cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlos III d'Aragón
Emperador d'o Sacro Imperio Romano Chermanico
En puyar a la cadiera imperial habió de fer frent a os ataques d'os otomans entre 1716-1718, conquerindo parti d'as tierras otomanas en Vlaquia y Serbia, as cualas, manimenos, perdió entre 1737 y 1739. Introdució en l'Imperio o protocolo espanyol (Spanische Hofreitschule). Mientres o suyo reinau se construyoron a Biblioteca Nacional y as obras mas importants d'o barroco en Viena. Tamien teneba aficions musicals: fació composicions y en ocasions dirichiba a orquesta d'a cort.
En 1713, debant d'a manca de fillos masclos, promulgó a Pragmatica Sanción, que establiba a indivisibilidat d'o reino asinas como permitiba l'acceso d'as mullers a la cadiera imperial.
Carlos VI d'Austria morío o 20 d'octubre de 1740 en Viena. Se mantiene a teoría de que morió a causa d'una intoxicación alimentaria por setas, probablement por Amanita phalloides.
Títols, cargos y succesors
L'archiduque Carlos ye nombrato primero como rei Carlos III de Castiella, Leyón, Aragón y as dos Sicilias, entre atros, y a partir de 1711 como Carlos VI electus Romanorum Imperator semper Augustus. Tamién estió titular d'o ducau de Parma (1735-1740) como Carlos II de Parma.
Leopardo (desambigación)
thumb|right|250px|Leopardo ([[Panthera pardus).]] Leopardo (de o latín <LEOPARDUS, y ixe d'o griego λέων, leōn, «lión», y πάρδος, párdos, «con tacas») ye un zoonimo común que s'emplega normalment pa nombrar a especie Panthera pardus y todas as suyas subespecies. Manimenos a parola se puede emplegar tamién pa nombrar a belatros animals, especialment os qui lo faigan recordar, especialment por tener caracteristicas comuns con o felido, como a coloración u a distribución de tacas por a piel.
Historicament, quan no se teneba una imáchen guaire clara sobre o leopardo en as sociedatz europeas occidentals, o suyo nombre fue qualque cosa d'intercambeable con o de gatopardo, un animal mitico y puede estar que parcialment basau en ell.
Brachiosaurus
Brachiosaurus ye un chenero extincto de dinosaurio d'o familia d'os Brachiosauridae que vivió en America d'o Norte mientres o Churasico, fa uns 154-150 millons d'anyos. S'estima que mesuraba entre 18 y 21 metros de luengo; as estimacions de peso oscilan entre 28,3 y 58 toneladas metricas. Teneba un cuello desproporcionadament luengo, un crapazín chicot y un grandaria cheneral gran.
Os primers fósils estioron descubiertos en 1903 per Elmer S. Riggs. Lo nombre chenerico ye derivau d'o griego brachion «brazo» y sauros «fardacho».
The Guns of Fort Petticoat
The Guns of Fort Petticoat (títol orichinal en anglés, en aragonés Os canyons de Fort Petticoat, enguerada en castellano de La brigada de la muerte, en aragonés A brigada d'a muerte, y tamién Brigada de mujeres, en aragonés Brigada de mullers) ye una cinta de cine estausunidense de cine de western de l'anyo 1957 dirichida por George Marshall seguntes un guión adaptau por Walter Doniger basau en Petticoat Brigade, un relato curto de 1955 de C. William Harrison, con una dirección de fotografía de Ray Rennahan, una banda sonora orichinal de Mischa Bakaleinikoff y una producción cinematografica de Harry Joe Brown ta la productora cinematografica Brown-Murphy Pictures. en l'elenco d'a cinta podemos trobar en os suyos papels principals a actors como Audie Murphy, Kathryn Grant, Hope Emerson, Jeff Donnell, Jeanette Nolan, Sean McClory, Ernestine Wade, Peggy Maley u Isobel Elsom.
A cinta s'ambienta en 1864 mientres a Guerra Civil d'os Estaus Unius y lo suyo protagonista, o tenient Frank Hewitt, ye un militar d'orichen texano que fa parte d'a United States Cavalry, parte de l'exercito estausunidense y que, en estar d'orichen sudista, han destinau a cosirar a muga con as tribus indias, baixo lo mando d'o coronel John Chivington. Cuan iste ordena fer una mortalera con uns indios desarmaus, a masacre de Sand Creek, Hewitt decide desertar en ser conscient que os indios se vengarán en atacando Texas, a on no quedan so que mullers en haber estau os varons alistaus en l'exercito confederau ta luitar en a guerra civil. A cinta se rodó en Tucson y atras localidaz d'Arizona, incluyindo-ie o desierto de Sonora, y en un rancho en California.
Cubilar de Casa de Piedra
O cubilar de Casa de Piedra ye un cubilar situau o balneario de Pandicosa, en a val de Tena, a 1.630 m de altaria.
Administrativament se troba adintro d'o termin municipal de Pandicosa, en a comarca de l'Alto Galligo, en a provincia de Uesca, Aragón.
Ye un cubilar de montanya guardau tot l'anyo con 88 plazas en cambras. Ye titularidat d'o Concello de Zaragoza cediu a la Federación Aragonesa de Montanyismo y fue enguerau en 1985. S'accede en 5 horas dende o cubilar de Respomuso por o cuello de Tebarrai y tamién en 5 horas dende o cubilar de Wallon. 250px|thumb|Placa
Actividatz
Ye punto de partida ta muitos excursionistas enta os ibons de Gramatuero, Vachimanya, Azuls y Pondiellos, practicar senderismo por o GR 11, puyadas a cimas como Argualas, Arnals, Garmo Blanco, punda Alta de Pondiellos y punda de ra Nevera. Se puet combinar a estada con o cubilar d'os ibons de Vachimanya a 2.200 m.
Gatopardo
thumb|right|250px|Un gatopardo, pintura mural d'arredol de l'anyo [[1700.]] O gatopardo ye un animal ficticio y recurrent en o imachinario popular europeu en sieglos pasatos, con l'apariencia tiorica d'un felido gran y con a piel cubierta de tacas, y a o qual se l'atribuiba d'estar muit furo. A denominación gatopardo subsiste en l'actualidat mas que mas en o campo d'as artes y especialment en a heraldica, en a qual s'asocia a qualsiquier representación d'una fiera no identificada.
