cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carnota (A Coruña)
Carnota ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 3.957 habitants (2019), en una superficie de 70,90 km² y una densidat de población de 56 hab/km².
Cariño
Cariño ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 3.838 habitants (2019), en una superficie de 47,20 km² y una densidat de población de 81 hab/km².
Karlsplatz
Karlsplatz puet fer referencia a:
Llombai
Llombai ye un municipio de la provincia de Valencia, situau en la comarca de la Ribera Alta. La suya población yera de 2.753 habitants en 2016, en una superficie de 55,6 km² y una densidat de población de 46,51 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Llombai ye d'orichen mozarabe y provién de lo latín LUMBARIU, con conservación de lo grupo latino -MB- seguindo una fonetica diferent de la fonetica aragonesa y de la fonetica catalana, a on este grupo fonetico evoluciona ta -m-, como puede veyer-se en la palabra patrimonial llom en valenciano.
En lo Repartiment lo escriben Alumber y se considera que ye arabizau.
Peceta
A peceta (en castellano, peseta, en catalán pesseta, en basco peceta) estió a moneda espanyola de curso legal dica la introducción de l'euro en 1999 y a suya desaparición l'1 de marzo de 2002. Cada euro tien una valura de 166,386 pecetas. Se dividiba en 100 centimos, encara que ya feba tiempos que no s'emplegaban.
En o Prencipau d'Andorra tamién se feba servir chunto a lo franco francés.
A Capela
A Capela ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 1.232 habitants (2019), en una superficie de 58,00 km² y una densidat de población de 21 hab/km².
Alcàntera de Xúquer
Alcàntera de Xúquer (Alcàntera de Xúquer en catalán y oficialment, Alcántara de Júcar en castellano) ye un municipio valenciano d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Ribera Alta. Fa parte d'o partiu chudicial d'Alchecira.
A suya población ye de 1.400 habitants (2007) en una superficie de 3,30 km², con una densidat de población de 424,24 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Alcàntera de Xúquer se troba situata a 33 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 48 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano.
Mugas
O termin municipal d'Alcàntera de Xúquer muga con Beneixida, Càrcer, Cotes y Gavarda en la mesma comarca y con Llanera de Ranes y Exatiba (en la Costera). Muga a o norte con Gavarda; a l'este con Beneixida; a o sud con Llanera de Ranes y Exatiba; y a l'ueste con Càrcer.
Toponimia
Alcantara significa "puent" en arabe.
Chuegos Olimpicos de Los Angeles 2028
Os Chuegos Olimpicos de Los Ángeles 2028 u Chuegos Olimpicos d'a XXXIV Olimpiada d'a era moderna serán una competición poliesportiva organizada por o COI y celebrada en Los Angeles, Estaus Unius, dende o 14 dica o 30 de chulio de 2028.
O proceso de presentación y selección d'as seus candidatas prencipió en l'anyo 2015, Los Angeles heba presentau a suya candidatura a os Chuegos Olimpicos de 2024. Encara que yera plantiau que la siede d'ixes Chuegos sería triada o 13 de setiembre de 2017, mientres a 130ena Sesión d'o Comité Olimpico Internacional (COI) en Lima, uns meses dinantes o 31 de chulio de 2017, Los Angeles plegó a un alcuerdo con o COI pa retirar la suya candidatura y acceptar organizar los Chuegos de 2028, permitindo que París, una d'as dos ciudaz candidatas organizase l'evento en 2024.​ L'alcuerdo estió ratificau en a sesión d'o COI en Perú.
Anyos 80
Os anyos 80 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 80 y l'anyo 89, istos dos tamién encluyitos.
Tritón (satelite)
Tritón ye un satelite de Neptuno que se troba a 4500 millons de kilometros d'o Sol. Ye un d'os obchetos mas fredos d'o sistema solar con -235 °C. Estió descubierto per William Lassell o 10 d'octubre de 1846, nomás 17 diyas dimpués d'o propio escubrimiento d'a planeta. Debe lo suyo nombre a lo dios Tritón d'a mitolochía griega.
Caracteristicas fisicas
Tritón tien una grandaria y composición semellants a Plutón, y en verificar la orbita excentrica de Plutón que trascruza a la de Neptuno, podemos veyer pistas d'o posible orichen de Tritón como una planeta semellant a este y capturau per Neptuno.
A superficie ye composada prencipalment per chelo de nitrocheno, pero tamién chelo ixuto (u dioxido de carbonio chelau), chelo d'augua y chelo de monoxido de carbonio y metano.
Criovulcanismo
Tritón ye cheolochicament activo; a suya superficie ye recient y tien una mica de craters. Existen vals y crestas per tota la suya superficie, probablement resultants d'os ciclos de conchelación y calentamiento y d'os volcans. A sonda Voyager 2 alufró volcans chelaus que escupiban verticalment nitrocheno liquido, polvo y composaus de metano provenient de debaixo d'a suya superficie, en fumateras que aconseguiban 8 km d'altaria. Probablement, ista actividat volcanica ye debida a lo calentamiento azonal causau per o Sol, y no como lo calentamiento d'os volcans rechistraus en Ío.
thumb|Criovulcans alufraus per a sonda Voyager 2
"Hili" y "Mahilani" son os criovolcans tritonianos observaus, toz o dos con nombres d'espritos de l'augua de mitolochías africanas. Tritón ye asinas como la Tierra, Ío, Venus y Titán, un d'os pocos cuerpos d'o sistema solar que poseyen actividat volcanica en o momento present.
Atmosfera y clima
Tritón poseye una atmosfera tenue composada per nitrocheno (99,9 %) con chicotas cantidatz de metano (0,01 %). A presión atmosferica tritoniana ye de nomás que 14 microbars.
