cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soldanato de Rum
Enta l'anyo 1080 un selchuzida se proposó unificar Anatolia y formó o soldanato selchuzida de Rum. En a practica o soldanato de Rum tendió a dominar o nuclio central d'Anatolia y adrezar l'actibidat d'os gazis enta as provincias perifericas, udi, en contacto con os cristianos. En 1176 o soldán de Rum derrotó en Miriokefalon a los bizantins, que fuoron forachitatos d'Anatolia central ya de pa cutio. O soldanato tenió l'apocheu a principios d'o sieglo XIII, dica quan plegoron os mongols. Quan a principios d'o sieglo XIV os mongols perdioron poder e o soldanato de Rum desapareixió, os gazis tornoron a tener fuerza e aproveitoron a nueva plegata de turcomans.
Zirconio
O zirconio u circonio ye un elemento quimico de numero atomico 40 situato en o grupo 4 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye Zr.
Districtos de Portugal
Portugal se divide en 18 districtos en a suya parti continental. As rechions insulars autonomas d'Azores y de Madeira no tienen districtos dimpués de 1976.
A lista sigüient, clasificata por orden alfabetico d'os districtos, amuestra a rechión a la que perteneixen.
thumb|Districtos de Portugal.
Antigos districtos
Os districtos siguients fueron disueltos en 1976 con a creyación d'as rechions autonomas.
Zirconio
Caracteristicas
thumb|left|Barra de zirconio Ye un metal blanco grisenco, brillant y muit resistent a la corrosión. Ye mas lichero que l'acero con una dureza parellana a la de l'arambre. Quan ye finament dividito puet cremar-se espontaniament en contacto con l'aire (reacciona antis con o nitrocheno que con l'oxicheno), especialment a altas temperaturas. Ye un metal resistent a os acidos, pero se puet disolver con acido fluorhídrico (HF), segurament formando complexos con os fluoruros. Os suyos estatos d'oxidación mas comuns son +2, +3 y +4.
Tuca de Corones
A tuca de Corones (en francés pic Coroné, en castellano pico Coronas) ye una tuca de 3.297 m d'altaria, con una prominencia de 38 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Districto de Viseu
O districto de Viseu ye o districto numero 13 de Portugal. A suya población ye de 378.166 habitants (2011) en una superficie de 5.007 km², con una densidat de población de 75,52 hab/km², y a suya capital ye Viseu.
Tuca de la Collada de Corones
A tuca de la Collada de Corones (en castellano Tuca del Collado de Coronas) ye una tuca de 3.281 m d'altaria, con una prominencia de 14 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Districto de Bragança
O districto de Bragança ye o districto numero 14 de Portugal. A suya población ye de 136.459 habitants (2011) en una superficie de 6.608 km², con una densidat de población de 20,65 hab/km², y a suya capital ye Bragança.
Regulus madeirensis
O Regulus madeirensis (en portugués bis-bis u estrelinha-real) ye un chicot muixonet d'entre 8 y 8,5 centimetros de largaria, perteneixient a l'orden d'os Passeriformes endemico d'a isla de Madeira. Ye miembro d'a familia d'os claveletz. Antis que en l'anyo 2003 se clasificase como una especie deseparata, se gosaba encluyir como una subspecie d'o Regulus ignicapilla. Manimenos, iste tien unas cellas mas curtas, a cresta amariella fosta y o pipón mas luengo. Tien tamién un canto diferent y distintas notas de atracción.
O Regulus madeirensis busca insectos en os arbustos de Erica arborea y en a laurisilva, asinas como en os chardins. Os suyos niedos los fan con tirarainas, tierra y palos, penchatos en as brancas d'os árbols en forma de bola.
thumb|left|Bis-bis
Tuca d'el Cabo de Barrancs
A tuca d'el Cabo de Barrancs (en francés pic Margalide, en castellano pico Margalida) ye una tuca de 3.251 m d'altaria, con una prominencia de 41 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Niceforo II
Niceforo II Focas naixito d'a Capadocia enta 912 y muerto l'11 d'aviento de 969 en Constantinoble, estió un cheneral que esdevinió emperador de l'Imperio Bizantín y lechitimó a suya posición por matrimonio con Teofano integrando-se en a Dinastía Macedonica.
Mientres o reinau de Román II destacó como cheneral, reconquirió Creta, Germanicea, Anazarbos, Raban y Duluk. En l'anyo 962 derrotó a Saif-ad-Dawlah en Halepo.
O 15 de marzo de 963 morió Román II y a suya muller Teofano encomenzó a exercer de rechent d'os suyos fillos Basilio II y Costantín VIII y sabendo que a suya situación ye precaria s'une en un plan a lo cheneral Niceforo Focas, que ye consagrato emperador por as tropas suyas en Cesaria. Usurpa o poder o 14 d'agosto de 963 y Teofano li ofreixe a suya man. Baixo o suyo mandato l'imperio recuperó Chipre y Cilicia.
En o contexto d'o error d'a diplomacia bizantina de preferir a los rusos en conta d'os khazaros como aligatos, fació liga con o prencipe ruso Sviatoslav contra os bulgaros y lo recompensó por invadir Bulgaria. Sindembargo os rusos preboron d'estendillar os suyos dominios a lo sud d'o Danubio y los bizantins habioron de fer guerra contra ellos y os pacinacos con inferioridat de numero.
Muerte
Habió de puyar os impuestos y devalorar a moneda, y esto lo fació impopular. I habió bellas revueltas. A suya muller Teofanó y o suyo sobrín Chuan Tzimisces conspiroron en contra d'él y lo asasinoron en a suya cambra. En o "Libro de los Emperadors" lo describen asinas:
Cuenca hidrografica
200px|thumb|right|Esquema de cuenca hidrografica u de drenache. Una cuenca hidrografica, compleganza u val ye o conchunto de territorios que abocan las suyas auguas superficials y os suyos aqüiferos superficials dreitament relacionaus dentro d'una mesma cuenca, alimentando d'esta forma un río principal que trescruza esta cuenca y replega a lo suyo paso as aportacions de qualsiquier afluent que i desemboque. Una cuenca hidrografica desaugua as suyas auguas en una mar, un laco, una lacuna, y en casos en os que no bi ha salida as auguas se filtran en o subsuelo u s'evaporan. As cuencas que no desauguan en a mar se dicen cuencas endorreicas.
