cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pronombre adverbial en/ne en aragonés
Se fa servir pa referir-se a un substantivo en estos casos:
Suplemento de verbos pronominals
Bi ha verbos pronominals que son seguius d'un sintagma nominal que encomienza por a preposición de y que representa un suplemento u complemento de rechimen verbal:
O pronombre adverbial en/ne ye capaz de substituir a ixe sintagma nominal dando formas como:
Manimenos en l'uso de toz estos verbos bi ha diferents variacions dependendo d'o verbo y d'a parla. A on no ha puesto plegar prou presión castellanizadera pa eliminar l'uso d'este pronombre adverbial con esta función, se i puet veyer en uns cuantos d'estos verbos que bi ha usos agramaticals expletivos (superfluos) d'o pronombre adverbial sin substituir a lo sintagma nominal, fendo asinas d'adchacent d'un caso-rechimen. Esto podemos sentir-lo en parlas como o ribagorzano:
O verbo reyir-se como reflexivo ye o que se fa servir mes con pronombre en chenerando usos expletivos, esdevenindo un verbo reyir-se-ne en Ribagorza Baixa.
En a Val de Benás (Alta Ribagorza occidental) o verbo reyir con as suyas variants redi(r) y riure tamién presenta usos expletivos quan ye pronominal, y dica presenta atros usos mes complexos.
Manimenos en aragonés no s'ha plegau a lo extremo de cheneral verbos con o pronombre lexicalizau debant d'o lexema como en catalán popular tipo enrecordar-se, enriure's y enportar-se, que dan duplicacions d'o pronombre adverbial tipo enriure-se'n, se n'enrecora, me n'enporto, ecetra.
En o caso d'o verbo deixar a construcción formada por o pronombre reflexivo, o pronombre adverbial y o verbo ha puesto fosilizar como deixar-se-ne prenendo un matiz semantico especial como d'aturar-se u cesar un acto, proceso una realidat:
Locativo
Puet substituyir a un complemento nominal que encomienza por de y tien como nuclio un substantivo (por eixemplo un toponimo), indicador de puesto de procedencia u d'a on sale o movimiento:
Verbos reflexivos de movimiento
En relación a o zaguero, s'emplega con os verbos reflexivos de movimiento (ir-se-ne, venir-se-ne, salir-se-ne,, baixar-se-ne y puyar-se-ne), porque indican punto de partida, d'acá, d'astí, d'allí, etc:
Pronominalización d'o subchecto
En aragonés se puet pronominalizar o subchecto en bellas condicions por meyo d'o clitico "en". En istos casos o verbo no concuerda con o subchecto y s'impersonaliza:
Jonathan Swift
Jonathan Swift, naixito de Dublín o 30 de noviembre de 1667 y muerto en Dublín o 19 d'octubre de 1745, estió un escritor irlandés, conoixito por as suyas obras "Os viaches de Gulliver".
Pronombre adverbial en/ne en aragonés
Pronominalización d'o subchecto
Ye un rasgo tipico en aragonés que se puet trobar ya en documentos escritos en aragonés medieval, como por eixemplo a documentación d'a Casa de Ganaders de Zaragoza:
Si o subchecto ye pronominalizau con en/ne o verbo auxiliar d'as formas composadas ye haber :
Cine d'acción
O cine d'acción ye un chenero cinematografico que se caracteriza mas que mas en amostrar una succesión de scenas espectaculars a sobén estereotipadas, como persecucions, luitas, barallas, explosions u tiroteyos, con un argumento a on prima como caracteristica esencial a violencia que se manifiesta en a luita de l'heroi d'a cinta contra los suyos enemigos, que gosan morir de forma espectacular a conseqüencia d'a pericia y l'habilidat d'o protagonista d'a cinta.
Cintas destacadas d'o chenero
A selección de cintas d'ista lista s'ha feito a partir de bellas listas u recopilacions en libros y atras publicacions de criticos cinematograficos, en adhibindo-ie d'una man cintas destacadas d'os zaguers anyos y d'atra man bellas cintas destacadas de cines de países menors.
Jack London
John Griffith Chaney London, conoixito como Jack London, naixito de San Francisco (California) o 12 de chinero de 1876, y muerto en Glen Ellen (California) o 22 de noviembre de 1916, estió un escritor y periodista estausunidense. Ye uno d'os prencipals autors d'a Literatura estausunidense.
Sukarno
Kusno Sosrodihardjo, conoixito como Sukarno, naixito de Surabaya (Indonesia) o 6 de chunio de 1901 y muerto en Jakarta (Indonesia) o 21 de chunio de 1970, estió un politico d'Indonesia, 1° President de Indonesia.
Sant Felipe apóstol
Sant Felipe u Sant Felip (en griego Φίλιππος Philippos) (Betsaida, Galilea, ? - Hierapolis, Asia la Chica, 81) estió un d'os Dotze Apóstols de Chesús de Nazaret.
Dimpués d'os feitos de Chesús de Nazaret, os apóstols s'escamporon por l'Imperio Romano ta pedricar. Felipe plega ta Hierapolis, puesto a que morio a la edat de 87 anyos en tiempos de Domicián.
Routeburn Track
Routeburn Track ye un sendero de gran recorrito d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda. O recorrido prencipia chunto a o canto norte d'o laco Wakatipu, en a versant d'os Alpes d'o Sud a on se troba Queenstown y remata en a versant de Te Anau, a pocos kilometros d'o túnel de Homer enta Milford Sound.
Sant Felipe apóstol
Seguntes as versions, teneba tres (carta de San Victor a Policrates d'Efeso de 198 dC) u quatre fillos (Feitos d'os Apóstols 21, 8-9).
Routeburn Track
O Departamento de Conservación clasifica ista rota como un d'os senders de gran recorrito de Nueva Zelanda y mantiene quatre cubilars a o largo d'o recorrido: Routeburn Flats Hut, Routeburn Falls Hut, Lake Mackenzie Hut, y Lake Howden Hut; amás bi ha un refuchio d'emerchencia en Harris Saddle. O recorrido trescruza dos Parques Nacionals; o Parque Nacional d'o Mont Aspiring y o Parque Nacional de Fiordland con a suya muga y punto mas alto en Harris Saddle. L'acceso a atro sendero dito Greenstone and Caples Tracks se fa dende Lake Howden Hut amán de The Divide, a divisoria d'os Alpes d'o Sud.
