cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vallesa de la Guareña
Vallesa de la Guareña ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 131 habitants, en una superficie de 28,07 km² y una densidat de población de 4,67 hab/km².
Bergarona
Bergarona (Bergarona en occitán, Burgaronne en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón d'Ortès y Tierras d'as Gaves y d'a Sal y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 99 habitants (1999) en una superficie de 5,27 km², con una densidat de población de 18,79 hab/km².
Demografía
2005: Población provisional seguntes o INSEE.
Baguena
miniaturadeimagen|[[Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción de Baguena|Ilesia de Nuestra Sinyora de l'Asumpción.]] Baguena ye un municipio de la provincia de Teruel (Aragón), situau en la comarca de Xiloca. La suya población ye de 353 habitants (2013), en una superficie de 25,2 km².
Cheografía
Ye situau en la marguin dreita de lo fondón aluvial de lo río Xiloca, en una part de la val de Xiloca por a on que este río ya ha dixau la fuesa de Xiloca y traviesa materials paleozoicos duros y en la marguin dreita. La rambla d'Anento traviesa lo nuclio de población poco antes de recullir-se en lo río Xiloca. Esta rambla baixa dende lo termin municipal d'Anento y reculle las auguas d'una partida de lo termin de Baguena dita Arguilai, constuindo la suya compleganza una val perpendicular a la de Xiloca.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Ferreruela de la Uerba, con Burbaguena, con Castellón de Tornos, con Sant Martín d'el Río y con Anento.
Historia
O lugar creixió a la uembra d'o castiello de Baguena cuan iste perteneixeba a la Orden d'o Temple.
Perteneixió a la Comunidat de Daroca.
William Thomas Stead
William Thomas Stead (Embleton, Northumberland, 5 de chulio de 1849 - Oceano Atlantico, 15 d'abril de 1912), estió un escritor y periodista britanico, pionero d'o periodismo d'o investigación.
Neuötting
Neuötting (en bavaro Neiäding) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto d'Altötting.
Alchihad
L'alchihad u chihad (ﺟﻬﺎﺩ, en arabe) ye un concepto esencial d'o Islam relacionato con a guerra santa pero que puet tener tot un ventallo de significatos dende luita espiritual dica luita militar.
Alchihad amaneix a sobén en l'Alcorán como al-chihad fi sabil Al·lah, "combatir en o camín de Dios". Una persona embrecata en l'alchihad ye un Muchahid (en plural Muchaidín). En l'"Alchamiau d'Urreya" se puet leyer una vegada alchihad, con letra chim:
Una parte d'os expertos sunnitas a vegatas se refieren a este deber como o seiseno pilar d'o Islam. En o chiismo doceno l'alchihad ye una d'as 10 practicas d'a relichión.
Barrios Rurals Ueste
thumb|200px|Os Barrios Rurals Ueste Barrios Rurals Ueste ye como se conoixe a o conchunto de barrios rurals d'a ciudat de Zaragoza (Aragón) situatos a l'ueste d'o casco urbán. dica l'anyo 2006 estió un districto independient, alavez se fusionó con o districto de Barrios Rurals Norte ta formar un unico districto de Barrios rurals
Fan parti d'iste conchunto as localidaz de:
Muitas d'istas localidaz estioron municipios independients, pero agora fan parte d'o municipio de Zaragoza.
Campanils d'Ip
Os Campanils d'Ip (en castellano Campaniles de Ip) son dos chicotas cimas pirenenca de 2.598 metros d'altaria que se troban situadas en a crencha entre o pico Balsera (2.701 m) y a punta de l'Aguila (2.681 m), en o cul d'Ip.
Administrativament son en a muga entre os municipios de Samianigo y Canfranc, en l'Alto Aragón.
Castèthvièlh
Castèthvièlh (en francés Castelvieilh) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 192 habitants (1999) en una superficie de 5,31 km², con una densidat de población de 36,16 hab/km².
Sierra de Bicort
La sierra de Bicort ye una sierra de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico que se troba en la Comunidat de Calatayú y tien dos monts principals (Pico d'el Rayo y La Nevera). Ye despartida de la Sierra d'Algairén por una fuesa tectonica.
Lugars que son en la sierra de Bicort u la suya redolada son Sediles, Tobet, El Fraixno, Paracuellos de la Ribera, Santa Cruz de Griu y Vivel de Bicort.
Lo río Griu desaugua parte de la sierra de Bicort.
Toponimia
L'oronimo sierra de Bicort (popularment La Bicora ), s'ha quiesto interpretar de dos hipotesis toponimicas.
Vega de Nuez
Vega de Nuez ye una localidat d'o municipio de Viñas en a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 21 habitants.
Sierra de Bicort
Toponimia
D'acuerdo con la primera hipotesi s'interpreta que prene lo nombre dende lo celtibero u dende lo latín por los dos monts principals que pareixen dos cuernos: bi ("dos") cornu ("cuerno"). Por lo menos actualment la -t final de Bicort no se pronuncia, y se siente Bicor. Lo resultau de lo grupo consonantico latín -RN- como -rt- no ye estranio en aragonés, trobando-se en benasqués: hibert ("hibierno"), fort ("forno").
Un atra hipotesi lo fa venir d'una evolución romanz Pui Corto a partir d'una forma latina PODIUM CURTUM ("pueyo tallau"), como la pedanía d'Elche de la Sierra dita Vicorto, que en las fuents medievals s'escribiba Bueycorto (1243), Boycorto (1273) y Buecuerto (1274). Esta segunda hipotesi troba refirme en las diferents variants medievals de Vivel de Bicort como de Buicort u Bicorto.
Irún
Irún (en basco y oficialment Irun) ye una ciudat y municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, situau en a comarca d'o Baixo Bidasoa y provincia de Guipuzcua.
A suya población ye de 60.261 habitants (2006) en una superficie de 42,40 km², con una densidat de población de 1.421,25 hab/km².
Cheografía
Ye situata chunto a la muga con Francia en a provincia de Guipuzcua, en a marguin ezquierda d'o Río Bidasoa, a una distancia de 18 km de Sant Sabastián, a capital d'a suya provincia, y a 5 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Töging am Inn
Töging am Inn (en bavaro Deging am Inn) ye una ciudat de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto d'Altötting.
Chauffour-lès-Étréchy
Chauffour-lès-Étréchy ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Étampes, o cantón de Dourdan y a rechión d'a Isla de Francia.