A sonda Voyager 2 aconsiguió alufrar una fina capa de boiras en una imachen que fació d'o contorno d'esta luna. Istas boiras se forman en os polos y son composadas per chelo de nitrocheno; bi ha tamién una boira dica una altaria de 30 km que ye composada per cuantos hidrocarburos, semellants a los trobaus en Titán.
thumb|Boiras alufradas per a sonda Voyager 2
Vida en Tritón
Tritón ye un d'os puestos mas fredos d'o sistema solar. Ista luna tien una orbita poco convencional, ye retrograda, o que ye un comportamiento orbital extranyo. En especial, a interacción con as atras lunas de Neptuno podría causar un calentamiento interno en Tritón. Con o paso d'a Voyager 2 en 1989, se descubrió que teneba actividat volcanica, pero d'un tipo de vulcanismo chelau que consiste en o derretimiento de chelos d'augua y nitrocheno y tal vegada metano y almoniaco.
L'atmosfera ye composada de nitrocheno y metano, istes son os mesmos compuestos que existen en a gran luna de Saturno, Titán. O nitrocheno ye tamién o component prencipal de l'atmosfera terrestre, y lo metano en a Tierra ye normalment asociau a la vida, estando un producto secundario de l'actividat d'esta. Pero como Titán, Tritón ye extremadament fredo, si no estase ixe lo caso, istes dos components de l'atmosfera serían sinyals de vida.
Martín de la Jara
Martín de la Jara ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Sud de Sevilla y provincia de Sevilla.
Tritón (satelite)
Vida en Tritón
Manimenos y a causa de l'actividat cheolochica y a lo posible calentamiento interno s'ha sucheriu que Tritón podría acubillar formas de vida primitiva en augua liquida baixo la suya superficie, muito semellant a lo que ha estau sucheriu pa la luna Europa de Chupiter. Tritón y Titán son asinas mundos que tot y con estar fisicament extremos son capaces de suportar formas exoticas de vida desconoixidas en a Tierra.
Martín de la Jara
A suya población ye de 2.782 habitants (2010), en una superficie de 49,80 km² con una densidat de población de 55,86 hab/km².
Tritón (satelite)
Exploración
Os datos replegaus per a Voyager 2 dimpués d'a suya paso per Neptuno lo 25 d'agosto de 1989, permitioron saber con mayor precisión o diametro de Tritón (2706 km) y unas atras caracteristicas.
Martín de la Jara
Cheografía
A localidat de Martín de la Jara ye situata a 405 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 109 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Nava de Roa
Nava de Roa ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.
A suya población ye de 252 habitants (2008) en una superficie de 22,41 km², con una densidat de población d'11,24 hab/km².
Toponimia
Nava ye un toponimo recurrent en a toponimia espanyola en diferents romances, en especial en castellano. Roa ye a denominación d'a localidat principal d'a redolada, dita tradicionalment "Tierra de Roa".
Cheografía
A localidat de Nava de Roa ye situada a 794 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 92 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Anyos 90
Os anyos 90 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 90 y l'anyo 99, istos dos tamién encluyitos.
Siròs
Siròs (Siròs en occitán, Siros en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón de Lescar, Gave y Tierras d'o Pont Long y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 594 habitants (1999) en una superficie de 2,21 km², con una densidat de población de 268,78 hab/km².
Carral (A Coruña)
Carral ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 6.574 habitants (2021), en una superficie de 48,03 km² y una densidat de población de 133 hab/km².
Penya d'el Cuervo (sierra de Mont Albán)
La penya d'el Cuervo (en castellano peña del Cuervo) ye una cima de 1.023 metros d'altaria de la sierra de Mont Albán situada entre los termins municipals de Chosa y de La Foz de la Viella, en la provincia de Teruel.
Toponimia
L'oronimo penya d'el Cuervo ye transparent en aragonés, nombra una especie animal que dondeya por la penya, y se torna a trobar en atras sierras cercanas.
Olmedillo de Roa
Olmedillo de Roa ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.
Penya d'el Cuervo (sierra de Mont Albán)
Toponimia
Se fa mención d'esta penya d'el Cuervo en la versión latina de lo "Fuero de Teruel".
Ambacs
Ambacs (Ambacs en occitán, Ambax en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
Olmedillo de Roa
A suya población ye de 196 habitants (2007) en una superficie de 26,03 km², con una densidat de población de 7,53 hab/km².
Penya d'el Cuervo (sierra de Mont Albán)
Toponimia
En lo "fuero romanz de Teruel" se nombra con la forma en aragonés:
Ambacs
A suya población yera de 69 habitants en o 2006 en una superficie de 5,95 km², con una densidat de población d'11,60 hab/km².
Olmedillo de Roa
Cheografía
A localidat d'Olmedillo de Roa ye situada a 854 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 70 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia, y de 19 km d'Aranda de Duero, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
Álvaro Jiménez Alonso
Álvaro Jiménez Alonso, naixiu de Torre del Mar (Vélez-Málaga, Malaga, Andalucía) o 29 de febrero de 2000) ye un atleta paralimpico espanyol, especializau en lanzamiento de peso paralimpico. Dende lo 26 de mayo de 2023 poseye lo récord d'Espanya d'a suya especialidat (clase F-41) con 8,39 metros, aconseguiu en Basauri (Bizcaya).
Prencipió la suya carrera esportiva en o club Clinicas Rincón (dimpués Rincón Fertilidad) de Vélez-Málaga, en competindo en lanzamiento de peso, ldisco y chabalina. En 2019 s'integró en o club d'atletismo paralimpico Saiatu-Javi Conde, de Basauri, en compachinando lo suyo entrenamiento esportivo con os estudios d'Incheniería Civil. Álvaro Jiménez ha estau cuantas vegadas campión d'Espanya mesmo en lanzamiento de chabalina como que en de peso, especialidat ista zaguera en a cual remató centrando-se, y en a cual ya ha ganau os Campionatos d'Espanya d'Atletismo Paralimpico de 2020, 2021, 2022 y 2023.
En 2021 superó en 13 cm la marca minima ta representar a Espanya en uns Campionatos d'Europa (7,50 m), esdevenindo asinas o primer espanyol de mida baixa que l'aconsigue.
