cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Idioma arrumano
Fonetica
Ye, con o ribagorzano, d'os pocos romances que amuestran a evolución inicial d'os grupos CL-, GL- latinos en zonas que los pierden, con palatalización d'a -L-, en una primera fase: cll-, gll-. D'acuerdo con a interpretación de Heinrich Lausberg en o conchunto d'os grupos latinos PL-, BL-, FL-, CL- y GL- os primers en poder palatalizar estioron os dos zaguers por oclusivos y linguodorsals. En dacorrumano os grupos cll- y gll- continoron a suya evolución con perda de l'elemento lateral y palatal /ll/ y esdevinoron /k/ y /g/ respectivament.
Bogomilismo
O bogomilismo estió un movimiento relichioso que amaneixió en Bulgaria en o sieglo X arribó en Costantinoble y talment tamién en Bosnia (on i heba una ilesia heretica dende o sieglo XII), dende a on s'estendilló ta Occident plegando ta Italia y Occitania a prencipios d'o sieglo XII. Os bogomils occitans fuoron conoixitos como cataros chunto con suyos succesors os albichenses u cataros radicals.
Idioma arrumano
Morfolochía
Comparte con l'aragonés y as luengas iberorromances que as conchugacions latinas 2º y 3º, as con con e (-ēre a 2º y -ĕre a 3º) se fusionoron pasando os verbos d'a tercera ta la segunda.
Bogomilismo
A doctrina bogomila no ye dualista de tot pus consideran que o diaple no ye o creyador y no ye que un organizador d'o mundo (un “arquitecto”). En as amostranzas bogomilas amaneixen de nuevo antigas doctrinas cristianas que estioron ortodoxas antigament como o traducianismo, a concepción y a naixencia auriculars de Cristo. Atras creyencias d'os bogomils encara que no yeran ortodoxas, teneban muita antiguidat, como o fantasianismo doceta. O bogomilismo fue concebito por relichiosos bizantins ultraconservadors, encratitas y vechetarians.
En o "Libro de los Emperadors" parlan sobre l'orichen d'o bogomilismo:
O bogomilismo occitán desapareixió en 1167 cuan un ninviato de Costantinoble convenció a los bispes bogomils occitans pa que se pasasen t'atra herechía que yera dualista radical, os albichenses.
En o norte d'Italia i habrá bogomils dica o sieglo XV, teneban o suyo centro en Concorezzo (Lombardía) y los albichenses lis deciban "bulgaros".
Dimpués d'a persecución y as mortaleras d'as comunidaz albichenses en o sieglo XIII bels albichenses occitans se convertirán a lo bogomilismo en o sieglo XIV.
A Ilesia de Bosnia, heretica encara existiba en o sieglo XV y defendeba un dualismo radical.
Celrà
Celrà (Celrà en catalán y oficialment, Celrá en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Chironés, partiu chudicial de Chirona y provincia de Chirona.
A suya población ye de 4.329 habitants (2008), en una superficie de 25,90 km² con una densidat de población de 167,14 hab/km².
Cheografía
A localidat de Celrà ye situata a 71 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Romería d'o Quililay
A romería d'o Quililay ye una romería que se celebra o primer domingo de chulio. En ella os vecins de Tarazona pelegrinan dica o santuario d'a Virchen de Moncayo.
Celrà
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Balmès, Cal Tinent, Congost, Indústria, Mas Blanc, Mas Castell, Mas Padró, Mas Serra, Mas Valls, Mas Verai y Palagret.
Romería d'o Quililay
Etimolochía
Popularment se diz que a romería prene o suyo nombre d'o toque d'o tambor que sona ixe diya pa sinyalar o ritmo.
Historia
A primera romería se celebró en 1515 pa aplacar a sequera.
Celrà
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Lista d'alcaldes d'Alcanyiz
Ista ye una lista d'alcaldes de Alcanyiz, a capital d'a comarca d'o Baixo Aragón:
Castiello de Grisel
Lo Castiello de Grisel ye un castiello que se troba en Grisel (Tarazona y Moncayo, Zaragoza). Ye un castiello d'estilo gotico.
Lo lugar de Grisel s'ha formato arredol de lo castiello, ya ye documentato ya de l'anyo 1106 quan se fa una reglamentación de los reganos.
Tenió de tenent a Lop Ferrenc de Luna en l'anyo 1301. En l'anyo 1352 lo Capítol de la Seu de Tarazona lo compró a Hugo de Cardona.
Idioma tracio
O tracio estió un idioma, hue extinguito, d'a familia lingüistica d'as luenga indoeuropea, charrata en o sudeste d'Europa. A extinción d'o tracio como luenga charrata ye d'arredol d'o sieglo VI, con as invasions en a rechión d'os pueblos eslaus, encara que por ixas envueltas yera ya una luenga muit latinizata.
Distribución
L'idioma tracio se charraba en una ampla faixa de l'actual Bulgaria, l'actual Grecia a l'este de Tesalonica y en l'actual parte europea de Turquía, fueras d'as colonias griegas. Ye posible que se charrase tamién en enclaus de Serbia y Macedonya d'o Norte.
No se charraba en l'actual ribera bulgara d'o Danubio, zona on se charraba o idioma daco u cheto, tamién indoeuropeu paleobalcanico. Esto s'ha deducito en base a que os toponimos en dacos en dava ("ciudat fortificata") no se troban en l'aria tracia, que ye zona de toponimos equivalents con as radices para, diza/disos y bria (equivalent a lo celtibero briga y a lo chermanico berg).
Barranco d'as Gargantas
O barranco d'as Gargantas (en castellano Barranco de las Gargantas ) ye un barranco prepirenenco situau en a comarca de l'Alto Galligo.
O suyo naixedero se troba en o puerto de Santa Orosia, en o municipio de Yebra de Basa y desemboca en o río Galligo en o municipio de Biescas chunto a Xabierre-Cuarnas.
Archidiocesi de Saurimo
A archidiocesi de Saurimo (en latín Archidioecesis Saurimoensis) ye una seu bispal metropolitana con territorio en Angola. A suya seu ye en a Saurimo.
Historia
Fue constituita en o 2011 pa Benedet XVI y teneba en 2014 380.000 habitants.
Elementos d'o bloque g
Os elementos d'o bloque g representan un grupo hipotetico, no observato, d'elementos que serían dillá d'os transuranidos actualment descubiertos, y a on s'ocuparía un nuevo orbital de tipo g. Se veiga confeguración electronica.