Quesa
Quesa ye un municipio d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Canal de Navarrés. A suya población ye de 741 habitants (2005), en una superficie de 73,2 km² y una densidat de población de 10,12 hab/km².
Luengas y parlas
En Quesa se charra castellano churro. O lexico tradicional de Quesa se conoix por haber estau publicau en a Revista Ruxiada.
Chutlandia
thumb|Peninsula de Chutlandia.
Chutlandia (en danés: Jylland; en alemán: Jütland; en Baixo saxón d'o norte: Jüütland; ye una peninsula europea que ye a parte occidental y continental de Dinamarca, y tamién una d'as tres rechions historicas de Dinamarca. Tamién comprene l'estremo norte d'Alemanya. A l'este ye a Mar Baltica, a l'ueste ya a Mar d'o Norte y a lo norte un brazo de mar clamato Kattegat. Tamién se clama Peninsula Cimbrica.
Etimolochía
O suyo nombre fa referencia a os chutos, un pueblo chermanico y a land u tierra en as luengas chermanicas. Ye asinas a tierra d'os chutos.
O nombre de peninsula Cimbrica fa referencia a unatro pueblo chermanico, os cimbrios.
Altaicos
Os altaicos (en altai Алтай-кижи) son un conchunto de pueblos de luenga turquica poco numerosos que en un 85 % habitan en a Republica d'Altai, (en a muga sudoriental d'a Federación Rusa), especialment en os monts de Kuznetsk y Alatau, que fan part d'o Macizo de l'Altai. En 1989 hi heba 72.000 altaicos, estando o 30 % d'a población d'a suya provincia autonoma.
República Monegría
República Monegría ye una interpresa bierera aragonesa con seu en a localidat de Tardienta. Ye una biera artesanal.
Altaicos
Se dividen en altaicos d'o norte (tubula, chelkan, cumandin) y altaicos d'o sud (telengit, telesi y teleut).
República Monegría
Productos que comercializa
Su prencipal producto ye a biera, d'a quala bi'han dos modalidatz:
Altaicos
Relichión
A suya relichión tradicional enantes de plegar os rusos yera o mesmo budismo lamaísta d'os mongols occidentals u oiratos, pero en tiempos de l'Imperio Ruso beluns se facioron cristianos y o grupo teleut se fació musulmán. En o sieglo XX s'a produeito l'aparición d'una relichión mesianica propia, o burkhanismo pa canalizar un sentimiento antirruso.
República Monegría
Productos que comercializa
Tamién tién un vin:
Altaicos
Historia
Orichinalment yeran tribus nomadas que fuoron sozmesas por os imperios rechionals, como por eixemplo o d'os mongols occidentals u oiratos (Khanato Dzhungaro). Como consecuencia d'a colonización rusa fuoron desplazatos d'as suyas antigas pasturas y tierras de caza enta rechions montanyosas en as que no podeban mantener a suya traza de vida tradicional y esdevinioron treballadors agricolas. En 1922 as autoridaz sovieticas formoron a Provincia Autonoma d'Altai-Oirot, que en 1948 fue rebaptizata como Gorno-Altai. Os altaicos incluyen a los chelcan, cumandin y tuba.
Loriguiella
Loriguiella (Loriguilla en castellano) ye un municipio de la provincia de Valencia, situato en la comarca de Los Serrans. La suya población ye de 1202 habitants(2005), en una superficie de 72,4 km² con una densidat de población de 16,6 hab/km².
Altaicos
Luenga
S'escribe en alfabeto cirilico.
Loriguiella
Toponimia
S'escribe Loriguiella en lo Liber Patrimonii Regii Valentiae. Cheronimo Zurita escribió Origuilla en los ''Anales de la Corona de Aragón, libro IV, cap. CVIII.
Lo toponimo Loriguiella se puet interpretar a partir d'un fitonimo antigo Loriguiello, correspondient a una planta que se feba servir pa tenyir, documentada en castellano en las ordinacions de los tintorers de Cuenca de 1527:
D'estar cierta esta hipotesi toponimica Loriguiella presenta lo diminutivo -iello, lo infixo -ig- y la radiz romanz Loro, que deriva de lo latín LAURUS. Lo pareixiu con lo latín LORICA y lo romanz loriga sería casual.
Historia
250px|thumb|right|Mapa de lo [[termin municipal de la Loriguiella orichinal en la comarca de Los Serrans chunto con l'actual termin municipal de lo nuclio de población actual creyau en lo Campo de Turia.]] Fue repoblato con cristianos en 1369.
En 1968 se construyó lo entibo de Loriguiella, y los habitadors de lo lugar habioron d'ir-se-ne ta un nuevo Loriguiella que se construyó en tierras de Ribarroya, que se deseparoron de lo suyo termin en 1975. Las casas de lo nuclio orichinal s'escacharán bel anyo d'estos.
Corz de Borcha (1134)
As Corz de Borcha de 1134 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Borcha en o interregno dimpués d'a muerte ixe mesmo anyo d'Alifonso I d'Aragón, estando convocaus ricos-hombres, mesnaders, caballers y procuradors d'as ciudaz d'o reino.
Seguntes consta en o libro I, capítol LIII d'os Anals d'a Corona d'Aragón de Cheronimo Zurita, l'obchectivo d'istas corz estió a busqueda d'un succesor ta o rei Alifonso.Dimpués de tresladar as corz ta Monzón fue nombrau rei o infant Remiro, que ta par d'alavez yera monche en Sant Ponz de Tomeras.
Dinastía Hohenstaufen
thumb|right|Armas d'a Casa de Hohenstaufen Os Hohenstaufen (u os Staufer(s)) estioron una dinastía de reis chermanicos (1138-1254), y muitos d'ellos tamién fuoron coronatos emperadors d'o Sacro Imperio Romano Chermanico y duques de Suabia. En 1194 os Hohenstaufen tamién esdevinioron reis d'o Reino de Sicilia (Sicilia y Nápols).
A dinastía recibe o nombre d'o Castiello de Hohenstaufen, situato en o mont d'o mesmo nombre a man de Göppingen (Suabia), que fue costruito por o primer miembro conoixito d'esta dinastía: Frederico I Barbarroya, duque de Suabia.
