cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azul
A luz azul ye a que mas fondo plega en l'augua marina, y os zaguers organismos fotosinteticos que se troban a fonduras de l'orden de 100-200 metros han de tener pigmentos royos complementarios a la clorofila pa captar a luz azul d'o sol, ye o caso d'as algas royas.
Cthulhu
Cthulhu ye un personache d'a literatura d'o escritor americano Howard Phillips Lovecraft (1890-1937).
Lovecraft y un cerclo d'atros autors creyoron con os suyos cuentos una mitolochía d'horror (o chenero dito de "terror cosmico") que describe a existencia d'universos paralelos y os sers que en provienen, sers que existioron "antis d'os tiempos" y que si tienen contacto con os humans se desencadenan terribles consecuencias. O monstruo-divinidat dito Cthulhu ye o emblema y una d'as figuras recurrents d'ista mitolochía, conoixita como os Mitos de Cthulhu. Se le describe en a narración d'o libro The Call of Cthulhu.
Caracteristicas
Seguntes Lovecraft, Cthulhu desciende d'o dios Nagoob y d'o dios Exterior Yog-Sothoth, y naixió d'o planeta Vhoorl. Se tracta d'un Primichenio, una criatura extraterrestre que tien caracteristicas fisicas y habilidaz que lo fan una mica parellán a un dios ta os humans. Os suyos prencipals seguidors son a Simient Estelar de Cthulhu. Tamién l'adoran a mayor parti d'os Profundos, sers meyo humans, meyo batracios, que habitan en o fundo d'os ocians. Por dencima d'os Primichenios bi ha os dioses Exteriors.
Seguntes a descripción feita en The Call of Cthulhu, se tracta d'un monstruo granizo con tozuelo de pulpo u calamar, con numerosos tentaclos y cuerpo de dragón, con as suyas respectivas alas. Tien a capacidat d'alterar a suya forma, encara que siempre ye basicament a mesma. O suyo cuerpo escamoso ye composato d'una substancia diferent d'as que se troban en a nuestra planeta, una mena de masa chelatinosa que lo fa practicament indestructible. De todas maneras, si bel día fuese destruito (cosa muit improbable), a suya esencia fecundaría a su propia filla, tornando a naixer. Estió un d'os conqueridors d'a Tierra y domina dende as fonduras de l'ocián.
Pronuncia d'o nombre
No existe unanimidat respecto a la pronunciación d'o nombre: s'acceptan K'zulju, K'tulú, K'zulu, C'tulú, Cethulhu, (con "h" aspirata), Chulu, Tulu, Zulu, Kuthulu o Katulu como pronunciacions validas, pero se conviene que a forma mas apropiata de fer-lo no puet estar pronunciata por l'aparato fonolochico humán.
Que a pronunciación de Cthulhu no sía precisa ye un rasgo tipico d'o estilo de Lovecraft, que cautiva l'ambigüidat en as suyas descripcions ta sucherir un ambient de caos que provoque fobia y horror en o inconscient.
Flysch
250px|thumb|Una [[lenera en lo flysch de Sobrarbe.]] Un flysch ye una seqüencia de rocas sedimentarias (sobre tot siliciclasticas), que sedimentoron en facies ocianicas profundas (s'intepreta que corresponden a turbiditas), en una cuenca d'antepaís d'un orocheno en proceso de desembolique. Los sedimentos que esdevinioron lo flysch se depositoron mientres una etapa primerenca de la orochenesi. Quan l'orocheno evoluciona la cuenca d'antepaís se fa superficial y sedimenta una molasa dencima de lo flysh. Lo flysh ye un material sinorochenico, que ha sedimentau devez que lo plegamiento de la cordelera a on ye.
Flysch prepirenenco
thumb|right|250px|Flysch en la placha y las [[penyas (costa)|penyas de Sakoneta, entre Deba y Zumaia. Guipuzcua, País Basco.]] Lo flysh ye bien representau en lo Prepireneu en l'Alto Aragón, en lo nord-este de Navarra y en las costas de Guipuzcua y Labort. En l'Alto Aragón bel autor fa distinción entre lo flysch cretacio-eoceno chusto a lo sud de las sierras interiors pirenencas, y lo flysch eoceno de Sobrarbe, a lo sudeste de l'anterior.
Son sierras de lo flysch pirenenco cretacio-eoceno, que fan de transición entre las sierras interiors pirenencas y la depresión meya intrapirenenca:
Santomera
Santomera ye un municipio espanyol situato en a Rechión de Murcia, comarca d'a Huerta de Murcia y partiu chudicial de Murcia.
Letons
Relichión
O 68 % d'os letons son cristianos luteranos. Os catolicos son o 26 % y cuasi toz son latgallians, un grupo etnorrelichioso diferent que habita a parte oriental de Letonia en a muga con Rusia, Belarrusia y Lituania y que pertenexió a la Unión Polaco-Lituana.
Santomera
A suya población ye de 14.948 habitants (2008), en una superficie de 44,2 km² y una densidat de población de 338,19 hab/km².
O municipio s'establió en 1978 en separar-se-ne de Murcia, encara que heba estato d'antis mas un municipio independient, en o sieglo XIX.
Letons
Luenga
O letón ye chunto con o lituano una d'as dos luengas indoeuropeas baltas supervivients. Ye dividito en tres dialectos: o central, l'oriental y o noroccidental. A literatura popular letona comparte con a literatura popular lituana a tradición de cancions folcloricas ditas dainas. O dialecto latgallián ye de transición entre o letón y o lituano y ye intelichible por os dos. O latgalliano conoixe un uso como luenga escrita, pero os que lo charran gosan escribir en letón.
Santomera
Cheografía
Santomera ye situato a 35 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 10 km de Murcia, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial y d'a Rechión de Murcia.
Letons
Historia
A diferencia d'os lituanos estioron sozmesos a los Caballers Teutons y tienen muita influencia alemana común con os estonios.
Santomera
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars d'El Siscar y La Matanza.
Demografía
left|thumb|350px|Quadro d'a evolución d'a población d'a localidat.
