cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alemans
Etnonimo
En francés antigo o termin alemans ye preso d'o etnonimo d'os alamanni, y fue amprato en anglés meyo a primerías d'o sieglo XIV. A palabra dutch ye documentata en anglés dende o sieglo XIV pa dicir a los dialectos chermanicos occidentals (incluindo o neerlandés) y os suyos parlants.
Auguste Marchais
En os Chuegos estió uno d'os 13 corredors que prencipioron a cursa d'a maratón pero no aconsiguió terminar albandonando en un punto no determinau d'a cursa.
Alemans
Etnonimo
A l'igual que o francés atras luengas romances fan servir una denominación derivata d'os Alamanni (aragonés "alemans", catalán alemanys), pero l'idioma italiano retiene un antigo ampre d'o endonimo, tedeschi. En norrén antigo, finés y estonio prenen a denominación d'o etnonimo d'os saxons.
Robot
right|thumb|250px|Un robot industrial en una [[cadena de montache.]] Un robot ye un dispositivo mecatronico (ye decir, contruyito unindo mecanica, electronica y informatica) que s'emplega ta fer automaticament treballos periglosos, molestos u repetitivos ta estar feitos por humans u bien labors muit simplas pero que o robot fa millor que no las faría un humán. As zagueras cheneracions de robots son mesmo capables de tresladar-se y de recargar-se por sí mesmos.
Val de Robres
Cheografía
Lo suyo termin municipal ye en la suya part més gran en materials terciarios de lo semontano de los Puertos de Bezeit, con una chicota prolongación enta lo sud en los Puertos de Bezeit dita Lo Port que quan yera habitada teneba més relación con Bezeit, Penyarroya de Tastavins y Fridas que con Val de Robres.
Bandera d'Hongría
A bandera d'Hongría (en hongaro Magyarország zászlaja) ye dividita en tres faixas horizontals d'a mesma amplaria, de color royo, blanco y verde. En bells casos en a bandera tamién apareixe o escudo d'Hongría.
Alemans
Etnonimo
En as luengas eslavas os alemans son denominatos němьci (singular němьcь), orichinalment con o significato de "forano, extranchero, un que no charra eslau", esta denominación se fa servir tamién en rumano como ampre eslau, encara que os alemans que s'establioron en Transilvania en os sieglos XII y XIII recibioron a denominación de saşi ("saxons").
Alcheria
A capital y ciudat mas poblata d'o país ye Alcher. Atras ciudaz importants son Orán, Constantina y Annaba.
Chionomys nivalis
A rateta d'as nieus u topo d'as nieus (Chionomys nivalis (Martins, 1842) ) ye un mamifero d'a orden d'os Rodentia y familia Cricetidae que habita en as montanyas d'o sud d'Europa y Caucas dica una altitut de 4700 m y tamién se troba en os Alpes. Habita predominantment en praus alpinos per dencima d'a linea d'arbols.
Robot
Dende os anyos 1970 os robots s'emplegan masivament en bellas industrias, como ta la fabricación d'autos, a on s'emplegan ta pintar as carrocerías en un ambient d'ampla saturación de vapors con components toxicos. Dende ixe inte, a evolución d'as conoixencias en os campos d'a electronica y d'a informatica ha feito amanixer nuevas cheneracions de robots, que cada vegata fan labors mes complexas y con mayor autonomía.
Val de Robres
Cheografía
Lo nuclio tien dos barrios principals:
Alemans
Etnonimo
O termin anglés germans existe dende meyatos d'o sieglo XVI, ye basato en o termin germani de Chulio César y Tacito, reemplazó gradualment a dutch y almains, o zaguero desvinió obsoleto en o sieglo XVIII y o primero encara se fa servir pa denominar a l'idioma neerlandés y os holandeses.
Beudian
A suya población ye de 378 habitants (1999) en una superficie de 16,70 km², con una densidat de población de 22,63 hab/km².
Robot
A sciencia que estudeya os robots ye dita Robotica.
Cantón de Millars
O cantón de Millars (en catalán cantó de Millars, en francés canton de Millas) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districto de Perpinyán.
Chionomys nivalis
Ye un d'os Arvicolinae de mayor grandaria, de 92 a 140 mm y de 35 a 70 gr de peso.
Alemans
Luenga
thumb|250px|Puestos a on se parla l'alemán Dica bien dentrato lo sieglo XX, en tot l'ambito alemán y neerlandés s'han charrato un conchunto prou amplo de dialectos chermanicos relacionatos entre ells, formando lo que se conoixe como un contino lingüistico. Iste contino se divide en dos grans arias dialectals: o baixo alemán, a lo norte, y l'alto alemán, a lo sud, deseparatos por a dita linia de Benrath que marca la muga septentrional d'o fenomeno d'a segunda mutación consonantica. A luenga stándard alemana ye basata en l'alto alemán. Os dialectos se continan parlando hue en día, encara que en bellas zonas son quasi extinguitos, mientres que en atras, como Suiza, encara se conservan con muita vitalidat.
Calaceit
Puestos d'intrés
250px|thumb|left|Carrera de Calaceit, a la dreita l'antigua garchola.
Ruixador
300px|thumb|Ruixador u ruixadera. O ruixador u a ruixadera ye un rezipient portatil feito a proposito pa ruixar chicotas superficies.
Bandera d'Hongría
Dende tiempos d'o rei Sant Isteban (1001-1038) apareixen representacions d'os monarcas hongaros portiando emblemas con a cruz patriarcal y as faixas royas y blancas que forman o escudo d'Hongría. Se documenta por primera vegata l'uso d'as actuals colors nacionals d'a bandera en un cordón de sello mientres o reinato de Matias, en 1618. Mientres a Revolución y Guerra d'Independencia hongara de 1848-1849 contra l'Imperio d'os Habsburgo, se declaró a la bandera roya-blanca-verde como simbolo nacional d'Hongría. A bandera tricolor d'a Revolución Francesa tenió una gran enfluyencia sobre o disenyo d'a bandera hongara.
Chionomys nivalis
Ye sobretot un animal solitario y vive debaixo de penyas y en crepas y túnels entre penyas y gleras.
Martes
thumb|Marte, obra de [[Diego Velázquez.]] O martes, marz u demarz ye o segundo día d'a semana (en bels países o tercero). O nombre «martes» provien d'o chenitivo de Mars, o dios d'a guerra "Marte" d'a mitolochía romana, a traviés d'a construcción latina dies Martis, u «dia de Marte»,
Sepalo
A forma y numero d'os sepalos ye un caracter a-saber-lo important pa clasificar as plantas.
