cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carlismo
En a decáda de 1950, en os sectors obrers y estudiantils d'a Comunión Tradicionalista s'encieta una evolución enta la zurda socialista. Esta evolución estió muito influenciada per lo catolicismo progresista, lo Concilio Vaticano II y la filosofía de Mounier. Entre estes anyos los carlistas aragoneses participasen activament en as concentracions anyals de Montejurra (Navarra). Seguntes la Gran Enciclopedia Aragonesa, dende lo decenio d'os anyos 1950 "los carlistas aragoneses se distinguioron per la suya participación y colaboración directa en a evolución ideolochica d'o carlismo, con a creyación y continación d'importants obras de tipo cultural",​ como lo Cerclo Cultural Vázquez de Mella de Zaragoza (que contaba con delegacions en atras localidaz aragonesas como Borja), la editorial SUCCVM (dirichida per Esteban Escobar Frauca dica lo suyo forzau exilio) u la revista Esfuerzo Común (creyada en 1960 y represaliada en multiples ocasions con pinyoras, expedientes y secuestros per lo rechimen franquista). Miembros d'o Cerclo Cultural Vázquez de Mella se caracterizaron per la suya presencia en a vida social dende una perspectiva progresista y aragonesista dende los suyos comienzos. Los grupos obrers y estudiantils d'o Cerclo Cultural Vázquez de Mella destacoron per la suya participación en os movimientos unitarios d'oposición a la dictadura (las Comisions Obreras en l'ambito laboral, las luitas contra lo SEU en a Universidat, etc.).
La evolución rematará con tres Congresos celebraus en Arbonne (Iparralde) entre 170 y 1972. En 1971 se decide recuperar la denominación primitiva de Partiu Carlista en substitución d'a de Comunión Tradicionalista. A partir d'os zaguers cambios organizativos desenvueltos con motivo d'os tres Congresos de 1970-1972, los sectors obrers y estudiantils d'o Cerclo Cultural Vázquez de Mella, totalment identificaus con o socialismo autogestionario, s'integroron en os Frents Obrero y Estudiantil d'o refundado Partiu Carlista. La Chunta Rechional d'a Comunión Tradicionalista d'Aragón se convirtió alavez en o Comité Nacional d'o Partiu Carlista d'Aragón, y Ildefonso Sánchez Romeo deixó d'estar Chefe Rechional (cargo que desempeñaba dende 1963) pa estar Secretario Cheneral (cargo que desempeñó dica 1977).
En 1972 lo Partiu Carlista d'Aragón participó en a fundación d'a Comisión Aragonesa pro Alternativa Democratica.
En as eleccions chenerals de 1977 en estar blocada la legalización d'o Partiu Carlista per lo Gubierno d'Adolfo Suárez, lo Partiu Carlista d'Aragón constituyió conchuntament con o Movimiento Comunista la plataforma electoral d'o Frent Autonomista Aragonés pa lo Congreso d'os Deputaus. Lo nº 2 d'a candidatura estió Carlos Carnicero, que ta part d'alavez desempeñaba lo cargo de secretario federal d'organización d'o Partiu Carlista. Obtenió l'1,10 % d'os votos sin plegar aconseguir representación parlamentaria.
En 1986 pasó a formar parte d'a coalición Izquierda Unida, pero abandonó la coalición a a l'anyo siguient.
La suya siede estió situada en o Cerclo Cultural Vázquez de Mella de Zaragoza, dica que l'historico local zarró a primers d'o decenio de 2000. A primers d'o sieglo XXI publicaba lo boletín Toz Chunidos y gosaba dar bella muestra d'actividat publica quan se celebraba la cincomarzada en Zaragoza, per medio d'a realización de bel acto memorialista u la publicación de bel articlo en a prensa como protesta per la celebración festiva per parte d'o Concello de Zaragoza d'a masacre de trecientos carlistas aragoneses entre la Primera Guerra Carlista.
Veyer tamién
Gran Enciclopedia Aragonesa: Carlismo
Torraza (desambigación)
Torraza puet estar:
Oxyura jamaicensis
L' aneda de Chamaica (Oxyura jamaicensis (Gmelin, 1789) ) ye una au d'a orden d'os Anseriformes y familia Anatidae que ye d'America d'o Norte. O suyo habitat de reproducción son os lacos y estanyos paulencos. Fan niedo en una preta vechetación paulenca amán de l'augua.
Son migratorios y hibernals en badías costeras, lacos y estanyos no conchelaus.
Istas aus capuzeyan y nadan baixo l'augua. S'alimentan sobretot de simients y radices de plantas aquaticas, insectos aquaticos y crustazios.
Estioron importaus a lo Reino Uniu en 1948 per o conservacionista Sir Peter Scott. Como resultau d'os escapes d'as coleccions d'aus en zaguerías d'o decenio de 1950, s'establioron en Gran Bretanya, dende an s'extendioron a Europa. Ye incluyida dende 2016 en a lista d'Especies Exoticas Invasoras d'a Unión Europea.
Torrejón (desambigación)
Torrejón significa en castellano torre chicota u mal feita, equivale etimolochicament a l'aragonés y mozarabe Torrellón/Torrillón y puet referir-se a los siguients municipios d'Espanya:
Palazuelo de Vedija
Palazuelo de Vedija ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 272 habitants (2007), en una superficie de 32,01 km² y una densidat de población de 8,49 hab/km².
Two Weeks in Another Town
Two Weeks in Another Town (títol en anglés, en aragonés Dos semanas en una atra ciudat, enguerada en Aragón con o títol en castellano de Dos semanas en otra ciudad) ye una cinta estausunidense de l'anyo 1962 de cine de drama dirichita por Vincente Minnelli seguntes un guión de Charles Schnee (basato en Two Weeks in Another Town, una novela d'Irwin Shaw), con una banda sonora orichinal de David Raksin y una dirección de fotografía de Milton R. Krasner. Producita por John Houseman ta Metro-Goldwyn-Mayer, en o suyo reparto incluye a destacatos actors como Kirk Douglas, Edward G. Robinson, Cyd Charisse, George Hamilton, Claire Trevor, Daliah Lavi u Rosanna Schiaffino.