Letons
Historia
200px|thumb|mapa d'os pueblos balticos enta l'anyo 1200, a branca balta occidental ye senyalata en verde, a oriental en marrón
Os antipasaus d'os letons emigroron dende l'este empentatos por os eslaus orientals. Os letons prenen o nombre d'os latgallians (latgalli), qui orichinalment viviban en o nord-este d'a Letonia actual y absorbioron a los selons, a los zemgalians y a los curs, que yeran d'a branca balta, y a los livonios locals. Como muestra que os pueblos baltos orientals inicialment ocupaban tierras mes a l'este, huei eslavizatas tenemos o feito que os letons encara denominan krievs a los rusos, y bi heba una antiga etnia eslava oriental dita "krivicians", que conoixioron os vikingos. Existe a teoría que diz que os krivicians empentoron a los letons enta l'ueste fendo-los emigrar ta l'actual Letonia.
Os letons y livonios fuoron convertitos a lo cristianismo por os Caballers Portaespatas, dimpués part d'os Caballers Teutons en a primera metat d'o sieglo XIII. Letonia fue dividita entre o bispato de Riga, a ciudat independient de Riga y a Orden Teutonica. Letonia fue chermanizata, a población nativa fue redueita a la servitut baixo una nobleza terratenient alemana, as ciudaz estioron focos de población alemana, y se formó una burguesía alemana. A unión de Riga a la Ligallo Hanseatico trayó prosperidat a Letonia.
En 1629 Polonia y Suecia se repartioron Letonia: a part a lo norte d'o Dvina (Vidrem) pasó a depender de Suecia, o sudueste (Latgale) pasó a la unión Polaco-Lituana, y Curlandia esdevinió un ducau autonomo baixo sobiranía polaca. Dende a Guerra d'o Norte en 1721 Vidrem fue anexionato a Rusia, camín que siguió Latgale en 1771 con o primer reparto de Polonia y Curlandia en o tercer reparto.
Baixo o zar Alexandre I lis fue concedita a libertat personal a los siervos letons, que habioron d'esperar dica o reinato d'Alexandre II pa que lis concedesen o dreito a la propiedat d'a tierra. Se produció una industrialización y urbanización, s'extendilló l'amostranza y renaixió a luenga y literatura letonas. O nacionalismo letón se desembolicó como respuesta a la rusificación forzata d'os tiempos d'Alexandre III y Nicolau II.
En 1905 se formuló por primera vegata a desichencia d'un estato letón independient, que fue proclamato en 1917. Letonia recibió aduya estranchera pa mantener a independencia debant d'a Unión Sovietica. Por o Pacto Ribbentrop-Molotov Letonia fue obligata a fer part d'a Unión Sovietica. En a primera anyata d'ocupación sovietica 35000 letons fuoron arrestatos y deportatos a Gulags, por ixo muitos letons recibioron a las tropas d'o Tercer Reich como salvadors y colaboron activament con ellos. En as Waffen-SS i habió dos divisions letonas. Cuan os alemans fuoron vencitos os letons continoron a resistencia con os suyos meyos y fuoron derrotatos. 65.000 letons fuyoron enta occident, os sovieticos arrestoron y deportoron ta gulags a 105.000 letons. Muitos habitants de Riga fuoron substituyius por rusos.
Baixo o periodo sovietico que siguió a la Segunda Guerra Mundial i habió una politica d'industrialización y rusificación, con plegata masiva de rusos y menors cantidaz de belarrusos y ucraineses. En a decada d'os ueitanta os letons no yeran que o 60 % d'a población y os rusos un 40%.
Falsa Breca
A Falsa Breca (en francés Fausse Brèche) ye un paso de montanya en a muga entre Aragón y Francia, situau a l'ueste d'a Breca de Roldán que le da o suyo nombre. Se troba chunto a o pico entre as Brecas (2.976 m) y a punda Negra (3.144 m).
Ye enmarcada por una graniza roca dita Dido d'a Falsa Breca (2.948 m) que fue puyada por primera vegada por Henri Brulle, Jean Bazillac y Célestin Passet, en 1887. A puyada a la punda Negra por a vía normal, dende a Breca de Roldán, pasa a os pietz d'o Dedo d'a Falsa Breca.
Te Taura Whiri i te Reo Māori
Te Taura Whiri i te Reo Māori (en anglés Māori Language Commission, literalment Comisión d'a Luenga Maorí) ye una entidat autonoma d'a corona de Nueva Zelanda establida baixo a Lei d'a luenga maorí de 1987 con as siguients funcions:
Aladrada
thumb|right|250px|Pasando l'aladro a una [[uebra.]] Una aladrada ye o treballo d'aladrar u labrar con aladro una uebra. Usau como adchectivo (mesmo substantivau), identifica un campo u uebra rompida u labrada con l'aladro, fendo caballons y vallos.
Villafamez
miniaturadeimagen|Castell i muralles de Vilafamés. Villafamez (Vilafamés en catalán, Villafamés en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de la Plana Alta. La suya población ye de 1925 habitants (2007), en una superficie de 70,4 km² con una densidat de población de 27,34 hab/km².
Galeria d'imachens
miniaturadeimagen|Vilafamés. miniaturadeimagen|Palau del Batlle, Museu d'Art Contemporani (Vilafamés).
Islas Salomón
Islas Salomón, ye un país d'Oceanía que fa parte d'a Mancomunidat de Nacions.
O suyo territorio ye formato por mas de 990 islas situatas en a Melanesia, a l'este de Papúa y Nueva Guinea.
Chidda
Chidda (en arabe جدة) ye una ciudat y important puerto de mar de l'actual Arabia Saudita, situata en a rechión d'o Hichaz, costa ueste d'a Peninsula Arabica.
A población de Chidda ye de 3.400.000 habitants en o casco urbán y en l'aria metropolitana unos 3.800.000 habitants. Ye una d'as cient arias metropolitanas mas poblatas d'o mundo.
Tous
Tous ye un municipio d'o País Valenciano d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Ribera Alta y partiu chudicial d'Alchezira.
A suya población ye de 1.260 habitants (2009), en una superficie de 127,50 km² y una densidat de población de 9,88 hab/km².
Ministerio d'Economía, Industria y Competitividat d'Espanya
O Ministerio d'Economía, Industria y Competitividat (en castellano y oficialment, Ministerio de Economía, Industria y Competitividad) estió o departamento ministroial encargau d'a politica d'o Gubierno en materia economica y de reformas ta a millora d'a competitividat, de investigación scientifica, desembolique tecnolochico e innovación en toz os sectors y de politica comercial y d'emparo a ra interpresa entre 2016 y 2018.