Anque a suya existencia no s'ha puesto documentar, muitos autors piensan que se basa en una ideya adulterada sobre o leopardo u a pantera, que podría haber-se difundiu a traviés d'os bestiarios y atras obras semellants, muit populars entre as clases socials literadas en a Edat Meya. As parolas «gatopardo» y «leopardo» son intercambeables en muitas obras antigas, lo qual refirma ixa tioría de que en realidat estaría ixe animal.
Leontopodium alpinum
Leontopodium alpinum
Casalarreina
Casalarreina ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha situau en a comarca de Haro y partiu chudicial d'Haro.
Leontopodium alpinum
A flor de nieu (Leontopodium alpinum) ye una planta d'a familia d'as Asteraceae, ye una flor que creixe en chicoz grupos en os praus alpins d'as cordeleras europeas, de no mas de 30 cm d'altaria.
Casalarreina
A suya población ye de 1.366 habitants (2009) en una superficie de 8,13 km², con una densidat de población de 157,44 hab/km².
Leontopodium alpinum
Se puet trobar en o Pireneu aragonés, sobretot en o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols. Ye una flor emblematica d'as montanyas, estando actualment protechita y vedata la suya replega en o territorio espanyol.
A flor de nieu en a cultura popular
Ista flor ha inspirato a canción en occitán d'o grupo Nadau titulata "L'imortèla" (o fitonimo occitán correspondient a ista flor), estando a la fin una d'as cancions mes populars d'o grupo, estando tamién un himno popular como as cancions "Copa Santa" y "Se canta".
Casalarreina
Toponomia
Encara que o nombre actual ye Casalarreina, se documenta mientres a Edat Meya o toponimo Natarruri u Natassuri, d'orichen basco.
Val de Xalón
Val de Xalón u Xalón Meyo ye una comarca aragonesa situada en a provincia de Zaragoza. A suya economía s'alazeta en as industrias de transformación agraria de L'Almunia y as industrias auxiliars d'a fabrica d'autos Opel situadas en Epila. En agricultura destacan os cautivos de cerials y os vinyers arredol d'o río Xalón. Tamién se situa en a comarca la Escuela Politecnica de L'Almunia an estudian más de tres mil alumnos.
Muga a lo norte con a Ribera Alta d'Ebro y o Campo de Borcha, a l'ueste con Aranda, a lo sudueste con a Comunidat de Calatayú, a lo sudeste con o Campo de Carinyena y a l'este con a Comarca Central.
Brandemburgo
Brandemburgo (en alemán Brandenburg, en baixo alemán Brannenborg, en baixo sorabo Bramborska) ye un d'os 16 Estatos federatos d'Alemanya.
Cheografía
O río Oder forma parti d'a buega oriental, o río Elba una parti d'a buega occidental. Os prencipals ríos d'o estato son o Spree y o Havel. En o sudeste, i hai una rechión de chumials clamada Spreewald; ye a parti mas septentrional de Lusacia, an encara viven os sorabos, un pueblo eslau. Istas arias son bilingües, ye decir, s'utilizan tanto l'alemán como que o sorabo.
A causa d'a suya historia en a Edat d'o Chelo, Brandemburgo ye extremadament rica en lacos formaus naturalment. I hai mas de 800 cuerpos d'augua con un aria de mas d'una hectaria. O laco natural mas gran de Brandemburgo ye o Schwielochsee con una superficie de 13,3 km². Le siguen Scharmützelsee (12 km²), Unteruckersee (10,4 km²), Parsteiner See (10 km²), Ruppiner See (8,25 km²), Schwielowsee (7,9 km²), Werbellinsee (7, 8 km²) y Grimnitzsee (7,8 km²). Con cuasi 70 m,o laco mas profundo d'o país y a lo mesmo tiempo o de millor calidat d'augua, ye o Große Stechlinsee.
Clima
L'estato de Brandemburgo se troba en l'aria de transición entre o clima oceanico en Europa occidental y o clima continental en l'este. A causa d'as diferencias d'altaria relativament chicotas, as diferencias climaticas dentro d'o país son pro chicotas, pero se pueden sentir en bellas condicions climaticas.
A temperatura meya anyal ronda os 9 °C. O mes mas frío ye chinero con una meya de -1 °C. O mes mas calido ye chulio con una temperatura promeyo de 18 °C. Por lo que fa a la temperatura de l'aire, ya se nota un liuchero augmento d'a continentalidat dende Prignitz en o nordueste dica Niederlausitz en o sudeste. Especialment en os meses d'hibierno, cuan i hai poco aire, Lausitz gosa estar muito mas frío que o Prignitz.
Con una precipitación total anyal promeyo de menos de 600 mm, Brandemburgo ye un d'os estatos federals mas ixutos, y talment o menos plevioso. Por lo cheneral, a precipitación meya anyal ye de 550 mm. Solament Prignitz en o nordueste y cualques arias altas como que Hohe Fläming y Hohe Barnim aconsiguen u superan a marca de 600 mm por anyo. Una liuchera uembra de plevida se percibe a o este d'as arias altas, por o que Oderbruch ye una d'as rechions mas ixutas d'Alemanya con menos de 500 mm de precipitación anyal.
Si bien l'hibierno y a primavera son comparativament ixutos, as precipitacions en tot o país cayen prencipalment en os meses de verano. Manimenos, tamién pueden producir-se fases ixutas pronunciadas en a estación calida, entre a cual o risgo d'incendios forestals augmenta considerablement en Brandemburgo. En 2018 i habió 512 incendios en as selvas de Brandemburgo (un promeyo d'arredol de 300 incendios forestals a l'anyo), incluius once incendios importants. O sol brila una meya de 1600 horas a l'anyo.
Subdivisions
Brandemburgo se divide en 14 districtos rurals (Landkreise) y cuatre districtos urbans (kreisfreie Städte).
Gastronomía
A causa que muitas personas en Brandemburgo tienen radices eslavas, a suya cocina ye muit influenziada por os suyos costumbres. Una famosa birolla especial de Brandemburgo son os pepinos de Spreewald (Spreewälder Gurken). O goso humido d'o Spreewald fa que a rechión sía ideyal pa cautivar pepinos. Atras birollas son o Plinse y o Knieperkohl.
Las Omañas
Las Omañas ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 331 habitants(2007), en una superficie de 32,49 km² y una densidat de población de 10,18 hab/km².
