cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Filochenia
A necesidat d'ordenar os sers vivos en función d'o suyo parentesco evolutivo comenzó a formar-se con a publicación de The Origin of Species de Charles Darwin en 1859. A incorporación d'as tiorías evolutivas en os procesos de clasificación d'os sers vivos ye un procés que quecara no ha rematau.
Monofilia, parafilia y polifilia
thumb|right|250px|Os diferents tipos de grupos filocheneticos: [[monofiletico (amariello), parafiletico (azul) y polifiletico (royo).]] Dende a envista d'as relacions filochenicas d'os sers vivos, os grupos u taxons se pueden denominar monofileticos, parafileticos u polifileticos.
Un taxón monofiletico ye o taxon que incluye un antipasau y toz os suyos descendients. Un grupo parafiletico ye ixe d'a on que se'n ha sacau uno u más d'un descendient. Por contraposición a os dos debanditos, un grupo polifiletico ye ixe a on que s'ha clasificau os descendients de más d'un antipasau.
En o diagrama en a dreita, as aus y os reptils constituyen un grupo monofiletico, pus comparten antipasaus comuns. En paralelo, os diferents grupos de reptils, entre ells, tienen os mesmos antipasaus en común, pero no pueden estar un grupo monofiletico sin as aus (que tamién es comparten) por a qual cosa, con as aus excluidas, forman o que se diz un grupo parafiletico.
En un tercer livel, si en un estudio hipotetico se mirase d'agrupar os mamiferos y as aus en función de que tienen a sangre calient, toparía con a falta d'antipasaus comuns con sangre calient entre ixes dos grupos, habendo de saltar-se toz es eslabons intermedios en que os diferents grupos de reptils s'han escindiu d'o linache d'as aus. Iste tipo d'agrupación formaría un grupo polifiletico. A condición d'animal endotermo ha amaneixiu lo menos dos vegadas en a evolución, de forma independient; una vegada en l'antipasau d'os mamiferos y l'atra en l'antipasau d'as aus (y posiblement tamién bells dinosaurios).
A paulatina incorporación de criterios filocheneticos en a clasificación d'os sers vivos ha feito que bells taxons largament reconoixius s'haigan habiu de refer. En base a os estudios de filochenia, de beluns se'n ha desaconsellau l'uso. Son eixemplos d'isto: Prokaryota, Protista, Pisces, Reptilia, Bryophyta, Pteridophyta, Dicotyledonae, etc. A tradición d'uso d'istes taxons, de conchunta con a opinión de numerosos scientificos, favorables a mantener os termins (pus a polemica no ye encara zarrada y no toz os taxonomos son favorables a las tesis d'a cladistica), fa que en determinadas publicacions i apareixca encara istes taxons. A vegadas, o que se fa ye meter o taxon en qüestión entre cometas pa indicar que no se tracta d'un verdadero clado.
Districto de Haßberge
O districto de Hassberge (en alemán Landkreis Hassberge) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Guatemala
A Republica de Guatemala ye un país d'America Central, a lo sud d'o continent de Norteamerica. Muga con l'Oceano Pacifico y o Mar Caribe y con os estatos mexicanos de Chiapas, Tabasco y Campeche por o norte, con Belize a lo nord-este y con Honduras y El Salvador a lo sudeste.
Minneapolis
Minneapolis (prenunciato en anglés [ˌmɪniːˈæpəlɪs]) ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Minnesota, d'an ye a mayor ciudat por o suyo numero d'habitants. Fa parte d'o condau de Hennepin, estando-ne a suya capital.
A suya población ye de 382.578 habitants (2010) en una superficie de 151,30 km², con una densidat de población de 2.710,10 hab/km².
Cheografía
A localidat de Minneapolis se troba situata a 264 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o canto d'o río Mississippi.
Pentecosta
thumb|200px|Pentecosta por [[Giotto di Bondone|Giotto en Padua.]] thumb|200px|Pentecosta por [[Giotto di Bondone|Giotto en a National Gallery de Londres.]]
A Pentecosta (d'o griego pentekosté (heméra) "o cincuanteno día", a traviés d'o latín pentecostés literalment "cincuantena") describe a fiesta d'o cincuanteno día dimpués d'a Pascua (Domingo de Resurrección).
Mientres a Pentecosta se celebra la baixata d'o Esprito Santo sobre os apostols que, seguntes diz o libro d'os Feitos d'os Apostols:
Ta la liturchia catolica ye a fiesta mas important dimpués d'a Pascua y o Nadal. A Eucaristia d'ista festividat incluye a secuencia medieval Veni, Sancte Spiritus.
Historicament ista celebración se basa en a fiesta semanal chodiga dita Shavuot (fiesta d'as semanas), mientres a que se celebra o cincuanteno día de l'aparición de Dios en o mont de Sinai. Por ixo en o día de Pentecosta tamién se celebra a entrega d'a Lei (mandamientos) a lo pueblo d'Israel.
En o calandario cristiano a Pentecosta remata o tiempo pascual d'os 50 días, dito periodo u tiempo de l'amistat.
En as narracions sobre a Pentecosta d'os Feitos d'os Apostols (2,1-41) li se da a lo Esprito Santo, igual que en l'Antigo Testamento, caracteristica miraglosas (carismas): él ofreixe valentía y libertat, posibilita la comprensión (glosolalia) y fortifica una comunidat universal.
En as ilesias ortodoxas existe a mes a celebración d'as Tres Divinas Personas u d'a Santisma Trinidat; as ilesias occidentals celebran ta ista ocasión dende o sieglo XIV a suya propia fiesta dita Trinitatis (a fiesta d'a Santisma Trinidat) una semana dimpués d'a Pentecosta.
A Pentecosta inspira o segundo movimiento cristiano protestant mas gran d'o mundo, o Pentecostalismo, que tien mas de 570 millons de seguidors.
Calendata de celebración
A suya fiesta ye móvil, ya que pende d'a calendata d'a Pascua de Resurrección, que se fa con un calculo lunar, o que da como resultato una calendata variable cada anyada. Estando ista Pascua celebrata en diferents calendatas, seguntes a confesión cristiana, allora la Pentecosta se celebra tamién en calendatas diferents seguntes a tradición occidental y oriental d'o cristianismo.
O lunes de Pentecosta ye día de fiesta en Alemanya, Austria, Catalunya, Francia, Liechtenstein, Islandia, Noruega, Belchica, Suiza y os Países Baixos.
