cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Imperio Gupta
Os grans Gupta
Chandragupta II yera casato con una princesa Vakataka y hereda l'Imperio Gupta dimpués d'asasinar a lo suyo chirmán Ramagupta prenendo-li a muller con a categoría de segunda muller. Gracias a las alianzas matrimonials con os Vakataka podió estender o comercio ta la costa occidental. Derrotó a los satrapas de l'ueste (Ditos shaka) y consigue ubrir una frontera a la mar d'Omán, ocupando Rachastán y Gucharat. Por o norte consolidó un tranquilo dominio Gupta dica Afganistán. Chandragupta II cambeó a cort dende Pataliputra ta Ujjain (Maddya Pradesh), millor enfilata pa o comercio. Esta ciudat esdevién una fita pa as caravanas que dende o sud y as costas puyan ta o norte pa plegar a la Rota d'a Seda en una zona ya pacificata. Pataliputra contina estando a capital d'o Gangas y yera plena de vida cuan la visitó o pelegrín chino Faxian entre l'anyo 401 y 410. Con Chandragupta i heba un rolde de celebres artistas que actuoron en as nueu choyas literarias. Yera entusiasta d'a cultura aquemenida y se fació retratar en as monedas barallando-se con un lión.
Sierra os Blancos
Sierra os Blancos (Sierra de los Blancos en castellano) ye un lugar aragonés en o municipio d'Ardisa, comarca de Cinco Villas, partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers y provincia de Zaragoza.
Molimentos
A Ilesia de Santa Agueda de Sierra os Blancos, una ilesia adedicada a Santa Agueda, que ye la ilesia parroquial d'o lugar.
Aragonés aisino
L'aisino ye una parla local aragonesa charrata en a val d'Aísa (Aísa, Esposa y Sinués).
Imperio Gupta
Cultura
A epoca d'os Gupta estió una epoca de culminación cultural en o periodo conoixito como India Clasica que duró dica o sieglo VIII. O hinduismo plegó alavez dica una forma cuasi definitiva, estando auspiciato por o poder imperial, encara que bi ha muita tolerancia relichiosa. O budismo encara ye en florata, encara que bels budistas tornan a las radices hinduistas dixando-lo. Se desembolica una literatura profana en luenga sanscrita con Kalidasa como representant.
O modelo d'os Gupta fue imitato por as corz locals, y tamién alochaban en os palacios a los autors celebres de l'inte. As prencipals ciudaz esdevinioron centros d'irradiación artistica, con biblioteca y tallers d'obras d'arte. Amés d'estar mecenas bels gupta estioron artistas. Mandoron analizar y catalogar textos antigos, amés de completar y replegar coleccions literarias. Gracias a esto se conservan muitas obras literarias indias dica huei. L'idioma oficial de l'imperio Gupta estió o sanscrito, que encara que no yera una luenga parlata yera en a suya mayor florata literaria, con cautivo d'os cheneros teatro y cuento.
As matematicas abanzoron dica fins d'o sieglo V cuan Aryabhta inventó o zero y o sistema decimal y achustó o valor exacto d'o numero Pi. Os primers arabes musulmans que contactoron con a India diciban a las matematicas "arte indio", indisat.
Os prencipes Gupta donoron muitos diners a la construción y mantenimiento d'os hespitals gratuitos, ganando-sen a confianza de bels subditos.
Os gupta consiguioron tener comunicación y comercio con culturas de muito luent como a romana y la china.
Cambeo relichioso y social
A tendencia intelectual d'o budismo fa que pierda ferbor popular y la chent se decante por o hinduismo. Encara que a teoría d'o Dharma budista siga considerando-se dimpués d'os Gupta como bella cosa important en os estudios filosoficos, o budismo como relichión en a India d'o sieglo VI pasará por un tiempo d'agonía, desaparición, no sobrevivindo que en atros países, desapareixendo de tot en a India entre os sieglos VI y VII.
O Buda de Sarnath ye una imachen d'o culto d'o suyo fundador que reflecta a intelectualización d'o budismo. O estilo Gupta de Sarnath, planteya un Buda metafisico, abstracto, aterrenal, pétrio y distant d'o fiel. Un purismo riguroso volumetrico trasforma as parz d'o cuerpo humán en esferas, cilindros, piramides, ecetra.. Encara que o estilo de Sarnath ye mes coderent con a dotrina budista, no impresiona a la masa popular, que ye atraita cada vegata mes as representacions vitals d'os dioses hindús, plens de vida y con aspecto principesco.
Pedro Recuenco
Pedro Cuenco Caraballo (Zaragoza, 10 d'octubre de 1927 - Zaragoza, 11 de mayo de 2006) estió un relichioso escolapio y filologo aragonés.
Imperio Gupta
Cambeo relichioso y social
O induismo amanix como una nueva forma de brahmanismo, y esta nueva fase en a evolución relichiosa puya a una categoría superior toz ixos cultos populars que o budismo heba sozterrato, por o cauz d'a devoción (bhakti) lis atorga una consistencia doctrinal mayor. Toz estos cultos populars se basan en una literatura mitolochica que os Gupta han preservato en sanscrito que dimpués traducen a l'idioma hindí mayoritario y por ixo o sistema socio-relichioso se dicirá Hinduismo.
Pedro Recuenco
Poliglota, dominaba o castellano, l'anglés, o francés, l'alemán, o chaponés, l'italiano, o ruso, l'aragonés y o catalán y luengas clasicas como lo latín, lo griego y lo hebreu biblico, y conoixeba muitas atras luengas. Antiparte, teneba diplomaturas en anglés y catalán.
Imperio Gupta
Cambeo relichioso y social
O cambeo social fa que a los Gupta no los valoren u teman como guerrers, d'una traza que agora los valorarán como protectors d'a tradición. Os nobles hindús rescatan a los brahmans de l'olvido y los puyan de nuevo como casta superior y os brahmans lechitiman a los prencipes como descendients d'os heroes miticos. Brahmans y nobles miran o refirme popular puyando de categoría os cultos que enantes yeran desvalorizatos u prohibitos.