Elementos d'o bloque p
Os elementos d'o bloque p (de prencipal) son aquells que son en os grupos d'o 13 a o 18 d'a tabla periodica. En istos elementos o nivel enerchetico mas externo corresponde a orbitals p (se veiga a confeguración electronica). A confeguración electronica externa d'istos elementos ye:  ns2npx (x=1 a 6, estando 1 ta o grupo d'o boro, 2 ta o grupo d'o carbonio, ... y 6 ta o grupo d'os gases nobles).
Os elementos d'iste bloque, tienden tanto a perder bel electrón ta mirar d'esvaciar l'orbital p, como tamién tienen tendencia a ganar-lo ta emplir-lo y arribar a la confeguración electronica de gas noble. Como en l'orbital p, i cullen seis electrons, quan se queda meyo pleno como tres electrons, tamién consigue bella estabilidat, fendo que os elementos d'iste bloque tamién tiendan a perder u ganar electrons ta tener l'orbital p meyo pleno.
Alberto Serrano Dolader
Alberto Serrano Dolader ye un periodista aragonés naixiu en Casp en 1958 que ha treballau en Radio Nacional de España en Aragón, TVE en Aragón y Heraldo de Aragón. Ha publicau numerosos libros relacionaus con as leyendas d'Aragón.
Cervià de Ter
Cervià de Ter (Cervià de Ter en catalán y oficialment, Cervià de Ter en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Chironés, partiu chudicial de Chirona y provincia de Chirona.
A suya población ye de 863 habitants (2008), en una superficie de 9,62 km² con una densidat de población de 89,71 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cervià de Ter ye situata a 45 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte os lugar de Raset.
Barranco de Pondiellos
O barranco de Pondiellos ye un barranco pirenenco d'o municipio de Sallent de Galligo, en l'Alto Galligo.
O suyo naixedero se troba en os ibons de Pondiellos y desemboca en o río Gualempeda, muit amán d'a localidat de Sallent de Galligo.
Toponimia
Pareixe que o toponimo Pondiellos ye un diminutivo en plural de puent con a "-o-" sin diftongar, "ponte", y o sufixo -iello.
O sufixo podría haber estau readaptau a traviés d'o castellano, ya que en realidat l'aragonés tensino tiende a fer os diminutivos con o sufixo -iecho, por o que sería mas natural a forma *Pondiechos.
Middelburg
Middelburg ye una ciudat neerlandesa que ye a capital d'a provincia de Zelanda.
Barranco Merdacero
O barranco Merdacero (en castellano Barranco del Puerto) ye un barranco pirenenco d'o municipio de Biescas, en l'Alto Galligo.
Toponimia
O toponimo fa alusión a la color d'as suyas auguas. Apareixe documentau en un informe d'o inspector militar, don Luís de Baccigalupi, de l'anyo 1801 sobre as fortificacions suplementarias construyidas pa reforzar Santa Helena en 1793
Idioma frichio
L'idioma frichio estió una luenga indoeuropea paleobalcanica que se charró en Anatolia dica por o menos o sieglo VI. Talment tamién se charró en Tracia, dende on se creye que os frichios emigroron arredol d'o 1200 adC.
En o sieglo VI, ya yera amortato, pero podemos reconstruyir bellas palabrabras con l'aduya de bellas inscripcions entallatas con una escritura parellana a la d'o griego.
Se creye que yera pareixito a lo tracio y l'armenio, y que a la vegada haberba tenito bellas caracteristicas d'o griego.
Curiosidaz
Herodoto escribió que o faraón Psametico I mandó fer un experimento con dos recient naixitos pa veyer cuála yera a primera luenga que charraban (y doncas a luenga mes antiga) y que a primera palabrabra que pronunció uno d'ellos estió becos, "pan" en frichio, concluindo que l'idioma frichio yera mes antigo que l'idioma echipcio.
Flaçà
Flaçà (Flaçà en catalán y oficialment, Flassá en castellano) ye un municipio catalán situau en a comarca d'o Chironés, partiu chudicial de Chirona y provincia de Chirona.
A suya población ye de 1.050 habitants (2008), en una superficie de 6,67 km² con una densidat de población de 157,42 hab/km².
Barranco d'os Mallos
O barranco d'os Mallos (en castellano Barranco del Puerto) ye un barranco pirenenco d'o municipio de Yesero, en l'Alto Galligo.
O suyo naixedero se troba en o puerto de Yesero, baixo a sierra Tendennera y desemboca en o barranco de Sía.
Barranco de Lasieso
O barranco de Lasieso (en castellano Barranco del Asieso) ye un barranco pirenenco situau en a comarca de l'Alto Galligo.
O suyo naixedero se troba en o paso de la Loba, en o municipio de Biescas a os pietz d'a sierra Tendennera y desemboca en o río Galligo dimpués de baixar por a val de Lasieso.
Armenios
Os armenios (en armenio Հայեր) son un pueblo que parla una luenga indoeuropea (l'armenio) y aislada y son cristianos. Son orichinarios d'arias d'Orient Meyo entre Anatolia oriental, o Caucas y os lacos Van y Urmia (encara que o numero d'armenios en a diaspora siga mayor que os armenios residents en l'Armenia historica). A luenga que parlan no ye faciment clasificable en garra branca d'as luengas indoeuropeas. A forma de cristianismo que siguen ye actualment propia d'os armenios. A identidat armenia en a diaspora se manifiesta millor por mantener a relichión cristiana propia que por mantener a luenga. Encara que tiengan un estau propio, Armenia, esta representa d'alto u baixo o 10% de l'aria que ocupaban historicament, pus en l'atro 90 % fuoron forachitaus u exterminaus por os kurdos locals y por o gubierno turco en o conoixito como chenocidio armenio. En o pasau os armenios controlaban o comercio d'a seda entre Orient y Occident.
Modo de vida tradicional
O modo de vida tradicional ye sedentario y agricola. L'agricultura tipica d'os armenios ye una agricultura de montanya. Os armenios han destacau en Orient Meyo como viticultors.
Dende fa sieglos en a diaspora os armenios han destacau como hombres de negocios.
Etnochenesi
A etnochenesi armenia ye antiga y con muitos puntos escuros y sin de documentación. D'alcuerdo con Herodoto os armenios descienden de Frichios que s'establioron en a zona de l'antigo reino d'Urartu. En refirme d'esto bels lingüistas han feito notar o pareixiu de l'armenio con atras luengas indoeuropeas aisladas orichinarias d'os Balcans (tracio, daco, griego, albanés, etc...) ditas paleobalcanicas.
