cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Broderick Crawford
Broderick Crawford (nombre artistico de William Broderick Crawford) estió un actor estausunidense, naixito o 9 d'aviento de 1911 en Philadelphia (Pennsilvania) y muerto o 26 d'abril de 1986 en Rancho Mirage (California). Activo en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1930, recibió cuantos premios mientres a suya carrera cinematografica.
Punta d'el Bocolón
Fa parti de la montanya de Saraviello.
Broderick Crawford
Como muitos atros actors, os inicios d'a suya carrera como actor estioron en o teatro. Broderick treballó en Broadway, y dica 1937 no prencipió a suya carrera en o cine, en a cinta Woman Chases Man, con os actors Joel McCrea y Miriam Hopkins.
En as zagueras anyadas d'os anyos 1930 estió un actor segundario en cintas d'actors como Gary Cooper, Ray Milland u David Niven. As cintas de mayor importancia d'istos papels como segundario estioron dos cintas con Gary Cooper: The Real Glory, de Henry Hathaway, y Beau Geste, de William A. Wellman. D'entre a suya filmografía, se puet mencionar as suyas interpretacions en bellas cintas como South of Tahiti (1941, George Waggner), Black Angel (1946, Roy William Neill), All the King's Men (1949, Robert Rossen), Lone Star (1952, Vincent Sherman), Human Desire (1954, Fritz Lang), Il bidone (1955, Federico Fellini), u Up from the Beach (1965, Robert Parrish).
Premios
Broderick Crawford recibió o Premio Oscar a o Millor Actor en 1949 por o suyo papel de Willie Stark en a cinta All the King's Men, de Robert Rossen. Por ista misma cinta recibió un Globo d'Oro a o Millor Actor Dramatico y un Premio NYFCC a o Millor Actor.
Matthew W. Taylor
Maddie W. Taylor (Matthew William Taylor), naixito de Flint (Michigan) o 31 d'aviento de 1966, ye un actor estausunidense.
Gallina de Sobrarbe
A gallina de Sobrarbe, conoixita tamién como gallina del país, ye una raza de gallina autoctona d'Aragón descrita en l'anyo 1995 en a zona de Sobrarbe. Ye una gallina de tipo mediterraneo, campera y de raza antiga adaptata a una dieta poco equilibrata y a un medio fredo y humedo.
A gallina de Sobrarbe no fue descrita dica l'anyo 1995 con a identificación de grupos d'aus en os lugars de Torrelisa y Oncins en o Pueyo d'Araguás y en A Mula. Ye una gallina de tamanyo medio y o suyo peso oscila dende os 2,5-3 kilos d'os masclos dica os 1,7-2 kilos d'as fembras. Ye utilizata ta a producción de uevos, que son de color crema y con un peso de mas de 55 gramos y una producción anyal de 170 unidats por eixemplar.
Seguntes fotografías antigas de muitos lugars se creye que antigament bi heba por tot o Pireneu de Uesca y os suyos Semontanos. Dende o suyo descubrimiento dica l'actualidat ye en recuperación y bi ha lugars de cría en as comarcas oscenses d'o Perineu, Zaragoza, Semontano, Monegros, Plana de Uesca, Castellón, Catalunya, País Basco y Navarra. En l'actualidat encara ye incluyita en o Catalogo Oficial de Razas de Ganado en o Grupo de Razas Autoctonas en Periglo d'Extinción.
Anat Ratanapol
Anat Ratanapol (อาณัติ รัตนพล en idioma tailandés, 13 de setiembre de 1944) ye un atleta tailandés especializato en as cursas de velocidat y relevos. Estió un d'os millors corredors de velocidat d'Asia en a decada de 1970 ganando 7 medallas internacionals en os Chuegos d'Asia y en os Campionatos d'Asia d'Atletismo mientres a suya carrera esportiva. Tamién partecipó en os Chuegos Olimpicos de Múnich 1972 y Mont-reyal 1976.
Laomedeia (satelite)
Laomedeia ye un satelite de Neptuno. Estió descubierto en 2002 por Matthew J. Holman.
Plan d'Urchel
O Plan d'Urchel (en catalán Pla d'Urgell) ye una comarca de Catalunya que d'antis mas se deciba Mascançà, a capital suya ye Mollerussa. Fue creyata por lei l'anyo 1987, chunto a l'Alta Ribagorza y o Plan d'o Estanyo.
Glaciar deras Nèus
O glaciar deras Nèus (en occitán glacièr deras Nèus, en francés glacier de las Néous) ye un glaciar d'os Pireneus situau en o macizo de Pico Moros, en a versant norte d'a muga entre Aragón y Francia en o departamento d'os Altos Pireneus y en a rechión d'Occitania.
Ye o glaciar con crepazas más occidental d'a cordelera.
Toponimia
O toponimo deras Nèus significa "d'as nieus" en occitán. O plural as enfatiza a cantidat y, por tanto, a durabilidat.
Cheografía
O glaciar se troba en a versant oriental d'o pico Moros, a o largo de l'arista d'o Casterillet. As suyas auguas son a fuent que alimenta a gave d'Arrens.
Historia
En rematar a chicota edat de chelo arredol de 1850, o glaciar teneba una largaria de 1.800 metros (estando o tercero más luengo d'a cordelera). S'estendillaba por una superficie de 0,55 km² y formaba dos frents distintos, d'o que o más baixo arribaba a o os 2.345 metros d'altaria.
En 1985, o glaciar contaba encara con 0,28 km², reducindo-se a suya superficie a 0,16 km² en l'anyo 2000.
O deschele dividió o glaciar en dos partis: a más alta situada baixo a cima de pico Moros y a más baixa situada baixo a breca deras Nèus. A scisión entre as suyas dos zonas se produce definitivament a la fin d'a decada de 1990. Dende alavez, nomás a parti superior amostra qualques crepazas. A parti inferior, poco visible, se regala lentament baixo os repuis rocosos en o fondón d'a val.
En 2020, o glaciar no mediba más de 0,04 km², por 300 metros de largaria (parti superior). Con 1,5 km de perdida, o suyo retacule ye un d'os más importants entre os glaciars pirenencos.