Tuca de la Brecha de Tempestaz
A tuca de la Brecha de Tempestatz (en castellano Punta de la Brecha de Tempestades) ye una tuca de 3.272 m d'altaria, con una prominencia de 19 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Districto de Vila Real
O districto de Vila Real ye o districto numero 15 de Portugal. A suya población ye de 207.184 habitants (2011) en una superficie de 4.328 km², con una densidat de población de 47,87 hab/km², y a suya capital ye Vila Real.
Quixal d'Alba
O Quixal d'Alba (en castellano Muela de Alba) ye una tuca de 3.113 m d'altaria, con una prominencia de 21 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Districto de Braga
O districto de Braga ye o districto numero 17 de Portugal. A suya población ye de 848.444 habitants (2011) en una superficie de 2.673 km², con una densidat de población de 317,41 hab/km², y a suya capital ye Braga.
Tuca de Tempestaz
A tuca de Tempestatz u tuca Gran de Llosars (en francés pic des Tempêtes, en castellano pico de Tempestades) ye una tuca de 3.289 m d'altaria, con una prominencia de 98 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Districto de Porto
O districto de Porto ye o districto numero 16 de Portugal. A suya población ye de 1.816.045 habitants (2011) en una superficie de 2.395 km², con una densidat de población de 758,26 hab/km², y a suya capital ye Porto.
Tuca d'Abadías
A tuca d'Abadías u tamién conoixida como a Roca de Creuenya (en castellano Roca de Cregüenya) ye una tuca de 3.272 m d'altaria, con una prominencia de 29 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Dient d'Alba
O Dient d'Alba (en francés Dent d'Albe, en castellano Diente de Alba) ye una tuca de 3.121 m d'altaria, con una prominencia de 55 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Tuca de Mur
A tuca de Mur (en castellano Pico Mir u Tercer Pico Occidental de la Maladeta) ye una tuca de 3.187 m d'altaria, con una prominencia de 40 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Toponimia
Recibe o suyo nombre en honor de José Mur, famoso guida benasqués que treballó en primerías d'o sieglo XX con José Sayó.
Tuca d'Alba
A tuca d'Alba (en francés pic d'Albe, en castellano pico del Alba) ye una tuca de 3.112 m d'altaria, con una prominencia de 92 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Cubilar de montanya
thumb|260px|[[Cubilar d'Estós, en o Pireneu aragonés.]] thumb|260px|[[Cubilar de Rabadá y Navarro en Camarena de la Sierra, Aragón.]]
Un cubilar de montanya u refuchio de montanya ye un edificio destinau a alochar y protecher de l'orache a alpinistas u excursionistas, que se sitúa en zonas de montanya, por un regular de dificil acceso, u en nuclios rurals. A mayoría d'istas instalacions son chestionadas por un club alpín.
Caracteristicas
As caracteristicas d'os cubilars de montanya son muit variables: existen cubilars muit basicos, d'o tipo dito bivac, que nomás consisten en un teito con paretz, destinaus nomás a acubillar a os escaladors en zonas d'alta montanya. Se troban siempre ubiertos y qualsiquiera que los ameniste puet fer-los servir.
Os cubilars organizaus son a cargo d'un u más emplegaus, y ufren servicios basicos d'alochamiento y venda de bella bebida y comidas. Son dividius en cuantas cambras independients, y son de fusta u piedra d'o mesmo puesto, encara que ocasionalment pueden estar de ladriellos, u estructuras prefabricadas. Gosan poseyer escusaus de tipo rustico, cocina comunitaria y alochamiento, compartindo a cambra con a resta de montanyers. En l'actualidat, a mayoría tien bella mena de chenerador electrico u panels solars, y contan con una emisora en caso de problemas. A mayoría d'os cubilars nomás son accesibles a piet u a caballo, encara que existen beluns a os que se i puet arribar con auto por camins precarios.
Enta zaguerías d'o sieglo XX se desenvolicoron cubilars que encluyen servicios propios d'hotels, por eixemplo ufrindo comidas, encara que o suyo confort contina estando rustico.
A mayoría son propiedad d'un club alpín o club andino, que ufre descuentos a os suyos socios. D'a suya gestión s'encargan os guardas, nombraus por o club. Istos guardas pueden habitar en o cubilar de forma permanent u bien, por o suyo dificil acceso u mientres a temporada d'hivierno, ocupar-se periodicament d'o suyo mantenimiento.
Districto de Viana do Castelo
O districto de Viana do Castelo ye o districto numero 18 de Portugal. A suya población ye de 244.947 habitants (2011) en una superficie de 2.255 km², con una densidat de población de 108,62 hab/km², y a suya capital ye Viana do Castelo.
Chulián l'Apostata
Chulián l'Apostata estió un emperador de l'Imperio Romano dende l'anyo 360 dica la suya muerte, que fació apostasía d'o cristianismo y tornó a lo politeísmo grecorromano, razón por a que fue asesinato a tradición por soldatos cristianos en una campanya contra l'Imperio Persa Sasanida. Ye naixito en mayo u chunio de 332 en Costantinoble y morió o 26 de chunio de l'anyo 363 en Maranga (Mesopotamia).
Mencions en fuents aragonesas y navarras
En o "Liber Regum" en parlan:
Geranium maderense
O Geranium maderense ye una planta perén de dica 1 m d'altaria perteneixient a la familia d'as Geraniaceae.
Columba palumbus
O torcaz (/tur'kaθ/~/tor'kaθ/) u torcazo (/tur'kaθo/~/tor'kaθo/; Nombre scientifico: Columba palumbus (Linnaeus, 1758) ) ye una especie de palomo salvache propio d'Europa, Orient Meyo y o norte d'Africa.
Geranium maderense
Ye nativa y endemica d'a isla de Madeira en a Macaronesia.
Cautivo
O Geranium maderense se cautiva en horticultura y se puet trobar a sobén como planta ornamental en os chardins. Ye una planta con un creiximiento bianyal con unas flors espectaculars.
Chulián l'Apostata
Mencions en fuents aragonesas y navarras
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" tamién en fan mención:
Columba palumbus
Descripción
Ye o palomo más gran que habita en a Peninsula Iberica, con o cuerpo robusto y a cabeza chicorrona en comparanza. Mesura bells 40 cm dende o pico dica la coda.