En o Gran Premio d'Atletismo Paralimpico de París 2022, celebrau os días 9 y 10 de chunio, quedó seiseno en lanzamiento de peso F41 con 8,08 metros, lo que suposó un nuevo récord d'Espanya.
Montellano
Montellano ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Sud de Sevilla y provincia de Sevilla.
Cheografía
A localidat de Montellano ye situata a 250 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 66 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Anyos 100
Os anyos 100 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 100 y l'anyo 109, istos dos tamién encluyitos.
Anyos 110
Os anyos 110 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 110 y l'anyo 119, istos dos tamién encluyitos.
Mariahilfer Straße
A Mariahilfer Straße (en dialecto vienés Mariahüf Schtråssn) ye una d'as carreras comercials mas grans y conoixitas d'a ciudat de Viena en Austria. Une o districto d'Innere Stadt con o districto de Penzing. Amás da nombre a un d'os districtos d'a ciudat, o districto de Mariahilf.
Subdivisions
Conoixita popularment como Mahü, ista carrera se divide en Mariahilfer Straße interior y exterior. Istas denominacions no son oficials, pero se pueden veyer y sentir tanto en os meyos de comunicación como en os meyos de transporte (por eixemplo en as garas d'o metro) ta fer referencia a os diferents sectors d'a carrera y distinguir a parti que ye aintro u difuera d'o cinturón de circumvalación (a Wiener Gürtel Straße). Muit a sobén se fa servir a denominación Mariahilfer Straße ta nombrar nomás a o sector comercial d'a carrera que ye en a parti interior d'o cinturón.
Mariahilfer Straße interior
A Mariahilfer Straße s'estendilla dende o Getreidemarkt en o districto 6 de Viena (Mariahilf) dica a Museumsplatz en o districto 7 (Neubau) amán d'o Wiener Ringstraße, fendo de muga entre istos dos districtos.
Mariahilfer Straße exterior
Iste sector d'a carrera prencipia en o Mariahilfer Gürtel y remata en o Schloßallee en a parti ueste d'a ciudat. Encara que se i puet trobar un buen numero de comercios, bi ha pocas botigas de marcas internacionals como as que se troban en o trampo interior d'a carrera. O tramvía recorre ista parti d'a Mariahilfer Straße, mientres que en a parti interior nomás bi ha metro.
Lens (Paso de Calais)
Lens (en picardo Linse) ye una comuna francesa en o departamento de Paso de Calais, districto d'Lens, cantón de Lens (en ye a suya capital) y rechión d'Altos de Francia.
A suya población ye de 36.206 habitants (1999) en una superficie de 11,70 km², con una densidat de población de 3.094,53 hab/km².
Carrascals d'os Monegros
Os carrascals d'os Monegros se troban como islas en pacos d'o cabalto d'a Sierra d'Alcubierre y monts de Zuera en exposicions Norte, nord-este u Norueste u como eixemplars relictos de carrasca en o sector de Farlet-Monegriello, en contacto con a sabina tarabina Juniperus thurifera.
A diversidat de microclimas, que dependen d'a topografía, a la exposición a lo cierzo u a estar-ne protechiu fan que o carrascal monegrín tienga especies diferents que li den caracters submediterranios, subpirenencos, ibero-provenzals u ibero-atlanticos seguntes o caso, estando ixas zonas de paco o cabo d'a distribución de muitas especies en a zona mediterrania, un fenomeno pareixiu a los que se desvién en as vals que bi ha en a serreta Negra de Fraga en os fondons.
A subasociación mes estendillada en estas sierras ye centaretosum linifoliae, caracterizada por as diferencials Centaurea linifolia, Coronilla minima lotoides, Lonicera implexa, Bupleurum rigidum, que reflecta mayor exichencia termica debant d'a subasociación rhamnetosum infectoriae descrita en a Plana de Uesca y que no plega a los Monegros.
En bel barranco con sombra y humido d'a versant norte d'a sierra d'Alcubierre por dencima d'os 650 m y con fuerte pendient, sozmesos a boiras persistents y cierzo a carrasca s'achunta con o caixico Quercus faginea. As brancas d'os arbols y arbustos se cubren de líquens y musgos epifitos y lo suelo ye cubierto en un 70 % de musgos, dominando-ie Hypnum cupresiforme y Camptothecium aureum, pero tamién amanixen Thuidim abietinum, Dicranum scoparium y Ditrichium flexicaule, mes propios d'as selvas montanas pirenencas. En o matigal que fa d'estrato arbustivo son frecuents arbustos punchents como Prunus spinosa, P.insititius y especies de galabardera chunto a especies eurosiberianas y ibero-atlanticas como Filipendula vulgaris, Senecio lagascanus y a endemica Viola rupestris bolosii. Estas selvetas de carrascal-caixicar s'han descrito como a subasociación senecietosum lagascani.
En atros puestos altos d'a sierra expuestos a lo norte o carrascal misto s'enriquix con plantas submediterranias como Rosa pimpinellifolia y Paeonia officinalis microcarpa, muito raras en os carrascals d'a depresión d'Ebro y que presentan analochías con os carrascals mixtos d'a Catalunya meya occidental, por o que s'han referiu a la subasociación quersetosum fagineae.
En a val de Zaragoza y la Valonguera, as versants orientadas enta lo norte entre os 500 y 700 m quedan protechidas d'o cierzo y inversión termica, no bi ha líquens epifitos y bi ha plantas termofilas tipicas d'o carrascal litoral como Viburnum tinus, Arbutus unedo, Ruscus aculeatus, Phyllierea angustifolia, Hedera helix, representando o carrascal termofilo (subasociación viburnetosum tinii).
En loma Sorda, barranco afluent d'a val de Zaragoza, o fondón y a base d'o paco tienen condicions microclimaticas que permiten que i haiga un caixical bien conservau con Paeonia officinalis, Rosa pimpinellifolia, Polygonatum odoratum y Viola willkommii), que fan que siga clasificable como Violo-Quercetum fagineae, a presencia de bellas indicadoras termofilas propias d'o carrascal d'arredol como Viburnum tinus, Arbutus unedo, u rusco y la pobreza d'especies caracteristicas permite clasificar a estas formacions como subasociación viburnetosum tinii, una variant finicola y dischunta d'o caixical submediterranio prepirenenco y d'as cordeleras costero-catalanas.