Nava (desambigación)
Nava puet estar:
Psamate (satelite)
Psamate ye un satelite de Neptuno. Estió descubierto en 2003 por Scott S. Sheppard y David C. Jewitt.
Antonello da Messina
Antonio di Giovanni de Antonio, conoixito como Antonello da Messina, naixito de Mecina, (Provincia de Mecina, Sicilia, Italia) en 1429 y muerto en Mecina (Provincia de Mecina, Sicilia, Italia) en febrero de 1479, estió un pintor italiano d'o Renaiximiento.
Fragaria vesca
A martuelera (Fragaria vesca (Linnaeus) ) ye una planta d'a orden d'os Rosales y familia Rosaceae que creix naturalment en gran parti de l'hemisferio norte. Produz un fruito comestible que se diz martuel.
San Martín de Pusa
San Martín de Pusa ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 104,54  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Drosera rotundifolia
A minchamoscas (Drosera rotundifolia (Linnaeus) ) ye una planta d'a orden d'os Caryophyllales y familia Droseraceae que ye carnivora y que creix en paúls y almarchals. Tien una distribución circumboreal, trobando-se en tot o norte d'Europa, gran parti de Siberia, gran parti d'o norte d'America d'o Norte, Corea y Chapón.
A planta s'alimenta d'insectos, que son atraitos per as relucients chislas de mucilago, cargadas d'una substancia ensucrada, que recubren as suyas fuellas. Ha desembolicau iste comportamiento carnivoro en respuesta a lo suyo habitat, que gosa estar pobre en nutrients.
A planta fa servir enzimas pa disolver os insectos y extrayer l'almoniaco y atros nutrients d'os suyos cuerpos. L'amoniaco reemplaza a lo nitrochén que atras plantas absorben d'o solero, y asinas, as plantas que se viven en un ambient con alto conteniu de nitrochén dependen menos de l'amoniaco d'os insectos capturaus.
Durgali
Durgali (Durgali en sardo; Dorgali, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 8.290 habitants (2004) en una superficie de 224,83 km², con una densidat de población de 36,43 hab/km².
Cheografía
A localidat de Durgali ye situata a 400 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 32 km de Nùgoro, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Cala Gonone.
Molimentos
En o suyo termin municipal bi ha muitas nuragas y atros molimentos megaliticos, como a clamata Tumba d'os Chigans.
1995
Chunio
right|thumb|250px|L'actriz estausunidense [[Lana Turner, muerta o 29 de chunio de 1995.]]
Barrachina
Barrachina ye un municipio de la provincia de Teruel (Aragón), situau en la comarca de Xiloca. La suya población ye de habitants, en una superficie de 24,9 km².
Cheografía
Barrachina ye situada en lo forcallo an que s'achunta l'arroyo de Nueros con lo río de Barrachina, en una zona a on que la val s'ixampla y bi ha una ampla huerta.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Torreciella, con Torre los Negros, con Cosa y con Calamocha.
Toponimia
Lo toponimo Barrachina se puet interpretar como un diminutivo toponimico de Barraca. La lei fonetica que fa que i haiga una africada ch debant de la i en este toponimo puet estar mozarabe, con ch debant de i. Manimenos en Ribagorza bi ha un microtoponimo Barrachina que replegan las Guías Prames.
La primera mención ye de 1132 y se menciona como una de las mugas de lo reino d'Alifonso I lo Batallero:
En la "Documentación medieval de la Cort de lo Chusticia de Ganaders de Zaragoza" se puet veyer escrito como Barragina.
Bi ha bel microtoponimo que puede tener orichen u influencia aragonesa como lo mont Casetas, Cerro Barbacán, Cerro del Rendario y Molino de Bernal.
Luengas y parlas
Actualment en Barrachina, como en toda la comarca de Xiloca se charra lo castellano rechional d'Aragón, con substrato lingüistico provinient de l'aragonés que se charró en la Edat Meya en las comunidatz de la muga suroccidental de lo Reino d'Aragón. Lo lexico aragonés d'intrés etnografico de Barrachina se conoix relativament bien por figurar esta localidat en l'ALEANR con la sigla Te 104. La revista Xiloca tamién ha publicau estudios sobre vocabulario local y articlos de tematica medieval con apendices documentals que amuestran l'aragonés que s'escribiba en esta comarca en la baixa Edat Meya.
San Bartolomé de las Abiertas
San Bartolomé de las Abiertas ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 58,86  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Canini
Os canins (scientificament Canini) son una tribu de mamiferos canivoros dentro d'a familia Canidae. Son una d'as dos tribus en as que se divide la subfamilia Caninae d'estes mamiferos, estando l'atra Vulpini.
A tribu concabe a mayoría d'especies vivas actuals de canidos, sacando as rabosas que se piensa que forman un linache filetico verdadero de conchunta y por ixo son clasificadas como una tribu diferent. Son miembros d'a tribu Canini todas as especies d'o chenero Canis, como o coyote, as dieferents subespecies de Canis lupus (o que incluye os lobos, o dingo y o can domestico) y as diferents especies que se diz chacals, pero tamién especies d'atros cheneros, como o cuón, o licaón, l'aguará guazú, o can d'augua sudamericano, etc.
Ermengol III d'Urchel
Ermengol III (Ponts, Leida, chunio de 1032 - Balbastro, Uesca, 17 d'abril, 1066), estió un noble catalán. Estió conte d'Urchel y recibió a tenencia d'a ciudat de Balbastro en recompensa por a colaboración con o suyo cunyau y a la vegada choven, o rei d'Aragón Sancho Remíriz en a conquiesta d'ista ciudat a o caudillo taifa Al-Muqtadir. Murió resistindo a contraofensiva d'a Taifa de Saraqusta por recuperar dita urbe.
Fillo d'o conte Ermengol II d'Urchel y de Constanza u Velasquita de Besalú, succedió a su pai en o condau d'Urchel.
Campionato d'o Mundo d'Atletismo de 2013
right|250px|thumb|[[Estadio Luzhniki seu d'a edición de 2013.]]
O Campionato d'o Mundo d'Atletismo de 2013, fue a XIV edición d'o Campionato d'o Mundo d'Atletismo celebrato en a ciudat rusa de Moscú, dende o 10 d'agosto dica o 18 d'agosto en o Estadio Luzhniki.