Grumo Nevano
Grumo Nevano (Grumo Nevano en napolitán, Grumo Nevano en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
Mont-roig del Camp
Mont-roig del Camp ye un municipio catalán d'o Baixo Campo, en a Provincia de Tarragona. A suya población ye de 11.131 habitants (2008), en una superficie de 63,31 km² y una densidat de 175,82 habitants/km².
Grumo Nevano
A suya población ye de 18.269 habitants (2010), en una superficie de 2,92 km², con una densidat de población de 6.256,51 hab/km².
Cheografía
A localidat de Grumo Nevano se troba situata a 53 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Mont-roig del Camp
Toponimia
Significa en aragonés "Mont Royo d'o Campo".
Grumo Nevano
Cheografía
O suyo termin municipal muga con as comunas d'Arzano, Casandrino, Frattamaggiore, Sant'Antimo y Sant'Arpino.
Villalba de los Alcores
Villalba de los Alcores ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 508 habitants (2007), en una superficie de 101,7 km² y una densidat de población de 4,99 hab/km².
Toponimia
Os alcores gosan corresponder en a Meseta Castellana a pueyos testimonio
Rivas
Rivas ye un lugar aragonés d'o municipio d'Exeya d'os Caballers, en a comarca de Cinco Villas, provincia de Zaragoza y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers.
El Prat de Llobregat
El Prat de Llobregat ye una localidat de Catalunya situata en la provincia de Barcelona en la comarca de lo Baixo Llobregat. La suya población ye de 63.434 habitants (2010), en una superficie de 31,17 km² con una densidat de población de 2.035,09 hab/km².
En o suyo termín municipal ye situato l'Aeropuerto Barcelona-El Prat o segundo con mas trafico aerio d'Espanya.
Loisiana
Loisiana (Louisiana en anglés y Louisianne en francés, prenunciau ) en anglés u en francés) ye uno d'os 50 estaus d'Estaus Unius, situau a o sud d'o país. A suya capital ye Baton Rouge. A suya población ye de 4.293.204 habitants (estimación de 2007), en una superficie de 134.382 km² con una densidat de población de 31,95 hab/km².
Historia
Loisiana estió o 18º estau en dentrar en os Estaus Unius, o 30 d'abril de 1812.
Población
Dende 2016 la población de Loisiana ha iu minguando, e actualment la población de Loisiana ye 4.648.794 habitadors en 2019.
Raza
En Loisiana la mayoría de la población ye blanca e son 2.874.784 representando un 61,84% de lo total de la población, la población negra representa lo 32,35% estando 1.504.017, de dos u mes razas son 93.067 estando lo 2% e Los asiaticos son 81.506 estando lo 1,75%.
(136472) Makemake
Makemake (symbol: 16px|🝼) ye una planeta nana d'o sistema solar que estió descubierto en 2005. Tien un diametro de 1420 km y a suya orbita tien un radio entre 38 y 53 UA). O suyo nombre procede d'a diosa d'a creyación en a mitolochia polinesia.
Satelite
Poseye nomás un satelite conoixiu clamau provisionalment S/2015 (136472) 1 de 175 km de diametro que estió descubierto en 2015.
Exploración
Dende que estió descubierto en 2005 totas las observacions s'han feito dende la Tierra. No i hai de momento garra sonda espacial destinada a explorar Makemake.
El Villar de Arnedo
El Villar de Arnedo ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Calagorra.
A suya población ye de 625 habitants (2006) en una superficie de 18,25 km², con una densidat de población de 34,25 hab/km².
Punta Suelsa
A punta Suelsa (en castellano Punta Suelza) ye un pico de 2.971 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios aragoneses de Tella-Sin y Chistén.
El Villar de Arnedo
Cheografía
A localidat d'El Villar d'Arnedo se troba situada a 429 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 36 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a Riocha.
Punta Suelsa
En a suya cima se troba un vértiz cheodesico.
Maorí
O termín maorí puet fer referencia a:
Isabella Rossellini
Isabella Rossellini (Isabella Fiorella Elettra Giovanna Rossellini), naixita de Roma o 18 de chunio de 1952, ye una actriz italiana, con una destacata carrera cinematografica dende meyatos d'os anyos 1970 y con cuantos premios recibitos. Ye filla d'o director italiano Roberto Rossellini y de l'actriz sueca Ingrid Bergman, chermana d'a escritora Isotta Ingrid Rossellini y chermanastra de l'actriz Pia Lindström (por a suya mai). D'entre as suyas cintas, se puet destacar Blue Velvet (1986, David Lynch), Fearless (1993, Peter Weir) u The Funeral (1996, Abel Ferrara).
Frondiella Central
Frondiella Central (en castellano Frondella Central) ye un mont de 3.049 m d'altaria situau en a provincia de Uesca (Aragón).
Boeing 737 Next Generation
thumb|300px|Boeing 737NG. Boeing 737 Next Generation ye un avión comercial de tipo fuselache estreito desembolicau por Boeing. Ha estau en activo dende 1997 dica hue. Tien dos motor CFM56, poseeye una superficie alata de 124.6 m2, un peso maximo a lo desapegue de 65.5–85.1 toneladas, capacidat pa 123-215 pasachers y un alcanz de 2,935–3,010 millas nauticas. S'han construyíu 7065 unidaz.
Bad Reichenhall
Bad Reichenhall (en austro-bavaro Reichahoi) ye un gran ciudat de districto y balneario situau en o districto de Berchtesgadener Land en Bavera. Se troba situau amán de Salzburgo en una val zarrada por bells monts d'os Alpes de Chiemgau (encluyindo o Mont Staufen (1,771 m) y o Moun Zwiesel (1,781 m).
Bad Reichenhall ye tradicionalment un centro de producción de sal, que s'obtiene d'a evaporación d'augua saturada con sal conoixida como salmuerra.
Villalbarba
Villalbarba ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 143 habitants (2007), en una superficie de 21,98 km² y una densidat de población de 6,50 hab/km².
Cambrils
Cambrils ye un municipio catalán de lo Baixo Campo, en la Provincia de Tarragona. La suya población ye de 30.956 habitants (2008), en una superficie de 35,26 km² y una densidat de 877,94 habitants/km².
Calasanz
Calasanz (Calassanç en catalán) ye un lugar de Litera perteneixient a lo municipio de Peralta y Calasanz. En 1991 teneba 67 habitants.
Cambrils
Mugas
Lo suyo termin muga con Mont-roig del Camp, Montbrió del Camp y Vinyols i els Arcs.