Bèthvéder de Comenge
Bèthvéder de Comenge u Bèthveser de Comenge (Bèthvéder de Comenges u Bèthveser de Comenge en occitán, Belbèze-en-Comminges en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Sent Gaudenç, cantón de Banyeras de Luixón y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 116 habitants (1999) en una superficie de 9,56 km², con una densidat de población de 12,13 hab/km².
Escòrnabueu
Escòrnabueu (Escòrnabueu en occitán, Escornebœuf en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón de Gimona-Arrats.
A suya población ye de 497 habitants (1999) en una superficie de 25,45 km², con una densidat de población de 19,53 hab/km².
Chuegos Olimpicos de Mexico 1968
Os Chuegos Olimpicos de Mexico 1968, conoixitos tamién como Chuegos d'a XIX Olimpiada d'a era muderna, estioron os Chuegos Olimpicos que se celebroron en Mexico DF (Mexico) dende o 12 d'octubre dica o 27 d'octubre de 1968. I participoron 5.516 esportistas de 112 países.
Cal destacar que estioron os primers Chuegos Olimpicos en os que i habió controls antidopache, estando Hans-Gunnar Liljenwall o primer atleta sancionado per as normas antidopache instaraudas en l'anyo 1967 por o COI.
Puntós
Puntós (en francés Puntous) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 199 habitants (1999) en una superficie de 8,85 km², con una densidat de población de 22,49 hab/km².
Pico Larré
O pico Larré (en francés Pic Falisse, en castellano El Yarre) ye un pico de 2.763 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Pandicosa (Aragón) y Cautarès (Occitania).
Situau entre o collau de Falisse (2.699 m) y o puerto de Marcadau (2.541 m), baixo ell se troban os ibons de Pecico, l'entibo de Pecico, debaixo d'istos zagueros, y a la fin l'ibón d'a Canal de Pecico.
P. Bouchet, J. y P. Ravier facioron una escalada dreita por o suyo pilar nord-este en l'anyo 1983.
Toponimia
O pico ye nombrau en francés en honor a Louis Falisse, pionero d'o esquí en os Perineus.
Los Pertegaces
Los Pertegaces ye un lugar de lo termin municipal d'Olba, en la comarca de Gúdar-Chabalambre y en la provincia de Teruel.
Toponimia
Como en atros barrios rurals d'Olba y Sant Agostín, recibe o nombre d'os suyos primers pobladors cristianos, a familia Pertegaz.
Tuca de Bagüenya
A tuca de Bagüenya (en castellano Pico Bagüeña) ye una tuca d'os Pireneus de 2.943 metros que se troba en a comarca de Ribagorza, chunto a l'ibón Gran de Barbaricia.
Errol Flynn
Errol Flynn (nombre artistico d'Errol Leslie Thomson Flynn) estió un actor, guionista, productor y director cinematografico estausunidense d'orichen australiano naixito o 20 de chunio de 1909 en Hobart (Tasmania, Australia) y muerto o 14 d'octubre de 1959 en Vancouver (Columbia Britanica, Canadá) por un infarcto de miocardio. Activo en o cine estausunidense dende primerías d'os anyos 1930 dica la suya muerte, recibió cuantos premios mientres a suya carrera cinematografica.
Puent
Un puent ye una estructura construita ta pasar un obstaclo fisico, un río, una val, una carretera, una vía de tren, etc... tot pasando-ie por dencima. Actualment, son disenyatos y prochectatos por incheniers civils, y muitos puents son autenticas obras d'arte. Sindembargo, mientres l'Imperio Romano qui debantaba os puents que s'amenistaban ta controlar o territorio yeran os soldatos d'as lechions romanas, en considerar-se que yera una obra militar y no pas civil.
Os puents por un regular son feitos de formigón, piedra u acero, encara que tamién bi'n ha atros feitos con atros metals, fusta, cuerdas, canyas de bambú, u atros materials mas mudernos.
Etimolochía
Ye un eixemplo clasico de palabra patrimonial. Provién d'o latín pons, pontis a traviés d'a radiz de l'acusativo ponte-m, con diftongación d'a O curta latina seguindo as leis foneticas aragonesas. En aragonés medieval puent podeba estar de chenero masculín u femenín.
Toponimia
Un feito indicativo d'a grandisma importancia que d'antis mas teneban os puents ta trecruzar obstaclos mos la puet dar a cantidat de toponimos relacionatos con os puents que por eixemplo existen en Aragón:
Pico de Marcadau Norte
O pico de Marcadau Norte u Muga Norte de Marcadau (en francés Muga Nord) ye un pico de 2.676 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Pandicosa (Aragón) y Cautarès (Occitania).
Los Puertos de Moriella
Los Puertos de Moriella (en valenciano Els Ports) son una comarca valenciana d'o norte y montanyosa, con capital en Moriella. Muga a lo norte y a l'ueste con Aragón y Catalunya (con lo tozal dels Tres Reis, adintro d'os puertos de Beceit), a l'este con lo Baixo Mayestrato y a lo sud muga con l'Alto Mayestrato.
Ye una comarca catalanoparlant, a on que se charra o subdialecto tortosín, de transición entre o valenciano y o leridano, fueras de lo municipio d'Olocau del Rey, de fabla castellana, porque dependeba de l'arcebispato de Zaragoza y no de lo bispato de Tortosa como la resta de la comarca.
Historicament ha teniu influencia aragonesa y los ligallos como los de l'altiplano de Teruel y lo Baixo Aragón encara se manteneban en lo sieglo XX. Existe un dance, como d'antes en muitos lugars d'Aragón, y una tendencia a emigrar tanto ta la costa mediterrania como ta lo Matarranya u ta la cuenca baixa de lo río Guadalop, a on que son conoixius como Els de la Serra, Pastors, Los de la Sierra. Muita chent d'Alcanyiz, Calanda, Mas de las Matas u Val de Robres ye filla u nieta de chent que emigró en masa de lugars d'esta comarca y han feito fortuna.
Historia
250px|thumb|[[Moriella.]] La zona estió poco poblada en l'Alta Edat Meya, pero teneba importancia estratechica pa los musulmans, que yeran bien establius en las tierras planas de Levant y de la val d'Ebro. Los Puertos de Moriella yeran importants pa la comunicación entre los moros de Zaragoza y Valencia, y por ixo Alifonso I lo Batallero la prenió en 1117, con l'aduya de Gastón IV de Biarn. La capital d'Ebro yera aislada de Valencia, lo suyo prencipal refirme, con la rota de Los Puertos u Al Burt bloqueyada, y preparada pa estar presa l'anyo vinient.