Moscú estió esleyita en reunión d'a IAAF celebrata en a ciudat de Mombasa entre as seguents ciudaz candidatas: Barcelona, Brisbane y Daegu que en estar esleyita ta organizar os Campionatos d'o Mundo d'Atletismo de 2011 no estió finalment candidata ta os de 2013.
Oró Sé do Bheatha 'Bhaile
Oró Sé do Bheatha 'Bhaile (en aragonés Oró Biemplegato Sias En a Casa) ye una canción popular irlandesa creyata a prencipios d'o sieglo XX, a la quala li adhibió bellos versos o carismatico politico nacionalista Patrick Pearse. Gosa cantar-se en idioma irlandés.
Tema
A canción charra de Grainne Mhaol, Gránuaile Mhaol u Grace O'Malley, una famosa muller pirata d'o condau de Mayo que mientres o sieglo XVI oposó resistencia a la reina Isabel I d'Anglaterra. Entre 1916-1922, mientres a Guerra d'independencia d'Irlanda, os nacionalistas irlandeses la feban servir como simbolo de resistencia.
Kharilaos Vasilakos
Kharilaos Vasilakos (Χαρίλαος Βασιλάκος, en idioma griego y alfabeto griego), naixito de Tripoli, Grecia en 1877 y muerto en Atenas l'1 d'aviento de 1969, estió un atleta griego especializato en cursas de larga distancia. Partecipó en os Chuegos Olimpicos de 1896 y en Chuegos Intarcalaus de 1906.
Consiguió una medalla d'archent en a maratón d'os Chuegos Olimpicos d'Atenas 1896 quan arribó en o segundo puesto dimpués de Spiridon Louis, aunque ell yera o favorito. Ye considerato o primer hombre en ganar una cursa de maratón quan ganó a maratón d'os primers Chuegos Panhelenicos d'a era moderna feitos ta fer a selección olimpica griega y fer prebatinas d'as instalacions a on se facioron os Chuegos.
Timișoara
Timișoara ye una ciudat rumana, capital d'a provincia de Timiș, y considerata capital d'o Banato rumano.
A suya población ye de 331.927 habitants (2016) en una superficie de 130,5 km², con una densidat de población de 2.379 hab/km². Ye a segunda ciudat d'o país por o suyo numero d'habitants, dezaga de Bucarest.
17 de marzo
Atros países
right|thumb|250px|O militar ruso [[Aleksei Brusilov, qui morió o 17 de marzo de 1926.]]
Neso (satelite)
Neso ye un satelite de Neptuno. Estió descubierto en 2002 por a colla de chent Matthew J. Holman, John J. Kavelaars, Tommy Grav, Brett J. Gladman, Wesley C. Fraser, Dan Milisavljevic, Philip D. Nicholson, Joseph A. Burns, Valerio Carruba, Jean-Marc Petit, Philippe Rousselot, Oliver Mousis, Brian G. Marsden y Robert A. Jacobson.
Duarche
Duarche (Duarche en sardo; Dualchi, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 764 habitants en una superficie de 23,44 km², con una densidat de población de 32,59 hab/km².
Cheografía
A localidat de Duarche ye situata a 321 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Jacob Wiley
Jacob Daniel Wiley (4 de setiembre de 1994 de Long Beach, California, Estaus Unius) ye un chugador profesional estaunidense de baloncesto. Tien una altaria de 2,03 metros y ocupa a posición d'ala-pivot. En l'actualidat chuga en o Coosur Real Betis, d'a Liga ACB d'Espanya.
Priorato (comarca)
O Priorato (en catalán Priorat) ye una comarca de Catalunya.
Mugas
Ye situata entre o Campo de Tarragona y as Tierras de l'Ebre, que muga con as comarcas d'o Baixo Campo, a Ribera d'Ebro, as Garrigas y a Cuenca de Barberán.
Cordelia (satelite)
Cordelia ye un satelite de Urano. Estió descubierto en 1986 por a sonda espacial Voyager 2.
Encío
Encío ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Ebro y partiu chudicial de Miranda d'Ebro.
A suya población ye de 47 habitants (2007) en una superficie de 18,76 km², con una densidat de población de 2,51 hab/km².
Torre los Negros
Torre los Negros ye un municipio de la provincia de Teruel (Aragón), situau en la comarca de Xiloca. La suya población ye de habitants, en una superficie de 29,2 km².
Cheografía
Ye situau chunto a lo río de Barrachina, a la suya dreita.
Castellano andaluz
L'andaluz ye la modalidat (u modalidaz) lingüistica que mira d'abracar las diferents variedaz d'o castellano meridional d'Espanya fablatas a Andalucía, Chibraltar y las ciudaz autonomas de Ceuta y Melilla. Estas variedaz comparten belas caracteristicas, manimenos as diferencias de provincia a provincia son tamién prou importants. L'andaluz gosa d'estallar-se dialectalment en dos faixas, la occidental y la oriental, encara que en l'actualidat se considera que ista división ye basata en criterios subchectibos. En l'andaluz oriental bi ha presencia d'aragonesismos.
Lexico
Bi ha bel mozarabismo local:
Bi ha arabismos que no s'emplegan en o Norte:
Aspectos sociolingüisticos
A Espanya, per un regular, l'andaluz contina estando marcato socialment como una variedat menos prestichiosa que la que se parla en Castiella (castellano septentrional), considerata la stándard en os medios de comunicación. Manimenos, muitas d'as caracteristicas lingüisticas (sobretot foneticas) de l'andaluz pueden veyer-sen reflexatas en os stándards d'o espanyol d'America.
Aspectos culturals
L'andaluz ye a ormino considerato la luenga d'a musica flamenca. Andalucismos prou conoixitos son asociatos a lo flamenco: cantaor, tocaor, bailaor.