Sant Felipe apóstol
A tradición cristiana diz que as suyas restas se tresladoron ta Costantinoble y, dimpués, ta Roma. Actualment, se veneran en os dos puestos.
Nogaret
Nogaret ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
Sant Felipe apóstol
A suya fiesta se celebra:
Routeburn Track
En ista zona pleve muito menos que en Milford Sound y as suyas selvas son muit diferents, mas que mas en a parti oriental d'o collau, que debiu a las pocas precipitacions ye prencipalment composau de fabos royos de Nueva Zelanda y fabos de montanya, con relativament pocas felequeras. O camín trescruza mientres muito tiempo altas crestas arredol de Harris Saddle, con sobrebuenas envistas en muitas direccions. A historia d'iste sendero data d'a decada de 1880.
Nogaret
A suya población ye de 78 habitants(1999) en una superficie de 4,00 km², con una densidat de población de 19,50 hab/km².
Sant Felipe apóstol
Sant Felip(e) en fuents aragonesas
No en mancan mencions en o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo":
Tamién lo mencionan en a "Cronica d'Espanya" de García de Eugui:
Ladera (desambigación)
A parola ladera puede fer referencia a:
Carl Sagan
Carl Edward Sagan, naixito de Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 9 de noviembre de 1934 y muerto en Seattle (Washington, Estaus Unius) o 20 d'aviento de 1996, estió un astronomo y escritor estausunidense de novelas de sciencia ficción.
Recibió o Premio Pulitzer en 1978.
Biel
A suya población ye de 200 habitants (2009), en una superficie de 130,70 km² y una densidat de población d'1,53 hab/km².
O municipio ye formato por as localidaz de Biel (capital) y Fuencalderas, por ixo mientres un tiempo (dende 1975 dica 1998) li se clamó Biel-Fuencalderas.
Cheografía
A localidat de Biel se troba situata a 760 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o piet d'a sierra de Santo Domingo, a una distancia de 96 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Arba de Biel, un afluent d'o río Arba.
Mugas
O termin municipal de Biel muga a o norte con Luesia, Longars y As Penyas de Riglos; a l'este con Agüero; a o sud con O Frago; y a l'ueste con Luesia y Orés.
Luengas y parlas
A luenga actual de Biel ye o castellano d'Aragón, con substrato aragonés. O lexico d'intrés etnografico de Biel se conoix relativament bien por figurar esta localidat en l'ALEANR, con a sigla Z 201.
L'aragonés que se charraba en Biel a primers d'o sieglo XX encara quedaba en l'acordanza d'a chent de Biel cuan en a decada de 1980 o inventigador de l'aragonés Migalánchel Martín Pardos podió recullir unas cancions con l'articlo definiu o, os, a, as:
Historia
A principios d'o sieglo XV mes d'a mitat d'a población de Biel yera chodiga, y en Cinco Villas a sola localidat con mayor numero de chodigos yera Exeya d'os Caballers. Os chodigos de Biel se dedicaban a l'agricultura u a l'artesanía (pellicers, zapaters, teixidors, etc..).
Balma
Balma ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-10 y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 12.793 habitants (2006) en una superficie de 16,59 km², con una densidat de población de 771,13 hab/km².
Val de Jamison
A val de Jamison (en anglés Jamison Valley) fa parti d'o canyón d'o río Coxs situau en os Monts Azuls de Nueva Galas d'o Sud, Australia.
Se troba situada a alto u baixo 100 kilometros a l'ueste de Sydney, capital de Nueva Galas d'o Sud, y a pocos kilometros a o sud de Katoomba, a prencipal localidat d'os Monts Azuls.
Historia
O Gubernador de l'antiga Colonia de Nueva Galas d'o Sud Lachlan Macquarie le dió a la val o nombre de Sir John Jamison (1776–1844) un famoso terratenient y medico. En l'anyo 1815 Jamison y Macquarie facioron un viache enta os Monts Azuls y vesitoron a val. En l'anyo 1836 o naturalista anglés Charles Darwin vesitó a val y quedó impresionau por a suya polideza.
Caracteristicas
A val s'endreza en dirección norte-sud mientres dotze kilometros y en dirección ueste-este mientres alto u baixo diez kilometros. Ye cubierta de tot por selvas d'eucaliptus. Bi ha chicotas partis (amán d'as fuents d'augua) en as que se troban tamién selvas templadas humedas. A val ye un important destín turistico ta senderistas y campistas.
Vinclos externos
Jamison Valley
Mont Peiró
O mont Peiró ye un mont de 1.579 metros d'altaria situau en a sierra de Gratal, en o municipio d'Arguis (Uesca).
Stanley Kubrick
Stanley Kubrick, naixito d'o barrio d'o Bronx en a ciudat de Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 26 de chulio de 1928 y muerto en a ciudat de Londres (Hertfordshire, Anglaterra, Reino Uniu) o 7 de marzo de 1999, estió un director cinematografico, director de fotografía, guionista y productor cinematografico estausunidense, con una destacata carrera cinematografica, con cintas como Paths of Glory, Lolita, 2001: A Space Odyssey, The Shining, Barry Lyndon y Full Metal Jacket.
Tozal d'as Forcas
O tozal d'as Forcas, tozal de Paco Tiesto u tozal de Larizora ye un tozal de 1.563 m d'altaria situau en a sierra de Balcetz, en a muga entre os municipios de Biarche y L'Aínsa-Sobrarbe.
Perteneixe a o Parque Natural d'a Sierra y as Foces de Guara.
Toponimia
O toponimo Larizora se debe a que ye una zona a on bi ha muitos abrizons.
Golda Meir
Golda Meir naixida Golda Mabovich (en hebreu, גוֹלְדָּה מֵאִיר) de Kiev, Imperio Ruso o 3 de mayo de 1898 y muerta en Cherusalem o 8 d'aviento de 1978) estió una politica israelina, Primera ministra d'Israel dende 1969 dica 1974, a primera muller en Israel y a tercera en o mundo en estar primera ministra.