Cuan Remón Berenguer IV prenió Tortosa, Leida y Fraga, la zona se plenó de poblacions musulmanas forachitadas u fuyidas, fendo dificil la ocupación y repoblación de lo Matarranya. Blasco d'Alagón conquirió la zona y lo castiello de Moriella. Chaime I, veyendo lo valor estratechico d'esta plaza, pensó que heba de perteneixer a lo rei y forzó a Blasco d'Alagón a da-le-ne, con la compensación o condau de Sastago.
Parte de los repobladors de la zona estioron aragoneses de la Chacetania, y por ixo ye común l'apelliu Tena, y en Lo Forcallo la diftongación en -ia- d'a y ubierta catalana y l'apichau d'a G.
Bi heba presencia templera, y dimpués de la disolución de los templers se creyó con los restos de l'antiga orden de Montesa. Lo terreno gobernau por los d'esta orden se clamó Maestrat, (Mayestrato), y d'astí lo nombre de lo nort de Castellón.
En lo sieglo XIX estió un important foco carlista. Cabrera prenió Moriella y fizo fuyir a l'exercito isabelino prou superior que quereba recuperar-la, por lo cual lo tigre de lo Mayestrato se fizo famoso en Europa y se'n charró muito en los periodicos de la epoca.
Aurenja
Aurenja (en francés Orange) ye una localidat y comuna francesa que se troba en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
Infixo -iz-
O infixo -iz  acompanya a ciertos sufixos como conseqüencia d'a presencia d'etimos latinos con sufixos que presentan -C- seguida de vocal palatal.
Infixo –iz + sufixo –iello
Precedendo a lo diminutivo -iello, se rechistra en a toponimia benasquesa (Vaticielles, Monticiello, Funticialla, que se leyen con pronunciación seseyada ).
En a Edat Meya se puede trobar en lexico corrient en aragonés d'as comunidatz aragonesas sin que siempre quede claro si ye un uso diminutivo u lexicalizau: espolonciello, cobertorziello, y tamién en toponimia. En a toponimia d'a Comunidat de Calatayú trobamos Castellonciello. En a toponimia d'a Comunidat de Teruel trobamos Foceciella y Cabronciello. En atras partz tamién lo trobamos, por eixemplo Obón yera tamién conoixiu como Obonciello. En qualques zonas d'o dominio historico de l'aragonés bi ha toponimos tipo torreciella u torrociella.
Infixo –iz + sufixo –ero
Precedendo a lo sufixo -ero, lo trobamos en:
Infixo –iz + sufixo –al
Precedendo a lo sufixo -al, lo trobamos en:
Infixo –iz + sufixo –ar
Precedendo a lo sufixo -ar, lo trobamos en:
Infixo –iz + sufixo –on
Precedendo a lo sufixo -ón, lo trobamos en:
La Mòta Gohàs
A suya población ye de 58 habitants (2005) en una superficie de 7,18 km², con una densidat de población de 8,08 hab/km².
Corcos del Valle
Corcos del Valle ye un municipio d'a provincia de Valladolit, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 241 habitants (2007), en una superficie de 42,55 km² y una densidat de población de 5,66 hab/km².
Toponimia
O toponimo Corcos presenta a radiz corco, que se remonta a lo latín QUERCUS d'alcuerdo con Alvaro Galmés de Fuentes.
Bracey Wright
Carl Bracey Arman Wright (1 de chulio de 1984 de The Colony, USA) ye un chugador profesional estatounidense de baloncesto. Tien una altaria de 1,91 metros y ocupa a posición de escolta. En l'actualidat chuga en o Tüyap Büyükçekmece Basketbol Kulübü d'a Superliga turca.
Ha estato internacional con Estaus Unius en as categorías inferiors.
Grenada
Grenada ye un país d'o mar Caribe que incluye a las Granadinas d'o sud. Ye o segundo país independient mas chicot d'o hemisferio occidental (dimpués de Sant Cristofo y Nieus). Ye situato en a zona sudeste d'o mar Caribe, a lo norte de Trinidad y Tobago y a lo sud de Sant Vicent y Granadinas.
O clima ye tropical, y a vegatas bi ha ciclons tropicals.
As islas son d'orichen volcanico y a ueito km a o norte d'a costa d'a Isla de Grenada, ye situato o volcán submarino Kick'em Jenny, ye o volcán mes activo d'a rechión conoixita como arco volcanico d'as Antillas Menors.
Isòtges
Isòtges (Isòtges en occitán, Izotges en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Miranda y cantón de Pardiac-Ribèra Baisha.
A suya población ye de 74 habitants (1999) en una superficie de 2,94 km², con una densidat de población de 25,17 hab/km².
Districto de Bad Kissingen
O districto de Bad Kissingen (en alemán Landkreis Bad Kissingen) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Valverdejo
Valverdejo ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 125 habitants (2007), en una superficie de 32,47 km² y una densidat de población de 3,85 hab/km².
Lista de molimentos d'o Campo de Carinyena
Lista de molimentos d'o Campo de Carinyena catalogaus como Bien d'Intrés Cultural:
Los Tarragones
Los Tarragones ye un lugar de lo termin municipal d'Olba, en la comarca de Gúdar-Chabalambre y en la provincia de Teruel.
Robín
thumb|250px|Una puerta de fierro enrobinata O robín (d'o latín rubīgo, -ĭnis) u ronya ye a substancia de color marrón-royenca que se forma quan os compuestos que contienen fierro se robinan en presencia de dioxichén u d'augua. Ye una reacción d'oxidación lenta que produce a formación d'oxidos u hidroxidos mas u menos hidratatos y mal cristalizatos, a on que o mas estable ye a hematita.
Los Tarragones
Toponimia
Como en atros barrios rurals d'Olba y Sant Agostín, recibe o nombre d'os suyos primers pobladors cristianos, a familia Tarragón.
Robín
O robín ye alavez una mezcla complexa composata d'oxidos y hidroxidos de fierro.
O fierro metalico, obtenito a traviés d'un tractamiento (reducción) d'o mineral royo que contiene os oxidos de fierro, en os altos furnos, tiende a tornar a o estato oxido quan se expone a l'aire u l'augua.