A color d'o plumache, muit caracteristica y sin quasi variacions d'entre individuos, ye plomiza, con brilluras azulencas y moradas en a tripa y o papo. En o cuello i tiene dos mallas blancas, a costau y costau, que la fan inconfundible.
O tulido que fa ye caracteristico tamién, con una voz pareixida a.
Hábitat
Os torcazos habitan en as selvas, tanto en as de coniferas como en as de planifolios, anque prefieren as selvas mixtas. En Europa central y en o Norte as poblacions de torcazos son migraderas, y marchan cara ta'l sud d'o continent y o norte d'Africa en setiembre, d'a on que en tornan cara ta marzo. En a Europa atlantica y mediterrania i remanen tot l'anyo. En qualques zonas d'o magreb no i son sique hibernaderas.
Como todas as columbidas, os torcazos s'alimentan de simients, preferencialment cerials, anque incluyen en a suya dieta lulos y cocullos brostadors que pican en as brancas. O consumo d'alimentos d'orichen animal (insectos, larvas, etc.) ye anecdotico.
En l'actualidat, qualques poblacions s'ha establiu en as ciudatz, y se'n i puede veyer con freqüencia en os parques y os chardins publicos, tot coexistindo con belaltras especies de palomos urbanas. Mientres que os torcazos de ciudat se son acostumbraus a la presencia humana, y s'agosan con freqüencia a on son as personas ta picar alimento, os torcazos de poblacions salvaches, como os que se'n troba en l'Alto Aragón, son muit timidos y a sobén s'ahopan quan sienten a presencia humana nian a decenas de metros.
Niedo
A nidificación a fan en as ramas d'os árbols u en arbustos bien pretos, d'entre 5 y 30 metros por alto d'o suelo. Fican 2 uevos de regular, excepcionalment dica 3, y s'aclucan d'entre 16 y 19 días ta cobar-los.
Os polletz, como os de toz os palomos, naixen despullaus y con bells flequichons, que nian gosan estar plumas de verdat, de color amariella. Os empapan y os apuyan d'entre toz dos prochenitors, y os pichons (palomos chuvenils) prencipian a esvolutar-se en o niedo a partir d'os 20 días de vida, d'a on que se revolan a partir d'os 30.
Caza
thumb|right|200px|O torcazo ye una carne de caza muit apreciada. Os torcazos son aus de caza prencipals. En l'Alto Aragón se'n i caza con freqüencia, pus i son abundants, y como todas as Columbidae son animals prolificos que gosan sacar mas d'una cobada cada anyada, por o que con as adequadas precaucions as suyas poblacions se mantienen estables nian a tamas de a presión cinechetica.
A cazada d'os torcazos se fa en resacando-los, que ixo ye, quan uno u mas d'un cazataire s'amaga en a marguin d'un campo, y un altro, o «resacador», s'adintra en a selva colindant a on se sabe que en i ha, y con a suya presencia y o rudio que fa prevoca que os palomos se revolen, tot mirando ta que amaneixcan por alto d'o campo obierto.
O costumbre d'istes animals de desplazar-se en parellas u chicotz estallos fa que, quan se'n resaca un grupo, con escopetas y bells cazataires se'n pueda abatir uns cuantos eixemplars d'una sola tongada.
Zoonimia
thumb|right|180px|As mallas a costau y costau d'o cuello son as responsables de a [[etimolochía d'o nombre «torcaz/o».]] O zoonimo torcaz dimana d'o latín <*TORQUATUS, «o qui tiene collar» (de <TORQUE, «collar»), y fa una referencia clara a las dos mallas blancas en o cuello d'os adultos. A parola ye común a l'aragonés y a o castellano, anque ista zaguer luenga s'estima mas emplegar a parola con chenero femenino, mientres que en aragonés o chenero ye mayoritariament masculino.
A forma torcaz coexiste en buena cosa d'o dominio lingüistico aragonés con a forma torcazo, con -o final que refirma o chenero masculino. Todas dos presentan dos pronuncias alternativas, la una con [o] y l'altra con [u], en a primer silaba.
Como ye regular en aragonés, en existe versions con metatesi de a consonant R, como trocazo y trocaz, que s'alternan en a cheografía con as que tienen l'orden natural d'as consonants.
Gran Ducau de Varsovia
O Gran Ducau de Varsovia estió un estato vasallo de Francia creyato por Napoleón en territorios habitatos por polacos.
Napoleón vence en 1086 a los prusianos y en 1807 a los rusos con l'aduya d'as lechions polacas de Friedland. En a paz de Tilsit con o zar Alexandre I costituye o gran ducau de Varsovia como estato vasallo de Francia con territorios de Prusia habitatos por polacos, (corresponde a las partes prusianas d'o segundo y tercer repartos de fueras d'a comarca de Byalistok y Danzig y una parte d'o primer reparto).
Juanes
Juanes (nombre artistico de Juan Esteban Aristizábal Vásquez), naixito d'Medellín (Antioquia) o 9 d'agosto de 1972, ye un cantaire, musico (guitarrista) y compositor colombiano.
Coronel Fabriciano
Coronel Fabriciano (Município de Coronel Fabriciano en portugués) ye un municipio d'o estato de Minas Gerais, Brasil.
Gran Ducau de Varsovia
A denominación de "Gran Ducau de Varsovia" estió porque as denominacions de "Polonia" u de "reino de Polonia" yeran poco diplomaticas en molestar a Rusia, potencia con a que s'heba firmato a paz, y una d'as potencias que s'heban repartito Polonia heban firmato o 26 de chinero de 1797 un tractau que proclamaba a fin de Polonia y aboliban a suya denominación.
Coronel Fabriciano
A suya población ye de 105.037 habitants en 2009, en una superficie de 221.049 km² con una densidat de población de 456,0 hab/km².
Gran Ducau de Varsovia
En 1809 Austria ye derrotata en Wagram y ye obligata a ceder a lo gran ducau a suya parte en o tercer reparto y una parte d'o primer reparto (Zamosc, pus Tarnopol ye cedito a Rusia).
As tropas polacas d'o Gran Ducau de Varsovia son capitaneyatas por o sobrín d'Estanislau Augusto, Joseph Poniatowski (muerto en 1813), y participan en as campanyas napoleonicas de Rusia y Espanya. En os Setios de Zaragoza combatiba a Lechión d'a Vistula.
Coronel Fabriciano
Historia
A ciudat de Coronel Fabriciano fue establita o 27 d'aviento de 1948.