Antes d'estar primera ministra estió ambaixadora d'Israel en a Unión Sovietica, Ministra de Treballo d'Israel, Ministra de l'Interior d'Israel y Ministra d'Asuntos Foranos d'Israel.
Lo suyo estilo de liderato y a suya forma de fer politica de forma poco dialogant y intransichent le valió la embotada de Dama de Fierro.
Filmografía
La suya vida ha estau inspiración pa obras de teatro y cintas de cine y televisión.
Antonio Machado
Antonio Cipriano José María y Francisco de Santa Ana Machado Ruiz, conoixito como Antonio Machado, naixito de Sevilla (Andalucía) o 26 de chulio de 1875 y muerto en o exilio en Cotlliure (departamento francés de Pireneus Orientals, en a comarca catalana de Catalunya d'o Norte) o 22 de febrero de 1939, estió un escritor y poeta espanyol, considerato uno d'os millors poetas d'a Literatura espanyola y d'a Literatura en castellano.
Machado puet considerar-se como un escritor d'o Modernismo, encara que tamién como un representant, por a tematica de parte d'a suya obra, centrada en os problemas d'Espanya, como miembro d'a clamata Cheneración d'o 98.
Antecedents familiars
Machado naixió de Sevilla, en Andalucía, o 26 de chulio de 1875, en una familia ilustrata d'a burguesía sevillana d'ideolochía liberal. O suyo pai, Antonio Machado Álvarez, yera etnologo, con publicacions sobre o folklore andaluz y o folklore gallego, y su güelo, Antonio Machado Núñez, yera profesor de Ciencias Naturals, medico, cheografo y zoologo. Su pai yera amigo de recheracionistas como Joaquín Costa u Francisco Giner de los Ríos.
Estudios
Encara que de nino estudeó en Sevilla, cuan en 1883 nombroron a su pai profesor d'a Universidat Central de Madrit, a familia se tresladó ta ista ciudat, y o choven Machado estudeó en a Institución Libre de Enseñanza fundata por Francisco Giner de los Ríos. Sindembargo, Antonio Machado interrumpió os suyos estudios por a malautia y a muerte de su pai en 1893 por tuberculosi, por os problemas economicos familiars.
Colonia (Alemanya)
Colonia ( en alemán Köln, en colonés Kölle, en latín Colonia Claudia Ara Agrippinensium) ye una ciudat alemana, capital d'o districto de Colonia y d'a rechión de Colonia, en o estato de Renania d'o Norte-Westfalia. Trescruzata por o río Rin, a ciudat ye situata a l'ueste d'Alemanya, a o norte de l'antiga capital de Bonn y a o sud de Düsseldorf.
A suya población ye d'1.034.175 d'habitants (2013) en una superficie de 405,16 km², con una densidat de población de 2.553 hab/km². Ye a cuatrena ciudat mas poblata d'Alemanya, dezaga de Berlín, Hamburgo y Múnich, y a ciudat con mayor numero d'habitants d'o suyo estato.
Ye una ciudat con gran importancia politica, cultural y relichiosa dende a Edat Meya u mesmo d'antis mas, cuan estió una d'as prencipals ciudaz romanas a o canto d'o río Rin, en a muga con o territorio habitato por as tribus d'os chermanos. Sindembargo, muitos d'os suyos edificios fuoron destruyitos por os bombardeyos aerios d'os Aliatos mientres a Segunda Guerra Mundial.
Toponimia
En luengas romances se conserva a denominación latina, y podemos veyer-la en a "Cronica d'os Conquiridors":
Y tamién en a "Libro de los fechos et conquistas del principado de la Morea":
En os "Libros de Collidas d'as Cheneralidaz d'o Reino d'Aragón", correspondients a os anyos centrals d'o sieglo XV, se puet trobar tamién decumentos escritos en diferents ciudaz aragonesas a on apareixe escrito Col(l)unya, en referencia a anels y sortillas provenients d'ista ciudat.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Dremil e La Faja
Dremil e La Faja (en francés Drémil-Lafage) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-10 y rechión d'Occitania.
Bèlpuèg (Alta Garona)
Bèlpuèg (en francés Beaupuy) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-10 y rechión d'Occitania.
Dremil e La Faja
A suya población ye de 2.580 habitants (1999) en una superficie de 12,49 km², con una densidat de población de 206,57 hab/km².
Bèlpuèg (Alta Garona)
A suya población ye de 1.095 habitants (1999) en una superficie de 5,84 km², con una densidat de población de 187,50 hab/km².
World of Warcraft
thumb|World of Warcraft.
World of Warcraft (u tamién conoixiu como WoW) ye un videochuego de rol multichugador masivo en linia (u MMORPG) desembolicau por Blizzard Entertainment. Ye o quatreno chuego lanzau establiu en l'universo fantestico de Warcraft, o qual estió introduciu por primera vegada en Warcraft: Orcs & Humans en 1994.
World of Warcraft estió o MMORPG mas popular d'o mundo por numero de chugadors de quasi 10 millons en 2009. O chuego teneba un total de mas de cient millons de cuentas rechistradas en 2014. Pa 2017, o chuego i heba replegau mas de 9.23 mil millons de dolars en ingresos, por o que ye una d'as franquicias de videochuegos con mayor recauto de toz os tiempos.
Montdosilh
A suya población ye de 218 habitants(1999) en una superficie de 4,09 km², con una densidat de población de 53,30 hab/km².
Ladera
thumb|right|250px|Una guitarra pillada contra la ladera d'una [[mesa.]] A ladera (de «lau») u filo ye a linia que limita una superficie horizontal contra l'espacio que l'arredola. Normalment, s'emplega pa sinyalar os limites d'una superficie que se troba a una altaria diferent d'atras, como por eixemplo a ladera d'un mueble (mesa, lizena, aparador, etc.), a ladera d'una finestra, a ladera d'a cama...
En sentiu figurau, «meter» una cosa u persona «en una ladera» significa meter-la en una situación de riesgo u a on que puede tomar mal.
Diablo II
Diablo II ye un videochuego de rol d'acción. Estió lanzau en l'anyo 2000 por Blizzard Entertainment, y estió disenyau por David Brevik y Erich Schaefer. Ye a secuela dreita de l'exitoso chuego de PC de 1996, Diablo.