Tous
Cheografía
A localidat de Tous se troba situata a 64 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 46 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano.
Historia
A presa de l'entibo de Tous, que ye en o río Xúcar, s'escachó en 1982 por a fuerte plevia d'una gota frida de més de 600 mm, y se produció la mayor riada conoixita en a historia d'Espanya con un cabal de 16.000 m³/s, y realment la califican de pantanada en os medios de comunicación espanyols. A presa la han recostruita con mayor capacidat.
Ministerio d'Economía, Industria y Competitividat d'Espanya
Funcions
Correspondeba a o Ministerio d'Economía, Industria y Competitividat a propuesta y execución d'a politica d'o Gubierno d'Espanya :
Cuello de Soba
O cuello de Soba u cuello de ra Soba (en francés Col d'Alouste) ye un cuello d'os Pireneus situau a una altaria de 2.449 metros.
Ministerio d'Economía, Industria y Competitividat d'Espanya
Estructura
Iste ministroio s'estructuraba en os siguients organos superiors :
Districto de Sartè
O districto de Sartè (en corso circundariu di Sartè, en francés arrondissement de Sartène) ye un districto d'o departamento francés de Corcega d'o Sud y rechión de Corcega.
A capital d'o districto ye a subprefectura de Sartè, y en fan parte 4 cantons y 44 comunas.
Cuello de Soba
Comunica a val d'o Gualempeda y l'ibón d'Arrious entre a punta de ro Cuello (2.611 m) y a punta O Rincón (2.683 m).
Les Éditions Didier
Les Éditions Didier ye una interpresa francesa d'o sector editorial establida en París en l'anyo 1898 que actualment fa parte d'o grupo Hatier (dende 1978), integrau en Hachette Livre dende 1996; y que fundamentalment edita libros de tematica escolar en os campos de l'amostranza de luengas (mesmo de francés que de luengas foranas), d'a sciencia (mas que mas en Matematicas, Biolochía y Cheolochía). Didier Jeunesse, que d'antis mas feba parte de Les Éditions Didier, dende 2003 se deseparó como editorial independient.
Santa Isabel d'Hongría
thumb|300px|right|Isabel d'Hongría, per [[Simone Martini]] Santa Isabel (Erzsébet en hongaro) d'Hongría (1207 - 17 de noviembre de 1231) estió la filla d'o rei Andréu II d'Hongría y de Chertrudes de Merania.
Isabel quedó vidua de bien chóven; deixó la fortuna suya t'os pobres y fició construir hespitals, tornando-se asinas un simbolo de caridat cristiana.
Biografía
A los quatre anyos, Isabel yera promesa ta Loís IV de Turinchia, fillo de Hermann I de Turinchia, y fue educata a la cort de Wartburg. Iste compromís comportaba una gran alianza contra Oto IV d'o Sacro Imperio Romano Chermanico, miembro d'a casa de Güelfo, barallata con a Ilesia Catolica Romana. Beluns han socherito que en realidat lo chirmán més gran yera Hermann y que Isabel estió promesa ta éll dica la suya muerte en 1216, pero ye improbable, ya que un succeso d'ixa relevancia hes habito d'estar quaternato lo menos una vegata a beluna d'as muitas fuents orichinals de que disposamos.
Isabel casó con Loís en 1221 y lo matrimonio pareix haber estato goyoso. Loís no s'alticamó per la distribución d'a fortuna suya entre los pobres, creyendo que los esfuerzos caritativos d'a suya muller lis alportarían recompensa eterna; a Turinchia, la veneran como santa. Quan la fambre, las inundacions y las epidemias d'a primavera de 1226 a Turinchia fizon que Loís representás a Frederico II d'o Sacro Imperio Romano Chermanico en a Dieta de Cremona, Isabel asumió lo control d'os afers y repartió almosnas per toz es cabos d'o territorio suyo. Baixo lo castiello de Wartburg, construyó un hespicio con vintiueito leitos, que visitaba cada día ta asistir los internos. La vida d'Isabel cambió de trazas irrevocables a la que Loís morió per la epidemia l'11 de setiembre de 1227 a Otranto, quan marchaba ta unir-se a la Seisena Cruzata.
Con a muerte de Loís, lo suyo chirmán més chiquet, Henrique, asumió la rechencia mientres que duró la minoría d'edat d'o fillo gran d'Isabel, Hermann II de Turinchia. thumb|195px|right|Ilesia d'Isabel, a MarburgDimpués de duras pleitinas per lo suyo dote, Isabel deixó la corte de Wartburg. La tradición popular diz que estió Henrique qui l'aforzó a ir-se-ne, pero la certeza d'ixo no pareix guaire firme. Zaga bellas prebatinas fracasatas ta fer que se tornás a casar, Isabel ingresó en a Orden d'os Franciscanos, fendo un hespicio a Marburg t'os pobres y malautos.
Isabel morió a Marburg, ya estás per fatiga fisica u malautía, sólo con 24 anyos d'edat. Fue canonizata per lo papa Gregorio IX en 1235. La carta papal puet veyer-se a la Schatzkammer (Cambra d'o Tresoro) d'a Deutschordenskirche (Ilesia de l'Orden Teutonico) de Viena, Austria. Lo cuerpo suyo fue meso en un magnifico santuario dorato, que encara hue puet veyer-se, en a Elisabethkirche de Marburg. Actualment ye una ilesia protestant, pero tien espacios aparte t'o culto catolico. Marburg se tornó lo centro de l'Orden Teutonico, que adoptó a Santa Isabel como segunda patrona. L'Orden remanió a Marburg dica la suya disolución per Napoleón I de Francia en 1803.
Descendients
Sofía (1224 - 1284), la segunda filla d'Isabel, casó con Henrique II de Brabant y estió l'antipasada d'os landgraves de Hesse, ya que en a Guerra de Succesión de Turinchia ganó lo territorio de Hesse ta su fillo Henrique I. Chertrudes la Santa (1227 - 1297), la tercer filla d'Isabel, naixió qualques semanas dimpués d'a muerte de su pai. Estió l'abadesa d'o convento d'Altenberg, amán de Wetzlar.
Miraclos
thumb|155px|left|Estatua d'Isabel, a la Seu de Naumburg
Culto
Lo santuario d'Isabel esdevenió un d'os principals centros alemans de pelegrinache de tot lo sieglo XIV y prencipios d'o XV.