Bèucaire
Bèucaire (en francés Beaucaire) ye una localidat y comuna francesa que se troba en a rechión d'Occitania.
Toril y Masegoso
Toril y Masegoso ye un municipio de la provincia de Teruel, situau en la comarca de la Sierra d'Albarrazín. La suya población ye de 30 habitants (2015), en una superficie de 34,19 km² con una densidat de 1,04 hab/km².
Toponimia
Dende la unión entre las dos localidaz en 1845 dica 1860 lo municipio se denominaba Toril y Masegoso, manimenos entre 1873 y 1910 se deciba Toril. Dende 1920 lo nombre oficial d'este municipio con dos nuclios tornó a estar Toril y Masegoso.
Cheografía
Son dos nuclios de población (Toril y Masegoso) situaus a l'este de la sierra de Chabalón y l'uno de l'atro a 1,2 km de distancia.
Mugas
Lo suyo termin municipal tien una curta muga con Terrient y con Salvacanyet; y la resta de lo termin ye repitiau por unas estreitas faixas u mangas de terreno de lo termin d'Albarrazín que desparten lo termin de Toril y Masegoso de los termins d'estas localidaz y d'unas atras:
Die Ärzte
Die Ärzte (literalment en aragonés Os medicos) ye un grupo de punk rock de Berlín, Alemanya. Chunto a o grupo Die Toten Hosen, ye un d'os mas populars en o suyo país, encara que no ye tan conoixito difuera d'as mugas d'Alemanya. Éls mesmos se dicen "Die beste Band der Welt" (en alemán; a millor colla d'o mundo).
Una d'as caracteristicas d'iste grupo ye que a sobén gosan fer cancions que mezclan a musica y a comedia. Amás as parolas d'as suyas cancions parlan a ormino de temas como l'antifaixismo. Entre os suyos grans exitos son as cancions "Schrei nach Liebe", "Westerland", "Komm zurück", "Zu spät" u "Deine Schuld".
Miembros
thumb|center|400px|Die Ärzte en concierto, [[Colonia (Alemanya)|Colonia (2007)]]
Penya d'el Moro
A penya d'el Moro (en castellano peña del Moro) ye un mont de 585 metros d'altaria situau en a provincia de Zaragoza.
Cheolochía
En la penya d'el Moro afloran la Formación ritmita calsinosa de Loriguiella y las calsineras con oncolitos de la Formación Figueruelas (Kimmerigchián, Churasico superior).
Sariac
Sariac (en francés Sariac-Magnoac) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 138 habitants (1999) en una superficie de 10,93 km², con una densidat de población de 12,63 hab/km².
Cul de Remunye
Por ista val baixa o barranco de Remunye, que naixe en mel meyo d'o cul, en os ibons de Remunye y que ye afluent por a dreita d'o río Esera. O cul ye zarrau por montanyas alteras de mas de tresmil metros como a tuca d'el Cabo d'els Arenals (3.038 m), a tuca d'el Bom (3.006 m), a tuca de Malpás (3.111 m), a tuca de Navarro (3.039 m) u a tuca de Rabadá (3.036 m), todas ellas en a muga entre Aragón y Francia que lo desepara d'o cul de Crabioles. En a parti alta d'o cul se troba l'ibón de Malpás.
Se troba adintro d'o Parque Natural de Pocez-Maladeta, en o municipio de Benás.
Toponimia
Remunye podría proceder d'a forma remunus, chentilicio derivau d'os remenses celticos.
Pico de Marcadau Central
O pico de Marcadau Central ye un pico de 2.678 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre os municipios de Pandicosa (Aragón) y Cautarès (Occitania).
Miramont e La Tor
Miramont e La Tor (Miramont e La Tor en occitán, Miramont-Latour en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Florença-Lomanha.
A suya población ye de 136 habitants (1999) en una superficie de 9,77 km², con una densidat de población de 13,92 hab/km².
Herbert von Karajan
250px|right
Herbert von Karajan, naixiu de Salzburgo (Imperio Austrohongaro, hue Austria) o 5 d'abril de 1908 y muerto en Anif (Salzburgo, Austria) o 16 de chulio de 1989, estió un director d'orquesta austriaco.
Sobrecollida de Calatayú
A sobrecollida de Calatayú yera una sobrecollida d'o Reino d'Aragón. Se situaba a lo sud de l'Ebro, en a parte occidental d'o reino. S'articulaba arredol d'a cuenca alta d'o Xalón, que daba acceso a lo Reino de Castiella. Teneba 6.732 fuegos, seguntes o fogache de 1495. As suyas mugas has servíu ta mugar o que huei ye a comarca d'a Comunidat de Calatayú.
Dimpués d'as Corz de 1646
Dimpués d'as Corz aragonesas de 1646, reunidas en Zaragoza, s'ordenó a realización d'un nuevo recuento de población. As distintas localidaz quedoron agrupadas en as conoixidas como veredas. D'ista manera, s'acabó incluyindo en a vereda de Calatayú o nuclio occidental de l'antiga sobrecollida d'Alcanyiz.
Bagüenya Baixo
Bagüenya Baixo (en castellano Pico Bagüeña) ye un mont d'os Pireneus de 2.863 metros que se troba en a comarca de Ribagorza, chunto a l'ibón Gran de Barbaricia.
Administrativament fa parti d'o municipio de Saúnc y d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Saint Paul (Minnesota)
Saint Paul (prenunciato en anglés [seɪnt ˈpɔːl]) ye una ciudat d'os Estaus Unius situata en o estato de Minnesota, d'an ye a capital estatal y segunda ciudat por o suyo numero d'habitants. Fa parte d'o condau de Ramsey, estando-ne tamién a capital.
Los Villanuevas
Los Villanuevas ye un lugar de lo termin municipal d'Olba, en la comarca de Gúdar-Chabalambre y en la provincia de Teruel.
Saint Paul (Minnesota)
A suya población ye de 285.068 habitants (2010) en una superficie de 145,50 km², con una densidat de población de 2.100,60 hab/km².
Cheografía
A localidat de Saint Paul se troba situata a 214 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a on o río Mississippi recibe as auguas d'o suyo afluent o río Minnesota.
Los Villanuevas
Toponimia
Como en atros barrios rurals d'Olba y Sant Agostín, recibe o nombre d'os suyos primers pobladors cristianos, a familia Villanueva.