En toz estos enclaus humidos d'a sierra d'Alcubierre o carrascal u caixical d'a costera manifiesta en o suyo contacto con o barranco d'o fondón d'a val una marguin punchent de Prunus spinosa, Ligustrum vulgare, Crataegus monogyna y galabarderas, dominadas en bel caso por l'acirón Acer monspessulanum, que coloniza tamién estos mesmos fondons.
Maurice Garin
Maurice Garin, naixiu d'Arvier (Val d'Aosta, Italia) o 3 de marzo de 1871 y muerto en Lens (Paso de Calais, Francia) lo 19 de febrero de 1957, estió un ciclista valdostán naturalizau francés.
Entre atras victorias en o ciclismo, destaca por haber estato o primer ganador d'o Tour de Francia, en 1903. Ganó tamién o Tour de Francia de 1904, encara que os cuatro primers d'a clasificación cheneral, él, Lucien Pothier, su chirmán César Garin y Hippolyte Aucouturier son descualificaus 4 meses dimpués de rematar a cursa.
Carrera profesional
Naixito d'Italia, Garin se naturalizó ciudadán francés en 1901. Antis d'estar ciclista estió esfollinador, por lo que la suya embotada estió petit ramoneur u petit ramoneur italien ("chicot esfollinador" u "chicot desfollinador italiano", en francés). Dende a suya victoria en o Tour de Francia de 1903, nomás s'emplegó a primer embotada.
Ganó tamién o Tour de Francia de 1904, encara que os cuatro primers d'a clasificación cheneral, él, Lucien Pothier, su chirmán César Garin y Hippolyte Aucouturier son descualificaus 4 meses dimpués de rematarla cursa, por testimonios seguntes él mesmo poco fiables, y a victoria correspondió asinas a o cinqueno clasificau Henri Cornet. Os descalificaus estioron sancionados sin poder participar mientres un periodo de dos anyos en o Tour. Suspensa a suya participación en o ciclismo, se retiró ta Lens, en o Paso de Calais, a on teneba un taller de reparación de bicicletas.
Anyos 120
Os anyos 120 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 120 y l'anyo 129, istos dos tamién encluyitos.
Maurice Garin
Carrera profesional
Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial creyó un equipo, clamau Garin que portaba as colors royo y blanco, cal destacar que lo neerlandés Piet Van Est ganó la Burdeos-París en 1950 y 1952 con o suyo equipo.
Murió en Lens o 19 de febrero de 1957 y a suya memoria encara perdura en esta villa d'o norte de Francia, que metió o suyo nombre a o velodromo local. En 2003 coincidindo con o centenario d'a suya victoria en o Tour de Francia, una carrera de Maubeuge estió renombrada en a suya memoria.
Palmarés
thumb|right|200px|Con o suyo masachista y o suyo fillo en [[1903.]]
Cedeira
Cedeira ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 6.64 habitants (2019), en una superficie de 85,42 km² y una densidat de población de 78 hab/km².
Kärntner Straße
A Kärntner Straße (en dialecto vienés Karntn Schtråssn, en aragonés a Carrera de Carintia) ye a prencipal carrera d'o centro de Viena, Austria. Prencipia en a esquina con a Ringstraße y remata en a Stephansplatz, a on se troba a Seu de Sant Esteban (Stephansdom). En ista carrera se troban a Opera de Viena, os hotels Sacher y Ambassador, o Casino Austria, os grans magazens de Ringstrasse Galerie y Steffl, a ilesia d'a Cruz Maltesa y o Haashaus.
O primer documento a on amaneixe a Kärntner Straße data de 1257, con o nombre de Strata Carintianorum, fendo referencia a ella por a suya importancia como rota de comercio con a provincia de Carintia en o sud d'Austria. .
Transportes
Ta plegar ta a Kärntner Straße en transporte publico dende atros puestos d'a ciudat s'ha de prener o metro de Viena. En a esquina d'a Opera a parada ye a "Karlsplatz" (linias U1,U2,U4) y en a Stephansplatz a parada ye"Stephansplatz" (linias U1,U3).
Anan
Anan (Anan en occitán, Anan en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 217 habitants (2006) en una superficie de 13,43 km², con una densidat de población de 16,16 hab/km².
Anyos 140
Os anyos 140 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 140 y l'anyo 149, istos dos tamién encluyitos.
Cee
Cee ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 7.546 habitants (2019), en una superficie de 57,45 km² y una densidat de población de 131 hab/km².
Ana María Navales
Ana María Navales, naixita de Zaragoza (comarca de Zaragoza) en 1939 y muerta en Borcha (campo de Borcha) l'11 de marzo de 2009, estió una escritora, poeta y novelista aragonesa en luenga castellana. Tamién destacó en a suya faceta d'investigadora, mas que mas en a literatura femenina, estando considerata una especialista en a obra de Virginia Wolf.
Se formó en a Universidat de Zaragoza, a on se i doctoró en Filosofía y Letras, con una tesi doctoral sobre a literatura epistolar, y a on dimpués esdevenió profesora. Fundadora de cuantas revistas literarias, estió amás a responsable d'a sección literaria de l'Instituto de Estudios Turolenses y colaboradora literaria d'o Heraldo de Aragón.
Ha estau merecedora de cuantos premios literarios encluyendo-ie o "Premio d'as Letras Aragonesas" d'o Gubierno d'Aragón en 2001 y un anyo dinantes estió pregonera d'a Feria d'o Libro de Zaragoza.
Cerceda
Cerceda ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 5.001 habitants (2019), en una superficie de 111,27 km² y una densidat de población de 45 hab/km².
Anyos 150
Os anyos 150 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 150 y l'anyo 159, istos dos tamién encluyitos.
