y lo Garraf por l'este; con a mar Mediterrania por o sud; y con o Tarragonés por l'ueste.
Historia
O 5 de mayo de 985 tropas d'o Califato de Cordoba comandatas por Almanzor marchan dende Cordoba enta lo condau de Barcelona. En o suyo camín espullan os territorios d'as actuals comarcas d'o Baixo Penedés, Alto Penedés, Baixo Llobregat, Barcelonés y Vallés Occidental, destruindo los monesterios de Sant Cugat del Vallès (en Sant Cugat del Vallès), Sant Pavlo del Campo (en Barcelona) y Sant Per d'as Puellas (tamién en Barcelona).
Moriscos (Salamanca)
Moriscos ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 143 habitants (2007), en una superficie de 12,08 km² y una densidat de población de 11,83 hab/km².
Templo d'a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días en Madrit
thumb|250px|right|Templo de Madrit, [[Espanya, situato en Moratalaz, uno d'os districtos de Madrit Templo de Madrid, Espanya, situato en Moratalaz, uno d'os districtos de Madrit. ]]
O Templo de Madrit, Espanya ye uno d'os templos construitos y operatos por a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días, o numero 56 construito por a Ilesia y o primero d'Espanya, ubicato en a ciudat espanyola de Madrid.
Historia
Os templos d'a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días son construitos con a fin de proveyer ordenanzas y cerimonias consideratas sagratas ta os suyos miembros y necesarias ta la salvación individual y a ponderación familiar. A doctrina mormona d'os templos tien o suyo orichen en 1832, dos anyos dimpués d'a organización d'a Ilesia, quán o suyo fundador y primer profeta Joseph Smith, Jr. recibise una revelación divina en a que o Sinyor Chesucristo li manifestase o suyo deseyo d'a construcción de templos. En 1836, Smith y a Ilesia rematoron o templo de Kirtland, o primer templo mormón, en a ciudat de Kirtland (Ohio).
Os mormons plegoron ta Espanya dimpués d'a Primera Guerra Mundial, quan os soldatos estatounitenses plegoron ta vivir en o país. A libertat de relichión en Espanya fue legalizata en 1967 y a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días fue reconoixita oficialment en octubre de l'anyo siguient. Ta l'adedicación d'o templo de Madrit en 1999, a Ilesia dició haber baptizato a 30.000 personas, congregatas en estacas en Barcelona, Vitoria, Cádiz, Elche, Hospitalet de Llobregat, Madrit y Sevilla.
Moronta
Moronta ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 111 habitants (2007), en una superficie de 27,7 km² y una densidat de población de 4,00 hab/km².
Speed (cinta de 1994)
Speed (títol orichinal en anglés, en aragonés Velocidat, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Speed. Máxima potencia, en aragonés Speed. Maxima potencia) ye una cinta de cine estausunidense de cine d'acción y d'intriga de l'anyo 1994 dirichida por Jan de Bont seguntes un guión orichinal de Graham Yost, con una dirección de fotografía d'Andrzej Bartkowiak, una banda sonora orichinal de Mark Mancina y una producción cinematografica de Mark Gordon ta la suya productora cinematografica Mark Gordon Company. L'elenco d'actors principals d'a cinta ye composau por Keanu Reeves, Dennis Hopper, Sandra Bullock, Joe Morton, Jeff Daniels, Alan Ruck, Glenn Plummer, Beth Grant, Hawthorne James y Carlos Carrasco.
Speed s'ambienta en epoca actual d'a cinta (1994) en a ciudat de Los Angeles, en California, y conta la historia d'un policía y una choven que se conixen por casualidat cuan un terrorista coloca una bomba en un autobús urbano que fará explosión si no li pagan 3,7 millons de dólars u si l'autobús baixa d'a velocidat de 50 millas/hora. A cinta se rodó en locacions de California y recibió cuantos premios y nominacions, en destacando dos Premios Oscar y una nominación en a 67ena edición d'os premios y dos Premios BAFTA y una nominación en a 48ena edición d'istos premios.
Cantón de Pontac
O cantón de Pontac (en occitán canton de Pontac; en francés canton de Pontacq) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
A suya población yera de 8.340 habitants (1999) en una superficie de 126,73 km², con una densidat de población de 65,81 hab/km².
Sadelhan
Sadelhan (Sadelhan en occitán, Sadeillan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Miranda-Astarac.