Ortografía d'o francés
A ortografía d'o francés abraca o deletreyo y a puntuación d'a luenga francesa. Se basa en una combinación de principios fonemicos y historicos. A ortografía d'as parolas se basa en gran mesura en a pronunciación d'o francés antigo (enta los anyos 1100 y 1200), y ha estau d'alto u baixo la mesma dende alavez, a tamas d'os grans cambios en a pronunciación d'a luenga en os anyos vinients. A conseqüencia ha estau una complicada relación entre a ortografía y o soniu (en especial en as vocals), muitas letras mudas y un gran numero d'homofonos (por eixemplo: saint/sein/sain/seing/ceins/ceint y sang/sans/cent).
Vocals
A letra I representa o fonema /i/. Bi ha atras representacions d'esta fonema con:
A letra U representa a vocal cerrada anterior redondeada /y/ tipica d'as luengas galorromanicas. Bi ha atras formas de representar-la:
O digrafo -OU- representa o fonema /u/ dende o sieglo XIII, representando una grafía compatible entre a pronunciación real y l'anterior pronunciación en /o/ sistema vocalico d'o latín vulgar. Atras formas de representar este fonema son os diacriticos:
O digrafo -AI- representa os fonemas /ɛ/ y /e/ dende que en francés antigo tardano (zaguers d'o sieglo XIII), se produció un cambio fonetico que transformó o diftongo /ai/ de parolas como fait ("feito" < FACTUM) y palais ("palacio" < PALATIVM) en /ɛ/. En francés antigo se distinguiba parolas como fait y palais de ele ("ala"), cler ("claro"), manimenos en francés meyo representoron estos zaguers como aile y clair pa dar-lis un aspecto mes pareixiu a lo latín ALA y CLARU.
O digrafo -AI- tamién representa o fonema nasal /ɛ̃/ en parolas como sain ("sano") y faim ("fambre") que en latín teneban una A seguida de nasal y que no se desnasalizoron en francés meyo como plaine ("plana").
Consonants
En cheneral no se pronuncia as consonants finals de fueras d'as C, F, L y R finals, y encara bi ha casos en que no se pronuncian:
A -l final no se pronuncia si va debant d'una consonant nasal: blanc ("blanco") y en parolas como estomac ("estomago") y tabac ("tabaco").
A -f final no se pronuncia en parolas como clef ("clau") y nerf ("niervo"). En as parellas boeuf-boeufs y oeuf'-oeufs'' ("buei"-"bueis" y "uego"-"uegos") se pronucia en singular pero no en plural.
A -l final no se pronuncia en parolas como cul, fils ("fillo"), gentil, persil y Renault. En cil se pronuncia pero no en sourcil ("cella").
A -r final no se pronuncia en as parolas monsieur ("sinyor"), messieurs y gars y en as parolas rematadas en -er, de fueras d'amer ("amargo"), cuiller ("cullara"), enfer ("infierno"), fer ("fierro"), hiver ("hibierno"), mer ("mar"), ver ("cuco"), hier ("ahier"), y fier ("argüelloso").
Accentos ortograficos
En francés l'accento grafico no indica o mesmo que en atras luengas neolatinas como l'aragonés. Os accentos graficos son l'agudo (´), o grieu (`), y o circumflexo (^).
Progresión d'o récord mundial masculín de brinco d'altaria
En iste articlo s'amuestra la progresión d'o récord mundial masculín de brinco d'altaria dende l'anyo 1912, quan estió a fundación d'a International Amateur Athletic Federation (hue World Athletics):
Ortografía d'o francés
Accentos ortograficos
L'accento agudo acompanya a la e (é) y indica que ye semiubierta, pa diferenciar-la de l'atra pronunciación que puet presentar esta letra. No s'escribe accento agudo pa representar a e semicerrada debant d'as consonants finals -d-, -f-, -z- y -r- finals.
L'accento grieu acompanya en poquetz casos a las letras a y u como signo diacritico pa distinguir parolas homofonas: adverbio relativo où, preposición à. En a mes gran part d'os casos a l'accento grieu se posa en a letra e ("è") pa indicar que ye ubierta y diferenciar-la d'a pronunciación semiubierta. Esta pronunciación se troba en consonants finals trancadas por haber-se perdiu a vocal final (mère, pièrre).
Conchuncions distributivas en francés
As conchuncions distributivas en francés son conchuncions coordinativas que se fan servir en esta luenga pa expresar alternativas d'o mesmo nibel. En realidat a vegadas en francés as parolas funcionals con función distributiva se consideran adverbios empleaus como conchuncions coordinativas: soit...soit y tantôt...tantôt.
Huehuetoca
Huehuetoca ye un municipio mexicano d'o estau de Mexico.
A suya población ye de 100,023 habitants (2005) en una superficie de 118,8 km².
Se troba amán de Ciudat de Mexico, en dirección norte, a 2.210 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Bardallur
Bardallur ye un municipio aragonés d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca de Val de Xalón.
A suya población ye de 316 habitants (2009), en una superficie de 27,57 km² y una densidat de población d'11,46 hab/km².
Cheografía
A localidat de Bardallur ye situata en materials cuaternarios d'o río Xalón, a 276 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar y a una distancia de 37 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Toponimia
Bi ha un casal clamato Coscolleta.
Luengas y parlas
Actualment en Bardallur, como en toda la comarca de Val de Xalón se charra lo castellano rechional d'Aragón, con substrato lingüistico provinient de l'aragonés que se i charró en la baixa Edat Meya.
Puerto d'Azún
O puerto d'Azún (en francés Port d'Azun) ye un puerto de montanya d'os Pireneus situau a una altaria de 2.698 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Bardallur
Luengas y parlas
Entre las palabras aragonesas que conservan tenemos: almendrón, alitonero, bandiar, barda, balseta, bateaguas, bisalto,  brabán, cabanyera, chemecar, chepa, chilo, estrapalucio, falsa, farinetas, fiemo, fito a fito, furo, gayata, guarán, varraco, vetello, vispra, ecetra...