Fin d'a dinastía Hohensatufen
Conrado IV fue sucedito como duque de Suabia por o suyo solo fillo, o infant de dos anyatas Conrado. En ixos tiempos o títol de duque de Suabia ya yera adhibito de tot en o de rei, y sin l'autoridat reyal se trobaba bueito de contenito. En 1261 os intentos de coronar rei a lo choven Conrado (conoixito como "Conradín") resultoron inutils. Conradín fue executato en 1268 dimpués d'un intento fracasato de recuperar o control de Sicilia. Con él a casa de Hohenstaufen y o ducau de Suabia desapareixioron.
Horta de Sant Joan
Horta de Sant Joan ye un municipio catalán de la comarca de la Tierra Alta y provincia de Tarragona.
La suya población ye de 1.287 habitants (2008), en una superficie de 119 km² y una densidat de población de 10,82 hab/km².
Cheografía
Ye situau en un pueyo en meyo d'una plana, a 542 metros d'altaria dencima de lo livel d'a mar. La parte sud de lo termin ye montanyosa, con las zagueras estribacions de lo norte de los Puertos de Beceit. Lo modelau en los almendrón ha produeito monts con formas curiosas en mallos como Les Roques d'En Benet u releus en cuesta como La muntanya de Santa Bàrbara u Sant Salvador d'Horta, que dende luent pareixe conico como un volcán y que podió estar un mont sagrau dedicau a Chupiter como en Chuseu. En la parte norte son los monts coneixius como "Els Pesells" a on se pued trobar bel resto de la Batalla de l'Ebro.
Ye regau por los rios Canaleta, Els Estrets y Algars que naixen en los Puertos de Beceit. Lo Canaleta baixa fendo una val entre lo Montsagre y Santa Bàrbara dixando bel puesto pa veyer-lo como puet estar o "Racó de les olles" (con ollas de chigant y gorgas), u El Balneari de la Fontcalda. Els Estrets baixa de los puertos entre foces de roca viva que li dan lo nombre, tierra compartida entre los lugars d'Horta y Arnes, dica plegar a lo rio Algars que fa muga entre Teruel y Tarragona. Este zaguer río desemboca en lo río Matarranya en lo termin de Nonasp.
Encara que la suya capital oficial siga Gandesa, Horta y atros lugars como Arnes forman una parzana con mes relación tradicional con la comarca de lo Matarranya. Lo lugar de Moncades fa parte de lo termin municipal d'Horta de Sant Joan.
Mugas
100px|150px|thumb|right|Horta de Sant Joan con respecto a los municipios de la Tierra Alta Lo suyo termin municipal muga a l'ueste con Ledón y Arens de Ledón, a lo norte con Caseres, a lo nord-este con Bot, y l'este con Prat de Comte y Paüls, a lo sud y sudeste con Alfara de Carles y a lo sud y sudueste Arnes.
Historia
Fue conquiesta por Alifonso I lo Batallero con intención de conquerir Tortosa, como se vei en un texto de 1132 on s'especifica que en ye a seis millas:
Dimpués de la derrota aragonesa en Fraga (batalla de Fraga), los almurabiz la recuperoron. La reconquista definitiva estió con Alifonso II lo Casto. En 1165, Alifonso II lo Casto atorgó a Horta Carta de población. Estos territorios yeran en posesión de la Casa de Montcada dica l'anyo 1177, cuan lo rei Alifoso II cedió la churisdicción a la Orden de lo Temple.
La Orden de lo Temple creyó la Comanda d'Horta. Esta incluiba los actuals termins municipals d'Arnes, Bot, Caseres, Prat de Comte y Horta de Sant Joan. Se diz que lo terreno de los templers d'Horta ocupaba partes de l'actual termin de Beceit, a on se trobó un cruz de base octogonal, cuan no i heba mugas claras. Los templers impulsoron la redacción de las Consuetuds, compendio de dreito lechislativo local. En lo llibre dels Feits se fa constar que lo rei Chaime I d'Aragón estió en lo castiello d'Horta muitas vegadas. L'anyo 1317 se suprimió la orden de lo Temple y los suyos biens pasoron a perteneixer a los Hespitalers.
En las Corz de Casp de 1371 lo Castellano d'Amposta protestó por la inclusión d'Horta en lo Reino d'Aragón:
Curiosidaz
Pablo Picasso teneba un amigo d'Horta y se sape que i estió vivindo dos temporadas (en 1898 y en 1909) una d'ellas recuperando-se d'una malautía veneria. Lo primer cuadro suyo, constumbres aragonesas, se tresbatió y yera lo retrato d'un hombre vestiu de baturro que probablement veyió en lo termin de Ledón u Arens de Ledón, a l'atro costau de lo río Algars (a on teneba propiedaz lo suyo amigo). Uno de los pocos cuadros suyos que no ye abstracto ye un ritrato de lo parache de Les Roques d'En Benet, uns mallos especials con forma de capeza d'animal. Lo pintor se inspiró en las suyas carreras, los suyos paisaches y la suya chent pa creyar las obras precursoras de lo cubismo. Lo tiempo que Picasso residió en Horta estió esencial, él mesmo dició: Todo lo que sé, lo he aprendido en Horta. Lo lugar inspiró a lo pintor en obras tan conoixidas como La montanya de Santa Bárbara, La bassa d'Horta y La fábrica. Pa profitar este reclamo turistico en Horta bi ha un museu de Picasso con copias de los suyos cuadros.
Universo
Os termins universo conoixito, observable u visible, s'emplegan ta referir-se a la parti de l'universo que se puet observar. O termin cosmos ye l'universo, mas que mas cuan se considera como un sistema ordenato y armonioso. A vegatas, o termin cosmos se fa servir nomás ta decir a l'universo observato, mientres que o termin universo se refiere a tot o existent, s'haiga descubierto u no. En iste sentito, 'cosmos' ye l'"universo conoixito" u realidat.
Diversas prebatinas cientificas y observacions fan veyer que l'universo ha estato gubernato por as mesmas leis fisicas y constants en tota la suya extensión y tiempo de d'existencia. A fuerza dominant en distancias cosmolochicas ye a gravedat, y a relatividat cheneral ye actualment a teoria mas precisa sobre a gravitación. L'universo tien a lo menos tres dimensions d'espacio y una de tiempo. Dimensions adicionals no han puesto estar comprebatas experimentalment. thumb|200px|left|Universum - C. Flammarion, Woodcut, Paris 1888, Coloration : Heikenwaelder Hugo, Wien 1998.