Batalla de Teruel
Se conoixe con o nombre de batalla de Teruel a una batalla u millor dito un conchunto d'operacions militars desembolicatas mientres a Guerra Civil Espanyola en a ciudat aragonesa de Teruel y en a suya redolada, que prencipioron o 15 d'aviento de 1937 y rematoron o 22 de febrero de 1938, enfrontinando-se as tropas de l'Exercito Popular Republicano con os sublevatos de dreitas de Francisco Franco. A batalla prencipió por una ofensiva de l'Exercito Popular Republicano, ta privar una inminent ofensiva d'os sublevatos enta Madrit, y encara que as tropas republicanas conquirioron a ciudat de Teruel, estando asinas a unica capital de provincia conquiesta por as suyas tropas en a guerra, a batalla remató con a recuperación d'a ciudat por os sublevatos, ubrindo camín a una ofensiva d'istos zaguers en tot o Frent d'Aragón, encara que tamién amostró a capacidat d'o reconstituito Exercito Popular ta organizar una ofensiva frent a las fuerzas superiors d'os sublevatos y ta resistir en una luenga batalla. Estió una batalla muit dificil ta os combatients, por a situación climatolochica, de frido muit intenso.
Riells i Viabrea
Riells i Viabrea ye un municipio catalán situau en a comarca d'a Selva, provincia de Chirona y partiu chudicial de Blanes.
A suya población ye de 3.779 habitants (2009), en una superficie de 26,53 km² con una densidat de población de 142,44 hab/km².
Mugas
O suyo termin muga con Arbúcies, Sant Feliu de Buixalleu y con Breda.
Nextlalpan
Nextlalpan ye un municipio mexicano d'a rechión de Zumpango y fa parte d'a zona metropolitana d'a val de Mexico, en o estau de Mexico.
A suya población yera de 34 374 habitants (2010) en una superficie de 54.73 km².
Se troba amán de Ciudat de Mexico, en dirección norte, a 2.200 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Carenas
Carenas ye un municipio de la provincia de Zaragoza situato en la comarca de la Comunidat de Calatayú. La población ye de 238 habitants (2004), en una superficie de 31,39 km² y una densidat de población de 7,58 hab/km².
Cheografía
Ye situato en un cabezo cerca de la ribera de lo río Piedra, a lo piet de lo Entibo de la Tranquera. Comprende lo despoblato de Somet.
Toponimia
Bi ha una mención dubdosa de 1124 u 1128 como Carengena, en una donación d'Alifonso I lo Batallero, pero puet referir-se a Carinyena. La primera mención segura ye de 1169 en latín Carenis. En 1182 bi ha atra mención como Carenis en la bula de Lucio III.
Primicia
miniaturadeimagen Se conoix con o nombre de primicias a la ofrena que se fa a los dioses de cada relichión con os primers fruitos u collitas (en o caso de l'agricultura) u d'os primers animals naixitos en o caso d'a ganadería, u mesmo d'os primers animals cazatos u d'as millors partes de cadagún d'istos productos.
En o Cristianismo alacetalment ista ofrena yera voluntaria, pero con a institucionalización d'a Ilesia Catolica, as primicias esdevenioron una traza d'impuesto que recaudaba ixa institución, chunto con as decimas u diezmos (a decena parti d'as collitas).
Sèrra (Biarn)
Sèrra (Sèrra en occitán, Serres-Sainte-Marie en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Artics y País de Seuvèstre y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 456 habitants (1999) en una superficie de 9,49 km², con una densidat de población de 48,05 hab/km².
Demografía
2004: población provisional d'o INSEE (fuent: INSEE).
Pronombres relativos en francés
Pronombres relativos simples
Os pronombres relativos simples en francés y en as atras luengas romances han teniu una evolución dende o latín influida por a evolución de dos pronombres interrogativos latinos (quis, quid y qui, quae, quod). En francés son pronombres relativos simples:
Qui
O pronombre qui fa de subchecto y se presenta como una forma identica a un pronombre interrogativo francés qui que tamién existe en aragonés. Como pronombre relativo l'uso de qui no coincide siempre en francés y en aragonés, sobre tot quan en aragonés ha retaculau muito debant de formas como (l)o que, (l)a que. Una diferencia important ye que en francés como indicador de subchecto no indica siempre necesariament personas, y en aragonés siempre indica personas y nunca ni obchectos, ni feitos ni ideyas abstractas.
O relativo qui puet ir con preposicions como à, avec, pour y de:
Que
O pronombre que fa de complemento directo, coincidindo con o mesmo uso en aragonés.
Dezaga d'un pronombre relativo que o participio presenta concordancia gramatical con l'obchecto directo precedent:
Où
O pronombre où fa de complemento circunstancial de puesto y de tiempo. Deriva d'o latín ŬBĪ y a suya ortografia presenta un signo diacritico ù pa poder estar diferenciau d'a conchunción ou.
Dont
O pronombre dont deriva de UNDE y fa de complemento de rechimen verbal, complemento intrueito por a preposición de u complemento d'un adchectivo introdueito por de.
Pronombres relativos composaus
Os pronombres relativos composaus unen dos frases con la substitución d'un complemento encomenzau por una preposición diferent d'a preposición de. Son pronombres relativos composaus:
L'orichen d'estos relativos composaus ye o pronombre qualitativo latino QUĀLIS, que prenió o puesto d'o pronombre interrogativo adchectivo latino (QUI, QUAE, QUOD), que no podeba indicar numero. Con o tiempo prenió tamién a función d'o pronombre interrogativo substantivo latino (QUIS, QUID), y d'o pronombre relativo latino (QUI, QUAE, QUOD).
Con l'adición de l'articlo definiu individualizador quedó substantivau como lequel. A forma auquel se fizo por contracción con a preposición à. A forma duquel se fa servir dezaga d'una locución prepositiva rematada en de (au bord de, près de).
Formas complexas formadas por un pronombre relativo complexo seguindo a un demostrativo
Pueden estar masculinas, femininas u neutras.
As formas neutras son ce qui, ce que y ce dont.
Una d'as funcions d'esta estructura ye dar enfasi (mise en relief):
Archent (Teruel)
Archent (Argente en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Teruel, situau en a comarca d'a Comunidat de Teruel. Fa parte d'o partiu chudicial de Calamocha.
Breda
Breda ye un municipio catalán situau en a comarca d'a Selva, provincia de Chirona y partiu chudicial de Blanes.