Puerto d'Azún
Comunica os ibons de la Faixa y a val d'Arrens entre o pico de la Peira (2.798 m) y o pico Cambalés (2.966 m).
Collau d'Aragón
O collau d'Aragón (en francés Col d'Aragon) ye un collau d'os Pireneus situau a una altaria de 2.809 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Bardallur
Molimentos
miniaturadeimagen|Ermita de Sant Bertolomeu
Collau d'Aragón
Comunica os ibons de la Faixa y os ibons de Cambalés entre o pico Cambalés (2.966 m) y a punta Baldierra (2.918 m).
Tadorna ferruginea
L' aneda caniella (Tadorna ferruginea (Pallas, 1764) ) ye una au d'a orden d'os Anseriformes y familia Anatidae que mide de 58 a 70 cm de luengo con una envergadura de 110 a 135 cm. Tien lo plomache corporal de color parda anaranchada con o tozuelo mas palido, mientres que a coda y as plumas de vuelo d'as alas son negras, en contraste con as coberteras alares blancas. Ye un au migratoria que pasa l'hibierno en o subcontinent indio y se reproduz en o sudeste d'Europa y Asia central, encara que i hai chicotas poblacions residents en o norte d'Africa.
Ye un au sobretot nueiturna. Ye omnivora y s'alimenta d'hierbas, chitos chovens de plantas, cerials y plantas aquaticas, asinas como d'invertebraus aquaticos y terrestres.
Villamol
Villamol ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 194 habitants (2009), en una superficie de 39,63 km² y una densidat de población de 4,90 hab/km².
Bezares (A Riocha)
Bezares ye un municipio d'a comunidat autonoma d'a Riocha, en a comarca de Nachera.
Las Navas de la Concepción
Las Navas de la Concepción ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Norte de Sevilla y provincia de Sevilla.
Bezares (A Riocha)
A suya población ye de 21 habitants (2006) en una superficie de 4,62 km², con una densidat de 4,55 hab/km².
Las Navas de la Concepción
A suya población ye de 1.743 habitants (2010), en una superficie de 63,35 km² con una densidat de población de 27,51 hab/km².
Bezares (A Riocha)
Cheografía
O lugar de Bezares se troba ubicau a 717 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 29 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Las Navas de la Concepción
Cheografía
A localidat de las Navas de la Concepción se troba situata a 434 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 99 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Guadalbacar.
Farlet
Farlet (Farlete en castellano) ye un municipio d'a provincia de Zaragoza, situato en a comarca d'os Monegros. A suya población ye de 439 habitants (2007), en una superficie de 104,1 km² y una densidat de población de 4,21 hab/km².
Cheografía
O lugar ye situato en o semontano d'a sierra d'Alcubierre, a tuca mas alta d'a sierra (Sant Crapasio) ye en o termino de Farlet. Atro mont que bi ha en Farlet ye Monte Oscuro (Mont Escuro en 1269) con 822 m.
Historia
Pertenexió a la Baronía d'Alfacharín.
Toponimia
Apareixe en textos medievals como Farlet u Farleto. Entre os suyos microtoponimos con component aragonés tenemos La Torraza y El Gallipuén.
Cuello de ra Faixa
O cuello de ra Faixa (en castellano Cuello de la Facha) ye un cuello d'os Pireneus situau a una altaria de 2.664 metros en a muga entre Aragón y Francia.
Comunica os ibons de la Faixa y os lacs de la Fache entre o punta Baldierra (2.918 m) y a punda de ra Faixa (3.005 m).
Pico de la Canal
O pico de la Canal (en francés Pic de la Canau) ye un pico de 2.768 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Bielsa (Aragón) y Gèdra (Occitania).
Bullet For My Valentine
Bullet For My Valentine (abreviatos a sobén como BFMV) ye un grupo de metalcore de Pen-y-bont ar Ogwr, Galas. Orichinalment en 1996 o grupo se deciba "Trauma", dimpués estioron "Jeff Killed John" y a la fin o suyo nombre actual.
Prencipioron fendo versions de Metallica y Nirvana, o suyo primer disco "The Poison" amaneixió en 2005 gosando estar en o numero 128 de Billboard 200 y o numero 1 d'a lista Top Heatseekers. O 8 de noviembre de 2007 s'heban venditas 339.000 copias de The Poison en os Estaus Unius. L'álbum tenió diversas criticas, estando etiquetato de 'predecible', pero d'atra mán aponderato por as estructuras sincronizatas d'as suyas cancions. O grupo prencipió cuantas chiras ta dar a conoixer l'album, gosando apareixer en o Download Festival y en o numero 25 d'a revista Kerrang!. Prencipioron una chira nordamericana con Rob Zombie, d'a que fuoron alpartatos debito a bels comentarios de Matt Tuck, vocalista d'o grupo, en o suyo foro de descusión.
O 29 de chinero de 2008 amaneixe o suyo segundo álbum d'estudio, con o títol de Scream Aim Fire . Encluye once cancions ya presentatas a o publico en a chira que les portió arredol d'o mundo. O tercer álbum d'o grupo apareixó o 27 d'abril de 2010.
Las Canteras
Las Canteras ye una urbanización aragonesa situada en a comarca Central y provincia de Zaragoza y que fa parte d'o municipio d'Osera d'Ebro.
Cheografía
Las Canteras ye situada a piet de las a piet d'una part de las penyas chesosas d'Ebro a l'ueste de la varella de la Molinera, a lo norte de l'autovía A-2 y chunto a la vía de l'AVE.
Toponimia
La urbanización se construyó a piet d'un puesto dito Las Canteras, microtoponimo que en aragonés se refiere a las laderas quasi verticals de las penyas chesosas d'Ebro.
Sociedad Deportiva Cultural San Antonio
O Sociedad Deportiva Cultural San Antonio, conoixito comercialment como AMAYA Sport San Antonio, yera un club de balonmán navarro, d'a ciudat de Pamplona. Fue establito en 1955 y chugaba en a liga ASOBAL y en o Pavillón Universitario de Navarra de Pamplona como equipo local dica a suya desaparición o 15 de marzo de 2013.