Renault Zoe
Renault Zoe ye un auto electrico d'o segmento B desembolicau por Renault que se fabrica en Flins-sur-Seine (Francia). Lo vehíclo se basa en a plataforma d'o Renault Clio.
Renault Zoe estió l'auto electrico más vendiu d'Europa en 2020.
Leipzig
Leipzig (en alto saxón Leibzsch, en idioma sorbio Lipsk, en alemán y oficialment Leipzig) ye una ciudat alemana, en o Estau de Saxonia, d'o cual ye una ciudat-districto sin denguna dependencia con os districtos d'o estato.
A suya población ye de 515.765 habitants (2009) en una superficie de 297,40 km², con una densidat de población de 1.733 hab/km². Ye a ciudat con mayor numero d'habitants d'o suyo land, devantando a la ciudat de Dresde, que en ye a suya capital.
A localidat ye situata a o canto d'os ríos Pleiße, Weiße Elster y Parthe, estando o segundo un afluent d'o río Saale, que ye o mayor afluent d'o río Elba, en territorio alemán. A ciudat de Leipzig se troba situata a 113 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Alcaldes
Lista d'alcaldes democraticos dende 1945:
Antonio de Capmany de Montpalau y Surís
Antonio de Capmany de Montpalau y Surís, naixiu de Barcelona (Catalunya) o 24 de noviembre de 1742 y muerto en Cádiz (Andalucía) o 14 de noviembre de 1813, estió un historiador, militar, economista, filologo, filosofo y politico catalán.
Feba parte d'una familia d'a nobleza orichinaria d'a ciudat de Chirona y que destacaba por a suya presencia en as institucions publicas locals de Chirona (su avuelo) y de Barcelona (su pai). Fació os suyos estudios en a ciudat de Barcelona ta dimpués dentrat como cadet en o Exercito espanyol, en primeras en o Rechimiento de Dragons de Merida, una unidat de caballería, ta pasar dimpués enta lo Rechimiento de tropas licheras de Catalunya. Como militar, partecipó en 1762 en a invasión de Portugal en o marco d'a Guerra hispano-portuguesa de 1761-1763. Tanimientres, en 1762 solició una licencia ta tornar a la vida civil, adedicando-se dende alavez a los estudios, más que más en o campo d'a Historia.
Tamién prenió parte en actividatz de tipo politico y social. Asinas, colaboró en o prochecto de Pablo de Olavide que pretendeba repoblar Sierra Morena con familias procedents de Centroeuropa y que en zagueras se realizó nomás que muit parcialment, y esdevenió esfensor d'os gremios frent a la postura de Gaspar Melchor de Jovellanos y Pedro Rodríguez de Campomanes, que pensabar que caleba suprimir-los. Mientres o Gubierno d'o favorito Manuel de Godoy no prenió parte en a vida politica y prenió posturas conservadoras frent a las nuevas ideas d'a Revolución francesa.
En 1776 dentró como miembro en a Real Academia d'a Historia, esdevenindo en 1790 o suyo secretario perpetuo; y en 1782 dentró como miembro en l'Academia de Buenas Letras de Barcelona. En 1808, quan o Exercito francés de Napoleón Bonaparte invadió Espanya y prencipió a Guerra d'o Francés, Antonio de Capmany incitava a los espanyols a una luita a muerte contra l'invasor francés, a qui consideraba como la representación de l'anti-Espanya.
Partecipó como deputau en as Corz de Cádiz en representación de Catalunya, adscribindo-se a lo sector moderau d'os liberals, fendo parte d'a Comisión encargada d'elaborar una nueva constitución, que dimpués estió a Constitución de Cádiz.
Morió a conseqüencia d'una epidemia o 14 de noviembre de 1813 en Cádiz. As suyas despullas se trasladoron enta Barcelona en 1877, enta lo Cementerio de Poblenou, y desapareixioron en os succesos revolucionarios de 1936 en prencipiar a Guerra civil espanyola, quan s'incendió.
Obra
thumb|Antonio de Capmany de Montpalau y Surís, obra de l'escultor [[Frederic Marés.]]
Sixto II
Sixto en fuents aragonesas y navarras
Ye mencionato como Sant Sixto en "Cronica d'Espaynna" de García de Eugui:
Pueyo
200px|thumb|Uno d'os dos pueyos de [[Los Bondons (Losera).]]
Un pueyo, cabezo u tozal ye una part d'o terreno se vei mes elevada que os terrenos d'arredol. Se gosa aplicar a un mont de mida chica y en podemos trobar arredol d'una cordelera, y tamién aislaus en una plana. Manimenos a cima de bel mont recibe esta denominación por destacar respecto d'o resto d'a sierra u macizo a on son presents.
Pueyo
200px|thumb|Dos pueyos, o Puy de Montjuger y Puy de Pourcharet en Puy-de-Dôme, (Occitania). A palabra pueyo deriva d'o latín PŎDIUM d'acuerdo con a fonetica aragonesa, que tiene una lei fonetica conoixida como "diftongación debant de Yod", por a cual una Ŏ breu latina esdeviene un diftongo -ue- mesmo si bi ha un fonema palatal. En latín clasico PODIUM teneba o significau de plataforma alta, sobre tot en un anfiteatro, y yera un helenismo (πόδιον, pódion en griego antigo, relacionau con PODOS, "piet"). En o sieglo V ya se documenta un significau topografico de PODIUM en a obra de Paladio, y ye un significau que conservan as luengas romances occidentals dende Italia dica Aragón, y en a baixa Edat Meya dica Navarra y A Riocha.
Son cognatos de l'aragonés pueyo l'italián poggio, lo francés puy, l'occitán puy/puech, o catalán puig, y tamién o castellano poyo pero sin significau topografico. L'abundancia de releus volcanicos en o Macizo Central francés ha feito que o francés haiga amprau como tecnicismo cheolochico a palabra puy dende l'occitán arvernés local con o sentiu de pueyo d'orichen volcanico, sobretot os conos de cenisa.
En a toponimia aragonesa bi ha muitos microtoponimos formaus con Pueyo sobre tot en l'Alto Aragón y la val d'Ebro, menos en o Sistema Iberico, a on que se charraba l'aragonés d'as comunidaz aragonesas que amuestra en os textos medievals una preferencia por o cheosinonimo cabezo. Manimenos encara bel emplego de Pueyo referiu a releus d'o Reino de Valencia se puede documentar en aragonés u en latín medieval escrito por aragoneses (el pueyo en el cual agora es hedificado el Castiello de Chiva, pueyo de Cebolla, castiello d'el Pueyo, ecetra).