Alemans
Luenga
Os dialectos y parlas d'este contino lingüistico se desembolicaban con naturalidat. L'apocheu d'o baixo alemán se desvinió quan teneba florata a Hansa. O baixo saxón influyó en a evolución d'as luengas escandinavas. A decadencia d'a Hansa y a creyación d'un stándard alemán quan a Reforma Protestant significó que encomenzase una diglosia que favoreixió a substitución d'o Baixo Saxón por l'Alto Alemán.
L'alemán (Hochdeutsch) ye una mena d'invención culta destinata a estar a luengua escrita y normalizata d'os multiples dialectos. Siempre s'ha preso la traducción d'a Biblia feita por Lutero, basata en o dialecto alto saxón, como una pieza clau en a normativización de l'alemán. Ista normativización se refirmó a la fin d'o sieglo XVIII con as obras d'os que se consideran como clasicos alemans (Goethe, Schiller, Lessing, ecetra.) y fue consolidata con a creyación de l'Imperio Alemán en 1871. Ista unión politica fació posible l'adopción d'una normativa unificata, que con o cambeo de sieglo fue acceptata tamién por Austria y Suiza con muit pocas variacions.
Iste modelo stándard ye basato en a luenga utilizata a la fin d'o sieglo XVIII en a cancillería de Saxonia, estando dimpués muit influito por o modelo d'a cancillería de Viena. Respective a la pronuncia, o modelo adoptato fue lo d'o norte, ya que os alemans d'o norte aprendeban o stándard practicament como luenga estranchera, y por ixo lo suyo modelo s'achustaba mas a la ortografía. Asinas, se puet decir que l'alemán stándard actual ye basato en a fabla de Saxonia (sud de l'antiga Republica Democratica Alemana) dimpués d'haber estato muit influita por o modelo de Viena y habendo adotato a pronunciación d'o norte como modelo.
Encara que s'escribiba, l'alemán stándard no prencipió a parlar-se cutianament dica o sieglo XIX, quan s'introdució obligatoriament en as escuelas. En l'anyo 1898, una comisión d'expertos redactó a "Deutsche Bühnenaussprache" (pronuncia alemana ta o teatro), cosa que suposó lo establimiento d'un stándard de pronuncia.
Làcuni
A suya población ye de 2.170 habitants (2007) en una superficie de 124,87 km², con una densidat de población de 17,38 hab/km².
Gáname
Gáname ye una localidat d'o municipio de Bermillo de Sayago en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 104 habitants.
Almochuel
Toponimia
Bi ha microtoponimos en aragonés u con component aragonés como Planos Altos de Pedrenyales, Sardones Altos, Las Planas y Las Planas de la Hoya.
Ainzón
Toponimia
I hai bellas posibles teorías sobre l'orichen d'o nombre de Ainzón:
II Reis
II Reis (hebreu, מְלָכִים ב, Melakhim Bet), ye uno d'os libros de l'Antigo Testamento; y o zaguer d'os de profecía. Ye precedito por o I Reis y dimpués bien o I Cronicas en a Biblia catolica y o d'Isaías en a Biblia chodiga. Se li conoixe como "2 Reis", "Libro Segundo d'os Reis" u "IV Reis" (en os LXX y a Vulgata latina).
Portero (fútbol)
O mas notable ye que os porters son os solos chugadors que pueden tocar a pilota con as suyas mans u brazos mientres o chuego, encara que nomás adintro de l'aria de penalti. Manimenos, no pueden fer-lo si a pilota ha estato recullita d'un saque lateral u d'un pase d'un companyero con o piet u con a garra, y no puet tener a pilota en as suyas mans mientres mas de seis segundos. En o caso de que o portero pille a pilota con as mans d'un pase d'un compayero, se sinyalará un tiro libre indirecto en o mesmo puesto a on que s'haiga preso la pilota.
Làcuni
Cheografía
A localidat de Làcuni ye situata a 555 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Colla Unibersitaria por l'Aragonés
Colla Unibersitaria per l'Aragonés (u tamién CUA) estió una colla creyata en a Universidat de Zaragoza, en primeras d'o curso academico 1996-1997.
Imperio Austriaco
En 1848 una succesions de revolucions en Alemanya fan que Metternich dimita y o gubierno austriaco accepte a elección d'una asamblea constituyent por sufrachio universal.
Ruixador
As ruixaderas antigas yeran feitas d'archila cueta u ceramica u atros materials organicos como o veire. O canyo acababa en uns chicotz foratos pa repartir por una superficie mas amplia a cantidat d'augua d'o deposito inferior y privar que estorbase as plantas delicadas u recient grilladas que se ruixaban. Tamién i heba ruixaderas en as qualas o canyo s'iba enflacando.
Guam
Guam (en anglés Territory of Guam, en chamorro Guåhån) ye una isla situada en o Pacifico occidental que fa parti de l'archipielago d'as Marianas. Oficialment ye un territorio no incorporau d'os Estaus Unius. Tién una superficie de 541 km² y una población de 162.742 habitants (2016). Se troba a meyo camín entre Hawaii y as Filipinas, en a Micronesia. Ye a isla mas meridional, mas gran y mas poblada d'as Marianas.
Ainzón
Toponimia
Atros nombres historicos documentaus son: Aianzione, Ayençon, Aynçon, Anson, Ayncon, Aynson, Ayson.
Làcuni
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Crastu, Santa Sofia y Su Lau.
Cantón de Millars
A suya población yera de 20.601 habitants (2006). En feban parte 9 comunas.
Portero (fútbol)
Millors porters d'o Sieglo XX
Os siguients chugadors fuoron trigatos os 20 millors porters d'o sieglo XX por a IFFHS:
Millors porters de l'anyo
A siguient ye una lista d'os porters seleccionatos por a IFFHS como lo millor de cada anyo dende 1987:
Ruixador
As ruixaderas modernas son de lata u plastico y o canyo s'acopla una estructura con os foratos (clamada popularment garchofa) que ye mas ampla que o diametro d'o canyo por an plega l'augua.
Imperio Austriaco
A derrota d'Austria debant de Prusia o 3 de chulio en Sadowa fan que se disuelva a Confederación Chermanica y que l'Imperio Austriaco mire un nuevo equilibrio, fendo concesions a los nacionalistas hongaros con a creyación en l'anyo 1867 d'un estau dual, l'Imperio Austrohongaro.
Xixona
Xixona (Xixona en catalán; Jijona-Xixona oficialment; Jijona en castellano) ye un municipio valenciano, situato en a comarca de l'Alicantín, provincia d'Alicant y partiu chudicial de Sant Vicent del Raspeig.
