cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Edurne Pasaban
Puyatas a ueitomils en o Himalaya
Con a tuca d'o Kangchenjunga Pasaban se convirtió en a primera muller en puyar 12 "ueitomils". Tres días antis heba puyato a ista montanya Oh Eun-sun, que alavez sumaba 10 "ueitomils". Gerlinde Kaltenbrunner igualó dos días dimpués a Pasabán en fer tuca en o Lhotse. Nives Meroi, que miraba tamién de plegar a la tuca en o Kangchenjunga y sumar o suyo decenosegundo ueitomil, habió de renunciar en tener suyo hombre, Romano Benet, con qui siempre escala, grieus problemas fisicos. Veyendo a suya desavantalla y as pocas asperanzas de pronta recuperación d'o suyo marito, declaró en o verano de 2009 que no continaría mirando de convertir-se en a primera muller en puyar os catorce ueitomils.
En agüerro de 2009 Pasabán, chunto con Ferrán Latorre, Alex Txikon, Asier Izaguirre, Pasang Sherpa y Zangmu Sherpa, intentó por cuatrena vegata a puyata a o Shisha Pangma (8.046 m), sin exito, debito a las malas condicions meteorolochicas. A decisión d'albandonar o intento coincidió con a muerte de Roberto Piantoni, miembro d'una expedición italiana con la que heban compartito o campo base. Os miembros d'a expedición de Pasabán s'unioron a os companyeros de Piantoni en a faina de recuperar o suyo cuerpo.
O 17 d'abril de 2010, arredol d'as 10:30 hora espanyola (3,45 horas mas en Nepal), plegó a la tuca de l'Annapurna (8.091 m.), chunto con Asier Izaguirre, Alex Txikon, Joao Garcia y Nacho Orviz. A tuca de l'Annapurna, que Edurne ya heba intentato con anterioridat en mayo de 2007, estió o suyo decenotercer ueitomil.
O 17 de mayo de 2010 puyó, en lo que yera o cinqueno intento d'Edurne, a o Shisha Pangma, rematando asinas os 14 ueitomils. Plegó a la tuca con os suyos companyers d'expedición Asier Izaguirre, Alex Txicon y Nacho Orviz, tres miembros d'una expedición italiana (Mario Panzeri, Michele Compagnioni y Alberto Magliano), y cuantos miembros d'atras dos expedicions, espanyola y chaponesa, respectivament.
Ueitomils por orden cronolochico
thumb|250px|right|[[Dhaulagiri]] thumb|250px|[[Manaslu]] thumb|250px|[[Kangchenjunga]]
Ueitomils por anyos
thumb|250px|right|[[Shisha Pangma]]
Seamus Heaney
Seamus Heaney ( en anglés), naixito de Bellaghy (Condau de Londonderry, Irlanda d'o Norte, Reino Uniu) o 13 d'abril de 1939 y muerto en Dublin, Irlanda o 30 d'agosto de 2013. Estió un poeta irlandés en luenga anglesa, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1995.
Freginals
Toponimia
Significa en catalán ferranyal.
Mugas
Lo suyo termin muga con Sant Carles de la Ràpita, Ulldecona, Godall, Masdenverge y Amposta.
Constantín III (usurpador)
Constantín III estió un cheneral romano que en l'anyo 407 se nombró emperador de l'Imperio Romano d'Occident en Britania y plegó a controlar gran part de Galia. Fue reconoixito como co-emperador en l'anyo 409 por Honorio chunto con lo suyo fillo Constant II. Abdicó en l'anyo 411 y fue capturau y executau.
Los soldaus de Britania proclamoron emperador a Constantín. Dimpués lo suyo exercito prenió lo control de gran part de Galia establindo la suya capital en Arlet. Pretendió incorporar a lu suyo dominio Hispania pa completar lo control de la Prefectura de las Galias y ser reconoixiu como "Augusto" por Honorio en tot este gran territorio.
En Hispania topetó con la resistencia de Didimo y Verinián, terratenients de Lusitania que yeran parients d'Honorio y plegoron a organizar exercitos propios. Constantín III ninvió ta Hispania a lo suyo fillo Constant II nombrau ya "César", acompanyau por lo cheneral Cheroncio y personal civil. Didimo y Verinián fuoron esconfitos y Constant II establió la suya cort en Caesaraugusta.
Lo exercito de Constantín III fustigaba a los invasors sueus, vandalos y alanos que bi heba en Aquitania empentando-los enta lo sud. En la santmigalada de l'anyo 409 estos pueblos trescurzoron los Pireneus y entroron en Hispania.
James Bond
James Bond, conoixito tamién como Achent 007, ye un personache ficticio creyato por o novelista anglés Ian Fleming en l'anyo 1952, a suya primera aparición estió en a novela Casino Royale en a que amaneixe como un agente secreto.
Bond ye o protagonista d'as aventuras que se hi narran en as suyas misions, en as que ye representato como un espía internacional que traballa ta o MI6 o Servicio Secreto d'intelichencia britanico.
En primeras estió muit popular por as suyas novelas, que escribiba Ian Fleming dica a suya muerte en 1973 y dimpués continuoron atros escritors como Kingsley Amis, John Pearson, John Gardner, y Raymond Benson, anque istos zaguers muitas d'as novelas yeran nomás a novelización d'as cintas. En l'actualidat ye más conoixito por as cintas de cine sobre as suyas aventuras que protagonizan destacatos actors como Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, Pierce Brosnan u Daniel Craig.
Tamién basato en o mesmo personache y en as suyas cintas bi ha videochuegos dende l'anyo 1983, con James Bond 007 que apareixió ta as videoconsolas Atari 2600, Atari 5200, ColecoVision y ta os ordinadors Atari 8-bit computers y Commodore 64, dica l'anyo 2012 ta conmemorar o 50 aniversario de James Bond con o videochuego 007 Legends ta PlayStation 3, Xbox 360, Wii U y PC.
Rubió
Rubió ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona, comarca de l'Anoya y partiu chudicial d'Igualada.
A suya población ye de 161 habitants (2007), en una superficie de 38,75 km² y con una densidat de población de 4,15 hab/km².
Cheografía
Rubió ye situato a 629 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 17 km d'a ciudat d'Igualada, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Pla de Rubió, Sant Martí de Maçana y Sant Pere d'Ardesa. O termin de Rubió muga a lo norte con Els Prats de Rei; a lo nord-este con Aguilar de Segarra; a l'este con Castellfollit del Boix; a lo sudeste con Òdena; a lo sud con Òdena; a lo sudueste con Jorba; a l'ueste con Copons; y a lo norueste con Veciana.