Diablo II estió un d'os chuegos mas populars de l'anyo 2000. O videochuego estió incluiu en a edición de l'anyo 2000 d'o Libro Guinness d'os récords por haber estau o chuego d'ordinador que se vendió mas rapido d'a historia, con mas d'un millón de copias vendidas en as dos primeras semanas d'o suyo lanzamiento. En agosto de 2001, Diablo II heba vendiu 4 millons de copias en toz. En 2010 encara i heba mas de 10 millons d'usuarios que chugaban Diablo II y StarCraft en Battle.net.
Anyos 300
Os anyos 300 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 300 y l'anyo 309, istos dos tamién encluyitos.
Dennis Gansel
Dennis Gansel (naixito o 4 d'octubre de 1973 de Hannover) ye un director cinematografico y guionista alemán.
Vida y obra
Mientres a suya etapa de formación (1987-1993) Dennis Gansel estió en o Tellkampfschule de Hannover a on se graduó y obtenió l'Abitur (diploma que permite l'acceso a la universidat). Dende 1993 dica 1995 fació servicios a la comunidat. Dende 1994 dica 2000 estudeó en l'Academia de televisión y cine de Múnich.
O suyo primer treballo estió un cortometrache dito The wrong trip realizato en 1995. O suyo primer largometrache estió en 1999 con Das Phantom (O pantasma), un thriller politico sobre a Fracción de l'Exercito Royo (RAF) con Jürgen Vogel como protagonista fendo d'investigador. A cinta s'emitió por televisión en mayo de 2000 y no nomás tenió una gran repercusión mediatica sino que tamién obtenió tres premios Adolf-Grimme. O suyo debut en o cine plegó en 2001 con Mädchen, Mädchen (Mesachas, mesachas).
Benissanet
Benissanet ye un municipio catalán d'a comarca d'a Ribera d'Ebro. A suya población ye de 1.268 habitants (2008), en una superficie de 23,1 km² y una densidat de población de 54,89 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga con Corbera d'Ebre, Gandesa, Lo Pinell de Brai, Miravet, Ginestar, Móra d'Ebre y Tivissa.
Anyos 310
Os anyos 310 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 310 y l'anyo 319, istos dos tamién encluyitos.
Ginestar
Ginestar ye un municipio catalán de la comarca de la Ribera d'Ebro. La suya población ye de 1.098 habitants (2008), en una superficie de 15,9 km² y una densidat de población de 69,06 hab/km².
Florenç
Florenç (Florenç en occitán, Flourens en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-10 y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.793 habitants (1999) en una superficie de 9,74 km², con una densidat de población de 184,09 hab/km².
A Espunya
A Espunya  u (Laspuña en castellano, anque tamién se puede sentir Laespunya) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca de Sobrarbe.
A población d'o municipio ye de en una superficie de 45,52 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
A Espunya como lugar ye en l'alto d'un pueyo sobre a Cinca, en a baixadeta mas occidental d'a Penya Montanyesa, con anvista d'a valle d'a Cinca y d'a valle de Puértolas delante; está a 725 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 125 km de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Historia
Existe, aintro d'o termino municipal, enrunas d'un puente sobre a Cinca, d'a epoca romana.
Os orichens d'o lugar no son guaire conocius en l'actualidat, fueras de bel documento historico que los sitúan en o sieglo X u XI, igual con relación con as posesions d'o monesterio de Sant Veturián d'Asán.
A epoca de mas expansión demografica y social d'o lugar estuvo arredol d'o sieglo XVII, cuando s'estabilizó iste municipio, derivau d'as propiedaz de Sant Veturián, se'n empezó a quitar madera, mas que mas d'a Plana de Ceresa, siendo ixe momento o prencipio de l'actividat navatera d'a localidat. D'ista epoca ye o molino navatero que estuvo activo hasta l'anyo de 1960, siendo uno d'os simbolos d'a fertil actividat industrial madedera d'o lugar entre 300 anyos.
Luenga
L'aragonés d'a Espunya ye o mas castellanizau d'o dialecto de Baixo As Penyas. Bella cosa pa nombrar sobre l'Aragonés de Baixo Peñas que se charra en A Espunya ye que:
-S'ha perdiu, como en a resta de lugars de Baixo Penyas, o diptongo -it- castellanizándo-se en -ch-. Mucha, fecho, lucha.
-S'ha trafegau o pronombre i/-ie, anque en otros lugars mas chicarrons de Baixo Penyas aún puede trobar-se. Manimenos, o pronombre en/-ne s'emplea mucho.
-Existe a preposición pa d'intención y a preposición ta de dirección. ''Me'n voi ta L'Ainsa. T'o puerto y t'o molino. Pa fer ixo caldrá parar cuenta. Pa tú.''
O normal en a Espunya ye charrar mas en castellano y ficar palabras aragonesas, pero usando mas estructuras y palabras castellanas que no aragonesas. Ye cuasi imposible tener una parla con toz os elementos de l'Aragonés de Baixo Peñas sin sentir palabras u estructuras castellanas.
Curiosidaz
A motada que tienen os d'a Espunya ye de Pegunteros.
Anyos 320
Os anyos 320 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 320 y l'anyo 329, istos dos tamién encluyitos.
Fanlo
Fanlo ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca de Sobrarbe. A suya población ye de  habitants en una superficie de 187,10 km² y una densidat de población de 0 hab/km². Parte d'o suyo termin municipal fa parte d'o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols.
Cheografía
A localidat de Fanlo se troba situata a 1.342 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 117 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Ye un d'os pocos lugars on encara se practica a transhumancia. Os chirmans Noguero recorren en 11 u 12 días o trachecto entre l'Acampo de Torrijos (Torreciella de Val Madriz) y Fanlo, tal y como filmó Eugenio Monesma.
Mugas
O suyo termin municipal muga a o este con Bielsa y Puértolas; a o sud con Boltanya; a l'ueste con Fiscal, Broto y Torla; y a o norte con Gavarnía.