Val de Robres
Cheografía
Lo modelau de lo semontán en lo termin de Val de Robres, Foz Espalda, La Portellada y La Fraixneda tien muitas muelas y plataformas estructurals y son despartidas por las riberas de los rios Matarranya, Tastavins, Pena, y los suyos afluents menors. Estas muelas se dicen astí moles, y son d'archilas y sallagóns que aproveitan la protección d'estratos d'almendrón y piedra d'arena que bi ha en lo cabalto. Manimenos los pueyos testimonio con cabaltos protectors redueitos dica quasi lo punto de desapareixer abundan mes que las muelas.
Meristemo
Meristemos laterals
Son os meristemos remanents en o cuerpo d'a planta y son responsables d'o creiximiento secundario; ixo ye, o creiximiento en diametro d'as plantas que en tienen. As suyas celulas pueden estar semi-diferenciadas quan son durmiertas, pero pueden desdiferenciar-se y recuperar a capabilidat de mitosi a-escape.
Ilanes
Ilanes ye una localidat d'o municipio de Galende en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 100 habitants.
Guam
I predominan os pueyos y en a parti norte bi ha penyas, con muitas espelungas, que se debantan 150 metros sobre o livel d'a mar. A isla ye estreita en o centro y s'enampla enta o sud, a on bi ha montanyas y vals travesaus por barrancos y saltos d'augua. As plachas mas protechidas son as de l'ueste.
Unión Regionalista Aragonesa
A Unión Regionalista Aragonesa, conoixita tamién como URA por as suyas siglas, estió una formación politica aragonesista que apareixió o 4 de noviembre de 1916 en Zaragoza y disaparixió alredor de 1923. A Juventud Aragonesista Aragonesa yera a suya chovenalla.
Alcheria
Politicament, dende a suya independencia en 1962 de Francia (dende 1830 estió una colonia d'ixe país) Alcheria ye una Republica democratica, estando o suyo actual President Abdelaziz Bouteflika. O país fa parte d'as Nacions Unidas, d'a Unión Africana, d'a OPEP, y d'a Liga d'Estatos Arabes. Ye un país que se define como de doble cultura y luengas, arabe y berber.
Campan
A suya población ye de 1.483 habitants (1999) en una superficie de 95,36 km², con una densidat de población de 15,55 hab/km².
Xixona
A suya población ye de 7.407 habitants (2010) en una superficie de 163,76 km², con una densidat de población de 45,23 hab/km².
Cheografía
A localidat de Xixona se troba situata a 453 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 25 km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia y d'a suya comarca, y a 181 km de Valencia, a capital d'o País Valenciano.
Lunetas
As lunetas disenyadas pa evitar que a luz solar y atros tipos de luz visible d'alta enerchía danyen u molesten a os uellos son clamadas lunetas de sol.
Guam
A economía de Guam se basa en a presencia d'a base naval, as plantacions de cocoters, a pesca y o turismo. Se parlan os idiomas anglés, chamorro y chaponés, iste zaguero nomás entre a chent mas gran.
Val de Robres
Cheografía
Bi ha muitos pinars de Pin borde en la parte de lo suyo termin que correspone a lo semontano, y de Pin nasarro y Pin royo en la parte de lo suyo termin que corresponde a los Puertos de Bezeit (Lo Port), y la sierra de l'Arca (a on ye La Caixa, curiosa penya que se diz asinas por la suya forma). En ixos pinars bi ha presencia de carrascas y caixicos. Los caixicos Quercus faginea que dan nombre a lo lugar se troban sobre tot en los pacos de los pueyos testimonio con suelos desarrollaus sobre archilas como en una costera de Sant Cristòbol por a on pasa la carretera d'Alcanyiz, en los fondons de las valletas u en bella espuenda u ripa entre faixas fluvials. En muit pocos puestos fan selvetas u corros a on dominen. Lo mesmo se desvién con las carrascas, pero bi ha carrascals arbustivos en las cuestas d'El Port y fendo lo matical de las pinars de pin borde de lo semontán.
Campan
Cheografía
O termin municipal de Campan tien una altaria meya de 656 metros sobre o livel d'a mar, con una altaria minima de 629 metros y una altaria maxima, en a tuca d'Aulon, de 2.747 metros.
Instituto de l'Aragonés
Comisión Permanent
Lo gubierno ordinario de l'Instituto de l'Aragonés ye exerciu per una Comisión Permanent formada per un director, un subdirector, un secretario-administrador y dos vocals. La primera Comisión Permanent ye formada per:
Figueruelas (Valencia)
Historia
La primera mención ye de 1605 y provién de lo Quinque Libri de la parroquia de lo Villar:
Ainzón
Historia
Ainzón estió conquerita en 1121 por o rei Alifonso I o Batallero d'Aragón. A zaguers d'o sieglo XIV, a Villa s'incorpora a lo patrimonio real per perteneixer a la Sinyoría d'a reina María de Luna. Posteriorment a primers d'o sieglo XV pasase a la Sinyoría de Ruy Díaz de Mendoza a qui se la mercase dimpués o Monesterio de Veruela en 1453. Dende ixe inte y dica 1835 a villa perteneixerá a la sinyoría verolense. En 1712, Felipe V d'Espanya le atorga lo titol de "Muito Leyal, Muito Noble y Muito fidel Villa", per la suya participación en a defensa de Borcha en a Guerra de Succesión Espanyola.
Campan
Cheografía
D'o suyo termin en fan parte os lugars de Galade, Sainte-Marie-de-Campan, La Séoube, Payolle, Gripp y Artigues, a o piet d'o puerto d'o Tourmalet.
Colla Unibersitaria por l'Aragonés
Os suyos obchectivos yeran: empentar a conoixedura de l'aragonés y la suya acceptación per a comunidat universitaria, asinas como empentar actividatz en l'ambito universitario.
Martes
Istos son bel uns d'os nombres que recibe o martes en diferents idiomas:
Pennsilvania
Pennsilvania (Pennsylvania en anglés, prenunciau ) ye uno d'os 50 estaus d'Estaus Unius, situau a o nord-este d'o país. A suya capital ye a ciudat de Harrisburg. A suya población ye de 12.432.792 habitants (estimación de 2007), en una superficie de 119.283 km² con una densidat de población de 104,23 hab/km².
Figueruelas (Valencia)
Historia
Con lo tiempo ixe conchunto de masadas esdevinió un casal, y con mayor población necesitaba tener concello municipal propio pa administar-se. En l'anyo 1825 lo rei Ferrando VII lo declaró municipio independient de la población de Domenyo.
Ainzón
Demografía
En o termin municipal d'Ainzón se troba tamién o despoblau de Huechaseca.