A suya población ye de 79 habitants (1999) en una superficie de 5,92 km², con una densidat de población de 13,34 hab/km².
Andreas Thorkildsen
Andreas Thorkildsen (Kristiansand, Noruega, 1 d'abril de 1982) ye un atleta naixito de Noruega especializato en o lanzamiento de chavalina. Ye 2 vegatas campión olimpico, 1 vegata campión d'o mundo, 2 vegatas campión d'Europa y l'actual recordmán d'o mundo de categoría junior. Tamién fue esleyito 6 vegatas millor atleta de Noruega dende o anyo 2005 dica 2009.
A Cabezonada
A Cabezonada (oficialment, en castellano, «La Cabezonada» ) ye un lugar aragonés d'o municipio d'a Fueva, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 40 habitants (2011 ).
Cheografía
A Cabezonada ye o nuclio mas oriental de l'antigo municipio de o Toledo d'a Nata, y se troba a'l costau d'a carretera nacional N-260 conforme ista principia a enfilar-se cara ta o puerto d'a Foradada. Ye, por tanto, o primer nuclio que administrativament faiga parte de a Fueva y de Sobrarbe que omne se troba cuan atraviesa o collau dende a vecina Ribagorza.
Cheograficament, se troba en a espuenda baixa d'un modesto cantimplano, a on que se puede trobar as fincas de caultivo d'a localidat y a ermita de Santa Barbara (santa patrona d'o lugar). A Cabezonada ye en as garras d'a sierra Ferrera y tiene un de os dos camins que puyan ta a Valle d'a Espunya por Cuello Liestro y o collau d'o Ueso Santo (l'altro ye o camino de Sant Chuan, por o sarrato en a cuentra d'a Nata).
O nuclio d'a Cabezonada se composa de cualques casas deseparadas en o solano, con bella cosa de costera, por debaixo d'as fincas agricolas y d'entre ixas y a carretera. Dista 1 km d'a capital d'o desapareixido municipio de Toledo d'a Nata, Sant Per.
Toponimia
O nombre d'a Cabezonada dimana con probabilidat d'o río d'a Nata, en alusión a cómo d'amanada ye a localidat con o naixedero de o río, a traviés d'una hipotetica evolución que pareixese Cabeza la Nata > Cabeza'nata > Cabezanada > Cabezonada.
Karate
thumb|[[Gichin Funakoshi, creyador d'o karate.]] O karate (空手道, karatedo) ye un arte marcial d'ataque y d'esfensa, d'orichen chaponés, que consiste en concentrar toda la fuerza d'o cuerpo en un puesto determinau. Asinas, ye un arte d'autoesfensa con un aspecto espritual como función predominant.
O karate (d'o chaponés kara: vueito y te: mán) u karate-do (o camín d'a mán vueita) ye una disciplina que se practica con as mans vueitas y o cuerpo desarmau. Os brazos y as garras s'entrenan ta que tiengan a mesma achilidat y potencia que un arma real. Pero mas que mas, se tracta d'entrenar o cuerpo y o esprito ta conseguir un dominio total d'a situación y poder asinas enfrontinar-se a l'oponent con a educación y a cortesía adecuadas.
Con 50 millons de practicantes en o mundo, lo karate ye lo segundo arte marcial y esporte de combate mas practicau dimpués d'o taekwondo con 60 millons, y muito mas que lo Judo que tiene 16 millons.
O karate como esporte olimpico
250px|thumb|dreita|Pictograma d'o Karate (Kata). 250px|thumb|dreita|Pictograma d'o Karate (Kumite).
O karate ha estau candidato a esporte olimpico nueu vegadas, pero no estió olimpico dica l'anyo 2020.
A lo contrario que o taekwondo (esporte d'amostranza en Barcelona 1992 y olimpico dende Sidney 2000) y o Judo (dende Tokio 1964) o karate no estió disciplina olimpica dica Tokio 2020, tot y que o taekwondo en as suyas dos modalidaz (WTF y ITF) ye una variación d'os estilos de karate (shudokan, shotokan y shito ryu respectivament, chunto a las tecnicas de pateo derivadas de l'arte y danza marcial coreana d'o taekyon). Esto tenendo en cuenta que se realizan numerosas competicions de karate a livel local, rechional, nacional, continental, internacional y mundial. Mesmo o karate ye incluyiu en numerosos eventos como: os chuegos mundials, os Chuegos d'Asia, os Chuegos Mediterranios y os Chuegos Panamericanos.