A parola universo define cuasi siempre o tot. Manimenos, una definición alternativa d'universo diz que bi ha diversos universos no connectatos entre éls y que o conchunto d'istos formarban a totalidat d'a existencia, que se decirba multiuniverso. Por eixemplo, a teoría d'a bombolla universal diz que bi ha infinitas variedaz d'universos, cadagún con diferents constants fisicas.
A lo largo d'a historia, s'han proposato diversas cosmolochías, fruito d'a observación de l'universo. A primera viene d'a Grecia antiga, que proposaba que l'universo poseyeba infinitos espacios e que ha existito eternament, y que contiene un solo conchunto d'esferas concentricas de mida finita -correspondendo a las estrelas fixas, o Sol, y cuantos planetas - chirando arredol d'una esferica, pero inmóvil, planeta Tierra. A lo largo d'os sieglos, observacions mas precisas y teorías milloratas d'a gravedat dioron orichen a la teoría de Copernico, o modelo heliocentrico y a lo modelo newtoniano d'o sistema solar. Nuevas investigacions en astronomía han levato a la caracterización d'a Carrera de Sant Chaime, y a lo descubrimiento d'atras galaxias. O estudio d'a distribución d'istas galaxias y as suyas linias espectrals ha significato muito ta la cosmolochía moderna.
Tercera División d'Espanya - Grupo XVII (2018/19)
A temporada 2018/19 d'o Grupo XVII d'a Tercera División espanyola de fútbol ye a competición por equipos d'a dita categoría y temporata d'os clubes d'Aragón.
O campión estió a SD Tarazona por tercera vegata en a suya historia, o sozcampión o CF Illueca, tercer y quatreno o Deportivo Aragón y o CD Sariñena respectivament. Istos quatre equipos chugaron ta promocionar de categoria pero dengún d'ells consiguieron puyar de categoría. Baixaron ta Rechional Preferent: a UD San Lorenzo de Flumen, a AD Sabiñánigo, o CD La Almunia y a UD Casetas.
Cal destacar que os maximos goleyadors estioron Michel Sanz y David Ballarín d'a SD Tarazona con 17 gols cadagún.
Santiago Guallar Poza
Santiago Guallar Poza (Muniesa, 25 de chulio de 1875 - Zaragoza 16 de mayo de 1946) fue un canonche y politico aragonés, deputau en as Corz republicanas.
Cursó os suyos estudios eclesiasticos en Belchit y Zaragoza, y fue nombrau presbitero en 1899. Obtenió a os ventinueu anyos de edat o doctorau en Teolochía, estió profesor d'o Seminario de Zaragoza, y en 1903 consiguió por oposición una canonchía d'o Cabildo de Zaragoza, d'o que fue nombrau deán en 1941.
Activo propagandista y organizador d'o catolicismo social, fue consiliario d'o Circlo Catolico d'os Treballadors de Fuenclara en Zaragoza, y de l'Asociación Zaragozana de Sinyoras d'a Buena Prensa.
Con l'arribada d'a II Republica, consiguió en chunio de 1931 l'acta de deputau a las Corz por Zaragoza capital en as listas d'a Unión de Dreitas, patrocinada por o partiu Acción Nacional (dimpués Acción Popular Aragonesa), entidat d'a que estió president honorario. En noviembre de 1933, fue eslechiu nuevament deputau.
Dende 1939 dica a suya muerte estió consellero d'a Caixa d'Estalvios de Zaragoza, y en 1940 fue nombrau Vicepresident de dita entidat. Estió tamién president d'a Reyal Sociedat Economica Aragonesa d'Amigos d'o País. En istos anyos de posguerra estió Prefecto d'estudios d'o Seminario Pontificio zaragozano.
A o largo de toda a suya vida, siempre tenió muit present a o suyo lugar natal, intervenindo en bel afers beneficiosos pa Muniesa, como a su intervención en a donación por parti d'os Sinyors Aranguren d'a suya casa solariega y fincas a las Chirmanas de Santa Ana, pa que podesen recibir formación os ninos d'o lugar. Estió consellero d'a Sociedat FF.CC. d'Utriellas.
Vega de Tera
Vega de Tera ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 413 habitants, en una superficie de 44,16 km² y una densidat de población de 9,35 hab/km².
Baruch Spinoza
Baruch Spinoza u Spinoza (ברוך שפינוזה en hebreu, Bento de Espinosa en portugués y Benedictus de Spinoza en latín), naixito d'Amsterdam (Republica d'as Provincias Unitas, hue Países Baixos) o 24 de noviembre de 1632 y muerto en Den Haag (Republica d'as Provincias Unitas, hue Países Baixos) o 21 de febrero de 1677, estió un destacato filosofo neerlandés d'orichen chodigo portugués. Ye considerato, chunto con Gottfried Leibniz y René Descartes, uno d'os tres filosofos d'o Racionalismo mas destacatos d'o sieglo XVII.
Cheptainville
Cheptainville ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto de Palaiseau, o cantón d'Arpajon y a rechión d'a Isla de Francia.
A suya población ye de 1871 habitants, en una superficie de 7,15 km².
Marktl am Inn
Marktl ye una ciudat de mercau de Bavera, Alemanya. Se troba en o districto d'Altötting.
Hulagu Khan
Hulagu Khan, tamién conoixito como Hülegü u Hulegu, (c. 1217 - 8 de febrero de 1265) estió un gobernant mongol que conquistó gran part d'Asia suroccidental, con tota Persia. O suyo exercito destruyó os dos mayors centros de poder islamico d'Orient Meyo: Bagdad y Domás, por o que os mamelucos d'Al Caire esdevinioron a dinastía mes poderosa d'o mundo islamico. Hulagu yera nieto de Chinguis Khan y chirmán d'Arik Boke, Möngke‎ y Kublai Khan. Dimpués d'a muerte d'o Gran Khan habió de viachar t'Asia Central dixando temporalment as suyas tropas, que fuoron derrotatas por os mamelucos en a batalla de Ain Yalut. Hulagu Khan estió o primer Khan d'o Ilkanato de Persia.
Se crei que Hulagu yera budista, pero simpatizaba con o cristianismo por que yera de mai y mullers nestorinas, y en consequencia protechió as confesions cristianas. En o campos d'a ciencia acomandó a Nasīr al-Dīn al-Tūsī a construcción y a dirección de l'observatorio astronomico de Maragha. A suya muller Dokuz Khatun influyó en a suya protección d'os nestorins (entre os que se trobaban os asirianos cristianos d'os territorios conquiestos) y ella mesma los benefició.