Entre persas y romanos
thumb|250px|Armenia en o sieglo IV Armenia encomenzó a cayer baixo influencia d'os romanos en l'anyo 66 aC dimpués d'a Batalla de Tigranocerta y la derrota final de Mitriades VI de Ponto. Marco Antonio invadió y derrotó lo Reino d'Armenia en l'anyo 34 aC, pero los romanos perdioron a hechemonía mientres a guerra civil d'os anyos 32 aC y 30 aC. En l'anyo 20 l'emperador César Augusto negoció con os Arsacidas que Armenia esdevenise un estau-tampón entre l'Imperio Romano y l'Imperio Parto. Como estau-tampón Armenia estió escenario de luitas entre gubernants y usurpadors contraposaus a qui refirmaban u bien os romanos y u bien os partos.
L'Imperio Parto plegó a imposar una dinastía Arsacida en o Reino d'Armenia. En l'anyo 113 l'emperador Trachán marchó ta lo Reino d'Armenia pa tornar a posar-ie un rei client. En agosto de 114 Trachán prenió Arsamosata y s'anexionó Armenia como provincia romana en o contexto d'una politica exterior de conquiestas en orient y exitosas campanyas contra l'Imperio Parto. Manimenos a la muerte de Trachán os partos fuoron recuperando influencia porque Hadrián preferiba mantener unas mugas bien defendibles y renunció a belunas d'as conquiestas de Trachán en territorio parto.
Armenia tamién estió un estau-tampón entre l'Imperio Romano y l'Imperio Persa Sasanida. O reino d'Armenia prenió a relichión cristiana como oficial baixo Terdat III, a principios d'o sieglo IV, antes que l'Imperio Romano, y se diz que Armenia estió o primer estau cristiano, (feito que discuten os sirians y asirianos cristianos).
En o "Libro d'el Trasoro" mencionan Hermjnja en relación con a vida d'os apóstols y evanchelistas en o capitol 68:
En l'anyo 390 l'Imperio Romano y l'Imperio Persa Sasanida se repartioron Armenia. En a parte persa (Persarmenia) os sasanidas preboron d'imposar o mazdeísmo, pero os armenios se rebeloron y en l'anyo 484 lis reconoixioron a libertat relichiosa.
Como resultau de no aceptar o concilio de Calcedonia de l'anyo 451 os cristianos armenios se decidioron por o monofisismo chunto con os echipcianos, os sirians, os cheorchianos y os albans caucasians (de l'aria de l'actual Azerbaichán). A primera ilesia Armenia yera común con os cheorchianos y os albans, que participioron en o concilio de Dwin en l'anyo 555.
Entre arabes y bizantins
250px|thumb|left|[[Heraclio, emperador bizantín d'orichen armenio]] En l'anyo 661 os armenios aceptoron a tutela d'os arabo-musulmans, que alavez respetaban a suya libertat de culto. Enta l'anyo 700 existiba una provincia d'Armenia dentro d'o califato musulmán administrada que duró dica o sieglo IX y que yera administrada por os arabes (con episodios de revueltas y recuperación d'o poder por os armenios).
En l'anyo 884 a cabeza d'a familia de Bagratuni se fació reconoixer rei d'Armenia con o nombre d'Achot I por o califa y por Costantinoble. A suya dinastía gubernó en un reino que teneba como nuclio l'aria entre Kars y o laco Seván, (a lo sud i heba atro reino armenio Vaspurakán). Os armenios conoixioron un tiempo d'autogubierno y progreso economico y cultural.
Alavez tamién i heba armenios en l'Imperio Bizantín, en la dita Armenia Menor, (que perteneixeba dende fa muito a l'Imperio Romano d'Orient y ye l'antecedent d'a desapareixita "Armenia Otomana") a l'ueste d'o Eufrates. En o "Libro del Trasoro" mencionan a l'Armenia d'o Eufrates como Erminea:
Os bizantíns i reclutaban soltaus, por eixemplo lo celebre Polieucto, y a vegadas deportaban armenios de l'Armenia Menor, on plegaban armenios provinients de zonas musulmanas. Dende mitat d'o sieglo IX dica principios d'o sieglo IX en Costantinoble i habió 10 emperadors d'orichen armenio como Basilio II. Ixos emperadors se refimoron en os armenios pero os suyos succesors, en a decada de 1020 luitoron contra ellos y en deportoron muitos ta Cilicia. A desaparición d'o poder armenio fació que os turcomans podesen entrar dimpués con facilidat en Anatolia oriental y que los bizantins perdesen a mayor parte d'Anatolia dimpués d'a Batalla de Manzikert.
Os armenios invadius por os turcomans
thumb|250px|[[Batalla de Mari]] Os turcomans plegoron dirichius por os selchucidas y arrasoron Armenia a mitat d'o sieglo XI, instalando-sen-ie como sobirans. Dende 1220 os turcomans estioron sozmesos a los mongols. En ixos tiempos d'invasions de turcomans y mongols l'agricultura de montanya d'os armenios y atros pueblos d'a zona retrocedió y progresó o modo de vida d'os pastors nomadas turcomans y kurdos. Muitos armenios emigroron ta Cilicia y Crimea. As campanyas de Tamerlán en 1387-1402 tornoron a debastar a zona. Tota Armenia fue sozmesa los turcomans Kara Koyunlu primero y Ak Koyunlu dimpués.
En ixos tiempos os cruzaus s'establioron en Antioquía y Edesa y aduyoron a los armenios de Cilicia a resistir a los bizantins. Se creyó o reino d'Armenia-Cilicia u d'Armenia la Chica. A clase dirichent armenia prenió os costumbres d'a nobleza franca, con a que teneban ligallos matrimonials. As autoridaz relichiosas armenias negocioron con Roma a unión y en o sieglo XIII a ilesia armenia reconoixió l'autoridat de Roma. O catholicos se refuchió en Edesa y dimpués en Sis. Os armenios de Cilicia yeran aliaus tanto d'os cruzaus como d'os mongols, y un armenio d'ixos tiempos Haitón de Korykos, escribió un celebre libro en francés que fue tradueito a l'aragonés: "La Flor de las Ystorias d'Orient" on s'exposan muitos datos sobre a cheografía y historia medieval d'Orient Meyo y Asia Central. O reino d'Armenia la Chica u Armenia-Cilicia fue conquiesto por os mamelucos d'Echipto y s'esboldregó en 1475. En o sieglo XV a val meya de l'Araxes esvebinió de nuevo o centro politico d'os armenios. Dende 1441 un nuevo catholicos establió a suya seu Echmazdín con primacía sobre en Sis, desfendo-se de tot o ligallo con Roma.
