cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anyo
Un anyo (d'o latín annus) ye un periodo temporal de 365 días de durada y representa alto u baixo lo tiempo que tarda a Tierra en fer una vuelta arredol d'o Sol. Con as horas que sobran s'estableix cada cuatre anyos que o mes de febrero tienga un día de mas, y alavez se diz que l'anyo ye un anyo bisiesto. Por extensión, tamién se fa servir a palabra "anyo" ta referir-se a o periodo orbital de cualsiquier atro planeta, y mesmo s'aplica tamién a d'atros ciclos orbitals d'atros cuerpos celestes.
Un anyo se divide en doce meses, encara que tamién se puet considerar que se divide en cuatre estacions. Os meses por un regular son formatos por 30 u 31 días (menos o mes de febrero, que nomás que en tiene 28 u 29 os anyos bisiestos) y as estacions son formatas alto u baixo por cuatre meses, encara que bellos meses tienen os primers días en una estación y os zagueros en a siguient. Os meses de l'anyo son chinero, febrero, marzo, abril, mayo, chunio, chulio, agosto, setiembre, octubre, noviembre y aviento; as cuatre estacions son primavera, verano, agüerro y hibierno.
Morgan Freeman
Morgan Freeman (nombre artistico de Morgan Porterfield Freeman, Jr.) naixito de Memphis (Tennessee) l'1 de chunio de 1937, ye un actor y director cinematografico estausunidense, activo dende meyatos d'os anyos 1960 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica en o Cine estausunidense.
D'entre as suyas cintas, se puet destacar Driving Miss Daisy (Bruce Beresford, 1989), Glory (Edward Zwick, 1989), The Shawshank Redemption (Frank Darabont, 1994), Seven (David Fincher, 1995), Million Dollar Baby (Clint Eastwood, 2004) u Invictus (Clint Eastwood, 2009).
Premios
L'actor Morgan Freeman fue nominato en 1989 a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta Driving Miss Daisy, dirichita por Bruce Beresford. Recibió una segunda nominación a ixe mesmo premio por a suya interpretación en The Shawshank Redemption, una cinta dirichita por Frank Darabont.
En 2004 recibió o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suya interpretación en Million Dollar Baby, una cinta dirichita por Clint Eastwood.
Calidris alpina
O bardero (Calidris alpina (Linnaeus, 1758) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Charadriiformes y familia Scolopacidae que cria en as rechions arcticas u subarcticas. As aus que se reproducen en o norte d'Europa y Asia migran largas distancias y pasan l'hibierno en o sud d'Africa, o sudeste d'Asia y l'Orient Meyo. As aus que se reproducen en Alaska y l'Arctico canadiense migran distancias curtas enta as costas d'o Pacifico y l'Atlantico d'America d'o Norte, encara que as que fan niedo en o norte d'Alaska pasan l'hibierno en Asia. Muitos barderos hibernan a lo largo d'a costa sud iberica.
Morata de Xiloca
Morata de Xiloca (Morata de Jiloca en castellano) ye un municipio de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de la Comunidat de Calatayú. La suya población ye de 307 habitants (2004), en una superficie de 23,1 km² y una densidat de 13,41 hab/km².
Cheografía
Ye situau en la marguin ezquierda de lo río Xiloca.
Fiestas
thumb|250px| Frontera d'a ilesia de San Martín de Tours.
Mustela lutreola
A nuria u nurión (Mustela lutreola (L. 1761) ) ye un mamifero carnivoro d'a familia Mustelidae.
Blitum bonus-henricus
O sarrón (Blitum bonus-henricus ((L.) Rchb.) ) ye una planta d'a orden d'os Caryophyllales y familia Amaranthaceae que ye nativa de gran parti d'o centro y sud d'Europa.
Mustela lutreola
Zoonimia
Ha costumbres mes acuaticos que no altras especies d'o chenero Mustela, per ixo gosa tener l'apelativo escentifico de lutreola, que ye un deminutivo de «lutra», loira en latín. O nombre popular nuria dimana con probabilidat d'a mesma radiz etimolochica «lutra», que ixo ye d'o latín, y no como omne ye quiesto considerar, d'a radiz basco-iberica que ye gosau dar toponimo a Nuria (interpretable como «o meyo d'a val»), que ye una val de Catalunya d'a on dimana l'antroponimo femenín homonimo. Se tracta pues de dos parolas con analochía morfolochica pero de radices diferents.
Descripción
A mida ye variadera, con 700 gr en as fembras y bels 900 en os masclos. Uns y altros con una malla blanca en o morro, arredol d'a boca, que s'envista contra la color marrón escura d'o cuerpo, que recorda a una fuina.
Distribución
D'antigos, sen trobaba poblacions dende Escandinavia dica la cuenca mediterrania, per tot Europa, pero a falta de cabido cuan se las cazaba ta bastir a industria pelletera, y mes en zagueras, a competencia ecoclochica con a suya parient Mustela vison (introdueita en o Viello Mundo ta substituir a la M. lutreola y tamién per os eixemplars hopaus d'as granchas pelleteras) han gosau empuchar a especie enta la situación actual. En l'actualidat, no ye posible trobar-ne poblacions (puntuals y deseparadas) si que en Francia, Espanya, Rumanía, Suecia y Polonia. En Espanya, s'ha documentau en as sierras de lo País Basco, en Navarra y en bels puestos de Castiella y Leyón; en Aragón ya no bi hai garra seguridat que encara en i quede.
Blitum bonus-henricus
Os chitos nuevos pueden cocinar-se como espargos y as suyas fuellas se pueden cullir y fer servir como os espinais.
Samba
A samba ye un chenero musical brasilero con radices africanas y europeas. A samba ye reconoixita en tot o mundo como simbolo de Brasil y o suyo carnaval
Francisco (papa)
Francisco (en latín, Franciscus PP., en italiano Francesco), con nombre de naixencia Jorge Mario Bergoglio (Buenos Aires, Archentina, 17 d'aviento de 1936), ye o papa numero 266 d'a Ilesia catolica y Chefe d'Estau d'a Ciudat d'o Vaticano. Dimpués d'a reununcia a lo cargo de Benedet XVI, fue esleyiu o 13 de marzo de 2013 por los cardenals que votoron en o conclau, en a cinquena votación, en o segundo día d'o conclau. Ye o primer pontifiz procedent d'o continent americano (concretament d'America d'o Sud), y tamién o primer papa perteneixient a la Companyía de Chesús. Ye o primer Papa no europeu dende 741, quan feneixió o papa Gregorio III que yera d'orichen sirián. Antes d'estar esleyiu como papa, yera l'arcebispe de l'archidiocesi de Buenos Aires, y d'antes yera estau lo president d'a Conferencia Episcopal Archentina mientres dos periodos.