Demografía
(1) En iste censo se denominaba Fanlo del Valle de Vió. (2) Entre o censo de 1857 y o anterior, crexe o termin d'o municipio porque incorpora a Ceresuela. (3) En iste censo se denominaba Fanlo, Valle de Vió. (4) En iste censo se denominaba Fanlo de Val de Vio.
Toponimia
O toponimo Fanlo deriva d'o latín FANUM ("templo"), a traviés d'o suyo derivato FANŬLUM, con diminutivo -ULUM.
Anyos 350
Os anyos 350 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 350 y l'anyo 359, istos dos tamién encluyitos.
Anyos 340
Os anyos 340 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 340 y l'anyo 349, istos dos tamién encluyitos.
O Frago
O Frago (El Frago en castellano) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza, comarca de Cinco Villas y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers. A suya población ye de 115 habitants (2007) en una superficie de 33,8 km² y una densidat de 3,96 hab/km².
Toponimia
O toponimo Frago se remonta clarament a lo latín FRAGUM, que significa "terreno abrupto", "puesto con penyas", "puesto con muita vechetación".
Cheografía
O Frago ye situato en un aria irregular, as suyas principals tucas son o Fragal y a Punta Sant Guillén con 852 m. Ye a 79 km de distancia de Zaragoza, a capital d'a suya provincia. O rio Arba de Biel lo trascurza de norte a sud.
Rasquera
Rasquera ye un municipio catalán de la comarca de la Ribera d'Ebro. La suya población ye de 952 habitants (2008), en una superficie de km² y una densidat de población de 18,56 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con El Perelló, Tivenys, Benifallet,Ginestar, Miravet y Tivissa.
Liga ACB
A Liga ACB (en aragonés: Asociación de Clubes de Baloncesto), anomenata Liga Endesa por motius de patrocinio, ye a mas alta d'as categorías de baloncesto d'Espanya, por debaixo ye a liga LEB Oro.
Equipos d'a Liga ACB 2022/23
Datos d'os pavillons seguntes o sitio web d'a liga ACB
Keith Hill
Keith Donovan Hill  (5 d'agosto de 1970 de Brooklyn, Nueva York, Estaus Unius) ye un chugador profesional estausunidense de baloncesto, hue. Tien una altaria de 2,09 metros y ocupaba a posición de pivot.
The Secret of Monkey Island
thumb|The Secret of Monkey Island.
The Secret of Monkey Island ye un videochuego que ye una d'as aventuras graficas mas famosas d'a historia, desembolicada en 1990 por Lucasfilm Games y publicada en 1990 por a mesma companyía dimpués que o suyo nombre cambiase por LucasArts. O chuego cheneró quatro secuelas: Monkey Island 2: LeChuck's Revenge, The Curse of Monkey Island, Escape from Monkey Island y Tales of Monkey Island.
The Secret of Monkey Island estió o quinto chuego en emplegar a tecnolochía SCUMM, dimpués de Maniac Mansion, Zak McKracken, Indiana Jones and the Last Crusade: The Graphic Adventure y Loom. Estió disenyau por Ron Gilbert, Tim Schafer y Dave Grossman.
800 metros lisos
thumb|250px|[[David Rudisha tien o record d'o mundo en ista categoría]] A cursa de 800 metros lisos, en atletismo, ye una cursa en a que s'ha de fer una distancia de 800 metros, libres d'obstaclos, o mes rapido posible. Ye a cursa mes curta d'as de meyo fundo y tién una surtida mixta entre as cursas de velocidat i as de fundo. A surtida se fa cadagún por a suya carrera dica plegar en os 110 m, estando dende alavez en carrera libre, a on l'atleta puet correr por a carrera que quiera, emplegando-se mas que mas as carreras 1 y 2.
Ye incluida en o programa de prebas oficials d'os campionatos d'atletismo y a mas a mas ye en o programa d'atletismo en os Chuegos Olimpicos dende os Chuegos Olimpicos de Atenas 1896 en a categoría masculina, en a categoría femenina estió preba olimpica en Amsterdam 1928 pero fue considerata como una preba masiato dura t'as mullers y no tornó a estar preba olimpica dica Tokio 1964.
Récords
Os récords mundials son: en a categoría masculina de David Lekuta Rudisha, con una marca d'1'41,01 s; y en a categoría femenina de Jarmila Kratochvilova con una marca d'1´53"28 s. Os récords d'Aragón de 800 m lisos son en a categoría masculina d'Alberto Esteban con una marca d'1´47"4 s (dende l'anyo 1966, estando o récord mes antigo d'Aragón), y en a categoría femenina d'Elián Périz con 2'02"1 segundos.
Sexo
O sexo d'un organismo ye determinato por os gametos que produce: os masclos producen gametos masclos (espermatozoides, u esperma), mientres que as fembras producen gametos fembra (ovulos); os organismos individuals que produzen gametos masculins y femenins son ditos "hermafroditas". A sobén bi ha diferencias fisicas entre os dos cheneros d'un organismo; istos dimorfismos sexuals pueden reflectar as diferents presions reproductivas que experimentan os cheneros.
Sergei Eisenstein
Sergei Michailovitch Eisenstein (Сергей Михайлович Эйзенштейн en ruso), naixito de Riga, en l'Imperio Ruso (hue ye a capital de Letonia) o 23 de chinero de 1898 y muerto en Moscú (RSSF de Rusia, Unión Sovietica, hue a capital de Rusia) o día 11 de febrero de 1948, estió un director cinematografico y un teorico d'o Cine ruso d'o periodo sovietico con un important papel en a Historia d'o Cine.
Milford Track
Milford Track ye un conoixu sendero de gran recorrito de Nueva Zelanda. Trescruza montanyas y selvas a traviés d'o Parque Nacional de Fiordland en a parti sudoccidental d'a Isla d'o Sud.
Os suyos 53,5 km prencipian en o embarcadero de Glade, situau en a cabecera d'o laco Te Anau y rematan en Milford Sound, concretament en Sandfly Point, dimpués de trescruzar selvas, humedals y un puerto de montanya.
Historia
Os maorís nativos emplegaban os camins de Milford Track ta replegar y transportar o valioso chade verde. Bi ha a-saber-las leyendas maorís sobre o sendero y as especies nativas que se i pueden trobar.