Os armenios sozmesos a los otomans y safavidas
En o sieglo XVI as guerras entre l'Imperio Otomán y l'Imperio Persa Safavida debastoron de nuevo Armenia. O tractau d'Amasía (1555) deixó buena parte d'Armenia en l'Imperio Otomán. Cuan tornó a haber-ie a guerra o Xah Abbas contratacó en 1603 prenendo Armenia oriental y deportó muitos Armenios ta Ispahán, on con o tiempo creyoron una ciudat dita Nueva Chulfa. Armenia tenió dimpués una relativa estabilidat. En o Karabakh, un bastión de cultura armenia, os principes armenios d'a dinastía d'os Melik se declaroron autonomos y resistioron a los otomans, atra vegada en guerra con Persia entre 1720 y 1730. En ixos tiempos estió o clero armenio, con o catholicos de Echmazdín en a cabeza, qui exerció o papel de clase dirichent d'os armenios que no heban emigrau. En l'interior de l'Imperio Otomán os armenios esdevinioron una Millet baixo responsabilidat d'o patriarca armenio de Costantinoble.
Os renaiximiento armenio en a diaspora
Entre os sieglos XV y XVI os comerciants armenios controloron o mercau d'a seda iraní, aproveitando que i heba tot un rete de colonias armenias, belunas creyadas en tiempos bizantins antigos, belatras de tiempos d'as invasions turcomanas mes modernas. Bi heba armenios en Constantinoble, Tracia, Macedonya, Bulgaria, Transilvania, Lvov, Crimea, Venecia, Livorno, Chenova y Marsella. Os chulfianos de nueva chulfa tenioron un important papel en o comercio internacional, y tamién yeran muito activos en ixe comercio os d'a India (Madrás y Calcuta).
Esta burguesía armenia emigrada yera en contacto con os artisans armenios de Constantinoble y Anatolia occidental, pero ignoraba a situación d'os campesins armenios que no heban emigrau, producindo-se una desachuste entre a diaspora y os armenios d'Armenia.
Os armenios en o zaguer sieglo de l'Imperio Otomán
A principios d'o sieglo XIX os armenios yeran unos 3 millons en l'Imperio Otomán (a mayoría) y l'Imperio Persa. Entre un 10% y un 15 % viviban fuera d'Armenia. Os campesins armenios se repartiban en una ampla zona dende Diyarbakir y Erzurum a l'ueste dica Ganya a l'ueste, y tamién en Cilicia. En ixa ampla zona conviviban con kurdos, turcos anatolicos, azerins y cheorchianos, y os armenios no yeran mayoritarios que en a rechión d'o laco Van.
A principios d'o sieglo XIX l'Imperio Ruso conquirió a Persia os territorios a lo norte de l'Araxes, con l'aduya d'os armenios locals. En 1828 se firmó o tractau de Turlmenchai entre os imperios ruso y persa y permitió a 50.000 armenios de Persia que s'establisen en a rechión de Ereván, Nakhicheván y Karabakh. O tractau ruso-otomán d'Adrianopoli de 1829 concedeba a Rusia os districtos de Ajaltsije y Ajalkalaki, que provocó a emigración de cuasi 100.000 armenios d'Anatolia oriental ta territorio de l'Imperio Ruso. Mientres tot o sieglo XIX continó ixe movimiento migratorio dende l'Imperio Otomán, creyando-se una Armenia rusa u Armenia Oriental, cada vegada mes diferent de l'Armenia Otomana u Armenia Occidental.
En l'Armenia Otomana a situación d'os campesins armenios continó degradando-se. Se creyó un cerclo vicioso: os armenios tendeban a emigrar y as autoridaz otomanas instalaban en l'Armenia historica musulmans refuchiaus d'o Caucas (cherqueses, nogais, tartaros), u d'os Balcans. Os equilibrios de poder tradicionals se creboron y nomadas kurdos se desplazoron ta o norte. augmentó a emigración armenia ta Costantinoble. A principios d'a decada de 1860 os liberals consiguioron que a Millet fuese dotada d'una Constitución nacional. O patriarca esdevinió una especie de monarca constitucional rodeyau d'una asamblea esleita. Yeran tiempos de reformas, d'occidentalización y de plegada d'ideyas occidentals como o nacionalismo y o socialismo.
En a guerra ruso-otomana de 1877-1878 os exercitos rusos, mandaus por chenerals armenios s'apoderoron de Kars. En 1878 por o tractau de Berlín l'imperio Otomán habió de ceder a Rusia Kars, Ardahán y Batum, territorios que teneban un tercio de población armenia. O tractau estipulaba amés as reformas que s'haberban de fer en as provincias habitadas por armenios, principalment pa "garantir a suya seguridat debant d'os cherqueses y kurdos". Estas disposicions no fuoron aplicadas, y os otomans consideroron a cuestión armenia como una amenaza pa la muga oriental de l'imperio. En febrero de 1914 Rusia consiguió que as provincias en as que os otomans heban de lebar a cabo as reformas fuesen reagrupadas en dos rechions administrativas (Erzurum y Van), baixo control d'inspectors europeus.
Dos organizacions revolucionarias amaneixioron: o partito Henchak (mes socialista) fundau en 1887 en Chinebra, y o partiu Dashnak, fundau en 1890 en Tbilisi (mes nacionalista). Feban una acción revolucionaria directa. En 1890 o Henchak provocó insurreccions en Anatolia oriental y o soldán Abdul Hamid ordenó a intervención de l'exercito, y en particular d'os Hamidiye, a una caballería kurda aleccionada en o islamismo radical y o chenocidio de cristianos. I habió dos anyadas de mortaleras (1894-1896) en as que d'alcuerdo con fuents armenias morioron 300.000 personas y uns 100.000 armenios se refuchioron en Transcaucasia. En 1896 os dashnak facioron un atentau terrorista contra a seu d'a banca otomana de Costantinoble. O soldán suspendió a Constitución nacional d'a Millet y a comunidat armenia de Costantinoble sufrió represalias.