Dimpués d'a muerte d'o papa Chuan-Pavlo II, o 2 d'abril de 2005, fue considerau uno d'os candidatos a ocupar o puesto d'o sumo pontifiz, cargo ta lo que fue trigau a la fin Joseph Ratzinger, qui adoptó lo nombre papal de Benedet XVI.
The Last Temptation of Christ (cinta)
The Last Temptation of Christ (títol en anglés, en aragonés A zaguera tentación de Cristo) ye una cinta estausunidense de l'anyo 1988 de cine de drama dirichita por Martin Scorsese seguntes un guión de Paul Schrader (basato en a novela The Last Temptation of Christ de Nikos Kazantzakis), con una banda sonora orichinal de Peter Gabriel y una dirección de fotografía de Michael Ballhaus. En o suyo reparto incluye a destacatos actors como Willem Dafoe, Harvey Keitel, Barbara Hershey, David Bowie y Harry Dean Stanton. Antiparte, ye una cinta que ha recibito cuantos premios.
Batalla d'Eylau
A batalla d'Eylau estió una batalla escaicita o 7-8 de febrero de 1807 mientres as Guerras napoleonicas (Cuatrena Coalición) en a cual luitoron d'una man as tropas de l'Exercito francés d'o Primer Imperio Francés mandatas dreitament por Napoleón Bonaparte y d'atra man as tropas de l'Exercito ruso y de l'Exercito prusiano mandatas por Levin August von Bennigsen y Anton Wilhelm von L'Estocq. A batalla s'escaició en Preußisch Eylau (Prusia Oriental, Reino de Prusia, hue en Rusia) y remató con una victoria tactica francesa, en reblar as tropas rusas que albandonoron o campo de batalla.
Comarca d'Arnedo
Muga a o norte con a comarca de Calagorra, a l'este con as comarcas d'Alfaro y Cervera, a o sud con a Provincia de Soria, y a l'ueste con o Camero Viejo.
Almendra
Almendra puet referir-se a:
Comarca d'Anguiano
Muga a o norte con a comarca de Nachera, a l'este con o Camero Nuevo, a o sud con a Provincia de Soria, y a l'ueste con a comarca d'Ezcaray.
Liendo
Liendo ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Costa Oriental de Cantabria.
A suya población ye de 1.193 habitants (2009) en una superficie de 25,96 km², con una densidat de población de 45,96 hab/km².
Cheografía
A localidat de Liendo se troba situada a 30 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Punta Tacheras
Se troba situau en a sierra d'Alano, administrativament en o municipio d'Ansó.
Conchuncions consecutivas en francés
As conchuncions consecutivas en francés se fan servir en as proposicions subordinadas de conseqüencia, que indican un resultau real u posible d'una acción expresada en a proposición principal.
Son conchuncions u locucions conchuntivas consecutivas u fan de conchuncions consecutivas os siguients nexos: donc, c'est pourquoi, c'est la raison pour laquelle, alors, c'est pour ça que, si bien que, de sorte que, à tel point que, ecetra.
Se puede fer distinción adintro d'estos nexos entre os que van seguius d'un verbo en indicativo, en condicional u en subchuntivo.
Conchuncions seguidas d'indicativo
Se fará servir l'indicativo quan a proposición consecutiva se refiera a un feito real.
As locucions tel...que u os adverbios de quantidat seguius d'a conchunción que en as composicions tant...que, si...que, tellement...que' pueder in con condicional u con indicativo.
Conchuncions seguidas d'o condicional
Se fará servir o condicional quan a proposición consecutiva se refiera a un feito eventual u hipotetico.
Conchuncions seguidas d'o subchuntivo
Se fará servir o subchuntivo quan a proposición consecutiva se refiera a un feito que se preba de conseguir, tenendo ya un matiz de finalidat.
Son conchuncions u locucions conchuntivas consecutivas seguidas d'un verbo en subchuntivo: de façon que, sans que, en sorte que, de manière que, trop...pour que, ecetra...
Casas de los Catalanes
Casas de los Catalanes o Torre de los Catalanes ye un lugar desapareixiu d'a provincia de Zaragoza situau en a comarca de Comunidat de Calatayú, en o municipio d'Ateca.
Río Onsella
A Onsella ye un río aragonés, afluent d'o río Aragón, que tien una longaria de 45 km y una superficie de cuenca hidrografica de 272 km².
O suyo naixedero ye en a vertient norte d'a sierra de Santo Domingo y o río trescruza ta l'ueste, dica o río Aragón en Navarra, trescruzando por a suya val, clamata Val d'Onsella, os termins municipals de Longars (a on ye o suyo naixedero), Lobera d'Onsella, Isuerre, Urriés, Navardún y Sos d'o Rei Catolico, en dentrando en Navarra por Sangüesa, a on desaugua as suyas auguas en o río Aragón.
Aproveitamiento d'as auguas
As suyas auguas tamién yeran utilizatas ta fer electricidat con una central electrica, conoixita como a Central u a Fabrica de Luz, que encara hue se veigan bellas ruinas d'ixa edificación que yera de dos plantas d'altaria.
Toponimia
O suyo nombre fa referencia a las antigas onseras a on viviban os onsos, en as espelungas d'a Sierra de Santo Domingo. En a parla castellanizata actual d'a redolada encara se conserva o chenero femenín d'o río, como en atros ríos aragoneses (Cinca, Uecha, Uerba, etcetra).
Natura
A cabecera d'a Onsella ye declarata zona ZEPA Natura 2000 (Zona d'Especial Protección d'Aus) y zona LIC (Lugar d'Intrés Comunitario).
Gabás
right|thumb|250px|O [[laco Gabás, en a comuna de Hlorentias, en Occitania.]] Gabás puet estar:
Pitarc
Pitarc (Pitarque en castellano) ye un municipio de la provincia de Teruel, situato en la comarca de lo Mayestrato. La suya población yera de 96 habitants (2010), en una superficie de 54,3 km².
Cheografía
Ye situato en lo piet de la sierra de la Canyada. A 4 km puyando por lo río, se troba un congusto con fuents, surchencias karsticas, dito nacimiento del río Pitarque ("naixedero d'o río Pitarc"), actualment protechito baixo a figura de "molimento natural". La gran humidat ambiental fa que la vechetación siga de fuella cayediza, selvas mixtas submediterranias con muita presencia d'Acirons y Sorbus aria.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Aliaga, con Villar Luengo, con Canyada de Benatanduz y con Fortanet.
Prunus dulcis
L'almendrera (Prunus dulcis (Mill. et D.A.Webb) ) ye un árbol caducifolio que puet fer enta 10 metros d'altaria, con o tronco liso, verde u marronoso cuan ye choven, que se torna griso u mes fusco y sulcato cuan se fa viello. As fuellas son simples, con es cantos u ripas dentatos, con flors individuals u fendo grupez de 2 a 4, con estructura pentamera, de color blanca u rosadeta seguntes qué variedat, y 3–5 cm de diametro. A fruita que fa no ye si que l'almendra, clasicament una drupa de 3–5 cm de lonchitut, con l'exocarpo y o mesocarpo bastos y fibrosos, y l'endocarpo bien duro. A forma regular de l'almendra a l'árbol ye oblonga u elipsoidal, de color verda y tomentosa, que se torna mes fusca en ixucar-se (per l'agüerro, 9 meses dimpués de fer as flors).
L'almendrera ye un árbol cautivato tipicament en climas calidos, como en a cuenca mediterrania, per a conoixida tendencia a floreixer bien temprano que tien, a cual cosa a sobén li causa la chelata (y consecuent perduga) d'as flors. En l'Alto Aragón se'n diz que només que uno de cada cuatro anyos fan bueno istes frutals. Manimenos, per a grandiza cantidat d'almendras que produz os anyos que fa bueno, diz que compensa per toz os que no ne fa garra, pos efectivament as anyadas de buena cullita en naixen a ran d'os 10 u 15 kg d'istas simients per árbol adulto, simients que cal remarcar-ne o poder calorico que tienen, y d'ixa razón que, d'antigos, fuesen tan importants en a dieta. thumb|Almendras, con pela y pelatas.
As venas d'istes árbols se fan fundas y n'ixan augua d'es terrenos mes xucos sines de guaire problema, razón per a cual se gosaba a plantar-los en terrenos de secano y marguins a on que altras especies heban de tener complicacions ta subsistir. A plantada de l'almendrera ye complicada, pos encara que naixen a escape d'as almendras sembratas, as variedaz bien productivas son tamién, de regular, as mes sensibles y deficultosas de fer escapar en terrenos duros. Ta solventar-lo, se gosan a plantar en a tierra os piez d'una variedat mes borde, ta que s'envenen en a tierra, y cuan son medratas, se-les mete corte, y se-bi empeltran as partis aerias d'a variedat quiesta. L'empeltre de l'almendrera ye de tot emplegato con altras especies de frutiers, especialment con especies d'o mesmo chenero Prunus, pos asinas se fa proveito d'a capacidat d'os piez d'esta ta fer vivir as partis superior d'altros arbols en suelos difícils.
Estanya
Cheografía
En lo Catálogo de Humedales de la C.H.E mencionan la presencia de dos estanyos d'orichen karstico, pero en realidat ye un complexo de cinco poljes embadinatos sobre materials calsinosos u de salagón a una altaria de 670 m.
Toponimia
Lo toponimo puet provenir de lo plural neutro STAGNA de lo latín STAGNUM ("estanyo").
Chaurrieta
Chaurrieta (en castellano y basco Jaurrieta, en basco labortán de Sarasaz Eaurta) ye un municipio de Navarra situato en a Val de Sarasaz. A suya población yera de 222 habitants (2006), en una superficie de 30,98 km² con una densidat de población de 7,17 hab/km².
Club Deportivo La Almunia
O Club Deportivo La Almunia (en aragonés Club Esportivo L'Almunia) ye un club de fútbol aragonés, d'a localidat de L'Almunia de Donya Godina en a Provincia de Zaragoza. Establito en 1966, actualment chuga en a Rechional Preferent (Grupo III).
Estadio
O club chuga os suyos partidos en o campo de fútbol de Tenerías, que ye de hierba natural.
Beamud
Beamud ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. Fa parte d'a comarca d'a Serranía de Cuenca.
A suya población ye de 72 habitants (2010), en una superficie de 23,86 km² y una densidat de población de 3,02 hab/km².
Escusaguat
Escusaguat (Escusaguás en castellano) ye un lugar aragonés d'o municipio de Candarenas, situato en a comarca de l'Alto Galligo (Uesca).
A chicota población no teneba que dos casas y una ilesia y yera o lugar a on bels pastors procedents d'a val de Tena gosaban pasar bellas nueiz. A ilesia suya yera d'estilo barroco.
Cheografía
Escusaguat ye situato a 1.065 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Molimentos
A Ilesia de Nuestra Sinyora d'Escusaguat, una ilesia adedicada a Nuestra Sinyora que hue se troba en runas y que contina estando la ilesia parroquial d'o lugar.
Jack Conway
Jack Conway (nombre artistico de Hugh Ryan Conway), naixito de Graceville (Minnesota) o 17 de chulio de 1887 y muerto en Los Angeles (California) l'11 d'octubre de 1952, estió un actor, director cinematografico y productor cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1900 dica la suya muerte. D'entre a suya filmografía se puet citar as cintas Twelve Miles Out (1927, con John Gilbert, Joan Crawford, Ernest Torrence y Eileen Percy), Our Modern Maidens (1929, con Joan Crawford, Rod La Rocque, Douglas Fairbanks Jr. y Anita Page), Viva Villa! (1934, con Wallace Beery, Fay Wray y Leo Carrillo), Saratoga (1937, con Clark Gable, Jean Harlow, Lionel Barrymore, Frank Morgan y Walter Pidgeon) u Dragon Seed (1944, con Katharine Hepburn y Aline MacMahon).
Comarca de Cervera
Muga a o norte con a comarca d'Alfaro, a l'este con Navarra, a o sud con a Provincia de Soria, y a l'ueste con a comarca d'Arnedo.
Giorgio Gaber
Giorgio Gaber (nombre artistico de Giorgio Gaberščik), naxito de Milán (Lombardía, Italia) o 25 de chinero de 1939 y muerto en Camaiore (Toscana, Italia) l'1 de chiner de 2003, estió un cantaire, actor, y escritor italiano.
23 de setiembre
Anyos 1940
right|thumb|250px|O cantaire, compositor y musico estausunidense [[Bruce Springsteen, naixito o 23 de setiembre de 1949.]]
Tuca d'Aneto
L'Aneto u Maladeta de Corones ye o pico más alto d'Aragón y d'os Pireneus. A suya altaria ye de 3.404 metros. En a suya tuca s'instaló una cruz de fierro y una imachen d'a Virchen d'o Pilar, patrona d'Aragón.
Chusto baixo o pico se troba o glaciar d'Aneto, o mayor glaciar d'os Pireneus. Tien una grandaria d'alto u baixo 100 hectarias, encara que ye ya muit malmeso debiu a o suyo progresivo retacule y a la contina erosión prevocada por os muitos vesitants anyals.
Os suyos puntos mas intresants son, entre atros, o cubilar de La Rencllusa (dende a on que prencipia a rota habitual de puyada), o granizo glaciar que cal travesar si s'opta por puyar-ie por a suya rota prencipal y o famoso puent de Mahoma que da acceso a la cruz d'a suya tuca.
Cheografía
thumb|250px|left|Tuca d'Aneto Ye situau en o cabo norte d'o macizo de la Maladeta y ye formau, como tot o macizo, de granito. En as suyas versants bi ha glaciars permanents. O más important ye lo d'a cara norte que tien unas 100 hectarias d'amplaria. Administrativament perteneixe a lo termin municipal de Benás.
Os suyos glaciars desauguan en as vals de Barrancs y Vallhibierna; as dos orograficament habrían de desauguar en o río Esera, y en a vall d'Ixalenques que va a la Noguera Ribagorzana. Manimenos as auguas d'a vall de Barrancs s'amagan por o forau d'Aigualluts, surtindo en a versant norte d'os Pireneus, en o puesto dito Uelhs deth Joeu (u Uells del Jueu), en l'Artiga de Lin (Val d'Aran), d'an que baixa dica la Garona.
Crencha y glaciar d'Aneto
A crencha y o glaciar d'Aneto se troban, igual que o suyo pico, en o Parque Natural de Pocetz-Maladeta y mas concretament en o sector de la Maladeta.
A crencha se situa a l'este d'o pico Aneto y va dende o collau de Coronas dica o mont Maldito.
A parte inferior de dita crencha la ocupa o glaciar d'Aneto, con una amplaria d'alto u baixo 100 hectarias, en contino retacule a conseqüencia d'o posible cambeo climatico. Se calcula que a masa d'o glaciar ha perdiu mas d'a metat d'a suya superficie y que en 30 u 40 anyos podría plegar a desapareixer mientres os veranos.
A crencha la forman cuantos pico superiors a os 3.000 m, como a tuca de Corones, a punta d'Astorg u o mont Maldito.
A suya rota d'aproximación tanto a lo glaciar como a la crencha podría estar l'habitual dende o cubilar de la Rencllusa puyando chunto a la crencha d'os portillons y travesando dita crencha bien sia por o portillón superior u por o inferior. Ta puyar-ie, cal levar piolet y grampons.
Una mica d'historia
thumb|250px|left|[[Morrena d'o glaciar d'Aneto, 1900]] Quan fue cartografiato por primera vegada se li dió lo nombre d'o lugar d'Aneto, en a vall de Barrabés, que ye an un equipo francés yera fendo istos quefers. Se dice que, estando que iste pico en occitán gascón se conoixería como "Neto" (u "Nethou", seguntes a grafía afrancesata), lis heban de pareixer –posiblement– nombres foneticament semellants. En realidat, l'uso occitán gascón nomás dice "pic d'Aneto" (forma solidament atestada por eixemplo en a val d'Aran).
Encara que ye un pico muit visible dende os puertos que comunican Luixón con Benás, a suya primera puyada no se produció dica l'anyo 1842, o 20 de chulio. Una colla de seis personas, dende Luixón, i plegoron a la tuca por una estrania endrecera. Os seis expedicionarios estioron Platon de Tchihatcheff, promotor d'o viache chunto con Albert de Franqueville y os guías Jean Sors, Pierre Sarrio, Bernat Arrazau y Pierre Redonnet.
L'1 de marzo de 1879 Monts, Courrèges y Paget rematoron a primera puyada d'hibierno, y o 8 d'abril de 1904 Robach y La Falisse farían a primera puyada con esquís.
Rotas
250px|thumb|Cubilar de la Rencllusa Existen cuantas rotas ta acceder a ista tuca.
Ruta normal
A rota normal prencipia en o debantdito cubilar de la Rencllusa a traviés d'a crencha d'os portillons, accedindo dende o portillón superior, trescruza o suyo glaciar en diagonal puyando dica o collau de Coronas a on nomás manca puyar a suya zaguera pala ta rematar, cruzar o suyo zaguer paso conoixiu como "Puent de Mahoma" y plegar dica a cruz d'a tuca.
Rota de Coronas
Atra rota alternativa ye por Coronas-Vallhibierna, menos masificada que l'anterior. Por astí se plega dica o collau d'o mesmo nombre evitando asinas pasar por o granizo glaciar.
Se puya primero dica o cubilar de Coronas (u Vallhibierna), dende a on cal puyar a val de Vallhibierna que mos leva dica os ibons de Corones (primero se veye o inferior y dimpués o superior) ta plegar dica o collau de Coronas por a suya versant sud. Una vegada mas, se puya a zaguera pala ta plegar dica o "Puent de Mahoma" que s'ha de trescruzar con extrema precaución ta arribar a la tuca.
Atras rotas
Existen atras rotas d'aproximación a la tuca, mas tecnicas y recomendables nomás ta expertos en a materia, como ye o corredor Estasen.
Francisco (desambigación)
Francisco puet referir-se a:
Guitarra ritmica
200px|thumb|[[James Hetfield, guitarra ritmica de Metallica]] A guitarra ritmica ("Rhythm guitar" en anglés) ye una guitarra que se fa servir ta mantener l'acompanyamiento ritmico y harmonico d'un cantaire mas que mas u ta atros instrumentos en un grupo. O termin se refiere a l'uso d'o instrumento y no a la suya construcción. O papel d'a guitarra ritmica se puet considerar como o complemento d'a guitarra solista. Ye conoixita como segunda guitarra encara que no ye por ixo un guitarrista inferior.