En l'anyo 2005, en a sesión 117ª d'o COI feita en Singapur, se decidió que lo Béisbol y lo Softbol no continarían en o programa olimpico d'os chuegos a partir de 2012, deixando asinas dos puestos disponibles pa la inclusión de nuevas disciplinas. Cinco esportes estioron examinaus per as comisión d'o programa olimpico: o patinache, o squash, o golf, o karate y o Rugby a siet. Dos estioron tenius en cuenta pa lo programa d'os chuegos de Londres 2012: lo squash y lo karate, que teneban lo 60% d'os votos necesarios a la suya favor, pero se requeriba una mayoría de ⅔ partes pa estar triaus. Dimpués d'una nueva sesión feita en octubre de 2009 en Copenaguen, se determinó qué ciudat levaría a cabo os chuegos de 2016, y cuáls serían os esportes incluyius. O karate se presentó per novena vegada y entre cinco esportes no olimpicos a triar no aconsiguió a mayoría de votos necesaria.
Severino Pallaruelo
Severino Pallaruelo Campo, naixiu en Puyarruego (val de Puértolas, Sobrarbe, Uesca) en 1954, ye un escritor y profesor d'instituto aragonés.
Karate
O karate como esporte olimpico
Tot y que se li yera considerando pa los olimpicos de 2020, dimpués d'a reunión d'o comité executivo d'o COI que se realizó en Rusia o 29 de mayo de 2013, se decidió que o karate de conchunta con o wushu y atras disciplinas no relacionadas con as artes marcials, no serían teniu en cuenta pa estar incluyiu en os Chuegos de 2020. Asinasmesmo esta decisión estió ratificada en a sesión numero 125 d'o COI levada a cabo en Buenos Aires, Archentina, en setiembre de 2013.
Severino Pallaruelo
Ye licenciau en Cheografía y Historia y imparte as asignaturas de sciencias socials en o IAS Biello Aragón de Samianigo. Difueras d'a suya actividat profesional en pedagochía, ha publicato numerosas obras sobre cheografía, historia y etnolochía d'Aragón, poesía y a letra de bells d'as cancions d'a La Rolda de Boltaña.
Biografía
Naixiu d'un chicot lugar d'a val de Puértolas en o corazón d'os Pireneus, Severino Pallaruelo ha estau o testimonio d'a vida ruda y d'a panda desertificación d'os lugars. Estió profesor en o Instituto de Samianigo (Alto Galligo). Estcribió sobre os mitos, os ritos y as tradición d'os Pireneus, asinas como tamién d'obras d'etnolochía, cuentos y novelas inspiradas en a suya conoixencia d'o país.
Karate
O karate como esporte olimpico
Finalment o 3 d'agosto de 2016, o Comité Olimpico Internacional (COI) aprebó incluyir cinco nuevos esportes pa os Chuegos Olimpicos de Tokio 2020: béisbol/sóftbol, surf, escalada esportiva, karate y skateboarding.
Severino Pallaruelo
Biografía
Ha publicau escritos sobre oficios antigos, tals como os navaters: Las Navatas (1984), os pastors: Pastores del Pirineo (1988), os moliners: Los Molinos del Alto Aragón (1994). Os suyos escritos literarios son siempre amanaus a la naturaleza y a os paisaches aragoneses. Muitas d'as suyas obras son ilustradas con as suyas propias fotografías. En 2010 publica o libro O trasgresor piadoso en aragonés, a suya luenga materna, dimpuesas de 30 anyos sin escribir en aragonés. Se tracta d'un libro de poemas, reflexions y dibuixos, feitos en un aragonés muit rico.
Karate
O karate como esporte olimpico
Se disputoron una preba femenina y unatra masculina de kata (series de movimientos) y tres pesos per sexo en kumite (combate).
Severino Pallaruelo
Biografía
En 2005 recullió o premio Truco, atorgau por o Festival de musique et de culture pyrénéennes. En 2010, recullió por Tristes montagnes, a traducción ta lo francés d'a suya obra Pirineos, tristes montes o premio literario d'o Salón d'o Libro Pirenaico de Banyeras de Bigorra.
Karate
O karate como esporte olimpico
Dimpués d'os Chuegos Olimpicos de Tokio o karate deixó d'estar esporte olimpico y estió substituyiu en favor d'atras disciplinas como o break dance.