A burguesía armenia yera en contra d'os partius revolucionarios, tanto en territorio otomán como en territorio ruso, on s'heban enriquiu con o comercio y a industria. Os armenios estioron pioners en o desembolique petrolifero de Bakú, on se formó una clase obrera armenia. O partiu Dashnak se radicalizó y entre 1905 y 1906 i habió enfrentamientos entre armenios y azerins en Bakú a atros puestos, esdevenindo una guerra civil que duró dica 1908. En 1908 os armenios de territorio otomán teneban esperanzas que o cambio de rechimen con a plegada d'os chóvens turcos lis milloraría a situación, pero os chóvens turcos yeran panturquistas y veyeban un periglo en a existencia d'os armenios, d'esta traza en 1909 os turcos facioron una mortalera d'armenios en Adana.
A Primera Guerra Mundial
250px|thumb|Voluntarios armenios en l'exercito francés d'a Primera Guerra Mundial Os otomans encomenzoron os combates contra Rusia en a primera Guerra Mundial o 29 d'octubre de 1914. O escenario inicial d'os combates yera a rechión entre os lacos Van y Urmia y as poblacions locals se veyoron implicadas en a guerra, (armenios, asirianos, kurdos). En abril de 1915 esclató una revuelta armenia en a rechión de Van. O gubierno otomán fació detencions masivas entre a elite armenia de Costantinoble (que fuoron asesinaus) y ordenando a deportación de toz os armenos d'Anatolia oriental. Os notables armenios locals fuoron detenius y executaus. Os armenios que yeran en l'exercito otomán tamién fuoron asesinaus. L'exercito otomán, pero sobretot os kurdos incontrolaus, feban mortaleras d'hombres armenios y obligaban a marchar enta o sud a piet a las mullers y ninas, que de camín podeban estar raptadas, forzadas u morir de fambre u sete. Se calcula que as victimas estioron entre 600.000 y 800.000. En chulio plegoron 50.000 supervivients ta Halepo. Cuan os rusos ocuporon Van podioron salvar-sen 300.000 armenios. En verano os armenios de Cilicia y d'o resto d'Anatolia fuoron deportaus enta Siria y Mosul y bi habió mortaleras de nuevo. As tropas otomanas reocuporon an y os armenios de Van se refuchioron en Trascaucasia, pero en setiembre os rusos recuperoron a zona y os musulmans estioron victimas de mortaleras como represalia.
En 1916 os rusos ocuporon Erzurum, Trebizonda y Erzincán, y as poblacions musulmanas locals quedoron diezmadas por a guerra. As hostilidaz cesoron en a practica entre agosto de 1916 y fins de 1917. En abril de 1917 as autoridaz rusas autorizoron a los refuchiaus a tornar ta Anatolia oriental. Uns 150.000 se reinstaloron en a rechión de Van, on podioron cullir una collita de trigo en verano.
Periodo d'entreguerras
Dimpués d'a revolución rusa de marzo de 1917 Trascaucasia s'autogobernaba. Os armenios de Trascaucasia creyoron una fuerza militar propia y en octubre costituyoron en Tbilisi un Consello Nacional Armenio. Cuan os bolcheviques prenioron o poder en Rusia, as autoridaz de Transcaucasia se negoron a cambear de rechimen y firmoron con l'exercito otomán un armisticio en aviento de 1917. En ixe inte os armenios controlaban a zona entre Van y Erizcán. En chinero de 1918 s'establió una asamblea constituyent (seim) de Transcaucasia, que contaba con 112 miembros, 33 d'ellos armenios. En a Transcaucasia d'ixa epoca i heba profundas divisions os azerins yeran pro-otomans, os armenios anti-otomans y os cheorchianos quereban a paz. Os otomans entre marzo y abril pasoron a la ofensiva y ocuporon tot o terreno entre Van y Kars, producindo-se refluxo d'armenios ta o nord-este. En abril, a Seim proclamó a independencia de Transcaucasia, mientres os otomans abanzaban y yeran ya a man de Yerevan. En mayo Transcaucasia se disgregó con a proclamación d'a independencia de Cheorchia. Os armenios podioron aturar a los otomans en a batalla de Sardarabad, pero en chinio habioron de firmar en Batum un tractau en o se cedeban a los otomans a zona d'o ferrocarril entre Alexandropol y Chulfa y se veyeban obligaus a autorizar a las tropas otomanas poder cruzar territorio armenio pa acceder a Azerbaichán.
En chunio de 1918 os otomans ocuporon Azerbaichán y en agosto planteyoron a cuestión de Karabakh. Una asamblea local, con mayoría armenia refusó a unión con Azerbaichán, pero habió de zeder. Os otomans con l'armisticio de Mudros d'o 30 d'octubre de 1918 habioron de retirar-sen a las suyas mugas de 1914, mientres as fuerzas britanicas prenebas posicions en Transcaucasia.
Dimpués de desapareixer o periglo otomán plegó l'inte que os armenios s'enfrentasen con os suyos vecins. Os armenios luitaban contra os cheorchianos a fins de 1918, y con meyación britanica os armenios y cheorchianos se repartiron os territorios en baralla. Muitos armenios de Cheorchia emigroron a escape t'Armenia. A l'ueste os musulmans de Kars proclamoron en chinero de 1919 un gubierno provisional. Os britanicos intervinioron y tornoron l'administración de Kars a los armenios. A l'este en a baralla con os azerins, (a Guerra armenio-azerina), os britanicos establioron a principios de 1919 que Nakhicheban quedase en Armenia y Karabakh en Azerbaichán.
A situación d'Armenia alavez yera catastrofica: no i heba ni administración, ni capital, ni constitución. O partiu dominant yera o Dashnak, y mandaban heroes de guerra. Os musulmans yeran cuasi un tercio d'a población d'o país, y la mitat d'a población armenia yeran refuchiaus. I heba epidemias.
A cuestión d'as mugas d'Armenia se trató en a Conferencia de París de 1919. I habió dos delegacions armenias, una representaba a l'Armenia Otomana (y l'alto clero), y l'atra a l'Armenia liberada. As peticions fuoron chuzgadas como excesivas: Erzurum, acceso a la Mar Negra (y Mediterrania por Cilicia). Se prebó d'establir un mandato estausunidense en Armenia pero o Senau d'Estaus Unius refusó o mandato en mayo de 1920. O tractau de Sèvres d'agosto de 1920 reconoixeba a Armenia o dreito sobre una parte d'Anatolia oriental sin fixar as mugas, dixando o tema a l'arbitrache d'o president Woodrow Wilson. En noviembre de 1920 fuoron fixadas as mugas, pero os turcos ya heban pasau a la ofensiva y ya heban conquiesto tot o territorio reivindicau.