Val de Robres
Mugas
Lo suyo termin muga con Foz Espalda, con una cantonera de lo termin de Ráfals y con La Portellada a l'este (La muga común de los quatre termins ye en lo Mas de Gil), con La Fraixneda a lo norueste, con Torrelconte a lo norte, con Cretas a lo norte y nord-este y este, con Bezeit a lo sud y sudeste, con la Sénia a lo sud, con La Pobla de Benifazán a lo sud, y con Penyarroya de Tastavins a lo sudueste.
Alcheria
L'actual Alcheria recibe l'herencio de cuantas civilizacions que se han succedito en o país, y que li han adhibito influencias d'Europa a traviés d'a mar Mediterrania, d'Africa a traviés d'o disierto d'o Sahara, y d'Orient Meyo. Asinas, estió un territorio que fació parte de l'Imperio Romano y que, dica o sieglo VIII, estió amplament cristianizato, fendo parte dimpués d'o Califato d'os Omeyas y de l'Imperio Otomán (encara que mas que mas formalment), ta esdevenir en primerías d'o sieglo XIX una colonia de Francia dica recuperar a suya independencia a prencipios d'os anyos 1960.
Unión Regionalista Aragonesa
O suyo obchectivo yera a formación d'una mancomunidat en Aragón y os principals miembros yeran Juan Moneva y Puyol, Andrés Giménez Soler, Antonio de Gregorio Rocasolano y Manuel Marraco.
Colla Unibersitaria por l'Aragonés
Teneba a suya siede en l'Edificio Interfacultatz en o campus universitario de Zaragoza.
Alcheria
Historia
L'actual Alcheria recibe l'herencio de cuantas civilizacions que se han succedito en o país, y que li han adhibito influencias d'Europa a traviés d'a mar Mediterrania, d'Africa a traviés d'o disierto d'o Sahara, y d'Orient Meyo.
Pennsilvania
Cheografía
O estau de Pennsilvania muga a o norueste con o lago Erie; a o norte con Nueva York; a l'este con Nueva Jersey; a o sud con Delaware, Maryland y Virchinia Occidental; y a l'ueste con Ohio.
Almochuel
Apellitos
Un apellito tipico d'Almochuel ye Reinao.
Colla Unibersitaria por l'Aragonés
Publicó lo fanzine electronico O Lupo. Antimás, dentre lo 21 y lo 25 d'abril de 1997 organizó una semana cultural aragonesa.
Alcheria
Prehistoria
left|thumb|200px|[[Pintura rupestre d'o Tassili, de fa alto u baixo 10.000 anyadas.]] A primer presencia conoixita de l' Homo habilis en Alcheria se troba en o chacimiento arqueolochico d'Aïn El Ahnech, d'o Paleolitico, que antiparte ye o chacimiento mas antigo d'Africa d'o Norte, con 1,5/1,8 millons d'anyadas d'antigüidat. O chacimiento de Tighennif, de 800.000-400.000 anyadas, con presencia d'elementos d'industria litica, contién tamién repuis d'o Homo erectus, os primers repuis humans constatatos.
Val de Robres
Historia
Yera la capital de la Tinenza de la Penya de Aznar Laganya, y dependeba de lo bispe de Zaragoza. Lo castiello de Val de Robres que se vei ye un palacio residencial de los bispes, pero se crei que anteriorment i habió un castiello u torraza con función defensiva. Bi ha una hipotesi toponimica que diz que l'antigo lugar Vall de Roures la vella yera en lo poblau iberorromano y alto medieval de la Torre Gachero, y que cambió ta l'actual emplazamiento en la Edat Meya.
Alcheria
Prehistoria
Arredol de 20.000 aC, o disierto d'o Sahara yera un puesto humido, con plevias, y a on existiba una abundant fauna, estando o chacimiento de Bir el-Ater representant d'ixa epoca. Os suyos habitants practicaban a cazata, encara que o chacimiento plega dica a dita Revolución neolitica, cuan apareixió l'agricultura.
Val de Robres
Historia
Lo 24 de chulio de 1175 lo rei Alifonso lo Casto dixó Val de Robres y a Tenienza en mans de lo bispe de Zaragoza Pere de Torroja y de lo suyo capítol metropolitano con la misión de repoblar-los y defender-los. Lo bispato no teneba recursos pa chestionar este territorio, entre meyo de los Calatravos d'Alcanyiz y Mont Royo y los Templers d'Horta de Sant Joan, asinas lo 29 de chulio lo territorio lo subinfeudó a Fortún Robert, canonche de la seu zaragozana. Lo destín de la Tinenza yera ligau a los sucesors de Fortún Robert, estos emparentoron con los Oteyza, y lo territorio pasó a esta familia. Los Oteyza dixoron d'existir en 1305. Lo rei quereba quedar-se con a Tenienza, pero lo bispe de Zaragoza la reclamó como suya seguntes la decisión de 1175. Lo 26 de chunio de 1307 Val de Robres quedó adscrito a lo bispato de Zaragoza, dimpués de 1317 arcebispato.
Alcheria
Prehistoria
Con a cultura capsiense, que dura dende a Revolución neolitica dica 2.000 aC, se produció a primera domesticación d'animals, mas que mas bovidos, capridos y ovidos. Tamién se considera que son os primers habitants d'o país en dixar-nos muestras d'o suyo arte, y seguntes os lingüistas, o suyo luengache ye l'antecesor d'as luengas berbers. En 3000 aC prencipió a escape un proceso de desertización que creyó l'actual disierto d'o Sahara, y tamién plegó a Edat de Fierro (sin que a comarca hese conoixito a Edat de Bronze, como s'escayece en Africa).
Pseudociencia
thumb|300px|As [[Piedras d'Ica, que suposadament contienen antigos dibuixos de dinosaurios y artefactos tecnolochicos abanzaus, son un eixemplo de pseudosciencia.]] Lo termin pseudosciencia (d'o griego pseudo, ψεύδω, "falso" y d'o latín scientia "sciencia") s'aplica a toz aquells estudios que, con pretensión d'estar scientificos, trencan bel prencipio d'a filosofía d'a sciencia u d'o metodo scientifico. Per tanto, pseudoscientifico tiene lo sentiu de pretendidament scientifico, y la pseudosciencia sería lo conchunto de conoixencias que tienen la pretensión d'estar scientificas y se presientan como tals, pero no siguen lo metodo scientifico.
Hastings Kamuzu Banda
Hastings Kamuzu Banda, nauxiu Akim Kamnkhwala Mtunthama Banda cerca de Kasungu en Malawi o 15 de febrero de 1898 y muerto en Johannesburgo o 25 de noviembre de 1997, estió un medico​ y politico que estió primer ministro de Malawi entre 1964 y 1966, también estió lo primer president d'o país, gubernando-lo dende o 6 de chulio de 1966 dica mayo de 1994.