A economía influye tamién en este cambeo. En o sieglo IV os comerciants yeran en a suya mayoría budistas y aumentan as suyas riquezas, mantenendo-se como clase social important, (encara que no como casta). En o sieglo V a inestabilidat en a Rota d'a Seda y as invasions unas fan que s'arruinen de tot. O cambeo social que cherminó en o periodo Gupta tendrá una florata en periodos posteriors (en o Renaiximiento Hindú). Dimpués d'os Gupta ya no i habrá una clase mercantil poderosa d'orichen hindú, y o suyo puesto será ocupato en diferents epocas por chainos, musulmans y parsis.
Pedro Recuenco
Respective a la suya formación academica, en 1954 consiguió a Licenciatura en Filosofía y Letras (sección de Filolochía Romanica) por la Universidat Complutense de Madrit, doctorando-se en la mesma especialidat por la Universidat d'Oviedo. En 1971, en la Universidat de Valencia, obtenió la especialidat en Metodolochia Audiovisual de Luengas Modernas. Y en 1975 la diplomatura en Hebreu Biblico, por lo Instituto Internacional de Luengas, con residencia en Aranchuez. En 1979 lo destinoron ta Zaragoza (ta la escuela d'Escuelas Pías, en la carrera Conde d'Aranda) alternando las clases allí con las de mayestro en la Escuela Universitaria d'Amostranza “Virchen d'o Pilar”, impartindo las materias de Francés, Anglés, Filolochía Hispánica y Aragonés.
Por lo suyo perfecto dominio de lo anglés asumió lo cargo d'auxiliar de lo capellán de la Base Aeria Americana de Zaragoza dende 1982 dica 1992.
Imperio Gupta
Cambeo relichioso y social
O triunfo d'o hinduismo ye representato por o culto a Vishnu y os primers templos edificatos. A divulgación de l'antiga literatura estendilló o culto a Vishnu. Dica ixe inte Vishnu yera considerato a ación preservadora de Brahma (Siva en ye a destructora), pero a tradición popular li dio o papel protagonista en as dos epopeyas d'o Mahabharata y d'o Ramayana, on Krishna y Rama son avatars de Vishnu. En l'arte Gupta as representacions de Vishnu son terrenals y aristocraticas. As devocions locals transforman as enerchías femeninas d'o dios en a suya muller Laksmi, diosa d'a belleza y riqueza. Amés de Krishna y Rama amaneixen atros avatars como a sierpre Ananta ("infinito") sobre a que descansa o dios y l'aliga Garuda ("palabra valorata"), que lo transporta a totas parz.
Pedro Recuenco
Tornó ta Zaragoza l'11 de mayo de 2006, en do morió 6 días dimpués.
A suya faceta de lingüista
Amás de dominar las luengas modernas y clasicas debanditas, Pedro Recuenco estió un gran estudioso y conoixedor de las luengas suajili, indi y malayalam, idioma de lo que heba feito un diccionario espanyol-malayalam (no publicato). Tamién teneba ya bel treballo abanzato sobre unatro diccionario indi-espanyol. O suyos conoiximientos de ruso li permitioron de fer una tradución ta lo espanyol de Os chirmans Karamazov.
Imperio Gupta
Cambeo relichioso y social
As primeras construccions en piedra d'a India son os templos de Deogarh, Sanchi, Ter, Cherzarla y Aihole. En os porches d'o templo de Deogarh ye representato Vishnu. Son templos mes chicoz y con menos decoración que os templos chigants posteriors, son concebitos como a casa d'o dios en a tierra y o suyo proceso constructivo amaneix detallato en os manuals d'arquitectura sagrata, os Vastu-Sastras.
Pedro Recuenco
A suya faceta de lingüista
Estioron muitos os treballos publicatos como traductor d'articlos y libros, muitos d'istos de la editorial Verbo Divino, tanto de l'alemán, como de l'anglés y lo francés.
Imperio Gupta
A invasión hunna
Os hunnos blancos, tamién conoixitos como heftalitas s'imposan en Asia Central en a primera metat d'o sieglo V. Conquieren Bactria y adrezan incursions ta lo norueste d'a India dende l'anyo 450. Os hunnos impedirán l'acceso a la ruta d'a seda. Skandagupta lis resiste a l'igual que su pai Kumaragupta y los vence asegurando a muga norte, pero ixo enfebleix a l'imperio (gastos militars, interrupción d'o comercio) y no estió una victoria pa cutio, veyendo en as zagueras anyatas d'o suyo mandato nuevos abances hunnos. Skandagupta estió o zaguer gran Gupta.
Pedro Recuenco
A suya faceta de lingüista
Como gran humanista que yera, atra de sus facetas como investigador estió a d'os suyos estudios sobre la luenga aragonesa. Asinas, dende 1979 dica 1992, impartió clases de Luenga Aragonesa. Una luenga, l'aragonés, a la que atorgaba (dende lo suyo punto de vista d'espierto linguista) un puesto predominant y preeminent en l'orichen de luengas semellants, como l'occitán y lo catalán, en considerar l'aragonés como anterior a éls y nuclio fundacional de los mesmos. Fruito d'iste important treballo d'investigación sobre l'aragonés ye a suya crucial y encara no superata obra de gramatica aragonesa: Conchugazión y pronombres febles de l´aragones (229 verbos aragoneses conchugados) editata en 1992 por l'asociación cultural Ligallo de Fablans de l'Aragonés, con l'aduya de lo Gobierno de Aragón. Una obra muito important, porque, como lo propio Recuenco deciba en lo prelogo de lo suyo libro, ye la conchugación lo aspecto mas difícil de la gramatica cuan se charra u s'escribe.
Atra de las suyas grans iniciativas estió la traducción de lo Nuevo Testamento a l'aragonés, que fue publicata postumament en l'anyo 2008.