Calasanz
Toponimia
S'ha creito siempre que o suyo nombre ye un compuesto de Qalat, "castiello" en arabe y Sanç, un antroponimo romanz derivato d'o latín SANCTIUS, que en atras zonas da Sancho.
De feito i heba un castiello ocupando una penya larga y estreita, con un conchunto de casas debaixo que s'escribiba en a Edat Meya como Calat-Sany, Calat Sancti.
A -z pareix un plural aragonés sants > sanz, pero s'explica por o singular con a secuencia:
En a evolución dende o latín vulgar ta o iberorromanz, a -TI- dio ç, z (RATIONE(M) > razón).
En zaguerías s'ha cuestionato que la primera radiz Cala siga arabe porque bi ha una mención en un texto de 551 anterior a la presencia arabo-musulmana:
Como a radiz Cala se troba en toponimos d'orichen antigo como CALAGURRIS ("Calagorra"), pareix que l'orichen d'o toponimo no ye arabe. Interpretan que puet significar "Penya de Sanz".
Parla
En Calasanz charran catalán ribagorzano de transición enta l'aragonés, parla a la que se le da localment o nombre de canyuto, apelativo con que tamién son conoixius os suyos vecins.
A c, ç d'o catalán se prenuncia z interdental como en aragonés y castellano d'o norte y centro, y as parlas catalanas d'o Guadalop-Mezquín
O Sabinar
O Sabinar (El Sabinar en castellano) ye un lugar d'o municipio d'Exeya d'os Caballers, en a comarca de Cinco Villas, provincia de Zaragoza y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers.
Cubilar de Vachimanya Alto
Administrativament se troba adintro d'o termin municipal de Pandicosa, en a comarca de l'Alto Galligo, en a provincia de Uesca, Aragón.
Actividatz
Ye punto de partida de muitas excursions y senderismo por o GR 11, travesías a Gramatuero, val de l'Ara, val de Gaube, cul de Pedrafita y Sallent de Galligo, y puyadas a Marcadau (muga norte de 2.676 m y muga sud a 2.727 m), punta Zarre, pico d'Arratilla Gran, Batans, Chuans, Tebarrai, y a cimas de mas de tres mil metros como a punda Garmo Blanco, a punda Alta de Pondiellos, a punda de ra Nevera, a punda de ra Faixa. D'hivierno se i pueden fer recorrius y puyadas con esquís de travesía. Se puet combinar a estada con o cubilar d'os ibons de Vachimanya y o cubilar de Respomuso.
Helenismos en francés
Os helenismos en francés presentan aspectos pareixius a los d'as luengas romances occidentals por haber estau transmesos por o latín clasico, por o latín eclesiastico, por l'arabe o italiano u atra luenga dende o griego bizantín. Os helenismos d'o luengache scientifico y tecnico se troban en as atras luengas occidentals, latinas u no.
Manimenos, bi ha uns pocos helenismos antigos que no siempre son presents en as luengas romances occidentals y que representan problemas d'interpretación. S'ha interpretau que unas cuantas parolas como gouffre u ganse s'introducioron en o latín galico dende as colonias griegas foceas de Provenza. O helenismo ganse ye tamién un occitanismo.
Helenismos transmesos por latín clasico
Se puede trobar como parolas patrimonials que siguen as leis foneticas d'a evolución d'o latín enta o francés, manimenos tamién se troban como cultismos y semicultismos por circunstancias particulars que incluyen a reintroducción.
Os helenismos transmesos por o latín clasico se distribuyen por diferents campos: zoonimia, fitonimia, descripción d'o medio fisico, constumbres, construcción, muebles, ferramientas, trastes, navegación, comercio, unidaz de mesura y cultura refinada.
Fitonimia
250px|thumb|right|Matas d'[[ixenzo.]] Son fitonimos d'orichen griego:
Zoonimia
250px|thumb|right|[[Lecito d'o sieglo V aC con una representación d'Heracles luitando contra o León de Medea. A subespecie Panthera leo persica s'extiguió de Grecia entre os sieglos II y I a.C.]] Son zoonimos d'orichen griego:
Cultura refinada
200px|thumb|right|[[Thalia, a musa d'a comedia, agafando una mascara comica - detalle d'o “Sarcofago d'as Musas”, as nueu Musas y los suyos atributos; márbol, primers d'o sieglo II aC, Via Ostiense - Museu d'o Louvre.]]
Helenismos transmesos por o latín eclesiastico
thumb|right|250px|Lapida medieval representando o bispe de Laon. A parola aragonesa bispe y a francesa évêque son semicultismos d'orichen griego. Os helenismos transmesos por o latín eclesiastico s'han transmeso en forma de cultismos y semicultismos:
Semicultismos d'orichen griego en francés
Estioron parolas latinas d'orichen griego orichinadoras de semicultismos en francés: ANGELU, APOSTOLU, CANONICU, COEMETERIU, COPHINU, DIABOLU, DIACONU, ECCLESIA, ENCAUSTU, EPISCOPU, EPISTULA, EVANGELIU, GRAMMATICA, IDOLU, MONACU, ORGANU, ORPHANU, PARABOLA, PAROECIA y SYNODU.
Helenismos medievals
O francés medieval ampró helenismos clasicos u bizantins a traviés de l'occitán (boutique), d'o italiano (riz) u de l'arabe (alchimie). Un helenismo orichinau en o griego bizantín ye galère. O itacismo permite reconoixer un orichen bizantín pa bel helenismo medieval (boutique, tapis).
Helenismos modernos
A sciencia y filosofía medievals, renaixentistas y modernas creyoron neolochismos dreitament con radices griegas u con helenismos presos por o latín (céphalopode, paléontologie).
Landa
Landa, Lanna, Lanya u Lana ye una palabra d'orichen celta que s'emplega en idioma aragonés pa fer relación a erials de cierta extensión.
En castellano de sustrato aragonés encara s'emplega con diferents significaus en Navarra y Cinco Villas:
Toponimia
En a toponimia la trobamos a sobén en l'Alto Aragón, Navarra y Ribera d'Ebro: Landa (Azagra, Alfacharín, Villafranca d'Ebro, Mallén, Grisén, Alcalá de Moncayo), Landas (Granyén, Lo Bust, Anyón, Val Tierra, Fontellas, Fustinyana, Taust, Pradiella, Alcalá d'Ebro, Cabanyas d'Ebro, Alborche), Landilla (Alcalá d'Ebro), Landillas (Fuent de Xalón), Boca Rasa de las Landas (Cabanyas d'Ebro), Landar (Los Fayos), Lanazas (Chaca), Lanas y Lana Mayor (Tramacastiella de Tena), Fuent de Landeta (Ansó, Fago).