Partidario d'a independencia de Malawi, dimpués d'acabar los suyos estudios difuera, en a tornada a lo país denunció lo colonialismo. En ixa epoca en o país i heba conflictos entre partidarios d'a independencia y las autoridaz colonials, per lo que Banda estió engarcholau en 1959 per lo gubierno colonial. Ixe mesmo anyo fundó lo Partiu d'o Congreso de Malawi (Malawi Congress Party - MCP).
Pennsilvania
Historia
Pennsilvania estió o 2º estau en dentrar en os Estaus Unius, o 12 d'aviento de 1787.
Hermisende
Parroquias
Comprende as parroquias de:
Alcheria
Edat Antiga
Mientres o sieglo II y tamién en o sieglo III continó o desembolique economico d'a provincia d'a Mauritania Cesariense, que esdevenió una d'as prencipals subministradoras de trigo y cerials a la capital. Tamién se diversificó en una segunda etapa o conchunto d'as exportacions, con cueros, olivas, aceite d'oliva u vin. A meyatos d'o sieglo III plegó a o territorio a nueva relichión d'o Cristianismo, encara que en os anyos 310 se desembolicó una herechía autoctona, o donatismo, que esdevenió una sinyal d'identidat en a revuelta de 313, prencipiando una serie de luitas dica que l'Exercito romano albandonó o territorio en 321 por as crisis d'as invasions chermanicas. Continó sindembargo a represión d'o donatismo, y en 409 os donatistas fuoron formalment y legal declaratos como hereches, encara que Sant Agostín d'Hipona prebó de mitigar as condicions d'a represión. right|thumb|225px|Territorios baixo control d'o [[Reino vandalo a meyatos d'o sieglo V.]] Antiparte, en 429 os vandalos, que s'heban asentato en Hispania (mas que mas en Andalucía), presionatos por os visigodos, trescruzoron o estreito de Chibraltar y plegoron enta o norte d'Africa, tresladando-se dimpués enta l'actual Tunicia, a on establioron un estato independient, o dito Reino vandalo, conducito por Chenserico. En a expansión d'o reino, incorporó a mayor parte d'os territorios que heban feito parte de l'antiga Mauritania Cesariense, dica o suyo esboldregamiento poco dimpués d'a muerte de Chenserico, presionato melitarment por os bizantins. Belisario, o mesmo cheneral bizantín que redotó a os ostrogodos en a peninsula italica, conquirió en os anyos 530 a ciudat de Cartago, a capital d'os vandalos, rematando de raso con o suyo reino. Os bizantins establioron en o territorio magrebín una d'as suyas divisions administrativas, pero tenioron que luitar contra as sublevacions d'os berbers, destacando entre as filas d'istos zaguers a figura d'Antalas. Yabdas, sublevato poco dimpués, se proclamó rei d'os Aurés, una comarca montanyosa en a muga entre Alcheria y Tunicia, y estioron cuantos os chicoz estatos d'a redolada que proclamoron a suya independencia, estando alternativament aliatos u enemigos d'os bizantins que controlaban Tunicia seguntes as circunstancias, dica a conquiesta islamica.
Edat Meya
En 647 plegan a o Maghreb as tropas islamicas d'os Omeyas, prencipiando asinas a conquiesta d'Alcheria y a suya islamización. Sindembargo, iste proceso tenió a oposición activa de cuantos berbers, que s'aliaron en un primer momento con os bizantins, resistindo a suya incorporación a o mundo islamico, plegando mesmo a haber-ie una important emigración u fuchita de bebers enta l'amanata isla de Sicilia. En as succesivas batallas, dica prencipios d'o sieglo VIII, destacoron reis bebers como o rei Koceila u a reina Kahena, que redotoron cuantas vegatas a los exercitos islamicos conquistadors. Sindembargo, dende a muerte d'ista zaguera, se produció un fenomeno de conversión masiva de berbers a l'Islam, adoptando mesmo a luenga arabe. Por ixo en 711, cuan os musulmans atacoron a o Reino visigodo de Toledo en a peninsula iberica, una part important d'os suyos exercitos yeran formatos por berbers, incluyindo-ie o suyo chefe, Tariq ibn Ziyad (qui dió o suyo nombre a Chibraltar, Djebel Tarik). Tamién se produció una chicota inmigración d'arabes, encara que mas que mas en a comarca de Kairouan (y tamién en Táncher, en Marruecos).
Administración
thumb|left|Mapa d'as provincias d'Alcheria numeratas seguntes l'orden oficial Alcheria se divide en 48 provincias (wilayas), 553 districtos (daïras) y 1,541 municipios (baladiyahs). Cada provincia, districto, y municipio tien o nombre d'a suya capital, que ye por un regular a ciudat mas gran.
Palla
thumb|right|250px|Palla. A palla (de o latín <PALEA) ye o tallo seco de bellas plantas poacias, en especial os cerials de cautivo común: trigo, hordio, cevau, segal, arroz, etc. Tradicionalment, s'obteneba deseparando-la contra o grano en o proceso de trilla y aventau. En l'actualidat, con a mecanización de a siega, se gosa fer con maquinas.
Alcheria
Administración
L'Asamblea popular provincial ye a entidat politica que gubierna a provincia y tien un "president", qui ye trigato por os miembros de l'asamblea. Istos s'esliyen por sufrachio universal cada cinco anyos. O "Wāli" (Prefecto u gubernador) diriche cada provincia. Ista persona ye esleyita por o president d'Archelia.
Figueruelas (Valencia)
Toponimia
En un texto de 1689 en catalán s'escribe Yriguelas:
Alcheria
Administración
As divisions administrativas han cambeato cuantas vegatas dende a independencia. Cuan s'introducen nuevas provincias, os numeros d'as antigas provincias se mantienen, encara que no sían en orden alfabetico. As provincias con a numeración oficial son actualment (dende 1983):
Palla
A palla ye un material muit barato y se fa servir ta muitos usos. Eventualment, puede estar alimento ta bels animals, pero l'uso mas freqüent en ganadería ye de fer-les de leito a las bestias y ta absorver, espardindo-la por o suelo d'a quadra ta que absorva parcialment a orina y a humedat d'o fiemo, o que disminuye o riesgo d'infeccions por l'obligau contacto d'os animals con as suyas deposicions. Tamién s'ha feito servir tradicionalment en atros campos, como a construcción: serviba ta cubillar bordas y cabanas, y tamién yera un component d'o tillo y de l'adoba.