Plegando dende o extremo de Milford, Donald Sutherland y John Mackay estioron os primers exploradors europeus en veyer os que actualment se conoixen como saltos d'augua de Mackay y Sutherland, en 1880. En l'extremo d'o laco Te Anau, Quintin McKinnon yera mirando de trobar una rota turistica terrestre enta o fiordo de Milford Sound, y en 1888 descrubrió l'agora dito paso de Mackinnon; conoixiendo-se dende alavez a suya rota como Milford Track. Ell estió o primer guida en levar senderistas dende o laco Te Anau dica Milford Sound. McKinnon prencipió fendo os suyos propios tours y dimpués s'expandío con una campanya de marketing. Muitas partis de Milford Track son nombradas en honor a McKinnon, incluyindo o paso de Mackinnon, o punto mas alto d'a rota (encara que a ortografía actual ye una mica diferent a o nombre orichinal).
En 1901, o gubierno a traviés d'o Departamento de Turismo y Centros Turisticos de Salut, y dimpués a Tourist Hotel Corporation prenioron o control administrativo d'a rota y os tours guidaus dica que fue vendiu a una interpresa privada en 1990. Mientres gran parti d'a suya historia, nomás yera permitiu de fer tours comercials en iste sendero, encara que en 1965 una "andada libre" feita por 46 miembros d'o Club Excursionista d'Otago fació posible que s'ubrise o camín a particulars dende 1966 con cubilars y instalacions adicionals ta senderistas independients, deixando asinas a posibilidat de fer excursions no guidadas por o sendero. Actualment, un sistema de cuotas permite que alto u baixo a metat d'a capacidat d'o sendero siga emplegada por tours guidaus, mientras que l'atra metat ye ocupada por chent que camina solenca u en grupos informals. As dos menas de excursionistas fan servir sistemas de cubilars deseparaus.
En 1992, l'organizador d'eventos esportivos Robin Judkins planeyó fer un maratón de montanya en Milford Track – o Milford Mountain Marathon. O evento estió muit polemico y causó muita angunia a o suyo organizador, incluyindo menazas de muerte, ataques fisicos y trucadas telefonicas anonimas. Judkins luito publicament contra politicos y ecolochistas, incluyindo Gerry McSweeney, y a la fin obtenió toz os permisos, encara que remató cancelando o evento.
Debiu a la suya popularidat y a las limitadas instalacions ta pasar a nueit (no ye permitiu acampar) o sendero ye muit regulau.
Acceso
A esferencia d'a mayoría d'os atros Senders de Gran Recorrito de Nueva Zelanda, Milford Track no tien un acceso directo a traviés d'un parking, por o que os excursionistas han de pillar un barco ta prencipiar dende Te Anau Downs dica Glade House (o extremo sud d'o sendero). Tamién bi ha un acceso a piet a traviés d'o paso de Dore (10,5 km de distancia) encara que ye una rota enantada y no recomendada ta a mayoría d'excursionistas. En l'extremo norte d'o sendero en Sandfly Point s'amenista un atro barco ta plegar enta Milford Sound. Si se fa a rota en dirección de norte a sud tamién s'han de pillar dos barcos, encara que ista opción nomás ye disponible en a temporada d'hibierno.
Temporada alta de verano
Mientres os meses de temporada alta que van d'octubre a zaguerías d'abril, l'acceso a o sendero ye muit regulau. Os senderistas han de completar a rota en quatre días, viachando nomás en dirección norte. L'acampada ye prohibida en tot o recorrido. Os excursionistas pueden fer o camín de forma independient u como parti d'un tour guidau, estando ixta zaguera opción más cara. Un maximo de 90 senderistas pueden encetar a rota cada día (40 Independients y 50 guidaus). Por un regular ixas 90 plazas son reservadas muitos meses antis, a tamás d'os altos costes d'as excursions guidadas.
Excursions independients
Si se quiere fer a rota de forma independient, s'ha de dormir cada nueit en un cubilar propiedat d'o Departamento de Conservación. As casetas ta excursionistas independients tienen as instalacions basicas, que incluyen zonas ta dormir, descansar y cocinar; os excursionistas han de trayer manimenos as suyas propias ainas y comida.
Tours guidaus
En os tours guidaus os senderistas s'alochan en cubilars y casetas propiedat d'a interpresa "Ultimate Hikes". Istas casetas tienen instalacions como duchas d'augua calient, comidas de catering, leitos, salas d'estar y luz electrica. Os excursionistas guidaus nomás amenistan de levar a suya ropa, tovallas, sabanas y comida quan son en o camín. As rotas guidadas dan a os excursionistas toda l'asistencia que amenisten.
Cul de Bucuesa
thumb|300px|O cul de Bucuesa (entre 1904 y 1914) O cul de Bucuesa  ye un cul d'o Pireneu aragonés situau a o fundo d'a val d'Acumuer formada por o río Aurín. En o centro d'o cul se troba l'ibón de Bucuesa, a 2.125 metros d'altaria y una mica más abaixo a baseta d'Aurín.
Milford Track
Temporada baixa
Mientres a temporada baixa, que va dende mayo dica metat d'octubre, o sendero ye sin de regulación y puet fer-se en as dos direccions y en qualsiquier numero de días. Manimenos a dificultat y peligrosidat d'a rota ye muito mayor en ista epoca de l'anyo, ya que s'eliminan muitas d'as instalacions d'os cubilars, bells puents (dica 10) se quitan ta prevenir danyos por lurtes. Os avisos sobre l'uso d'o sendero d'hibierno incluyen:
Ficus Ruminalis
thumb|[[Romulo y Remo seguntes Peter Paul Rubens.]] O Ficus Ruminalis yera una figuera salvache que teneba un significau relichioso y mitolochico en l'antiga Roma. Se trobaba amán d'a chicota espelunga conoixida como que Lupercal a lo piet d'o pueyo d'o Palatino y yera o puesto an, seguntes a tradición, a cuna improvisada flotant de Romulo y Remo aterrizó en las marguinas d'o Tíber. Astí estioron alimentaus por a lupa y descubiertos por Faustulus. L'arbol yera sagrau pa Rumina, una d'as deidatz de naixencia y infancia, que protecheba a lactancia materna en humans y animals.