Archent (Teruel)
A suya población ye de habitants en una superficie de 62,58 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
Ye situau en Campo Visiedo u Planas de Visiedo, chunto a la rambla d'a Foz, a 1.253 metros d'altaria sobre o livel d'a mar y a una distancia de 54,1 km d'a ciudat de Teruel, a capital d'a suya comarca y d'a suya provincia.
Breda
A suya población ye de 3.784 habitants (2009), en una superficie de 5,09 km² con una densidat de población de 743,42 hab/km².
Archent (Teruel)
Historia
Fació part d'a Sexma del Campo de Visiedo.
Toponimia
En grafía medieval s'escribiba Argent. O toponimo Archent u Argent coincide con l'antigo nombre d'a plata en aragonés.
Padua
Padua (en italiano Padova) ye una ciudat italiana que se troba en o nord-este d'Italia, con una población de 210.914 habitants. Ye a capital d'a provincia de Padua y ye seu d'a Universidat de Padua.
O Chardín Botanico de Padua ye considerato como Patrimonio d'a Humanidat por a UNESCO.
Toponimia
Padova provién d'o latín Patavium. Padua ya se troba como exotoponimo en aragonés en o "Libro d'el Trasoro":
Y en a "Cronica de los Conquiridors":
Climatolochía
Climatolochía de Padua:
Sieglo VII aC
O sieglo VII aC ye formato por os anyos entre l'anyo 700 aC y l'anyo 601 aC, istos dos tamién encluyitos.
Ermita de Santa Helena de Biescas
A ermita de Santa Helena de Biescas ye una ermita situata chunto a la gorga de Santa Helena, en a mesma dentrata d'a val de Tena, en o municipio de Biescas. Adedicata a la patrona de Biescas y d'a val, Santa Helena.
Dicen que la Santa veniba de Francia t'acubillar-se d'os franceses (u moros que veniban d'o sud en atras versions) que la encorreban. Cuan heba plegato ta Biescas dimpués de trescruzar a muga, un labrador la levó ta lo puesto a on hue ye la fuent, en a espelunga baixo a ermita. y astí una araina teixió sobre la dentrata una gran tiraraina dezaga d'a que s'amagó la Santa. En o mesmo puesto se construyó en o sieglo XVI y posteriors a ermita, mientres o reinato de Chaime I y continó baixo la protección de Ferrando II y Carlos I.
Toz os 18 d'agosto se fa la tradicional romería en a que vecins de Biescas y de tota la val puyan ta la ermita.
A fuent Gloriosa
A fuent Gloriosa se troba baixo la ermita de Santa Helena. Ye una fuent intermitent en a que l'augua sale a vegatas mientres bels 15 menutos y dimpués se seca mientres un largo periodo de tiempo. A tradición popular diz que l'augua d'esta fuent viene dreita d'o río Churdán en Palestina, o mesmo río en que fue baptizato Chesucristo.
L'orichen d'esta creyencia ye en a Edat Meya. Un pelegrín que veniba de Tierra Santa y que iba por a val de Tena ta Santiago de Compostela yera en la ermita ascuitando misa con atros pelegrins. En ixe mesmo inte prencipió a salir augua d'a fuent, que ya yera conoixita por os habitants d'a val. Cuan veyió l'augua salir con una gayata flotando dencima d'ella lo pelegrín prencipió a chilar ''-Miraglo! Miraglo!-'' y contó a la chent d'o lugar que ixa mesma gayata le s'eba cayito a lo cauz d'o Churdán cuan yera en Palestina y que agora la Santa le'n heba tornata.
Puesto de culto
thumb|left|250px|Dolmen de Santa Helena. O puesto a on hue ye la ermita de Santa Helena ye un puesto de culto dende antes d'a cristizanización d'estas tierras. A principal muestra d'este feito ye la presencia d'un dolmen a los piez d'a ermita, en a dentrata d'a val de l'Asieso.
Dimpués este puesto se cristizanizó construindo la ermita sobre la fuent Gloriosa. Alavez ye platero que lo puesto no estió trigato d'una traza aleatoria, sino que os antigos habitants d'estas tierras i troboron una gran fuerza telurica. S'han feito medicions y as fuerzas teluricas en Santielena son pro amanatas a las que se pueden trobar en atros puestos importants de presencia megalitica como Stonehenge u ermitas cristianas d'o Pireneu como Santa Orosia. Ye pro común a cristianización de puestos de culto pagán en tot o Pireneu.
Importancia estratechica
thumb|250px|Fuerte de Santa Helena. D'atra mán antimás d'a suya importancia relichiosa lo puesto tamién ha tenito una gran importancia estratechica. Situato en o cobalto d'un congosto que fa de dentrata ta la val de Tena, a 1080 m. d'altaria, o Fuerte de Santa Helena prencipió a construyir-se en 1887 anque nunca se remató por falta de diners.
Se trestalla en tres partes, o fuerte alto que tien una superficie 8.765 m², a batería exterior con 1.845 m² y la parte d'esfensa baixa con 2.755 m², antimás d'un almadacen de 592,64 m² ta alzar materials y atro de 31 m² ta alimentos, pro ta que los hombres podesen minchar por bels 4 meses. Podeban acubillar-se en o fuerte 200 hombres con os suyos oficials y cuatro caballos.
Manimenos en o mesmo puesto ya existiban edificacions militars en sieglos anteriors que s'emplegoron en as invasions d'os hugonotz, a Guerra contra la Convención u en a Guerra d'o Francés entre atros autos belicos. Ya en 1592 mientres las Alteracions d'Aragón l'antigo castiello estió escenario de bels escaicimientos cuan os biarneses calvinistas invadioron a val.
Leyenda sobre a propiedat d'a ermita
thumb|left|250px|Ermita dende a carretera Ya d'antigo existiban conflitos sobre si a ermita yera propiedat d'a villa de Biescas u d'o quinyón de Pandicosa. Estió lo 25 de chulio de 1545 cuan se fixó la muga entre las dos entidaz territorials en o barranco d'o Espumoso y Santa Helena quedó en a parte biesquense.
Manimenos a leyenda popular mos recenta encara mas d'esta división territorial. Diz que o bispe d'ixas tierras clamó a los mosens d'as villas que yeran en pleito por a ermita y les mandó puyar ta o puesto d'a ermita ta churar que astí yeran pisando a tierra d'a suya respectiva villa.