Val de Robres
Historia
En 1942 se construyó lo Ferrocarril de la Val de Zafán, pero la gara la posoron a més de 8 km de la villa, a canto de la muga con lo termin municipal con Cretas y muito més a man d'esta localidat vecina. D'esta traza Val de Robres no se benefició plenament de las modernidatz que podeban trayer los ferrocarrils.
Figueruelas (Valencia)
Toponimia
Esta forma Yrigüelas se relaciona con a denominación actual Las Grigüelas en churro. Recuerda a micropotonimos como La Erihuela d'Alfambra y Peralellos, por lo que no necesariament podemos interpretar lo toponimo a partir de l'aragonés "figuera" con diminutivo, y podría interpretar-se a partir d'"Era.
Esfensa
O termin "esfensa" u "defensa" puet referir-se a los siguients articlos:
Castiello de Cadret
O castiello de Cadret u castiello de Qadrit ye una fortificación d'orichen andalusí situada sobre un pueyo a 380 metros d'altaria en o municipio zaragozano de Cadret, Aragón, a 12 de kilometros de Zaragoza.
Alcheria
Cheografía
Alcheria se troba prencipalment situata entre as latituz 19° y 37°N (una chicota aria ye a o norte d'o 37°), y lonchituz 11°U y 12°E. A mayoria d'a suya costa ye montayosa y bi ha bels puertos natuarals. L'aria situata entre a mar y l'Atlas Telliano ye fértil. A o sud de l'Atlas Telliano se troba un paisache d'estepa, que remata en l'Atlas Sahariano; mas enta o sud se troba o disierto d'o Sahara.
Microtus gerbei
A rateta pirinenca u topo pirinenco (Microtus gerbei (Gerbe, 1879) ) ye un mamifero d'a orden d'os Rodentia y familia Cricetidae que se troba en parti de Francia y lo Pireneu.
Val de Robres
Toponimia
Lo exonimo en aragonés y castellano coincide con ciertos microtoponimos que se troban encara en lugars como Tagüenca y Molins.
Alcheria
Cheografía
O macizo d'Ahaggar (en arabe جبال هقار), tamién conoixito como Hoggar, ye una rechión montanyosa en o centro d'o Sahara, a o sud d'Alcheria. Se troba a bels 1500 km a o sud d'a capital, Alcher y chusto a l'ueste de Tamanrasset.
Hermisende
Luengas y parlas
Se i charra gallego, por o que ye una localidat que s'incluye en o concepto de Galicia estremeira.
Alcheria
Cheografía
Alchers, Orán, Constantina, Tizi Ouzou y Annaba son as prencipals ciudaz d'Alcheria.
Hastings Kamuzu Banda
Con a independencia d'o país lo 6 de chulio de 1964, Banda se convierte en Primer Ministro mientres os dos primers anyos, posteriorment en 1966 plega a president, mientres este peridodo elimina tota la oposición, engarchola a los suyos líders y estableixe o suyo partiu politico como o solo partiu d'o país. Organizacions y gubiernos extranchers anuncian las suyas preocupacions sobre l'aplicación d'os dreitos humans.
Alcheria
Clima
thumb|Mapa topografico d'Alcheria En ista rechión, mesmo d'hibierno, as temperaturas diarias d'o disierto gosan estar calidas. Manimenos, dimpués d'a boca de nueit, l'aire xuto permite una rapeda perduga d'a calor, lo que fa que as nueiz sía fredas. S'han rechistrato grans diferencias entre as temperaturas diurnas y nocturnas.
Estepona
Estepona ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma d'Andalucía que se troba en a provincia de Malaga. A suya población ye de 68.286 habitants (2021) en una superficie de 137.5 km² con una densidat de población de 497 hab/km².
Alcheria
Clima
A mayor temperatura rechistrata oficialment estió de 50.6 °C en In Salah.
Palla
As bordas a on que s'almagazena la palla se dicen pallers/os, pero en bels puestos tamién s'almagazena a la intemperie en niedas, que son unas estructuras particulars destinadas a minimizar a descomposición quan s'ha de guardar en l'exterior. As pacas son paquetz de palla compactada mecanicament, de regular con bella maquina especifica ta fer ixa función.
Alcheria
Clima
As precipitacions son prou abundants en a zona costera de l'Atlas Telliano, con rechistros d'entre 400 y 670 mm anyals, incrementandose a cantidat de precipitacions d'ueste ta este. As precipitacionss son mayore en parti nororiental de Alcheria, a on s'han replegato bels anyos dica 1000 mm.
En l'interior as plevias son muito mas escasas. Os vientos dominants que bufan dende l'este y o nord-este en verano cambean d'hibierno, bufando de l'ueste y d'o norte y portiando con éls por un regular un incremento d'as precipitacions dende septiembre dica aviento, un decremento en os zaguers meses d'hibierno y primers de primavera, y una cuasi ausencia de plevias en os meses estivals. Alcheria tien tamién ergs, u dunas d'arena entre as montanyas, a on que en verano cuan os vientos son cerenyos, as temperaturas pueden plegar a os 43.3 °C.
Economía
thumb|250px|Ministerio de Finanzas d'Alcheria O sector d'os combustibles fósils ye a columna vertebral d'a economía d'Alcheria, representando alto u baixo un 60% d'os suyos ingresos, un 30% d'o PIB y mas d'un 95% d'os suyos beneficios en exportacions. O estato se troba en o puesto trece seguntes as suyas reservas de petrolio, tenendo una reserva de 11.800 millons de barrils (1.88×10^9 m³), encara que s'estima que a cifra actual ye incluso mayor. L'Administración d'Información sobre Enerchía d'os Estaus Unius dio en 2005 o dato de que a reserva de gas natural d'Alcheria yera de 160 billons de piez cubicos (4.5×10^12 m³), a ueitena mayor d'o mundo. A meya anyal d'o PIB no asociato a hidrocarburos creixió en un 6 por cient entre 2003 y 2007, con un creiximiento total d'o PIB meyo d'o 4.5 por cient en o mesmo periodo debito a la menor producción de petrolio en 2006-07. A deuda externa ha estato virtualment eliminata, y o gubierno ha acumulato grans reservas de diners gracias a o petrolio. A inflacción, a mas baixa d'a rechión, s'ha mantenito estable en un 4 por cient de meya en o periodo 2003-07.
Os indicadors financiers y economicos d'Alcheria han amillorato prou dende a metat d'os anyos 1990, en parti gracias a las reformas politicas refirmatas por o Fundo Monetario Internacional (FMI) y a reestructuración d'a deuda por o Club de París. As finanzas d'Alcheria en 2000 y 2001 se beneficioron d'un incremento d'o precio d'o petrolio y politica fiscal d'o gubierno, aduyó a augmentar prou o superávit comercial, obtener nivels récord en as reservas de divisas foranas y reducir a deuda externa.