Atenco
Atenco ye un municipio mexicano de l'estau de Mexico.
A suya población ye de 25.738 habitants (2005) en una superficie de 80,34 km².
Se troba amán de Ecatepec, Texcoco y Nezahualcóyotl, a 2.210 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Villamoratiel de las Matas
Villamoratiel de las Matas ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 166 habitants (2009), en una superficie de 37,23 km² y una densidat de población de 4,46 hab/km².
La Galacha
La Galacha ye una urbanización aragonesa situada en a comarca Central y provincia de Zaragoza y que fa parte d'o municipio d'Osera d'Ebro.
Saleish
Saleish (Saleish en occitán, Saleich en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
Niels Henrik Abel
Niels Henrik Abel, naixito de Nedstrand o 5 d'agosto de 1802 y muerto en Froland o 6 d'abril de 1829, estió un matematico noruego, con una important contrebución a la ciencia d'as Matematicas encara que morió muit choven. As suyas prencipals aportacions son: a función abeliana, o teorema d'Abel y o grupo abeliano.
En a suya honor, s'establió o Premio Abel ta premiar a matematicos destacatos.
Agerola
Agerola (Agerola en napolitán, Agerola en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de 7.456 habitants (2010), en una superficie de 19,62 km², con una densidat de población de 380,02 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Agerola se troba situata a 630 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Bomerano, Campora, Pianillo (seu municipal), Ponte, San Lazzaro y Santa Maria; muga con as comunas d'Amalfi, Furore, Gragnano, Pimonte, Positano, Praiano y Scala.
Bridgeport (Connecticut)
Bridgeport ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Connecticut, d'an ye a mayor ciudat. Fa parte d'o condau de Fairfield.
A suya población ye de 144.229 habitants (2010) en una superficie de 50,20 km², con una densidat de población de 3.354,00 hab/km².
La Vilella Alta
La Vilella Alta ye un municipio catalán de la comarca de lo Priorato y provincia de Tarragona.
La suya población ye de 114 habitants(2009), en una superficie de 5,20 km² y una densidat de población de 21,54 hab/km².
Cheografía
O lugar de La Vilella Alta se troba situato a 372 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga a lo norte con la Morera de Montsant, a l'este y sudeste con Torroja del Priorat, a lo sudueste con Gratallops, a l'ueste con la Vilella Baixa y a lo norueste con Cabassers.
Quintana de la Serena
Quintana de la Serena ye un municipio extremenyo situato en a provincia de Badajoz y en a comarca de La Serena.
Perteneixe a o partiu chudicial de Castuera y a suya población ye de habitants, en una superficie de 115.3 km².
Economía
Como toz os municipios mugants bi ha presencia d'os sectors agricolas, ganaders y a industria agroalimentaria, anque modernament han estau desplazaus por a extracción de granito d'as pedreras, principalment por a posibilidat de fer una mayor extracción con a mecanización y modernización d'ista actividat.
Benaoján
Benaoján ye un municipio andaluz situato en a provincia de Malaga y comarca d'a Serranía de Ronda.
A suya población ye de habitants, en una superficie de 32 km² con una densidat de población de 0 hab/km².
Toponimia
Lo toponimo Benaoján presenta un formant beni- común en toponimia y se documenta como Benaxant en o sieglo XV. Bel autor interpreta que n'este caso Beni- ye l'arabizacion por etimolochías populars d'a secuencia latín-romance PĬNNA-penna-penya, y podría significar "penya santa".
Cheografía
A localidat de Benaoján ye situata a 524 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 136 km d'a ciudat de Malaga, a capital d'a suya provincia.
Caracola (cuerno)
thumb|right|250px|Un [[mardano caracoler.]] As caracolas son os cuernos caracteristicos d'as especies de mamiferos bovidos ovins, que incluyen cheneros importants como Ovis, a on que se clasifica a las uellas domesticas y a os munflons.
As caracolas se caracterizan por creixer retorcendo-se cara ta'l costau ventral, dende a on que naixen (en o ueso frontal de l'animal), tienden a trazar un circlo aredol de a orella, con as puntas en apuntando ta fuera.
No toz os eixemplars, en as especies que en tienen, presentan caracolas, tot estando muit freqüent que as uellas domesticas (y dica muitos mardans) no en tiengan. As uellas que tienen caracolas reciben o nombre de «caracoleras», y os mardans «caracolers» u «caracoleros».
Etimolochía
A palabra caracola dimana posiblement, como forma femenina, de «caracol», por a forma retuerta con a que creixen iste tipo de cuernos, que recorda a la closcarana d'ixes gasteropodos.
«Caracol», a dintro d'o dominio lingüistico de l'aragonés, ye una forma conservadera con as consonants oclusivas xordas intervocalicas (lat. <*COCHLEARE ) que no s'emplega en tot o territorio. En zonas prou amplas, como a comarca de a Ribagorza u a vecina depresión de a Fueva (Sobrarbe), se gosa preferir a forma sonorizadera «caragol» ta referir-se a os gasteropodos, pero s'emplega igualment caracola ta dicir-le a os cuernos d'istes animals. «Caracol» ye cheneral, por demás, en a resta d'o territorio aragonesofono d'Aragón.
Atros usos
En a villa de Benás, en l'alta Ribagorza, o lexicografo y naturalista Rafel Vidaller ha documentau l'uso d'o termin caracola, en o ganau ovino, ta referir-se a las uellas melanicas (negras).
La Vilella Baixa
La Vilella Baixa ye un municipio catalán de la comarca de lo Priorato. La suya población ye de 205 habitants(2008), en una superficie de 5,6 km² y una densidat de población de 36,61 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Cabassers a lo norte, con la Vilella Alta a l'este, con Gratallops a lo sudeste, con el Lloar a lo sud y con la Figuera a l'ueste.
Benarrabá
Benarrabá ye un municipio andaluz situato en a provincia de Malaga y comarca d'a Serranía de Ronda.