En aragonés os toponimos compuestos de Pueyo de + sustantivo pueden quedar abreviaus como Pui de, en cualsiquier part tot d'o territorio sin estar por influencia occitana u catalana.
En a val d'Ebro bi ha muitos microtoponimos formaus con pueyo, pui u silabas que permiten reconstruir estas palabras, pero dende fa sieglos o emplego d'esta palabra retaculó debant de cabezo resistindo encara en bella parla altoaragonesa. En lo termin municipal de Belchit bi ha un pueyo celebre por la advocación mariana d'una ermita (Nuestra Sinyora d'el Pueyo), y un pueyo menos conoixiu de 443 m d'altaria a lo norte dito cabezo d'el Pueyo, no guaire luent de los termins municipals de la Pobla d'Albortón y Mediana d'Aragón
A castellanización ha feito que muitos toponimos formaus con pueyo haigan desapareixiu, que s'haigan castellanizau foneticament como poyo u que s'haigan reinterpretau por etimolochías populars como pollo, royo u d'atras maneras.
Cabezo
´250px|thumb|dreita|Poblau iberico d'o [[Cabezo d'Alcalá (Zaila, Teruel).]] A palabra cabezo ye una diferenciación morfolochica de cabeza d'acuerdo con Coromines pero podría tener un orichen mes antigo a partir d'o latín *CAPĬTĬU ("capa que cubre a cabeza"). O suyo significau ya se documenta como elemento romance en o latín medieval que s'escribiba en Aragón, por eixemplo en lo fuero de Teruel (sieglo XII). Este termin s'emplega tamién en valenciano (cabeço) como aragonesismo.
Tozal
250px|thumb|dreita|O tozal de Trillo, con [[orache hibernal, dende lo barrio d'a ilesia de Trillo.]] A palabra tozal presenta diferents significaus en diferents zonas d'Aragón, a vegadas coincidents con pueyo/cabezo, y a vegadas no. Muitos tozals d'Os Monegros corresponden a unas formas derivadas d'o releu estructural a on a erosión plega a producir monolitos en laderas con alta pendient, que acaban en un resto de roca dura que proteche a lo conchunto d'a erosión y que presenta una extensión horizontal chica. En a Ribera Baixa d'Ebro un tozal ye un pueyo con poca altaria. En cualques zonas montanyosas pirenencas os tozals son penyas, tormos u crestas sin vechetación que bi ha en os cabaltos d'os monts y sierras.
Barga
250px|thumb|dreita|Envista de [[Bargota (Navarra) dende lo norte. Lo toponimo navarro Bargota significa "barga alta" en una etapa primerenca d'a historia d'o romanz navarro-aragonés.]] Lo celtismo barga s'emplegó en buena part d'o dominio lingüistico navarro-aragonés medieval. Encara que ye lo cognato d'o celtismo francés berge, no presenta un significau de "ripa". Lo sentiu que se deduce por la documentación medieval en Navarra y Aragón y que ha quedau fosilizau en a toponimia ye lo de "cabezo". En Magallón la documentación medieval amuestra un cabeço blanco o Bargas (1433) y monteciello termino clamado de Bargas (1459), amás d'una costanam que dicitur cascallyo de las Bragas (1268).
En Navarra bi ha un municipio dito Bargota, y en a documentación medieval de Murchant se troba barga en un texto de 1172 escrito en latín medieval:
Alemán bavaro medieval
thumb|200px|Muitos [[Minnesänger como Dietmar von Aist escribioron as suyas cancions en alto alemán medieval austro-bavaro]] thumb|200px|Manuscrito C d'o Cantar d'os Nibelungos L'alemán bavaro medieval (en bavaro Boarisch-Mitlhochdaidsch, en alemán Bairisches Mittelhochdeutsch) ye a denominación con que se conoixe a la luenga escrita en a rechión entre o Danubio y os Alpes Orientals, ye decir l'aria propia d'a luenga bavara, entre alto u baixo os anyos 1100 y 1400. Ye a forma d'a luenga en que se troban en ista rechions os manuscritos alto alemans medievals, entre os que bi ha textos tan prominents como o Cantar d'os Nibelungos, o Meier Helmbrecht, os manuscritos de Vorau, os manuscritos de Millstatt y as partis no latinas de Carmina Burana, asinas como obras d'autores como Heinrich von Melk, Williram von Ebersberg, Dietmar von Aist, Konrad von Fußesbrunnen, o Burgrave de Ratisbona, Walther von der Vogelweide, Hugo von Montfort, Oswald von Wolkenstein y a mas famosa poetesa d'a Edat Media, Frau Ava.
Pueyo
Barga
En Aragón son bien documentaus los microtoponimos formaus con Barga en o sudueste. En a provincia de Uesca se'n troba pocos: Bargalones (Villarreyal d'a Canal) y Collada Barga (Bisagorri). En a provincia de Zaragoza son bien documentaus en o Campo de Borcha: Bargas, Bargas Bajas, Barga Morca, Bargamós, Bargotas. Lo microtoponimo Fuente de Bargas yera ya la fuent de Bargas en 1322. En atras comarcas se'n troban beluns: Barguilla (Malón), Barga (Viver de la Sierra, Monterd), plana de val de la Barga (glacis que bi ha entre Cervera de la Canyada y Aninyón), Vallejo de Barga (Charava), Fuente la Barga (Calmarza), Barranco la Barga (Bordalba), Rambla Bargas (Villafelich), val de Bargas (Zaragoza). En l'ueste d'a provincia de Teruel tamién se puede trobar microtoponimos con barga: Cerrolabarga y Zorrolabarga (Peracens).
Alemán bavaro medieval
No ye guaire fácil determinar a muga temporal con l'anterior bavaro antigo (750-1100), ni con os posteriors alemán común (Gemeindeutsch, sieglo XV) y luenga d'a cancillería maximiliana (sieglo XVI) plegaus ya con a imprenta. Tamién ye problematica a delimitación cheografica exacta, ya que bi heba muitas similitutz lingüisticas con o suabio-alamanico en l'Alta Edat Media y muitos textos, como os d'os trobaires u Minnesänger que viachaban d'un puesto enta atro, heban d'adaptar-se a o publico de cada rechión, existindo asinas a sobén a-saber-las versions d'una mesma obra.