Carrascal d'a val de l'Ebro y de La Mancha
As etapas de substitución son diferents d'atros carrascals d'a peninsula iberica, con o coscollar con arto negro, d'o sabinar negral en litosuelos calsinosos, y en grau mayor de degradación romerals chipsofilos, esparteras y albardinals. O carrascal climax no se troba a sobén, y cuan bi ha un carrascal lo trobamos por un regular mui aclariu y compartindo espacio con o coscollo.
Os pocos carrascals climax que s'han conservau en zonas poco accesibles mos permiten conoixer a estructura orichinal d'estas selvas. O estrato arborio ye dominau por a carrasca, pero en os suelos profundos bi ha tamién caixicos Quercus faginea y acirons Acer monspessulanum. O estrato arbustivo ye un matical de coscollo (Quercus coccifera), alatierno (Rhamnus alaternus) y Bupleurum rigidum, podendo haber-ie tamién bel eixemplar de galabardera, o chinebro Juniperus oxycedrus, a sabina Juniperus phoenicea, y l'arto negro Rhamnus lycioides. En o suelo puede haber-ie buixaretas Arctostaphyllos uva-ursi crassifolia que i forma un tapete. Entre as matas trepadoras caracteristicas d'o carrascal litoral no trobamos que maniqueras Lonicera implexa y hierbas apegalosas Rubia peregrina.
En as calveras de beluns d'estos carrascals, en especial en as zonas mes baixas y secas bi ha plantas endemicas u saharo-indicas propias d'as estepas mediterranias, como por eixemplo o sisallo Salsola vermiculata, a ontina Artemisia herba alta, l'asnallo Ononis tridentata, o tarracocín Peganum harmala. Tamién son importants l'albata Gypsophila struthium, as hierbas cloqueras Helianthemum squamatum, Helianthenum syriacum, os espartos Stipa tenacissima, Stipa offneri, Stipa parvoflora y l'albardín Lygeum spartum.
Ausencia de carrascals en o fondón d'a depresión de l'Ebro
En a parte central mes central d'a depresión d'Ebro os carrascals de restrinyen a los pacos d'os cabaltos d'a sierra d'Alcubierre y monts de Zuera que son como islas en meyo d'una vechetación mes xerofila. O fondón d'a Val d'Ebro no ye ocupau por carrascals. Cuan bi ha formacions arborias os suelos aluvials d'as faixas fluvials son ocupaus por pinars de pin borde (por eixemplo en o Pinar de lo Burgo d'Ebro) y las tierras chesas por tarabinars. S'ha dito que o clima ye prou seco u que influyen as inversions termicas con boiras persistents que no deixar creixer a la carrasca y favoreixen a las sabinas tarabinas. Manimenos en La Cartuixa bi ha eixemplars sueltos grans de carrasca en suelos aluvials, o cual mos fa pensar que a ventalla d'a sabina tarabina ye por a tierra chesa y no por as boiras persistents y lo frido (a carrasca se troba en puestos mes fridos de l'Atlas y montanyas d'a Península Iberica formando carrascals de paramera). O pin borde Pinus halepensis ye un acompanyant cutiano d'as carrascas, y a sobén s'imposa en paraches hiperxerofilos d'o semontano baixoaragonés. Ye posible que o pin borde s'haiga estendillau por o suyo creiximiento mes rapedo y por a explotación d'a carrasca pa fer carbón vechetal.
Anyos 130
Os anyos 130 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 130 y l'anyo 139, istos dos tamién encluyitos.
Anyos 160
Os anyos 160 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 160 y l'anyo 169, istos dos tamién encluyitos.
¡Se armó el belén!
¡Se armó el belén! (títol orichinal en castellano, enguerada con iste títol en Aragón; en aragonés S'armó lo betlem!, ye una cinta de cine espanyol de cine de comedia de l'anyo 1970 dirichida por José Luis Sáenz de Heredia seguntes un guión orichinal d'ell mesmo, producida por Andrés Velasco ta Hidalgo Producciones Cinematográficas, con una Banda Sonora Orichinal d'Ángel Arteaga y una dirección de fotografía de Michel Kelber, ye protagonizada por destacaus actors d'o momento, como Paco Martínez Soria, Ángel de Andrés, Manuel Alexandre, Julia Caba Alba, Carlos Garrido, Irán Eory, Marisa Porcel, Rafael Alonso, Jesús Guzmán y Carmen Martínez Sierra.
Rodache
La cinta se rodó en os Estudios Ballesteros de Madrit per lo que correspon a scenas interiors, rodando-se los exteriors en a ciudat de Madrit.
Argumento
Don Mariano ye un mosén d'edat abanzada d'una parroquia en un barrio de clase obrera d'a ciudat de Madrit, a on los suyos parroquians, con ideolochía d'ezquierda, no gosan visitar guaire la parroquia. Un día recibe la visita d'un ninviau d'o bispau, qui li recrimina la poca actividat d'a suya parroquia y lo diriche enta una parroquia muit moderna y adaptada a las normas d'o Concilio Vaticano II ta aprender-ie como fer creixer l'afluyencia de parroquians en a suya propia parroquia. Don Mariano preba d'adaptar lo que ha podiu veyer mientres a suya visita, pero los resultaus o son pas guaire buenos: no li ha funcionau ixo d'enguerar un club social en a parroquia y tampoco no li ha funcionau pas l'esviellamiento d'a ilesia, en molestar-se los suyos parroquians en haber vendiu bellas estatuas de santos.
Quan parixe que don Mariano ya s'ha resignau a marchar d'a suya parroquia, piensa en una gran idea: organizar un betlem vivient en a parroquia y que la televisión lo retransmita. Seguntes piensa acertadament, t'amanixer en a televisión todo lo barrio querrá partecipar-ie. O primer trango d'ixe camín ye insinuar Sebastián Macharnudo, a un d'os suyos parroquians, anarquista y director teatral, que podría estar l'organizador de l'evento y veyer lo suyo nombre en a pantalla. Convenciu, Sebastián recruta a los actors d'o betlem, pero una part d'os habitants d'o barrio en son en contra.