Agulla de la Roca de Creuenya
L'Agulla de la Roca de Creuenya (en castellano Aguja SW de Abadías) ye una tuca de 3.112 m d'altaria que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Luís de Camões
Luís Vaz de Camões (Lisbona[?], c. 1524 - Lisbona, 10 de chunio de 1580) más conoixito como Luís de Camões, estió un poeta y escritor portugués.
Agulla d'Argarot
L'Agulla d'Argarot (en castellano Aguja Argarot) ye una tuca de 3.036 m d'altaria, con una prominencia de 44 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Tuca d'el Cuello de la Rimaya
A tuca d'el Cuello de la Rimaya (en castellano Pico del Collado de la Rimaya) ye una tuca de 3.261 m d'altaria, con una prominencia de 14 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Toponimia
A rimaya d'o glaciar d'a Maladeta ye a crepaza ubierta por o desplazamiento d'o chelo y formada en os periodos en que no recibe nieu.
En iste puesto murió o famoso guida pirenenco Barrau en l'anyo 1824 quan teneba 68 anyos d'edat y miraba de puyar con dos incheniers dica a tuca de la Maladeta. As suyas restas mortals no se recuperoron dica mas d'un sieglo dimpués, en 1931 a la salida d'o glaciar, lo que permitió estudiar y fixar a velocidat de baixada d'o chelo en bells 14 metros por anyada.
Islas Feroe
As islas Feroe (Føroyar, literalment "islas de corders" en feroés, Færøerne en danés) son un grupo d'islas de l'Atlantico Norte situatas a meyo camín d'as costas d'Islandia, Escocia y Noruega. Perteneixen a o reino Dinamarca, d'o que recibioron autonomía en 1948.
Cheografía fisica
thumb|200px|left|O territorio feroés ye muit montanyoso con cinglas. L'archipielago feroés consta de 18 islas d'orichen volcanico, d'as qualas 17 son habitadas. O suyo territorio ye predominantment montanyoso, con cinglas que sirven d'habitat a mils d'aus marinas. Ye dominau per praus y manca de selvas. O puesto mas alto ye a tuca Slættaratindur, a 882 m sobre o livel d'a mar, en Eysturoy.
Clima
Lo clima ye fredo, encara que moderau per a corrient d'o Golfo si se considera a suya latitut. Asinas, en Tórshavn no s'observan meyas mensuals negativas, oscilando entre os 0,3 °C de chinero y os 11,1 °C d'agosto, con una meya anyal de 6,7 °C. A amplitut termica ye pus muit reducida, con veranos suaus y hibiernos fredos. Con respective a las precipitacions, s'arriman a los 1400 mm a l'anyo, con un minimo relativo en primavera-verano. Lo ciel ye en cheneral nublo, con presencia habitual de boira, en ocasions muit densa. L'aire cerenyo ye tamién freqüent.
Historia
L'archipielago estió colonizau en o sieglo X per emigrants nordicos, encara que se tienen endicios d'asentamientos previos de población d'orichen celta. Formó parti d'a corona noruega y a partir d'o sieglo XVI o territorio estió gubernau dende Copenaguen.
Dende 1948, as Islas Feroe tienen un primer ministro y un parlamento propios y ninvian dos representants a lo parlamento danés.
Organización politico-administrativa
thumb|200px|left|Rechions d'as Islas Feroe. thumb|200px|[[Tinganes ye a seu d'o gubierno d'as Islas Feroe en Tórshavn, a suya capital.]] As Islas Feroe son partidas en 29 municipios y seis rechions clamadas sýsla (sýslur en plural).
Economia
I hai suficients recursos hidricos, pero en cheneral o solero ye pobre y os recursos naturals radius. A economía depende alazetalment d'a pesca y a suya industria derivada. Manimenos, a sociedat feroesa conta con un estau de buenestar y un indiz de desembolique pro elevau.
Etnografía
thumb|200px|Una colla de feroeses con o suyo trache tipico. D'arredol de 52.000 habitants que tienen as islas, un 89,9 % de son orichinarios d'as islas, un 8,1 % son ciudadans naixius en atras posesions d'a corona danesa (Dinamarca, Gronlandia). D'entre os extranchers, que en 2003 provenían de 77 estaus diferents, os mas abundants son os islandeses (0,4 %) seguius d'os noruegos y os poloneses (0,2 % toz dos).
Estudios cheneticos han determinau que o 80 % d'a población masculina poseye chens escandinavos (noruegos) y l'atro 20 % britanicos. En o caso d'as mullers os datos s'invierten, estando o 90 % d'ascendencia celta y o 10 % d'ascendencia vikinga.
Luenga
O feroés (Føroyskt) ye una luenga chermanica que ye charrau per unas 48 000 personas en as islas Feroe y per unas 12 000 en Dinamarca. Ye una d'as dos luengas norrenas insulars (l'atra ye l'idioma islandés). Tienen o suyo orichen en l'antigo norreno que se charraba en a peninsula escandinava mientres o tiempo d'os vikingos. Encara que a forma escrita tien muitas similitutz con l'islandés, a prenuncia as diferencia significativament. Os fabladors d'a luenga feroesa tienen facilidat pa entender y sobre tot pa leyer l'islandés sin necesidat d'estudiar-lo.
Gastronomía
thumb|200px|left|A [[Tvøst og spik ye una birolla tipica d'as Islas Feroe feita con carne de ballena.]] A gastronomía tradicional se basa en a carne de cordero y o peix. Belunas birollas populars son o skerpikjøt (carne ixugada a l'aire mientres mas d'un anyo), o garnatálg (un embuchau d'asaduras) u lo seyðahøvd (cabezas d'uella), pero tamién s'elaboran atros productos con carne, menudenzias y graixa d' uella, como per eixemplo salchichas, morziellas y sopa.
Hafnio
Ye un metal de transición, brillant, griso-archent, quimicament muit parellán a o zirconio, trobando-se en os mesmos minerals y compuestos, y estando dificil deseparar-los. S'usa en aleyacions con tungsteno en filamentos y en electrodos. Tamién se fa servir como material de barras de control de reactors nucleyars a causa d'a suya capacidat d'absorción de neutrons.