Imperio Gupta
A invasión hunna
Li succeden o suyo chirmán Purugupta, Narasimhagupta, Kumaragupta II, y que pierden tota a part noroccidental de l'imperio. Os emperadors Gupta se veyen obligatos a refuchiar-sen en as corz meridionals, mirando l'amistat d'as dinastías y corz provincials dica a suya fin. En l'anyo 490 Budhagupta ye derrotato, fuye y se refuchia en a universidat budista de Nalanda. Dende l'anyo 490 l'Imperio Gupta va desapareixendo. Poco enantes de l'anyo 500 os hunnos blancos invaden o norte d'a cuenca de l'Indo y adrezan campanyas dica a India central y a cuenca d'o Gangas, fendo mortaleras y saqueyos. L'imperio d'os Gupta se fragmenta y desapareix a metat d'o sieglo VI, os sobirans locals se repartirán chicoz principatos en Bengala y Magadha, beluns d'os cuals durarán dica o sieglo VIII. As hordas d'hunnos blancos son acotolatas enta l'anyo 565 por os persas sasanidas y os turcos celestes, que lis fan pinza, y os que quedoron en a India se disolvioron en a población.
Fanyanars
Fanyanars (Fañanás en castellano) ye un lugar aragonés d'o concello municipal d'Alcalá d'o Bispe, situato en a comarca d'a Plana de Uesca y provincia de Uesca.
Toponimia
O toponimo Fanyanars presenta o sufixo -ar a la mesma radiz chermanica *FANJA que ha orichinau a palabra fango, que se considera un goticismo (vendría d'un gotico *FANI), pero que tamién se presenta baixo atras formas en zonas a on que no se charró o gotico. En anglés una "paúl" se dice fen, y en valón se conserva fagne como muestra d'o suyo superstrato francico, con o significau de "paúl chica d'o cabalto d'un pueyo".
Abies
O chenero Abies ye representato por 33 especies. Son especies que ocupan grans superficies en as altas latituz, pero que asinas como mos adrezamos a las baixas latituz quedan restrinchitas a zonas montanyosas. D'esta traza Abies Sibirica ye a de mayor aria de distribución, (taiga eurosiberiana), seguita d'Abies balsamea en a taiga norteamericana. Abies guatemalensis ye restrinchita a los Monts Cuchumatanes (Guatemala) y ye la mes meridional. Bi ha unas especies d'Abetes que ocupan as montanyas d'a cuenca mediterrania y representan casos d'especiación por aislamiento en antigas islas u microplacas, como ye o caso d'o pinsapo.
Salàs de Pallars
Salàs de Pallars ye un municipio catalán situau en la provincia de Leida, en la comarca de lo Pallars Chusán y en lo partiu chudicial de Tremp. La suya población ye de 340 habitants (2016), en una superficie de 20,53 km² con una densidat de población de 16,44 hab/km².
Bajoneta
Bajoneta (Bajoneta en occitán, Bajonnette en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Gimona-Arrats.
A suya población ye de 101 habitants (2006) en una superficie de 7,48 km², con una densidat de población de 13,50 hab/km².
Katoomba
Katoomba ye una localidat australiana capital de l'aria urbana conoixida como Ciudat d'os Monts Azuls en Nueva Galas d'o Sud. Katoomba ye situada chunto a la Great Western Highway a 110 km a l'ueste de Sydney y 39 km a o sudeste de Lithgow. A gara de Katoomba se troba en a Main Western line.
Mota de Altarejos
Mota de Altarejos ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 55 habitants(2007), en una superficie de 17 km² y una densidat de población de 3,24 hab/km².
Katoomba
Etimolochía
Kedumba u Katta-toon-bah ye un termin aborichen que significa "augua brillant que caye" u "augua que caye sobre o tozal" y prene o suyo nombre d'o salto d'augua que baixa enta a val de Jamison por debaixo d'o Harrys Amphitheatre. Previament, o puesto yera conoixiu como William's Chimney y Collett's Swamp. En 1874 a localidat yera dita The Crushers por o nombre d'a gara que daba acceso a una cantera amanada. O nombre de Katoomba fue adoptau en 1877 y se convirtió en municipio en 1889.
Historia
Katoomba y l'amanada Medlow Bath se desenvolicoron como destins turisticos en zaguerías d'o sieglo XIX quan se i construyoron un conchunto d'hotels que poco dimpués fació que as localidaz se estendillasen.
A menería de carbón y pizarra tamién estió una important fuent d'ingresos d'a val de Jamison mientres muitos anyos, encara que quan as vetas s'acotoloron en primerías d'o sieglo XX Katoomba pasó a estar un lugar residencial. En os anyos 1960 Katoomba prencipió una epoca de declive y muitos d'os suyos suyos hotels y hospederías prencipioron a fer-se servir con atros propositos, incluyindo hospitals ta personas convalecients. Debiu a que as casas yeran prou baratas muitas familias que encara i viven s'establioron por ixas envueltas.
En os anyos 1980, as casas rurals y hotels tornaron a meter-se de moda y se reformoron ta recuperar o suyo aspecto anterior. O pre d'as casas en a rechión de Katoomba tornó a puyar, encara que en cheneral son mas baixos que en l'aria metropolitana de Sydney. O turismo en l'aria ha puyau significativament dende 2010.
Lista d'aeropuertos d'Azerbaichán
En ista lista apareixen toz os aeropuertos d'Azerbaichán:
thumb|180px|[[Aeropuerto Internacional d'Heydar Aliyev, en Bacú.]] thumb|180px|[[Aeropuerto Internacional de Füzuli, en Füzuli.]] thumb|180px|[[Aeropuerto Internacional de Lankaran, en Lankaran.]]
Professional'naya basketbol'naya liga
A Professional'naya basketbol'naya liga (en ruso: Профессиональная баскетбольная лига; en aragonés: Liga Profesional de Baloncesto de Rusia) ye a mas alta d'as categorías de baloncesto de Rusia, por debaixo ye a Superliga.
Sierra de Miñana
La sierra de Miñana ye un sierra de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico que se situa a lo sud de la sierra Corija y a lo norueste de la sierra de Deza. La superficie de la sierra de Miñana perteneixe a los termins municipals de Quiñonería, Almazul y Deza, toz en lo Campo de Gómara. Son localidaz d'estos termins municipals especialment cercanas a la sierra Mazaterón, Peñalcázar y La Alameda.
Altarias
La principal altaria ye l'alto Cruz (1.315 m), seguiu por penya Amarilla (1.272) y Montecillo (1.251 m).