Documentación
A documentación mes antiga en fuents navarras y aragonesas ye de 1102:
A gran batalla contra los almuades en 1212 la claman Landas de Tolosa en a Cronica de Sant Chuan d'a Penya.
A zaguera documentación d'o termin como bella cosa emplegada en a parla viva ye en Borau en l'anyo 1796, en unos manuscritos municipals en castellano pero con aragonesismos:
En diferents puntos d'Aragón s'han trobau derivaus de Lana como lanyazo, llanazo, lanizo y lanyón.
Etimolochía
En protocelta LANDA significaba "campo plan y con poca vechetación", y ye corradical d'o latín PLANTA, luenga que conserva a P- inicial d'o protoindo-europeu. Esta palabra celta existe tamién en occitán (especialment en gascón) y basco.
En navarro-aragonés, o grupo -ND- se conservaba en Navarra, (landa), pero evolucionó ta -nn- cheminada (lanna) en bella zona de l'Alto Aragón (por eixemplo en Bielsa, a ón se diz Barannato). Esta -nn- prenió dos camins diferents, u siguió lo destín d'a -NN- latina tornando-se -ny- (lanya), u se simplificó ta -n- (lana).
Quatretondeta
Quatretondeta (Quatretondeta en catalán y oficialment; Cuatretondeta en castellano) ye un municipio valenciano, situato en a comarca d'o condau, provincia d'Alicant y partiu chudicial d'Alcoi.
A suya población ye de 122 habitants (2010) en una superficie de 16,70 km², con una densidat de población de 7,31 hab/km².
Cheografía
A localidat de Quatretondeta se troba situata a 521 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 15,2 km d'a ciudat de Cocentaina, a capital d'a suya comarca, de 73,5 km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 114 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano.
O Bayo (Exeya d'os Caballers)
No s'ha de confundir con l'antigo despoblau medieval d'o Bayo, que ye en o termin municipal de Biota, encara que muy amanau, y d'o cual o moderno lugar d'o Bayo en prenió o suyo nombre.
Historia
Dende 1959 o Bayo se pobló con colons que veniban en a suya mayor parte de lugars perchudicaus por grans entibos como o de Yesa (Ruesta y Tiermas) y o d'a Tranquera, habendo-ie tamién colons d'atros lugars d'a comarca (Farasdués, Uncastiello, Biel, Biota, Luesia, Castellón de Val de Chasa, Malpica d'Arba...). O suyo primer alcalde, José Murillo Navascués, (1959-1979) yera naixito de Tiermas.
Toponimia
En benasqués "bayo" significa "amariello", "ocre" u tamién "pastura no apurada". D'alcuerdo con Juan Antonio Frago Gracia significa caballo blanco-amarillenco, provién d'o latín BADIUS y se troba en os nombres d'os despoblaus de Barranco del Bayo (Pedrola), Hoya del Bayo (Alagón) y Casas del Bayo (La Pobla d'Alfindén).
Mannheim
Mannheim (en franco palatín Mannem) ye una ciudat d'o estau federau de Baden-Wurtemberg.
Edward Arnold
Edward Arnold (nombre artistico de Günther Edward Arnold Schneider), naixiu de Nueva York (Nueva York, Estaus Unius) o 18 de febrero de 1890 y muerto en Encino (California, Estaus Unius) o 26 d'abril de 1956, estió un actor estausunidense, activo en o teatro y en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1900 dica la suya muerte con una ampla carrera cinematografica como actor segundario. Antiparte, estió lo cinqueno president d'o Screen Actors Guild, o sendicato d'os actors estausunidenses.
Provincia de Cáller
A provincia de Cáller (en sardo Provìncia de Casteddu, en italiano provincia di Cagliari) yera una provincia d'a rechión de Cerdenya, en Italia. A suya capital ye a ciudat de Cáller.
Edward Arnold
Premios
O 2 d'agosto de 1960 se li adhibió postumament una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situaada en o 6225 de Hollywood Boulevard d'a ciudat de Los Angeles.
Provincia de Cáller
Teneba un aria de 4.596 km², y una población total de 557.679 habitants (2007), con una densidat de población de 121,34 hab/km². Bi heba 71 municipios en a provincia (fuent: ISTAT).
Cheografía
A provincia de Cáller mugaba a o sud y a l'este con a mar Mediterrania; a o norte con as provincia de Nùgoro, Oristán y Ogiastra; y a l'ueste con as provincias de Carbònia-Igrèsias y Meyo Campidano.
Pleurodeles
Pleurodeles ye un chenero d'anfibios urodelos d'a familia Salamandridae, que incluye a tres especies que s'estendillan por a cuenca d'a mar Mediterrania, en Africa d'o Norte y en a mar Mediterrania.
Kajeroj el la Sudo
Os primers redactors d'o boletín estioron Antonio Marco Botella y Miguel Fernández, que escribioron os 29 primers numeros, dende 1988 dica 1996, quan estioron sustituyitos por Jesus de las Heras Jiménez.
Toz os numeros de Kajeroj el la Sudo se pueden trobar en o rete en o prochecto Gazetoteko Lanti.
Radio Chabolo
Radio Chabolo ye una emisora de radio libre que emite dende l'antiga Garchola de Torrero, actualment Centro Social Okupado Kike Mur de Zaragoza (Aragón).
As emisions prencipión o 21 d'octubre de 2011 con enchaquia d'un taller de radio, adintro d'as actividatz d'o primer cabo d'anyo d'o Centro Social Okupado Kike Mur, en o barrio de Torrero.
A parola que da nombre a la radio fa referencia a o nombre con que conoixeban en l'antiga garchola a las gavias.
Vicente Naharro
Vicente Naharro, naixito de Tobet (Comunidat de Calatayú) o 22 de febrero de 1750 y muerto en Madrit (Espanya) o 22 de febrero de 1823, estió un pedagogo aragonés.
Formato en a Universidat de Zaragoza, ubrió en 1782 en Madrit una escuela d'amostranza alacetal, a on i desembolicó un metodo silabico t'amostranza d'a luenga castellana, que remató con a suya publicación de cuantas obras sobre iste tema. Tenió problemas con a censura de Ferrando VII d'Espanya, plegando mesmo a estar condenato a la garchola, no publicando-se o zaguer d'os suyos libros dica a cayita d'o rechimen absolutista en 1820.