Urbain Le Verrier
Urbain Jean Joseph Le Verrier, naixito de Saint-Lô (A Manga, Primer Imperio Francés) l'11 de marzo de 1811 y muerto en París (Tercera Republica Francesa) o 23 de setiembre de 1877, estió un astronomo y matematico francés especializato en mecanica celeste.
Formato en primeras en a suya ciudat natal, dimpués en Caen y en zagueras en París, s'adedicó alcetalment a la quimica dica zaguerías d'os anyos 1830, cuan spasó a adedicar-se a la mecanica celeste, esdevenindo miembro d'a sección d'Astronomía de l'Academia de Ciencias de Francia. Entre muitos atros premios y honors, recibió a Medalla Copley en 1846.
Alto d'el Chaparroso
L'alto d'el Chaparroso ye un mont de 1.804 m d'altaria situau en a muga entre os termins municipals de Nogueruelas y Alcalá de la Selva. Ye situau en a sierra de Nogueruelas, pero chunto a la sierra de Mora.
Piedra d'el Caballo
La Piedra d'el Caballo ye un mont de 1.579 m d'altaria situau en a sierra de Nogueruelas.
Cerro Antona
O cerro Antona ye un pueyo de 1.722 m d'altaria situau en o termin municipal de Nogueruelas, en a sierra de Nogueruelas.
Giorgos Seferis
Giorgos Seferis, naixito d'Esmirna (Imperio Otomán, hue Turquía) o 13 de marzo de 1900 y muerto en Atenas (Grecia) o 20 de setiembre de 1971, estió un poeta en luenga griega y diplomatico griego, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1963.
La Talaya (sierra de Mayabona)
La Talaya (La Atalaya en castellano) ye un mont de 1.598 metros d'altaria situau en o municipio de Puertomingalbo, en a sierra de Mayabona.
Alto de la Ponza
L'alto de la Ponza ye un mont de 1.555 metros d'altaria situau en o municipio de Mosqueruela, en a sierra de Mayabona.
Mrs. Doubtfire
Mrs. Doubtfire (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Señora Doubtfire, papá de por vida, en idioma aragonés Sinyora Doubtfire, papá de por vida) ye una cinta de comedia dramatica de cine estausunidense de l'anyo 1993 dirichida por Chris Columbus seguntes un guión adaptau por Randi Mayem Singer y Leslie Dixon basau en a novela Quand papa était femme de ménage d'Anne Fine (1987), con una banda sonora orichinal de Howard Shore, una dirección de fotografía de Donald McAlpine, una producción cinematografica de Marsha Garces Williams, Robin Williams y Mark Radcliffe ta las productoras 20th Century Fox y Blue Wolf Production y que conta con un elenco d'actors formau por Robin Williams, Sally Field, Pierce Brosnan, Harvey Fierstein, Polly Holliday, Lisa Jakub, Matthew Lawrence, Mara Wilson, Robert Prosky, Anne Haney, Scott Capurro, Martin Mull y William Newman.
En a cinta s'explica cómo Daniel Hillard, un actor de voz con poco exito profesional, ye visto por su muller como una persona incapable d'afrontar os problemas d'a vida real y que vive en un mundo de fantasía, dica que ista decide separar-se d'él; pero cuan su muller decide contractar a una mainadera ta que l'aduye con os suyos fillos y en as labors d'a casa, Daniel decide disvrazar-se y estar él qui obtienga ixe treballo, ta asinas poder estar con os suyos fillos. A cinta s'ambienta en epoca actual d'a cinta (1993) en a ciudat de San Francisco en California y se rodó en ixa mesma ciudt. Ye una cinta que ha recibiu prous premios y nominacions; asinas, en a 66ena edición d'os Prermios Oscar recibió l'Oscar a lo Millor Maquillache, en a 51ena edición d'os Premios Globos d'Oro recibió dos premios, o Globo d'Oro a la Millor Cinta de Musical u Comedia y lo Globo d'Oro a lo Millor Actor de Musical u Comedia y en a 28ena edición d'os Premios BAFTA fue nominada a lo Millor Maquillache y Peluquería.
Cerdido
Cerdido ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 1.113 habitants (2019), en una superficie de 52,72 km² y una densidat de población de 21 hab/km².
Jean-Paul Sartre
Jean-Paul Sartre, naixito de París (Isla de Francia, Francia) o 21 de chunio de 1905 y muerto tamién en París o 15 d'abril de 1980, estió un filosofo, dramaturgo y escritor francés en luenga francesa, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1964, encara que refusó recibir o premio.
Castèthgalhard
Castèthgalhard (Castèthgalhard en occitán, Castelgaillard en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
Boisheda
Boisheda (Boisheda en occitán, Boissède en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 71 habitants (1999) en una superficie de 3,84 km², con una densidat de población de 18,49 hab/km².
Beneixida
Beneixida ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Ribera Alta. La suya población ye de 670 habitants (2007), en una superficie de 3,2 km² con una densidat de población de 209,38 hab/km².
Tenis
250px|thumb|Logo olimpico d'o tenis. thumb|250px|Partito de tenis en o [[US Open]] O tenis ye un esporte de pilota en que s'enfrentan dos chugadors u dos parellas de chugadors, que se desarrolla en una pista rectangular dividita transversalment por un rete y se chuga golpeando a pilota con una raqueta ta fer-la pasar por dencima d'o rete de manera que l'adversario no la pueda tornar.
Coirós
Coirós ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Galicia que se troba en a provincia d'a Coruña. A suya población ye de 1.824 habitants (2019), en una superficie de 33,87 km² y una densidat de población de 54 hab/km².
Pan vienés
O pan vienés, conoixito tamién a sobén como Pan de Viena, ye una mena de pan que se produce seguntes un metodo desenvolicato en Viena (Austria) en o sieglo XIX, que fue trayito dende Dinamarca por un fornero en vada que yera vesitando Viena ta aprender nuevas tecnicas y alavez lo modificó ta fer-lo propio, fendo servir vapor de agua en o proceso de cocción.