A lo largo d'ixe sieglo, lo culto popular a Santa Isabel a bonico fue despareixendo. Manimenos, fue substituyindo-se per una devoción aristocratica de Santa Isabel, pus per meyo d'a suya filla Sofía, yera l'antipasada de muitas d'as familias nobles alemanas.
Trescientos anyos dezaga d'a suya muerte, un d'os muitos descendients d'Isabel, lo landgrave Felipe I de Hesse, capecero d'a reforma protestant y un d'os partidarios més importants de Martín Lutero, irrumpió en a ilesia de Marburg y demandó que los caballers teutons lis dasen los uesos d'Isabel, con a fin d'espardir las suyas reliquias y rematar asinas con os pelegrinaches ta Marburg.
Felipe se'n levó tamién lo cáliz en o que heba reposato la capeza de Santa Isabel, pero lo tornó dimpués que lo engayolás Carlos V d'o Sacro Imperio Romano Chermanico. Lo cáliz fue saqueyato posteriorment per tropas suecas en a Guerra d'os Trenta Anyos y hue puet veyer-se en o Museu Nacional d'Estocolmo.
Lo cranio de Santa Isabel y beluns d'os suyos güesos pueden veyer-sen en o Convento de Santa Isabel, a Viena. Bellas reliquias perviven tamién en o santuario de Marburg.
Ye patrona, entre d'altros, d'hespitals, enfermeras, furners, novias, contesas, exilatos, viduas, encordadors y d'as personas sin casa.
La festividat de Santa Isabel se celebra lo 17 de noviembre.
Semontano de Balbastro
O Semontano de Balbastro ye una comarca aragonesa d'o centro d'a provincia de Uesca. La trescruzan os ríos Alcanadre, Cinca y Esera. Muga a o norte con o Sobrarbe y l'Alto Galligo, a l'este con Ribagorza y Litera, a o sudeste con a Cinca Meya, a o sud con os Monegros y a l'ueste con a Plana de Uesca. A comarca tien una superficie de 1.166,60 km² y una población de 24.410 habitants en l'anyo 2010 partidos en 29 municipios con a capital en Balbastro.
A suya economía s'alazeta en a industria de l'alimentación, a construcción y a quimica en Balbastro y l'agricultura y a ganadería en a resta de poblacions. En l'agricultura abunda o cerial y o vin habendo obtenito a denominación d'orichen (D.O. Somontano).
Parla
L'aragonés propio d'esta zona ye o semontanés oriental, variant de l'aragonés meridional que tien elementos comuns con as parlas mes orientals de Sobrarbe y Ribagorza.
Corona Hispanica
Corona Hispanica ye un termin historiografico emplegato ta fablar chenericament d'es territorios d'a Corona de Castiella y d'a Corona d'Aragón mientres ixas dos estioren chuntas baixo d'a mano d'a dinastía monarquica d'es Austrias espanyols, d'entre as anyadas 1516 y 1698. Bellas vegadas s'emplega también ta fer referencia ent'o periodo concreto en o cual a Corona de Portugal perteneixeba t'a casa reyal espanyola (periodo 1581 - 1640).
Armand Guillaumin
Armand Guillaumin, naixito de París (Reino de Francia) o 16 de febrero de 1841 y muerto en Orly (Val d'a Marne, Tercera Republica Francesa) o 26 de chunio de 1927, estió un pintor francés d'o Impresionismo, destacando en a suya obra os paisaches, por un regular d'a Cruesa.
Kevin Kline
Kevin Delaney Kline, naixito de Sant Louis (Missouri) o 24 d'octubre de 1947, ye un actor estausunidense, activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1970 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía, se puet citar as cintas Sophie's Choice (1982, Alan J. Pakula), Silverado (1985, Lawrence Kasdan), Cry Freedom (1987, Richard Attenborough), A Fish Called Wanda (1988, Charles Crichton), Soapdish (1991, Michael Hoffman), Dave (1993, Ivan Reitman), French Kiss (1995, Lawrence Kasdan), In & Out (1997, Frank Oz), Life as a House (2001, Irwin Winkler), De-Lovely (2004, Irwin Winkler), As You Like It (2006, Kenneth Branagh), u Cyrano de Bergerac (2008, David Leveaux).
Premios
En 1988, o actor Kevin Kline recibió o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya interpretación en A Fish Called Wanda, una cinta dirichita por Charles Crichton.
San Cristóbal de la Polantera
San Cristóbal de la Polantera ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 891 habitants (2009), en una superficie de 24,56 km² y una densidat de población de 36,28 hab/km².
El Fary
O mas chóven de seis chirmans, Cantero naixió en una familia humil en o barrio de Las Ventas en Madrit, amán d'a plaza de toros. Cuan yera chicorrón no le cuacaba ir ta la escuela y preferiba pasar o tiempo remerando a lo suyo idolo, lo cantaire de copla Rafael Farina. De Farina viene o nombre d'El Fary.
Antis de trunfar, El Fary treballó de chardinero y taxista ta ganas os diners que le valioron ta gravar as suyas primeras cancions. Cuan ya heba editatos y gravatos os discos, se diz que él mesmo os vendeba en l'azoque de Madrit. Allora tamién participaba en competicions de cantaires en a radio y actuaba en fiestas locals. No estió dica que no tenió 30 anyos que El Fary podió ganar diners como cantaire cuan le gritoron de Cordoba (Espanya) ta substituyir a atro cantaire. Dimpués, o lechendario Antonio Molina lo contrató ta una chira de dos meses.
En os anyos 1990 El Fary alcanzó lo exito en o mundo d'a televisión, cuan protagonizaba la serie Menudo es mi padre en o papel d'un taxista. O papel se fació a mida ta él, ya que en a suya vida tamién estió taxista. Mesmo lo títol d'a serie yera un chuego de palabras con a estatura d'El Fary.
Negro
O negro (d'o latín < NIGER) ye una color con un campo cromatico que complega os tonos mes escuros. Os obchectos negros no emiten u no reflectan que una part neglichible d'o especto d'a luz visible. O negro s'oposa asinas a todas las colors. Bel autor, que prene a palabra « color » en o suyo sentiu restreito, estima que o negro no ye una color.