A suya población ye de 567 habitants (2010), en una superficie de 26 km² con una densidat de población de 21,81 hab/km².
Cheografía
A localidat de Benarrabá ye situata a 550 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 134 km d'a ciudat de Malaga, a capital d'a suya provincia.
Anas bahamensis
L' aneda de Bahamas (Anas bahamensis (Linnaeus, 1758) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Anseriformes y familia Anatidae que se troba en a mar Caribe, America d'o Sud y as Islas Galapagos. Ocurre en auguas con bella salinidat, como lacos salobrencos, estuarios y manglars.
S'alimenta de plantas aquaticas y chicotas creyaturas obtenidas per prebatina. Lo niedo ye en o solero debaixo d'a vechetación y amán de l'augua.
Villamontán de la Valduerna
Villamontán de la Valduerna ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 758 habitants (2017), en una superficie de 57,15 km² y una densidat de población de 13,36 hab/km².
As localidaz de Fresno de la Valduerna, Miñambres de la Valduerna, Posada de la Valduerna, Redelga de la Valduerna, Valle de la Valduerna, Villalís de la Valduerna fan parti d'iste municipio.
Croata
Croata puet estar:
Santiago del Teide
Santiago del Teide ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Canarias, provincia de Santa Cruz de Tenerife, que se troba en a isla de Tenerife. A suya población ye de 11.115 habitants (2021), en una superficie de 52,21 km² y una densidat de población de 200,5 hab/km².
Blaya
Blaya (Blaia en occitán; Blaye en francés) ye una comuna occitana d'o departamento d'a Gironda, d'a rechión de Nueva Aquitania en a Republica Francesa.
Nombre
Apareixe Blaya en a Cronica de los Conquiridores.
Riscla
Riscla (Riscla en occitán, Riscle en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de l'Ador gersés (en ye a suya capital).
A suya población ye de 206 habitants (2007) en una superficie de 31,74 km², con una densidat de población de 23,59 hab/km².
Durendart
thumb|right|250px|Durendart en [[Roc Amador]]
Durendart ye la espata de Roldán, palacín y sobrín de Carlos Magno.
Roldán recibió esta espata de mans de Carlos Magno y guardaba bellas reliquias como una dient de San Pero, sangre y pelos de Sant Basilio y un manto de Santa María.
Dimpués de la batalla de Roncesvals, ferito de muerte Roldán prebó de crebar Durendart sobre una roca, pa que no la agafasen los sarracins, pero la folla continaba igual y fació esclatar la roca, ubrindo-se la Breca Roldán. Una versión de la leyenda diz que Roldán demandó a l'Arcánchel Sant Miguel que lo aduyase chitando la espata enta la val. Miraglosament la espata viachó allora bels centenars de kilometros pa clavar-se en la roca de la nuestra sinyora de Roc Amador (Òlt, Occitania) on encara se puet veyer huei.
Buson
Buson (en francés Buzon) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 74 habitants (1999) en una superficie de 4,40 km², con una densidat de población de 16,81 hab/km².
Enzima
thumb|right|250px|Modelo d'estructuras proteicas d'a [[Glioxilasa I d'o ser humano. Una enzima que cataliza reaccions de dimerización d'aldeidos con moleculas que tienen o grupo peptidico Glutatión.]] As enzimas (d'o griego ἐν "adintro" y ζῡμή (zymé) "emprenyatuera") son biomoleculas que catalizan (ixo ye, que augmentan a velocidat) as reaccions metabolicas, a sobén fendo mas fácil la interacción d'os sustratos d'entre sí. A mayoría d'as enzimas son proteínas y son claus en a mas gran parte d'as reaccions cutianas que pasan a drento d'a celula. Perque cada enzima ye fuertement especifica d'un tipo de sustrato especifico y no catalizan si que cualques reaccions d'entre muitas posibles, o conchunto d'enzimas produeitas per a celula determinan qué reaccions bi podrán pasar.
Como toz os catalizadors quimicos, as enzimas funcionan reducindo l'enerchía d'activación (Ea u ΔG‡) d'una reacción, augmentando-ne asinas a velocidat de reacción. Como ye regular en os catalizadors, tampoco no son consumitos per a reacción, ni ne modifican as condicions d'equilibrio quimico. Enguán se considera que as enzimas catalizan arredol de bellas 4000 reaccions bioquimicas. Cualques moleculas d'ARN (ditas ribozimas) tamien tienen actividat catalitica en bellas reaccions, y en son un eixemplo muit important qualques rechions d'o ribosoma. Moleculas sinteticas ditas enzimas artificials tamién manifiestan una actividat catalitica pareixita d'as enzimas naturals.
l'Actividat d'as enzimas gosa modificar-se per altras moleculas. Os inhibidors son moleculas que reducen l'actividat enzimatica, os activadors l'augmentan. Muitos medicamentos y verenos son inhibidors enzimaticos. A desparte, l'actividat d'as enzimas tamien se modifica per factors externos como son a temperatura, a concentración de solutos en o environe (p. ex. o pH) y la concentración de sustrato.
New Haven
New Haven ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Connecticut, d'an ye a segunda mayor ciudat por o suyo numero d'habitants. Fa parte d'o condau de New Haven.
A suya población ye de 129.779 habitants (2010) en una superficie de 52,60 km², con una densidat de población de 2.549,00 hab/km².
Cheografía
A localidat de New Haven se troba situata a 18 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Lonchura maja
O capuchet de capeza clara (Lonchura maja (Linnaeus, 1766) ) ye una au d'a orden d'os Passeriformes y familia Estrildidae que se puede trobar en a peninsula malaya, Sumatra, Java, Bali y Celebes.
Freqüenta almarchals y canyizars, y s'alimenta de roz y simients de graminias.
Lanacha
Lanacha (Lanaja en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situau en a comarca d'Os Monegros y partiu chudicial de Uesca.