O carburo d'hafnio (HfC) ye o compuesto binario mas refractario conoixito y o nitruro d'hafnio (HfN) ye o mas refractario de toz os nitruros metalicos conoixitos, con un punt de fusión de 3310 °C. Iste metal ye resistent a las bases concentratas, pero os halochenos pueden reaccionar con ell ta formar tetrahaluros d'hafnio (HfX4). A temperaturas altas puet reaccionar con oxicheno, nitrocheno, carbonio, boro, ixufre y silicio.
Tuca de Sayó
A tuca de Sayó (en castellano Pico Sayó u Segundo Pico Occidental de la Maladeta) ye una tuca de 3.215 m d'altaria, con una prominencia de 36 m, que se troba en o macizo d'a Maladeta, provincia de Uesca (Aragón).
Toponimia
Recibe o suyo nombre en honor de José Sayó, un famoso guida benasqués que mientres muitos anyos estió guarda d'o cubilar de la Rencllusa y que morió alcanzau por un rayo en o paso de Mahoma de l'Aneto o 27 de chulio de 1916.
Partiu chudicial de Teruel
O partiu chudicial de Teruel ye o partiu chudicial numero 3 d'a provincia de Teruel que tién a suya seu en a ciudat de Teruel y poseye dos seccions de l'Audiencia provincial de Teruel, tres chudgaus de primera instancia y instrucción, un chudgau social, un chudgau contencioso-administrativo, un chudgau penal y un chudgau de menors.
Municipios
S'incluyen os municipios de: Abechuela, Aguatón, Aguilar d'Alfambra, Alba, Albarracín, Albentosa, Alcalá de la Selva, Alfambra, Aliaga, Allepuz, Almofalla, Alobras, Arcos de las Salinas, Beguiellas d'el Cuervo, Bellestar, Bezas, Bronchales, Buenya, Cabra, Cabra de Mora, Calomart, Camanyas, Camarena de la Sierra, Camariellas, Canyada de Benatanduz, Canyizar de l'Olivar, Canyada Vellida, Cascant, Lo Castellar, Cedriellas, Celadas, Cella, Chabaloyas, Cingla, Corbalán, Crivillén, Cubla, Lo Cuervo, Cuevas d'Almudén, Cuevas Labradas, Escuita, Estercuel, Exarc de la Val, Exea d'Albarracín, Exorcas, Exulv, Fababuix, Formich Susano, Fortanet, Fridas d'Albarracín, Fuents Calients, Fuents de Rubielos, Galv, Gargallo, Griegos, Guadalaviar, Gúdar, Finollosa d'Exarc, Libros, Linars de Mora, Manzanera, Mezquita d'Exarc, Miravet de la Sierra, Mont Agut, Monterd d'Albarracín, Mora de Rubielos, Moscardón, Mosqueruela, Noguera d'Albarracín, Nogueruelas, Olba, Oriuela, Orrios, Palomar, Peracens, Peralellos, Perals, Pitarc, Lo Pobo, Pozondón, La Puebla de Valverde, Puertomingalbo, Río Deva, Rodenas, Royuela, Rubiales, Rubiuelos de Mora, Saldón, Sant Agostín, Santa Olalia, Sarrión, Terrient, Teruel, Toril y Masegoso, Tormón, Torre la Cárcel, Torremocha de Xiloca, Torres d'Albarracín, Torrillas, Tramacastiel, Tramacastiella, Val de Cuenca, Val de Linars, Val Longuiello, Valacroch, Valbona, Villafranca, Villar Cremato, Villar d'el Cobo, Villar d'el Salz, Villar Luengo, Villarroya de los Pinars, Villel y La Zoma.
Lanestosa
Lanestosa ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca de Las Encartaciones.
A suya población ye de 286 habitants (2008) en una superficie d'1,25 km², con una densidat de población de 228,80 hab/km².
Cheografía
A localidat de Lanestosa se troba situada a 289 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 66 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Mariona Ortiz
Mariona Ortiz Vives (naixida o 28 de febrero de 1992 de Calella, Barcelona) ye una chugadora espanyola de baloncesto. En l'actualidat chuga en o Basket Zaragoza, d'a Liga Femenina.
Sufixo -ario
Magnitutz fisicas
En benasqués las denominacions de las magnitutz se pueden fer con la forma feminina de lo sufixo:
Beluna d'estas denominacions se documentan en atras variants d'aragonés (grandaria en ansotano), y como aragonesismo en lo castellano churro (grandaria, largaria y las formas castellanizadas foneticament ancharia y hondaria ). Estas formas de la zona entre Teruel y Valencia tienen antecedents en l'aragonés terolano de lo sieglo XV (amplaria, grosaria), y d'acuerdo con Francesc de Borja Moll son latinismos tardanos que emplegaban los arquitectos de l'arte gotico.
Variants
En aragonés benasqués presenta la forma masculina con apocopa -ari:
Manimenos, en benasqués se documenta secretario sin apocopa.
La variant con apocopa -ari tamién se troba muito en lo lexico comercial de lo sieglo XV de la val de l'Ebro. En catalán la sequencia /ÁRIA/ se percibe como esdruixola /Á+RI+A/, y si en benasqués u atras variants de l'aragonés esto fuese asinas, talment este feito haiga puesto influir en una apocopa mes freqüent de la o pa evitar una pronunciación esdruixola.
Husitas
Os husitas u Ilesia husita estioron os seguidors d'un movimiento reformador y revolucionario que amaneixió en Bohemia y estió principalment checo.
Cheronimo de Praga, que heba estudiau en Oxford estendilla as ideyas criticas sobre a ilesia d'o teologo anglés John Wyclif, en os tiempos d'o Scisma d'Occident. Estas ideyas inspiran a Jan Hus, traductor d'a Biblia a lo checo, y predica a reforma d'a ilesia en idioma checo en Praga y ye escomulgau. Jan Hus ye convocau debant o Concilio de Gostanza en 1414 y lo creman vivo, como dimpués fan con Cheronimo de Praga. Jan Hus esdevién o heroe nacionalấ checo, y os seguidors d'as suyas ideyas relichiosas (os husitas), se rebelan, tamién con o deseyo d'un cambio social, con abolición d'a servitut y que as tierras sigan comuns. Wenceslau IV no puet controlar a situación y o 30 de chulio de 1419 os husitas chitan por as finestras d'o castiello de Praga a altos cargos catolicos.