El Fary
Rematando a decada la suya carrera tenió atra vegata un nuevo empentón cuan o director de cine Santiago Segura gravó a comedia Torrente: El brazo tonto de la ley. O protagonista, Jose Luis Torrente (papel interpretato por o mesmo Santiago Segura), ye un policía malcriato, racista y corruto que ye fan d'El Fary. A canción principal d'a pelicula, Apatrullando la ciudad, yera cantata por El Fary.
En chinero de 2007, dimpués de Nadal, se le diagnosticó un cancer de polmón, pero no heba remeyo y le daban un anyo y meyo de vida. A familia querió mantener-lo en a intimidat, pero en abril de 2007, cuan li facioron una entrevista (la zaguera ofreixita por él), fació publico que teneba dita malautía. Morió o 19 de chunio de 2007, a las 9 y meya d'o maitín alto u baixo, en un hespital de Madrit con 69 anyos d'edat.
Strix uralensis
O crabero d'os Urals (Strix uralensis (Pallas, 1771) ) ye una au d'a orden d'os Strigiformes y familia Strigidae que tien una distribución extremadament ampla que s'extiende enta lo ueste dica gran parti d'Escandinavia, a Europa oriental montanyosa y, esporadicament, Europa central, y dende allí s'extiende a traviés de Rusia dica l'este de Sakhalin y tot Chapón.
Ye tipico asociau con a vasta selva de taiga en Eurosiberia, encara que s'extiende a atros tipos de selvas, incluyidas as selvas mixtas y las selvas caducifolias atemperadas. Lo crabero d'os Urals ye bella cosa asinas como un cheneralista dietetico como muitos miembros d'o chenero Strix, pero per un regular depende localment de chicotz mamifers, especialment chicotz radedors.
CLE International
CLE International ye una interpresa francesa d'o sector editorial establida en la ciudat de París en l'anyo 1973 que actualment fa parte d'o grupo Nathan, integrau en Editis, parte de Vivendi; y que edita libros d'o campos d l'amostranza d'o francés. Antiparte, dende 2001 edita la revista Le Français dans le monde, d'a Fédération Internationale des Professeurs de Français.
Cuello d'Arriel
O cuello d'Arriel u paso d'o Pino (en francés Col d'Arriel) ye un cuello d'os Pireneus situau a una altaria de 2.608 metros.
Comunica a val d'o Gualempeda y os ibons d'Arrémoulit entre a punta O Rincón (2.683 m) y a punta Saliecho (2.821 m).
Montastruc de Salias
Montastruc de Salias (Montastruc de Salias en occitán, Montastruc-de-Salies en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 292 habitants(1999) en una superficie de 16,12 km², con una densidat de población de 18,11 hab/km².
Pounamu
thumb|250px|[[Hei matau de pounamu]] thumb|250px|Hinepare, muller d'a tribu Ngāti Kahungunu con un [[hei-tiki de pounamu en o cuello]] O termín pounamu fa referencia a cuantos tipos de chemmas de nefrita de chade, bowenita u serpentinita de gran dureza, durabilidat y valura que se troban a o sud de Nueva Zelanda. Pounamu ye o nombre que se da a istas rocas en maorí, mientres que en anglés neozelandés gosan conoixer-se chenericament como greenstone (literalment piedra verda).
Bi ha dos sistemas ta clasificar o pounamu. Cheolochicament, ista roca puet incluyir-se en as tres categorías debanditas, encara que os maorís clasifican a o pounamu por a suya apariencia. As clasificacions prencipals son kawakawa, kahurangi, īnanga y tangiwai. As tres primeras son nefrita de chade, mientres que tangiwai ye una mena de bowenita.
En a luenga moderna s'emplega pounamu quasi siempre ta fer referencia a la variedat de nefrita de chade. O pounamu se troba por un regular en ríos de zonas especificas d'a Isla d'o Sud en rocas u piedras mayors. Ye dificil d'identificar o pounamu sin crebar ditas rocas.
Significau ta os maorís
O pounamu chuga un papel important en a cultura maorí. Ye considerau como un taonga (tresoro) y por ixo ye protechiu baixo o tractau de Waitangi. O "pounamu taonga" puya o suyo "mana" (prestichio) en pasar d'una cheneración a un atra. Os "taonga" con mayor valura son aquells que han conoixiu historias de muitas cheneracions anteriors. Se creye que istos tienen o suyo propio mana y por ixo son daus a sobén como regalo ta zarrar tractos importants.
O pounamu taonga incluye ainas como o toki (ixuelas), o whao y o whao whakakōka (sincels), o ripi pounamu (cutiellos), rascadors, punchons, martiellos de piedra y espirallos. Tamién bi ha ainas de cazata fabricadas d'iste material como o matau (anzuelo), puntas de lanza u o kākā poria (aniello ta prener muixons); armas como o mere (maza de luita); y adornos como colgants (hei-tiki, hei matau y pekapeka), pendients (kuru y kapeu) y broches. Os obchectos de pounamu se fan servir por razons tanto practicas como ornamentals y a vegadas se fan servir nomás como choyas (hei kakï) mesmo dimpués de que deixan de fer-se servir como ainas.
Uso moderno
A choyería y atros obchectos decorativos feitos d'oro y pounamu yeran particularment de moda en a Nueva Zelanda victoriana y eduardiana d'os zaguers anyos d'o sieglo XIX y primerias d'o sieglo XX. Contina estando popular entre os neozelandeses y ye un regalo que gosa fer-se a os visitants y a os neozelandeses que se trasladan a vivir difuera d'o país. Viggo Mortensen, Aragorn en O Sinyor d'os Aniellos, levaba un hei matau d'iste material en o suyo cuello.
Coslada
Coslada ye un municipio espanyol d'a Comunidat de Madrit, situato a 12 km d'a capital. A suya población ye de 91 832 habitants (2012), en una superficie de 12 km² y una densidat de población de 7 652,67 habitants/km².
Safagún
Safagún (Sahagún en castellano) ye un municipio d'a comarcas de Castiella y Leyón d'a Tierra de Safagún en a provincia de Leyón y en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 2.837 habitants (2009), en una superficie de 123,64 km² y una densidat de población de 22,95 hab/km².
Toponimia
Safagún provién d'o latín Sanctus Facundus. En a Cronica d'Espayna de García d'Eugui s'escribe Safagundo:
Historia
L'orichen d'este lugar ye relacionato con un monesterio dedicato a los santos Facundo y Primitivo, que tenió muita importancia en a Edat Meya.