Caracteristicas
thumb|left|200px|O famoso [[Kaisersemmel]] A masa se mete en o forno baixo un teito de vapor u, alternativament, s'inchecta vapor a o forno chusto dimpués de meter as piezas de pan. Isto adhibe humedat a la miga d'o pan y fa que a crosta se forme ascape, lo que da un pan lichero y molsudo. Quan o vapor desapareixe, a calor seca d'o forno fa tostar a crosta, producindo a suya caracteristica textura de fullatre licherament cruchient. O pan de Viena s'elabora tipicament pero no necesaria en piezas redondas. Como pieza mas luenga, bien pudo haber estato l'orichen d'o pan francés quan os panaders miraban d'adoptar o metodo d'o vapor ta elaborar as suyas baguettes.
Michail Aleksandrovich Sholokhov
Michail Aleksandrovich Sholokhov (Михаил Александрович Шолохов en alfabeto cirilico), naixito de Krujlinin (Imperio Ruso, hue Rusia) o 24 de mayo de 1905 y muerto en Vëšenskaja (Unión Sovietica, hue Rusia) o 21 de febrero de 1984, estió un escritor ruso en luenga rusa, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1965.
Shmuel Yosef Agnon
Shmuel Yosef Agnon (Shmuel Yosef Czaczkes), naixito de Buczacz (Galitzia Oriental, Imperio Austrohongaro, hue Ucraína) o 17 de chulio de 1888 y muerto en Cherusalem (Israel) o 17 de febrero de 1970, estió un escritor israelín en luenga hebrea, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1966, compartito con Nelly Sachs.
Idioma castellano
Tanto en Espanya como en Hispanoamerica amás de como espanyol se conoixe tamién a l'idioma como castellano, en referencia a la suya rechión d'orichen. Ista denominación de castellano ye especialment popular en o Cono Sud y entre os fablants d'as demás luengas d'Espanya (catalán, gallego, basco, astur-leyonés, aragonés...).
Muitos creyen que o termin castellano habría de reservar-se a las variedaz de l'idioma fablatas en Castiella. Por contra, atros consideran que espanyol no habría d'emplegar-se, ya que parixería que ye a sola luenga espanyola en exclusiva, como si s'endicase que o gallego, basco, asturiano, aragonés, occitán u catalán no fuesen tamién espanyolas; amás de considerar que "luenga castellana" ye a denominación mas antiga.
Os espanyols d'ordinario dicen a iste idioma espanyol cuan fablan d'er chunto a idiomas foranos (eix. francés u anglés), pero dicen castellano cuan en fablan chunto a atros idiomas rechionals d'Espanya (eix. catalán). En os demás países d'o mundo hispano ye costumbre decir-le a l'idioma tanto castellano como espanyol, predominando iste zaguer nombre.
Ye fablato como luenga materna por bels 360 millons de personas. Contando a aquels que lo fablan como segunda luenga, s'estima que a cifra arriba en bels 450 millons (2004). Encluyindo-ie a quí lo charran como segundo idioma, ye chunto con l'anglés a luenga occidental que conta con mas fablants, as dos superadas amplament por o chinés mandarín.
Ye un d'os seis idiomas oficials d'a Organización d'as Nacions Unidas. Ye tamién idioma oficial en cuantas d'as prencipals organizacions internacionals como a Unión Europea, a Unión Africana, a Organización d'os Estaus Americanos,, a Organización d'Estaus Iberoamericanos, o Tractau de Libre Comercio d'America d'o Norte, , a Unión de Nacions Sudamericanas, a Comunidat d'o Caribe, os Organización d'Estaus d'Africa, Caribe y Pacifico entre atras. En l'ambito esportivo, ye de destacar que ye oficial en a FIBA, a FIFA, y World Athletics,
Lexico
A mes gran part d'o lexico castellano ye d'orichen latín, o lexico prerromán (vasquismos, celtismos, ecetra) tiene muita menor presencia que o lexico patrimonial latín. Chunto con as parolas patrimonials tamién bi ha cultismos y semicultismos. Bi ha un superstrato chermanico gotico y un superstrato arabe. As luengas romances occidentals han aportau tamién muito lexico por as relacions humanas, economicas o militars (lusismos, leyonesismos, aragonesismos, catalanismos, occitanismos, galicismos y italianismos principalment). En o Sieglo d'Oro entroron muitos americanismos, chunto con parolas orichinarias de países baixo a influencia cultural espanyola (italianismos, galicismos, neerlandismos). Entre os sieglos XVIII y XIX bi habió una entrada masiva de galicismos. Dende o sieglo XIX a influencia anglesa ye creixient y actualment entran muitos anglicismos d'orichen americano.
Dialectos
Os diferents dialectos d'o castellano han cambiau con o tiempo y con a expansión d'o castellano. Bi ha dialectos en Espanya, America y Africa. Cal destacar tamién que en a población hispanoamericana prencipalment d'Estaus Unius y o Mexico amán d'Estaus Unius se dan mesclas linguisticas sin garra normalización conoixidas como spanglish y pocho respectivament.
Bibliografía
250px|thumb|L'edificio Banco Español del Río de la Plata de Madrit seu de l'[[Instituto Cervantes.]]
Frontignan
Frontignan (en francés y oficialment, Frontinhan en occitán) puet estar:
Paiporta
Paiporta ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Huerta Sud y partiu chudicial de Torrent.
La suya población ye de 23.245 habitants (2008), en una superficie de 3,9 km² con una densidat de población de 5.960,26 hab/km².
Cheografía
Paiporta ye situato a 52 metro d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 5,5 km de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano (una linia d'o Metro de Valencia plega ta Paiporta).
Benetússer
Benetússer ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de lo Huerta Sud. La suya población ye de 14.283 habitants (2007), en una superficie de 0,76 km² con una densidat de población de 18,79 hab/km².