Wenceslau IV ye sucedito por o suyo chirmán Sechismundo, rei d'Hongría dende 1387 y emperador dende 1419. Os husitas no lo reconoixen y Sechismundo y lo Papato organizan una cruzada. A cruzada ye derrotada en Vitkov por Jan Zizka, y una dieta cheneral de Bohemia confisca os biens d'o clero y d'a corona. Cuan muere Jan Zizka en 1424 ye sucediu por Prokop, que derrota a una cruzada en 1431.
Sechismundo aproveita a división entre dos brancas d'husitas, (calixtins y taboritas). En 1433 bi ha un alcuerde entre catolicos y calixtins en o rito. Os taboritas son derrotaus en 1434 en Lipany, a on muere Prokop. Sechismundo acepta a perduga d'os biens d'a corona y d'o clero y reconoix o checo como luenga oficial, ye proclamau rei y muere en 1437.
Ilesia d'o Salvador de Luesia
A ilesia d'o Salvador de Luesia ye una ilesia adedicata a Chesús de Nazaret en a suya vertient d'o Salvador, que se troba situata en o casco viello d'o municipio aragonés de Luesia, en a comarca de Cinco Villas y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers. Pende d'a diocesi de Chaca y archidiocesi de Pamplona.
Ye un edificio en estilo romanico, d'o sieglo XI, que se troba a o piet d'o castiello de Luesia, en o cobalto d'a localidat. A parte mas antiga d'a ilesia ye a suya cabecera, con tres absides semicerculars con una doble cripta; as suyas tres naus son d'o sieglo XII y as suyas fronteras meridional y occidental son d'o sieglo XIII, posible obra d'un mayestro, dito Mayestro d'Agüero por os suyos treballos en l'amanata localidat oscense d'Agüero.
Actualment, a ilesia ye protechita legalment por o Gubierno d'Aragón con a suya declaración como Bien d'Intrés Cultural dende 2007.
Tantal
O tantal ye un elemento quimico de numero atomico 73 que se situa en o grupo 5 d'a tabla periodica d'os elementos. O suyo simbolo ye Ta. Se tracta d'un metal de transición raro, azul grisenco, duro, presenta brillo metalico y resiste muit bien a la corrosión. Se troba en o mineral tantalita. Ye fisiolochicament inerte, por lo que, entre as suyes variatas aplicacions, se puet emplegar ta a fabricación d'instrumentos quirurchicos y en implants.
Caracteristicas prencipals
O tantal ye un metal griso, brillant, pesato, dúctil, d'alto punto de fusión, buen conductor d'a electricidat y d'a calor, y muit duro. Ye muit resistent a l'ataque por acidos; se disuelve emplegando acido fluorhidrico, u por medio de fusión alcalina. Ye muit parellán a o niobio y se gosa trobar en os minerals columbita-tantalita.
Tien o maximo estato d'oxidación d'o suyo grupo: +5.
Ramón Castilla
Ramón Castilla y Marquesado, naixito de San Lorenzo de Tarapacá (Virreinato d'o Perú, Monarquía Hispanica, hue Perú) o 31 d'agosto de 1797 y muerto en Tarapacá (Perú) o 30 de mayo de 1867, estió un militar y politico peruano, qui estió President de Perú en 4 periodos (1845-1851, 1855-1858, 1858-1862 y 1863).
Joshua Bassett
Joshua Bassett (nombre artistico de Joshua Taylor Bassett), naixiu de California o 22 d'aviento de 2000, ye un cantaire y actor estausunidense.
Sopuerta
Sopuerta ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, territorio historico y provincia de Bizcaya y comarca de Las Encartaciones.
A suya población ye de 2.427 habitants (2008) en una superficie de 42,80 km², con una densidat de población de 56,71 hab/km².
Cheografía
A localidat de Sopuerta se troba situada a 86 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 28 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Andrés Cáceres
Andrés Avelino Cáceres Dorregaray, naixito de Ayacucho, (Perú) o 10 de noviembre de 1836 y muerto en Lima (Perú) o 10 d'octubre de 1923, estió un militar y politico peruano, qui estió President de Perú en dos periodos (1886-1890,1894-1895).
Turtzioz
Turtzioz (Turtzioz en basco, Trucios en castellano, Trucíos en cantabro, Turtzioz-Trucios oficialment) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca de Las Encartaciones.
A suya población ye de 546 habitants (2008) en una superficie de 30,99 km², con una densidat de población de 17,62 hab/km².
Cheografía
A localidat de Turtzioz se troba situada a 147 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 43 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Reino d'o Congreso
O Reino d'o Congreso, tamién conoixito como Reino de Polonia u Zarato de Polonia estió a part d'o Gran Ducau de Varsovia que dimpués d'o Congreso de Viena pasó a fer part d'as posesions d'os zars de l'Imperio Ruso.
Os polacos son a mayoría en o Reino de Polonia, y bi ha minorías rutenas en a rechión de Chelm y lituanas a lo norte de Suwalki, pero tamién bi ha polacos en Rusia occidental que antes heban estato d'a Unión Polaco-Lituana y d'a Republica d'as Dos Nacions: a redolata de Vilna, y polacos ixemenatos por Belarrusia, Volinia y Podolia, on son l'aristocracia d'a tierra.
Os primeras anyos de rechimen ruso son tranquilos. O delegato d'Aleixandre I ye o suyo chirman Constantín, casato con una polaca. En 1818 se creya una universidat en Varsovia, seguindo funcionando a de Vilna. Bi ha una sociedaz secretas d'oposición antirrusa. O movimiento revolucionario d'o sieglo XIX plega t'o reino. A fins de 1830 bi ha una revolución en Varsovia y s'estendilla por tot o país. O 25 de chinero de 1831 a dieta proclama a caita d'o zar Nicolau I y nombra un gubierno nacional de 5 miembros. Dende febrero de 1831 bi ha una guerra entre polacos y rusos, coincidindo con una insurrección en Lituania. Os rusos esclafan a revuelta polaca. O 7 de setiembre o cheneral Paskievitch obliga a Varsovia a capitular. Ye nombrato gobernador de Polonia en 1832, prene mesuras contra os polacos como cerrar a Universidat de Varsovia. Fuera d'o Reino de Polonia fa una represión crudel con execucions, deportacions ta Siberia, traslado d'a nobleza polaca ta o Caucas, cierre d'a universidat de Vilna y uso d'a luenga rusa en as escuelas y tribunals.