Brabant (aladro)
thumb|right|250px|Un brabant. O brabant (se pronuncia "brabán" ) ye un tipo d'aladro que tiene os guambres mesos de forma simetrica, agafaus sobre un eixe que se puede chirar, de tal manera que quan aladrando s'arriba ta una marguin d'a uebra, nomás cal chirar-lo pa prencipiar unatro vallo nuevo en sentiu contrario y asinas no se fa preciso debantar tot l'aparello ni luego tornar-lo a fender como con os aladros convencionals, con que se consigue fer o treballo d'aladrar más fácil y rapedo.
San Esteban de Nogales
San Esteban de Nogales ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 309 habitants (2008), en una superficie de 32,24 km² y una densidat de población de 9,58 hab/km².
Radio Hawaii
Radio Hawaii estió una emisora de radio libre de Zaragoza (Aragón) que emitiba dende a Garchola de Torrero.
En as anyadas uitanta, por iniciativa d'as asociacions de vecins naixioron bellas Radios Libres. L'asociación d'o barrio de Torrero mercó l'equipe tecnico pero remató cedendo-lo a la Garchola de Torrero, con o qual apareixió Radio Hawaii, emisora dende a que emitiba a población reclusa d'o centro.
En l'actualidat se clama tamién Radio Hawaii, de traza simbolica, a la emisión que se fa dende a Garchola de Zuera o día d'a Marcha contra la Macrocárcel.
Ortzai
Ortzai (Ortzai en sardo; Olzai, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya y fació asinas parte d'a Corona d'Aragón.
A suya población ye de 929 habitants (2010) en una superficie de 69,85 km², con una densidat de población de 13,30 hab/km².
Hermann Hesse
Hermann Hesse, naixito de Calw (Reino de Württemberg, Imperio Alemán, hue Baden-Wurttemberg en Alemanya) o 2 de chulio de 1877 y muerto en Montagnola (cantón d'o Tesino, Suiza) o 9 d'agosto de 1962, estió un escritor, novelista y poeta alemán en luenga alemana, nacionalizato ciudadán suizo, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1946 y o Premio Goethe tamién en 1946.
Louis Charles Antoine Desaix
Louis Charles Antoine Desaix, naixito d'o castiello d'Ayat (Ayat-sur-Sioule, Reino de Francia, hue Auvernia, Francia) o 17 d'agosto de 1768 y muerto en a batalla de Marengo (Reino de Cerdenya-Piemont, hue Italia) o 14 de chunio de 1800, estió un militar francés que plegó dica o ran de cheneral en l'Exercito francés. Prencipió a suya carrera militar mientres o Reino de Francia y la continó mientres a Monarquía Constitucional Francesa y d'a Primera Republica Francesa, partecipando en as Guerras revolucionarias francesas, a on cal destacar a suya partecipación chunto a Napoleón Bonaparte en a Campanya d'Echipto y en a Campanya d'Italia, a on morió en a batalla de Marengo.
Val d'Albaida
A Val d'Albaida (en valenciano Vall d'Albaida) ye una comarca valencianoparlant d'o País Valenciano.
A suya población ye de 88.596 habitants (2005) en una superficie de 721,64 km², con una densidat de población de 122,77 hab/km². A suya capital se troba en a ciudat d'Ontenyent, y en fan parte 34 municipios.
Mugas
Muga a lo norte con a Costera, a l'este con a Safor, a lo sud con o Condau y l'Alcoyán y a l'ueste con l'Alto Vinalopón.
Verbos irregulars acabaus en -yer
En latín bel verbo tiene infinitivos con consonants oclusivas sonoras intervocalicas (-B-, -D-, -G-). Estas consonants se pierden en la evolución dende o latín ta lo proto-iberorromance (encara que l'aragonés tienga más resistencia a fer-lo como se vei en palabras como leixiva, coda y rader). Quan desapareixen estas consonants se troban dos vocals que no fan diftongo y esto en aragonés gosa resolver-se (menos agora que d'antes), con una -y- epentetica (epentesi antihiatica):
Beluns d'estos verbos no son patrimonials. Por eixemplo creyar ye un semicultismo, y corresponde a la voz patrimonial criar. Lo verbo esleyer/esleyir/esleir tamién ye un semicultismo y corresponde a la voz patrimonial Lir de la Sierra de Luna y significa "deseparar unas ovellas".
En Belsetán y ribagorzano la evolución ha estau diferent, conservando-se-ie la consonant latina més tiempo, pus en ribagorzano se conoix creder y bi ha un lugar dito Belveder.
Lo verbo esleir deriva de lo latín LEGERE, pero no responde bien de tot a este modelo por lo cambio de conchugación, por las diferents variants (esleyer, lir) y por la inferferencia con lo verbo castellano elexir/elegir.
Bel verbo de la conchugación en -ir ha desarrollau una -y- en lo infinitivo talment por analochía con los anteriors verbos, con los que comparten formas personals con -y-, ye lo caso de fuyir, y muyir (tamién existe muir). Lo verbo fuyir provién de lo verbo latino FUGIRE y la forma teorica sería fuir. En aragonés escrito bi ha tendencia a escribir los verbos que en latín acababan en -UERE como construir, estatuir, destruir, influir con -y- en formas impersonals (destruyir, destruyito), manimenos no bi ha documentación medieval d'ixos infinitivos ni estudios actuals sobre lo presunto uso en parlas altoaragonesas actuals. Estos verbos tenioron conchugación incoativa en aragonés medieval.
Present d'indicativo
En la primera persona singular de lo present d'indicativo acababan en -yo en aragonés medieval (encara se troba en a literatura alchamiada), pero cambió ta -igo en la evolución ta l'aragonés moderno:
Las formas sin -e final responden millor a la fonetica aragonesa, pero tienen una distribución más redueita. Son usuals en chistabín.
Pasau perfecto simple
Presenta una irregularidat por sumar-se la -i de lo diftongo -ie- de las formas regulars, (metié, bebié, debié) a la consonant -y- de la radiz; tamién muitas vegadas s'escribe a -i-, por analochía con a conchugación regular, pero que no representa una diferencia de pronunciación.