Miquel Batllori i Munné
Miquel Batllori i Munné, naixito de Barcelona (Barcelonés) l'1 d'octubre de 1909 y muerto en Sant Cugat del Vallès (Vallés Occidental) o 9 de febrero de 2003, estió un mosén (miembro d'a Companyía de Chesús) y historiador catalán, que fació parte d'a suya formación en o Monesterio de Veruela en a localidat aragonesa de Vera de Moncayo (Tarazona y Moncayo) y que estió estudioso de temas relativos, entre d'atros, a la historia d'a Corona d'Aragón. Tamién tenió una chicota actividat politica mientres o franquismo, en estar enlace con os politicos catalanistas en o exilio y con politicos democristianos en Catalunya.
Ermita de Santa Helena de Biescas
Leyenda sobre a propiedat d'a ermita
Os dos mosens dandaliaban, por que en verdat denguno sapeba prou bien de quí yera ixa tierra a on yera a ermita, pero lo mosén de Biescas que yera a-saber-lo d'estuto s'heba plenato los suyos zapatos con tierra d'a villa de Biescas ixe mesmo maitín antes d'ir-ie.
Asinas, cuan plegoron o bispe dició -Quí de vusatros puet churar que ye pisando agora tierra d'a suya villa?- y allora lo mosén de Biescas dició con tanta seguridat que degún d'os presents dandalió -Yo churo debant d'a Biblia y de Dios Nuestro Sinyor que agora mesmo soi pisando tierra d'a villa de Biescas!-. O bispe decretó que a ermita perteneixeba a la villa de Biescas.
Ofelia (satelite)
Ofelia ye un satelite de Urano. Estió descubierto en 1986 por a sonda espacial Voyager 2.
Frontinyán
Frontinyán (oficialment, en castellano, Frontiñán ) ye una aldeya aragonesa d'o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 0 habitants.
En l'actualidat y dende meyanías d'o sieglo XX se troba despoblau, y no se guarda de piet garra vivienda. Feba parte de l'antigo municipio d'o Elsón, en chunto con Mondot, o Elsón y Chabierre. En a decada de 1960 fue absorviu en o municipio d'Alto Sobrarbe, que dende 1981 ye parte integradera en o termino de l'Aínsa-Sobrarbe.
Cheografía
Frontinyán se troba en a valleta d'o barranco de Sant Chils, afluent d'o Susía y por tanto en a cuenca hidrolochica de o dito río, afluent d'o río Cinca. Fa parte de o cuadrant sud-occidental d'a comarca de Sobrarbe, en ueste d'a Cinca y en sud de l'Ara; a sub-comarca tradicional que se diz «o Viello Sobrarbe».
Se concara con a casa de a Coloma, en alto d'un cerret en a cuentra d'o barranco, y ye accesible por un camino que ranca d'Hespitalet d'Espluguiello, alto en l'augua-partient contra la valle d'o río Vero.
En l'actualidat, en Frontinyán se i puede destinguir as enrunas d'una casa, anque en i pudon estar dos d'alcuerdo con bels autors. I heba una capiella que se reconvirtió en una ferrería, y cualques edificios auxiliars como corrals y bordas. Conoixió a suya población maxima documentada en os anyos 1920, con 10 habitants.
Toponimia
O toponimo Frontinyán dimana d'un antigo poblador d'epoca latina, de nombre <FRONTINIU u Frontinio, d'alcuerdo con Manuel Benito Moliner. O toponimo incorporaría, por tanto, a terminación -án/-ano que expresa (entre belatras cosas) pertinencia a un personache historico u sisquiera un antigo propietario rural, como tamién pasa en o toponimo «o Mediano» (en a Fueva) d'alcuerdo con o mesmo autor.
Producto Nacional Bruto
O Producto Nacional Bruto u PNB, ye utilizato ta calcular o volumen economico d'un territorio. Ye definito como a valor de toz os biens y servicios produeitos por os residents d'un país en un espacio de tiempo, normalment d'una anyada.
En economías zarratas o PNB ye igual a o PIB, en cambio, en as economías ubiertas ye posible obtener o PNB a traviés d'o PIB:
RnRM ye a diferencia entre as rendas cheneratas fuera d'o territorio nacional y as rendas cheneratas en o país que yeran percebitas por os no residents.
Malta
A Republica de Malta ye un chicot país y estato islenco densament poblato d'o sud d'a Unión Europea. Ye formato por un archipielago situato en a mar Mediterrania a o sud d'Italia, entre a isla de Sicilia y o país africano de Tunicia. Debito a la suya situación estratechica, as islas han estato gubernatas y letigatas por diversas potencias mientres os sieglos.
Historia
En 1530, o rei Carlos I d'Espanya donó istas islas a os caballers Hespitalers, en ixe inte conoixitos como Orden de Sant Chuan de Cherusalem y Rodas, ya que Solimán I o Magnifico los heba expulsato d'as suyas fortificacions en Rodas. Por ixo a orden d'o Hespital tamién se clama Orden de Malta. O Papa Climent VII cedió a os hespitalers de Malta tamién Tripoli a condición d'estar neutrals en os conflictos entre nacions cristianas.
A presencia hespitalera remató cuan Napoleón conquerió a isla en 1798.
Chelera de ro Clot de ra Fuent
A chelera de ro Clot de ra Fuent ye una chelera d'os Pireneus. Administrativament perteixe a o municipio de Torla-Ordesa, en a comarca de Sobrarbe, se troba situada en o macizo de Camachibosa a una altaria d'entre 3.040 y 2.900 metros y tien una superficie de bellas 2,2 ha.
Constituyen as restas de l'antigo glaciar de ro Clot de ra Fuent. As suyas auguas alimentan o río Ara.
Toponimia
Un clot ye una fondada en o terreno, lo que sería sinonimo de foya u fueya, muitas vegadas en as cubetas formadas por erosión glaciar. Bi'n ha atros eixemplos en a toponimia pirenenca como as agullas d'el Clot en a val de Chistau.
Premio Goya a la Millor Cinta
O Premio Goya a la Millor Cinta (Premio Goya a la mejor pelicula en castellano y oficialment) ye uno d'os Premios Goya que concede cada anyada l'Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España a la millor cinta de l'anyada en Espanya.
Gerd von Rundstedt
Karl Rudolf Gerd von Rundstedt, naixito d'Aschersleben (Imperio Alemán, hue Saxonia-Anhalt, en Alemanya) o 12 d'aviento de 1875 y muerto en Hannover (Baixa Saxonia, Alemanya Occidental) o 24 de febrero de 1953, estió un militar alemán, activo en l'Exercito alemán dende 1892 dica 1942, que plegó dica o ran de Generalfeldmarschall y que partecipó en a Primera Guerra Mundial y en a Segunda Guerra Mundial, prenendo parte mientres ista zaguera en destacatas operacions militars, como a campanya de Polonia, a batalla de Francia, a batalla de Kiev, a batalla de Kursk, a operación Market-Garden u a batalla d'as Ardenas. Perteneixent a una familia dejunkers prusianos, tenió mientres a suya carrera militar un punto d'anvista apolitico, encara que plegó a albandonar l'exercito en 1938 cuan Werner von Fritsch, comandant en cabo de l'Oberkommando des Heeres fue inculpato por a Gestapo y destituyito, no tornando a filas sino dimpués d'esclatar a Segunda Guerra Mundial.
Hueypoxtla (municipio)
A suya población ye de 31.080 habitants (2005) en una superficie de 246,95 km².
Se troba amán de Ciudat de Mexico, en dirección norte, a 2.220 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Fonne
Fonne (Fonne en sardo; Fonni, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 4.371 habitants en una superficie de 112,30 km², con una densidat de población de 38,92 hab/km².
Cheografía
A localidat de Fonne ye situata a 1.000 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Moriello Freito
Moriello Freito (Murillo el Fruto en castellano) ye un municipio de Navarra situato en la comarca de la Ribera Navarra, merindat d'Olit y partiu chudicial de Tafalla.
La suya población ye de 744 habitants(2008), en una superficie de 33,4 km² con una densidat de población de 22,28 hab/km².
Toponimia
En lo sieglo XIV se clamaba a mes de la forma orichinal Moriello Fruito, d'on prene a forma oficial lo castellano. La lista completa de variants cuaternatas de lo nombre, incluindo las formas latinizatas sin diftongo ye:
Santa Ana de Pusa
Santa Ana de Pusa ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 19,44  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1956
Os Chuegos Olimpicos d'hibierno de 1956, conoixitos tamién como VII Chuegos Olimpicos d'hibierno, estioron os Chuegos Olimpicos d'hibierno celebratos en Cortina d'Ampezzo (Italia), dende o 26 de chinero dica o 5 de febrero de 1956. I participoron 821 atletas (687 varons y 134 mullers) de 32 países.
Cresida (satelite)
Cresida ye un satelite de Urano. Estió descubierto en 1986 por a sonda espacial Voyager 2.
Sent Medard
Sent Medard (Sent Medard en occitán, Saint-Médard en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Artics y País de Seuvèstre y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 206 habitants (1999) en una superficie d'11,23 km², con una densidat de población de 18,34 hab/km².
Bianca (satelite)
Bianca ye un satelite de Urano. Estió descubierto en 1986 por a sonda espacial Voyager 2.
Hans Vanwijn
Hans Vanwijn (15 de febrero de 1995 de Heusden-Zolder, Belchica) ye un chugador profesional belga de baloncesto. Tien una altaria de 2,05 metros y ocupa a posición d'ala-pivot. En l'actualidat chuga en o Casademont Zaragoza, d'a liga ACB.
Hostalric
Hostalric ye un municipio catalán situau en a comarca d'a Selva, provincia de Chirona y partiu chudicial de Blanes.
A suya población ye de 3.994 habitants (2009), en una superficie de 3,39 km² con una densidat de población de 1.178,17 hab/km².
Ljubno ob Savinji
Ljubno ob Savinji (prenunciau en esloveno /ˈljuːbnɔ ɔp saˈʋiːnji/, en alemán Laufen) ye o lugar más gran y o centro d'o municipio de Ljubno en o curso superior d'o río Savinja en Eslovenia. A ciudad se conoixe como Ljubno ob Savinji pa esferenciar-la d'atros asentamientos ditos Ljubno. Tradicionalment perteneixeba a la rechión de Baixa Estiria y agora ye incluyida en a rechión de Savinja.
Historia
A localidat apareixe por primera vegada en documentos escritos que datan de 1247 y en 1442 se i fa referencia a una ciudad comercial.
Kenneth Branagh
Kenneth Charles Branagh, naixito de Béal Feirste (Irlanda d'o Norte, Reino Uniu) o 10 d'aviento de 1960, ye un actor y director cinematografico norirlandés, activo en o cine britanico (y dimpués internacional) dende prencipios d'os anyos 1980, con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica. D'entre as suyas cintas, se puet destacar Henry V (1989, Kenneth Branagh), Frankenstein (1994, Kenneth Branagh), Hamlet (1996, Kenneth Branagh), Conspiracy (2001, Frank Pierson), Harry Potter and the Chamber of Secrets (2002, Chris Columbus), Warm Springs (2005, Joseph Sargent) u Valkyrie (2008, Bryan Singer); tamién ha participato en cuantas series de televisión, destacando-ie Fortunes of War (1987), Shackleton (2002), u Wallander (2008, Philip Martin y Niall MacCormick). Antiparte, dende 1989 dica 1995 estió casato con l'actriz Emma Thompson.
Premios
L'actor y director Kenneth Branagh fue nominato en 1989 a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta Henry V, dirichita por o mesmo Kenneth Branagh.
Corera
Corera ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Logronyo.
Cheografía
O lugar de Corera se troba situau a 522 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 28 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'as suyas comarca, provincia y comunidat autonoma.
Avinyonet de Puigventós
Avinyonet de Puigventós (Avinyonet de Puigventós en catalán y oficialment, Aviñonet de Puig Ventós en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán y partiu chudicial de Figueres, en a provincia de Chirona. A suya población ye de 1.241 habitants (2006), en una superficie de 12,31 km² con una densidat de población de 100,81 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Avinyonet de Puigventós ye situata a 70 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Avinyonet de Puigventós muga a lo norte con Llers, a l'este con Vilafant, a lo sud con Borrassà y a l'ueste con Vilanant.