Mellivora capensis
O ratel (Mellivora capensis), tamién conoixiu como taixugo d'a miel u taixugo melero, ye una especie de mamífero carnívoro d'a familia Mustelidae propio d'Africa, Orient Meyo y o subcontinent indio. Ye a sola especie d'o suyo chenero.
Reino d'o Congreso
Dende 1882 a presión se relaxa, amaneixen partius politicos: Liga Nacional (1886), Partiu Nacionaldemocrata (1897), Partiu socialista polaco (1892) y Partiu socialdemocrata. En as eleccions de 1906 a la primera duma, dimpués d'a revolución rusa de 1905 os 36 escanyos d'os países d'a Vistula van a los nacionaldemocratas y 20 polacos son esleitos en a Rusia occidental.
Mellivora capensis
Caracteristicas
Ye de cuerpo prolargau y robusto, mide bells 85 centimetros de longaria y 30 centímetros d'altura. Un masclo adulto plega a pesar 14 kg; as fembras, por a suya parte, no aconsiguen os 9 kg. Tiene cabeza larga, patas curtas y fuertes, con didos proveyius d'unglas solidas muit aptas para excavar, y una curta coda. O suyo pelache ye griso en a cabeza, cuello, dorso y coda. As partes inferiors son quasi negras, y entre las dos zonas bi ha una linia muit clara, quasi blanca.
Comportamiento
Son famosos por a suya dureza, pero no son indestructibles, ya que leons y leopardos los cazan habitualment.
Segundo Imperio Bulgaro
A zaguers d'o sieglo XII os bulgaros y os vlacos d'o medio rural se rebelan y se constituye un nuevo estau Bulgaro, que por estar tamién prou extenso ye conoixiu como "segundo Imperio Bulgaro" por os historiadors, y tamién conoixiu como "Imperio Bulgaro-Vlaco" por historiadors rumanos, por ser gobernau por una dinastía vlaca, os Asán. A capital yera Tarnovo, a ilesia recuperó a suya autocefalia y bi ha una recuperación cultural.
Mellivora capensis
Comportamiento
Os ratels son consideraus o "paradigma d'a ferocidat", ya que fan reflecto d'ella en cada acto, son tenaces y resistents ya que nunca deixan escapar una presa.
En 2002 estió incluiu en o Libro Guinness d'os récords como: "most fearless animal in the world" (l'animal mas valient d'o mundo).
Gueñes
Gueñes (Gueñes en basco y oficialment, Güeñes en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, territorio historico y provincia de Bizcaya y comarca de Las Encartaciones.
Segundo Imperio Bulgaro
En a "Cronica de Morea" parlan de Caloynni Assan, emperador de Bulgaria, que invadió l'Imperio Latino de Costantinoble en ixas envueltas de Balduín I. Tamién nombran a un Andronico Assani en relación con os almogávars:
Gueñes
A suya población ye de 6.275 habitants (2008) en una superficie de 41,16 km², con una densidat de población de 152,45 hab/km².
Segundo Imperio Bulgaro
En o "Libro d'el Trasoro" denominan barbaros a los bulgaros, considerando-los como ocupants ilechitimos de Tracia, considerada part de Grecia:
Gueñes
Cheografía
A localidat de Gueñes se troba situada a 81 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 20 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Spies in Disguise
Spies in Disguise (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Espías con disfraz) ye una cinta estatounitense de cine d'animación de l'anyo 2019, dirichida por Troy Quane y Nick Bruno y producida por Peter Chernin, Jenno Topping y Michael J. Travers con guión de Brad Copeland y Lloyd Taylor, con as voces de Will Smith, Tom Holland, Rashida Jones, Ben Mendelsohn, Reba McEntire, Rachel Brosnahan, Karen Gillan, DJ Khaled y Masi Oka.
Jubaea spectabilis
A palmera chilena (Jubaea spectabilis ((Molina) Baill.) ) ye una especie de planta d'a orden d'os Arecales y familia Arecaceae que ye endemica d'una chicota aria d'o centro de Chile entre las latitutz 32°S y 35°S.
Istria eslovena
A Istria eslovena (Slovenska Istra en esloveno, Istria slovena en italiano), a sobén dita Obala ("a costa") en esloveno, ye una rechión d'o surueste d'Eslovenia. Comprende a part norte d'a peninsula d'Istria, y ye part d'una rechión historico-cheografica mayor dita Primorska u "Litoral esloveno". A suya ciudat més gran ye Koper. Atros nuclios de población son Izola, Piran y Portorož. En tota a rechión bi ha arredol de 120 nuclios de población, En a zona costera son cooficials o esloveno y o italiano.
Arecaceae
As Arecaceae ye una familia de plantas con flors perennes de l'orden d'as monocotiledoneas Arecales que son conoixidas comunament como palmeras. Actualment se conoixen 181 cheneros con arredol de 2.600 especies, a mayoría d'as qualas son restrinchidas a climas tropicals y subtropicals.
As palmeras se troban entre as familias de plantas mas conoixidas y mas extensament cautivadas. Han estau importants pa los humans a lo largo de gran parti d'a historia. Muitos productos y alimentos comuns se derivan d'as palmeras. En a epoca contemporania, as palmeras tamién se fan servir ampliament en o paisachismo. En muitas culturas historicas, a resultas d'a suya importancia como birolla, as palmeras yeran simbolos d'ideyas como la victoria, a paz y la fertilidat.
Tuca de Vallhibierna
Una d'as rotas de puyada se fa dende l'entibo de Llauset a 2.135 m. Se tracta d'una excursión fácil en verano, dica o collau de Llauset. Dende aquí se supera una crencha dica coronar a Tuca de Culebres de 3.062 m. Pasando l'ariesta que une as dos cimas, conoixida como o Paso d'o Caballo, y que requiere pasar con muita precaución. thumb|Tuca de Vallhibierna Un atra opción d'acceso ye dende o cubilar de Cap de Llauset, por o camín que puya dreito dica os estanyos de Coma Arnau, rota normal ta puyar a o Vallhibierna
Toponimia
O toponimo Vallhibierna se remonta a o latín VALLE HIBĔRNA.
Arsenal Football Club
O Arsenal Football Club ye un club de fútbol anglés, d'a ciudat de Londres en Anglaterra. Fue establito en 1886 y chuga en a Premier League. Entrenador : Unai Emery.
Estadio
A devantadera de l'Emirates Stadium se fació o 22 de chulio de 2006.
Zalla
Zalla ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, territorio historico y provincia de Bizcaya y comarca de Las Encartaciones.