Present de subchuntivo
Igual que en la primera persona de present d'indicativo, las formas de present de subchuntivo prenen totas -ig- en la mayor parte de l'aragonés:
Participio
Los participios gosan estar irregulars y bi ha variacions seguntes los participios se faigan a partir de l'infinitivo con -y- epentetica (creyito, creyiu), y los que probablement deriven d'una fase anterior d'infinitivo (creito).
En chistabín, on huei se fan los participios en -au, -iu, los dos que se conservan en -ato, -ito, perteneixen a la segunda categoría (cáito, tráito), talment fosilizaus por tener la silaba tonica desplazada; se troban tamién en belsetán, que presenta participios regulars en -ato.
En un texto de lo 15 de chinero de 1380 en lo que Pero IV d'Aragón escribe a lo rei de Castiella se puet leyer leyta:
La forma esleito de lo verbo esleyir u esleyer, ye común en textos aragoneses y navarros medievals, y seguntes Francisco Ynduráin ye un semicultismo. Por atra part tamien en los textos medievals aragoneses y navarros tardanos tamién trobamos la forma eslido, regularizada. Eslito se documenta en las Cronicas de los Chudeces de Teruel, escrito en aragonés de las comunidatz aragonesas.
Jorge Guillén
Jorge Guillén Álvarez (conoixito como Jorge Guillén, ), naixito de Valladolit (Castiella y Leyón, Espanya) o 18 de chinero de 1893 y muerto en Malaga (Andalucía, Espanya) o 6 de febrero de 1984, estió un destacato escritor, poeta, critico literario y catedratico espanyol, miembro d'a dita Cheneración d'o 27 en a Literatura espanyola. Catedratico en a Universidat de Murcia y en a Universidat de Sevilla, recibió quantos premios, honors y distincions mientres a suya carrera literaria, encluyendo-ie o Premio Miguel de Cervantes en 1976 en a suya primera edición.
Collau d'a Campana
O collau d'a Campana (en francés Col d'Arrémoulit) ye un cuello d'os Pireneus situau a una altaria de 2.448 metros.
Comunica l'ibón d'Arriel Alto y os ibons d'Arrémoulit entre o pico d'Arrémoulit (2.624 m) y o pico d'o Cuello de Palas (2.589 m).
Cuello de Palas
O cuello de Palas (en francés Col de Palas) ye un cuello d'os Pireneus situau a una altaria de 2.517 metros.
Comunica l'ibón d'Arriel Alto y l'ibón de Palas entre o Pitón Von Martin (2.785 m) y o pico d'o Cuello de Palas (2.589 m).
Onda Vorde
Onda Vorde fue una emisora de radio libre de Zaragoza (Aragón).
Historia
Onda Vorde naixe d'a Casa de Choventut d'o Casco Viello de Zaragoza como conseqüencia d'uns tallers de radio. Se'n fación dos, o primer entre o 25 de chunio y 25 de chulio de 1986, a l'arreu un segundo permanent, que fue l'empentón menester ta creyar Onda Vorde por as seis personas que participón en o primer curset y que se feban clamar Los Inestables.
A emisora prencipió emitindo os cabos de semana, con l'obchectivo d'estar una radio de barrio que funcionase de traza asamblearia y dependencia economica d'a Casa de Choventut.
Bells problemas internos fan que a radio deixe d'estar ligada a la Casa de Choventut. A escape logan una viella falsa d'o Casco Viello y prencipian a emitir nuevos programas, con parti de l'equipe amprau por a Casa de Choventut, a qui pagan una fianza.
Primer asamblea
En a primer asamblea organizadera d'a radio toz os programas tienen voto y ye ubierta ta toz ells. Onda Vorde se i definió como Radio Libre y alternativa.
Ta par d'alavez, tot o material d'a Casa de Choventut ya yera estau tornau.
Consolidación
Con decisiet programas estables y as suyas conductas mensuals se financia a emisora. Ye un periodo de gran actividat: se fan apegallos y propaganda, se participa en trobadas con atras radios libres, s'enceta o contacto con a Coordinadera de Radios Libres de Zaragoza, s'emiten as 56 Horas Ateas y, mesmo con enchaquia d'a Cincomarzada, se mete una unidat móbil en o Parque d'o Tío Jorge, yera a primer vegada que una Radio Libre teneba unidat d'ista mena en Zaragoza.
Rivas-Vaciamadrid
Rivas-Vaciamadrid ye un municipio espanyol d'a Comunidat de Madrit.
Onda Vorde
Consolidación
Toda ista actividat amana a nuevos programas t'a radio, plegando a tener-ne mas de trenta. Pero muita d'ista nueva chent que bi dentra lo fa sin conoixer o funcionamiento asambleario d'a radio, sin compartir as fins d'o prochecto u sin un compromís minimo como ta pagar as conductas mensuals, lo que fa esclatar graus problemas internos.
thumb|250px|Fuella con a programación d'Onda Vorde
Problemas y tranque
A crisi d'Onda Vorde plega a la suya fin en 1988 con o tranque d'a emisora. A la grau situación interna s'adhibiban as queixas que heba recibidas o duenyo d'a falsa y que quereba fer fuera a la radio, por lo que se prenió a decision de trancar Onda Vorde.
Segunda etapa
En chenero de 1989 tornan as emisions, ista vegada dende un piso d'a carrera Rincón.
A las 23 horas d'o 10 de febrero d'ixa mesma anyada, quan tasament levaban un mes d'emisión d'ista segunda etapa, una casualidat levó a la Unidad de Vigilancia Especial (UVE) a trobar os estudios d'Onda Vorde. Encara que no bi heba garra proceso sancionador ubierto ni denuncia, a radio fue desmantelada y toda la chent que se i trobaba detenida.
Bells días dimpués tamién estión detenidas as personas que apegaban cartels de protesta. Protestas que plegón mesmo en o pleno d'o Concello de Zaragoza y en bells medios de comunicación, pero a tamás d'a ilegalidat d'o tranque l'equipe d'o soniu nunca no fue recuperau y estió a fin d'Onda Vorde.
Radio Topo, Radio Libre que encara emite en l'actualidat, puede considerar-se heredera d'Onda Vorde
La Barteta
La Barteta (La Barteta en occitán, Labarthète en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de l'Ador gersés.
A suya población ye de 137 habitants (1999) en una superficie d'11,09 km², con una densidat de población de 12,35 hab/km².
Tom Conti
Tom Conti (nombre artistico de Thomas Conti), naixito de Pàislig (Rinn Friù) o 22 de noviembre de 1941, ye un actor, director teatral, escritor y novelista escocés.
Premios
O actor Tom Conti fue nominato en 1983 a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta Reuben, Reuben, dirichita por Robert Ellis Miller.
San Millán de los Caballeros
San Millán de los Caballeros ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 188 habitants (2009), en una superficie de 24,69 km² y una densidat de población de 7,61 hab/km².
Briñas
Briñas ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha, en a comarca d'Haro.
A suya población ye de 251 habitants (2006) en una superficie de 2,4 km², con una densidat de 104,58 hab/km².
Cheografía
O lugar de Briñas se troba situau a 455 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 45 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma, y amán d'Haro, a capital d'a suya comarca.
Marta Marín Bráviz
Marta Marín Bráviz ye una periodista y escritora aragonesa nacida en Echo. Triballa de una mena voluntaria en la difusión de lo aragonés cheso con la Asociación Cultural Bisas de lo Subordán, de la que ye co-fundadora y secretaria. Ye estada mayestra d'aragonés cheso y ha adaptau cuentos clasicos ta esta variedat de l'aragones, editaus en lo libro (Cuentos de siempre acomodaus ta lo cheso (2004)). Tamién ha triballau en la edición de la obra en cheso de Rosario Ustáriz, editando los libros "Miquetas de l'alma" y "Entre amigos" y revisa en estos momentos chunto con Ana Mari Boli lo diccionario de lo cheso que dixeron sin de acabar la misma Rosario Ustáriz, Rosa Coarasa, filla de lo escritor en cheso Chusé Coarasa, y la tamién escritora en cheso Victoria Nicolás. Marta Marín estié miembro dende la suya creación en octubre de 2010, y a propuesta de lo grupo de lo PSOE de las Corz d'Aragón, de lo Consello Superior de las Luengas d'Aragón. Estié secretaria de dicho Consello dende la suya constitución hasta que esti desaparecié en 2013.
Acuario fluvial de Zaragoza
L'acuario fluvial de Zaragoza estió un dos pavillons tematicos d'a Expo 2008, seu d'a exposición Paisaches de l'augua. Tien una capacidat de bels dos millons de litros d'augua y aculle bellas 350 especies. O suyo arquitecto estió Álvaro Planchuelo.
Ye o mayor acuario fluvial d'Europa con una dimensión de 8.000 metros construyius d'os que 3.400 corresponden a la superficie expositiva. En o recinto se pueden veyer os ecosistemas de cinco grans compleganzas:
En o centro d'o pavillón se troba o Río d'o Mundo, que representa a o pasau, Panchea, con una mezcla de diferents especies fluvials. O tanque central tien 9 metros de fondura, mas de 47 metros de largaria y mas de 8 metros de amplaria lo que lo convierte en o mayor acuario d'augua dulza d'o mundo.
Debiu a o suyo gran exito mientres a Expo 2008 se decidió que cuan ista rematara o 14 de setiembre de 2008 l'acuario continaría ubierto indefinidament. O numero de vesitants ha iu puyando continament, pasando d'as 40.000 personas en l'año 2012 a las cuasi 100.000 que lo vesitoron en 2018
Antimás, organiza colonias infantils mientres o periodo vacacional de verano. L'acuario recibe a vesita de bels 15.000 estudiants a o largo de l'anyo.
Tom Courtenay
Tom Courtenay (nombre artistico de Thomas Daniel Courtenay), naixito de Kingston upon Hull (Yorkshire de l'Este, Anglaterra) o 25 de febrero de 1937, ye un actor britanico.
Torre-Pacheco
Torre-Pacheco ye un municipio espanyol situato en a Rechión de Murcia, comarca d'a Mar Menor y partiu chudicial de San Javier.
A suya población ye de 30.351 habitants (2008), en una superficie de 189,40 km² e una densidat de población de 160,25 hab/km².
Cheografía
A localidat de Torre-Pacheco se troba situada a 50 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 40 km d'a ciudat de Murcia, a capital d'a Rechión de Murcia.
San Justo de la Vega
San Justo de la Vega ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 2.079 habitants (2009), en una superficie de 48,39 km² y una densidat de población de 42,96 hab/km².
Champán
right|thumb|250px|Ilustración britanica de 1915 sobre o champán. O champán (d'o francés champagne) ye una mena de vin esbrumoso feito d'alcuerdo con o metodo "champenoise" en a rechión d'a Campanya (Francia). Per un regular ye un vin blanco, encara que tamién bi'n ha de vin rosato, y que se fa a partir de diversos tipos d'uga, negros de tot.
O suyo consumo s'asocia en Espanya a escaicimientos importants y a celebracions, y a sobén se destapan botellas d'una grandaria especial en as entregas de trofeus de carreras automovilisticas, u en lifaras de casorios. Tamién ye tradicional fer a botadura d'una nau estampando-ne-ie una botella.
Mojados
Mojados ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comarca de Tierra de Pinares y comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya.
A suya población ye de 3.221 habitants(2007), en una superficie de 46,02 km² y una densidat de población de 69,99 hab/km².
Cheografía
Mojados ye situato a 717 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 27 km de Valladolit, a capital d'a suya provincia.
O lugar ye trescruzato por o río Cega.
Torniello
thumb|Torniello.
Un torniello u tornillo ye un elemento mecanico que se fa servir ta fer una unión desmuntable de piezas diferents. Tamién se puet fer servir como elemento de trasmisión mecanica. Alazetalment, ye un celindro con rosquilleta helicoidal y cabeza que siempre ye acompanyata d'a suya correspondient rosquilleta.
Tipos de torniellos
Los torniellos pueden clasificar-se de muitas formas, per la suya grandaria, longaria, tipo de rosquilleta, o suyo uso u a suya cabeza entre d'atras.
Nise da Silveira
Nise da Silveira, naixita de Maceió (Alagoas) o 15 de febrero de 1905 y muerta en Rio de Janeiro o 30 d'octubre de 1999, estió una medica, psiquiatra, psicologa y brasilera, alumna, amiga y colega de Carl Gustav Jung.
Diplomada en medicina en Salvador de Bahia, en os anyos 1930, a sola muller diplomata chunto a 157 hombres, manifestó-se siempre contraria a os tractamientos aplicatos en a suya epoca, electrochoque, insulinoterapia, y lobotomía. .