En 1255, Hulagu fue ninviato por o suyo chirman Möngke (qui estió o Gran Khan dende 1251 dica 1258) pa conquerir u destruir os estatos musulmans de l'Orient Meyo. A campanya de Hulagu teneba como obchectivo sozmeter a los luros, a destrucción d'a secta d'os nizarís, sozmeter o Califato Abasí sozmeter u destruir os estatos d'a dinastía ayubí en Siria, y a la fin sozmeter y destruir a los mamelucos d'Echipto.
Hulagu partió un exercito que talment siga o mayor exercito mongol d'a Historia, pus Mongke ordenó fer part d'este exercito a un de cada diez hombres en condicions de peleyar en tot l'Imperio Mongol. Os luros fuoron sozmesos con facilidat y os nizarís, impresionatos, rindioron a suya fortaleza d'Alamut sin resistir-sen. Dimpués de conquerir os castiellos d'os nizarís d'as montanyas a lo sud d'a Mar Caspia s'adrezó enta Bagdad y desfació o Califato Abasí. A conquiesta mongola de Bagdad ye recordata en a memoria colectiva d'os musulmans d'ixa zona como a mayor mortalera que han sufrito. O califa y cuasi tota a suya familia fuoron executatos. Marco Polo comenta que dixoron morir de fambre a lo califa, pero no ye confirmato.
Dimpués d'a conquiesta de Bagdad, os mongols s'adrezoron enta Siria chunto con tropas d'os suyos vasallos cristianos como o Reino d'Armenia la Chica baixo Haiton I y as tropas francesas de Boimundo IV d'Anquioquía. Halep y Domás cayoron y a dinastía Ayyubí destruita.
Mencions en fuents aragonesas
En "La Flor de las Ystorias d'Orient" transmiten a version de Marco Polo que fació morir de fambre a lo califa, versión que recuerda a la historia d'o Rei Midas.
Comentan como habió de tornar t'Asia Central cuan morió o Gran Khan:
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" li dicen Halaon:
Calandario gregoriano
thumb|250px|[[Gregorio XIII, o establidor d'o calandario gregoriano.]] O calandario gregoriano ye o calandario establito por o papa Gregorio XIII, a instancias de Ghiraldi. Ye vichent dende 1582 y proviene d'o calandario chuliano, emplegato dende que Chulio César lo instauró en l'anyo 46 aC. A reforma d'o calandario fue estudiata y reyalizata por os matematicos d'a Universidat de Salamanca, que presentoron a lo Papa a propuesta definitiva. Chusto aquel anyo, o papa ordenó que s'eliminasen 10 días d'o calandario (o 4 d'octubre fue seguito por o 15 d'octubre), ta compensar l'abance d'a plegata d'a primavera prevocata por o feito de que o calandario chuliano, vichent dica allora, no compensaba correctament a precesión d'os equinoccios.
Leovichildo
Esclafó una revuelta dirichita por lo suyo fillo Hermenechildo que s'heba aliniau con los hispanorromans catolicos.
Mencions en fuents aragonesas y navarras
Leovichildo ye mencionau en la "Cronica de Sant Chuan de la Penya":
En la "Grant Cronica d'Espanya" lo nombran como Leouegildo:
Belmonte de Tajo
Belmonte de Tajo ye un municipio espanyol d'a comunidat autonoma de Madrit. A suya población ye de 1.751 habitants (2021) en una superficie de 23,71 km².
Leovichildo
Mencions en fuents aragonesas y navarras
En la "Cronica Cheneral d'Espayna" de García d'Eugui lo nombran Leouelchio con digrafo ch, sin seguir la ortografía medieval:
Ciclón tropical
thumb|250px|Uello de l'[[huracán Ivan visto dende a Estación Espacial Internacional en setiembre de 2004. NASA.]] En meteorolochía, un ciclón tropical (dito tamién huracán, ciclón, tifón, tempesta tropical, borrasca tropical u depresión tropical pendendo d'a suya fuerza y localización) ye una tempesta fuerte que se forma en a mar y gosa prevocar vientos con velocidatz superiors a 120 km/h.
Un huracán cubre una aria circular d'entre 300 y 800 km alto u baixo. En a tempesta bi ha vientos cerenyos y plevias que rodian un "uello" central, que gosa tener bels 25 km de diametro. Manimenos, o mayor danyo a la vida y a las propiedaz no ye resultato d'o viento, sino d'a puyata d'as mareas y as inundacions fruito d'as plevias torrencials.
Hue en día, os huracans se detectan por satelite dende l'inte en que prencipian a formar-sen y por ixo por un regular bi ha un periodo de 3 u 4 días entre a suya detección y o inicio d'a tempesta.
Sierra de Cucalón
La sierra de Cucalón ye una sierra de dirección N-S de lo Sistema Iberico que da nombre a la serranía de Cucalón y se distribuye principalment por lo termin municipal de Cucalón (Teruel), con vertients en los termins de Lagueruela, Beya, Badenas y lo sector de Loscos correspondient a Perafita.
Altarias
La principal altaria ye la Modorra de Cucalón, con 1.478 metros d'altaria.
Hidrolochía
La vertient oriental ye desauguada por lo ret fluvial de lo río Nogueta, la vertient occidental y septentrional lo fa a traviés de lo ret de La Uerva, que naixe en la sierra d'Orich. Adintro de la sierra de Cucalón naixe lo río Lanzuela, tributario de la Uerba.
Cheolochía
Los materials predominants son calsineras de lo Cretacio con capuzamiento enta lo sudueste y cabalgando a los sallagons y chesos de lo Triasico de Perafita.
Estructuralment ye un sinclinal pendiu con lo costau oriental fallau y arrasau.
Río Orinoco
L'Orinoco ye un río de Venezuela y Colombia que tien 2.140 km de largaria. Naixe en o Cerro Delgado Chalbaud (Estato Amazonas, Venezuela) y a suya desembocadura regude en l'oceano Atlantico. Ye o segundo río más caudaloso d'o mundo y d'America, con un cabal meyo de 63.000 m³/s. A superficie d'a suya compleganza ye de 880.000 km².
Espiuta
Espiuta (Espiuta en occitán, Espiute en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto d'Aulorón, cantón d'Ortès y Tierras d'as Gaves y d'a Sal y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 97 habitants (1999) en una superficie de 4,09 km², con una densidat de población de 23,72 hab/km².
Demografía
2007: población provisional seguntes o INSEE.