Pueyo
Alcor
250px|thumb|dreita|Envista d'[[Alcorisa (Teruel) baixo los cabezos d'almendrón.]] L'arabismo alcor ha puesto existir en aragonés terolano igual como en atras zonas de l'interior de la peninsula. Ha puesto documentar-se en a microtoponimia de Tramacastiel (Los Alcores). Lo toponimo Alcorisa representa un emplego d'esta palabra en algarabía antes de la reconquiesta.
Alemán bavaro medieval
Ambito cheografico
A delimitación exacta de l'ambito cheografico de l'alemán bavaro medieval entre as atras rechions de parla altochermanica superior, ye decir suabio y alamanico a l'ueste y franco a o norte, ye con a documentación disponible en as epocas mas tempranas prou dificil. Especialment en o sieglo XII existiban muit pocas diferencias lingüisticas entre as parlas alemanas medievals bavara y alamanica. Iste feito cambeó manimenos en l'ambito bavaro meridional (Carintia, Tirol, Estiria) con o fenomeno d'a diftongación, que en o sieglo XIV ya s'heba expandiu por as actuals rechions de parla austro-bavara y que se propagaba enta as rechions propias d'as luengas altochermanicas centrals. A l'ueste, l'alamanico no aplicó a diftongación y remanió estando conservativa foneticament, lo que resultó en una mas clara diferenciación. D'atra man l'alamanico, que yera una luenga que se feba servir en a poesia escrita en a cort d'os Hohenstaufen en os sieglos XII y XIII, tenió una gran influyencia en a luenga escrita en l'ambito cheografico d'o bavaro y yera reconoixida en ixas envueltas como a variedat de prestichio en a literatura a escala suprarechional.
Si femos una comparación con l'ambito propio de l'alto franco as diferencias son manimenos muito mas claras. As dos rechions yeran d'antis cheograficament isoladas debiu a la presencia de grans arias forestals entre o Fichtelgebirge y o Danubio. A traviés d'a expansión d'os asentamientos bavaros enta o norte dica l'Alto Palatinato y en dirección a Bohemia, istas zonas que yeran parcialment eslavas se convirtioron en baveranoparlants, apareixindo asinas o bavaro septentrional. A la vegada s'expandió a muga d'os asentamientos francos dica o sud, creyandose asinas una zona de transición entre dialectos bavaros y francos entre Amberg y Nuremberg.
Bavaro antigo tardano dica 1100
O limite temporal entre l'alemán antigo y l'alemán medieval se da en toda l'aria d'estensión d'a luenga arredol de l'anyo 1050. O bavaro antigo yera manimenos productivo encara en zaguerías d'o sieglo XI. Asinas por eixemplo encara se fació en l'anyo 1050 en o Monesterio de Wessobrunn una traducción a o bavaro antigo d'un documento alamanico procedent de Sankt Gallen d'o taller conoixiu en l'actualidat como Wiener Notker. Igualment se puet veyer a importancia que teneba o bavaro antigo en ista zona en a publicación d'a obra Otlohs Gebet en Ratisbona arredol de 1067, asinas como en as glosas de Ruodlieb procedents d'o Monesterio de Tegernsee. A iste grupo d'obras tardanas tamién pueden adhibir-se as traduccions d'a Biblia que de feito provienen d'a cuenca media d'o Rín, pero que estioron compiladas en l'anyo 1060 en o monesterio beneditín Ebersberg en Bavera por Williram von Ebersberg y que son parcialment consideradas como alemán medieval temprano. Encara en o limite fonetico de l'alemán bavaro medieval ye o Millstätter Blutsegen de primerías d'o sieglo XII. Tipico d'iste bavaro antigo tardano ye manimenos, que fue escrito exclusivament en monesterios, mientres que a partir d'o sieglo XII tamién prencipian a trobar-se escritos laicos.
Alemán bavaro medieval temprano entre 1100 y 1200
En primerías d'o sieglo XII se troban as obras d'a primera poetesa conoixida como Frau Ava, os primers trobadors como Der von Kürenberg, Wirnt von Grafenberg, o Burgrave de Ratisbona y Dietmar von Aist. Tamién as traduccions en alemán medieval mas antigas d'o Cantar de Roldán de Konrad der Pfaffe yeran escritas en dialecto bavaro. A la fase mas tardana perteneixen as obras de Konrad von Fußesbrunnen, Walther von der Vogelweide, Reinmar der Alte y Thomasîn von Zerclaere, asinas como obras procedents de monesterios como os Manuscritos de Vorau con a Cronica d'os Emperadors A, o Vorauer Bücher Mosis, asinas como as versions bavaras d'o Cantar d'Aleixandre de Lamprecht y o Cantar d'Ezzo. D'arredol de l'anyo 1200 son os Manuscritos de Millstatt con una versión bavara meridional d'o Chenesi, o Exodo y o Physiologus, asinas como a versión vienesa en o Manuscrito vienés 2721 (tamién conoixiu como Altdeutsche y Wiener Genesis, Exodus y Physiologus).
Bavaro en l'Alta Edat Meya entre 1200 y 1300
En o sieglo XIII s'establioron nuevas ciudaz y l'arte d'a lectura y a escritura s'estendilló astí entre as nuevas capas d'a sociedat. Por primera vegada bi ha en l'actual aria lingüistica austro-bavara un gran numero de documentos no latinos que, amás de sobre temas relichiosos y literarios, tamién charran sobre as cosas cutianas como por eixemplo documentos legals, alcuerdos de compra, documentación d'os gremios u cronicas d'os lugars. Muitos d'ells son escritos tamién en parti por escritors no tan cultos como d'antis mas. Encara que os escritors d'istos documentos miraban d'orientar-se seguindo o estilo y a ortografía d'os modelos literarios, por un regular feban servir un vocabulario muito mas amugau y con muitos rasgos foneticos dialectals. A ruptura d'iste monopolio d'a luenga escrita culta trayó l'uso de formas verbals que presumiblement ya s'emplegaban dende fa tiempo en o parlache y que s'incorporan asinas a la escritura. Asinas se puet trobar en documentos d'ista epoca por primera vegada a diftongación d'as vocals luengas. D'ista forma as cancillerías episcopals mas importants, como as de Ratisbona u Salzburgo, continoron encara muito tiempo fendo servir as formas antigas, mientres que en os tallers d'escritura mas chicotz s'imposoron antis as nuevas.