Cheolochía
Los materials paleozoicos de la sierra de Miñana perteneixen a lo macizo d'Ateca chunto con los de sierra Corija, los de la sierra de Pardos, la sierra de Santa Cruz y la sierra de Valdellosa y son d'edat cambriana y ordoviciana, predominando l'afloramiento de las "Series Ibericas", ye a saber, quarzarenitas y lutitas con aspecto de loseta sedimentaus dende zaguers de lo Cambián meyo dica primers de l'Ordovicián inferior u Arenig.
Ola (Uesca)
Ola ye un lugar aragonés d'o concello municipal de Alcalá d'o Bispe, situato en a provincia de Uesca y comarca d'a Plana de Uesca.
A suya población ye de 29 habitants (2018).
Cheografía
A localidat d'Ola ye situata a 511 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 12 km de Uesca, a capital d'as suyas comarca y provincia.
Literatura alchamiada en aragonés
300px|right|thumb|Pachinas d'o [[Poema de Yuçuf, o texto alchamiau aragonés mes famoso.]]
A literatura alchamiada en aragonés ye o conchunto de textos literarios escritos en lengua aragonesa -mas u menos castellanizada a sobén- y alfabeto arabe. Aragón ye o territorio en do mas literatura alchamiada existe en a Peninsula Iberica, porque i heba una numerosa comunidat islamica que u heba manteniu l'uso d'o romanz en o periodo musulmán (muladís autoctonos) u heba preso l'aragonés como lengua propia. En Valencia u Granada se manteneba l'uso de l'arabe, igual que en o sud de Teruel.
Historia
A mitat d'o sieglo XV bi heba pocos mudéchars en o Reino d'Aragón capables d'escribir en arabe literario. L'uso y conoixencia de l'arabe heba baixau tanto que as familias que quereban que os suyos fillos lo aprendesen heban de ninviar-los a lo Reino de Valencia, a on que encara se charraba l'algarabía.
A zaguers d'o sieglo XV os mudéchars aragoneses encomenzoron a fer servir cada vegada mes l'alfabeto arabe pa escribir o suyo idioma romanz, a l'igual que os mudéchars d'a Corona de Castiella, en un contexto en o que amaneixe l'Imperio Otomán como potencia bien conoixida y a on l'alfabeto arabico se feba servir pa escribir en turco textos relichiosos.
Enta l'anyo 1502 o Mancebo d'Arevalo, un escritor mudéchar en luenga castellana s'establió en o Reino d'Aragón fuyindo d'a opresión que sufriban os mudéchars d'a Corona de Castiella por os decretos de conversión. Oficialment, toz os musulmans d'a Corona de Castiella s'heban convertiu a lo cristianismo en 1502. O baptismo forzau feba que podesen estar obchecto de persecución por part d'a inquisición si manteneban cualsiquier forma de practica musulmana; tamién yera prohibida a escritura arabiga. Se produció un exodo de mudéchars de Castiella. Dende o Condau de Medinaceli entroron en Aragón por a cuenca de Xalón y s'ixemenoron por zonas mugants, continando con a suya actividat en romanz alchamiau, actividat que encara no yera prohibida en o Reino d'Aragón, a on que ya s'escribiba en romanz alchamiau por o menos dende zaguers d'o sieglo XV.
Manimenos os mudéchars d'o Reino d'Aragón fuoron forzaus a convertir-sen en l'anyo 1526 por un decreto de Carlos I y habioron d'amagar libros y manuscritos en arabigo.
Temas
A literatura alchamiada aragonesa tiene tematicas relacionadas con a fe islamica y a vida de Mahomet, cuentos populars -a vegadas sacaus de las Mil y Una Nueiz-, etc. También se'n ha trobau de traducions d'obras occidentals, como Los amores de París y Viana. A obra mas conoixida replega un episodio d'o Viello Testamento: o Poema de Yuçuf, se'n conoixe dos versions.
Luenga y parla
A lengua aragonesa de l'alchamía muestra a pervivencia de formas muito populars, mesmo raras en a documentación cristiana medieval, mezcladas con rasgos castellanizaus: amás gran parti d'as obras datan d'o sieglo XVI, cuan o castellano ya heba substituyiu a l'aragonés como lengua de cultura. D'esta traza a literatura alchamiada ye una d'as fuents pa conoixer l'aragonés d'a Val de l'Ebro y l'aragonés d'a Comunidat de Calatayú.
Bi ha problemas d'interpretacion fonetica en o caso d'as sibilants, (l'alfabeto arabe representa igual a nuestra s como si fuese una x, no en fa diferencia), y os hiatos (l'arabe ye una luenga antihiatica y presenta una ortografía adecuada a esto).
Conservación y transmisión
Cuasi toda a literatura alchamiada s'ha trobau amagada en as casas que abandonoron os moriscos en 1610, en lugars como Calanda, Almonecir de la Sierra, Rueda de Xalón u o Pueyo de Santa Cruz. En Almonecir de la Sierra se trobó un buen numero de codices alchamiaus en l'anyo 1884 cuan escachoron una casa viella. Un caso excepcional ye a troballa de bels manuscritos alchamiaus en o teito d'o salón de Ferrando II o Catolico de l'Alchafaría, amagaus por os fusters mudechars que lo facioron.
L'alchamía hebrea -lengua aragonesa y escritura hebrea- nomás s'usó en textos notarials y churidicos, sin guaire interés literario.
Cecil B. DeMille
Cecil B. DeMille (nombre artistico de Cecil Blount DeMille), naixito d'Ashfield (Massachusetts) o 12 d'agosto de 1881 y muerto en Los Angeles (California) o 21 de chinero de 1959, estió un director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1910 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya ampla filmografía, se puet destacar as cintas The Ten Commandments (1923, con Theodore Roberts, Charles De Roche, Estelle Taylor, Richard Dix, Julia Faye y Rod La Rocque), The King of Kings (1927, con H.B. Warner, Dorothy Cumming, Ernest Torrence, Joseph Schildkraut y James Neill), Cleopatra (1934, con Claudette Colbert, Warren William, Henry Wilcoxon y Joseph Schildkraut), Union Pacific (1939, con Barbara Stanwyck, Joel McCrea y Akim Tamiroff), North West Mounted Police (1940, con Gary Cooper, Paulette Goddard, Madeleine Carroll y Preston Foster), Samson and Delilah (1949, con Hedy Lamarr, Victor Mature, George Sanders, Angela Lansbury y Henry Wilcoxon), The Greatest Show on Earth (1952, con Betty Hutton, Cornel Wilde, Charlton Heston, James Stewart, Dorothy Lamour y Gloria Grahame) u The Ten Commandments (1956, con Charlton Heston, Yul Brynner, Anne Baxter, Edward G. Robinson, Yvonne De Carlo, Debra Paget y John Derek).