Demeure Soulé
Demeure Soulé ye un mont de 2.834 m d'altaria situau en a muga entre os municipios de Sallent de Galligo (Aragón) y Arrens e Marçós (Occitania). Fa parti d'o macizo de Pico Moros y d'a muga entre Aragón y Francia.
Matachana de Toríu
Matachana de Toríu (Matallana de Torío en castellano) ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 1462 habitants(2007), en una superficie de 73,45 km² y una densidat de población de 19,90 hab/km².
Cheografía
En o termin de Matachana de Toríu se troban as pedanías de Robles de la Valcueva, Barrio de La Estación, Barrio de San Lorenzo, Pardavé, Naredo de Fenar, Orzonaga, Matachana de Torío (a localidat), La Valcueva, Villalfeide, Serrilla y Robledo de Fenar.
Cuitiello
thumb|150px|Cuitiellos de cocina O cuitiello, cotiello, cochillo u cultro (d'o latín < CULTELLUS) ye una ferramienta manual con fuella de metal d'un solo canto ta tallar cosas, a sobén emplegato ta minchar u cocinar.
En o pasato estioron celebres os cuitiellos sastaguins, con un mango feito con nacra de musclo de río Margaritifera auricularia y que salen como a espatiella en a baralla aragonesa.
Villalán de Campos
Villalán de Campos ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 49 habitants (2007), en una superficie de 18,45 km² y una densidat de población de 2,65 hab/km².
O Bayo
O Bayo puet estar:
Airbus A220
Airbus A220, antis dito tamién Bombardier C Series, ye un avión comercial de tipo fuselache estreito desembolicau por Airbus. Ha estau en activo dende 2016 dica hue. Tien dos motors PW1000G, poseeye una superficie alata de 112 m2, un peso maximo a lo desapegue de 63.1-69.9 toneladas, capacidat pa 120-150 pasachers y un alcanz de 3,350-3,400 millas nauticas. S'han construyíu 135 unidaz.
Onzonilla
Onzonilla ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 1622 habitants(2007), en una superficie de 21,65 km² y una densidat de población de 74,91 hab/km².
Panthera pardus
O leopardo (d'o latín <LEOPARDUS, «gatopardo». Scientificament Panthera pardus) ye un mamifero carnivoro d'a familia Felidae, subfamilia Pantherinae y chenero Panthera.
Ye un animal depredador de mida mediana, solitario y muit adaptable, que habita en una gran diversidat d'habitatz, dende sabanas dica selvas tropicals humedas y en petrosas, por tot lo cinturón equatorial y entre os dos tropicos, en Asia y Africa.
Habitat
O leopardo ye un felido extraordinariament adaptable. Con dimensions mas menudas que as d'atros miembros de Panthera, o leopardo ye muit áchil, pero tamién disposa d'una enorme fuerza bruta pa abatir y arrocegar presas muito más grans que ell.
Caza a la guait, dende a vechetación. Por ixa razón o suyo habitat se troba limitau a os puestos a on que i haiga vechetación: nomás evita os disiertos y l'Alta Montanya. Ye un depredador habitual en as sabanas d'Africa y en as d'Asia, pero tamién i hai poblacions en as selvas tropicals d'ixes dos continents y mesmo en as selvas templadas d'Asia.
Caracteristicas
O leopardo ye un felido de mida mediana-gran, con peso entre os 37 y os 90 kg en os masclos y entre 28 y 60 kg en as fembras. Ye a especie mas menuda entre as quatro que forman o chenero Panthera, estando de regular mas chicorrón que o suyo parient o yaguar, y muito más chicot que lions y tigres.
A lonchitut d'o cuerpo ye d'entre 91 y 191 centimetros, mas a coda, que fa entre 58 y 110 cm. L'altaria d'o cuerpo ye d'entre 45 y 78 cm en a cruz d'o lomo.
Subespecies
Anque historicament se consideraba que existiban dica trenta subespecies de leopardo, en l'actualidat y a conseqüencia d'estudeos de taxonomía moderna, s'ha recomposau en hueito u nueu.
Etimolochía
thumb|right|250px|Escena de [[caza en una vaixiella romana (s. II.), en a qual se representa un leopardo.]] O zoonimo «leopardo» ye un cultismo en todas as luengas romances actuals, que ye arribau diversas vegadas a traviés d'o latín y muit especialment en o baixo latín u latín medieval, como bestia citada en bestiarios y atras obras escritas propias de l'imachinario medieval. En latín, leopardus ye o nombre que se le da normalment a lo que as romances han nombrau regularment «gatopardo», una fiera con tacas propia de l'imachinario medieval europeu, que se crei que no corresponde con garra especie real.
A parola ye d'orichen griego y se composa de dos etimos: λέων, leōn, «lión», y πάρδος, párdos, «tacau». Os griegos antigos tuvon conoiximiento de l'animal probablement por o contacto con atras civilizacions de a mediterrania oriental, como l'Imperio Persa Aquemenida, que en teneban en os suyos territorios.
Cubilar de l'Aigüeta de la Val
O cubilar de l'Aigüeta de la Val u cubilar d'el Vacarizal ye un cubilar no guardau que se troba en a comarca de Ribagorza, en a val de l'Aigüeta de la Val, a os pietz d'a tuca de Silleretz, a 2.000 m d'altaria.
Se tracta d'un viello cubilar de pastors con 4 plazas sin comodidatz y tien como cubilar de montanya mas amanau a o cubilar Ángel Orús. Se troba en o camín d'acceso a la tuca de la Llantia y a travesía d'as vals de Grist y Chistau.
Tony Leblanc
Tony Leblanc (nombre artistico d'Ignacio Fernández Sánchez), naixito de Madrit (Comunidat de Madrit, Espanya) o 7 de mayo de 1922 y muerto en Villaviciosa de Odón (Comunidat de Madrit, Espanya) o 24 de noviembre de 2012, estió un destacato actor, humorista y director cinematografico espanyol, activo en o teatro y en o cine espanyols dende meyatos d'os anyos 1940 dica la suya muerte y con quantos premios recibitos mientres a suya carrera artistica. D'entre a suya abundant filmografía se puet destacar as suyas interpretacions en cintas como El Tigre de Chamberí (1957, Pedro Luis Ramírez), Los tramposos (1959, (Pedro Lazaga), Las chicas de la cruz roja (1960, Rafael J. Salvia), El astronauta (1970 Javier Aguirre) y Torrente, el brazo tonto de la ley (1998, Santiago Segura)
De chóven tamién estió esportista, estando campión de Castilla como boxiador aficionato, y como futbolista estió maximo goleyador de Tercera División Espanyola con o RCD Carabanchel.