A suya población ye de habitants en una superficie de 184 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
A localidat de Lanacha se troba situada a 369 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 50 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
Toponimia
Un eixemplo de mención d'este lugar en aragonés medieval lo tenemos en un texto de 1385, relativo a lo monesterio de Sixena, s'escribe La Naya, y ye curioso porque huei o chentilicio en castellano ye najino y no lanajino:
En a documentación medieval d'a cort d'o Chusticia de Ganaders de Zaragoza (1472-1492) podemos leyer Lanacha, y tamién se documenta Lanacha como apelliu en 1430.
En un texto de 1492 o chusticia de Uesca que por un regular se nombra como Martín de Lanaja ye mencionato como Martín de Lanacha. .
En castellano d'o sieglo XVII s'escribiba Lanaxa y existiba l'apelliu Lanaxa. Sindembargo a chent que preba de recuperar l'aragonés en este lugar han preso o nombre de Fablans de l'Aragonés en Lanaxa seguindo a creyencia entivocata de pensar que lo que en castellano ye con g, j se fa aragonés cambiando a j velar por una x.
En a microtoponimia claman l'atención os toponimos Val de Lupo, Penyalveta, La Maleta, Barranco de los Paules, Barranco de Balonguera, y sobretot o chacimiento romano de La Mascarata, y una costrucción hidraulica que encara mantién a suya denominación aragonesa: El canyo.
Curiosidaz
En 1875 morió en iste lugar o famoso bandido Cucaracha.
Binacua
Binacua ye un lugar d'o municipio de Santa Cruz d'as Serors, en a Chacetania, provincia de Uesca, Aragón. Ye situau sobre un puyuelo a lo piet d'a sierra de Sant Chuan d'a Penya, en a vesant norte d'a punta Cuculo, en a marguin ezquierda d'o río Aragón, a una altitut de 761 metros. Fa parte de l'Itinerario d'a Rota Monumental d'a Canal de Berdún que integra doce localidaz con ilesias, ermitas y castiellos d'interés.
Villaornate y Castro
Villaornate y Castro ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 418 habitants (2009), en una superficie de 48,28 km² y una densidat de población de 8,66 hab/km².
Binacua
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye en 992 y apareixe en a edición de su chermano Antonio Ubieto Arteta d'o Cartulario de San Juan de la Peña, en Textos Medievales, 6 (Valencia, 1962), y cita as formas Binacua, Binaqua, Uinaqua, Vinaqua y Vinaque.
De 1056 ye la primera mención de Vinacua, en a cuala los suyos vecins actúan como testigos d'una donación. Dica o sieglo XIX estió sinyoría abadial, dependient d'o monesterio de Santa Cruz d'as Serors –dende o sieglo XVI d'as benedictinas de Chaca. Ista vinculación, encara que antiga, ye posterior a lo 992, calendata d'una falsa carta de donación d'a villa per Sancho Garcés II. Tamién ye espuria la feita per Pero I en 1100, que tres anyos dinantes sí heba entregau a lo cenobio las casas de Binacua propiedat d'a difunta abadesa donya Sancha. En o sieglo XII ye constatada la existencia de vinyals (venda d'as vinyas Ariola y Assa).
Ilesia d'os Ánchels Custodios
A ilesia d'os Ánchels Custodios de Binacua se construyió en o sieglo XI con una nau rectangular que remata en un abside semicercular, que tien una finestra con dople redame en o centro visible dende l'interior d'o templo, y ye cubierto con vuelta de cuarto d'esfera. Se siguioron as pautas d'o estilo romanico lombardo, como se compreba en o costau sud de l'abside a on perviven tres arquiellos ciegos y dos lesenas (pilastras). Os costaus norte y este de l'abside estioron destruyius per un rayo y han estau reconstruyius de forma elemental, sin reponer os arquillos y lesenas desapareixius.
Debió sufrir una espaldadura que obligó a la reconstrucción parcial, ya en o sieglo XII, d'alcuerdo con o estilo romanico procedent d'a seu de Chaca. Asinas se compreba en a portalada, con arco de meyo punto y cuatro arquivoltas de gran grandaria, decoradas de l'exterior a l'interior, per lo escaquiau chaqués, una serie de bolas, un baquetón y una banda sin ornamentar. O timpano, "un d'os mas orichinals entre los aragoneses", ye ocupau per lo crismón, como ye frecuent en as ilesias romanicas d'a comarca, y a los suyos costaus amaneixe, dentro d'un cerclo, una ixeta y un cervatillo que miran a lo crismón; en as ixutas d'os tres cerclos amaneixen dos cabezas barbadas labradas de traza rudimentaria. A puerta ye flanqueada per dos columnas que rematan en capitels figurativos, un con serpients enroscadas y l'atro con aus afrontadas, executadas con bella tosquedat. En o muro d'o portico, a la dreita d'o espectador, se ficó una lapida funeraria calendada en 1684.
En l'interior, amán de l'abside, se troba un baixorrelieu, executau de forma muito esquematica y tosca, con una persona que lancetia un dragón. Se tracta d'una pieza reaproveitada y que s'ha disposau tumbada, cuan en orichen habió d'estar vertical.
En zaguerías d'o sieglo XVII s'enampló per o sud a nau y se construyió la torre campanar. En o cuerpo meyo se ficó, reaproveitada d'o templo romanico, una finestra estreita, tipo espillera.
Arquitectura tradicional
O lugar ye cudiadosament conservau, con as carreras pavimentadas con losa, mantiene o plano orichinario. Se conservan viviendas tradicionals, construyidas con piedra, cubiertas con losas y con grans chamineras troncoconicas.
Etimolochía
Respective d'a suya etimolochía, Manuel Benito Moliner, de l'Instituto de Estudios Altoaragoneses, creye que puet estar un antrotoponimo, ye decir, un toponimo procedent d'un antroponimo u nombre de persona, que habría estau influyenciau por un sufixo d'orichen celta.
Cheografía
A localidat de Binacua se troba situada a 762 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 14 km d'a ciudat de Chaca, capital d'a suya comarca. Se troba en un chicot pueyo mugant con a sierra de Sant Chuan d'a Penya, y por a suya ubicación poseye una ampla anvista sobre a val de l'Aragón en ixa comarca amanada a Chaca.
Villanueva de Sixena
A suya población ye de habitants en una superficie de 146,95 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Historia
L'orichen d'esta población ye a unión a finals d'o sieglo XII d'as poblacions de Sixena y Urchellet.
Tamién a finals d'o sieglo XII se i produció a fundación d'o monesterio femenín de Santa María de Sixena.
Cheografía
A localidat de Villanueva de Sixena se troba situata a 231 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 67 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia y d'o suyo partiu chudicial.
1948
Chinero
right|thumb|250px|O ciclista francés [[Bernard Thévenet, naixito o 10 de chinero de 1948.]]
Chunio
right|thumb|250px|O escritor polaco [[Andrzej Sapkowski, naixito o 21 de chunio de 1948.]]
Atros países
right|thumb|250px|O filosofo y politico indio [[Mohandas Karamchand Gandhi, qui morió asasinto o 30 de chinero de 1948.]]
Colin McRae
Colin McRae, naixito de Lannraig (Escocia, Reino Uniu) o 5 d'agosto de 1968 y muerto en ixa mesma localidat o 15 de setiembre de 2007 en un accident d'helicoptero, estió un piloto de rally escocés, Campión d'o mundo (1995) y con cuantas victorias en cuantos rallys dende que escomencipió a suya carrera esportiva en 1987 dica a suya muerte.
Pedrosa del Rey
Pedrosa del Rey ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 211 habitants (2007), en una superficie de 51,93 km² y una densidat de población de 4,06 hab/km².
Sent Germer (Riscla)
Sent Germer (Sent Germer en occitán, Saint-Germé en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de l'Ador gersés.
A suya población ye de 443 habitants (1999) en una superficie de 9,55 km², con una densidat de población de 46,39 hab/km².
Villaquejida
Villaquejida ye un municipio d'a provincia de Leyón, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 992 habitants (2009), en una superficie de 53,42 km² y una densidat de población de 18,57 hab/km².
Anacapri
Anacapri (Anacapri en napolitán, Anacapri en italiano y oficialment) ye una localidat y comuna italiana d'a rechión de Campania, en a provincia de Nápols. D'antis mas, fació parte de l'antigo reino de Nápols y d'a Corona d'Aragón y dimpués d'o reino d'as Dos Sicilias antes d'a suya incorporación enta o reino d'Italia.
A suya población ye de habitants, en una superficie de 6,39  km² y una densidat de población de 0 hab/km²..
Cheografía
A localidat d'Anacapri se troba situata a 275 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, en a isla de Capri. Por a suya posición baixo o mont Solaro, tien una ampla anvista que s'estendilla dende o golfo de Nápols dica lo golfo de Salerno.
Henrike Knörr
Henrike Knörr Borràs (Tarragona, Catalunya, 2 de febrero de 1947 - Vitoria, Alaba, País Basco, 30 d'abril de 2008) estió un lingüista y filologo basco. Catedratico de Filolochía basca en a Universidat d'o País Basco, fue vicepresident d'Euskaltzaindia (Reyal Academia d'a Luenga Basca) d'a que yera miembro dende 1977 y que en yera o director d'investigación dica a suya muerte. Yera un especialista en onomastica y toponimia bascas, pero tamién fació contribucions en atros campos como a historia d'a luenga basca, lexicografía, bibliografía u a etnografía.
Henrike Knörr obtenió a licenciatura en Filosofía y Letras en 1981 por a Universidat Complutense de Madrit, y o doctorau por a Universidat d'o País Basco.
Ye autor de bels libros como Joannes Leizarraga (1996), Ibon Sarasola: Euskal Hiztegia (1997), Lo que hay que saber sobre la lengua basca en Alava (1998), Nombres bascos de persona: cuestiones históricas y de normalización (1998), Justo Garate euskalari (2002) o Hitzaurrea (2001), amás de buena cosa d'articlos y resenyas.
Gensac
Gensac puet estar:
Cheografía
U tamién:
Terminación -án (toponimia)
A terminación -án ye una evolución d'o sufixo latín -ANUS, que va dezaga de qualques antroponimos y indica propiedat. Equivale etimolochicament y semantica a la terminación toponimica -ano común en as peninsulas Italica e Iberica, a la terminación -ain común en Navarra y a la terminación -à natural de zonas catalanoparlants.
Ye una terminación que tamién existe en Occitania, como ye o caso de Samatán, cerca de Tolosa, y Gerhard Rohlfs lo interpreta como conseqüencia d'a romanización inicial d'os aquitanos, mientres que a romanización d'os galos produciba toponimos remataus en -acum y dimpués -ac. Rohlfs opina tamién que en os sieglos II y III os toponimos en -acum s'estendilloron por Aquitania como producto d'a colonización galo-romana. Por o que fa a Gascunya, antigament poblada por os aquitanos, acompanya quasi siempre a antroponimos romanos fueras d'Anhan (Annios), Anchichan (Antesius), Salechan (Salessius), Samuran (Samburus) y Sarran (Sarra).
Lista de toponimos remataus en -án/-ano en Aragón
Os siguients toponimos incluyen as terminacions -án u -ano y han estau interpretaus como indicadors de pertinencia.
Lista de toponimos remataus en -án en Occitania
Bi n'ha en a plana u ribera de Gers, arredol d'Aush:
Dende Gers s'estendillan como tacas d'azaite dica o curso meyo de l'Ador:
En a zona de Tarba tamién bi n'ha:
En a Comencha, cerca de Lugdunum Convenarum bi n'ha un atro niedo:
Encara en a val d'Aure, a lo sud de Lanamesán bi n'ha muitos:
Mancan de tot en a plana de Pau y dica en toz os Baixos Pireneus. Bi ha casos muito esporadicos en a zona litoral d'as Landas:
L'Alcora
L'Alcora (Alcora en castellano) ye un municipio de la provincia de Castellón, situau en la comarca de l'Alcalatén.