Online Computer Library Center
Online Computer Library Center (OCLC) ye un servicio de biblioteca por ordenador en linia y una entidat d'investigación sin animo de lucro. Mas de 57.000 bibliotecas en 112 países y territorios arredol d'o mundo usan os servicios de OCLC ta trobar, adquirir, amprar y alzar material bibliografico. Fue fundato por Fred Kilgour en 1967. Orichinalment se clamó Ohio College Library Center. As suyas oficinas son en Dublín, Ohio.
Castillo de Locubín
Castillo de Locubín ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 4019 habitants (2021) en una superficie de 104 km².
Ilesia de María Auxiliadera d'Au
A ilesia de María Auxiliadera d'Au (en alemán Mariahilfkirche u oficialment Maria Hilf in der Au) ye una ilesia d'estilo neogotico que se troba en Múnich (Bavera, Alemanya).
Caudata
Os caudatos u urodelos (cientificament Caudata, antes Urodela)   son un orden d'animals a dentro d'a clase Amphibia, distribuitos en toz os continents treito d'Australia y l'Antartida. A orden d'os caudatos comprende bellas 600 especies descritas, y se fan diferenciar d'os anuros en que guardan a coda en a forma adulta, y les falta l'oyiu meyo.
Denominacions
Per convenio s'acepta que en as luengas latinas (como l'aragonés) o termino «urodelo» se puede considerar sinonimo d'o nombre popular de Salamandras/Zalamandras, que s'emplegaría con uso chenerico, encara que en a realidat bi ha muitas especies clasificatas en Urodela que popularment tienen nombres concretos diferents, como os ditos «guardafuents».
En o "Libro d'el Trasoro" l'autor fa notar que a forma externa d'os urodels ye pareixita a la d'os engardaixos:
En o "Libro de Marco Polo" tamién mencionan as salamandras, pero decindo que ye una substancia d'a cual ye feito l'urodelo, y bi n'ha chacimientos en Asia Central. O parrafo ye confuso y en a versión aragonesa se refiere a Sannils u oasis de Hami, (actual Xinjiang) mientres que en a versión anglesa se refiere a Chingintalas, de localización confusa:
Marsolan
Marsolan ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Leitora-Lomanha.
A suya población ye de 388 habitants (1999) en una superficie de 26,14 km², con una densidat de población de 14,84 hab/km².
Monts Azuls
Monts Azuls puet fer referencia a:
1025
Atros países
right|thumb|250px|[[Boleslau I de Polonia, duque de Polonia, qui se proclamó rei de Polonia o 18 d'abril de 1025.]]
Meritenh
Meritenh (Meritenh en occitán, Méritein en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón d'o Corazón de Biarn y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia d'o Biarn.
A suya población ye de 265 habitants(1999) en una superficie de 6,90 km², con una densidat de población de 38,41 hab/km².
Cheografía
O suyo territorio ye trescruzato por a Gave d'Aulorón.
Serón de Nágima
Serón de Nágima ye un municipio castellanlionés, situato en a provincia de Soria y comarca de Campo de Gómara.
A suya población ye de 262 habitants (2006), en una superficie de 60,16 km² y una densidat de población de 4,36 hab/km².
Dante Basco
Dante Basco nombre artistico de Dante Roman Titus Basco, naixito de Pittsburg (California) o 29 d'agosto de 1975, ye un actor, actor de voz y poeta estausunidense, conoixito en o suyo país mas que mas por os suyos treballos como actor de voz.
Serón de Nágima
Cheografía
Serón de Nágima ye situato a 906 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 50 km de Soria, a capital d'a suya provincia.
Mugas
O suyo termin muga con Torlengua.
Castrillo de Don Juan
Castrillo de Don Juan ye un municipio castellanoleyonés situato en a provincia de Palencia. Fa parte d'a comarca d'el Cerrato.
A suya población ye de 255 habitants (2011), en una superficie de 48,94 km² y una densidat de población de 5,21 hab/km².
Cheografía
A localidat de Castrillo de Don Juan se troba situata a 830 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 52 km d'a ciudat de Palencia, a capital d'a suya provincia.
O suyo termin municipal muga con os termins d'Hérmedes de Cerrato y Cevico Navero, en a provincia de Palencia; Tórtoles de Esgueva (provincia de Burgos; y Canillas de Esgueva y Encinas de Esgueva (provincia de Valladolit)
Torrubia del Campo
Torrubia del Campo ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 338 habitants (2008), en una superficie de 53,36 km² y una densidat de población de 6,33 hab/km².
Baños de Ebro
Baños de Ebro (en basco Mañueta, oficialment Baños de Ebro/Mañueta) ye un municipio d'a provincia d'Alaba en a comunidat autonoma d'o Psís Basco. Se troba situau en a comarca d'a Riocha Alabesa.
Cheografía
A localidat de Baños de Ebro se troba situada a 422 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 45 km d'a ciudat de Vitoria, a capital d'a suya provincia. Se troba a o canto d'o río Ebro.
Mugas
O termin municipal de Baños de Ebro muga a o norte con Samaniego y Villabuena de Álava; a l'este con Elciego; a lo sud con Torremontalbo; y a l'ueste con San Vicente de la Sonsierra.
Punta de Socas
A punta de Socas (en francés pic de Soques) ye un pico d'o Pireneu que tien una altaria de 2.716 m.
Ye situau en a muga entre a provincia de Uesca (Aragón) y os Pireneus Atlanticos (Occitania)
Selección de fútbol d'Occitania
A Selección Occitana de Fútbol ye l'equipo nacional de fútbol d'Occitania. L'equipo pende de l'Asociación de Fútbol d'Occitania, establita en 1901.