Francesc Macià
Francesc Macià i Llussà, naixito de Vilanova i la Geltrú (Garraf) o 21 d'octubre de 1859 y muerto en Barcelona (Barcelonés) o 25 d'aviento de 1933, estió un militar y politico catalán d'ideolochía nacionalista, President d'a Cheneralidat de Catalunya en 1932, cuan se restablió ixe organismo derogato en 1714 con os Decretos de Nueva Planta, dica a suya muerte.
En 1926, Macià organizó o complot de de Prats de Molló, ta prebar de dentrar militarment en Catalunya y proclamar-ne a independencia, encara que o complot fracasó. Macià establió en l'exilio o Partit Separatista Revolucionari de Catalunya, y tornó a Catalunya dimpués d'a cayita d'a dictadura de Primo de Rivera. O 22 de febrero de 1931, s'adhibió, con Estat Català, a la creyación d' Esquerra Republicana de Catalunya. Dimpués d'a victoria republicana en as eleccions municipals en abril de 1931, Francesc Macià proclamó dende o Palacio d'a Cheneralidat a Republica catalana aintro d'una federación de republicas ibericas interpretando o Pacto de Sant Sabastián sinyato con atras fuerzas politicas catalanas, poquetas horas antis de que Manuel Azaña proclamase en Madrit a Segunda Republica Espanyola. Dimpués d'unas negociacions, alcordoron o restablimiento d'a Cheneralidat de Catalunya, organo que heba estat suprimito en rematar a Guerra de Succesión espanyola en 1714 con a redota d'o pretendient d'a Corona d'Aragón y l'aprobación d'os Decretos de Nueva Planta por Felipe IV d'Aragón.
Estió uno d'os impulsors d'o Estatuto d'autonomía de Catalunya de 1932, y esdevinió o primer President d'a restablita Cheneralidat de Catalunya en ganar as eleccions de 1932. Morió o 25 d'aviento de 1933, en a ciudat de Barcelona.
Universidat de Salamanca
A Universidat de Salamanca (en castellano y oficialment Universidad de Salamanca) ye a universidat mas antiga d'Espanya, situada en a ciudat de Salamanca.
Establita en 1218 por Alifonso IX de Leyón, en o 2009 teneba 30.446 estudiants y suyo rector yera Daniel Hernandez Ruiperez.
Representó un foco de castellanización lingüistica en o sud d'o Reino de Leyón.
Pajares de los Oteros
Pajares de los Oteros ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 389 habitants (2007), en una superficie de 61,82 km² y una densidat de población de 6,29 hab/km².
Forqueta
thumb|200px|Una forqueta Una forqueta (d'o latín < FURCA) ye una ferramienta con un mango en un cabo y una serie de pugas en l'atro, que s'emplega a sobén ta minchar. Concretament, se puet usar ta punchar y lebar-se alimentos solidos ta a boca, u bien ta inmobilizar alimentos mientres se tallan con un cuitiello.
Idioma adai
L'idioma adai (tamién dito adaizan, adaizi, adaise, adahi, adaes, adees, atayos) ye o nombre d'una etnia y d'a suya luenga que estió charrata en o norueste de l'actual Loisiana, Estaus Unius. O nombre adai deriva d'a palabra Caddo hadai, que significa "broza".
Os adai estioron uns d'os primers pueblos de Nordamerica en contactar con os europeus y isto lis afectó muito. En 1530 Álvar Núñez Cabeza de Vaca fabla d'éls emplegando lo termin Atayos. Os adai se tresladaron difuera d'a suya tierra d'orichen. En 1820 nomás en quedaban trenta.
Luenga
A luenga adai ye una luenga aislata. L'adai no ye guaire documentato (nomás se conoixe una lista de 275 palabras). A suya clasificación ye probablement imposible. Se proposó que bi heba una conexión entre l'adai y as luengas caddoanas, por a suya proximidat, pero ista teoría parixe poco probable.
L'adai se considera una luenga amortata.
Villalón de Campos
Villalón de Campos ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 1.971 habitants (2007), en una superficie de 69,93 km² y una densidat de población de 28,18 hab/km².
Eduardo Jimeno Correas
Eduardo Jimeno Correas, naixito de Zaragoza (Comarca de Zaragoza) o 22 de febrero de 1870 y muerto en Madrit (Espanya) o 30 d'octubre de 1947, estió un director cinematografico aragonés, uno d'os pioners d'o cine en Aragón. Amás d'o suyo treballo como director, fació tamién cuantas labors relaconatas, dende dirección de fotografía dica montaje, como por un regular se feba en ixe inte.
Treballando en primeras en una atracción de feria con su pai, rodó con a primera camaras cinematograficas que plegó en Aragón as Fiestas d'o Pilar de 1896, dixando-ne ixas escenas en dos cintas: Salida de la misa de doce de la Iglesia del Pilar de Zaragoza y Saludos, que son as primeras cintas d'o cine aragonés (encara que se diz que a cinta zaragozana mas antiga ye Desfile del Regimiento de Castillejos) y unas d'as mas antigas d'o cine en a peninsula iberica. T'as fiestas d'ixa anyada, ya heba amprau un local en a ciudat de Zaragoza, que esdevenió a primer sala cinematografica d'a historia d'a ciudat.
Prunus spinosa
L'aranyonero u aranyonera (Prunus spinosa) ye un arbusto de fuella caduca d'a familia Rosaceae.
Se troba en gran parti d'Europa (manca a partir d'o centro d'Escandinavia), Asia y norte d'Africa. Puet tener dica dos metros d'altaria y tien punchas en o tallo y as brancas.
Tien a suya florata a la fin d'hibierno con flors blancas que apareixen antis d'as primeras fuellas.
thumb|left|Aranyons Os suyos fruitos, ditos aranyons (d'o celta < *agranio ), son esfericos, d'un centimetro de diametro alto u baixo. Se pueden minchan, encara que son muit astrinchents y tienen gran cantidat de tanins. O suyo gusto millora dimpués de l'acción d'una chelata. Se'n pueden fer mermeladas y son a base d'o pacharán.