Casac
Casac (Casac en occitán, Cazac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 81 habitants (1999) en una superficie de 6,23 km², con una densidat de población de 13,00 hab/km².
Cheografía
O termin municipal de Casac se troba situato a una altaria meya de 357 metros dobra o livel d'a mar, con altarias minima de 246 y maxima de 356 metros, y a una distancia de 48 km a o norueste de Sent Gaudenç, a capital d'o suyo districto.
Trenet d'Artosta
thumb|300px|O Trenet d'Artosta.
Frontinhan de Savés
Frontinhan de Savés (Frontinhan de Savés en occitán, Frontignan-Savès en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
Miguel Ángel Asturias
Miguel Ángel Asturias, naixito de Ciudat de Guatemala (Guatemala) o 19 d'octubre de 1899 y muerto en Madrit (Espanya) o 9 de chunio de 1974, estió un escritor y novelista en castellano, politico y diplomatico guatemalo, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1967.
Coèlhas
Coèlhas (Coèlhas en occitán, Coueilles en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 100 habitants (1999) en una superficie de 6,45 km², con una densidat de población de 15,50 hab/km².
Nelly Sachs
Nelly Sachs, naxita de Berlín (Imperio Alemán, hue Alemanya) o 10 d'aviento de 1891 y muerta en Estocolmo (Suecia) o 12 de mayo de 1970, estió una escritora, poetesa y dramaturga sueca en idioma alemán, d'orichen chodigo alemán, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1966, chunto con o escritor Shmuel Yosef Agnon.
Castellón de la Ribera
Castellón de la Ribera ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de la Ribera Alta. La suya población ye de 7.493 habitants (2007), en una superficie de 20,3 km² con una densidat de población de 369,11 hab/km².
Mugas
Muga con Alberic, Beneixida, Carcaixent, Gavarda, Manuel, Sant Joan de l'Ènova, la Pobla Llarga y Senyera (en la mesma comarca); y con Exativa y la Llosa de Ranes (en la Costera).
Havars (Alta Garona)
Havars (Havars en occitán, Fabas en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
Castellón de la Ribera
Toponimia
Bi ha un conflito toponimico sobre como ha d'estar lo toponimo oficial, u Villanueva de Castellón u Castellón de la Ribera.
Río
Un río (pronunciato a vegatas riyo) (d'o latín < RIVU) ye una corrient natural d'augua que fluye de contino. Poseye un cabal considerable y regude en o mar, en un laco u en atro río, n'este caso se clama afluent. Quan o río ye curto, estreito y d'escaso cabal se clama rigachuelo.
Partes d'un río
500px|center|thumbnail|[[Río Rin en Coblenza.]]
Club Baloncesto Canarias
O Club Baloncesto Canarias ye un club de baloncesto canario, establito en l'anyo 1939. Ye conoixito a sobén con l'actual nombre comercial Lenovo Tenerife. Chuga en a Liga ACB en l'anyada 2020/21 y en o pavillón Santiago Martín de San Cristóbal de la Laguna como equipo local.
Etapa nueva
Campión Subcampión
Fichi
A Republica d'as Islas Fichi ye un país situato a l'este de Vanuatu, ueste de Tonga y a lo sud de Tuvalu. Forma parte d'a Melanesia. Bi ha una numerosa población aloctona d'os suyos tiempos de colonia britanica.
Esporte
O Rugby ye l'esporte d'equipe mas popular en Fichi. A suya selección nacional ye un equipo que internacionalment tién un buen nivel, bi ha partecipato seis vegatas en a Rugby World Cup y con una población de 900.000 habitants bi ha mas de 80.000 chugadors con licencia federativa.
Provincia de Guadalachara
Guadalachara (en grafía etimolochica y en castellano Guadalajara) ye una provincia espanyola, situata en a parti norte de Castiella-La Mancha. A suya capital ye Guadalachara.
Muga con as provincias de Cuenca, Madrit, Segovia, Soria, Zaragoza, y Teruel.
A suya población ye de 213.505 habitants (2006) y tien una densidat de población de 17 hab/km². Cuasi o 40% d'éls viven en a capital. Bi ha 288 municipios en a provincia, d'os cuals as tres cuatrenas partis son lugars de menos de 200 habitants.
Casterar e Lobish
A suya población ye de 50 habitants (1999) en una superficie de 3,43 km², con una densidat de población de 14,58 hab/km².
Saus, Camallera i Llampaies
Saus, Camallera i Llampaies ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán, en a provincia de Chirona.
A suya población ye de 761 habitants (2008), en una superficie d'11,37 km² con una densidat de población de 66,93 hab/km².
Cheografía
O termin municipal de Saus, Camallera i Llampaies ye situato a 86 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Cirés
Cirés puet estar:
Usenh
Usenh (Usenh en occitán, Uzein en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón de Lescar, Gave y Tierras d'o Pont Long y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 818 habitants (1999) en una superficie de 16,19 km², con una densidat de población de 50,53 hab/km².
Demografía
2006: población provisional seguntes o INSEE.
Enerchía renovable
right|thumb|Logo d'a enerchía renovable. thumb|Os [[chirasols gosan emplegar-se como imachen d'as enerchías renovables.]] A enerchía renovable ye a enerchía que ye chenerata por recursos naturals, como a luz solar, l'aire, a plevia, as mareas u a enerchía cheotermica, que son renovables (recuperatas naturalment). En 2006, alto u baixo lo 18% d'o consumo mundial d'enerchía heba estato chenerata por fuents renovables; o 13% chenerata por a biomasa tradicional, como a crema de fusta. A hidroelectricitat yera la siguient fuent d'enerchía renovable, estando un 3% d'o consumo mundial d'enerchía y un 15% d'a cheneración d'electricidat.
Castiella
250px|right|thumb|Castiella a Viella y Castiella a Nueva dende [[1833 dica a decada de 1980.]] right|thumb|250px|Dos posibles interpretacions d'o que sería Castiella. 250px|right|thumb|A bandera de Castiella