Cuento
Lo cuento ye una narración curta, oral u escrita, en la que se recenta una historia tanto real como inventata. A mas de la suya brevedat, lo cuento tien atras caracteristicas estructurals que lo diferencian de la novela. La muga entre cuento largo y novela curta no ye fácil de definir.
Bi ha dos clases de cuentos, o cuento popular y lo cuento literario u moderno.
Rodés
Rodés (en francés Rodez) ye una localidat y comuna francesa, capital d'o departamento d'Avairon, en a rechión d'Occitania.
Italo Viglianesi
Italo Viglianesi naixito de Caltagirone (Sicilia) l'1 de chinero de 1916 y muerto en Roma o 19 de chinero de 1995, estió un sendicalista y politico italiano.
En 1950 ye nombrato secretario cheneral da Unión Italiana d'o Treballo (UIL)
Punta de l'Aguila (Arguis)
A punta de l'Aguila (en castellano punta del Águila) ye un pico prepirenenco de 1.631 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios d'Arguis y Nueno. Se troba en a sierra de l'Aguila.
Tornado
thumb|300px|Un tornado amán d'[[Anadarko (Oklahoma)|Anadarko, en Oklahoma (Estaus Unius).]] Un tornado (d'o latín tornare, chirar) ye una fura, periglosa y rotatoria columna d'aire que se troba en contacto tanto con a superficie d'a tierra como con un cumulonimbus u, rarament, con a base d'un cumulus. Os tornados presentan midas diversas pero a ormino en forma d'envasador de condensación visible, o cabo estreito d'o qualo a sobén ye rodeyato por una boira de vasuera y polvo.
Gran parti d'os tornados gosan tener vientos d'entre os 64 km/h y 177 km/h, miden alto u baixo bells 75 metros d'amplaria y recorren bells cuantos kilometros antis de disipar-sen. Manimenos, s'han gosato rechistrar tornados con vientos de más de 480 km/h, con 1,6 km d'amplaria, y que han recorrito más de 100 km.
Encara que s'han observato tornados en toz os continents, de fueras de l'Antarctida, a mayoría d'ells se producen en os Estaus Unius. Tamién son habituals en o sud de Canadá, en o centro-sud e este d'Asia, en Filipinas, en o centro-este de Suramerica, en l'Africa Austral, a lo norueste y sudeste d'Europa y en l'ueste y sudeste d'Australia y Nueva Zelanda.
Tornados en Aragón
A provincia de Teruel y o sudeste d'a provincia de Zaragoza representan a zona d'a Peninsula Iberica con mayor risgo de tornados. En chulio de 1748 se produció un tornado de grant mida en Val d'Algorfa y inspiró a historia d'o romancero aragonés La sierpe de Valdealgorfa. Entre esta localidat y Alcanyiz se'n documentoron dos tornados en a primera decada d'o sieglo XXI en unas semanas en as que tamién se'n facioron beluns en Catalunya. En l'anyo 1948 u 1949 n'i habió un en Calanda y os calandins deciban que se fació un envasador en o cielo. Atros tornados han estato os de Uellos Negros, (1986), Mosqueruela, (1992 y 1999), Fortanet, (1999) y Corbalán, (2004).
Estos tornados se troban asociatos a pedregatas con piedra de mida considerable y se deben a un escalfamiento gran en verano, que facilita a formación de supercelulas, con cumulo-nimbus y tronatas de gran mida y intensidat. En l'interior se troban masas mayors d'aire en rotación, ditas mesociclons, a on naixen os tornados. O mesociclón que caracteriza a la supercelula se forma quan una masa d'aire con vorticilidat u revolbín horizontal entra en a corrient puyant y li trasmite rotación.
7 d'aviento
Atros países
right|thumb|250px|L'actriz estausunidense [[Fay Bainter, naixita o 7 d'aviento de 1893.]]
Idioma frisón
O frisón ye una luenga u conchunto de luengas chermanicas que se charran en os Países Baixos y tamién en bellas rechions de Dinamarca y Alemanya, chunto a la mar d'o Norte. En istas dos zagueras zonas se tracta de variedaz cuasi amortadas, fabladas nomás que por chent gran.
Perteneixe a la branca occidental d'as luengas chermanicas y ye a luenga mas amanada a l'anglés y a l'anglico escocés. O motivo ye que istas dos zagueras luengas son derivación de l'amalgama d'as luengas d'os anglos, os saxons y os chutos, que charraban a mesma luenga (u muit amanada) que a luenga que charraban os antigos frisons y d'a que en desciende l'actual luenga frisona.
Historia
Os documentos oficials mas antigos escritos en frisón estioron escritos en o sieglo XI, en a variant dita antigo frisón, que dica l'anyo 1500 se convierte en o frisón medieval y a partir de 1800 evoluciona a o frisón moderno, que ye parlau actualment.
O frisón ye una luenga relativament pareixida a l'anglés, perteneixient a o grupo anglo-frisón, aintro d'a branca occidental d'as luengas chermanicas. L'idioma poseye parolas pareixitas a las anglesas, como a parola "mocet" (boi en frisio y boy en anglés).
Miltiades Gouskos
Miltiades Gouskos (en griego Μιλτιάδης Γούσκος), naixiu de Zakynthos, en 1877 y muerto en un puesto desconoixiu d'o Raj britanico (hue India) o 9 de chulio de 1903 por un intoxicación alimentaria. Estió un atleta Griego especializau en prebas de lanzamiento.
Idioma frisón
Historia
Dende comencipios d'o sieglo XIX pareixeba que a luenga desapareixería en os Países Baixos debant de l'abance y espardidura d'o neerlandés pero con o romanticismo surchió o intrés por a vida local y se creyoron sociedaz ta a preservación d'a cultura y l'idioma frisio. Os obchectivos d'iste movimiento se fuoron alcanzando, mas que mas en Frisia.
En 1937 a luenga yera optativa en as escuelas primarias. A l'anyo siguient s'establió l'Academia d'o frisón, publicando-se a Biblia en ista luenga.