A'l norte se troba a Sierra de Rubió, una sierra de mas de 800 metros d'altitut, an destaca a montanya Còpia de Palomes, de 837 m.
Historia
D'epoca romana, bi ha una villa romana.
Mientres l'Alta Edat Meya, o termin de Rubió yera repartiu entre tres castiellos: o castiello de Rubió, o castiello d'Ardesa y o castiello de Maçana.
En o sieglo XIX, mientres a Guerra d'a Independencia espanyola, Rubió fue un important centro de resistencia contra as tropas francesas en o suyo camín por Igualada, ta Cerbera, Leida y Zaragoza. Se i refuchioron os guerrillers igualadins.
Reparto de concellers
Fuent: Ministerio d'o Interior.
Patrimonio cultural
center|thumb|600px|Anvista panoramica de Rubió, con as runas d'o [[castiello de Rubió en a parti mas alta d'o pueblo.]] right|thumb|300px|A portalada d'a ilesia de [[Santa María de Rubió.]]
Außenalster
L'Außenalster ye un d'os dos lacos artificials que se troban en a ciudat d'Hamburgo, Alemanya, y que se forman a partir d'o río Alster (l'atro laco ye o Binnenalster). O laco tien un aria de 1,6 km².
Historia
A parola "außen" (en aragonés exterior) fa referencia a la suya situación difuera d'as antigas murallas d'a ciudat d'Hamburgo. L'Außenalster yera a parti d'o laco que se trobaba en o "exterior" d'as muralls d'a ciudat. Como en l'actualidat ya no existen as murallas d'a ciudat, en o suyo puesto bi ha dos puents, un d'o tren y un atro ta autos, o Lombardbrücke y o Kennedybrücke, que deseparan o laco d'a resta d'o río.
Os habitants d'Hamburgo fan servir por un regular l'Außenalster como puesto ta fer actividatz d'ocio como a navegación u o remo. Quasi toz os embarcaderos de l'Außenalster son publicos. Istos embarcaderos varian dende chicotz accesos a o laco dica grans parques publicos (como l'Alstervorland). Ye un puesto muit popular ta correr (con un recorriu d'alto u baixo 7 km).
Caniformia
Os caniformes u scientificament Caniformia (en latín) son una d'as dos subordens en as que se divide a orden Carnivora, d'os mamiferos.
A suborden se sustenta en qualques caracteristicas morfolochicas exclusivas que tienen todas as familias integraderas, y que no se troba difueras d'o grupo. Etimolochicament, a parola Caniformia significa «os que tienen forma de can». L'atra gran suborden de Carnivora, contraposada a Caniformia, ye Feliformia u os feliformes («os que tienen forma de gato»).
Árbol filochenetico
'''
Pinnipedia
A infraorden Pinnipedia, que incluye focas, lions marins y morsas, evolucionó a partir d'antipasaus caniformes que adoptón una vida aquatica. Por ixa razón son clasificaus adentro de Caniformia.
Fuente Álamo
Fuente Álamo ye un municipio espanyol situato en a Rechión de Murcia, comarca d'o Campo de Cartachena y partiu chudicial de Cartachena.
A suya población ye de 14.925 habitants (2008), en una superficie de 273,00 km² e una densidat de población de 54,67 hab/km².
Olmeda de las Fuentes
Olmeda de las Fuentes ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 332 habitants (2021) en una superficie de 16,57 km².
Pero II de Brasil
thumb|180px|Mapa de Francia Pero II de Brasil, naixito de Rio de Janeiro (Imperio de Brasil, hue Brasil) o 2 d'aviento de 1825 y muerto en París (Tercera Republica Francesa, hue Francia) o 5 d'aviento de 1891, estió un Emperador de Brasil dende o 7 d'abril de 1831 dica o 15 de noviembre de 1889, cuan se fació a Proclamación d'a Republica de Brasil y s'abolió a monarquía en o país. Yera fillo de Pero I de Brasil y d'a suya muller María Leopoldina d'Austria, fendo parte d'a Casa de Braganza.
1768
Atros países
right|thumb|250px|O cheneral [[Lazare Hoche, naixito o 25 de chunio de 1768.]]
Arleting
Arleting ye un lugar d'o municipio de Traunreut en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Masdenverge
Masdenverge ye un municipio catalán situato en la provincia de Tarragona, en la comarca de lo Montsiá. La suya población ye de 1.077 habitants(2006), en una superficie de 14,6 km² con una densidat de población de 73,77 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Amposta, Freginals, Godall, La Galera, Santa Bàrbara y Tortosa.
Pratdip
Pratdip ye un municipio catalán de la comarca de la Baixo Campo. La suya población ye de 833 habitants (2007), en una superficie de 36,27 km² y una densidat de población de 22,97 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Colldejou, Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant y con Mont-roig del Camp.
Nertobriga
As actuals ruinas y os recients descubrimientos d'o que estió a ciudat de Nertobriga se troban entre o termín municipal de Calatorau y L'Almunia de Donya Godina, ocupando más terreno d'iste zaguero.
Historia
Nertobriga propiament dita naixerá en o seiglo IV aC, u talment una mica antis. Será una important ciudad celtiberica, como contrimuestra que se i cudiba en o sieglo III aC monedas de bronze en as que apareixe a fegura d'un chinet armau con lanza y con a leyenda Nertobis.
Estió en Nertobriga a on se dice que, en l'anyo 306, fuoron martirizaus os santos cristianos Sant Teopompo y Sant Sinesio, a os que encara hue en día se venera en l'amanada población de Ricla.
Cosetas d'adentro
Cosetas d'adentro ye un relato en aragonés de Lola Gracia Sendra publicato en 2012 que ganó en 2009 un accesit d'o concurso de relatos "Condau de Ribagorza" que amás se fació servir como guión ta un curtometrache en aragonés baixorribagorzano.
Cosetas d'adentro ye ambientau en Ribagorza Baixa de l'anyo 1954. O protagonista ye un pastor pirenenco acompleixau por a suya coixera prevocata por a poliomielitis que conoix a una muller que li fa, en as suyas propias parolas, "sentir-se normal". A traviés d'os suyos uellos se puet veyer a vida cutiana d'a redolada ta part d'alavez.
O curtometrache se prochectó t'o publico por primer vegada en chunio de 2011 y dimpués s'ha iu fendo en atros lugars y ciudaz d'o país, con una sobrebuena acullida; o curto se rodó en qualques lugars d'a Ribargorza como Graus y Montanyana.
Troyes
Troyes ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento d'Aube, en a rechión de Gran Este.
Milla Jovovich
Milica Bogdanovna Jovovich, naixita de Kiev (Ucraína) (alavez Unión Sovietica) lo 17 d'aviento de 1975, ye una actriz y modelo estausunidense que clamó o ficacio por o suyo paper en a cinta romantica de 1991 Return to the Blue Lagoon, ya que solament teneba 15 anyadas d'edat. Se consideró que tenió un gran abance con o suyo paper en a cinta d'acción de sciencia ficción francesa de 1997 O cinqueno elemento, escrita y dirichida por Luc Besson. Entre 2002 y 2016, Jovovich interpretó a Alice en a franquicia de cintas de terror y acción Resident Evil, que se convirtió en a serie de cintas mas taquillera basada en videochuegos.
Biebing (Traunreut)
Biebing ye un lugar d'o municipio de Traunreut en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Vilafranca del Penedès
Vilafranca del Penedès ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona, capital de la comarca de l'Alto Penedés y d'o partiu chudicial d'o suyo nombre.
La suya población ye de 36.656 habitants (2007), en una superficie de 19,65 km² con una densidat de población de 1.865,45 hab/km².
Vilafranca del Penedès fue fundada en o sieglo XII, substituyindo a l'antiga población d'Olèrdola, que quedó albandonada.
Destaca por a suya producción de cava (ye la capital d'o cava).
Cheografía
Ye situada a 223 metros d'altaria sobre o livel d'o mar, en o centro d'a plana d'o Penedès, a una distancia de 39,9 km de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.
Mugas
O suyo termin municipal muga con Les Cabanyes a lo norte; con Sant Cugat Sesgarrigues a l'este; con Olèrdola a lo sud y con Santa Margarida i els Monjos y Pacs del Penedès a l'ueste.
María Lostal
María Lostal (se desconoixe o puesto y a calendata exacta d'o suyo naiximiento - zaguerías de 1809, primerías de 1810) estió una esfensora de Zaragoza mientres os Setios, en a Guerra d'o Francés.
Tenió un papel important en a esfensa d'a redolada d'a Puerta d'o Carmen y d'o Colechio de Carmelitas de Sant Chusé, pues pudo meter a salvo as reliquias y obchetos sagraus que i heba, levando-los ta o Hespital de Convalecients. O suyo mariu murió mientres o segundo setio de Zaragoza.
Como premio a os servicios reyalizaus, o Cheneral Palafox le concedió una pensión de seis reyals diarios, que posteriorment fue prorrogada por o rei Ferrando VII y que pudioron desfrutar os suyos fillos Antonio, Joaquín y Ángeles Sola Lostal.
Una carrera de Zaragoza leva o suyo nombre.
Wisława Szymborska
Maria Wisława Anna Szymborska, naxita de Bnin (Polonia) o 2 de chulio de 1923, ye una poetesa polaca en luenga polaca, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1996.
Martin Heidegger
Martin Heidegger, naixito de Messkirch (Imperio Alemán) o 16 de setiembre de 1889 y muerto en Friburgo de Brisgovia (Alemanya) o 26 de mayo de 1976, estió un filosofo y filologo alemán.
Heidegger tenió una muit gran influencia en a Filosofía d'o XX sieglo, encluyendo-ie o existencialismo y a Filosofía posmuderna.
Etayo
Etayo (Etayo en castellano, Etaio en basco) ye un municipio de Navarra situato a 59 km de Pamplona. A suya población ye de 84 habitants (2007), en una superficie de 13,02 km² y una densidat de población de 6,45 hab/km².
Bispe
right|thumb|275px|Un bispe [[Ilesia Catolica|catolico, l'alemán Gerhard Ludwig Müller, con a suya mitra, o suyo baculo, a suya cruz peitoral y o suyo aniello.]]
Requisitos pa estar esleito bispe son:
Os suyos simbols son:
Palesians
Os palesians (en ucrainés поліщуки, polishchuky, en belarruso палешукі, paleshuki, en ruso полещуки, poleshchuki) son os habitants de Palesia, en Belarrusia. Charran un dialecto eslau oriental considerato como part d'o belarruso y son de relichión cristiana ortodoxa.
Luenga
Bi ha prebatinas de fer un stándard escrito palesián diferent d'o belarruso, pero sin de resultatos practicos.
Animal montesino
thumb|right|250px|Os [[guajolotes de Nordamerica son a variant montesina d'o pavo domestico.]] Un animal montesino u montesín ye un eixemplar salvache d'una especie por demés domestica, u d'a qual a mayoría d'os eixemplars son domesticos, como por eixemplo o gato montesino en relación a o gato domestico (toz dos fan parte d'a mesma especie: Felis silvestris).
Por extensión, popularment s'ha adhibito l'adchectivo «montesino» a o nombre popular de qualques especies enterament salvaches pero emparentadas u que tienen una apariencia fisica que recorda a belatras domesticas, como as crapas montesinas u o gallo montesino, que no tienen variants domesticadas.
O concepto analogo entre as plantas ye una planta borde.
Santuario d'a Virchen d'a Balma
Lo Santuario de la Virgen de Balma ye en lo termin municipal de Zurita, en la provincia de Castellón (País Valenciano). Ye un edificio relichioso meso en una roca, d'estilo renaixentista, construito entre los sieglos XVI y XVIII.
Descripción
Ye un santuario con espelunga, y bi ha ilesia, hospedería y estación de verano.
La suya frontera tien balcons y bi ha una escalinata larga que leva ta la hospedería. A los dos costatos bi ha unas escaleras que levan ta lo piso superior, on ye la "sala de las danzas" con arcos de meyo punto.
Otto Dix
Wilhelm Heinrich Otto Dix ( en alemán), naixito d'Untermhaus (Prencipau de Reuss, hue en a ciudat de Gera, Turinchia, Alemanya) o 2 d'aviento de 1891 y muerto en Singen (Baden-Wurtemberg, Alemanya Occidental, hue Alemanya) o 25 de chulio de 1969, estió un pintor alemán, encuadrato en os movimientos artisticos d'o expresionismo y d'a nueva obchectividat. Ye considerato como uno d'os grans pintors alemans d'o sieglo XX.
Santuario d'a Virchen d'a Balma
Curiosidatz
Ye uno de los zaguers puestos d'Espanya on la Ilesia catolica ha feito exorcismos.
Toponimia
Balma significa espelunga y ye una palabra sobretot en occitán, pero tamién en catalán y que se considera d'orichen ligur, podendo estar un elemento sorotaptico. La palabra balma pasó dende l'occitán ta l'arpitán, y la prenió lo francés como baume.
Cantón de Semiac
O cantón de Semiac (en occitán canton de Semiac, en francés canton de Séméac) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Altos Pireneus, en a rechión d'Occitania. yera formata por 10 comunas.
30 de chinero
Atros países
right|thumb|250px|L'actriz britanica [[Vanessa Redgrave, qui naixió o 30 de chinero de 1937.]]
Cantón de Semiac
A suya población yera d'11.872 habitants (1999) en una superficie de 42,82 km², con una densidat de población de 265 hab/km².
Sengese
thumb|Sengese d'os Matakam de Camerún thumb|Fuella d'o sengese Lo sengese ye un cuitiel arrullader d'os Matakam, un pueblo d'o nord-este de Nicheria u d'o nord de Camerún. Ye de forma sinuosa y lo suyo mango gosa estar recubierto de cuer. Tamién puet estar utilizau como moneda de cambio.
Caracteristicas
La forma d'o sengese ye distintiva respective a los atros cuitiels arrulladers d'a zona, que la suya linia cheneral s'asemella a una "F". L'arma d'os Matakam tien la metat superior d'a fuella roscada en forma de "3" con, en a metat d'a primera curva, una punta curta y punchiguda. Lo punyo ye recubierto a sobén de cuer y l'arma ye dotada de cochals de fixación utilizaus ta enganchar una cadena u una cuerda.
Taxi Driver
Taxi Driver (títol en anglés, en aragonés Conductor de taxi, enguerada en Aragón con o suyo títol orichinal) ye una cinta estausunidense de l'anyo 1976 de cine de drama dirichita por Martin Scorsese seguntes un guión de Paul Schrader, con una banda sonora orichinal de Bernard Herrmann y una dirección de fotografía de Michael Chapman. Producita por Julia Phillips y Michael Phillips, en o suyo reparto incluye a destacatos actors como Robert De Niro, Jodie Foster, Albert Brooks, Harvey Keitel, Leonard Harris, Peter Boyle y Cybill Shepherd. Antiparte, ye una cinta que ha recibito cuantos premios.
Ljouwert
Ljouwert (pronunciato en frisón, en neerlandés Leeuwarden, en Stadsfries: Liwwadden) ye a capital d'a provincia neerlandesa de Frisia. Se troba en o norte d'o país.
Historia
left|thumb|215px|Mapa historico de Ljouwert L'aria de Ljouwert ya yera ocupata a o menos dende sieglo X (encara que recientment s'han trobato restas de casas que datan d'o sieglo II a man d'a Oldehove, una torre medieval d'a ciudat) y obtenió o títol de ciudat en l'anyo 1435. Situata en o Middelzee, estió un important centro comercial, dica que a suya conexión con a mar se zarró en o sieglo XV. En 1901 a ciudat teneba una población de 32.203 habitants.
Entre os personaches famosos de Ljouwert s'encluyen o lugartenient Guillén IV d'Orange, l'artista grafico M. C. Escher, y a famosa bailarina y espía Mata Hari, asinas como o teologo N.H. Gootjes. thumb|200px|Ciudadans de Ljouwert recibindo a l'exercito de Canadá, 16 d'abril de 1945 Mientres a Segunda Guerra Mundial, dimpués d'una luenga ocupación alemana, o 15 d'abril de 1945, os Royal Canadian Dragoons (unidat de l'exercito canadiense), desobedecindo ordens directas, dentroron en ciudat y redotón a os alemans.
Etimolochía
O nombre de "Leeuwarden" (con antigas variants graficas) se fació servir en primeras ta decir a Nijehove, amás important d'as tres localidaz que dimpués, en os primers anyos d'o sieglo IX, s'achuntoron en una sola (Villa Lintarwrde' c. 825).
Bi ha a-saber-las teorías sobre l'orichen d'o nombre d'a ciudat. O historiador y archivista Wopke Eekhoff replegó un total de 200 variants graficas diferents, d'as cuals Leeuwarden (neerlandés), Liwwadden (Stadsfries) y Ljouwert (frisón occidental) encara se fan servir.
Heraldica
O escudo de Ljouwert ye o simbolo oficial d'o municipio. Ye formato por lión d'oro sobre fundo d'azur tot coronato. O feito de que amaneixca un lión pareixe prou lochico, ya que "Leeuw" significa "lión" en neerlandés. Manimenos, ye probable que l'antigo nombre d'a ciudat fese referencia a l'augua mas que a iste animal. Bellas fuents dicen que cuan se prenió o nombre oficialment en a ciudat se gritó a o lión ta que se fese real. Tamién ye posible que o escudo fuese un regalo d'a poderosa familia Minnema a la ciudat.
Vicos
thumb|200px|Froskepôlemolen
Arquitectura
Entre os edificios mas representativos d'a ciudat se pueden encluyir o Kanselarij (l'antiga cancillería), o Stadhouderlijk hof, antiga residencia d'os lugartenients de Frisia, o Waag (antigo mercato d'a ciudat), a ilesia de Sant Bonifacio y a Oldehove una torre medieval. Una d'as millors anvistas d'o centro d'a ciudat se tiene dende o "edificio Achmea", o mas alto d'a ciudat (pertenixient a la companyía d'aseguranzas "Achmea").
Ljouwert ye tamién a seu d'o mercato de bestiar mas gran d'o país, que se celebra o Día de l'Ascensión, asinas como o mercato de flors mas gran d'os Países Baixos. O Froskepôlemolen ye o zaguer supervivient d'entre os 130 molins de viento que goso tener Ljouwert. As restas d'o Cammingha-Buurstermolen s'espaldoron en 2000. Os alacez d'atros dos molins, Wielinga-Stam y De Haan encara se i pueden trobar.
Educación
thumb|250px|Seu d'a [[Noordelijke Hogeschool Leeuwarden|NHL en a Tesselschadestraat]] Ljouwert tien bellas universidaz de prestichio en o campo d'as ciencias aplicatas (HBO en neerlandés), como o Van Hall Instituut (ciencias naturals y agricolas), a Stenden Hogeschool (economía) y a Noordelijke Hogeschool Leeuwarden (economía, tecnolochía y artes).
A tamas de que a ciudat no tien una universidat cientifica, bi ha a-saber-las seccions d'universidaz d'atras ciudaz como a Wageningen University and Research Centre, a Universiteit Twente y a Rijksuniversiteit Groningen. Alto u baixo 16.000 estudiants, encluyindo un numero cada vegata mayor d'estudiants foranos, estudeyan en as escuelas tecnicas. Antiparti d'a educación superior, a ciudat amás ye a seu de dos escuelas rechionals de formación profesional (MBO): o Friese Poort y o Friesland College.
Esporte
Ljouwert ye o punto de salita y de plegata d'a Elfstedentocht, una cursa de patinache sobre chelo de 200 km de largaria que se fa d'hibierno, y cuan as condicions lo permiten, en as canals chelatas de Frisia. A zaguera edicion d'ista competición se celebró en chinero de 1997 y as dos anteriors en os anyos 1986 y 1985. L'equipo de fútbol d'a ciudat, o Cambuur Leeuwarden, chuga en a Eerste Divisie (a segunda categoría d'o fútbol neerlandés). En a temporata 2005/06 o club cuasi desapareixe debito a las suyas malas condicions economicas. O Cambuurstadion, a on que se chugan os partitos de fútbol, se devantó en l'anyo 1995. Actualment l'equipo de fútbol tien plas de fer un nuevo estado en a parti oriental d'a ciudat, lo que tendría un coste de 35 millons de euros.
Politica
Ljouwert, como capital d'a provincia de Frisia, ye seu d'as institucions provincials.
Personas conoixitas de Ljouwert
200px|thumb|[[Mata Hari, a famosa bailarína y espía]]
Transporte
250px|thumb|Gara de Ljouwert 250px|thumb|Un autobus urbán d'Arriva thumb|250px|Ljouwert, Van Harinxmakanaal Bi ha cuantas linias de tren dende atras ciudaz d'os Países Baixos:
Tamién bi ha linias regulars d'autobus con atras ciudaz de Frisia mas que mas:
Y amás bi ha autobuses urbans en a ciudat. A mayoría d'as linias corresponden a la interpresa de transportes Connexxion y unas poquetas (linias 10,13,14 y 320) a la interpresa Arriva.
En coche, se i puet plegar por as dos autopistas que conectan a ciudat con a resta d'os Países Baixos, l'A-31 y l'A-7 por l'Afsluitdijk y l'A-32 por Zwolle. A mas, ye conectata con a Mar de Frisia por o Van Harinxmakanaal, una canal de 38 km de largaria.
Transporte aerio
Leeuwarden tien una base aeria, que ye una d'as tres mas importants d'a fuerza aeria d'os Países Baixos, pero no tien vuelos comercials. Os aeropuertos mas amanatos con vuelos comercials son los de Groningen y Amsterdam.
Cantón de Tornai
O cantón de Tornai (en occitán canton de Tornai, en francés canton de Tournay) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Altos Pireneus, en a rechión d'Occitania.
Buchberg (Traunreut)
Buchberg ye un lugar d'o municipio de Traunreut en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Bogdan Khmelnitski
Bogdan Khmelnitski, en ucrainés Богдан Зиновій Хмельницький (Bogdan Zynovi Khmelnytsky), naixió o 27 d'aviento de 1595 y morió o 26 de chulio (6 d'agosto en o calandario chuliano) de 1657, y estió un hetman d'os cosacos zaporizhians que dirichió una revuelta contra Polonia, dita Sublevación de Khmelnitski, y fació que Kiev y os territorios cosacos a l'este d'o río Dniéper pasasen a Rusia.
Fue educato por os chesuitas de Lviv y aprendió polaco y latín. Prenió dimpués experiencia militar con os zaporizhians.
Tenió pleitos con as autoridarz polacas por o impuestos y tributos. En 1646 se fació esleyir hetman. En 1647 un oficial polaco enemigo suyo saqueyó as suyas tierras, cremó a suya casa, mató a lo suyo fillo y se'n fue con a suya amant. Dende ixe inte organizó una revuelta antipolaca con l'aduya d'os zaporizhians y d'os antigos enemigos tartres, dita Sublevación de Khmelnitski. Se produció un ataque a grant escala contra l'administración, l'exercito polaco, os terratenients y os burgueses polacos, que yeran crematos en as casas, espelletatos u escuarteratos con caballos. Lviv fue asitiata. Tamién destacoron por os pogroms antichodigos. Os sacerdoz catolicos tamién fuoron perseguitos.
Encara que Polonia (a Republica d'as Dos Nacions) fació concesions, a guerra siguió y encara que os cosacos yeran derrotatos a vegatas y muitos se'n sozmenten, i heba indefinición.
Demandoron aduya a lo zar de Rusia Aleixo o Chentil, que tardó dos anyatas en responder. En 1654, dimpués de muitas negociacions, Bogdán y os cosacos acceptoron l'autoridat d'o zar de Rusia y refusoron a sobiranía polaca, (Tratato de Perejaslav). Os rusos reconoixeban en teoría as libertaz y institucions d'os cosacos.
Sant Jaume d'Enveja
Sant Jaume d'Enveja ye un municipio catalán situato en la provincia de Tarragona, y en la comarca de lo Montsiá. La suya población ye de 3.434 habitants (2007), en una superficie de 60,8 km² con una densidat de población de 56,48 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Amposta y Deltebre.
Sorabos
Os sorabos (en sorabo serbja / serby) son habitants de dos rechions deseparadas de Lusacia: os alto sorabos en a redolada de Bautzen-Budysin y os baixo sorabos a redolada de Cottbus-Chosebuz). O numero de sorabos s'estima en 100.000-120.000, a metat d'ellos charran o sorabo, una luenga eslava occidental. A gran mayoría son cristianos luteranos.
Luenga
Bi ha dos dialectos principals, alto sorabo, baixo sorabo, y un dialecto ixemenau por a redolada de Muskau. L'alto sorabo ye a base d'a luenga escrita y ye parexiu a lo checo. O baixo sorabo ye pareixiu a lo polaco. Bi ha evidencias que os dos dialectos principals encomenzoron a deseparar-sen ya en o sieglo XIII. As primeras muestras de sorabo escrito son d'o sieglo XV. En o sieglo XIX muitos ampres de l'alemán fuoron substituyius por palabras checas u por neolochismos basaus en radices sorabas. En a Universidat de Leipzig bi ha una catedra de luenga soraba.
Relichión
Os sorabos son protestants pero entre os alto sorabos bi ha una minoría catolica. O protestantismo aduyó a la supervivencia d'a luenga soraba, por a obligación de fer servir a luenga vernacla en os oficios relichiosos y sermons. En o sieglo XVI fuoron fundadas escuelas y seminarios a on admitiban alumnos lusacians.
Historia
En a "Cronica de los Conquiridors" nombran a los sorabos en o capítol CXCVII:
Fuoron sozmesos por os alemans en l'anyo 928. En 1002 o suyo territorio fue ocupau por Polonia. En 1368 pasó a fer part d'as posesions d'a corona de Bohemia. Como toz os pueblos eslaus d'a zona fuoron afectaus por a expansión alemana ta l'este u Ostsiedlung. En o sieglo XIV a mayoría d'os eslaus de l'Elba u vendos ya s'heban chermanizau, de fueras d'os polabos d'a redolada de Hannover (que encara existiban en o sieglo XVIII), y d'os sorabos. En a Edat Meya os sinyors feudals alemans no deixaban a los siervos sorabos que deixasen as suyas aldeyas y emigrasen t'as ciudaz. En 1635 Lusacia fue cedida a Saxonia, y dimpués d'as guerras napoleonicas pasó a fer part de Prusia.
Mientres a ocupación prusiana os sorabos yeran sozmesos a una campanya de chermanización dende 1871, sobretot en l'este, y como reacción amaneixió un movimiento nacionalista, con organizacions como Macica Serbska (1847) y Domowina (1912).
En 1919 se planteyó que Lusacia fese part de Checoslovaquia, pero quedó en Alemanya. Dende 1933 o nacionalsocialismo reprimió as manifestacions d'identidat soraba, y en 1937 o movimiento Domowina fue obligau a disolver-se. Dende 1945 i habió una recuperación d'o movimiento cultural sorabo y a RDA lis concedió amplos dreitos como minoría.
Pallars Chusán
O Pallars Chusán (Pallars Jusán en grafía SLA, Pallars Jussà en catalán, prenunciato en aragonés /pa'ʎas ʧu'san/) ye una comarca pirenenca de Catalunya que ocupa gran parti d'a plana d'a cuenca d'o río Noguera Pallaresa, Flamisell y a Plana d'a Cuenca Dellà. Muga con as comarcas catalanas de la Noguera, o Pallars Sobirán, l'Alta Ribagorza y l'Alto Urchel y la comarca aragonesa d'A Ribagorza. Ye una d'as dos partis en que queda subdividito lo territorio historico d'o Pallars.
Parla
En a parte central y sud d'a comarca se charra un catalán nordoccidental que no se diferencia guaire d'a parla de Leida u leridano. En a parte que ye entre l'Alta Ribagorza catalana y lo Pallars Sobirán (a Vall Fosca con La Torre de Cabdella, Sarroca de Bellera y Senterada) se charra catalán pallarés, pero bi ha toponimia aragonesa (Molinos, Montorroio, Estany Sallente), a vegatas aragonesa arcaica (Estany Castieso  y Pales de Cubiesso en cuenta de castell y cubell) que fa pensar que en o pasato se i charrase navarro-aragonés u que las trazas de charrar aragonesas plegasen mes enta l'este en l'aria de transición con o catalán.
Cottbus
Cottbus (en baixo sorabo Chóśebuz) ye una ciudat de Brandemburgo, Alemanya.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Jodie Foster
Jodie Foster (nombre artistico d' Alicia Christian Foster), naixita de Los Angeles (California, Estaus Unius) o 19 de noviembre de 1962, ye una actriz, directora cinematografica y productor cinematografico estausunidense, activa en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1960 (quan nomás teneba que quatre anyadas) y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
D'entre a suya filmografía como actriz, se puet destacar belunas d'as suyas interpretacions, en bellas cintas como Taxi Driver (1976, Martin Scorsese), Bugsy Malone (1976, Alan Parker), Foxes (1980, Adrian Lyne), The Accused (1988, Jonathan Kaplan), The Silence of the Lambs (1991, Jonathan Demme), Contact (1997, Robert Zemeckis), The Brave One (2007, Neil Jordan), u Carnage (2011, Roman Polanski).
Boughera El Ouafi
Ahmed Boughéra El Ouafi (en idioma arabe أحمد بوغيرا العوافي), conoixito como Boughéra El Ouafi, naixito d'Ouled Djellal (Alcheria francesa, hue Alcheria) o 15 d'octubre de 1898 y muerto en Saint Denis, Francia o 18 d'octubre de 1959, estió un atleta francés que compitió en os Chuegos Olimpicos de París 1924 y en Chuegos Olimpicos d'Amsterdam 1928 aconsiguiendo estar campión olimpico d'a maratón en istos zaguers.
Igualada
Igualada ye un municipio catalán situato en la provincia de Barcelona, e capital de la comarca de l'Anoya. La suya población ye de 36.923 habitants (2007), en una superficie de 8,12 km² con una densidat de población de 4.547,17 hab/km².
Estió fundada a finals de lo sieglo X, sobre lo cruce de camíns de Barcelona ta Aragón y de Manresa ta Vilafranca del Penedès.
Hymni i Flamurit
Hymni i Flamurit ye l'himno nacional d'Albania.
A letra fue escrita por o poeta albanés Aleksander Stavre Drenova.
Fue publicato con o títol de Liri e Shqipërisë (Libertat d'Albania), en un diario de Bulgaria.
A música de l'himno fue compuesta por Ciprian Porumbescu.
Parolas
Hymni i Flamurit (en albanés)
L'Albiol
L'Albiol ye un municipio catalán de la comarca de la Baixo Campo. La suya población ye de 377 habitants (2008), en una superficie de 20,34 km² y una densidat de población de 18,53 hab/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con La Selva del Camp.
Toponimia
Albiol vien d'o latín ALVEOLUM.
Cantón de Tria de Baïsa
O cantón de Tria de Baïsa (en occitán canton de Tria de Baïsa, en francés canton de Trie-sur-Baïse) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Altos Pireneus, en a rechión d'Occitania.
Kim Il-sung
Kim Il Sung (15 d'abril de 1912 - 8 de chulio de 1994) estió un político comunista y chefe d'Estato de Corea d'o Norte dende 1948 dica la suya muerte, inte en que l'Asamblea Popular Suprema eslichió a o suyo fillo Kim Jong-il como president. Bi habió os cargos de Primer ministro dende 1948 dica 1972, y President entadebán. Asinas mesmo, yera Secretario Cheneral d'o Partiu d´os Treballadors de Corea, y ha siu esleito President Perén d'a Republica. Per os ciudadanos coreanos ye dito Gran Líder. O suyo cabo d'anyo y a calendata d'a suya muerte son fiestas nacionals en Corea d'o Norte.