No ye reconoixita ni por a FIFA ni por a UEFA, y por ixo no puet chugar en os torneyos internacionals que fan istas asociazions. Manimenos Occitania s'afilló a la NF-Board o 25 de marzo de 2006, y obtenió a organización d'a primera Copa Mundial VIVA en noviembre de 2006, torneyo en o que rematoron en a tercera posición.
Ta poder estar seleccionato en iste equipo, cal que o chugador parle a luenga occitana.
Equipo 2014
Equipo en 2014:
Leura
Leura ye una localidat d'a Ciudat d'os Monts Azuls situada a 100 km de Sydney en Nueva Galas d'o Sud, Australia. Fa parti d'una serie de chicotas localidaz que se troban a o largo d'a Main Western railway line y a Great Western Highway, linia ferroviaria y autovía respectivament que trescruzan o Parque Nacional d'os Monts Azuls. Leura ye situada chunto a Katoomba, o prencipal centro urbán d'as montanyas, y os dos lugars se chuntan en a parti occidental de Leura.
Historía
O nombre de Leura deriva supuestament d'a palabra aborichen ta decir "lava". Manimenos, pareixe que no ha habiu erupcions vulcanicas en Nueva Galas d'o Sud a o menos en os zaguers 10 millons d'anyos.
Descripción
L'altaria de Leura, de 985 m, fa que nieve ocasionalment d'hibierno, tenendo un clima que reflecta clarament as quatre estacions. En o censo oficial de 2011, Leura teneba una población de 4.365 personas.
O centro d'a localidat se troba en Leura Mall, carrera que ye dividida en iste punto por una mechana de hierba con cereseras. S'ha mirau de preservar l'aspecto historico d'as suyas carreras, encara que ha habiu por eixemplo discusions sobre o desenvolique d'un complexo comercial en o puesto a on se trobaba d'antis mas un antigo almadazén de distribución. Redisenyau ta adaptar-se millor a l'ambient de Leura Mall dimpués de quantas consultas con a comunidat, o nuevo centro comercial fue completau, incluyindo un supermercau d'a cadena Woolworths y una botiga de bebidas alcoholicas. L'edificio historico d'a oficina de correus ye actualment seu d'una achencia de noticias. L'hotel Alexandra, situau no muit luent d'a gara, ofreixe polidas anvistas panoramicas dende terraza situada en a parti zaguera. Bi ha un important numero de restaurants y cafeterías a o largo de Leura Mall, asinas como botigas de regalos y antigüedatz.
En 2016, Leura fue incluyida en a lista d'as 50 chicotas localidaz mas irresistibles, exoticas, historicas y de postal d'Australia.
Au rapinyadera
As aus rapinyaderas u aus rapaces, tamién ditas «aus de presa», son aus depredaderas que cazan emplegando as garras que tienen bien poderosas y rematadas con unglas ganchudas, y o pico ta descarnar as presas. Por un regular, gosan tener o pico curvau caracteristicament, y a suya vista ye una d'as millors en o reino animal.
As rapinyaderas diurnas perteneixen a dos ordens, con diferents familias adintro:
A demés, as especies de rapinyaderas nocturnas s'aglutinan en una sola orden, as Strigiformes.
Bi ha mutas especies d'aus carnivoras que comparten cuan per menos visualment cualques d'as caracteristicas d'as aus de rapinya, pero no el son de tot autenticas. Istes casos bi han gosato plegar en ixa semilaridat per un fenomeno de converchencia evolutiva.
Cantons d'os Pireneus Atlanticos
350px|thumb|Cantons_d'os_Pireneus_Atlanticos Lista d'os 27 cantons d'o departamento d'os Pireneus Atlanticos, por districto :
Morra
250px|right|thumb|Chugadors de morra en una partita. A morra ye un chuego de sociedat que se chuga dende l'antiguidat y mientres a historia ha estato popular en muitos paises. Ye un chuego que se chuga con as mans y consiste en endevinar o numero de didos que amostran os chugadors.
Mecanica de chuego
Puet chugarse individualment o por equipes, anque as partitas se chugan con dos chugadors, que amagan una man cadagún tras a esquena y sacan os didos ta amostrar. Dimpués os dos chugadors dicen o numero de didos que suman as dos mans y a la vegata sacan as mans, o ganador ye qui endevina o numero de didos que suman as mans d'os chugadors, si garra d'ells encerta es torna a principiar.
Ait Atta
Os Ait Atta son una confederación berber que habita en a rechión sud-central de l'Atlas, en Marruecos. O suyo territorio se situa entre o río Draa a l'ueste, os ríos Dades, Tudga y Reris a lo norte y lo río Ziz a l'este, con centro cheografico a man de l'oasis de Tazarin y d'o Macizo Saru. En 1960 yeran 150.000 individuos.
O suyo modo de vida ye o pastoreyo nomada. Como os pastors nomadas d'o Sahara (tuaregs, moros saharianos), tienen u tenenan sozmesas poblacions Haratin d'orichen subsahariano que lis treballan os cautivos d'os oasis.
Parlan a luenga berber de l'Atlas Meyo (Tamazight de l'Atlas Central), pero en a confederación Ait Atta bi ha una minoría arabe.
O suyo sistema de parentesco se basa en o principio de descendencia dende un antipasau que vivió en o sieglo XVI.
Historia
O suyo orichen ye en o Mazizo Saru. A principios d'o sieglo XIX s'estendilloron dende Darho enta l'oasis de Dra. En 1818 atacoron Sichilmasa. Bels clans como os Ait Kabbas resistioron a colonización francesa a fins d'o sieglo XIX y principios d'o XX. No perdioron a suya independencia dica 1933.
Sierra de Deza
La sierra de Deza ye un sierra de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico que se situa a lo sudeste de la sierra de Miñana y a lo norueste de las sierras de sierra de Cetina y d'Ateca. La superficie de la sierra de Deza ye en lo termin municipal de la localidat homonima, en lo Campo de Gómara. La principal altaria ye Cruz de la Sierra (1.196 m).
Hidrografía
La versant ueste de la sierra desaugua enta lo río Algadir, la versant este y nord-este lo fa enta lo barranco del Regatillo, que dimpués esdevendrá lo río Monegriello.