Cul de Bucuesa
O deseparan d'o cul d'Ip cimas como o pico Bucuesa u pala Alcanyiz (2.765 m), a penya Nevera (2.721 m), Cuchillares de Bucuesa (2.681 m) y a penya Somola Alta (2.692 m).
Se i puet arribar dende Acumuer u dende Piedrafita de Tena a traviés d'a canal d'Arbenuso.
La abadía del crimen
La abadía del crimen (en aragonés A badía d'o crimen) ye un videochuego de 1987 basau en a novela Il nome della rosa  (O nombre d'a rosa) d'Umberto Eco. Estió programau por Paco Menéndez y publicau por a interpresa Opera Soft.
Lo titol d'o videojuego ye o que usó Umberto Eco provisionalment pa titular la suya novela Il nome della rosa y ye considerau como un d'os millors videochuegos creyaus en Espanya.
Monts (Alta Garona)
Monts (Monts en occitán, Mons en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-10 y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.085 habitants(1999) en una superficie de 7,32 km², con una densidat de población de 148,22 hab/km².
Guitar Hero
thumb|Guitar Hero. Guitar Hero ye una popular saga de videochuegos musicals publicaus por RedOctane en asociación con Activision. A prencipal caracteristica d'o chuego ye o controlador en forma de guitarra que permite remedar que se ye tocando gracias a os botons de traste que tiene. En titols posteriors s'enampló con a batería y o microfono pa cantar. En a pantalla van amaneixendo las notas a tocar con os trastes, y a sincronía con las notas indicadas permite acumular puntos. Permite chugar de forma individual u con dos chugadors de forma cooperativa u competitiva. A saga incluye gran cantidat de cancions de rock dende as anyadas 1960, ya sían con licencia u independients.
O primer titol d'a saga estió lanzada en noviembre de 2005 con o nombre Guitar Hero.
Bavaros
Os bavaros (en bavaro Boarn, en alemán Baiern) son os habitants de Bavera, charran o bavaro y son catolicos.
Son un pueblo alemán con una tradición principalment agricola, rural, sin tener una tradición comercial como os renanos u os prusianos.
Reparto cheografico
Os bavaros son os habitants de l'Alta Bavera y a Baixa Bavera. En atras parz d'o Land de Bavera a población ye d'orichen suabo u franconio, que quedoron en o Ducau de Bavera u en o Land de Bavera cuan s'ixampló o territorio dimpués d'a Guerra d'as Trenta Anyatas u cuan as Guerras napoleonicas.
Modo de vida tradicional
Son agricultors sedentarios. L'habitat ye ixemenato porque l'Alta Bavera ye montanyosa y a baixa bavera ye de pueyos y altiplans, de fueras d'as amplas vals a los dos costatos d'o Hillertau y a Val d'o Inn.
Bi ha platos tradicionals con productos lactios: Kalbsrahmbraten (vetiella en o suyo xuco con crema de leit), Windbeuteln (bunyuelos de crema tipicos de Berchtesgaden), Obatze (mezcla de manteca y queso).
A tradicional pobreza d'o medio rural ha feito que a cocina bavara aproveite d'una traza creyativa menudillos: libians pa fer o Lüngern, ecetra....
Atros platos tipicos son a Weisswurst de Munich (una salchicha blanca a base de sangre) y Leberkäs, (carne sazonata y rostita a fuego lento).
Bi ha una actividat de producción cervezera. 2/3 d'as fabricas de cerveza d'Alemanya se troban en Bavera.
Chunto con os frisons os bavaros son menos micofobos que atros pueblos d'Alemanya, talment por influencia eslava.
Luenga
En Bavera os descendients d'a población romanizata mantenioron un romanz autoctono talment d'a branca retorromanica en chicoz enclaus cheograficos dica o sieglo IX.
Relichión
A gran mayoría son catolicos, os bavaros son consideratos en Alemanya como un pueblo tipicament catolico. Manimenos bi ha una minoría protestant muito redueita en a redolata de Feldkirchen dende o sieglo XIX y tamién viellos catolicos.
Historia
Danubio yera a muga norte de l'Imperio Romano y i heba ciudaz fortificatas como Augsburgo, Ratisbona y Passau. En l'anyo 405 se crebó a muga danubiana y chent d'orichen chermanico s'establió en tierras a lo sud d'o Danubio, prenendo-ne o control. Os clans u as tribus chermanicas s'organizoron en un nuevo pueblo chermanico, (que escritos clasicos denominan "baiovarios" u "baioarios", como Heredia los menciona), y que en alemán dicen Bajuwaren. Bi ha diferents etimolochías propuestas pa este etnonimo, una d'ellas ye que como os pueblos chermanicos veniban d'o norte, a tierra d'os antigos galos boyos, (que dioron nombre a Bohemia) denominoron a estos chermans como si venisen d'a tierra d'os boyos.
Le Pin de Balmar
Le Pin de Balmar (Le Pin de Balmar en occitán, Pin-Balma en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-10 y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 655 habitants (1999) en una superficie de 6,63 km², con una densidat de población de 98,79 hab/km².
Bavaros
Historia
Manimenos en l'anyo 1180 l'emperador Frederico I Barbarroya quitó Bavera a lo güelfo Henrique o Lión, que yera duque de Saxonia, y li'n concedió a un mainate local, Otón de Wittelsbach, en calidat de sinyoría nominal de l'aria entre a Selva de Bohemia, o Inn, os Alpes y o Lech y por 738 anyatas os bavaros fuoron gobernatos por os suyos descendients. En o Ducau de Bavera i heba muitos territorios baixo poder d'institucions que escapaban a lo control d'os duques: monesterios, seus bispals, ciudaz libres y nobles imperials.
En a guerra de succesión de 1504-1506 o duque Alberto IV de Bavera unió as diferents partitas d'o suyo herencio con as suyas corz en Munich y Landshut y introdució a primochenitura. Esto fació que o poder d'os duques se fese mes gran. En o sieglo XVI os duques s'aproveitoron d'a luita contra a reforma protestant pa tener o favor d'os emperadors y a cooperación d'a Ilesia. Con l'aduya d'os chesuítas contrarrestoron o poder d'os luteranos. O ducau de Bavera yera en o sieglo XVI un estato renaixentista, con una universidat chesuíta en Ingolstadt y una cort en Munich.