D'o termin d'Avinyonet de Puigventós fan parte os lugars de Santa Eugènia y Tres Cases.
Historia
Encara que o lugar yera ocupato en epoca de l'Imperio Romano, a fundación d'a ciudat ye d'epoca medieval.
O lugar ye decumentado en o sieglo XII.
O toponimo Avinyonet ye decumentado dende o sieglo XIV y ye posible que se fese servir ta substituyir a homonimia con a ciudat d'Avinyón, a seu y capital d'o Papa en ixas calendatas.
Parlamento d'Hongría
O Parlamento d'Hongría (en hongaro Országház, literalment a "Casa d'o País") ye o puesto a on se reune l'Asamblea Nacional d'Hongría, y un d'os edificios lechislativos mas antigos d'Europa, que constituye um notable eixemplo paisachistico d'Hongría y un destín muit popular en Budapest. Se troba en a Plaza Kossuth Lajos, en a marguin d'o Danubio. Actualment tien o títol de mayor edificio d'Hongría, y d'o segundo mayor parlamento d'Europa.
Avinyonet de Puigventós
Historia
Avinyonet creixió a man d'un castiello que estió propiedat d'a Orden d'o Hespital dende o sieglo XIII dica 1804. A casa d'a villa ocupa hue (dende prencipios d'o sieglo XX, en 1907) l'antiga ilesia de Sant Chuan d'ista Orden.
Parlamento d'Hongría
Budapest fue constituita d'a unión de tres ciudaz en 1873 y, siet anyos dimpués, l'Asamblea Nacional publicó un concurso ta a construcción d'un edificio representativo d'o Parlamento, que fuese simbolo d'a sobirania d'a nación. A competición la ganó Imre Steindl, encara que os plans d'os atros dos concursants tamién han estato realizatos en edificios chunto a o Parlamento: un ye actualment o Museu Etnografico, y l'atro o Ministerio d'Agricultura.
A construcción d'o prochecto ganador prencipió en 1885, fendo-se a inauguración mientres o 1000º cabo d'anyo d'a fundación d'o país en 1896. L'edificio se remató en 1904. Como curiosidat, o arquitecto de l'edificio se quedó ciego antis de que iste s'hese rematato.
L'edificio tien una superficie total de 18.000 metros quadratos, con 700 salas y estudietz y 27 dentratas. En as suyas 2 fronteras simetricas se trobaban a Cambra Alta y a Cambra Baixa, actualment ye a seu de l'Asamblea Nacional con 386 deputatos. Tien una sala central con una cupula, a on s'alza a corona d'o primero rei hongaro, Sant Esteban.
S'estima que d'os treballos de construcción d'a obra facioron parti amán de 1.000 personas y que s'emplegoron 40 millons de ladriellos, meyo millón de piedras preciosas y 40 kg d'oro.
Avinyonet de Puigventós
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
1879
Marzo
right|thumb|250px|O fisico alemán [[Albert Einstein, qui naixió o 14 de marzo de 1879.]]
Noviembre
right|thumb|250px|O politico revolucionario ruso [[Leon Trotsky, naixito o 7 de noviembre de 1879.]]
Albacet
Albacet (en castellano Albacete) ye una ciudat espanyola, capital d'a provincia d'Albacet (Castiella-La Mancha). A suya población ye de 172.693 habitants (2013), en una superficie de 1.125,91 km² y una densidat de población de 153 hab/km². A población de l'aria metropolitana de Albacete s'estimó que yera en 2013 de 219.121 habitants.
Toponimia
O suyo nombre probién de l'arabe Al-Basit que significa "a plana", "o plan". En castellano s'adaptó como Albaget, Albacet y dimpués prenió una vocal d'apoyo -y d'alcuerdo con una tendencia fonetica bien conoixita en castellano. Una d'as suyas primeras referencias ye en un texto en castellano medieval de entre os anyos 1252 y 1284:
Torrecilla de la Jara
Torrecilla de la Jara ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 70,61  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Galaxy Quest
Galaxy Quest (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o títol en castellano Héroes fuera de órbita) ye una cinta estausunidense de cine de sciencia ficción de l'anyo 1999, dirichida por Dean Parisot y producida por Mark Johnson y Charles Newirth con guión de David Howard y Robert Gordon, protagonizada por Tim Allen,Sigourney Weaver,Alan Rickman,Tony Shalhoub,Sam Rockwell y Daryl Mitchell.
Desdemona (satelite)
Desdemona ye un satelite de Urano. Estió descubierto en 1986 por a sonda espacial Voyager 2.
Marca de Baden
Marca de Baden estió un d'os estaus menos importants d'o Sacro Imperio Romano Chermanico, o precursor d'o Electorato de Baden.
Blade Runner
Blade Runner (títol orichinal en anglés, enguerada en Aragón con o suyo títol orichinal) ye una cinta estausunidense de cine de sciencia-ficción de l'anyo 1982, dirichita por Ridley Scott seguntes un guión de Hampton Fancher, David Peoples y Roland Kibbee (basato en a novela Do Androids Dream of Electric Sheep?, de Philip K. Dick de 1968), con una dirección de fotografía de Jordan Cronenweth y una banda sonora de Vangelis. Producita por Michael Deeley, Charles Lauzirika, Hampton Fancher, Brian Kelly, Jerry Perenchio, Ivor Powell, Run Run Shaw y Bud Yorkin ta The Ladd Company, en o suyo reparto incluye a destacatos actors como Harrison Ford, Rutger Hauer, Sean Young, u Edward James Olmos.
A cinta s'estrenó o 25 de chunio de 1982 en Estaus Unius, esdevenindo una d'as cintas de culto de cuantas cheneracions. Iste film de sciencia-ficción suposó a consagración d'o suyo director, Ridley Scott, y ha estau influencia y un referent ta creyadors de cine, televisión, novelas y chuegos. Blade Runner ha estau fuertement aclamada, mas que mas t'abanzar en o planteyamiento de qüestions que han esdeveniu alazetals en iste sieglo XXI, como a globalización, o cambeo climatico u a superpoblación.