En chunio de 1920 os nacionalistas turcos levoron a cabo negociacions con os sovieticos. Os kemalistas pactoron con os sovieticos as mugas orientals de Turquía, y dimpués invadioron Armenia ocupando Kars en octubre y Alexandrópol en noviembre. En a agüerro d'ixe mesmo anyo l'exercito royo sovietico plegó t'a muga d'Armenia, y os armenios, presionaus por os turcos habioron d'aceptar o dominio sovietico.
L'Armenia Sovietica
200px|thumb|Cartel propagandistico d'os sovieticos liberando Armenia.
O 29 de noviembre de 1920 se proclamó a Republica Socialista Sovietica d'Armenia. O gubierno armenio presovietico firmó en aviento un tractau con Turquía por o que cedeban Kars y Nakhicheván. Mientres l'exercito royo ocupaba Cheorchia, os Dashnak facioron que Armenia se rebelase entre febrero y abril de 1921. Armenia tornó a estar conquiesta por os comunistas sovieticos, ya de pa cutio, y o 2 d'abril de 1921 fue declarada a Republica Sovietica d'Armenia.
O tractau ruso-turco de Kars d'o 13 d'octubre de 1921 tamién fue firmau por a R.S.S d'Armenia y fixó as mugas entre Turquía y Armenia. Armenia perdió Kars y Igdir (o territorio entre l'Araxes y o Mont Ararat que fació parte de l'Imperio Persa dica 1828). Con a cesión d'Igdir Turquía teneba un corredor dica Nakhicheván, territorio cediu a Azerbaichán. Nagorno Karabakh no feguraba en o tractau pero poco dimpués fue atribuito a Azerbaichán y se creyó a rechión autónoma d'Alto Karabakh o 7 de chulio de 1923.
Elementos d'o bloque d
En o diagrama s'amuestra a tabla periodica dividita en bloques. En o bloque d bi ha trenta elementos (realment bi'n ha mas, pero no se troban en a naturaleza, y por ixo no se gosan contar). Istos se dividen en diez grupos de tres (as columnas), a on os tres elementos tienen propiedatz fisicas y quimicas parellanas, encara que os dos que se troban mas abaixo s'asemellan mas entre si y muestran mas esferencias con o que ye en a primera ringlera (dito por un regular "elemento cabecera d'o grupo").
Armenios
L'Armenia Sovietica
Como en atras republicas socialistas sovieticas (Ucraína, Kirguizistán, ecetra..) o periodo sovietico d'entreguerras trayó fambre por a colectivización y as deportacions dende 1929. As autoridaz sovieticas luitaban contra as "supervivencias d'o nacionalismo", creyando un terror de masas. O catholicos Joren I fue asasinau en 1938.
Elementos d'o bloque d
Tamién se pueden dividir en tres series (ringleras) de diez elementos, ditas a vegadas "series de transición" (se veiga metal de transición).
Armenios
L'Armenia Sovietica
En a segunda guerra mundial i heba armenios luitando en os dos bandos. Os armenios d'Alemanya consiguioron estar reconoixius como arios. Bels nacionalistas armenios luitaban con as Potencias de l'Eixe por a promesa que lis fació Hitler d'un estau independient arredol d'o mont Ararat, (en territorio controlau por Turquía, que manimenos no participaba en a guerra). Una lechión armenia luitaba en o Caucas norte, y bels armenios d'a diaspora fuoron detenius por os angleses en Orient Meyo.
En as tres decadas dimpués d'a muerte de Stalin Armenia s'industrializó y urbanizó a escape y tenió un grant creiximiento demografico. O nivel d'educación progresó a escape, y se produció una fuga de cerebros ta Rusia, por haber-ie pocas oportunidaz en tan redueito país. Os armenios s'infiltroron en a clase dirichent sovietica, por eixemplo o president d'o Presidium d'o Soviet Supremo entre 1964 y 1965 yera l'armenio Anastás Mikoyán. O costrutor d'avions Mig yera o suyo chirmán Artion Mikoyán. As autoridaz d'a republica dedicoron muitos esfuerzos a salvar o patrimonio cultural armenio, que os turcos y azerins encara destruyen. O nacionalismo armenio tornó a tener fuerza, y en 1965 s'expresó en una gran manifestación que conmemoraba o cincuanta aniversario d'o chenocidio. En 1966 naixió o partiu nacional unificau, y los suyos miembros fuoron detenius y condenaus en anyos posteriors.
En 1988 encomenzoron conflictos interetnicos entre os armenios y os azerins por a reclamación d'os armenios de l'Alto Karabakh d'unir-sen a Armenia. En Armenia creyoron un comité pa Karabakh, que reclamaba a unión de l'Alto Karabakh con Armenia. Os días 28 y 29 de febrero i habió pogroms antiarmenios en Sumgait, a lo norte de Bakú, con decenas de victimas. En chulio o soviet de l'Alto Karabakh votó a unión con Armenia; o Soviet Supremo d'a URSS se oposó porque no quereba creyar un precedent de cambios de mugas.
Un tierratremo devastó o norte d'Armenia en aviento de 1988, con decenas de mils de victimas. Alavez as autoridaz sovieticas detenioron a los dirichents d'o comité pa Karabakh, y dimpués fació estar l'Alto Karabakh en a subchección d'una comisión especial presidita por un ruso. A mitat de chinero de 1990 i habió pogroms antiarmenios en tot Azerbaichán y cuan correba periglo que tamién afectasen a os rusos as tropas sovieticas intervinioron.
En agosto de 1990 Levon Ter Petrossian, que heba estau miembro d'o comité pa Karabakh, fue esleito president de l'Asamblea Nacional (en a practica cabo d'estau). Armenia esdebinió republica sobirana, incluindo l'Alto Karabakh, estendendo a ciudadanía a toz os armenios de fuera d'Armenia.
Armenia independient
thumb|250px|Erevan, capital de l'actual Republica d'Armenia
O 23 de setiembre de 1991 Armenia proclamó a suya independencia d'a URSS, estando a sola republica socialista sovietica que siguió o cauz legal, con un referendum. A lo mes vinient Ter Petrossian fue esleito president d'a Republica.