O duque Maximilián II (1591-1615) refirmó a causa catolica en a Guerra d'as Trenta Anyatas. Os invasors franceses y suecos devastoron o país, pero en a paz de Westfalia de 1648 o duque de Bavera obtenió l'Alto Palatinato y o dreito de participar chunto con atros seis principes alemans en as eleccions imperials.
O duque Maximilián Chusé (1799-1825) fació liga con Napoleón (a diferencia d'atros principes de l'antigo rechimen), y s'aproveitó de l'apocheu d'a Francia napoleonica, pa dimpués cambear de bando y aproveitar-se tamién d'a suya caita. En 1805 os autriacos invadioron Bavera, pero os franceses contratacoron y o 2 d'aviento de 1805 Napoleón venció a los austriacos en Austerlitz. Por o tractau de Presburgo, Austria cedió o Tirol a Bavera y as zagueras posesions de Suabia a Baden y Wurtemberg. Como resultato d'a participación en as guerras napoleonicas en un bando u atro o ducau de Bavera ixampló muito o suyo territorio, esdevinió Reino de Bavera, con una monarquía constitucional rechita por un codigo de leis y obtenió un tractamiento especial en o marco d'o Buld chermanico que substituyó a lo Sacro Imperio.
A rechión s'oposó a la Constitución de Weimar de 1919 por estar prou centralista pa os bavaros. En 1933 Hitler suprimió as zagueras formas d'autonomía bavara. O clero s'oposaba pero no fació res. A rechión tenió menos esferra que atras rechions d'Alemanya en a segunda Guerra Mundial.
En a postguerra Bavera o sector agrario, en mans de chicos propietarios s'enriquió con as aduyas europeas. A redueita industria, concentrata en bels puestos tamién se benefició d'o creiximiento economico. O resultato ye que os bavaros yeran o pueblo alemán mes rico en a decada de 1990. Os paisaches y un patrimonio historico y artistico facioron que o Land de Bavera atrayese o turismo.
King's Quest
King's Quest (en aragonés A busca d'o rei) ye una serie de videochuegos d'aventuras graficas disenyaus por Roberta Williams d'a interpresa Sierra On-line. Forma parti d'a epoca dorada d'as aventuras graficas y estió l'estandarte d'a companyía entre muitas anyadas.
Fonz
Fonz ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'a Cinca Meya.
A suya población ye de habitants en una superficie de 55,5 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Toponimia
Si no ye un derivato d'un antroponimo latín FONTIUS, o nombre oficial en castellano representa un plural aragonés fosilizato en una palabra que pareix catalana.
Encara que en catalán se diga Fon(t) y en aragonés cheneral Fuen(t), en aragonés de Ribagorza y mitat oriental de Sobrarbe Fuen(t) se diz Fon, como caso de no diftongación como excepción a la diftongación regular, normal en una zona de muga lingüistica progresiva entre dos luengas con un común orichen (l'aragonés ribagorzano y o catalán son en a mesma isoglosa por o que fa a la diftongación u no diftongación d'o latín FONTEM).
En o Fogache de 1495 s'escribiba Fonç.
Con una traza coincident con a ortografía propuesta por l'Academia de l'aragonés trobamos Fontz en un texto de 1304 d'o Cartulario de Chestalgar escrito en Alcoleya de Cinca, o testamento de Gombal d'Entenza:
Igualment trobamos a forma Fontz en a obra mas recient Vida de Pedro Saputo (1844) de Braulio Foz:
Puestos d'intrés
A Plaza Mayor estió declarada molimento historico artistico en 1976, an se troban a ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción (renaixentista) y a fuent de seis canyos tamién renaixentista.
En a plaza y a suya comarca se conservan once palacios, cuasi toz éls renaixentistas:
Tivissa
Tivissa ye un municipio catalán de la provincia de Tarragona, en la comarca de la Ribera d'Ebro. La suya población ye de 1.841 habitants (2008), en una superficie de 209,4 km² y una densidat de población de 8,79 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant, L'Ametlla de Mar, Rasquera, Ginestar, Benissanet, Móra d'Ebre, Móra la Nova, Garcia, Capçanes y Els Guiamets.
Monrabe
Monrabe (Monrabe en occitán, Montrabé en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-10 y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 3.201 habitants(1999) en una superficie de 5,23 km², con una densidat de población de 612,05 hab/km².
Videoconsola
thumb|Videoconsola [[PlayStation.]]
Quint e Fontsagrivas
Quint e Fontsagrivas (Quint e Fontsagrivas en occitán, Quint-Fonsegrives en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-10 y rechión d'Occitania.
Space Invaders
250px|thumb|dreita Space Invaders (en chaponés スペースインベーダー) ye un videochuego arcade de 1978 creyau por Tomohiro Nishikado. Estió fabricau y vendiu por Taito en Chapón, y con licencia en os Estaus Unius por Midway Games. Dentro d'o subchenero de chuego d'acción de Shoot 'em up (u "marcianets"), Space Invaders estió o primero y establió a plantilla pa o chenero. L'obchectivo ye redotar onda dimpués de onda d'alienichenas descendents con un laser en movimiento horizontal pa ganar a mayor cantidat de puntos posible.
Videoconsola
Videoconsola u consola de videochuegos ye una maquina electronica disenyada pa chugar a videochuegos u chuegos electronicos.
Space Invaders
Space Invaders estió un exito comercial immediato; en 1982, i heba replegau 3.8 mil millons de dolars, con una ganancia neta de 450 millons de dolars, convertindo-lo en o videochuego mas vendiu y o "producto d'entretenimiento" mas taquillero en ixe inte. Achustau por a inflación, s'estima que as muitas versions d'o chuego han replegau mas de 13 mil millons de dolars en ingresos totals a partir de 2016, o que lo convierte en o videochuego con mayor recaudación de toz os tiempos.
Quint e Fontsagrivas
A suya población ye de 5.017 habitants (1999) en una superficie de 7,38 km², con una densidat de población de 679,81 hab/km².