Proposito
O papel d'una guitarra ritmica ye mantener o pulso u ritmo d'una canción, y proporcionar harmonía que da soporte a os atros instrumentos u voces, en contraste con a guitarra solista que proporciona a melodía. A guitarra en una canción puet estar asins clasificata como guitarra ritmica siempre que a suya función sía mas que mas ritmica u harmonica en puesto de melodica. Un guitarrista ritmico proporciona a capa de ritmo sobre a melodía tocata por un atro instrumento u cantata por una persona. Por un regular s'aspera que o guitarrista ritmico toque una succesión d'acordes en a musica, dita "progresión d'acordes", arredol d'a que a canción se construye. A sobén iste acompanyamiento cordial se simplifica a un conchunto de dos u tres notas, a vegatas dito "riff", que se repite. No bi ha denguna linia definita entre o guitarrista ritmico y o guitarrista solista, y si bi ha nomás un guitarrista en o grupo, u si as cancions lo requieren, un mesmo guitarrista puet tanyer solos y ritmo en diferents momentos.
Se veiga tamién
Chitarra
Sorghum halepense
O sarraixón (Sorghum halepense ((L.) Pers.) ) ye una planta d'a orden d'os Poales y familia Poaceae que ye nativa d'Asia y lo norte d'Africa. A planta s'ha introduciu en toz os continents fueras d'en l'Antarctida.
S'ha emplegau pa ferraina y pa aturar a erosión.
Coaña
Parroquias
O concello de Coaña ye dividiu en 7 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con a mar Cantabrica, a lo sud con Boal, a l'este con Navia y Villallón y a l'ueste con El Franco.
El Franco
El Franco ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca de l'Eo-Navia y partiu chudicial de Castropol. A suya capital ye o lugar de A Caridá, en a parroquia de A Caridá.
A suya población ye de 3.981 habitants (2011) en una superficie de 78,04 km², con una densidat de población de 51,01 hab/km².
Luengas y parlas
En El Franco se charra gallego. A parla gallega d'El Franco y de cuasi toda la comarca de l'Eo-Navia recibe a denominación d'eonaviego y presenta caracters transicionals enta l'asturiano occidental.
Parroquias
O concello d'El Franco ye dividiu en 8 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con a mar Cantabrica, a lo sud con Castropol y Boal, a l'este con Coaña y a l'ueste con Tapia.
Jeremias Gotthelf
Jeremias Gotthelf (pseudonimo d' Albert Bitzius), naixito de Murten (Cantón de Friburgo) o 4 d'octubre de 1797 y muerto en Lützelflüh (Cantón de Berna) o 22 d'octubre de 1854, estió un escritor y novelista suizo en luenga alemana, que feba parte d'o movimiento literario Biedermeier. Como curiosidat, prenió o suyo pseudonimo d'o nombre d'o protagonista d'a suya primera novela, Der Bauern-Spiegel oder Lebensgeschichte des Jeremias Gotthelf, von ihm selbst beschrieben.
Sant Feliu de Guíxols
Sant Feliu de Guíxols (Sant Feliu de Guíxols en catalán y oficialment, San Felíu de Guixols en Idioma castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Baixo Empordán y provincia de Chirona. Ye a capital d'o partiu chudicial d'o suyo nombre.
A suya población ye de 21.725 habitants (2008), en una superficie de 15,92 km² con una densidat de población de 1.364,70 hab/km².
Cheografía
A localidat de Sant Feliu de Guíxols ye situata a o canto d'a mar Mediterrania, a 4 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, y a una distancia de 33 km d'a ciudat de Chirona, a capital d'a suya provincia, y de 105 km d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Les Bateries, La Casa Nova, El Mas Trempat, Pedralta, Puntabrava, Sant Amanç, Sant Feliu de Guíxols y El Vilar d'Aro.
Almansa (desambigación)
Almansa puet estar:
La Sierra (Ateca)
La Sierra ye un lugar desapareixiu d'a provincia de Zaragoza situau en a comarca de Comunidat de Calatayú, en o municipio d'Ateca.
Punta Mazandú
A punta Mazandú ye un mont d'o Prepireneu aragonés que tien una altaria de 2.222 metros.
Se troba situau en a sierra d'Alano, administrativament en o municipio d'Ansó.
Orzandué
Orzandué ye un despoblato situato en a val d'Acumuer, en l'actual municipio de Samianigo.
O lugar ye totalment desapareixiu, ya que os terrenos sobre os que yera construyiu han estau ixarticaus y cautivaus mientres sieglos por os habitants d'Isín. Bi ha encara restas visibles como son muntonadas de piedras que perteneixeban a las edificacions. En un punto d'o barranco que i pasa se veyen, debiu a la erosión, dos sepolturas de losa.
En o Museu Ángel Orensanz y Artes de Sarrablo s'alza parti d'o crismón d'a suya ilesia parroquial de Sant Isteban d'o sieglo XII.
Toponimia
L'orichen podría estar un antroponimo con o sufixo preindoeuropeu de posesión -ué.
Historia
Apareixe documentau en os archivos de Sant Chuan d'a Penya, adintro d'o Priorato de Cercito-Acumuer, ya que entre os anyos 1004 y 1035 Sancho o Mayor concede a tercera parti d'a villa d'Orzandué a dito monesterio. En 1039, debiu a incorporación d'o monesterio de Cercito a o dominio pinatense, a metat d'a villa d'Orzandué pasó a perteneixer tamién chunto a os lugars d'Acumuer, Aurín y Arrés a Sant Chuan d'a Penya.
O 10 de chinero de 1042, l'abat Ximeno cede a Sant Chuan d'a Penya cuantas d'as suyas posesions en Larrés, Ataguás, Baraguás y Orzandué:
O falsos privilechios ob honorem, confirmaus supuestament por o rei Sancho Remíriz o 15 de mayo de 1090, sinyalan que meya villa d ' Orzanduel perteneixe por ixas envueltas a o monesterio pinatense. En una división de biens de Sant Chuan d'a Penya apareixen, entre atros muitos lugars, as villas d ' Acomuer et Orcendue.
En 1108 Elesonio y a suya muller Sancha reciben un palacio en Orzandué pagando a Sant Martín de Cercito bellas cantidaz de trigo, hordio y vin. En l'anyo 1187 apareixe como un dos lugars que facioron voto solemne a Sant Indalecio.
En l'anyo 1189, apareixe documentada en o Cartulario de Santa Cruz d'as Serors a venda d'una vinya en a localidat de Binacua que yera propiedat de Jordana de Orzandué y os suyos fillos, a María Bertrán. O documento yera escrito y sinyau por Egidius, abbas de Orzandue.
O 29 d'aviento de 1203 diz que se cedió lo lugar chunto con as villas de Senegüé, Xabierre, Betés, Acumuer, y Aurín, perteneixients toz a lo monesterio de Sant Úrbez, ta Alamazón de Orna y a suya muller. En a calendata d'o 8 d'abril de 1393 apareixen tamién atras donacions de palacios en Orzandué a Pedro Baum y María de Orzandué y Pedro Bailín pagando trigo y diners por istos.
En 1210, apareixe como encara perteneixient a o priorato de Sant Martín de Cercito, que a la vegada pendeba d'o monesterio de Sant Chuan d'a Penya. Ya en 1212, se documenta a Bertran de Orçandue como testigo d'una donación d'un matrimonio a Santa María de Salas.
Igual que en o caso d'os despoblatos vecins d'Ataguás y Güé, a suya ilesia tenió mientres os sieglos XIII y XIV a categoría de rectoría. Encara o 8 d'abril de 1393, un palacio d'iste lugar perteneixeba a o monesterio de Sant Martín de Cercito y iste a la vegada a Sant Chuan d'a Penya, que lo cede a treudo a Pedro Bailín y a la suya muller, María de Orzandué. O 20 d'aviento de 1397 o rei Martín I lo incorpora a la Corona, adhibindo-lo a la ciudat de Chaca. Iste feito lo refirmaría a reina María de Luna o día 13 d'agosto de 1406.
O día 25 de setiembre de 1405 o lugar fue vesitau por chents provenients de Uesca pa recaudar diners pa las obras d'a Seu de Santa María de Uesca, replegando-se 10 sueldos chaqueses. En o censo de 1495 ya no apareixeba como lugar habitau.
Tapia (Asturias)
Tapia (Tapia de Casariego en castellano) ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca de l'Eo-Navia y partiu chudicial de Castropol. A suya capital ye o lugar de Tapia, en a parroquia de Tapia.
A suya población ye de 4.045 habitants (2011) en una superficie de 65,99 km², con una densidat de población de 61,3 hab/km².
Luengas y parlas
En Tapia se charra gallego. A parla gallega de Tapia y de cuasi toda la comarca de l'Eo-Navia recibe a denominación d'eonaviego y presenta caracters transicionals enta l'asturiano occidental
Parroquias
O concello de Tapia ye dividiu en 4 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con a mar Cantabrica, a l'este con El Franco y a lo sud y a l'ueste con Castropol.
Limpias
Limpias ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Perteneixe a la comarca d'Asón-Agüera.
A suya población ye de 1.741 habitants (2009) en una superficie de 10,07 km², con una densidat de población de 172,89 hab/km².
Cheografía
A localidat de Limpias se troba situada a 29 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Oronz
Oronz (Orontze en basco) ye un municipio de Navarra situato en a val de Sarasaz. A suya población ye de 56 habitants(2006), en una superficie de 11,1 km² con una densidat de población de 5,05 hab/km².
Lekunberri
Lekunberri (Lecumberri en castellano, Lekunberri en basco) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra, merindat de Pamplona y comarca de Norte d'Aralar.
A suya población ye de 1.295 habitants(2008), en una superficie de 6,71 km² y una densidat de población de 193,00 hab/km².
Cheografía
A localidat de Lekunberri ye situada a 571 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 34 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.
Gran Teatro d'o Liceu
O Gran Teatro d'o Liceu (Gran Teatre del Liceu en catalán, a sobén conoixito localment como Liceu), ye un teatro adedicato a la Opera que se troba situato en bel centro d'a ciudat de Barcelona, a capital de Catalunya. L'edificio se troba concretament en os numeros 61-65 d'a carrera de La Rambla, una d'as mas populars y conoixitas d'a ciudat, que comunica a Plaça de Catalunya con a mar Mediterrania dencima d'o cauz d'una antiga rambla que li da o suyo nombre. left|thumb|250px|Interior d' Gran Teatro d'o Liceu de [[Barcelona.]] Encara que a suya historia escomencipió ya en os anyos 1830, o Gran Teatro d'o Liceu, un prochecto de l'arquitecto Miquel Garriga i Roca, ubrió as suyas puertas a o publico barcelonés o 4 d'abril de 1847, con una obra d'o dramaturgo espanyol Ventura de la Vega, y esdevenió un centro de trobada d'a burguesía barcelonesa y un simbolo d'a ciudat. Cal parar cuenta que os diners ta la suya construcción no fuoron aportatos (como a ormino pasaba arredol d'o mundo) por a monarquía u por o poder politico, sino por a propia sociedat civil catalana. Destruyito de raso en un gran incendio en 1994 (ya d'antis mas l'edificio heba tenido atros incendios), fue reconstruyito interiorment seguntes un nuevo disenyo, obra d'os arquitectos Ignasi de Solà-Morales, Xavier Fabré y Lluís Dilmé. Actualment, ye considerato uno d'os prencipals teatros d'Opera d'o mundo, y l'organismo que para cuenta d'a suya chestión ye una fundación, a Fundació del Gran Teatre del Liceu.
Armin Mueller-Stahl
Armin Mueller-Stahl, naixito de Tilsit (Prusia Oriental, Republica de Weimar, hue Sovetsk en Rusia) o 17 d'aviento de 1930, ye un actor alemán, activo en o cine alemán dende meyatos d'os anyos 1950 (encara que dimpués tamién en o cine internacional) y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Encara que tamién ha feito cuantas series de televisión (cal destacar-ne Das unsichtbare Visier en 1973-1979 en a Republica Democratica Alemana), ye conoixito internacionalment mas que mas por as suyas cintas, destacando-ne bel unas como Jakob, der Lügner (1975, Frank Beyer), Lola (1981, Rainer Werner Fassbinder), Music Box (1989, Costa-Gavras), Shine (1996, Scott Hicks), The Peacemaker (1997, Mimi Leder), The Game (1997, David Fincher), The Thirteenth Floor (1999, Josef Rusnak), Eastern Promises (2007, David Cronenberg), The International (2009, Tom Tykwer) u Angels & Demons (2009, Ron Howard).
Ulm
Cheografía
Ye a canto d'o río Danubio, que separa ista ciudat de Neu Ulm, a nueva parte d'a ciudat, que se troba en o estato de Bavera.
Cusiosidaz
En o sieglo XVIII embarcaban en Ulm alemans de diferents rechions que emigraban ta arias d'Europa centro-oriental conquiestas por Austria y que esdevinioron os suabios d'o Danubio.
Monte Nuevo
Monte Nuevo ye un lugar desapareixiu d'a provincia de Zaragoza situau en a comarca de Comunidat de Calatayú, en o municipio d'Ateca.
Jane Austen
Jane Austen, naixita de Steventon (Hampshire, Anglaterra) o 16 d'aviento de 1775 y muerta en Winchester (Hampshire, Anglaterra) o 18 de chulio de 1817, estió una destacata escritora britanica. Cualques d'as suyas obras son Sense and Sensibility (1811), Pride and Prejudice (1813) , Mansfield Park (1814) , Emma (1815), Northanger Abbey (1818) u Persuasion (1818) fan parte d'as obras mas conoixitas d'a Literatura anglesa.
Viliella de Xiloca
Viliella de Xiloca (Velilla de Jiloca en castellano) ye un municipio aragonés de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de la Comunidat de Calatayú.
La suya población ye de habitants, en una superficie de 10,4 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
La localidat de Viliella de Xiloca ye situada a piet de la loma d'el Morrón, a 597 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar en la marguin dreita de la ribera de Xiloca, y a una distancia de 94 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia y d'Aragón.
Toponimia
La forma con Viliella pareixe haber predominau sobre la forma Villiella orichinal por estar mas facil pronunciar (eufonía), y ye la base sobre la que se produció la castellanización toponimica, orichinando la forma moderna actual Velilla.
A vegadas en los textos medievals s'escribe latinizau sin diftongo, como en un texto de 1177 cuan lo rei Alifonso II d'Aragón donó un prau en Burbaguena y se fa mención d'un mayordombre Petro de Sancto Vincencio in Villella.
La forma romance Viliella sale ya en textos escritos en latín, como en lla Bula de Lucio III:
Podemos leyer bella mención a Viliella u Villiella en la Colección diplomática de Santa María la mayor de Calatayud:
En lo fogache de 1405 ordenau en las Corz de Maella de 1404 s'escribe Domingo Gallego, jurado de Viliella.
Tres antroponimos de lo lugar vecín de Fuents de Xiloca en lo fogache de 1495 amuestran lo diftongo en -iella: Miguel de Viliella, Anthon de Viliella y Anthon de Villiella.
Bi ha toponimos cognatos de Viliella en Castiella. Se presentan baixo la forma Velilla (con la excepción d'un Villela en Burgos). Respecto a los toponimos Velilla que se troban en Castiella, que presentan -l- en cuenta de -ll- como podríanos esperar, lo filologo José Luis Gutiérrez Cebrecos opina que la forma teorica con -ll- (Villilla) documentada en 1153, que deriva de lo latín VILLELLA, ye poco eufonica y se simplifica cambiando fonemas, fendo disimilación ta Velilla.
En microtoponimia se puede trobar toponimos como La Caseta, Cerezuelo / Cerezuel, Correntias, Costeras, loma d'el Morrón, Manzanera, Menucel, Momblán (mont Blanc), morrón de Villalba, Parada mala, Prau Codujal, El Rato, El Recuenco, La Secana, La Torreta, Val Mayor, Val Nuevo, Val de Rebuén / Val de Regüén, Veran, Virgen de los Tornos,
Historia
Viliella de Xiloca feba part de la Comunidat d'Aldeyas de Comunidat de Calatayú. Por estar en la val de Xiloca, yera en Sexma d'el río Xiloca.
Lamasón
Lamasón ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya, en a comarca de Saja-Nansa y partiu chudicial de San Vicente de la Barquera.
A suya población ye de 318 habitants (2009) en una superficie de 71,23 km², con una densidat de población de 4,46 hab/km².
Cheografía
A localidat de Lamasón se troba situada a 240 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Burió, Cires, Lafuente/La Juente, Los Pumares, Quintanilla, Río/Riu, Sobrelapeña (en ye a suya capital), y Venta Fresnedo/La Venta Fresnéu u La Venta.
Mugas
O termin municipal de Lamasón muga a lo norte con Herrerías y con a comunidat autonoma d'Asturias; a l'este con Rionansa; a lo sud con Cabezón de Liébana; y a l'ueste con Peñarrubia y Cillorigo de Liébana.
Belsierre
Ista fualla ye escrita en l'aragonés d'a valle de Puértolas.
Joseph Smith, Jr.
300px|right|thumb|Joseph Smith, Jr.
Alano d'Aralla
L'Alano d'Aralla ye un mont d'o Prepireneu aragonés que tien una altaria de 2.131 metros.
FC Hegelmann
O Futbolo klubas Hegelmann ye un club de fútbol lituano, d'a ciudat de Kaunas. Fue establito o 2009 y chuga en a A lyga.
Joseph Smith, Jr.
Joseph Smith, Jr. (Sharon, Vermont, Estaus Unius, 23 d'aviento de 1805 – Carthage, Illinois, Estaus Unius, 27 de chunio de 1844) estió lo fundador d'a Ilesia de Chesucristo d'os Santos d'os Zaguers Días, conoixita como mormonismo. Se presentó como lo profeta definitivo destinato a restaurar a Ilesia de Chesucristo primitiva. En l'anyo 1827 declaró que un ánchel l'heba amostrato un antigo rechistro, escrito en planchas d'oro, que describiba la vesita de Chesús a os indichenas d'America, y que l'heba dito de reconstruyir a ilesia cristiana. En 1830, Smith publicó o Libro de Mormón, que, seguntes él, yera una traducción a l'anglés de dito rechistro; ixe mesmo anyo fundó a congregación relichiosa orichinalment dita Ilesia de Cristo.
FC Hegelmann
Estadio
A devantadera d'o NFA stadionas.
Plantilla 2023
Actualizato o 4 de marzo de 2023. (www.alyga.lt FC Hegelmann) <...>
Alano d'Aralla
Se troba situau en a sierra d'Alano, administrativament en o municipio d'Ansó.
Belsierre
Belsierre (prenunciato [bel'sjære] (AFI) ) ye un nuclio d'o municipio de Puértolas (Uesca), en l'aria central de Sobrarbe. A población suya ye de 22 habitants (2005). Belsierre ye uno d'os tres lugar d'a parte baixa d'a valle de Puértolas, en chunto con Escalona y Puyarruego, y ye d'os tres estes, o de mes ta o norte, bels 2 km puyando t'alto ta Puértolas dende Escalona.
Belsierre se troba en a mesma garra larga d'o Castiello Mayor que baixa ta Escalona, prelongata cuantos kilometros en fendo una costera larguiza que per alto tiene os lugars de Puértolas y Santa María, pero 5 km debaixo d'estes. O casar antigo de Belsierre feba una baixant d'o repuntot a on ye posentato, con a ilesia en l'alto de tot, pero como en a Guerra el habioron de reconstruir dimpués que el destruisen as tropas, se tornó a devantar en o recuesto que ye a on se troba actualment.
A Bolsa de Bielsa
Belsierre estió uno d'os pocos lugars de Sobrarbe que s'adubioron a destruyir de tot en a Guerra Civil. Dimpuesas que os nacionals encalcesen a tropa republicana a finals de marzo de l'anyo 38 (en os campos d'entre A Buerda y Escalona que cruzoron os primers tiros) tronzando-les a escapatoria, o primer movimiento defensivo d'a 43 División Republicana que fayoron estió de, viyendo que es Nacionals les superaban en numero, enrocar-se entre Puyarruego y Belsierre, en o primer recosiello d'el que luego habría d'estar a Bolsa de Bielsa.
En ixes diyas, as tropas d'a 3ª companyía de Navarra (Exercito d'es Nacionals) s'ensentioron en Escalona, mientres que a mes gran parte de l'exercito suyo iba adubindo o control d'as villas mes prencipals de Ribagorza. Ixa situación d'amagatos a os republicanos les duró bien poco, pos poquez días mes tarde y preveyendo que s'heban de fer buens estroces, a semana d'o 6 dica o 13 d'abril pactoron d'evacuar os habitants (bels 5000, en as valles de Puértolas, Tella, Bielsa y Chistau) y fer-los pasar o Puerto Viello ta Francia.
O lugar el bombardioron 2 veces en o transcurso d'a contienda, la una con artillería de tierra y la segunda con avions. A primer vez el bombardioron ta privar que se bi amagasen os republicanos adintro, y la segunda, perque sospechaban os nacionals que precisando como precisaban os republicanos bel puesto a on poder fer aterrizar os avions, sería o millor puesto ta tener-ie un aerodromo, y per ixo el mandoron bombardiar con l'aviación.
De resultas d'ixo, només en quedoron que dos casas en piet. A resta las habioron de reconstruyir os belserrinos cuan tornoron d'o exilio. A ilesia viella, en alto d'o casar, ye a zaguer resta d'aquello.
Lactuca virosa
O sarrallón (Lactuca virosa (Linnaeus, 1753) ) ye una planta d'a orden d'os Asterales y familia Asteraceae que ye muit extendida en gran parti d'o centro y sud d'Europa. A ormino s'inchere per os suyos efectos analchesicos y sedants lieus. Ye relacionada con a ensalada (L. sativa)
La dolce vita
La Dolce Vita (títol en italiano) ye una cinta italiana de l'anyo 1960 de cine de drama dirichita por Federico Fellini seguntes un guión de Federico Fellini, Ennio Flaiano, Tullio Pinelli y Brunello Rondi, con una banda sonora orichinal de Nino Rota y con una dirección de fotografía de Otello Martelli. Producita por Angelo Rizzoli y Giuseppe Amato ta Riama Film (Roma), en o suyo reparto incluye a destacatos actors como Marcello Mastroianni, Anita Ekberg, Anouk Aimée, Yvonne Furneaux, Magali Noël y Alain Cuny.
1905
Chunio
right|thumb|250px|O filosofo, escritor y dramaturgo francés [[Jean-Paul Sartre, naixito o 21 de chunio de 1905]].
San Blas (Ateca)
San Blas ye un lugar desapareixiu d'a provincia de Zaragoza situau en a comarca de Comunidat de Calatayú, en o municipio d'Ateca.
Encara existe a ermita de Sant Blas d'Ateca en o mesmo puesto a on se trobaba o despoblau.
Maurice de Vlaminck
Maurice de Vlaminck, naixiu de París (Isla de Francia) o 4 d'abril de 1876 y muerto en Rueil-la-Gadelière (Eure y Loir, Centro) l'11 d'octubre de 1958, estió un pintor, escritor y poeta francés, considerau uno d'os prencipals representants d'o Fauvismo y d'o cubismo en a Pintura francesa.
Edat de Piedra
thumb|250px|[[Dolmen d'a Edat de Piedra en Irlanda.]] thumb|250px|[[Sayeta de piedra d'o neolitico.]] A Edat de Piedra ye una etapa d'a prehistoria que abarca o periodo dende que os humans prencipian a utilizar piedras como ferramientas dica que empecipian a utilizar metales y. En a Edat de Piedra bi ha dos epocas importants, o paleolitico (significa piedra antiga) y o neolitico (significa piedra nueva). Recientment se'n fa una división mes precisa: paleolitico, mesolitico (formato a partir de piedra y entremeyo) y neolitico.
A Edat de Piedra prencipia con os primers hominidos d'o chenero homo dende que entretalloron a piedra (ta bels cientificos l'homo habilis), agora fa entre 1,9 y 1,6 millons d'anyos. A la Edat de Piedra le siguió a Edat de Bronce, que pendendo d'as zonas se desarrolla entre o 6000 y o 2500 aC.
O paleolitico ye a epoca d'os cazataires y d'a cullita de fruitas, troncas y canyas, d'os humans nomadas y d'a utilización d'ainas feitas con piedra y uesos. Os humans d'o paleolitico tamién prencipioron a dar explicacions machicas a bellas cosas que les escayeceban: temas como a vida y a muerte empecipiaban a ser explicadas por os bruixos d'as tribus a traviés de rituals.
Divisions
Seguntes a zona, a duración y as anyadas que abarcan os peridos son diferents, tamién puet cambiar bel periodo u anyadir atras divisons locals. Por un regular ista ye a división mas aceptada:
Cantón d'Ustáriz
right|thumb|300px|A ilesia de [[Sant Per d'Ibarra, en o termin d'o cantón d'Ustáriz.]] O cantón d'Ustáriz (en basco Uztaritzeko kantonamendua; en francés canton d'Ustaritz) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
A suya población yera de 19.192 habitants (1999) en una superficie de 172,75 km², con una densidat de población de 111,10 hab/km².
En o cantón d'Ustáriz bi ha 9 comunas, a suya capital yera a localidat d'Ustáriz y o consellero cheneral d'o cantón yera Bernard Auroy.
Liérganes
Liérganes ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca de Trasmiera.
A suya población ye de 2.467 habitants (2009) en una superficie de 36,73 km², con una densidat de población de 67,17 hab/km².
Cheografía
A localidat de Liérganes se troba situada a 110 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.