Practicantes famosos
O mas conoixiu dentre os practicantes ye o fundador y creyador d'o karate Gichin Funakoshi, atros d'os practicantes mas famosos y conoixius son actors que participant en cintas d'artes marcials como per eixemplo Jean-Claude Van Damme, Dolph Lundgren, Wesley Snipes, Michael Jai White, Katheryn Winnick, Taylor Lautner u Donnie Yen. Chuck Norris en primeras estió campión de karate y dimpués actor.
Provincia de Maramureș
A provincia de Maramureș (en rumano Județul Maramureș) ye una provincia de Rumanía con capital en Baia Mare.
A población d'esta provincia ye de 511.946 habitants (en 2009) en una superficie de 6.304 km², con una densidat de población de 81 hab/km².
Divisions administrativas
O districto conta con 2 municipios, 11 ciudaz y 63 comunas.
Jacques Cassini
Jacques Cassini, naixito de París (Reino de Francia) o 8 de febrero de 1677 y muerto en Thury-sous-Clermont (Reino de Francia) o 16 d'abril de 1756, estió un astronomo francés, fillo de Giovanni Domenico Cassini, Formato con o suyo pai en l'Observatorio de París, continó os suyos estudios en l'Academia de Ciencias de Francia, continando dimpués una carrera administrativa en o suyo país de conchunto con os suyos treballos astronomicos. Estió pai de César-François Cassini, qui continó con a tradición familiar astronomica y en qui Jacques delegó os suyos cargos cientificos.
Castiello d'el Pueyo (Alpuent)
Lo Castiello d'el Pueyo ye un castiello que bi heba en lo termin d'Alpuent cerca de l'aldeya d'El Collado, (Los Serrans, comarcas churras). Estió un punto estratechico y paso obligau pa bestiars transhumants de la Comunidat de Teruel. Fue destruito en la tercera guerra carlista.
Historia
En un texto en latín de lo Liber patrimonii Regii Valentiae amaneix un castra del Pueyo que lo rei de Castiella Sancho IV cedió u tornó a lo rei Pero III lo Gran en lo Tractau de Campillo de 1281, chunto con Ferrellón, Pozuel, y la Val d'Ayora. Este castiello no ye identificau con seguranza y Carlos Ayala Martínez opina que no debeba corresponder a garra castiello de lo Reino de Valencia.
En atra pachina de lo Liber patrimonii Regii Valentiae si que mencionan El Pueyo aut Poyo, ye dicir "Lo Pueyo u Poyo" que se puet idenficar con este castiello.
En 1336 lo rei Pero lo Cerimonioso declaró que no separararía a este castiello de lo patrimonio reyal:
Manimenos lo 29 de mayo de 1359 ye sinyor d'este castiello l'arcebispe de Zaragoza Lope Ferrández de Luna, a qui Pero lo Cerimonioso daba licencia pa que desichise borregache y carnache por lo paso de bestiar.
Mencions en fuents aragonesas
Ye un punto estratechico de referencia obligada en la transhumancia terolana y valenciana. Lo mencionan como Poyo en textos escritos en latín, por eixemplo en lo texto de 1359 a on se daba licencia pa desichir impuestos de paso a Lope Ferrández de Luna:
Tamién en un texto de 1360:
La Coronada
La Coronada ye un municipio extremenyo situau en a provincia de Badajoz y en a comarca de La Serena.
Perteneixe a o partiu chudicial de Villanueva de la Serena y a suya población ye de habitants, en una superficie de 81.2 km².
Estadio El Sadar
O Estadio El Sadar (clamato por motius comercials Reyno de Navarra dentre 2005 y 2013) ye un estadio de fútbol que se troba en a ciudat de Pamplona (Espanya), a on chuga os suyos partius como local o Club Atlético Osasuna d'a Primera división espanyola de fútbol.
Rasines
Rasines ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'Asón-Agüera.
Estadio El Sadar
O estadio ye propiedat d'o mesmo equipo y tién una capacidat de 17.286 personas.
Fue debantau o 2 de setiembre de 1967 con un partiu dentre o Real Zaragoza y o Vitória de Setúbal.
Rasines
Cheografía
A localidat de Rasines se troba situada a 90 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Santander, a Capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Superstrato francico en occitán
Lo superstrato francico en occitán son elementos lingüisticos orichinaus en la luenga chermanica francica y presents en esta luenga romance como consequencia de lo dominio d'una nobleza d'orichen franco en las tierras a on que se formó l'occitán.