Os continos esfuerzos d'o gubierno ta diversificar a economia atrayendo capital nacional y internacional han feito que o sector d'a enerchía haiga tenito exito reducindo una mica as altas tasas de desempleo y amillorando as condicions de vida. En 2001, o gubierno sinyó un tractau d'asociación con a Unión Europea por o que o estato se beneficia en temas d'importacions y exportacions con a Unión. En marzo de 2006, Rusia condonó a deuda de 4.74 mil millons de dólars que Alcheria manteneba dende a era sovietica en una vesita d'o president Vladimir Putin a o país, a primera d'un líder ruso en o zaguer meyo sieglo. Por a suya parti, o president Bouteflika alcordó mercar avions de combate, sistemas d'esfensa anti-aerios y atras armas por un valor de 7.500 millons a o prencipal exportador d'armamento de Rusia, Rosoboronexport.
Alcheria tamién decidió en 2006 pagar a totalidat d'a suya deuda, 8.000 millons de dólars (£4.300 millons), a o Club de París. Isto fació que a deuda externa d'Alcheria fuese de menos de 5.000 millons de dólars en zaguerías de 2006. O Club de París afirmo que iste acto reflecta a recuperación economica d'Alcheria en os zaguers anyos.
Val de Robres
Toponimia
En los sieglos XIX y XX la forma oficial ha substituyiu de tot a la forma orichinal catalana, que quasi dengún no emplega. Esporadicament y en pocas ocasions los viellos charrando a escape n'emplegan una variant: Vall-de-Rores.
Alcheria
Agricultura
En a epoca d'a Guerra Civil Estausunidense se cautivó una gran cantidat de cotón, pero dende alavez ista industria fue retaculando. En primerías d'o sieglo XX se facioron esfuerzos por fomentar o cautivo d'ista planta. Una chicota cantidat de cotón creixe tamién en os oasis d'o sud d'o país. Bi ha bels cautivos de palmeras chicotas que s'emplegar ta prener-ne as suyas fuellas, ya que tienen fibras prou pareixitas a o pelo d'os caballos. As oliveras (tanto por as olivas como por l'aceite) y o tabaco son atros cautivos importants en a zona.
Val de Robres
Personalidaz naixidas de Val de Robres
Categoría principal: Naixius de Val de Robres.
Castiello de Cadret
Historia
O castiello de Cadret ye una construcción d'orichen islamico, mandada devantar per Abderramán III en l'anyo 935 con motivo d'o setio de Saraqusta, que lo suyo gubernador se declaró en rebeldía dimpués de negar-se a seguir bella orden dictada per o califa.
Alto Urchel
L'Alto Urchel (en catalán y oficialment Alt Urgell) ye una comarca de Catalunya formata por un conchunto de chicotas vals y riperas d'a cuenca d'o río Segre. A val mas ampla ye la de la Seu a on ye a capital d'a comarca: la Seu d'Urchel, una ciudat situata en un d'os cruces de comunicacions mas importants d'os Pireneus.
Mugas
A comarca de l'Alto Urchel muga con la Baixa Cerdanya, con o Berguedá, con o Solsonès, con La Noguera, con o Pallars Chusán, con o Pallars Sobirán y con Andorra.
Castiello de Cadret
Historia
Safocada la revuelta, cosa sabemos d'ista fortificación dica a entrada d'o sieglo XIII, quan Pero II d'Aragón antipoca temporalment o lugar de Cadret y la suya fortaleza pa perpagar a suya debda que bi heba contraito con Pietro de Navascués. Decenios dimpués, Chaime I d'Aragón segundiaba de nuevas ista operación, ista vegada con Artal de Huerto, qui le heba realizau un important ampre de diners.
A zaguers de dita centuria, Alifonso III d'Aragón reblará y dimpués venderá ta cutio lo sinyorío de Cadret a Chuan Zapata, ambaixador y Chusticia d'o reino, en mans de que la suya familia remanirá lo castiello dica finals d'o sieglo XIV, inte en que pasará a fer parti d'as posesions d'amán monesterio de Santa Fe de la Uerba.
Con a expulsión d'os moriscos aragoneses en 1610, a fortaleza quedará abaldonada de tot, remanindo asinas durant mas de tres sieglos dica que la luita encetada en 2003 per diversas asociacions, vecins y lo propio concello, regudió en una primera fase de arrepetazada, afincadura y rehabilitación dentre mayo de 2011 y agosto de 2012.
Alcheria
Agricultura
Mas de 30.000 km² (7.000.000 d'acres) de tierras s'adedican a o cautivo de cerials. L'Atlas Telliano ye a tierra a o mas se fan iste tipo de cautivos. Mientres o periodo de colonización francesa a productividat s'incremento prou debito a la construcción de pozos artesians en muitos districtos que nomas requeriban augua ta fer-los fértils. Entre os cerials os prencipals son o trigo, l'hordio y a cevada. S'exporta una gran variedat de verduras y fruitas, mas que mas productos citricos. Alcheria tamién exporta figos, dátils, esparto, y zuro. Ye o prencipal mercato de cevada d'Africa.
Población por etnias y nacionalidaz
Os andalusís (musulmans orichinarios de l'Al-Andalus medieval) son pocos mils en vicos de ciudaz como Shersell. En as ciudaz costeras tamién bi ha pocos mils arabes con orichens turcos, herencio de tiempos de l'Imperio Otomán. Os chodigos fuyoron d'Alcheria cuan declaró a suya independencia, muitos d'ellos yeran sefarditas y actualment viven en Francia (por eixemplo os propietarios de FNAC) u en Israel. Encara quedan uns pocos mils de Piez Negros, colonos europeus de diferents orichens pero afrancesatos toz que vinioron cuan a ocupación francesa d'Alcheria.
Luengas
thumb|200px|Sinyal trilingüe en [[Cabilia: arabe, cabilenyo y francés]] A luenga oficial d'Alcheria, seguntes a suya constitución de 1963, ye l'arabe. Amás, se reconoixe como luenga nacional o berber en una enmienda d'a constitución d'o 8 de mayo de 2002. O 99% d'os alcherinos tienen como luenga materna a una d'istas dos, estando l'arabe parlato como luenga materna por un 83% d'a población y o berber por un 15%. O francés, encara que no tien un estatus oficial, ye amplament emplegato por o gubierno, o mundo d'a cultura, os medios de comunicación (periodicos) y l'amostranza (s'amuestra en a escuela primaria), debito mas que mas a o pasato d'Alcheria como colonia francesa, por lo que puet considerar-se como idioma oficial de facto en Alcheria. L'idioma cabilenyo, a mas parlata d'as luengas berbers en o país, s'amuestra en a escuela y ye parcialment co-oficial (con bellas restriccions) en partis de Cabilia.