Clasificación d'os idiomas chermanicos
thumb|300px|right| Mapa d'os diasistemas chermanicos a Europa ██ Nordico occidental ([[Idioma islandés|Islandés, Feroés, Neonoruego) ██ Nordico oriental (Danés, Noruego, Sueco) ██ Anglico (Anglés, Escocés) ██ Frisón ██ Baixo franco (Neerlandés) ██ Baixo alemán (u baixo saxón) ██ (Alto) Alemán central ██ (Alto) Alemán superior (Alamanico, Austro-bavaro) ██ Linia que desepara los idiomas chermanicos nordicos d'os occidentals]]
L'Alcora
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Lucena, con Figueruelas y con Costur.
Clasificación d'os idiomas chermanicos
Lo protochermanico, l'antigo idioma derivato d'o indoeuropeu y antipasau de toz es idiomas chermanicos, se trestalló -seguntes la mayoría de lingüistas- en tres camals: lo chermanico septentrional u nordico, lo chermanico occidental (u meridional, ta bels autors) y lo chermanico oriental, d'o que derivoron idiomas goticos hue despareixitos. D'o nordico, en naixioron los modernos diasistemas islandés, noruego, danés, sueco y gotlandés, iste zaguer cuasi acotolato. D'o chermanico occidental, en naixioron los diasistemas anglofrisons (lo anglés y lo frisón), lo baixo franco (neerlandés), lo baixo saxón (dito a vegatas baixo alemán) y lo (alto) alemán. Astí baixo puet veyer-se una clasificación plausible, no exhaustiva, d'os diasistemas chermanicos.
L'Alcora
Carta de población
Chuan Ximénez d'Urreya atorgó Carta de población a L'Alcora en 1305, y lo texto en la suya mes gran parte ye escrito en aragonés, copiau dimpués en 1333 y 1595:
Clasificación d'os idiomas chermanicos
Chermanico oriental
Los idiomas chermanicos orientals son los idiomas estinguitos que fablaban los antigos clans chermanicos orientals, d'os que només que lo gotico ye prou documentato.
L'Alcora
Sieglo XVIII
Lo conte d'Aranda trayó alfarers dende lo lugar aragonés de Bandaliés (Plana de Uesca) enta l'Alcora ta que amostrasen a los valencianos cómo fer las soperas tal como se feban en Bandaliés.
Regla (desambigación)
Una regla puet estar:
Salias de Salat
Salias de Salat (Salias de Salat en occitán, Salies-du-Salat en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
División de poders
A división de poders ye un concepto churidico que estableix que os poders d'un gubierno sobirano han d'estar dividitos entre dos u mas entidaz independients entre sí, ta privar asinas que una persona u un grupo politico tienga masiato poder.
A ideya que estableixe que las esferents funcions han d'estar en mans d'institucions diferents y independients fue proposata por Aristótil, pero no estió so que dica o sieglo XVII y o sieglo XVIII que o concepto fue bien definito por James Harrington y John Locke. A obra mas influyent respective d'a división de poders, sindembargo, estió la de Montesquieu. Os suyos escritos y criticas sobre a monarquía francesa d'alavez lo levoron a formular o concepto de separación de poders, que ha estato invocato por os escritors d'a mayor part d'as constitucions dica l'inte actual. As suyas teorías serían basatas en un estudio sobre os escritos de Locke y en un conoiximiento imperfecto d'a Constitución anglesa d'o sieglo XVIII. Montesquieu pensaba que ta prevenir l'abuso d'o poder y ta preservar a libertat politica, caleba que o gubierno estase regulato por diferents poders que se cosirasen l'un a l'atro.
Montesquieu en a suya obra O esprito d'as leis (1748) creyó lo concepto d'a división de poders en tres brancas. Estas brancas son:
Punta d'el Tromocal
A punta d'el Tromocal (en occitán Som deth Pòrt Vielh, en francés Soum du Port Bieil, en castellano Punta del Puerto Viejo) ye un pico de 2.846 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Bielsa (Aragón) y Gèdra (Occitania).
Toponimia
L'oronimo punta d'el Tromocal presenta un formant derivau de tormo con lo sufixo -al y corresponde a un tormagal u "tromagal". En occitán y francés prene o suyo nombre d'o puerto Viello de la Canal (2.598 m).
Bimardo
thumb|200px|Un bimardo. Un bimardo u bimarro ye lo nombre que recibe un toro choven cuan tiene a edat de dos anyatas. Lo termin provién d'o latín «bimus».
Eswatini
O Reino d'Eswatini d'antis mas Swazilandia ye un chicot país y estato en o sud d'Africa (un d'os mas chicoz d'o continent), entre Sudafrica a l'ueste y Mozambique a l'este.
Cabacés
Cabacés ye un municipio catalán de la comarca de lo Priorato. La suya población ye de 342 habitants (2008), en una superficie de 31,3 km² y una densidat de población de 10,93 hab/km².
Gençac (Altos Pireneus)
Gençac (en francés Gensac) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón d'a Val d'Ador-Arrostanh-Madiranés y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Cabacés
Mugas
A lo norte muga con la Bisbal de Falset, a lo nord-este con Margalef, a l'este con la Morera de Montsant, a lo sudeste con la Vilella Alta, a lo sud con la Vilella Baixa y la Figuera, a lo sudueste y ueste con la Torre de l'Espanyol, a l'ueste con Vinebre, y a l'ueste y norueste con la Palma d'Ebre.
Gençac (Altos Pireneus)
A suya población ye de 68 habitants (1999) en una superficie de 3,44 km², con una densidat de población de 19,77 hab/km².
Cabacés
Toponimia
Cabacés ye lo toponimo oficial, encara que lo IEC haiga esfendito siempre la forma Cabassers, nombre que fue oficial encara en 1989, cuan lo concello de lo lugar tornó a la denominación de tiempos franquistas.
En o sieglo XIII se documenta a denominación arabe d' Abincabacer, aben significa "fillo de", y cabacer puet estar una palabra d'orichen latín relacionata con o "capazo" y l'oficio de "capacero".
Adverbios conchuntivos en francés
Los adverbios conchuntivos en francés (adverbes de liaison) tienen como función introducir proposicions fendo de conchunción coordinativa.