Radio Las Fuentes
Radio Las Fuentes (Radio Las Fuents en aragonés) estió una emisora de radio libre que emitiba dende o barrio de Las Fuents de Zaragoza (Aragón).
Historia
En 1989 enceta as suyas emisions dende un local d'a carrera Leopoldo Romeo, seu local d'o Partido Comunista de España en o barrio.
A emisora se translada t'o Centro Civico Salvador Allende, antigo Matadero Municipal de Zaragoza, malas que en l'anyada 1991 Izquierda Unida obtiene a concellería d'o districto de Las Fuents. O Centro Civico ofreixeba a la radio un espacio, equipamiento y financiación, qualcosa luent d'o prencipio d'autochestión d'as Radios libres. Iste feito chunto con o patrocinio comercial d'a suya programación, fació que ise por un camín propio entre as radios comunitarias y as libres.
Con a regulación por lei de l'asignación de freqüencias a emisoras municipals en l'anayada 1992, fació un poder por estar reconoixida como emisora municipal sin coseguir-lo. Una anyada dimpués remata o prochecto de Radio Las Fuentes ta tornar-se en Onda Zaragoza. Muitos d'os suyos programas se'n fuón t'atras Radios Libres d'a ciudat, atros como a locutora Beatriz Pitarch han rematau como profesionals en Radios comercials.
Onda Zaragoza
En 2003 y baixo a suposada obligación de deixar o local municipal que feban servir, a Chunta Directiva prenió a decisión d'acotolar o prochecto de Radio Las Fuentes y asociar-se en sociedat con un interpresario de l'ambito d'a comunicación. O resultau estió Onda Zaragoza, una radio comercial sin licencia que tasament emitió mientres un anyada.
Antonín Pío
Antonín Pío (en latín Titus Aurelius Fulvius Boionus Arrius Antoninus Pius ), naixito de Lanuvium (Imperio Romano) o 19 de setiembre de 86 y muerto en Lorium o 7 de marzo de 161, estió un emperador de l'Imperio Romano, dende o 138 dica o 161. Adoptato por l'emperador Hadrián, lo succedió a la suya muerte.
Mencions en fuents aragonesas y navarras
Ye nombrato en a "Cronica d'Espayña" de García de Eugui:
Tamién en "Historia contra los paganos" de Pavlo Orosio:
Y en a "Grant Cronica d'Espanya":
Hangul
thumb|290px|Muestra de hangul: o suyo propio nombre (en a forma revisata oficial sudcoreana de romanizar-lo) O hangul ( <rb>한</rb><rp>[</rp><rt>Han</rt><rp>]</rp> <rb>글</rb><rp>[</rp><rt>geul</rt><rp>]</rp> ) ye a escritura nativa coriana. L'atra escritura emplegata en Corea ye a iconografica hanja, que se basa en a China.
Encara que o hangul tien una "apariencia" logografica si no se conoixe, ye en realidat fonematico. Cada bloque silabico d'o hangul pende en como minimo dos letras alfabeticas, ditas jamo. Iste sistema se composa de 24 signos basicos, 14 consonants y 10 vocals, que combinatos dan 5 consonants doples y 11 diftongos. Historicament bi n'heba mas que han quedato obsoletos
Punta Fuesa
A punta Fuesa ye un pico de 2.866 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en o municipio aragonés de Bielsa.
Toponimia
Viene d'a voz latina Fossa, con o mesmo significau de fuesa u depresión d'o terreno. D'antis mas s'ha documentau como Fuessa con doble "s".
Gavà
Gavà (Gavà en catalán y oficialment, Gavá en castellano) ye un municipio de Catalunya situato en la provincia de Barcelona y comarca de lo Baixo Llobregat.
La suya población ye de 45.994 habitants (2009), en una superficie de 30,90 km² con una densidat de población de 1.462,46 hab/km².
Cheografía
La localidat de Gavà se troba situata a 9 metros d'altaria dencima de lo ran de la mar, a una distancia de 20 km de la ciudat de Barcelona, la capital de la suya provincia y de Catalunya.
Reyal Monesterio de Santa Engracia
O Reyal Monesterio de Santa Engracia yera un monesterio actualment desapareixiu que yera situau en os (alavez) arredols de Zaragoza.
José Luis Borau
D'entre a suya filmografía, cal destacar as cintas: Hay que matar a B. (1975, con Darren McGavin, Stéphane Audran, Patricia Neal y Burgess Meredith), Furtivos (1975, con Lola Gaos, Ovidi Montllor, Alicia Sánchez y Ismael Merlo), Río Abajo (1984, con David Carradine y Victoria Abril), Tata mía (1986, con Imperio Argentina y Carmen Maura), u Niño nadie (Rafael Álvarez, Icíar Bollaín, Pedro Alonso y Adriana Ozores).
Reyal Monesterio de Santa Engracia
Descripción
En a suya ilesia yeran enronaus entre atros o vicecanciller d'Aragón Antonio Agustín (baixo una lapida realizada per Berruguete) u lo cronista Cheronimo Zurita. Per unatra parti en o suyo claustro yera enronau lo cronista Cheronimo de Blancas.
José Luis Borau
Antiparte, dende 1994 dica 1999 estió president de l'Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España, dende 2007 dica la suya muerte estió president d'a Sociedad General de Autores y Editores y dende 2008 ye miembro d'a Real Academia Española.
Reyal Monesterio de Santa Engracia
Descripción
thumb| O Claustro d'o monesterio seguntes [[Louis-François Lejeune.]]
Historia
Manimenos, a comunidat s'amortó. En o sieglo XV como gratitut d'o rei Chuan II d'Aragón per a miraglosa curación d'as suyas cataractas ordenó creyar de nuevas o monesterio. Asinas en 1493 o monesterio estió una atra vegada ocupau per os monches.
En 1755 estió restaurau per Chuan Morlanes per un coste de 2500 ducados.
Mientres que lo primer Setio estió scenario de violentos combates. O 13 d'agosto de 1808 estió parcialment destruyiu per l'esclatito d'una mina de 300 kg colocada per l'exercito napoleonico mientres que la suya retirada d'o primer Setio. A suya voladura se realizó con tal precipitación que causó mas de 200 muertos en as propias ringleras de l'exercito francés.
Dimpués d'os Setios os monches l'ocuporon de nuevo dica que finalment l'abandonoron en 1835 a conseqüencia d'a Desamortización de Mendizabal. Dimpués sirvió como quartel de l'exercito espanyol dica que en 1908 estió espaldau.