División
Existen tres variedaz d'a luenga frisona: frisón occidental, frisón oriental y frisón septentrional. Bels lingüistas consideran que istas tres variedaz, a tamas d'a suya no intelichibilidat mutua, son dialectos d'una sola luenga frisona, mientres que atros, incluyius os suyos fablants, afirman que son tres idiomas diferents. O frisón occidental ye muit influyenciau por o neerlandés y, igual que ista zaguera luenga, se describe como un idioma "entre" l'anglés y l'alemán. Tanimientres as atras variedaz frisonas tienen influyencias de l'alemán, o baixo alemán y o danés. O frisón septentrional ye especialment trestallau en cuantos dialectos prou diferents entre sí. O Stadsfries no ye frisón, so que un dialecto neerlandés influyenciau por o frisón. O frisón se diz Frysk en frisón occidental, Fräisk en frisón oriental y Frasch, Fresk, Freesk u Friisk en os dialectos d'o frisón septentrional.
A situación d'a luenga en a provincia neerlandesa de Groningen y a rechión alemana de Frisia Oriental ye mos complexa: os subdialectos locals d'o baixo saxón, o Gronings y o baixo saxón de Frisia Oriental son una mezcla d'o frisón y os dialectos baixosaxons. Se creye que o frisón i estió charrau d'antis mas y que se reeplazó gradualment por a luenga d'a ciudat de Groningen. Ista variedat local ye actualment en proceso de reemplazo por o neerlandés stándard.
Miltiades Gouskos
Mientres a suya curta vida esportiva o suyo solo club fue o Panellinios GS d'a ciudat d'Atenas. Partecipó en os Chuegos Olimpicos d'Atenas 1896 en a preba de tirada de peso consiguiendo una medalla d'archent al estar segundo dezaga de Robert Garret con una tirada de 11,03 metros por os 11,22 de Garret.
Ermita de Sant Pascual Bailón y d'a Virchen d'a Sierra de Torre Fermosa
A ermita de Sant Pasqual Bailón y d'a Virchen d'a Sierra de Torre Fermosa ye una ermita situada amán d'a localidat de Torre Fermosa, en a Comunidat de Calatayú, provincia de Zaragoza.
Ye adedicada a Sant Pasqual Bailón y a la Virchen d'a Sierra y toz os anyos se i fa una romería.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico situau chunto a la ermita con una altaria de 883 metros dende o livel d'a mar.
Borina (grupo)
Borina ye un grupo de musica folk aragonesa d'a localidat de Villanueva de Galligo, en a provincia de Zaragoza.
O grupo surtió d'a casualidat, pos nunca no tenioron a voluntat d'actuar debant d'o publico, nomás s'arroclaban ta interpretar y cantar bellas cancions como una colla d'amigos, pero en unas fiestas en Villanueva lis proposoron substituir a un grupo que no podeba actuar-ie ixe día, y asinas empecipioron a puyar t'os scenarios.
Nueu son os components d'iste grupo, y fan servir instrumentos como guitarras, laút, bandurrias, guitarro, acordión, u atros como gaita de boto, donzaina, chiflo u chicotén, asinas como instrumentos de percusión, interpretando mazurcas, habaneras, polkas, cancions tradicionals d'Aragón u composicions propias.
En as suyas cancions, gosan fer servir l'aragonés y o castellano.
Muchahid
Muchahid, pl. muchahidín (en arabe, ﻣﺠﺎﻫﺪ pl. ﻣﺠﺎﻫﺪﻳﻦ; muchāhid, pl. muchāhidīn) ye un musulmán que fa l'Alchihad, un combatient musulmán u combatient por l'Islam.
Chevannes (Essonne)
Chevannes ye una comuna situata en o departamento francés d'Essonne, o districto d'Évry, o cantón de Mennecy y a rechión d'a Isla de Francia.
Muchahid
Uso
Entre os periodistas que escriben u parlan en luengas occidentals como o castellano s'ha cheneralizato o emplego d'a palabra presa de l'arabe en plural (muyahidín), que se fa servir en singular y en fan como plural muyaidines. En publicacions mes especializatas u academicas se prefiere fer servir o singular orichinal.
Chevannes (Essonne)
A suya población ye de 1621 habitants, en una superficie de 10,23 km².
Muchahid
Uso
A palabra muchahid (con a grafía francesa moudjahid) s'emplegaba ya en a Guerra d'Alcheria pa charrar d'os alcherins que luitaban contra os franceses. Sindembargo a palabra s'ha feito famosa con enchaquia d'a invasión sovietica d'Afganistán en 1980. Os muchahidín yeran un exercito irregular entrenato y financiato por Arabia Saudita y Estaus Unius que luitaban contra l'Exercito Royo sovietico y o rechimen pro-sovietico de Mohammad Nachibul·lah. Dimpués ixos muchahidín esdebinioron talibans.
En Irán existen os Muchahidín d'o Pueblo, a mes important d'as organizacions armatas d'oposición a la republica islamica, que luitó tamién contra o rechimen d'o shah. La suya ideolochía se califica a vegatas de hibrido d' islamismo y marxismo.
En Bosnia deciban muchahidín a los voluntarios internacionals musulmans que combatioron chunto a las tropas musulmanas locals en a guerra de 1992-1995.
En o conflicto entre islamistas y revolucionarios en Alcheria se fa servir muchahid como sinonimo de combatient opuesto a los islamistas.
Lo Casterar
Lo Casterar (en francés Castéra-Lou) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Tarba, cantón de los Costalats y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 154 habitants (1999) en una superficie de 4,82 km², con una densidat de población de 31,95 hab/km².
Bicorp
Bicorp ye un municipio d'o País Valenciano d'a provincia de Valencia, situato en a comarca d'a Canal de Navarrés y partiu chudicial d'Exativa.
A suya población ye de 596 habitants (2008), en una superficie de 136,5 km² y una densidat de población de 4,37 hab/km².
Cheografía
A localidat de Bicorp ye situata a 292 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 88 km de Valencia, a capital d'a suya provincia y d'o País Valenciano.
Ducau de Benavent
O Ducau de Benavent estió o territorio controlato por os longobardos situato mes a lo sud en a Italia medieval. Yera centrato en a ciudat de Benavent. En la practica estió un territorio independient d'o Reino d'os Longobardos, de fueras d'os reinatos dende Grimoals dica Liutprand. O ducau fue fundado en 576, encara que d'alcuerdo con atras fuents os longobardos i poderban haber plegato arredol d'o 590. O primer duque estió Zotto y encara que rindió sumisión a los estatos d'o norte, fue sucedito por o suyo sobrín Arechis e o cargo esdevinió hereditario.
En os suyos primers anyos, o ducau s'expandió territorialment en territorio de l'Imperio Bizantín, prenendo Capua e Crotona, encara que no consiguió fer-se con Nápols. O duque de Benavent, Grimoald, se fació con a cadiera reyal d'o reino longobardo en 662 iniciando una dinastía benaventiana de curta duración en ixe reino. En 663 a ciudat fue asitiata por os bizantins de l'emperador Costancio II pero fue esfendita por o suyo d'o rei, Romualdo I que amés consiguió destruir a flota bizantina. En l'anyo 680 os dos firmoron un tractau de paz. Alavez o principal enemigo estió o mesmo Reino d'os Longobardos d'o norte. Liutprand intervinió a sobén en o ducau pa imposar os suyos candidatos a duque, En l'anyo 758 Desiderio d'Istria prenió o ducau por poco tiempo, pero a conquiesta d'o reino longobardo por parte de Carlos Magno en 774 posó fin a estas disputas pa cutio.
Macedonya (rechión)
200px|thumb|Divisions d'a rechión de Macedonya Macedonya ye una rechión historica d'os Balcans situata entre a Sar Planina a lo norte, l'Olimpo a lo sud, os monts Grammos a l'ueste y a part baixa d'a val d'o río Nestos. Ye actualment dividida entre Grecia (rechión griega de Macedonya), a Republica de Macedonya, Bulgaria (Macedonya de Pirin), y en menor mesura Albania (Mala Prespa y Golo Bardo) y Serbia (Gora y Prohor Pchinski). Prene nombre de l'antigo Reino de Macedonya, situau en l'actual rechión griega de Macedonya, que por a suya politica expansiva en l'Antigüedat y celebridat o suyo nombre s'extendió pa denominar tamién atras tierras d'arredol en diferents tiempos. O territorio de Macedonya representa bels 67.000 km2 y tien una población de 4.76 millons de diferents grupos etnicos (eslaus macedonyos, serbios, griegos, albaneses, arrumans, meglenovlacos, turcos rumelís, chitans, ecetra.
Districto de Lo Buçon
O districto de Lo Buçon (en occitán arrondiment dau Buçon, en francés arrondissement d'Aubusson) ye un districto d'o departamento francés de Cruesa y rechión de Nueva Aquitania.
A suya población ye de 38.825 habitants en una superficie de 2.539 km², con una densidat de población de 15,29 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Lo Buçon, y en fan parte 7 cantons y 129 comunas.
Soldán
thumb|250px|right|Mahmud y Ayaz O Soldán ye a dreita, dando a man a lo [[xeikh, con Ayaz en piet dezaga iste. O personache a dreita que esnabesa a escena ye o xah Abbas I, que reinó 600 dimpués. Museu d'Arte Contemporanio de Teherán, Irán.]] Soldán (de l'arabe سلطان sulṭān, y éste de سلطة sulṭa: «poder») ye un títol que se fa servir en bells países islamicos equivalent a lo de rei u monarca (encara que no se traduce, pus un rei propiament dito ye en arabe un malik). Literalment significa «qui exerce o poder», y en o suyo orichen estió una traza de referir-se a caudiellos militars, por un regular d'orichen turquico, que exerceban o poder de facto en territorios nominalment gobernatos por o califa. Dimpués esdevinió un títol.
O primero en levar oficialment o titol estió Mahmud de Gazna, d'a dinastía d'os gaznauís, gaznavís u gaznavidas (998 - 1030), que gobernó dende l'actual ciudat afgana de Gazni uns dominios que iban dende o Gangas dica Mesopotamia.
Lista de mascotas d'a liga ACB
Ista ye a lista d'as mascotas d'a liga ACB d'Espanya a calendata d'a anyada 2015-16. Antimás cinco equipos no tién mascota.
Deputación Provincial de Zaragoza
A Deputación de Zaragoza ye l'organo institucional propio d'a provincia de Zaragoza, que engloba a los suyos 294 monecipios. S'encarga d'ofrir diversos servicios a los ciudadans y fomentar a colaboración entre os monecipios. Fue establida con la división d'Espanya en provincias por Javier de Burgos en 1833.
Entre otras funcions, s'encarga d'a chestión y conservación de: A más, realiza numerosas publicacions, exposicions, subvencions a prochectos, difusión teatral y cultural... Tamién actuacions en l'aria social: tarifas reducidas a colectivos como chóvens u chubilaus. Y proporciona servicios administrativos a monecipios, fichers monecipals, espacios on-line y chestión de treudos.
Composición
Os organos de Gubierno son: o president, os vicepresidents, a Chunta de Gubierno, o Pleno y as Comisions informativas.
Dende lo 25 de chunio de 2015, lo suyo president ye o socialista Juan Antonio Sánchez Quero.
Corporación provincial
A Deputación de Zaragoza se composa de 27 deputaus provincials, que son trigaus por os distintos partius chudicials d'a Provincia de Zaragoza en en relación a la representatividat de concellers en os Concellos, una vegada constituius istos dimpués d'as eleccions monecipals. Istos deputaus forman o pleno d'a corporación, maximo organo de gubierno de l'administración provincial. O pleno se trestalla en grupos politicos. Contino se relacionan os Deputaus Provincials trigaus en chunio de 2019 ta o mandato dica 2023.
{| width="1200" style="background:White" height="5000"
Viburnum lantana
A tintilaina (Viburnum lantana Linné ye una planta anchiosperma y dicotiledonia d'a familia d'as Adoxaceae.
Descripción
Ye un matiguer de fuella caducifolia, que puede alcanzar os 4 a 5 m de altura. As ramas son molsudas, grisiscas y flexibles. As fuellas son oposadas, aovadas y lanceoladas de bells 6–13 cm d'amplo y 4-9 de largo con puntetas en forma de sierra. Debaixo de a fuella ye molsuda con niervols bien marcaus. As chicotas flors (5 mm) hermafroditas, de color blanca sora, naixen en corimbos terminals y densos de 4–10 cm de diametro. A corola consta de 5 petalos rechuntaus, que forman un canyuto largo en o naixedero. Floreix en primerías de o verano y ye polinizada por insectos. O fruto ye royo y se fa negro quan madura, no ye verenoso pero si bella mica toxico. Os muixons ixemenan as simients malas que se minchan o fruto y las van esparraficando con as suyas cacaletas.
A suya madera ye de color amarillisca y feba una tintura emplegada te tintar lanas, teixius y cuero. Con as ramas se feban tochos muito apreciaus, por a textura de a suya pela, a color brillant y a suya flexibilidat y poco peso.