Berber
thumb|250px|Porcentache de población que parla luengas berbers en cada departamento As luengas berbers son parlatas por alto u baixo un 20% d'a población d'Alcheria, mas que mas en a rechión de Cabilia, en os Aurés y en o Sahara (por os tuaregs), y tamién en os arredols d'Alcher, a capital d'o estato. Muito antis de l'arribata d'os fenicios, o berber se parlaba en tot o territorio de l'actual Alchería, como s'ha puesto documentar en inscripcions tifinagh d'ixa epoca. A tamas d'o creiximiento d'o punico, o latín y dimpués, de l'arabe, o berber continó estando a luenga prencipal d'Alcheria en o sieglo XI dimpués d'as invasions d'os Banu Hilal y os Banu Sulaym.
Entre un 28% y un 45% d'os alcherinos parlan un d'os cuantos dialectos d'a luenga berber (nombre nativo: tamazight). L'arabe contina estando a unica luenga oficial d'Alcheria, encara que o berber ha estato reconoixito recientment como luenga nacional.
Francés
O francés ye luenga forana que mas s'estudea en o país, y a mayoría d'alcherinos pueden entender-lo y parlar-lo, encara que por un regular no lo fan servir en a vida diaria. Dende a independencia, o gubierno ha promocionato una politica d'arabización lingüistica de l'amostranza y a burocracia, feito que ha tenito como resultato a limitación d'o berber y l'arabización de muitos parlants d'ista zaguera luenga. A posición d'o francés en Alcheria por estar una luenga prou important no ha estato tan afectata por a politica d'arabización. De feito muitos cursos, mas que mas os relacionatos con temas cientificos y economicos, d'as universidatz se fan encara en francés. Recientment, as escuelas han prencipiato a meter o francés en o suyo temario ta que ninos l'aprendan dende l'inte en que prencipian a aprender a escribir en arabe clasico. O francés tamién ye prou emplegato en medios de comunicación y negocios. Dimpués d'un debate politico en Alcheria en os anyos 1990, en que se planteyó a substitución d'o francés por l'anglés en o sistema educativo, o gubierno decidió mantener o francés. L'anglés s'amuestra tamién en o primer anyo d'educación secundaria.
L'idioma punico, una luenga fenicia, se creye que s'habió de parlar en cuantas arias de l'actual estato d'Alcheria. Iste idioma morió en o sieglo VI. Muitas ciudaz d'Alcheria tienen nombres derivatos d'o punico u d'o latín.
Relichión
A mayoría d'os alcherinos practican o sunnismo, fueras de bels 200.000 ibadis en a val de M'zab en a rechión de Ghardaïa.
Bi ha tamién uns 250.000 cristianos en o país, incluyindo bels 10.000 catolicos y entre 150.000 y 200.000 protestants evanchelicos (mas que mas pentecostals), seguntes o líder d'a Ilesia Protestant d'Alcheria Mustapha Krim. Bellas fuents afirman que bi ha mas d'un millón de cristianos en Alcheria, a mayoría d'éls vivindo en l'aria d'a Cabilia.
Alcheria tenió una important comunidat chodiga dica a decada de 1960. Cuasi toz os chodigos emigroron dimpués d'a independencia d'o país, encara que un chicot numero de chodigos continan vivindo en Alcher.
Esporte
Beluns d'os esportes son tradicionals y praticatos dende l'antigüidat como desafíos, como as cursas de caballos. Actualmente os esportes mes practicatos son o fútbol, l'atletismo, o boxeyo y o ciclismo con bels exitos esportivos continentals. Alcheria bi ha partecipato en os Chuegos Olimpicos dende o anyo 1964, con a excepción d'o boicot de Mont-reyal 1976 y bi ha ganato 17 medallas estando cuatre d'istas d'oro. L'atletacon mas medalllas ye Taufik Majlufi con tres medallas en atletismo (una d'oro y tres d'archent).
Desollo
A suya población ye de 114 habitants (2006), en una superficie de 14,12 km² y una densidat de población de 8,07 hab/km².
Cheografía
Desollo situato a 516 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 75 km de Pamplona, a capital de Navarra.
Toponimia
En o sieglo X s'escribiba DESOLII u DESOLIO en textos latinos; en os sieglos XI-XII s'escribe DESSOLIO, pero a vegatas en o sieglo XI Desollo seguntes a fonetica navarroaragonesa.
Bill Gates
William Henry Gates III (naixito o 28 d'octubre de 1955 de Seattle, Washington) conoixiu popularment como Bill Gates, ye un incheniero de software y interpresario estausunidense, conoixiu en estar o fundador d'a interpresa Microsoft, creador d'o sistema operativo Windows, chunto a Paul Allen, y president d'a Fundación Bill y Melinda Gates chunto a la suya muller Melinda Gates y Warren Buffett. En l'anyo 2006 a suya fundación fue premiada con o Premio Prencipe d'Asturias de Cooperación Internacional.
Carboneras de Guadazaón
Carboneras de Guadazaón ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca y comarca d'a Serranía de Cuenca.
A suya población ye de 835 habitants (2010), en una superficie de 100,65 km² y una densidat de población de 8,30 hab/km².
Cheografía
A localidat de Carboneras de Guadazaón se troba situata a una distancia de 34 km d'a ciudat de Cuenca, a capital d'a suya provincia.
Zaldibia
Zaldibia (Zaldibia en basco y oficialment, Zaldivia en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia de Guipuzcua y comarca d'o Goierri.
A suya población ye de 1.525 habitants (2009) en una superficie de 16,43 km², con una densidat de población de 91,54 hab/km².
Cheografía
A localidat de Zaldibia se troba situada a 167 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 41 km d'a ciudat de Sant Sabastián, a capital de Guipuzcua.
Tirabuzón
300px|thumb|Tirabuzón O tirabuzón ye una ferramienta composada, usualment, por una helice metalica con un mango u un ceprén; s'inventó pa extrayer os tapes de zuro d'os potes y redomas de vin u charopes embotellaus. Os tirabuzons se fabrican con materials tan diversos como plastico, metal u fusta pero a espiral siempre ye d'acero.
Río Ammer
O río Ammer (que ye clamau Amper en o suyo curso baixo) ye un curto río d'a parte meridional d'Alemanya, un d'os prencipals afluents d'o río Isar, que ye a la suya vegada, afluent d'o río Danubio.
Gramatica
A Gramatica ye o estudio d'a luenga, en cuanto a forma, estructura, y significato.