En 1991 i habió tropas sovieticas en a muga d'Armenia y Azerbaichán implicadas en a deportación d'armenios (operación aniello). Bi habió una limpieza etnica en os distritos de Xahumián y Getashen, a on que la población armenia fue forachitada. Los armenios de Karabakh yeran en rebelión ubierta y encomenzoron a vencer a los chenocidas azerins a servicio d'a republica d'Azerbaichán, y dimpués a forachitar a los azerins de l'Alto Karabakh, (y a los meskhetas asentaus por os azerins). Os armenios de Karabakh y os armenios d'Azerbaichán refuchiaus en Karabakh consiguioron controlar o 10 % d'Azerbaichán, y creyar un corredor con Armenia. Plegoron a controlar dica a ribera ezquierda de l'Araxes, en a muga con Irán, dica que l'exercito iraní intervinió creyando una zona de seguridat de 10 km. Los armenios no podioron controlar las de l'antigo districto sovietico de Xahumián, ni Getashen a lo norte, ni zonas de Martakert y Martuni a l'este, a on que desapareixió a presencia armenia.
A zaguers de l'anyo 2020 o resultau d'o Conflicto d'Artsakh imposó a los armenios la perda d'o sud de Nagorno Karabakh con a simbolica ciudat de Xuxi, la restitución d'os territorios arredol d'este enclau a Azerbaichán, la cesión una part chica d'o sud d'Armenia que permite a conexión entre Nakhichevan y la resta d'Azerbaichán, asinas como la expulsión d'a población armenia habitadora d'estos territorios.
Albichenses
Os albichenses estioron una comunidat relichiosa que tenió una gran florata en os sieglos XII y XIII en Occitania y que duró dica o sieglo XV en o norte d'Italia. Yeran conoixitos como cataros chunto con os suyos predecesors os bogomils.
En Occitania amanixió en 1167 cuan un ninviato de l'Imperio Bizantín convenció a unos bispes bogomils occitans pa que se convertisen. I habió una cruzata organizata contra os albichenses (a dita Cruzata d'os albichenses) en a que participoron normandos y atros franceses d'o norte. As mortaleras y persecucions facioron que os albichenses encomenzasen a desapareixer en o sieglo XIII d'Occitania (1244, caita d'o castiello de Monsegur).
En Italia os albichenses teneban o suyo centro en Desenzano, a cantos d'o Laco de Garda. Yeran conoixitos como "albaneses" y teneban polemicas doctrinals con os bogomilos de Concorezzo (Lombardía).
Toz os documentos que bi ha sobre a doctrina d'os albichenses provienen d'o catarismo italiano. I destacan os siet tractatos orichinals en latín achuntatos con o títol de Liber de duobus principiis.
Bruello
Cheografía
Bruello se troba en a valleta d'o barranco de Bruello, afluent d'o río Cinca, sobre as espuendas de la man norte en as garras d'o sarrato que se conoix como lo «sarrato de Bruello». Se i accede por a pista asfaltada que naix en a curva d'a carretera autonomica A-138, chusto quan pasa por alto d'o barranco.
O sarrato de Bruello no ye sique una estribación d'a sierra de Partara, que se prolarga dende la collada d'o Grau, por a on que l'Ena amaneix cara ta l'Ara en Guaso, dica la «penya d'o Cotón» u de Tou, por alto de Moriello de Tou.
Casas
As casas de Bruello yeran 3, d'entre as que dos son deshabitadas dende fa anyos y no i queda sique una en uso.
D'as dos casas vuedas, una data d'o sieglo XVI y l'atra tiene una inscripción en a portalada, en a qual se i leye «1698 IAIME FUMANAL». Casa Broto tiene una inscripción mandada fer por una duenya viuda que tuvo a casa, en as zaguerías d'o sieglo XIX, an se leye «FRANCISCA LAPLANA CRISTO JESUS AÑO 1893 JOAQUIN BROTO».
Toponimia
L'investigador Manuel Benito Moliner proposó que podeba dimanar d'una parola romance local, «Bruíl», que significa selveta menuda u corrolde d'árbols. M. Benito tamién contempló a posibilidat que dimanase d'a parola latina <*BRUSCUS, con a que se designaba os puestos petrosos y con matas abundants, que dificilment se podeban aprofeitar ta cultura.
Bienvenido Mascaray afirma, por contra, que a etimolochía d'o toponimo cal mirar-la en a luenga ibera local, en un pasau encara más luent. Mascaray considera que se composa de dos etimos ibericos: <buru, «cabezo», y <elor, «cabana» u caseta. A combinación de todas dos cosas vendría a significar «as cabanas d'o pueyo» u «cabanas d'o cabezo».
Maastricht
Maastricht (en neerlandés, Maastricht; en dialecto limburgués, Mestreech) ye una ciudat neerlandesa que ye a capital d'a provincia de Limburgo.
A suya población ye de 121.050 habitants (2011) en una superficie de 60,06 km², con una densidat de población de 2.106 hab/km².
Elementos d'o bloque f
Os elementos d'o bloque f (de fundamental) son dos series, una prencipiando a partir d'o elemento lantano y l'atra a partir de l'actinio, y por ixo a os elementos d'istas series se les diz lantanidos y actinidos. Encara que en a tabla periodica d'os elementos habrían d'ir dimpués d'istos dos elementos, se gosan representar deseparatos d'a resta.
Tienen dos electrons s en os suyos nivels enercheticos mas externos (n) y electrons f en os nivels mas interiors (n-2). Beluns tamién tienen electrons d en nivels intermeyos (n-1). Se veiga confeguración electronica.
Zwolle
Zwolle ye una ciudat neerlandesa que ye a capital d'a provincia de Overijssel.
A suya población ye de 120.343 habitants (2010) en una superficie de 119,28 km², con una densidat de población de 1.078 hab/km².
Enschede
Enschede ye una ciudat neerlandesa situata en a provincia de Overijssel, estando a suya ciudat más gran.
A suya población ye de 157.797 habitants (2010) en una superficie de 142,75 km², con una densidat de población de 1.120 hab/km².
Paulicianismo
O paulicianismo estió un movimiento relichioso de naturaleza dualista que consiguió creyar un estato en Anatolia Oriental por a ribera d'o Eufrates. Fue considerato en o suyo tiempo como una herechía cristiana, y ye una evolución d'o marcionismo, tamién considerato heretico. Ye poco conoixito y no lo conoixemos que por o relato tardano d'o escritor bizantín d'o sieglo IX Pero de Sicilia, ninviato t'Anatolia Oriental por Basilio I en l'anyo 869 pa parlar con a clase dirichent pauliciana. Son a sobén confunditos por os adopcionistas paulins armenios.
Os paulicians refusaban os sacramentos.
O paulicianismo amaneixió y se desembolicó sin tradición escrita en un ambient popular que no cautivaba o intelecto. Seguntes Pero de Sicilia a secta fue fundata en o sieglo VII por un tal Costantín, un naixito d'a ciudat de Mananali. Os paulicians d'o Eufrates fuoron deportatos ta Tracia en o sieglo IX.
Seguntes bellas interpretacions os paulicians de Tracia dimpués se bulgarizoron y contribuyoron a la formación d'o bogomilismo (cosa que Mircea Eliade cuestiona ). Tamién s'ha quiesto veyer en a presencia d'os paulicians una causa de que o catolicismo u atras variants d'o cristianismo s'estendillasen entre os bulgaros ortodoxos.
A deportación ta Bulgaria tamién la comentan:
Sierra de Rubió
A sierra de Rubió ye una sierra de Catalunya, Espanya. Cheolochicament se situa en a depresión central catalana, que ye una prolongación d'a depresión d'Ebro. Se divide entre os termins municipals de Rubió, Òdena y Castellfollit del Boix. A suya montanya de mas altitut ye a Còpia de Palomes, de 837m.
Juià
Juià (Juià en catalán y oficialment, Juyá en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Chironés, partiu chudicial de Chirona y provincia de Chirona.
A suya población ye de 301 habitants (2008), en una superficie de 8,38 km² con una densidat de población de 35,92 hab/km².
Cheografía
A localidat de Juià ye situata a 94 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de La Costa, El Mas Seguer y Veïnat de Mas Nadal.
Campo Municipal de Fútbol L'Almozara-El Carmen
O Campo Municipal de Fútbol L'Almozara-El Carmen (en castellano y oficialment Campo Municipal de Fútbol La Almozara-El Carmen) tamién conoixiu dica 2010 nomás con o nombre de Campo del Carmen ye un campo de fútbol situato en o barrio de L'Almozara de Zaragoza. O recinto esportivo ye formau por un campo de fútbol 11 de cespede artificial convertible en 2 campos de fútbol 7 transversals y un campo anexo de fútbol 7 tamién de hierba artificial. O estadio conta con focos d'iluminación.
Municipios de Liechtenstein
thumb|300px|right|División territorial de Liechtenstein. O prencipau de Liechtenstein se divide en once municipios (Gemeinden, singular Gemeinde), a mayoría d'ells formaus nomás por un lugar. Cinco d'istos Gemeinden se troban en o districto electoral d'Unterland (país baixo) y os atros en l'Oberland (país alto).
Bentarique
Bentarique ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca d'Alpujarra Almeriense y partiu chudicial d'Almería.
A suya población ye de 238 habitants (2017) en una superficie de 11 km², con una densidat de población de 21,64 hab/km².
Cheografía
A localidat de Bentarique se troba situata a 324 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 32 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia. Muga con os termins municipals de Santa Cruz de Marchena y Alsodux a o norte; a l'este con Terque; a o sud con Huécija; y a l'ueste con Íllar.
Canjáyar
Canjáyar ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca d'Alpujarra Almeriense y partiu chudicial d'Almería.
Barranco d'Ainielle
O barranco d'Ainielle ye un barranco pirenenco d'o municipio de Biescas, en l'Alto Galligo.
O suyo naixedero se troba baixo a punda Chunda (1.855 m) y desemboca en o barranco d'Oliván, pasando por Ainielle.
Canjáyar
Cheografía
A localidat de Canjáyar se troba situata a 618 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 47 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia.
Santuario d'a Virchen de Moncayo
O Santuario d'a Virchen de Moncayo ye un santuario que se troba a 1.620 metros d'altura en Moncayo en o termín municipal de Tarazona (Aragón).
Cada mes de chulio i hai una romería clamada romería d'o Quililay an os vecins de Tarazona puyan dica asti.
O santuario ye o puesto de marcha habitual en a puyada enta la tuca de Moncayo.
Amán se troba a fuent y a ermita de Sant Gaudioso.
Denominación
O suyo nombre ha iu variando con o paso d'os sieglos. Asinas antis mas se deciba Nuestra Sinyora d'a Penya Negra u Santa María de Penya Negra.
Descripción
O santuario ye un complexo d'edificios situaus baixo a uembra d'una penya clamada "Lo Cucharón". I hai un alox que conta con 17 cambras y una capacidat maxima de 45 plazas. Tamién i hai un restaurant.
Historia
Posiblement s'erichió un templo dedicau a dioses pagans que posteriorment fuo cristianizau. A tradición diz que en a Edat Meya un pastor descubrió en iste puesto una imachen d'a Virchen. S'erichió alavez una ermita y una casa pa auespedar a os pelegrins. En 1260 o bispe de Tarazona rebló o complexo a o monesterio de Veruela. En 1473 o monesterio de Veruela torna lo santuario a o Cabildo de Tarazona o qual mantiene a suya posesión dica que en 1990 toz os edificios (fueras d'a ilesia) pasan a estar propiedat d'a interpresa privada Arivalle S.L.
Arrienh
Arrienh (Arrienh en occitán, Arrien-en-Bethmale en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Arièja, districto de Sent Gironç, cantón de Coserans Ueste y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 110 habitants (1999) en una superficie de 14,59 km², con una densidat de población de 7,54 hab/km².
Cheografía
Arrienh ye situato a una altaria meya de 620 metros sobre o livel d'a mar, con una altura minima de 598 m y maxima de 2.085 m.
Barranco d'o Paco
O barranco d'o Paco (en castellano Barranco del Paco) ye un barranco pirenenco d'o municipio de Biescas, en l'Alto Galligo.
O suyo naixedero se troba en os Campos d'a Carrera y desemboca en o barranco d'Arás, en Yosa de Sobremont.
Chercos
Chercos ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca de Valle del Almanzora y partiu chudicial de Purchena.
A suya población ye de 291 habitants (2017) en una superficie de 14 km², con una densidat de población de 20,79 hab/km².
Cheografía
A localidat de Chercos se troba situata a 805 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 79 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia.