cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sufixo -aina
O sufixo -aina ye un sufixo d'orichen latín y deriva de l'acusativo -AGǏNEM de parolas con nominativo -ĀGO, -AGĬNIS. Se troba en unas pocas parolas aragonesas, belunas fitonimos. .
Evolución fonetica
A parola sartana de l'aragonés occidental, sartén en aragonés cheneral, presentó una evolución pareixita, pero perdió a -i- debant de -n.:
Manimenos a evolución d'a terminación -AGǏNEM puet prener atro camín. A parola naya s'interpreta a partir de INDAGINE u *ANDAGINE, y en benasqués en cuenta de ferraina se diz farraya.
Bi ha parolas con terminación en -IGǏNEM que presentarán una evolución pareixita pero con resultau diferent por coincidir dos -ii- quan desapareixe a -G-:
Equivalencias en atras luengas
O equivalent mes claro se troba en o itanián -aggine, que se fa servir pa indicar plantas (borragine, plantaggine), u substantivos indicadors de qualidatz negativas (pecoraggine, mulaggine). A presencia d'o sufixo -aina en castellano se remonta a lo sieglo XV como aragonesismo (a evolución fonetica d'a -AGINE en castellano ye -en), y encomenzó a estar popular en l'argot de chermanía dende o sieglo XVIII (floraina, colaina).
Fitonimos
Os eixemplos tipicos son os fitonimos "borraina", "ferraina" y "plantaina", toz correspondendo a parolas latinas rematadas en -ĀGO, -AGĬNIS con acusativo -AGǏNEM: nominativos BORRĀGO, FARRĀGO y PLANTĀGO, y se i puet incluir tintilaina, derivau de TINCTILĀGO, TINCTILAGĬNIS, que en atros puestos s'ha modificau como vetelaina, vetalaina por contaminación de VIMENE u VITEM, u mesmo como pitixaina u chinchilaina. A parola ferraina presenta a variant farraya en benasqués.
Atros fitonimos que ya no derivan clarament d'un uso en latín con a mesma radiz son "florintaina" (Bupleurum rigidum), "chocaina" (Lactuca serriola, Taraxacum officinale y talment Cichorium intybus), "paretaina" (Parietaria judaica) y "picaina" (Taraxacum officinale). Fitonimos encara por precisar son "chuzaina" y "pilipainas".
En o caso de paretaina se veye clarament que o sufixo -ARIA latín (que en aragonés esdevinió -era), fue substituyiu por o sufixo -aina aragonés.
En o caso de chocaina se veye clarament un cambio de terminación dende -oina, o Taraxacum officinale se diz chicoina en benasqués, chistabín y tellán, y en belsetán ye xicoya seguntes Badía Margarit. A parola chocaina ye una variant de chicoina y deriva d'o latín CICHORIA, bien visible en o fitonimo chicoira documentau en aragonés ansotano y en xicoira en catalán.
Atros usos
Atros eixemplos que no se relacionan con fitonimos pero tienen una etimolochía pareixita u que ha suya terminación ha esdevenito igual que o sufixo son:
Formas converchents
A part d'os casos de cambio de sufixo en fitonimos como "parietaina", tenemos casos en os que a evolución d'una parola latina orichinó en aragonés a una parola con una terminación en -aina por casualidat u analochía.
Oncala
Oncala ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón), situato en a comarca d'as Tierras Altas. A suya población ye de 104 habitants(2006), en una superficie de 39,92 km² y una densidat de población de 2,61 hab/km².
Unyazas
L'Unyazas ye un ser demoniaco d'as comarcas d'a Chacetania y Sobrarbe que tien garras de craba, largas unglas y uellos royos que sobresalen d'un rostro fiero.
Võ Nguyên Giáp
Võ Nguyên Giáp, naixito d'An Xá (provincia de Quảng Bình‎) en 1911 u 1912, ye un militar vietnamita, activo mientres a Guerra d'Indochina contra Francia y mientres a Guerra de Vietnam contra Vietnam d'o Sud y os Estaus Unius, que plegó ta o grado de cheneral, y estió o vencedor de l'Exercito francés en 1954 en a batalla de Điện Biên Phủ, que remató a Guerra d'Indochina con a redota francesa. Tamién prenió parte en a Segunda Guerra Mundial en a Resistencia contra l'Exercito Imperial Chaponés.
Primeras anyadas
Võ Nguyên Giáp naixió arredol de 1911 u 1912 en a localidat d'An Xá (provincia de Quảng Bình‎, en ixas calendatas parte d'Annam, en a colonia francesa d'Indochina francesa), fillo d'un mandarín. Dende muit chóven, con 14 anyadas, ya se manifestaba contra a presencia colonial francesa en o país.
Estudeyó en un Liceu en luenga francesa, y partecipó en as actividaz d'o movimiento comunista en Vietnam dende os años 1930. Estudeyó Historia, Dreito y Economía en Huế y Hanoi, y uno d'os suyos profesors en ista zaguera ciudat estió o poeta d'A Reunión Raphaël Barquisseau. En 1937 Giáp esdevenió profesor en a escuela Thang-Long de Hanoi, y en 1939 pasó a militar en o Partiu Comunista.
A Segunda Guerra Mundial
En 1939, dimpués d'o Pacto Molotov-Ribbentrop entre l'Unión Sovietica y o Tercer Reich, o Parti Communiste Français fue declarau ilegal, y os comunistas d'Indochina fueron tamién ilegalizatos. Giáp partió ta China,a on esdevenió aduyant de Ho Chi Minh. En aviento de 1944, estió o fundador de l'Exercito Popular de Vietnam.
En 1941, l'Exercito Imperial Chaponés heba ocupato Indochina, como parte d'os suyos acuerdos con a Francia de Vichèi, que yera aliata d'o Tercer Reich, y bi mantenió l'administración civil francesa, encara que subordinata a las necesidaz militars chaponesas. Sindembargo, o 9 de marzo de 1945, os chaponeses facioron un golpe y prenioron o poder en a colonia, desplazando a l'administración francesa, y Giáp aprofitó ta millorar a recluta de miembros ta o Viet Minh, luitando contra os chaponeses.
A Guerra d'Indochina
Dimpués d'a rendición d'o Chapón en 1945, Francia miró de recuperar o suyo poder colonial en a Indochina francesa, encara que se i oposó o Viet Minh, con armas estausunidenses, a mas d'as armas incautatas a l'Exercito Imperial Chaponés, y con l'aduya d'instructors militars sovieticos, y prencipió una larga luita colonial de guerrillas, en a cual os vietnamitas teneban d'a suya parte o suyo entrenamiento mientres a guerra contra os chaponeses. Estió a clamata Guerra d'Indochina.
En 1946 Giáp fue nombrato ministro d'Esfensa de Vietnam d'o Norte, y estió o director d'as operacions militars contra l'Exercito francés, incluyindo-ie a batalla de Điện Biên Phủ en 1954, que remató a guerra con a redota francesa, reconoixita en os Acuerdos de Chinevra que reconoixeban a independencia de Vietnam, encara que o país quedó dividito entre o Vietnam d'o Norte, con influencia comunista y Vietnam d'o Sud, con influencia estausunidense, en o marco d'a Guerra Frida.
A reunificación de Vietnam
Dende 1975, Vietnam remanió reunificato, y Võ Nguyên Giáp estió o ministro d'Esfensa d'o país dica a suya demisión en 1980.
Talveila
Talveila ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón), situato en a Comarca de Pinares. A suya población ye de 172 habitants (2006), en una superficie de 52,97 km² y una densidat de 17,22 hab/km².
Cabosaso
Cabosaso (Capdesaso en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'os Monegros.
A suya población ye de habitants en una superficie de 17,81 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
Cabosaso ye situato a 313 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 45 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Etimolochía
De l'aragonés cabo, remate u extremo, base d'o verbo acabar, y l'aragonés saso, terreno alto y pedregoso, que se remonta a lo latín SAXUM. A forma oficial Capdesaso ye una interpretación catalanizant como Puig Moreno de Pui Moreno.
Loma del Masico del Pinar
A loma del Masico del Pinar ye una loma de 1.172 metros d'altaria situada en o municipio de Castellot (Teruel), en a sierra de la Garrocha.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico dito Loma.
El Morrón (sierra de Bordón)
El Morrón ye un pueyo de 1.020 metros d'altaria situau en a muga entre os termins municipals de Castellot y Bordón (Teruel).
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico. Baixo la cima bi ha un cinglo que despartiu d'un curioso pinaclo de piedra d'arena conoixiu como lo "Soldau Romano".
Cabañes de Esgueva
Cabañes de Esgueva ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.
A suya población ye de 214 habitants (2008) en una superficie de 26,57 km², con una densidat de población de 8,06 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cabañes de Esgueva ye situada a 905 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 60 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
O suyo termin municipal ye trescruzau por o río Esgueva, un afluent d'o río Pisuerga.
Mugas
O termin de Cabañes de Esgueva muga a lo norte con Cilleruelo de Abajo; a lo sud y a l'ueste con Sotillo de la Ribera; y a l'este con Santibáñez de Esgueva.
Sputnik 2
O Sputnik 2 (en ruso Спутник-2) (u tamién PS-2 d'o ruso Простейший Спутник-2 "satelite simple 2") estió un satelite artificial lanzau per a Unión Sovietica lo 3 de noviembre de 1957. Estió la primera nau espacial que carriaba un ser vivo: la canya d'a carrera clamada Laika.
Follet
thumb|Un follet. Un follet ye un ser chicorrón d'a mitolochía aragonesa que dentra en os fogars per as nueitz pa furtar lo que mas le fa goyo.
Richard Kiel
Richard Dawson Kiel, mas conoixito como Richard Kiel, naixito de Detroit, Michigan o 13 de setiembre de 1939 y muerto en Fresno, California o 10 de setiembre de 2014, estió un actor de cine y televisión estausunidense conoixito mas que mas por a suya altaria (2,17 m) y por l'interpretación d'o personache Jaws en as cintas de James Bond, The Spy Who Loved Me y Moonraker, tamién fació o mesmo papel en a cinta comica Inspector Gadget. Mientres a suya carrera artistica fació a voz de Jaws en bells videochuegos de James Bond en os que apareixe iste personache.
Céntol Lupo de Biarn
Céntol Lupo estió o primer vizconte de Biarn d'o sieglo IX.
Seguntes a carta d'Alaón (documento chenealochico sobre os duques d'Aquitania) yera fillo de Lupo III Céntol, duque de Gascunya en 819. Recibio d'o suyo pai o vizcondau de Biarn mientres su chermano Donato Lupo de Bigorra recibio o condau de Bigorra. Seguntes Jean-Justin Monlezun se caso con Oria y yera pai de:
Callosa de Segura
Callosa de Segura ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 18.008 habitants (2010), en una superficie de 34,70 km² y una densidat de población de 720,32 hab/km².
Penya Blanca (sierra Tendennera)
A penya Blanca (en castellano Peña Blanca) ye una montanya de 2.555 metros que se troba en a muga entre Biescas y Oz de Tena (Uesca).
Ye situada en a sierra Tendennera.
IX Lechislatura d'as Corz d'Aragón
A IX Lechislatura d'as Corz d'Aragón prencipió o 18 de chunio de 2015 cuan, dimpués d'a celebración d'as eleccions a Corz d'Aragón, se constituyoron as Corz d'Aragón, y remató o 20 de chunio de 2019, con a disolución d'as mesmas. Le precedió a VIII Lechislatura y le succedió a X Lechislatura.
En ista lechislatura, estió president d'a Deputación Cheneral d'Aragón Javier Lambán Montañés (PSOE-Aragón) en un gubierno de coalición con Chunta Aragonesista. A presidenta d'as Corz d'Aragón estió Violeta Barba Borderías (Podemos).
Resultau electoral
En as eleccions a Corz d'Aragón de 2015, celebradas o domingo 22 de mayo, o Partido Popular ganó as eleccions, quedando o PSOE-Aragón en segundo puesto, Podemos en tercer puesto, o Partido Aragonés en cuatreno puesto, Ciudadanos-Partido de la Ciudadanía en cinqueno puesto, Chunta Aragonesista en seiseno puesto y Ezquierda Unida en seteno puesto. A participación estió d'un 70,35% con 712.863 votos validos, entre els 14.874 en blanco (2,09%). Asinas, os resultaus en as eleccions fuoron os siguients:
Investidura
En a sesión d'investidura feita o 3 de chulio de 2015, salió eslechiu como president d'o Gubierno d'Aragón o candidato d'o PSOE-Aragón con os votos a favor d'o suyo partiu y o refirme de Podemos, Chunta Aragonesista y Ezquierda Unida d'Aragón y con os votos en contra d'o Partido Popular, o Partido Aragonés y Ciudadanos.
Nerpio
Nerpio ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1605 habitants(2007), en una superficie de 436 km² y una densidat de población de 3,68 hab/km².
IX Lechislatura d'as Corz d'Aragón
Grupos parlamentarios
Por primera vegada en a historia se forman en as Corz 6 grupos parlamentarios diferents.
Noé Hernández
Noé Hernández puet estar:
Oganesón
L'oganesón (ununoctio), tamién conoixito como eka-radón ye o nombre temporal dato por a IUPAC a l'elemento transactinido con o numero atomico 118 y o simbolo temporal Uuo. En a tabla periodica d'os elementos, ye un elemento d'o bloque p y o zaguero d'o periodo 7. L'ununoctio ye actualment l'unico miembro sintetico d'o grupo 18. Tien o numero atomico y a masa atomica mas grans de toz os elementos conoixitos.
L'atomo radioactivo d'ununoctio ye muit inestable y, dende 2002, nomás s'han sintetizato tres atomos (posiblement quatre) d'o suyo isotopo 294Og. Encara que nomás s'ha feito una determinación experimental muit escasa d'as suyas propiedatz y os posibles compuestos que forma, os calculos teoricos han ufierto muitas predicions, encluyindo-ne-ie belunas de muit inesperatas. Por eixemplo, encara que l'ununoctio ye un miembro d'o grupo 18, probablement no ye un gas noble, como lo son toz os atros elementos d'iste grupo. D'antis mas se creyeba que yera un gas pero actualment se predice que ye un solido en condicions normals.
Sent Tomàs
Sent Tomàs (Sent Tomàs en occitán, Saint-Thomas en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Plasença deu Toish y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 472 habitants (1999) en una superficie de 14,01 km², con una densidat de población de 33,69 hab/km².
Cabanac e Seguenvila
Cabanac e Seguenvila (Cabanac e Seguenvila en occitán, Cabanac-Séguenville en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 128 habitants (1999) en una superficie de 10,18 km², con una densidat de población de 12,57 hab/km².
Selección masculina de baloncesto de Francia
A selección masculina de baloncesto de Francia ye l'equipe nacional de baloncesto de Francia. Ye formato por chugadors de nacionalidat francesa y representa a la Federación Francesa de Baloncesto en as competicions internacionals organizatas por a Federación Internacional de Baloncesto (FIBA) y o Comité Olimpico Internacional.
Os suyos títols encluyen dos medallas d'archent en os Chuegos Olimpicos de Londres 1948 y Sydney 2000; una medalla de bronze en o Campionato Mundial de l'anyo 2014; y un EuroBasket (2013).
Mars Express
Mars Express ye una sonda espacial d'a ESA que estió lanzada en 2003 pa explorar Marte y que estió la primera sonda interplanetaria d'ista achencia.
Castiflorit
Castiflorit (Castelflorite en castellano) ye un municipio d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'os Monegros. A suya población ye de  habitants en una superficie de 34,8 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Mars Express
Caracteristicas
Mars Express tien os siguients trastes scientificos:
Castiflorit
Toponimia
Ye documentato según Antonio Ubieto Arteta Castellfollit, homonimo con un toponimo catalán, y como Castelfollit entre 1488 y 1543. Atras variants que documenta su chermano Agustín Ubieto Arteta son Castefollit y Castrofollito. En o "Cartulario de Chestalgar" s'escribe Castellfollit en un texto escrito en latín
Loma Tablada
A loma Tablada ye una loma de 1.081 metros d'altaria situada en o municipio de Castellot (Teruel), en a sierra de Caballos.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Gran Premio d'Aragón de Motociclismo 2011
O Gran Premio d'Aragón de Motociclismo 2011, oficialment Gran Premio de Aragón, estió a segunda edición d'o Gran Premio d'Aragón de Motociclismo y catorcena preba d'o Campionato d'o Mundo de Motociclismo de 2011. Se celebró en o cercuito de Motorland Aragón entre os días 16 y 18 de setiembre de 2011.
Casa Solans
A Casa Solans ye un edificio modernista de propiedat municipal en Zaragoza.
Estió una villa construyita debant d'a suya fabrica "La Nueva Harinera" entre 1918-1921, por o industrial farinero Juan Solans, y disenyata por l'arquitecto zaragozano Miguel Ángel Navarro.
Ye un buen eixemplo de arquitectura eclectica privata, que presenta una ornamentación modernista y historicista, en la que destacan por a suya vistosidat os panels de recholas policromas d'a frontera occidental, con as feguras d'os signos d'o zodiaco. A dita orichinalment casa-hotel de Don Juan Solans, yera conoixita popularment en o barrio como a "Casa d'as Recholas", encara que ha pasato a estar dita Casa Solans.
En 1921 l'edificio s'incendió y en 1926, ya muerto Juan Solans, a suya muller s'instaló en a casa. Posteriorment, debito a os deterioros de l'edificio mientres a Guerra Civil, s'encargó una nueva reforma d'a casa en febrero de 1943, que nunca no se fació.
A construcción de l'edificio, declarato Bien d'Intrés Cultural, costó en su día a cantidat de 750.000 d'as antigas pesetas. Dimpués de muitos anyos d'albandono se fació un prochecto de consolidación y restauración integral de tot l'edificio ta recuperar-lo.
Casa Solans de Zaragoza fue emplegata como seu de Nacions Unidas ta a Decada de l'Agua en febrero de 2006.
Manchita
Manchita ye un municipio extremenyo d'a provincia de Badajoz. Se troba situata en a comarca d'as Vegas Altas y en o partiu chudicial de Don Benito. A suya población ye de 748 habitants (2013), en una superficie de 38,2 km².
Al Stewart
Al Stewart (nombre artistico d'Alastair Ian Stewart, naixiu de Grianaig (Inbhir Chluaidh, Escocia) l'8 de setiembre de 1945, ye un cantaire, compositor y musico escocés de folk, pop y cock, activo en o mundo d'a musica dende meyaus d'os anyos 1960, conoixiu mas que mas por a suya famosa canción Year of the Cat (1976), incluyida en o suyo seteno disco Year of the Cat.
Loma de Cielo
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Kirguizistán
Kirguizistán, Kirguistán, u Kirguizia (en l'alfabeto cirilico Кыргызстан, Kyrgyzstan) ye un país d'Asia Central. Tien muga con a Republica Popular de China, Cazaquistán, Tachiquistán y Uzbekistán. A suya capital ye Bishkek. Actualment fa parti d'a Comunidat d'Estatos Independients.
A suya población ye de 4.753.003 habitants, en una superficie de 198.500 km², con una densidat de población de 24 hab/km².
Os kirguizes etnicos constituyen amés gran part d'a población.
Loma de Casulla
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
We're No Awa' Taw Bide Awa'
We're No Awa' Taw Bide Awa' (en anglés We're No Away To Stay Away, en aragonés literalment No semos luent d'estar luent) ye una canción tradicional d'Escocia. Se tracta d'una d'as muitascantas de despedita tipicas d'Escocia y Irlanda, cantatas entre amigos u en ambient relaxato d'os pubs.
O títol ye escocés encara que a canción gosa cantar-se en anglés, metendo entre meyo d'a letra parolas en escocés.
Lletra
Bis:
For we're no' awa' tae bide awa',
For we're no' awa tae le'e ye,
We'll aye come back an' see ye.
As I gaed doon by Wilsontoon
I met auld Johnnie Scobbie,
Says I to him will ye hae a hauf,
Kapitain pilotu
Kapitain pilotu (en aragonés Capitan Piloto), popularment conoixita por o títol de Ni naiz kapitain pilotu (en aragonés Yo soi capitán piloto) ye una canción popular arrantzale o marinera d'o Pais Basco.
We're No Awa' Taw Bide Awa'
Lletra
Says he, "Man! That's my hobby."
Kapitain pilotu
Canción cantata por os arrantzales ("pescataires") mientres as chornatas de treballo que con o paso d'o tiempo han esdevenito cancions populars cantatas en reunions y cenas d'amigos y grupos corals. Ye especialment popular en as localidaz y comarcas d'a costa basca, y por o dialecto d'o basco que se i fa servir, fácil que l'orichen ye a costa de Guipuzcua.
As parolas d'a canción son d'autor desconoixito y siguen uns versos fixos que son comuns en a la mas gran part d'as versions de dita canción, encara que con o paso d'o tiempo li han adhibito nuevos versos, que varían seguntes a versión d'o cantaire u colla que lo canta.
We're No Awa' Taw Bide Awa'
Lletra
So we had a hauf an' anither hauf,
And then we had anither,
When he got fou' he shouted:
"Hoo!
It's Carnwath Mill for ever."
We wandered doon the street again
We cleekit unco cheery,
When John got hame his wife cried shame,
I see you're enjoyin' your hobby.
(Bis)
Of a' the friens that ere I kenned,
There's nane like Johnnie Scobbie,
His hert is leal, he's true as steel,
An' a hauf is aye his hobby.
So whenever friendly friens may meet,
We'll raise our gless, we'll shout
Hurroo,
It's Carnwath Mill for ever.
Montenegro de Cameros
Montenegro de Cameros ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón). A suya población ye de 100 habitants(2006), en una superficie de 55,32 km² y una densidat de 1,81 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga con Vinuesa y con Villoslada de Cameros.
Sputnik 3
O Sputnik 3 (en ruso Спутник-3) estió un satelite artificial lanzau per a Unión Sovietica lo 15 de mayo de 1958. O satelite carriaba una gran cantidat de trastes scientificos pa explorar l'orbita baixa terrestre manimenos no descubrió o Cinto de Van Allen por una falla en a suya gravadera estando descubiertos per o suyo competidor estatounidense Vanguard 1.
Longatges
Longatges (Longatges en occitán, Longages en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón d'Autariba y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.899 habitants(1999) en una superficie de 21,42 km², con una densidat de población de 88,66 hab/km².
Uzbekistán
A Republica de Uzbekistán ye un país situato en Asia Central. Muga a lo norte y norueste con Cazaquistán, a lo sud con Afganistán, a lo nord-este con Kirguizistán, a lo sudeste con Tachiquistán y a lo sudueste con Turkmenistán. A capital d'o país ye a ciudat de Tashkent.
A suya población ye de 25.563.441 habitants, en una superficie de 447.400 km², con una densidat de población de 57 hab/km².
Cumbre d'el Infierno
A cumbre d'el Infierno ye un mont de 998 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios de Castellot (Teruel) y Zurita (Castellón).
Campbernat
Campbernat (Campbernat en occitán, Cambernard  en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 340 habitants (1999) en una superficie de 8,48 km², con una densidat de población de 40,09 hab/km².
Vinhaus
Vinhaus (Vinhaus en occitán, Vignaux en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 100 habitants (1999) en una superficie de 4,04 km², con una densidat de población de 24,75 hab/km².
Muriel Viejo
Muriel Viejo ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón). A suya población ye de 66 habitants(2006), en una superficie de 11,36 km² y una densidat de 5,81 hab/km².
Toponimia
Muriel ye una variant d'a palabra navarro-aragonesa "Muriello", "Moriello" sin -o final atona (a vegatas bels "moriellos" de Navarra amaneixen escritos en textos medievals como "muriel"). A filolochía espanyola gosa considerar por un regular estas terminacions mozarabismos, y de feito en muitas parlas mozarabes existió tamién esta rematanza como evolución d'o sufixo latín -ELLU, pero pa considerar este toponimo como mozarabe s'ha de demostrar que ya existise enantes d'a reconquiesta.
Mengabril
Mengabril ye un municipio extremenyo d'a provincia de Badajoz. Se troba situata en a comarca d'as Vegas Altas y en o partiu chudicial de Don Benito. A suya población ye de 474 habitants (2013), en una superficie de 38,2 km².
Toponimia
O toponimo Mengabril ye d'orichen arabe y se refiere una agrupación familiar dita Ibn Djibril ("fillos de Gabriel").
Cascallo
A palabra "Cascallo" se troba muito estendillata como toponimo en zonas on antigament se charró aragonés, pero a vegatas castellanizata como cascajo.
Trillo
thumb|right|250px|Un trillo. O trillo (d'o latín <TRIBŪLU, con o mesmo significau) ye un traste que s'emplega, en agricultura, ta la fayena de a trilla d'os cerials. Consiste, tipicament, en una tabla de madera firme de grans dimensions, feita por regular con diferents fustas recias ensambladas horizontalment y con lascas de piedra (por l'usual de pedrenya) u rodetas de metal por debaixo, a qual se fa pasar por alto d'a pallada con a fin de tallar y estricallar as cabezas d'o cerial y fer-ne desprender os grans.
Funcionamiento
O trillo estricalla mecanicament as garbas quan se lo fa pasar por alto d'ellas. Pa fer ixo, os cerials cullius en o proceso d'a siega s'esparden por tierra en una era, tot formando lo que se diz a pallada, de maniera que se pueda recorrer a extensión cubierta d'ells en fendo-ie eslizar o trillo en corroldes, estirau por abríos. Pa potenciar l'acción erosiva d'o trillo, iste gosa ser feito de madera recia y buen peso, y se i amonta personas alto pa incrementar a masa; tipicament un adulto que lieva as riendas d'os abríos y uno u más d'un crío que se'n fa divertimento.
L'acción de conchunta d'as patas d'os abríos y d'a pedrenya prevoca la rompida d'as garbas y que o grano caiga. O proceso posterior d'aventau de a mezcla sirve ta deseparar a palla, que pesa menos y marcha con l'aire, de o grano, que caye directament ta tierra.
Ossa de Montiel
Ossa de Montiel ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha (Espanya), comarca d'a Sierra de Alcaraz y Campo de Montiel y partiu chudicial de Villarrobledo.
A suya población ye de 2.706 habitants (2009), en una superficie de 243,71 km² y una densidat de población d'11,11 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Ossa de Montiel se troba situata a 901 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 85 km d'a ciudat d'Albacet, a capital d'a suya provincia.
Steven Wilson
Steven John Wilson (naixiu de Londres o 3 de noviembre de 1967) ye un mosico britanico conoixiu por estar o fundador, vocalista, guitarrista prencipal y compositor d'a banda de rock progresivo, Porcupine Tree.
Estando Porcupine Tree o suyo prochecto prencipal, cal destacar atros como: Blackfield, No-Man, Bass Communion, Storm Corrosion u I.E.M. que configuran a suya ampla discografía. Amás ha colaborau con atras bandas como Opeth, King Crimson, Jethro Tull, Yes, Marillion, Orphaned Land, Anathema, entre atros, exercendo labors de productor y incheniero de soniu.
O suyo zaguer prochecto como solista se titula "Hand. Cannot. Erase.". Steven Wilson ye reconoixiu como un d'os compositors mas versatils d'o zaguer decenio, gracias a la suya polifacetica carrera, lo que l'ha levau a posicionar-se como un d'os maximos exponents d'o rock progresivo contemporanio.
Biografía
Naixiu de Kingston Upon Thames, Londres, Anglaterra, (pero resident de Hemel Hempstead, Hertfordshire, Anglaterra dende os seis anyos) Wilson descubrió o suyo amor por a mosica a os ueito anyos. Isto empecipió un Nadal quan sus pais le regaloron os discos The Dark Side of the Moon de Pink Floyd y Love to Love You Baby de Donna Summer.
O choven Steven Wilson pasó muito tiempo d'a suya nineza escuitando istos albums. Toz dos LP lo influencioron en a suya forma d'escribir cancions. Seguntes diz:
O suyo gusto por Pink Floyd desembolicó o suyo intrés por o rock espacial, rock progresivo y o rock experimental (eixemplificau por Porcupine Tree y Blackfield), y os ritmos hipnoticos de Donna Summer inspiroron o enfoque inicial d'a mosica de No-Man, encara que a banda dimpués desembolicó un enfoque mas meditativo y experimental.
Estando nino Steven estió forzau a aprender guitarra, pero en no aprofeitar as clases sus pais deixoron de pagar-las. Manimenos a la edat d'11 anyos, Steven rescató una guitarra clasica d'a suya falsa, y empecipió a experimentar con ella, u en as suyas propias parolas:
A la edat de 12 anyos su pai, un incheniero electronico, le construyó a suya primer maquina grabadora multipista, con a quala podió empecipiar a experimentar as posibilidatz de grabar en un estudio.
Adolescencia
Entre os anyos 1983 y 1986 prencipió a grabar material ta enguerar en os suyos prochectos. Beluns d'ixos casetes han resurtiu a causa d'a creixent popularidat de Porcupine Tree. Un d'ixos prochectos estió o dúo psicodelico Altamont (con Steven wilson a la edat de 15 anyos treballando con Simon Vockings en os sonius electronicos). O suyo solo álbum casete estió Prayer for a Soul, con as letras d'o scenista psicodelico britanico Alan Duffy, qui dimpués treballó con Wilson en dos cancions de Porcupine Tree: "This Long Silence" y "It Will Rain for a Million Years".
Entre que Steven treballaba con Altamont, estió tamién en a banda de rock progresivo Karma, con qui tocó en a redolada de Hertfordshire y con qui grabó dos casetes: The Joke's On You (1983) y The Last Man To Laugh (1985). Istos conteneban versions tempranas d'os temas "Small Fish", "Nine Cats" y "The Joke's On You", que posteriorment estioron resucitaus como temas de Porcupine Tree.
En iste punto as composicions de Steven Wilson conteneban vanguardismo, mosica industrial, rock psicodelico y rock progresivo. Ell yera, manimenos, amostrando-se mas intresau en a composición de letras y en a mosica pop, lo que se contrimostró mas tarde en os suyos siguients treballos.
Inicios
En 1986 Steven Wilson quitó toz dos prochectos que le darían un nombre. O primer d'ells se clamó inicialment No Man Is An Island (Except The Isle Of Man), encara que con o tiempo sería renombrau No-Man. Prencipió como un prochecto instrumental solista de Wilson, mesclando rock progresivo con synth pop (antes de que s'adhibise a o prochecto d'o cantante y letrista Tim Bowness, con un subseqüent abance enta l'art-pop).
O segundo prochecto estió Porcupine Tree que estió orichinalment una parodia d'o rock psicodelico d'os anyos 60, que se fació por diversión con o suyo companyero de clase, Malcolm Stocks.
Entre os siguients tres anyos, os prochectos se desembolicoron y evolucionoron de traza paralela. No-Man tenió o suyo primer single comercial (en 1989 titulau: The Girl From Missouri, en Plastic Head Records). Entre que Porcupine Tree produció un augmento en a suya reputación underground, con a publicación de casetes a traviés de The Freak Emporium (l'ala de distribución por correu d'o sello psicodelico britanico Delerium Records).
En 1990 No-Man evolucionó enta una tresena de voz/vriolin/multi-instrumentos que heba incorporau ritmos de danza en a suya mosica art-pop, quitando o suyo segundo single: "Colours".
Paterna del Madera
Paterna del Madera ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 468 habitants (2007), en una superficie de 111,05 km² y una densidat de población de 4,21 hab/km².
Steven Wilson
Inicios
Wilson teneba allora ganada a credibilidat d'a industria d'edición musical, (asinas como o financiamiento suficient pa equipar o suyo estudio con o equipo que amenistaba pa abanzar en a suya mosica). En iste momento, tamién s'heba quitau l'álbum debut oficial de Porcupine Tree, On the Sunday of Life... (que compiló o millor material d'as cintas grabadas anteriorment).
Bavaro stándard
O bavaro stándard (en bavaro Hochboarisch, en alemán Standardbairisch) ye a variedat stándard d'o bavaro.
Steven Wilson
Inicios
L'anyo 1993 veyió a consolidación de Wilson d'o suyo exito inicial con os albums de toz dos Porcupine Tree (Up the Downstair) y No-Man (Loveblows Y Lovecries - A Confesion). En zaguerías de 1993, Porcupine Tree s'inició como un quarteto de mosica en directo con Wilson, Barbieri, o baixista Colin Edwin y o ex No-Man en vivo o batería Chris Maitland.
Bavaro stándard
O concepto de bavaro stándard ye dificil de definir, ya que no existe garra institución encargada de fixar una variedat stándard. Se puet considerar como stándard a variedat emplegada en os libros y atras publicacions escritas, que muitas vegadas s'amana a o dialecto celtral occidental parlau en Múnich y a suya redolada.
Steven Wilson
Inicios
A partir d'iste 1993, s'alterna l'aparición de nuevos discos de Porcupine Tree y No-Man. Tot y que No-Man se retiró de l'actuación en directo en 1994 (y no tornaría a os scenarios dica o 2006), a banda continó quitando un fluxo constant d'álbums con convidaus como Richard Barbieri entre atros, y ha manteniu una reconoixencia a traviés d'os anyos, asinas como reconoixencia d'a critica contina.
Bavaro stándard
Grafía
Existen dos modelos prencipals de grafías en o bavaro: a escritura con a grafía de l'alemán u a grafía fonetica d'o bavaro. Un eixemplo sería:
Steven Wilson
Inicios
Porcupine Tree, por a suya parte, viachiaba con freqüencia (cada vegada augmentaba mas a suya credibilidat como una banda consistent). Y pasó por quantas fases de manifestación de diferents estilos musicals (incluindo a psicodelia, o rock progresivo, rock moderno y o heavy metal) sin perder a esencia d'a imachinación sonica de Wilson y a composición. A meyaus d'os anyos 2000 Porcupine Tree s'ha convertiu en una banda de rock de gran exito con álbums en os prencipals sellos discograficos como Atlantic y Roadrunner, con Wilson como compositor y cantaire. Tamién por ista epoca, Wilson heba teneba una alta requesta como productor y se le citaba como una fuerte influencia en os mosicos.
Bavaro stándard
Grafía
A prenunciación d'a primera frase seguntes as normas graficas de l'alemán sería /vi: ˈge:ts da: dɛn ˈhɔɪt/, lo que varía prou con respecto a la correcta prenunciación en bavaro.
Grafía de l'alemán
Bellas obras fan servir a ortografía de l'alemán stándard, fendo nomás ballas modificacions adaptadas a la prenunciación d'Austria y Bavera. Ista traza d'escribir ye muit común ya que toz os parlants de bavaro conoixen a ortografía de l'alemán ya que ye a unica luenga que s'amuestra en a escuela. A desventalla ye que ista grafía no representa de tot a fonolochía bavara totalidad y d'atra man os foranos que no conoixen l'alemán, han d'aprender a ortografía de l'alemán antis de no poder leyer un texto en bavaro.
Steven Wilson
Equipo
Steven Wilson utiliza prencipalment guitarras Paul Reed Smith Custom 22, 24 y Singlecut, acusticas Babicz y en ocasions Alumisonic.
En o estudio utiliza as PRS, Gibson Les Paul, Fender Telecaster y Babicz acusticas, as grabacions d'os suyos treballos las realiza a traviés d'un equipo Apple PowerMac G5, se sabe que como muitos guitarristas o suyo PreAmp incluye un Line 6 P.U.D.
Bavaro stándard
Grafía fonetica d'o bavaro
Atros escritors fan servir una grafía mas fonetica con l'alfabeto latino como base y bellas letras suplementarias que no existen en latín. Iste modelo ye considerau mas radical por a mayoría d'os lingüistas chermanicos, pero tien l'avantalla de representar a prenunciación bavara y facilita a lectura y escritura ta personas que no conoixen l'alemán stándard.
Bellas d'as siguients letras suplementarias s'amenistan ta escribir bavaro en forma fonetica. Como o portugués u o francés, o bavaro tien a tendencia de nasalizar as (n) y (m) en rematar una silabas y a o final d'as parolas, ye por ixo se a vegadas se representan quantas vocals nasals. Bi ha un atra letra suplementaria que no existe en l'alemán stándard y que ye muit important ta o bavaro, porque se fa servir a sobén. Ye a letra "å" que corresponde a la vocal "o" en a forma en que a prenuncian as luengas latinas.
Steven Wilson
Equipo
Steven Wilson emplega amplificadors Bad Cat.
Peñas de San Pedro
Peñas de San Pedro ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1118 habitants (2007), en una superficie de 172 km² y una densidat de población de 6,5 hab/km².
Steven Wilson
Estilo
Ta os espectaclos Steven Wilson toca con os pietz descalzos o que fa pensar que tributa a David Gilmour. Iste costumbre particular se remonta a la suya infancia, en a quala recuerda:
Asinasmesmo, adhibe que unatro factor pa tocar descalzo ye l'avantalla que da en a operación d'os diversos pedales de guitarra. Wilson afirma:
Utiliza una alfombra en o scenario pa mantener os suyos pietz protechius.
Sinyoría de Molina-Alto Tajo
A Sinyoría de Molina-Alto Tajo ye una comarca d'a provincia de Guadalachara (Castiella-La Mancha), con capital en Molina d'Aragón.
Esta comarca muga a lo norte con Soria (Tierra de Medinaceli) y Zaragoza (Comunidat de Calatayú), a l'este con Zaragoza (Campo de Daroca) y Teruel (Xiloca), a lo sud con Teruel (Sierra d'Albarrazín), y a l'ueste con a provincia de Cuenca y a resta d'a provincia de Guadalachara.
Con una superficie de 4.308 km², ye a comarca mas gran d'a provincia, y bi predominan os lugars chicotz y quasi deshabitatos, ye una zona de entre as mas albandonatas d'Espanya. Part d'a población d'a comarca emigró ta Zaragoza, pus esta comarca tien mas relación tradicional con Teruel y Zaragoza que con a suya capital provincial, Guadalachara. Destaca o Parque Natural de l'Alto Tajo.
Parla
En esta comarca bi ha muitos aragonesismos, como por eixemplo:
Muitos d'ellos son comuns con o castellano d'as zonas mugants de Zaragoza y Teruel, pero con significato encara més fosilizato en accepcions concretas, y a vegatas diferents. O numero d'estos aragonesismos en o castellano d'a Sinyoría de Molina ye mayor que en o catalán d'o Baixo Aragón u Castellón, y dengún no diz que no ye castellano.
Penya Forato
A penya Forato (en castellano Peña Forato) ye una montanya de 2.715 metros que se troba en a muga entre Biescas y Oz de Tena (Uesca).
Ye situada en a sierra Tendennera.
Toponimia
Recibe o suyo nombre d'o Forato d'os Diaples, gran cavidat que se troba en a versant norte d'a sierra Tendennera y a os pietz d'a penya Forato. As leyendas locals dicen que iste ye un punto de conexión con o inframundo y que d'astí salen diaples voladors.
Munera
Munera ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Sierra de Alcaraz y Campo de Montiel y d'o partiu chudicial de Villarrobledo.
A suya población ye de 3.814 habitants (2010), en una superficie de 229,43 km² y una densidat de población de 16,62 hab/km².
Mugas
O termin municipal de Munera muga a o norte con Villarrobledo; a l'este con La Roda; a o sud con Lezuza; y a l'ueste con El Bonillo y Villarrobledo.
Vadillo
Vadillo ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón). A suya población ye de 132 habitants (2006), en una superficie de 14,08 km² y una densidat de 9,38 hab/km².
Toponimia
Vadillo ye un cognato de l'aragonés "Vadiello", recurrent en a toponimia aragonesa y castellana, derivaus os dos d'o latín VADELLU, "vado" chicot.
BepiColombo
BepiColombo ye una misión conchunta de l'Achencia Espacial Europea (ESA) y de l'Achencia Chaponesa d'Exploración Espacial (JAXA), que pende en dos orbitadors (clamaus MPO (Mercury Planetary Orbiter) y MMO (Mercury Magnetospheric Orbiter)) que realizarán una completa exploración de Mercurio. L'en primeras d'os orbitadors será l'encargau de fotografiar y analisar a planeta y lo segundo investigará la magnetosfera. O suyo lanzamiento estió en 20 d'otubre de 2018 y a suya plegada a la planeta ye prevista en abiento de 2025, y lo final d'a misión pa un anyo mas tarde, con una posible extensión d'un anyo mas.
Realgar
Etimología
250px|thumb|left|Quan a luz d'o sol li pega muito tiempo o realgar se desintegra esdevenindo un polvo royenco-amarillenco. A denominación de realgar se troba ya en textos comercials escritos en aragonés medieval por fer-se servir en medicina, y ye l'adaptación dende l'arabe hispano rahdj al-ġār (رهج الغار, literalment "polvo d'espluga"), transmesa talment dende o catalán. As actas d'o proceso de corz d'Alcanyiz de 1436 que regulan os peaches documentan l'uso d'a parola realgar en os peache de localidaz como Zaragoza y Uncastiello.
Marcahava
A suya población ye de 850 habitants (1999) en una superficie de 18,92 km², con una densidat de población de 44,92 hab/km².
Blasco Ferrández d'Heredia
Blasco Ferrández d'Heredia (naixito de Munebrega) estió chusticia d'Aragón entre 1360 y 1362.
Macrofago
thumb|Macrofago emitindo [[pseudopodos pa fagocitar dos particlas, probablement patochenas.]] Un macrofago ye una celula con capacidat immunolochica present en o teixiu conchuntivo. Os macrofagos son capables de migrar con un movimiento ameboide en respuesta a estimulos determinaus con o sismema d'o complemento. Tienen o suyo orichen en os monocitos circulants, precursors presents en o miollo osio. Son components d'o sistema fagocitico-mononucleyar.
Gernika (marcha funebre)
Gernika ye o títol d'una marcha funebre composada por o compositor Pablo Sorozabal entre os anyos 1966-1976. As parolas en basco fuoron escritas por o escritor Nemesio Etxaniz. A marcha funebre fue composada con enchaquia d'o Bombardeyo de Guernica en 1937. A marcha funebre ye basada principalment en a musica tradicional basca, razon por a qual o txistu ye fundamental en esta obra musical.
Cerro Redondo
Cerro Redondo ye un pueyo de 1.014 metros d'altaria situau en o municipio de Seno (Teruel), en a sierra de Caballos.
Molinos de Duero
Molinos de Duero ye un municipio d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón), situato en a comarca de Pinares.
Fernando Bolea
Fernando Bolea Alonso, naixito de Zaragoza o 29 de mayo de 1965, ye un chugador de balonmán hue retirato y en l'actualidat entrenador. A suya posición yera de d'extremo ezquierdo y actualment ye l'entrenador d'o Club Deportivo Bidasoa d'a Liga ASOBAL.
Molinos de Duero
A suya población ye de 185 habitants(2006), en una superficie de 6,75 km² y una densidat de población de 17,22 hab/km².
Cheografía
Molinos de Duero ye situato a 1.163 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 39 km de Soria, a capital d'a suya provincia.
Fernando Bolea
Os suyos equipos como chugador estioron o Michelín de Valladolid, o Club Deportivo Bidasoa, l'Academia Octavio, y o Garbel Zaragoza. Partecipó en os Chuegos Olimpicos de Barcelona 1992 con a selección de balonmán d'Espanya aconsiguiendo o quinto puesto.
Bragairac
Bragairac (Bragairac en occitán, Bragayrac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Plasença deu Toish y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 249 habitants (1999) en una superficie de 8,25 km², con una densidat de población de 30,18 hab/km².
Mallo d'as Penyas
O Mallo d'as Penyas u Mallo d'as Penyas de Gavín (en castellano Mallo de las Peñas) ye una montanya de 2.662 metros que se troba en a muga entre Biescas y Oz de Tena (Uesca).
Ye situada en a sierra Tendennera.
Dr. No (cinta)
Dr. No (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón como El Agente 007 contra el Dr. No) ye una cinta britanica de l'anyo 1962, dirichita por Terence Young seguntes un guión de Richard Maibaum, Johanna Harwood y Berkely Mather (basato en as novela de James Bond, de Ian Fleming), con una dirección de fotografía de Ted Moore y una banda sonora de John Barry. Produita por Albert R. Broccoli y Harry Saltzman, en o suyo reparto incluye a destacatos actors como Sean Connery, Ursula Andress, Joseph Wiseman, Jack Lord, Bernard Lee, Lois Maxwell y Peter Burton.
Noé Hernández Álvarez
Noé Hernández Álvarez, naixiu d'Atitalaquía (Hidalgo, Mexico) o 10 de noviembre de 1969, ye un actor mexicano, activo en o cine mexicano dende meyaus d'os anyos 2000, con cuantos premios recibius mientres a suya carrera cinematografica.
Premios
L'actor Noé Hernández recibió lo Premio Ariel a lo Millor Actor en 2019 en a suya 61ena edición por o suyo papel de Lino Valdez en Miss Bala (2011, Gerardo Naranjo).
Telecomunicación
Se clama telecomunicación a la tecnica ta transmitir un mensache dende un puesto dica unatro (normalment de traza bidireccional). A palabra proviene d'o griego tele, que significa distancia. Por tanto, o termin telecomunicación aculle todas as trazas de comunicación a distancia, incluindo-ie radio, telegrafía, televisión, telefonía, transmisión de datos y interconexión de ordenadors.
Historia
L'alazet matematico sobre o que se construyen as telecomunicacions fue desembolicau por o fisico anglés James Clerk Maxwell. Maxwell introdució o concepto d'onda electromagnetica, que fa posible una descripción matematica adecuada d'a interacción entre electricidat y magnetismo, por medio d'as celebres equacions que describen y quantifican os campos de fuerzas electricas y magneticas (conoixidas dende alavez como equacions de Maxwell). Maxwell predició que yera posible propagar ondas producidas por campos electromagneticos en o espacio libre, feito que dimpués corroboro Heinrich Hertz en 1887, ueito anyadas dimpués d'a muerte de Maxwell. Isto suposó a fita que sinyala o prencipio d'a comunicación rapida a distancia. Hertz desembolicó o primer transmisor de radio chenerando ondas a freqüencias entre 31 MHz y 1.25 GHZ. right|thumb|Heinrich Rudolf alredol de 1849.
As telecomunicacions escomienzan propiament en a primer metat d'o sieglo XIX con o telegrafo electrico, que permitió de ninviar mensaches con letras y numeros. A ista invención se le fizon dos milloras notables: l'adición, por parti de Charles Wheatstone, d'una cinta foradada ta poder recullir mensaches sin que fuese menister a presencia d'un operador, y a capacidat de ninviar más d'un mensache por a mesma linia, o que dimpués se clamó telegrafo multiple, adhibida por Emile Baudot.
Más tarde apareixió o teléfono, con o que fue posible a comunicación emplegando a voz, y posteriorment, a revolución d'a comunicación inalambrica (sin de filos): as ondas de radio.
A prencipios d'o sieglo XX apareixe o teletipo, que emplegando o codigo Baudot, permitiba de ninviar textos con escritos con un traste pareixiu a una maquina d'escribir, y recullir-los en o destín imprentaus por tipos movius por relés.
O termino telecomunicación fue definiu por primer vegada en a reunión conchunta d'a XIII Conferencia d'a UTI (Unión Telegrafica Internacional) y a III d'a URI (Unión Radiotelegrafica Internacional) que prencipió en Madrit o día 3 de setiembre de 1932.
A definición aprebada alavez fue: