cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Calmucos
Historia
En a Segunda Guerra Mundial, os alemans prenioron Elisa en 1942 y dimpués una chicota parte de Calmuquia. L'oficial alemán Otto Doll, que heba servito n'ixa zona a fins d'a Primera Guerra Mundial y charraba calmuco intervinió creyando un comité nacional calmuco formato sobretot por calmucos exiliatos u emigratos. Se creyó un cuerpo de caballería calmuco, que se retiró con os alemans y luito dica rematar a guerra en 1945.
Cuan l'Exercito Royo sovietico cercó a l'exercito alemán en Stalingrado en a batalla de Stalingrado, o territorio calmuco quedó en poder d'os sovieticos y dende o 27 d'aviento dica o 30 d'aviento de 1943 os calmucos que i heba fuoron detenitos y deportatos diferents puestos de Siberia, ixemenatos en poblatos con población rusa en os que no bi destinoron que una u dos familias calmucas.
Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial bels calmucos que no heban puesto detener os sovieticos emigroron ta Estaus Unius.
Os calmucos deportatos fuoron rehabilitatos en 1957 y tornoron a la suya tierra, que en 1958 tornó a estar una republica autonoma. En 1992 Calmuquia firmó o tractau d'adhesión a la Federación rusa.
Río de Ferrera
Lo río de Ferrera ye un curso d'augua que naixe en la versant ueste de la sierra de Ferrera y caye en lo río Camaras por la suya marguin ezquierda en lo termin municipal de Ferrera de los Navarros, auguas enta baixo de Villar de los Navarros y auguas ent'alto d'Azuara.
Traviesa los termins municipals de Lueixma y Ferrera de los Navarros, a on que bi ha un entibo chico.
Son tributarios de lo río de Ferrera por la suya marguin dreita l'arroyo d'el Reguero y lo barranco d'el Regacho.
Ris-Orangis
Ris-Orangis ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Évry, o cantón de Ris-Orangis (en ye a suya capital) y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 27006 habitants, en una superficie de 8,71 km².
Erwichio
Erwichio (Flavius Ervigius en latín) estió un sobirán de los visigodos que reinó dende l'anyo 680 dica l'anyo 687. Murió lo 15 de noviembre de l'anyo 687.
Urraúl Alta
Urraúl Alta (Urraulgoiti en basco) ye un municipio de Navarra, en a comarca de Lumbier.
Aeropuerto de Cracovia-Chuan Pavlo II
L'aeropuerto de Cracovia-Chuan Pavlo II ye un aeropuerto internacional situato en o municipio de Balice, amán d'a ciudat de Cracovia, en Polonia. L'aeropuerto leva o nombre de Chuan-Pavlo II, sacerdot y Papa d'a Ilesia Catolica, dende 1995.
Urraúl Alta
A suya población ye de 178 habitants (2004), en una superficie de 140,72 km², con una densidat de población de 1,26 hab/km².
Cheografía
Comprende los concellos de Adoain, Aietxu, Elkoatz, Eparotz, Ezkanitz, Gindano, Imirizaldu, Irurozki, Lareki, Ongotz, Ozkoidi y Zabaltza y los lugars de Arieltz, Aristu, Jakoisti, Larraun y Santa Fe.
Cantón d'a Val de Varossa
O cantón d'a Val de Varossa (en francés canton de la Vallée de la Barousse) ye una división administrativa francesa situada en o departamento d'os Altos Pireneus, en a rechión d'Occitania.
Cantar d'as huestes d'Igor
thumb|250px|Ilustración de [[Iván Bilibin sobre o Cantar.]] O Cantar d'as huestes d'Igor ye una obra anonima d'a literatura eslava oriental escrita en eslau antigo y que presumiblement ye de zaguers d'o sieglo XII. S'ha traduciu en ocasions como a campanya d'o principe Igor. L'autenticidat d'o libro ha estau muit discutida, encara que mesmo hue persiste a opinión que ye autentico. Fue adaptau por Alexandr Borodín en un d'os grans clasicos d'a opera rusa, titulau O Principe Igor y enguerau en 1890.
A trama
O libro ye basau en o fracasau ataque d'o Principe Igor Sviatoslávich de Nóvgorod-Síverski (d'o Prencipau de Chernígov de l'antiga Rus') contra os polovtsianos u cumanos d'a rechión d'o Baixo Don en 1185. Tamién amaneixen mencionadas atras personalidatz historicas d'os eslaus orientals, como Vseslav de Pólotsk, Yaroslav Osmomysl de Halych y Vsévolod III de Súzdal. L'autor clama a os principes rusos, clamando-los enta la unidat debant d'a constant menaza d'os lugars turquicos de l'este.
Mamillas
Mamillas ye un lugar aragonés en o municipio de Sos d'o Rei Catolico, comarca de Cinco Villas, partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers y provincia de Zaragoza.
Cantar d'as huestes d'Igor
A trama
Un aspecto prou interesant d'o texto ye que mezcla l'antiga relichión eslava y o cristianismo. A esposa d'Igor, Yaroslavna, ye famosa por invocar a os dioses pagans dende as murallas de Putivl, encara que tamién son presents qualques motivos cristianos. Unatro punto que sitúa a o libro luent de los cantars epicos occidentals d'a mesma epoca lo constituye as suyas numerosas y vividas descripcions d'a naturaleza y o papel que fa en a vida d'os hombres.
Mamillas
A suya población yera d'1 habitant en o 2010.
Cantar d'as huestes d'Igor
Escubrimiento y publicación
O solo manuscrito d'o Cantar, d'o sieglo XIV, estió descubierto en 1795 en a biblioteca d'o monesterio de Yaroslavl, an heba estau fundada a primera biblioteca y a primera escuela de Rusia allá por o sieglo XII. Os monches lo vendioron a un terratenient local, Alekséi Musin-Pushkin, como parte d'una colección de diez textos. Iste paró cuenta d'a valura d'o libro y en fació una transcripción ta la Emperatriz Catalina a Gran en 1795 u 96, publicando-la ya en 1800 con la aduya d'os mas afamaus paleografos rusos d'o momento, Alekséi Malinovski y Nikolái Bantysh-Kamenski. L'orichinal se cremó en o gran incendio de Moscú acayeixiu entre a ocupación napoleonica de 1812, de conchunta con toda a biblioteca de Malinovski.
Mamillas
Toponimia
Puet estar un eixemplo de toponimo alusivo a la forma de teta de bel pueyo como os toponimos mamblas d'a Val d'Ebro y Burgos, que derivan d'o latín MAMULA. N'o caso de Mamillas bi n'heba d'atro en Ribagorza Baixa occidental que Carlos Ángel Rizos Jiménez relaciona con o sufixo -illa derivando-lo d'o latín *MAMĪCULA, en caso d'estar a variant orichinal d'o toponimo y no a castellanización de mamella.
Cantar d'as huestes d'Igor
Escubrimiento y publicación
O poeta Apolón Máikov escribió una versión d'o Cantar en ruso moderno. Vladímir Nabokov lo tradució a l'anglés en 1960 y l'academico Dmitri Lijachov fació a edición estandar sovietica adhibindo un extenso comentario.
Mamillas
Toponimia
Por o que fa a lo toponimo de Cinco Villas s'escribiba Mamiellas en 1515 en textos ya en castellano:
Cantar d'as huestes d'Igor
Reacción d'os eruditos d'o sieglo XIX
Os investigadors ucrainians de l'Imperio Austrohongaro sinyaloron dimpués de realizar as suyas analises lingüisticas que o documento conteneba un luengache de transición entre: A dialectolochía actual sostiene que o Cantar fue escrito en as ciudaz de Pskov y Pólotsk. S'ha proposau a numbrosos autors, incluindo a o mesmo Principe Igor y a os suyos chirmans.
Primeras reaccions
Quan se publicó a primer edición moderna d'o Cantar, se devantoron dubdas sobre a suya autenticidat, centradas mas que mas en o luengache usau. Tamién s'alimentó la sospeita por meyo de falsas obras contemporanias, como por eixemplo as "Cantas de Ossian", que estioron escritas en realidat por James Macpherson. Hue a mayoría ha acceptau que o texto ye autentico, sobre tot por a semellanza que tiene o luengache utilizau con atros textos descubiertos dimpués d'o Cantar.
Os sospitosos d'haber falsificau a obra estioron o mesmo Alekséi Musin-Pushkin, Antón Bardin (que fuo publicament acusau como autor d'atras quatro copias d'o Cantar) y Aleksandr Sulakádzev. Un d'os primers en proposar ista teoría d'a falsificación estió o famoso periodista y orientalista Josef Sienkowski.
Ye de destacar que l'autenticidat d'ista gran obra no ha estau qüestionata por garra lingüista profesional. Seguntes a visión cheneralizada, una imitación tan perfecta d'o luengache d'o sieglo XII no podría haber estau posible antes d'o descubrimiento d'os "Documentos de betula]]" en 1951 (o primer documento escrito en eslau oriental). Historiadors y periodistas, manimenos, continoron qüestionando l'autenticidat d'o Cantar bien dentrau o sieglo XX.
Investigacions modernas
O problema se politizó entre la era sovietica: qualsiquier intento que qüestionara l'autenticidat d'o Cantar yera apartau oficialment, como o d'o eslavista francés André Mazon u l'historiador ruso Aleksandr Zimín (incluindo atras interpretacions basadas en o lexico turquico como a propuesta por Olzhás Suleiménov que lo consideraba autentico). Manimenos, o feito d'estar perseguiu no indica que ixe punto de vista sía correcto. As opinions de Mazon y Zimín teneban a oposición de Roman Jakobson, por eixemplo, o eslavista mas important d'o sieglo XX, as obras d'o qual tamién estioron prohibidas en a URSS.
Un d'os puntos crucials d'a controversia lo constituye a relación entre o Cantar y a Zadónschina, un poema sin dubda autentico que sobrevivió en seis copias medievals y que estió escrito en o sieglo XV ta conmemorar a victoria de Dmitri Donskói sobre o khan Mamai en a Batalla de Kulikovo. Ye evident que i hai pasaches que son identicos en toz dos textos an solament difieren los nombres de personas. a opinión cheneralizada considera que a Zadónschina ye una imitación posterior d'o Cantar. A versión d'a falsificación insiste que o caso ye o contrario. Recientment as analises de Roman Jakobson y Zalizniak han descubierto que os pasaches d'a Zadónschina con puntos similars en o Cantar difieren d'a resta d'o texto en una serie de parametros lingüisticos, mientres que isto no ocurre en o Cantar. Iste feito ye a evidencia que iste zaguer texto ye l'orichinal, y no a Zadónschina.
Han contrimostrau que l'heroi prencipal d'a batalla estió y se deciba Dmitri Donskói que dimpués d'una feroz batalla, estió vencedor pero en plegar a o suyo destín orichinal estió asasinau.
Opinions modernas
Encara que muitos estudiosos emparan l'autenticidat d'a obra, beluns lo siguen metendo en dubda. Por eixemplo, en o suyo articlo "Yaroslavl de Hálych disparó en realidat contra os sultanes en 1185" y en o suyo libro "Josef Dobrovsky y os orichens d'o Cantar d'as Huestes d'Igor" (2003), o Profesor d'Historia en Harvard Edward Keenan sostiene que o Cantar ye falso y que estió escrito por l'erudito checo Josef Dobrovsky.
Un libro recientment publicau d'o lingüista ruso Andréi Zalizniak (2004) analisa os alegatos de todas dos opinions y concluye que a versión d'a falsificación ye virtualment imposible. Tamién fa servir as analises lingüisticas de Jakobson sobre l'autenticidat d'o texto. Nomás a zaguers d'o sieglo XX, quan cientos de documentos escritos en a crosta de betula heban estau descubiertos en Nóvgorod, se contrimostró que as parolas y expresions mas intrigants realment se dicioron en a fabla normal d'o sieglo XII, encara que no se veyoron reflectadas en as cronicas ni en atros documentos escritos. Zalizniak remata dicindo que garra investigador d'o sieglo XVIII podeba imitar as sutils caracteristicas gramaticals y sintacticas que yeran presents en o texto. Ni tampoco lo podió fer Dobrovsky, o candidato de Keenan, ya que as suyas opinions sobre a gramatica eslava yeran oposadas de raso a o sistema trobau en o Cantar.
El Patrocinio
El Patrocinio ye un barrio situato en Tamarit de Litera, en a comarca de Litera y en a provincia de Uesca.
Agramont
Agramont ye una comarca d'Ultrapuertos (País Basco francés), con capital en Bidaixon.
Historia
Perteneixió a los sinyors d'Agramont.
A Nation Once Again
Ista canción ye o primer eixemplo d'o chenero de musica rebelde irlandesa. A canción narra o suenio d'una Irlanda libre. A letra anima, encara que con menos intensidat que no atras cancions rebeldes, a os irlandeses a alzar-sen y luitar por a suya tierra.
Ha estato cantata por muitos cantaires y collas irlandesas, como por eixemplo John McCormack, The Clancy Brothers, The Dubliners y tamién por Wolfe Tones en 1972, Poxy Boggards, The Irish Tenors (John McDermott, Ronan Tynan, Anthony Kearns) y Sean Conway.
Parolas
thumb|250px|right|Escuchar version del grupo [[The Clancy Brothers de la cancion A Nation Once Again.]]
Fred Rogers
Fred Rogers (Frederick McFeely Rogers), naixiu de Latrobe (Pennsilvania) o 20 de marzo de 1928, ye un actor estausunidense.
Sierra d'Estada
Sierra d'Estada ye una montanya de 1.029 metros situada en o municipio d'Estada (Aragón), en a sierra de la Carrodilla.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
León III (desambigación)
León III puet estar:
Vlacos
Os vlacos son os pueblos de luenga neolatina, que habitan os Balcans como continadors d'a población romanizada que i heba antes d'as invasions d'os pueblos d'as estepas, os pueblos chermanicos y especialment os eslaus. Dende a formación d'o estau unificau de Rumanía o termin vlaco s'aplica sobretot a os que viven fuera de Rumanía y a los pastors transhumants.
Oenanthe hispanica
A cudiblanca albarica (Oenanthe hispanica (Linnaeus, 1758) ) ye una au d'a orden d'os Passeriformes y familia Muscicapidae que ye migratoria y se reproduz en o sud d'Europa, Orient Proximo y lo nordueste d'Africa.
Vlacos
Luenga
A evidencia lingüistica d'o lexico rumano amuestra que bi habió una primera etapa de vida sedentaria con un component urbán que deixó parolas como pamânt (derivata de PAVIMENTUM "tierra", "suelo") con cristianización en latín que deixó parolas como ânger ("ánchel"), seguida d'una etapa en a que se desconchuntó esta sociedat y l'uso d'a luenga d'orichen latín se restrinchiba a pastors transhumants que mantenioron l'uso d'os nombres d'animals domesticos (vacă, capră, oaie, cal y câine que corresponden a "vaca", "craba", "uella", "caballo" y "can") y bels animals salvaches (lup, vulpe, vânat y căprioară que corresponden a "lupo", "rabosa", "ciervo" y "corzo"). O superstrato eslau en rumano suchiere que as tierras planas yeran ocupadas por eslaus que cautivaban a tierra, ya que os nombres rumanos d'as plantas cautivadas gosan estar d'orichen eslau y no d'orichen latín. Este superstracto eslau se manifiesta tamién en un lexico eclesiastico propio d'a branca d'a ilesia ortodoxa d'os bulgaros a qui estioron sozmesos, lexico que se suporposó a lo lexico d'orichen latín inicial.
Oenanthe hispanica
Mide de 13,5 a 15,5 cm de longaria y ye insectivora.
Vlacos
Etnonimo
A palabra vlah ("vlaco") ya ye documentata en eslau eclesiastico antigo con o significau de "romano d'orichen". O termin vlasi ("vlacos") ye en o suyo orichen un exonimo, a traza como os eslaus diciban a las poblacions romanizadas sozmesas a los pueblos barbaros. Os eslaus lo prenioron d'os chermanicos, que diciban walha, walhos primero a los celtas, (por estar os volcos os primer pueblos celtas que se troboron en a suya migración ta o sud), y dimpués d'a romanización d'os celtas, a toz os pueblos de luenga latina u romanizaus.
En aragonés o etnonimo ye documentau en o Libro de los fechos et conquistas del principado de la Morea:
Historia
Carlo Tagliavini comenta que dende o punto de vista politico y historico-churidico as primeras fitas d'os rumanos en a organización estatal se facioron en "simbiosi" con os eslaus. Os vlacos particioron en a revuelta anti-bizantina que levó a la formación d'o Segundo Imperio Bulgaro, gobernau a lo principio por a dinastía d'os Asans d'orichen vlaco. Ioniţa, d'a familia d'os dinastía d'os Asán se fació coronar o 8 de noviembre de 1204 como "rei d'os bulgaros y d'os vlacos".
En tiempos d'o dominio cruzau en l'Imperio Bizantín os vlacos de Grecia formoron un chicot estau que conoixió o viachero Benchamín de Tudela, Vlaquia la Gran, que dimpués s'adhibió a l'Imperio Bizantín reconstruito por os Paleologos. Os almogavars conoixioron a los vlacos de Vlaquia la Gran en a suya migración dende Gallipoli ta Neopatria.
En o sieglo XIII bi ha rastros, encara que poco seguros de formacions politicas eslau-vlacas de poca importancia en a Dobrucha, mientres a lo norte d'o Danubio, en as marguins de Transilvania a monarquía hongara estendillaba continament o suyo poder destruindo u asimilando os chicos voivodatos locals. Un diploma de 1247 d'o rei d'Hongría Bela IV atestigua a presencia d'un voivot d'os vlacos d'Oltenia y parte d'o Banato dito Seneslau, a qui o mesmo rei Bela IV reconoixeba cierta independencia, sin que estase exento de pagar tributo.
Estió dimpués d'a invasión mongola d'o sieglo XIII cuan os vlacos podioron formar os primers estaus sobirans propios d'una extansión important. En o sieglo XIV amaneixioron os principaus de Vlaquia y Moldavia, que conquirioron territorios a os mongols (u dimpués tartaros) d'a Horda d'Oro.
Estos principaus cayoron baixo sobiranía turca otomana, a pesar d'a resistencia de Vlad Ţepeş en Vlaquia y d'Esteban lo Gran en Moldavia de l'aduya d'a Hongría de Matías Corvín (vlaco de Transilvania) y de Polonia.
A zaguers d'o sieglo XVI Miguel lo Bravo podió formar un efimero estau con Vlaquia, Moldavia, Transilvania, pero fue esclafau por os austriacos. En o sieglo XVIII muitos vlacos d'a ribera sud d'o Danubio, (parlants d'o dacorrumano), en o norte de Bulgaria emigroron t'a ribera norte, establindo-sen en o Principato de Vlaquia.
A zaguers d'o sieglo XIX l'Imperio Ruso contribuyó a creyar un estau de mayoría vlaca con os principaus de Moldavia y Vlaquia dito Rumanía. A función d'este estau yera a de tampón entre l'Imperio Ruso y l'Imperio Otomán.
En o sieglo XIX fueras de Rumanía os vlacos yeran ixemenaus por toz os Balcans y dica en Moravia y sud de Polonia. As guerras balcanicas y un estau rumano mes grant y fuerte dimpués d'a Primera Guerra Mundial facioron que muitos vlacos se refuchiasen u emigrasen ta Rumanía, a lo tiempo que en o sieglo XX muitos vlacos que han quedau fuera de Rumanía s'han asimilau a la población cheneral d'a zona que habitan. A guerra civil griega d'o sieglo XX ha perchudicau muito a los vlacos, con grans destruccions en a suya tierra.
Present d'indicativo en aragonés
O present d'indicativo en aragonés indica accions presents. Tamién se fa servir en as oracions condicionals.
Emplego en as oracions condicionals
O present se fa servir en dos tipos d'oracions condicionals:
Situación siempre verdadera
A sobén presentan o mesmo verbo en as dos proposicions.
Si se quiere fer una petición, sucherencia u ofrimiento se puet fer servir un verbo en imperativo u en present de subchuntivo con función negativa:
Este tipo d'oracions condicionals con imperativo u subchuntivo con función imperativa se troban a sobén en ditos populars.
Roinville (Essonne)
Roinville ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Étampes, o cantón de Dourdan y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 1190 habitants, en una superficie de 13,4 km².
Novellaco
Novellaco ye un lugar aragonés en o municipio de Sos d'o Rei Catolico, comarca de Cinco Villas, partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers y provincia de Zaragoza.
Murviedro
Murviedro u Sagunto (Sagunt actualment en valenciano y historicament Morvedre; Sagunto actualment en castellano y historicament Murviedro) ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de lo Campo de Murviedro. La suya población ye de 62.702 habitants(2006), en una superficie de 132 km² con una densidat de población de 475,02 hab/km².
Historia
Fue fundato en l'anyo 219 aC. Ya se parla de la ciudat de Sagunto en bels textos de la literatura clasica, relacionando-la con cosas que pasoron en la Segunda Guerra Punica. Esta ciudat ibero-edetana yera conoixita como Arse pero con lo tiempo esdevendría la ciudat hispanorromana de SAGUNTUM. La historia de Sagunto como ciudat portuaria ye muito extensa, ya en lo sieglo III aC (n'ixa epoca una ciudat d'orichen griego y aliata de Roma) yera un punto estratechico en lo comercio por la mar Mediterrania. Ya en ixa epoca comerciants de Sagunto viviban instalatos a man de lo Puerto (fuera de la ciudat amurallata), pa fer prosperos os suyos comercios a costa de los mariners que plegaban ta Sagunto. Este puerto antigo ye l'actual barrio dito Grau Vell. Lo cheneral Aníbal asitió la ciudat ibero-edetana d'Arse en l'anyo 219 aC por la suya situación estratechica. Lo setio duró meses, y los habitadors d'Arse basoron a suya estratechia en que Aníbal no podería atravesar las grans murallas arredol la ciudat en poco tiempo. Encara que la chent de las redoladas a man d'Arse no los aduyoron, podioron resistir los ataques cartachineses. La situación se fació insostenible dimpués que los romanos se negasen a ninviar aduya. La ciudat desmoralizata podió resistir bels meses mes, debant un exercito mes gran en numero y en recursos.
Toponimia
En a epoca de dominio musulmán la decadencia de l'antiga ciudat romana yera gran, fendo-se mes gran Valencia. En esta epoca ya no se deciba Sagunto y s'emplegaba Morbyter y variants. O toponimo SAGUNTUM probablement pervivió en o nombre d'a comarca Val de Segón. Morbyter vien de lo latín MURI VETERES que quier dicir muros viellos. Los aragoneses adaptoron este toponimo mozarabe como Murviedro y los catalans lo adaptoron como Morvedre.
En 1868, lo nuevo Gubierno Provisional modificó lo nombre de la ciudat, dita Murviedro dende feba mes de diez sieglos, por l'antigo nombre romano de Sagunto, seguindo los canons romanticos y clasicistas de la epoca: se restituyó a Murviedro el glorioso nombre de Sagunto.
Estau Falcón
Falcón ye un estau venezolano situau en o norueste d'o país. Muga a lo norte y a l'este con a mar Caribe, a lo sud con os estaus Yaracuy y Lara, y a l'ueste con o Estau Zulia.
Tien una superficie de 19.800 km² y a suya población yera de 885.374 habitants en 2006.
Municipios
Falcón tien 25 municipios:
Pozuel (Valencia)
Pozuel (Puçol en catalán, Puzol en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano de la provincia de Valencia, situau en la comarca de la Huerta Norte y partiu chudicial de Massamagrell.
A suya población ye de 17.947 habitants (2007), en una superficie de 18,06 km² con una densidat de población de 993,74 hab/km².
Urdués
Urdués ye un lugar aragonés en a comarca de Chacetania y provincia de Uesca, en l'actual termin municipal de Val d'Echo, a cantos d'un barranco afluent d'o río Aragón Subordán.
Cheografía
Urdués ye situato a 884 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Etimolochía
O suyo nombre ye uno d'os casos de terminación -ués en a toponimia aragonesa. Seguntes Manuel Benito Moliner, ye un caso d'un antroponimo latino, relacionato con un antigo propietario u poseyedor d'un fundus, clamato Urdo.
Historia
A primera cita historica d'o lugar ye en 867, con o nombre d'Orduesi, por a donación feita por o conte d'Aragón Galindo I Aznárez d'o lugar a o monesterio de Sant Per de Ciresa.
Santa Lucia (Val d'Echo)
Santa Lucia ye un lugar aragonés en a comarca d'a Chacetania y provincia de Uesca, en l'actual termin municipal de Val d'Echo, a o canto d'o río Veral, en a val d'Ansó.
Demografía
Fa pocos anyos yera despoblato y no yera solo que una pardina, encara que i son vistables as runas de l'antigo lugar. Dende 2011 torna a estar habitato gracias a nuevos pobladors.
Mont Julia
O mont Julia ye un mont de 382 metros d'altaria situau en o termin municipal de Belver d'a Cinca, en a Cinca Baixa y a sierra de Sant Salvador.
Se troba en a depresión d'Ebro y en a suya cima bi ha un vértiz cheodesico con o nombre de Sant Salvador.
Morería de Magallón
Amoniquet, os musulmans fuoron convertindo-se a lo cristianismo u abandonando Magallón ta tresladar-se a atras morerías como la de Borcha. Asinas, en 1495 ya no quedaba garra musulmán vivindo en Magallón.
Estau Portuguesa
Portuguesa ye un estau venezolano situau en o centro-ueste d'o país. Tien una superficie de 15.200 km² y a suya población yera de 856.499 habitants en 2006.
Petavino
Lo petavino ye una moneda medieval que s'emitiba en lo condau de Piteus. (PICTAVINUS > petavino).
Lo suyo uso plegaba ta Aragón u Navarra y valeba un cuatreno de diner.
Prochecto Gagarin
O prochecto prene o nombre d’o primer cosmonauta ruso. Dimpués d’un tiempo d’investigación y atro de replega de diners de traza colectiva, más de 300 €, que caleban t’os materials y l’equipo, se puyó el sabado 13 de chulio amán d’a localidat de Borcha o suyo primer globo sonda, o Gagarin 1, que plegó dica más de 25.000 metros d’altaria con una camara de gran definición, un sistema de localización "GPS" casero i una segunda camara, de plano vertical.
Un globo sonda pleno d’helio puyó a capsula, o Gagarin 1, dica l’altaria deseyada. Una camara de video de gran definición prenió imachens espectaculars d’Aragón primer y d’a resta de l’estau dimpués dende una anvista que no ye a común.
Río Volga
O Volga (en ruso Волга) ye o río más largo d'Europa. Ye un río d'a Rusia occidental con una longaria de 3.700 km, un cabal meyano de 8.000 m³/s (en ixo tamién ye o primer d'Europa), y una cuenca de bells 1.400.000 km².
Naixe en un chicot laco en a Meseta de Valdai a 228 m d'altaria y desemboca en a mar Caspia formando un amplo delta. O suyo caudal ye muito irregular, a meitat d'o agua que leva en un anyo o fa dende finals d'abril dica lo principio de chunio mientras o deschelo, anque gracías a os entibos y a o acondicionamiento d'o suyo cauce, ye navegable quasi en a suya totalidat.
Toponimia
D'antis más se deciba Rha y como tal apareixe recullito en as obras de Ptolomeu. Iste nombre perviviba entre bells pueblos dica o sieglo XIX, a on que s'adopto a denominación actual.
Una d'as solas mencions en aragonés medieval ye en "La Flor de las Ystorias d'Orient", on ye denominato Etill, preso d'a denominación en bella luenga turquica:
Pui Alero
Pui Alero (en castellano Puig Alero) ye un mont de 983 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios d'as Penyas de Riglos (Plana de Uesca) y Bailo (Chacetania).
Ixota navarra
O cantador u cantadors (ditos ixoters, -as) acompanyan as suyas cancions con guitarras y atros instrumentos musicals.
Tamién son muit tipicas as ixotas d'a Riocha
Concursos
En Navarra s'organizan a sobén concursos d'ixota, bi ha cuantos tipos diferents: concursos masculins y femenins, y tamién ta ninos, chovens y güelos. D'atra man, se i puet partecipar solenco u por parellas.
En agosto se fa anyalment un concurso en Tafalla a on que s'esleye a lo "Campión de Campions".
Amás, en os Sanfermines (Pamplona) ye tradicional organizar exhibicions d'ixotas.
Escuelas d'ixota
Actualment bi ha escuelas d'ixota en as siguients localidaz navarras: Tudela, Castellón, Marciella, Cadreita, Bunyuel, Riba Forada y Corz.
Catolicismo
O termin catolicismo por un regular se refiere a la doctrina u a fe d'a Ilesia Catolica, a cual comprende a todas aquellas ilesias cristianas que son en comunión con o Papa de Roma, y que acceptan a suya autoridat en materias de fe y de moral. Actualment, se divide en as siguients:
Cal decir que bi ha ilesias que no acceptan l'autoritat del Papa, pero que se consideran catolicas y emplegan iste nombre.
O termin "catolico" proviene de l'adchectivo griego καθολικός-ή-όν (katholikos), que significa "cheneral" u "universal". Iste adchectivo fue emplegato por primera vegata por Inacio, bispe d'Antioquía en l'anyo 107 ta referir-se a la ilesia cristiana no dividita (alavez) en una epistola a os cristianos d'Esmirna. O primer concilio ecumenico de Nicea, confirmó iste adchectivo ta describir a la ilesia cristiana universal fundata por os apóstols de Chesucristo. Dimpués d'o Gran Scisma d'Orient, l'adchectivo se relaciona con a Ilesia Catolica Romana, encara que a Ilesia Ortodoxa y bellas ilesias protestants tamién se consideran "catolicas", en o sentito orichinal d'a palabra, "universal".
Frederico V de Dinamarca
Frederico V de Dinamarca, naixito de Copenaguen o 31 de marzo de 1723, y muerto en o palacio de Christiansborg (tamién en a ciudat de Copenaguen) o 13 de chinero de 1766, estió rei de Dinamarca. Puyó a la cadiera reyal o 6 d'agosto de 1746 substituyindo a lo suyo pai Cristián VI y bi continó dica a suya propia muerte.
Etimolochía
A Etimolochía (d'o griego ἔτυμον étymon, "verdadero", y λόγος lógos, "parola" u "tractau") ye a ciencia d'a Lingüistica que estudia l'orichen y evolución d'as parolas.
En as luengas con important tradición escrita, a Etimolochía fa uso d'a Filolochía, o estudio d'as trazas en que os vocables camveyan de cultura en cultura a traviés d'os tiempos. Manimenos, os etimologos tamién emplegan metodos d'a lingüistica acomparativa ta reconstruir a información de luengas que son desmasiato viellas y d'as cuals no ibi ha garra información direita conoixita, como puet estar a escritura.
O sieglo XX suposó la consolidación d'a etimolochía, encara que o intrés per l'orichen d'os vocables ya ye prou present en os textos clasicos. D'entre os etimologos importans t'a romanistica, en especial t'as luengas romances ibericas, en descolla o catalán Joan Coromines.
Vocables patrimonials y (semi)cultos
En as luengas romances, se i troba vocables que tienen a mesma etimolochía pero que han evolucionato de trazas diferents y han rematato con significatos diferents. Ixo ye de normal debito a que a evolución de la un ye estata mes rapeda que no la de l'altro per estar un vocable muito mes común, u bien perque o menos evolucionato ye en verdat un (semi)cultismo u ampranza posterior. Asinas puet veyer-se parellas como as siguients:
Doplez ta conceptos pareixitos
En luengas que han asimilato prou influencias d'idiomas diversos (como l'anglés, o indonesio, etc.), puet trobar-se-ie facilment una ripa de doplez ta designar o que en altros idiomas se fa con una sola parola.
Zeus
Zeus (en griego antigo Ζεύς Zeús) ye, en a mitolochía griega, un dios de qui se diz que ye o "pai d'os dioses y os hombres", que gubernaba a os dioses d'o Mont Olimpo como un pai a una familia, de traza que mesmo qui no yeran os suyos fillos naturals se dirichiban a ell como tal. Yera o Rei d'os Dioses que supervisaba l'universo. Yera o dios d'o cielo y o trueno. Os suyos atributos incluyen o lampedo, l'aliga, o toro y o caixico. Amás d'o suyo herencio indoeuropeu, o clasico Zeus "recolector de boiras" tamién obtenió bells rasgos iconograficos de culturas de l'antigo Orient Proximo, como o cetro. Zeus fue representau a sobén por os artistas griegos en dos poses: de piet, abanzando con un rayo devantau en a suya man dreita, y posau machestuosament.
Etimolochía
O teonimo Zeus se remonta a un teonimo proto-indoeuropeu d'o que derivan bells cognatos en diferents luengas indoeuropeas: o chupiter d'a relichión romana, Tyr Zio d'a relichión escandinava y atros. Alavez, ye a continación griega d'un dios celeste sobirán d'a relichión proto-indoeuropea, exponent d'a primera función indoeuropea que describe Georges Dumézil.
Etimolochía
Doplez ta conceptos pareixitos
Per ixemplo, en anglés, per razons hestoricas, se fa servir un vocable diferent cuan se charra d'un animal vivo (que gosa a tener un nombre de radiz chermanica) y cuan l'animal ye muerto y guisato (que pasa a tener un nombre de radiz latina):
Oríchens d'o vocabulario aragonés
L'aragonés, como las altras luengas romances, tien o latín (y mes concretament o latín popular) como fuent principal d'o suyo vocabulario esencial. Igualment, muitos d'os vocables consideratos cultismos u semicultismos proceden bien d'o latín bien d'o griego.
Manimenos, ibi ha en a luenga un importent sustrato prerromán (celtismos, iberismos, vasquismos) que, en o caso d'o vascón, continó en a Edat Meya per o contacto frecuent entre Aragón y Navarra, sobretot entre vals vecinas (asinas ibi ha mes gran presencia de vasquismos en l'ansotán que en altras fablas aragonesas).
A influencia d'os altros idiomas romances en l'aragonés ye evident, especialment, en o tocant a las luengas vecinas. Asinas, o catalán y l'occitán (mes que mes o gascón), influyoron de trazas importans l'aragonés medieval. A influencia catalana continó, desfeita ya la Corona d'Aragón, en a faixa de confluencia entre os dos idiomas, en Ribagorza, feito que con tota probabilidat orichinó muitas d'as caracteristicas huei consideratas propias de l'aragonés oriental. Rancando d'o sieglo XV, l'idioma romance que mes influencia ha tenito sobre l'aragonés ye o castellano, dica t'o punto de fagocitar-lo a cuasi tot Aragón y fer-ne un sociolecto allá a on que encara se charra, estando consecuenment o vocabulario castellano ixe a lo cual o fablador d'aragonés ha recorrito en muitos casos a manca d'una referencia propia y normativa.
Altro idioma romance con bella influencia en l'aragonés ye estato lo francés, a sola luenga oficial a l'altro canto d'os Pirineus. Os vocables d'orichen italiano i son plecatos, d'ordinario, per meyo d'un altro idioma, a ormino lo catalán, devez que os portugueses (y os de muitos altros idiomas) son arribatos per meyo d'o espanyol.
Important ye tamién o cabal lexico d'orichen chermanico que trayoron es pueblos d'o norte d'Europa en as invasions d'o sieglo V, y que ye en cheneral común a lo resto d'idiomas peninsulars, a sobén introdueito per meyo d'o latín vulgar. Ye prou significativa la suya influencia en l'antroponimia peninsular. Muitos chermanismos son goticismos
L'aragonés conta asinas mesmo con un important numero de mozarabismos y d'arabismos medievals, que conferiban en os tiempos de mes antis un carácter especial a los parlaches baixoaragoneses. O Ethnologue considera que o mozarabe yera prou ligato ta l'aragonés como ta fer un sozgrupo en a Romania dito pirinenco-mozarabe. L'arabe ye estato igualment trasmisor de vocables procedens de l'Asia central y meridional, como lo persa u lo sanscrito. Bels bocables d'o hebreu y d'o romanó forchoron una traza especial t'o chudeoaragonés y t'o parlache d'os chitans aragoneses, respectivament.
En zaguerías, a importancia de l'anglés a livel internacional ha feito que un fascal de neolochismos tiengan l'orichen suyo en ixa luenga.
L'aragonés tamién conta con muitas parolas formatas per composición y derivación propia, vocables d'orichen onomatopeyicos, y neolochismos.
Como ixemplo d'ixa diversidat etimolochica, s'amuestra astí baixo as fuents principals d'as cuals surte o lexico aragonés con bels vocables aragoneses ta contrimuestra:
Nota: En a lista dalto no i apareix ni o latín, per estar a fuent principal d'a mayoría de vocables aragoneses, ni o castellano u lo catalán per as dificultaz que suposa, a manca d'estudios fundos a lo respective, distinguir y contrimostrar que a procedencia d'un vocable ye castellana u catalana y no autoctona aragonesa.
Gramo
Lo gramo (d'o francés gramme y iste d'o latín gramma, que yera lo peso de dos obolos ) ye una unidat de masa en o sistema metrico.
Hera
thumb|La [[Giampietro Campana|Hera Campana. Copia romana en marbre del original griego, siglo II.]]
Hera (en griego antigo Ἥρα Hēra, u equivalentment Ἥρη Hērē en chonico y griego homerico) lechitima muller de Zeus y una d'as tres chirmanas de Zeus en o panteón olimpico d'a mitolochía griega clasica. A suya prencipal función yera como diosa d'as mullers y o matrimonio. O suyo equivalent en a mitolochía romana yera Chuno. Se sacrificaban en a suya honor vacas y mas tarde pavos reyals. A suya mai yera Rea y su pai Crono.
Gramo
Manimenos, en zaguerías d'o sieglo XIX, habió un esforzo per convertir l'unidat base en o kilogramo y lo gramo en una unidat derivada. En 1960, o nuevo Sistema Internacional d'Unidaz definió un gramo como una milesima de kilogramo (ye decir, un gramo ye 1×10–3 kg). Lo kilogramo, a partir de 2019, lo define a Oficina Internacional de Pesos y Mesuras a partir d'a valor numerica fixa d'a constant de Planck (h), que ye 6,62607015×10–34 kg⋅m2⋅s−1.
Hera
Se representa a Hera machestuosa y solemne, a ormino en una cadiera reyal y coronada con o polos (una alta corona cilindrica usada por quantas d'as Grans Diosas), podendo levar en a suya man a mengrana, simbolo d'a fertil sangre y a muerte. O investigador Walter Burkert escribió en Relichión griega:
Gramo
Referencias
[https://web.archive.org/web/20220920170753/https://www.calculatorful.com/fluid-ounces-to-grams 4. https://web.archive.org/web/20220920170753/https://www.calculatorful.com/fluid-ounces-to-grams]
Dionís
thumb|150px|Antiga estatua romana d'o tipo Madrid-Varese de Dionís descansando sobre una [[herma (c. 150 d. de C., Museo d'o Prado, Madrit).]]
Dionís (en griego antigo Διώνυσος Diônysos  u Διόνυσος Dionysos) ye, en a mitolochía clasica, o dios d'o vin, inspirador d'a locura ritual y o extasi, y un personache important d'a mitolochía griega. Encara que os orichens cheograficos d'o suyo culto son desconoixius, quasi todas as trachedias le presientan como «forano».
Fue tamién conoixiu como Baco (en griego antigo Βακχος Bakkhos y o extasi que induciba, bakcheia. Ye o dios patrón de l'agricultura y o teatro. Tamién ye conoixiu como o "Libertador" (Eleuterio), liberando a un d'a suya forma normal, por meyo d'a locura, o extasis u o vin. A misión divina de Dionís yera mezclar a musica de l'aulós y rematar as preocupacions.
Salamanca (Madrit)
Salamanca ye un d'os districtos d'a ciudat de Madrit. Estió debantado en o sieglo XIX por o interpresario malaguenyo José de Salamanca y Mayol, I Marqués de Salamanca y por o qual ye clamato asinas. Hue ye una d'as redoladas mas importants d'a ciudat, con muitos comercios de luxo y un gran ran de vida.
Tién 5,3872 km², con una población de 143.586 en 2016 y una densidat de 26.653,17 habitants por km².
León III
León III estió o 96eno Papa de Roma, dende o 27 d'aviento de 795 dica a suya muerte o 12 de chunio de 816. Yera naixito de Roma en 750.
Ye nombrato en o "Libro d'os Emperadors" en o capítol que dedican a Irene y o suyo fillo Costantín VI.
Dende l'anyo 799 dica l'anyo 800 s'exella baixo a protección de Carles Magno, y esto lo contan en lo "Libro d'os Emperadors" d'esta traza:
Dimpués León III coronó como emperador a Carles Magno en a Basilica de Sant Per de Roma (o 25 d'aviento de 800), y en o "Libro d'os Emperadors" lo comentan asinas:
Por ixo mesmo tamién lo nombran en a "Cronica d'os Conquiridors" en relación a atras historias:
Salamanca (Madrit)
Mugas
Tamién muga con os districtos de Chamartín, Chamberí, Centro y Retiro.
Sofuentes
Sofuentes ye un lugar aragonés en o municipio de Sos d'o Rei Catolico, comarca de Cinco Villas, partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers y provincia de Zaragoza.
A suya población ye de 94 habitants (2006).
Cheografía
Sofuentes ye situato en a parte sud d'o termin municipal de Sos d'o Rei Catolico, en a cuenca hidrografica d'o río Arba, afluent d'o río Ebro, y no pas d'o río Onsella, afluent d'o río Aragón, como a mayor parte d'o termin de Sos.
Ye a 594 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 120 km d'a ciudat de Zaragoza, a capital d'a suya provincia y d'Aragón.
Historia
O territorio de Sofuentes estió un territorio con una muit intensa romanización, y se i troban muitos restos arqueolochicos de l'Imperio Romano, estando a mas amanata a una d'as vías romanas de Zaragoza enta Pamplona y a os importants restos romanos en Sadaba y Uncastiello.
Bi ha repuis d'una antiga torre d'o sieglo XIV, encara que ye fácil que bi hese bellas torres de guaita ta cosirar os camins ta Sos, a Val d'Onsella y l'interior d'o primitivo reino d'Aragón, fendo parte asinas d'as obras esfensivas de Sos en una d'as vías d'acceso dende Sadaba y Castiliscar.
Ye fácil que a población de Sofuentes, que dende a suya creyación medieval estió un lugar que dependeba de Sos, se i establise en ista parte d'o termin de Sos ta poder labrar millor os suyos campos, en estar separata de Sos por as altarias d'a Sierra de Sos.
Hadrián I
Hadrián I estió o 95eno Papa de Roma, dende o 9 de febrero de l'anyo 772 dica a suya muerte o 25 d'aviento de 795, estando uno d'os pontificatos mes luengos d'a historia. Yera fillo d'un duque de Roma y cónsul imperial, Tódulo.
Cantón de Pau-1
O cantón de Pau-1 (en occitán y en francés Canton de Pau-1) ye una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania. A suya capital ye a comuna de Pau.
Hadrián I
Habió de fer prent a la invasión d'o rei longobardo Desiderio, y a l'igual que Esteban II demandó aduya a los francos, alavez dirichitos por Carles Magno, qui entró en Italia en l'anyo 773, asitió Pavia, la prenió en chunio de 774, se proclamó rei d'os longobardos y s'adrezó ta Roma, on reconoixió as donacions que Pepín lo Petít heba feito a lo papato.
Hadrián I escribió a los bispes d'Hispania pa posar-los contra os errors de Felix d'Urchel. En l'anyo 786 ninvió una delegación t'Anglaterra pa establir y confirmar a Fe.
Mientres o suyo pontificato Irene, a madre de l'emperador Constantín VI convocó o seteno Concilio Ecumenico que se celebró en Nicea en l'anyo 787 y que baixo a presidencia d'os legatos papals restablió o culto a las santas imachens condenando a iconoclastia y excomulgando a los suyos seguidors. D'esta traza se posó fin a la primera crisi iconoclasta, que heba encomenzato cuan l'emperador León III o Isauro en l'anyo 726.
Fue apedecato en a Basilica de Sant Per.
Hadrián I en fuents aragonesas
Ye nombrato en o "Libro d'os Emperadors" en o capítol que dedican a Irene y o suyo fillo Constantín VI, en especial cuan parlan d'o Concilio de Nicea II, pero tamién cuan morió y lo succedió o Papa León III.
Tamién ye nombrato en o "Libro d'o Trasoro":
Urraúl Baixa
A suya población ye de 283 habitants (2006), en una superficie de 59,44 km², con una densidat de población de 4,76 hab./km².
Cheografía
Comprende los concellos d'Aldunate, Arripodas, Artieda, Geretz, Nardoze-Aldunate, Nardoze-Andurra, San Vicente, Santsoain y Tabar, y los lugars d'Apardoze, Aizpe, Argiroz, Askoz, Nekuesa y Pueyo San Gregorio.
Loporzano
Loporzano ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'a Plana de Uesca.
Cheografía
A localidat de Loporzano se troba situata a 581 metros d'altaria sobre d'o livel d'a mar, a una distancia de 9 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya comarca y 'a suya provincia.
O municipio ye situato cheograficament entre os ríos Flumen y Botella y agrupa a un conchunto de nuclios (Aguas, Almunia d'o Romeral, Ayera, Bandaliés, Barluenga, Castilsabás, Chibluco, Coscullano, Lacertals, Os Molins, Sant Chulián de Banzo, Santolaria, Sasa de l'Abadiato y Sipán) que se troban en o Semontano d'a Sierra de Guara y que feban parti d'antis mas de l'abadiato de Mont Aragón.
Loporzano muga a o norte con Nueno, a l'ueste con Casbas de Uesca, a o sud con Ibieca, Sietemo, Alcalá d'o Bispe y Monflorite y a l'este con Uesca, Tierz y Quicena.
Parti d'o municipio se troba encluyito en o Parque Natural d'a Sierra y as Foces de Guara.
Etimolochía
Loporzano significa literalment "lugar de lupos"
Oenanthe oenanthe
A cudiblanca (Oenanthe oenanthe (Linnaeus, 1758) ) ye una especie d'au d'a orden d'os Passeriformes y familia Muscicapidae que emigra dende l'Africa subsahariana de primavera sobre una vasta aria de l'hemisferio norte que incluye lo norte y lo centro d'Asia, Europa, Gronlandia, Alaska, y partis de Canadá. D'agüerro, toz tornan enta Africa, an os suyos ancestros heban hinvernau. Fa un d'os viaches mas largos de qualsequier muixón chicot.
Tien 14,5–16 cm de luengo, una envergadura de 26–32 cm y pesa 17-30 g.
Sierra Mayor
A sierra Mayor ye una sierra d'a marguin pirenenca d'a depresión d'Ebro situada en o municipio d'Agüero.
Bi ha un vértiz cheodesico en o suyo cobalto, a una altaria de 980 metros.
Alcolea Club de Fútbol
O Alcolea Club de Fútbol (en aragonés Alcoleya Club de Fútbol) ye un club de fútbol aragonés, d'a localidat d'Alcoleya de Cinca en Uesca. Establito en 1972, actualment chuga en a Rechional Preferent d'Aragón.
Estadio
O club chuga os suyos partidos en o Campo de Fútbol José Luis Torner d'a localidat.
Jurisdicción de San Zadornil
Jurisdicción de San Zadornil ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Las Merindades y partiu chudicial de Villarcayo de Merindad de Castilla la Vieja.
A suya población ye de 102 habitants (2008) en una superficie de 30,99 km², con una densidat de población de 3,29 hab/km².
Cheografía
A localidat de Jurisdicción de San Zadornil ye situada a 658 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 100 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de San Zadornil (en ye a suya capital), Arroyo de San Zadornil, San Millán de San Zadornil y Villafría de San Zadornil.
Bebida
Una bebida ye qualsiquier liquido que s'inchiere y encara que a bebida por excelencia ye l'augua, o termin se refiere por antonomasia a las bebidas alcoholicas y as bebidas gaseosas. As infusions tamién son un eixemplo d'uso masivo de bebidas. Os zumos sin gas tamién en son un eixemplo.
Estando o suyo prencipal obchectivo ser bebidas pa amortar a set, o consumo de qualques bebidas, mas que mas esprituosas, ha estau con no poca freqüencia vinclau a la celebración de rituals de caracter relichioso (como por eixemplo a eucaristía d'o rito catolico), estando o suyo consumo huei día, talment a modo de reminiscencia d'aquells ritos, muit freqüent en trobadas socials y celebracions.
Estau Trujillo
Trujillo ye un Estau venezolano situau en o sudueste d'o país, en os Andes. Tien una superficie de 7.400 km² y a suya población en 2006 yera de 698.264 habitants.
Municipios
Trujillo tien 20 municipios:
Nicolau Kanabos
Nicolau Kanabos estió Emperador de l'Imperio Bizantín dende o 25 de chinero de 1204 dica 5 de febrero de 1204, cuan fue detenito por Aleixo V y poco dimpués executato.
Eslovacos
Os eslovacos (en eslovaco slováci) son un pueblo d'Europa, os habitants mayoritarios d'Eslovaquia, formando minorías en Chequia y Hongría. Parlan una luenga eslava occidental, o eslovaco y son catolicos.
Luenga
O eslovaco ye intelichible con o checo, pero ye estreitament vinclato con os dialectos orientals d'o polaco. Bi n'ha un stándard dende o sieglo XIX.
Invasión hongara
Enta l'anyo 1300 vendrán alemans (ditos saxons) pa espleitar as minas y amanixen ciudaz como Schemmnitz y Kremnitz. O rei Matías Corvín habió d'intervenir en l'Alta Hongría pa luitar contra os husitas d'o territorio eslovaco y venció en l'anyo 1467 en a batalla de Kostolány. O primer testimonio escrito en luenga eslovaca ye de 1473. En ixa epoca os alemans miners se convierten a lo luteranismo y bels eslovacos y hongaros conoixen movimientos protestants producindo-se conversions.
Os eslovacos contribuirán a la repoblación d'as zonas devastatas por a guerra como a Plana Hongara y a Voibodina. En l'Alta Hongría os eslovacos son en a suya mayoría siervos d'a nobleza hongara y fan revolucions dica en 1831. A economía ye controlata por os alemans y chodigos askenazís.