Estelada
thumb|200px|right|Esteladas en una manifestación.
A estelada (en aragonés significa "estrelada") ye una bandera no oficial, emplegada por o nacionalismo y independentismo catalán, mas que mas en o territorio de Catalunya, pero tamién en a resta d'o Países Catalans.
Os suyos orichens se troban en primerías d'o sieglo XX (se creye que en 1908) y naixió d'a fusión d'as quatre barras tradicionals d'o sinyal d'Aragón (en que se basa tamién a bandera oficial de Catalunya), con o triánglo estrelau inspirau en as banderas de Cuba y Puerto Rico, dimpués una estada en Cuba de Vicenç Albert Ballester, qui estió activista d'o partiu Unión Catalanista y d'atros movimientos y iniciativas de carácter independentista catalán. Se heba preso iste modelo ya que Cuba yera un estau que s'heba independizau feba poco d'Espanya y yera alavez un referent en a luita nacionalista. Ballester residió en Cuba temporalment y admiró a suya luita contra l'Imperio espanyol.
Bi ha tres clases principals de esteladas catalanas:
No ha quedau fixada a orientación d'a estrela y a vegadas tien un canto paralelo con o borde curto d'a bandera y atras lo tien con o borde luengo. As suyas dimensions tampoco no han quedau fixadas, pero gosan fer-se de dos de amplo por tres de luengo.
Gerena
Gerena ye un municipio andaluz situato en a comarca d'a Sierra Norte de Sevilla y provincia de Sevilla.
A suya población ye de 6.812 habitants (2010), en una superficie de 129,90 km² con una densidat de población de 52,44 hab/km².
Cheografía
A localidat de Gerena se troba situata a 86 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 25 km d'a ciudat de Sevilla, a capital d'a suya provincia y d'Andalucía.
Cadiera (desambigación)
O termin cadiera (d'o latín < CATHĒDRA) puet fer referencia a:
Diccionario
thumb|right|250px|Un diccionario. Un diccionario (pronunciau /diθjo'naɾjo/) ye una obra de consulta lexicogr afica en a qual se puet consultar parolas u termins ordenaus alfabeticament. D'as parolas que i hai recullidas, se'n gosa consultar a ortografía, o significau, a etimolochía, o rechistro d'emplego (culta, vulgar, coloquial, etc.), ilustracions u mesmo equivalents en atras luengas. Existe dos grans tipos de diccionarios: os diccionarios monolingües y plurilingües.
Corz de Leida (1218)
As Corz de Leida de 1218 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Leida y convocadas por o rei Chaime I d'Aragón.
Se i reunioron representants d'Aragón y Catalunya. En istas corz o rei confirmó a valura d'a moneda chaquesa y establió midas pa la suya protección.
Asistents
Estió present entre atras autoridatz l'arcebispe de Zaragoza Sancho d'Ahonés.
Festival d'a Canción d'Eurovisión
250px|thumb|right|Simbolo representativo d'o festival. O Festival d'a Canción d'Eurovisión ye un concurso televisivo de caracter anyal, en o qual participan interpretes representants d'as televisions (en a suya mayoría publicas) de países miembros d'a Unión Europea de Radiodifusión. Lo festival ha estau transmitiu cada anyo dende 1956, estando lo programa de televisión mas antigo que encara se transmite en o mundo, recibindo en 2015 lo record Guinness como la competición musical televisiva mas loncheva d'o mundo. Amás, ye lo festival d'a canción mas gran en termins d'audiencia, la que s'ha estimau entre 100 y 600 millons internacionalment. L'evento ye transmitiu en toz, mesmo en países que no participan en o mesmo. Lo festival ye historicament conoixiu per estar promotor de mosica pop. Manimenos, en anyos recients s'han presentau en o festival varios temas perteneixients a atros cheneros como musica arabe, dance, tango, reguetón, heavy metal, pop-rap, punk, rock, electronica, entre atros.
A edición de 2020, va estar a primera edición en estar cancelada, a causa d'a pandemia d'a Covid-19. Sindembargo, va tener sitio una edición especial denominada Eurovision: Europe Shine a Light (en aragonés: Europa Enciende a suya Luz). Y tamién i va haber atros eventos celebraus pa diferents cadenas de televisión d'a UER.
Participación
Beluns d'os países que quereban participar van estar Kosovo, Liban, Liechtenstein y Tunicia. Y tamién beluns territorios dependients: de Dinamarca (Groenlandia y as Islas Feroe) y Chibraltar chuntos a dos d'os países que forman o Reino Uniu, Escocia y Galas, y de España, nomás Catalunya. Tamién han amostrau interés a participar China y Qatar. Nomás os países arabes Alcheria, Chordania, Echipto, y Libia chunto a Ciudat d'o Vaticano no han amostrau interés a participar. Y en o caso de Palestina no ye un miembro activo (ni miembro asociau d'a UER)
Eurovision: Europe Shine a Light
O evento Eurovision: Europe Shine a Light se va celebrar o día 16 de mayo de 2020, o mesmo día que se i habría celebrau la final d'Eurovisión 2020. O evento se va emitir pa la canal oficial d'Eurovisión en YouTube y en as diferents cadenas de televisión que participarían este anyo, y tamién en as cadenas BHRT y RTCG (que no participaban este anyo) y Khabar Agency (que ye miembro asociau d'a UER) y RTK (que no ye miembro d'a UER y nomás va participar como parti de Yugoslavia y Serbia y Montenegro). Beluns d'os artistas convidatos estioro artistas que heban participau a Eurovisión como Ilse DeLange (en o festival de 2014) d'os Países Baixos y Michael Schulte (en o festival de 2018) de Alemania y con Marija Šerifović (a ganadora d'o festival de 2007) de Serbia y Duncan Laurence (o ganador d'o festival de 2019)
1770
Atros países
right|thumb|250px|O escultor danés [[Bertel Thorvaldsen, naixito o 19 de noviembre de 1770.]]
Cadiera
right|thumb|350px|Una cadiera en a cocina de Casa Mur d'[[Aluchán.]] Una cadiera (d'o latín < CATHĒDRA) ye un mueble que gosaba trobar-se tradicionalment en as cocinas y que ye especificament pensau ta estar a o canto d'o fogaril. Por un regular incluyen un respaldo (encara que tamién n'i hai sin iste accesorio) y a vegadas reposabrazos.
Manolo Villanova
Manuel José Villanova Rebollar (Zaragoza, Zaragoza 27 d'agosto de 1942) ye un futbolista aragonés, hue retirato, que dimpués d'a suya carrera como futbolista encomenzó una de entrenador de fútbol.
Trayectoria
Estió entrenador, entre d'atros equipos, d'o Real Zaragoza, a SD Huesca y en a temporata 2009-2010 yera entrenador d'o Real Zaragoza "B".
Constant II (usurpador)
Constantín III estió lo fillo mes gran de Constantín III que fue nombrau "César" por su padre en l'anyo 407 y fue reconoixiu como co-emperador de l'Imperio Romano en l'anyo 409 chunto con su pai Constantín III por Honorio. Establió la suya seu en Caesaraugusta. Constant II ye considerau en las leyendas arturicas como tío u agüelo de lo Rei Artús.
Constantín III nombró "César" a Constant II y lo ninvió a Hispania pa que luitase contra la resistencia de Didimo y Verinián, terratenients de Lusitania que yeran parients d'Honorio y plegoron a organizar exercitos propios. Constant II iba acompanyau por lo cheneral Cheroncio y personal civil. Didimo y Verinián fuoron esconfitos y Constant II establió la suya cort en Caesaraugusta, que esdevinió seu imperial. Caesaraugusta li permitiba un contacto fácil tanto con Arlet como con Asturica Augusta, Emerita Augusta y Hispalis.
A fins de l'anyo 408 Constant II tornó a Arlet deixando en Caesarausta a la suya familia, a lo suyo sequito y a Cheroncio. Quan tornaba a Caesarausta trayó a un nuevo cheneral dito Chusto que estió lo motivo por lo que Cheroncio se li sublevó. En ixe tiempo los barbaros presionaban las mugas de lo territorio de Constantín III en Galia, y ixo obligó a Constant II a deixar lo control d'Hispania a Cheroncio.
Cheroncio recurrió a l'aduya militar d'os sueus, vandalos y alanos contra Constant II en l'anyo 410 y fue esconfito.
Constant II en las leyendas arturicas
Godofré de Monmouth escribe en "Historia Regum Britanniae" que Vorntigern fa matar a traición a Constant, fillo de Constantín, y los chirmans de Constant Aurelius Ambrosius u Uther Pendragón fuyen a Armorica.
Daxberg (Traunreut)
Daxberg ye un lugar d'o municipio de Traunreut en o sudeste de Bavera, Alemanya, en a rechión de l'Alta Bavera.
Blois
Blois ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento de Loir y Cher, en a rechión de Centro-Val de Loira.
Dario Fo
Dario Fo, naixito de Sangiano (Lombardía, Italia) o 24 de marzo de 1926 y muerto en Milán (Lombardía, Italia) o 13 d'octubre de 2016, estió un escritor, dramaturgo, director teatral y actor italiano en luenga italiana, que recibió por a suya obra o Premio Nobel de Literatura en 1997.
Nichi Vendola
Nichi Vendola, naixito de Bari (Pulla) o 28 de setiembre de 1958, ye un politico italiano, militant de Sinistra Ecologia Libertà, president d'a rechión de Pulla dende abril de 2005, quan succedió a Raffaele Fitto.
Lista de municipios d'a provincia de Salamanca
350px|thumb|Mapa municipal de Salamanca.
{| class="wikitable sortable" ! Municipio ! Población (2008)
Meleagris gallopavo
Meleagris gallopavo (L., 1758) ye una especie d'au gallinacia d'a familia d'as fasianidas natural d'America d'o Norte, que habita en as selvas d'os Estaus Unius y Mexico.
Descripción
A cabeza y a parte distal d'o cuello son despulladas, sin plumas, y de color royisca. Os masclos tienen tamién a cara, a redol d'o pico y os uellos, más azuladeta a partir d'a madureza sexual.
Tiene carunculas distendibles que en especial os masclos unflan mientres fan a parada nupcial. A caruncla d'a parte superior d'o pico recibe o nombre de «moco» y ye a más distendible.
Allo (Navarra)
Allo ye una villa y municipio de Navarra, situato a 50,7 km de Pamplona. A suya población ye de 1078 habitants (2007), en una superficie de 36,3 km² y una densidat de población de 29,7 hab/km².
Meleagris gallopavo
Comportamiento reproductivo
Os pavos son animals gregarios tot l'anyo. Manimenos, en a temporada reproductiva se gosan aplegar en claros y pratos a on que os masclos executan una exhibición nupcial que, en aragonés, se conoix como «fer a rulet».
Romorantin-Lanthenay
Romorantin-Lanthenay ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento de Loir y Cher, en a rechión de Centro-Val de Loira.
Meleagris gallopavo
Comportamiento reproductivo
As pavas s'ocupan solas d'a construcción d'es niedos y de meter y guardar as cobatas, que consisten normalment en de 5 a 8 uevos blancos, d'a mida d'un uevo d'anade. Como todas as gallinacias, os pavos son aus nidifugas.
As pavas son conoixidas por estar mais devotas de sus polletz, a os qui guardan y defienden más que muitas atras aus de corral. Iste comportamiento tan protector s'aprofeita a sobén ta fer-las fer de nodrizas de belatras especies, pus pareixito a como pasa con as aucas se diz que no conoixen ni quántos uevos coban nian si sus fillos son pavos u no. Por ixa razón, a sobén se le mete uevos d'atras gallinacias (encara entre es suyos propios) y se les fa incubar-los: quan os polletz amaneixen es crían a toz por igual.
Bursau
Bursau (en escritura iberica ) ye una antiga ciudat celtibera y conchunto arqueolochico de ocupa os cabezos de "El Castillo", "La Corona", "La Cueva Esquilar" y zonas amanadas a o casco urbán, en l'actual termín municipal de Borcha (Aragón).
As diferents escavacions en os ditos cabezos han trobau restas d'estructuras arquitectonicas correspondients a diferents epocas. Se tracta d'una ciudat que tendría o suyo orichen en o cerro de "La Cueva Esquilar", con un asentamiento de tipo campos d'urnas d'a Edat de Fierro. L'arribada d'o mundo celtiberico supondría a enamplación d'o primitivo asentamiento, estendillando-se mesmo por os vecins cabezos de "La Corona" y, a partir d'o siglo II-I aC, por as zonas denominadas como "Torre del Pedernal" y "Polígono de la Romería", en os arredols.