Por ixas envueltas prencipio tamién ta o bavaro medieval d'a zona d'o Danubio y os Prealpes a tipica lenición de p, t y k. En un documento de zaguerías d'o sieglo XIII procedent de Salzburgo apareixe por eixemplo tres vegadas o nombre d'o día d'a semana "Mittwoch" (miércols) como "midichen", o nombre d'a localidat de Ötting (Altötting) se troba escrito en un documento latino de 1231 como "vetus Odingen" y en documentación de zaguerías d'o sieglo XIII de l'abadía de St. Georgenberg-Fiecht en Tirol apareixe quantas vegadas o nombre propio de "friderich satelchneht" (Friedrich der Sattelknecht) escrito como "friderich sadelchnecht", ye decir en todos casos con una <d> suau en cuentas d'una <t> cerenya. Ye tamién un rasgo tipico d'o bavaro meridional tirolés en iste zaguer eixemplo a <kh> aspirada, aquí escrita como <ch> (c pronunciada como en latín con o soniu /k/, mientres que l'<h> se pronunciaría como o soniu fricativo /x/, representau en alemán normativo precisament con o digrafo ch).
Bells autors bavaros importants d'o sieglo XIII yeran Wernher der Gartenaere, Neidhart von Reuental, Reinmar von Brennenberg, Ulrich von Liechtenstein, Bruder Wernher, Friedrich von Sonnenburg, asinas como o poema epico Dietrichs Flucht d'autor desconoixiu.
Bavaro en a Baixa Edat Media
En ista epoca destacan en o sieglo XIV Hadamar von Laber y Andreas Kurzmann y en sieglo XV Johannes von Tepl, Oswald von Wolkenstein y Ulrich Füetrer.
Una particularidat que a mas marca practicament a final d'a literatura alemana medieval en a zona de luenga bavara estió o Libro d'os Herois d'Ambras, que fue escrito por orden de l'emperador Maximilián I, encara en primerías d'o sieglo XVII entre os anyos 1504 y 1517, por o escritor sudtirolés Hans Ried. Ye una replega d'os mas importants textos en luenga alemana d'os XII y XIII, dende o Cantar d'os Nibelungos dica Hartmann von Aue, encara que eliminando as suyas caracteristicas rechionals orichinals, ta escribir-las con una mena de luenga sudbavara medieval reconstruida.
La Pobla d'Albortón
La Pobla d'Albortón (Puebla de Albortón en castellano) ye un municipio de la provincia de Zaragoza, situau en la comarca de Campo de Belchit. La suya población ye de habitants, en una superficie de 76,3 km².
Cheografía
Ye situau a piet de la plana de María y a lo suyo sudeste, a lo sud de pui Cervero y lo cabezo d'el Vuitre, a l'ueste de pueyo Alto, y a lo nord-este de sierra Gorda.
En la plana de las Canteras bi ha una pedrera de calsinera micritica ornamental d'edat churasica. La piedra de la Pobla d'Albortón ye de color amariella-salmón con vetas royas u rosas por bioturbación.
Historia
Se creye que la ciudat Ebora de los sedetans yera en lo termin municipal de la Pobla d'Albortón.
Toponimia
Lo toponimo La Pobla d'Abortón encara s'escribiba asinas en lo fogache de 1495. Entre los suyos microtoponimos con component aragonés tenemos Foz de Zafrané. La palabra Albortón se pareix tanto a Abortón /Albortón referiu a albortos de las uellas, (probablement por homonimia), como a variants de lo fitonimo alborcera, derivaus de lo latín ARBUTUS (arbetón en Agüero y Alborzo en Rodellar). En atras comarcas y puestos los toponimos remataus en -ón s'interpretan como embotadas de terratenients hispanorromanos.
Personalidaz naixidas de la Pobla d'Albortón
Categoría principal: Naixius de la Pobla d'Albortón.
Polifilia (filochenetica)
thumb|right|250px|Os animals de [[Homeotermia|sangre calient (aus y mamiferos) formarían de conchunta un grupo polifiletico.]] En Filochenia, a polifilia (d'o griego "muitos linaches") ye a qualidat d'un grupo d'organismos u taxon que no incluye a l'antipasau común más recient d'os suyos miembros. Ixo ye, que se tracta d'una unión artificial de ramas dispersas de l'árbol evolutivo. L'adchectivo que describe un grupo con polifilia ye polifiletico.
Qualques eixemplos de grupos polifileticos son as algas, os esporozous y os ungulaus. Os grupos polifileticos son refusaus universalment en as clasificacions modernas, anque por inercia se'n sigue emplegando eixemplos en as obras divulgativas y mesmo en libros de texto.
A descripción de grupos polifileticos en o pasau se debió a errors d'interpretación en o parentesco. S'explican, que no se chuistifican pas, por a presencia de caracters comuns adquiestos de manera independient, como conseqüencia de fenomenos como a converchencia evolutiva u o paralelismo.
Tarascon
Tarascon ye una localidat y comuna francesa que se troba en a rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
Gimont
Gimont (Gimont en occitán, Gimont en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón de Gimona-Arrats (en ye a suya capital).
A suya población ye de 2.734 habitants (1999) en una superficie de 27,58 km², con una densidat de población de 99,13 hab/km².
Pico de Marcadau
Pico de Marcadau puet fer referencia a:
Montastruc (Gers)
Montastruc (Montastruc en occitán, Montestruc-sur-Gers en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Florença-Lomanha.
A suya población ye de 597 habitants (1999) en una superficie de 16,31 km², con una densidat de población de 36,60 hab/km².
Loït
A suya población ye de 129 habitants(1999) en una superficie de 5,04 km², con una densidat de población de 25,60 hab/km².
Cheografía
O termin municipal de Louit ye situato a una altaria meya de 258 metros sobre o livel d'a mar, con altarias minima de 240 y maxima de 353 metros.
Historia
Se conoix a existencia d'o lugar en o sieglo XII, estando a suya primera cita documental en 1313, y tamién se sape que en o suyo termin bi habió bellas construccions de motas castrals.
Teherán
Teherán (en persa تهران, Tehrān) ye una ciudat iraní, capital d'o país y tamién d'a provincia (Ostān) de Teherán (35.68333°N, 51.41667°W).