A suya población ye de 8.245 habitants (2008) en una superficie de 31,03 km², con una densidat de población de 265,71 hab/km².
Cheografía
A localidat de Zalla se troba situada a 96 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 24 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Cubilars d'o Pireneu aragonés
thumb|320px|Cubilar de Viadors, Uesca Os cubilars d'o Pireneu aragonés son cubilars y edificacions dirichidas a o excursionismo y que ufren protección a la chent que anda por a montanya. En cheneral son situaus en paraches aluenyaus y a sobén en puestos naturals privilechiaus. O Consello d'o Gubierno d'Aragón chestiona l'amillora de muitos d'istos cubilars, y s'encarga d'o suyo mantenimiento y recientment ha aprebau un tercer plan de cubilars de montanya.
En bel caso, os antigos hespitals de montanya (en francés hospices) se consideran antecedents inmediatos d'os actuals cubilars guardaus; yeran solidas construccions que se feban muit amán de bels puertos de montanya que se feban servir como vías de comunicación entre as vals. Istos hespitals feban fainas destacadas, acubillaban y daban alimento a os viachers fatigaus y a os que recorreban a piet o Pireneu tanto por motivos relichiosos como comercials. O mas important en Aragón ye o Hespital de Benás a tamas de que fa pocos anyos fue en buena parti convertiu en un hotel.
Cal sinyalar una calendata, l'anyo 1910, quan Juli Soler y Santaló proporcionó a os vesitants d'Aneto y a Maladeta un puesto en condicions ta acubillar-sen (a "Villa Maladeta"), que evolucionó dica convertir-se en 1916 en l'actual cubilar de la Rencllusa, hue en día muit modernizau.
Os cubilars pueden estar muit diversos en a suya categoría como alochamiento. Varían dende simples cubilars de pastors no guardaus y sin dengún servicio, dica hotels con servicio de restaurant en os casos mas luxosos.
Lista de cubilars d'o Pireneu aragonés
En ista lista se troban os cubilars mas importants situaus en o Pireneu aragonés.
Ermua
Ermua ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, territorio historico y provincia de Bizcaya y comarca de Durangaldea.
A suya población ye de 16.277 habitants (2008) en una superficie de 6,17 km², con una densidat de población de 2.638,09 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Ermua se troba situada a 165 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 43 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Cine biografico
O cine biografico (u biopic, como ye conoixiu a sobén en anglés en treballos sobre cinematografía) ye un chenero cinematografico (u subchenero) que tien como caracteristica esencial la d'estar una biografía de bella persona famosa u con una existencia atestiguada en a Historia, u d'un grupo concreto de personas. Ye un tipo de cine a on confluyen elementos d'o cine historico pero a on se i pueden trobar tamién elementos d'o cine de drama, d'o cine de comedia u d'o cine d'aventuras, pero tamién d'atros cheneros relacionaus con o chenero historico, como lo cine de peplum, o cine de western u lo cine belico. Tanimientres, o cine biografico ye una obra de ficción, y ixo lo diferencia d'o cine documental.
Cintas destacadas d'o chenero
A selección de cintas d'ista lista s'ha feito a partir de bellas listas u recopilacions en libros y atras publicacions de criticos cinematograficos, en adhibindo-ie d'una man cintas destacadas d'os zaguers anyos y d'atra man bellas cintas destacadas de cines de países menors.
Gracia Alonso de Armiño
Gracia Alonso de Armiño Riaño (naixida l'11 d'agosto de 1992 de Bilbau, Bizcaya) ye una chugadora espanyola de baloncesto que por a suya versatilidad y altaria puede chugar en as posicions de ala u pivote. Cal destacar que mientres a temporada 2022-2023 chugó en o Basket Zaragoza, en l'actualidat chuga en o IDK Euskotren d'a Liga Femenina.
Estadio Santiago Bernabéu
O estadio Santiago Bernabéu ye un estadio de fútbol que se troba en a ciudat de Madrit (Espanya), a on chuga os suyos partius como local o Real Madrid Club de Fútbol d'a Primera división espanyola de fútbol. L'estadio ye propiedat d'o mesmo equipo y tién una capacidat de 81.044 personas.
Debantau o 14 d'aviento de 1947 ye un estadio con categoría maxima d'a UEFA. Ye o segundo estadio con más capacidat d'Espanya y o cinqueno d'Europa.
Ye adedicato a Santiago Bernabéu, chugador, entrenador y president d'o Real Madrid mientres 35 anyadas (1943-1978).
Borassus flabellifer
A palmera de Palmira (Borassus flabellifer (Linnaeus, 1753) ) ye una especie de planta d'a orden d'os Arecales y familia Arecaceae que ye nativa d'o sud d'Asia (especialment en Bangladesh y lo sud d'a India) y lo sudeste asiatico.
A palmera de Palmira ye l'árbol oficial de l'estau indio de Tamil Nadu. Muito respectau en a cultura tamil, se le clama katpaha tharu (en aragonés: "arbol celestial") perque totas as suyas partes tienen un uso.
Karrantza
Karrantza (Karrantza en basco y oficialment, Carranza en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca de Las Encartaciones.
A suya población ye de 2.831 habitants (2008) en una superficie de 137,66 km², con una densidat de población de 20,57 hab/km².
Cheografía
A localidat de Karrantza se troba situada a 155 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 54 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Primer Imperio Bulgaro
O Primer Imperio Bulgaro estió un estau medieval creyau por una clase dirichent protobulgara que prenió a relichión cristiana ortodoxa y s'eslavizó. Desapareixió por a presión d'os pueblos d'as estepas (hongaro y pazinacos), d'os rusos y os griegos bizantins.
A cultura bizantina s'heba ixemenau tanto por o primer Imperio Bulgaro que tamién plegoron ideyas heterodoxas, y d'esta traza o asceta bulgaro Chuan Bogomil desembolicó en o monesterio de Ryla (Macedonya) o bogomilismo.
Metroxylon sagu
A palmera de sagú (Metroxylon sagu (Rottb, 1783) ) ye una especie de planta d'a orden d'os Arecales y familia Arecaceae que ye nativa d'as Islas Molucas y Nueva Guinea. S'ha naturalizau en atras partis d'Asia tropical, incluyidas Sumatra, Borneu y Tailandia. O suyo habitat ye en selvas paulencas de tierras baixas.