Cheolochía
Los materials mes vistables son mesozoicos. Los materials paleozoicos de la sierra de Deza se situan en cotas baixas de la versant oriental y perteneixen a lo macizo d'Ateca chunto con los de sierra Corija, los de la sierra de Pardos, la sierra de Santa Cruz y la sierra de Valdellosa. Son d'edat cambriana y ordoviciana, predominando l'afloramiento de las "Series Ibericas", ye a saber, quarzarenitas y lutitas con aspecto de loseta sedimentaus dende zaguers de lo Cambián meyo dica primers de l'Ordovicián inferior u Arenig.
Burgunyons
Os burgunyons (en francés bourguignons) son os habitants de Borgonya y d'o Franco Condau, actualment asimilaus a lo pueblo francés, en a Edat Meya yeran consideraus un pueblo diferent. Son de relichión catolica.
Luenga
As parlas tradicionals en Borgonya y centro y norte d'o Franco Condau corresponden a luengas d'Oil (borgonyón), pero en o sud d'o Franco Condau bi ha parlas que corresponden a l'arpitán.
Etnonimo
En a "Cronica de los Conquiridors" os mesmos burgundios son ditos burgunyones:
Historia
Cuan l'Imperio Carolinchio d'os francos fue dividiu, Borgonya quedó fuera d'o Reino de Francia Occidental, y por o tractau de Verdún quedó en o Sacro Imperio Romano Chermanico.
O territorio de Borgonya sufrió muitos cambios de muga y divisions. A part occidental esdevinió o Ducau de Borgonya, que con o tiempo quedó en mans d'os Capetos, y rematará adhibindo-se a lo dominio reyal d'os reis de Francia. A part oriental esdevinió o Condau de Borgonya y dimpués Franco Condau (Condau Libre) pasará a mans d'os Habsburgo y fará parte de l'Imperio Espanyol.
Os duques de Borgonya aproveitoron a segunda fase d'a Guerra d'os Cient Anyos pa prener o control de muitos territorios entre o Reino de Francia y o Sacro Imperio Romano Chermanico. En o reinau de Loís XI de Francia se produce una luita contra Carlos o Temerario, duque de Borgonya. A la muerte de Carlos o Temerario o rei s'anexiona a lo dominio reyal o ducau de Borgonya, Artois y Picardía. Manimenos a sucesión d'a casa de Borgonya pasa a los Habsburgo por o matrimonio d'a filla de Carlos o Temerario con Maximilián d'Austria en 1477.
John Farrow
John Villiers Farrow, naixiu de Sydney (Nueva Galas d'o Sud, Australia) o 10 de febrero de 1904 y muerto en Beverly Hills (California, Estaus Unius) o 27 de chinero de 1963, estió un destacato actor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico australo-estausunidense, activo en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1920 y con cuantos premios recibius mientres a suya carrera cinematografica. Casau con l'actriz Maureen O'Sullivan, son os pais de l'actriz Mia Farrow.
Hoyocasero
Hoyocasero ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
John Farrow
D'entre a suya filmografía como director, se puet mencionar beluna d'as suyas cintas, como Wake Island (1942, con Brian Donlevy, Robert Preston y William Bendix), Beyond Glory (1948, con Alan Ladd, Donna Reed y George Macready), Copper Canyon (1950, con Ray Milland, Hedy Lamarr y Macdonald Carey), Hondo (1953, con John Wayne, Geraldine Page, Ward Bond, Michael Pate, James Arness y Leo Gordon), Botany Bay (1953, con Alan Ladd, James Mason y Patricia Medina), u Back from Eternity (1956, con Robert Ryan, Anita Ekberg, Rod Steiger, Phyllis Kirk, Keith Andes y Gene Barry).
Hoyocasero
A suya población ye de 293 habitants (2019) en una superficie de 52,48 km², con una densidat de población de 5,77 hab/km².
Cheografía
A localidat de Hoyocasero se troba situada a 820 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 59 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Ilesia d'a Santa Cruz de Giesing
A ilesia d'a Santa Cruz de Giesing (en alemán Heilig-Kreuz-Kirche) ye una ilesia d'estilo neogotico que se troba en Múnich (Bavera, Alemanya).
Ixobrychus minutus
L' avetoret (Ixobrychus minutus (Linnaeus, 1766) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Pelecaniformes y familia Ardeidae que ye nativa d'Africa, Europa central y meridional, Asia occidental y meridional, y Madagascar. As aus d'as rechions atemperadas d'Europa y Asia occidental son migratorias, y fan l'hivierno en Africa y mas a lo sud en Asia, mientres que as aus que fan niedo en os tropicos son sedentarias.
Tien una longaria de 33-38 centimetros y un ala de 52-58 centimetros.
Ye d'actividat crepuscular y s'alimenta de peixes, amfibios y insectos.
Torrubia del Castillo
Torrubia del Castillo ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 41 habitants (2008), en una superficie de 17,47 km² y una densidat de población de 2,35 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga a lo sud con Honrubia.
Provincia de Toledo
A provincia de Toledo ye una provincia espanyola situata en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha. Muga con as provincias de Madrit, Cuenca, Ciudad Real, Badajoz, Cáceres, y Ávila. A suya capital ye a ciudat de Toledo.
A suya población ye de 639.621 habitants (2007) en una superficie de 15.368 km², con una densidat de población de 41,62 hab/km². A provincia tien 204 municipios; o municipio de mayor población ye Talavera de la Reina, con 78.618 habitants.
A provincia ye trescruzata por o río Tacho.
Oms (Gers)
Oms (Oms en occitán, Homps en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Gimona-Arrats.
A suya población ye de 93 habitants (2007) en una superficie de 9,24 km², con una densidat de población de 10,06 hab/km².
Yequeda
Yequeda (Yéqueda en castellano) ye un lugar aragonés d'o concello municipal d'Igriés, situato en a provincia de Uesca y comarca d'a Plana de Uesca.
Cheografía
O lugar de Yequeda se troba situato a 530 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 5 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia y d'a suya comarca.
Provincia de Castellón
A provincia de Castellón (Castelló en valenciano) ye una provincia espanyola situata en a Comunidat Valenciana. Muga con a mar Mediterrania a l'este, y con as provincias de Tarragona a o nord-este, Teruel a l'ueste y Valencia a o sud.
Estornudo
thumb|right|250px|Un estornudo. Un estornudo (d'o latín <sternutāre ) ye un acto refleixo convulsivo que fa expulsar l'aire dende os pulmons a traviés d'a nariz u tamién d'a boca.
Variants en aragonés
Anque «estornudo» ye o nombre más común pa este refleixo en aragonés oral, y o más amanau a la etimolochía (latín <sternutāre), tamién se troba en bellas variants dialectals de l'aragonés formas con cambeos d'uno u dos sonius:
Tajahuerce
Tajahuerce ye un municipio de Castiella y Leyón situau en a provincia de Soria y comarca de Campo de Gómara, a 35 km d'a capital d'a provincia, Soria y 1.014 metros d'altaria. A suya población ye de 29 habitants (2017), en una superficie de 20,87 km² y una densidat de población de 1,39 hab/km².
Cheografía
Tajahuerce ye a piet de penya Alta (1.328 m), que perteneixe a la sierra de La Pica, dita asinas por o despoblau de La Pica, a on que bi ha un torretón medieval.
Mugas
O suyo termin municipal muga con Hinojosa del Campo y con Almenar de Soria.
O Flaire
O Flaire (en castellano tamién El Fraile) ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.705 m.
Tejado
Tejado ye un municipio castellanlionés, situato en a provincia de Soria. A suya población ye de 176 habitants (2006), en una superficie de 77,96 km² y una densidat de población de 2,26 hab/km².
Sant Chorche (Uesca)
Sant Chorche (Sant Jorge en castellano) ye un lugar d'o concello municipal de Almudévar, situato en a provincia de Uesca. A suya población yera de 118 habitants (2018).
Montalbanejo
Montalbanejo ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 149 habitants(2008), en una superficie de 59,46 km² y una densidat de población de 2,51 hab/km².
Sant Chorche (Uesca)
Historia
Estió establito en 1957, disenyato por José Borobio.
Robres
A suya población ye de habitants en una superficie de 64,57 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
O lugar de Robres se troba situato a 400 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 35 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
En o termin de Robres trobamos o solo caixicar d'os Monegros, en a partida dita Vedau, que ye en una vaguada con un microclima más humido a o norte de un mont dito las tres buegas.
Apellitos
Uno d'os apellitos més comuns en Robres ye Huerto, probablement derivato de lo lugar monegrín Huerto.
Abarca de Campos
Abarca de Campos ye un municipio castellanoleyonés situato en a provincia de Palencia. Fa parte d'a comarca de Vega-Valdavia y d'o partiu chudicial de Frechilla.
A suya población ye de 39 habitants (2011), en una superficie d'11,39 km² y una densidat de población de 3,42 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Abarca de Campos se troba situata a 750 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 30 km d'a ciudat de Palencia, a capital d'a suya provincia.
Lo Mas d'Auvinhon
Lo Mas d'Auvinhon (Lo Mas d'Auvinhon en occitán, Mas-d'Auvignon en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Leitora-Lomanha.
A suya población ye de 171 habitants (1999) en una superficie de 13,74 km², con una densidat de población de 12,45 hab/km².
Insecta
250px|thumb| Cucaracho común ([[Blatta orientalis)]] Os insectos (pronunciau /inˈsetos/~/inˈsewtos/; cientificament en latín, Insecta, en singular insectum), son una clase d'animals invertebratos, d'o filo d'os artropodos. Viven en toz os continents y s'han establito en toz os nichos ecolochicos siendo a clase de organismos con mas diversidat de especies con 1 millón de especies, d'alto u baixo, identificatas y descritas, anque bi ha estudios que estiman que bi ha entre 6 y 30 millons. O suyo numero ye en recesión por a utilización de productos quimicos por os humans.
A ciencia adedicata a lo estudio d'os insectos ye a Entomolochía.
O cuerpo d'os insectos presenta tres tagmas: cabeza, tórax y abdomen. O tórax presenta tres pars de patas y en muitos insectos dos pars d'alas.
Taxonomía
A clasificación d'os insectos como en muitas atras clases d'animals ye baixo periodica revisión.
Subclase Apterygota. Subclase Archaeognatha.
Subclase Dicondylia. Subclase Pterygota.
Huelma
Huelma ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía (Provincia de Chaén). A suya población ye de 5682 habitants (2021) en una superficie de 250,29 km².
Idioma eslovincio
O eslovincio ye un idioma d'o grupo d'as luengas lequiticas, una branca d'as luengas eslavas occidentals (chunto con o caixubo, o polabo, o polaco y o pomeranés) formando con o caixubo un subgrupo dito d'as luengas pomeranas. Actualment amortato, se charraba d'antis mas en a rechión d'a Pomerania, en a comarca que se troba entre o laco Gardno y o laco Lebsko y a o canto d'a mar Baltica.
A luenga s'amortó a prencipios d'o sieglo XX, cuan os habitants d'a comarca, baixo control en ixe inte de l'Imperio Alemán, fuoron chermanizatos y substituyoron a suya luenga materna por a variedat baixo saxona d'a luenga alemana en un proceso que ya heba prencipiato bels sieglos enantes, y que los fació esdevenir alemans de Pomerania. Encara que chicoz grupos de personas continaron fendo-ie emplego dica, alto u baixo, a Segunda Guerra Mundial, a codesión d'a luenga ya no existiba, y s'extinguió de raso cuan en rematar la guerra Polonia s'anexionó o territorio y forachitó a la mayor parti d'a suya población ta substituyir-la con colons d'orichen polaco que heban estato forachitatos d'os territorios orientals d'o país, a l'este d'a dita linia Curzon (que por los alcuerdos de Polonia con a Unión Sovietica fuoron anexionatos por ixe país, adibindo-los a l'actual Belarrusia). Os colons que hi plegoron gosoron tractar a los eslovincios como alemans y d'os suyos dreitos civils, de ciudadanía y de nacionalidat Polonia lis en privó, sin dixar-les optar a la nacionalidat polaca, dica que a cuasi totalidat d'os suyos descendients emigroron a l'antiga Alemanya Occidental en zaguerías d'os anyos 1980. Os zaguers fablants d'a luenga ya nomás podeban emplegar-la ta conversas muit simplas.