cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vrahovice
Vrahovice ye un lugar d'a Republica Checa, en a rechión d'Olomouc y rechión historica de Moravia. Fa parte d'o municipio de Prostějov.
A suya población ye de 3.402 habitants (2001) en una superficie de 6,22 km², con una densidat de población de 547 hab/km².
Cheografía
O lugar de Vrahovice se troba situato a 215 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Fustinyana
Fustinyana (en castellano Fustiñana) ye un municipio de Navarra situau a 110 km de Pamplona. A suya población ye de 2600 habitants (2007), en una superficie de 67,1 km² y una densidat de población de 38,75 hab/km².
Toponimia
Seguntes Julio Caro Baroja o toponimo Fustinyana ye derivau de l'antroponimo romano Faustinus y significaría "a villa de Fagostín", estando relacionada a terminación -ana con antigas villas romanas.
Valentina Yegorova
Valentina Mikhailovna Yegorova conoixita esportivament como Valentina Yegorova u Valentina Iegorova, naixita de Cheboksary (Unión Sovietica hue Rusia) o 16 de febrero de 1964, ye una atleta rusa hue retirata que yera especializata en cursas de meya y luenga distancia. Compitió dica l'anyo 1992 con l'equipo d'a Unión Sovietica, mientres o 1992 con l'equipo unificato y dende 1994 con l'equipo de Rusia.
Partecipó en tres Chuegos Olimpicos, estando campiona en Barcelona 1992, y medalla d'archent en Atlanta 1996, no rematando a preba en Sydney 2000 en a preba de maratón. Tamién estió subcampiona d'Europa en Split 1990 en a preba de maratón partecipando con l'equipo d'a Unión Sovietica.
D'entre atras competicions internacionals bi ha de destacar as suyas victorias en a maratón de Nagano de 1999 y en a maratón femenina de Tokio de 1993 y 1994.
Comarca de Pinares
A Comarca de Pinares ye una comarca situata a lo norueste d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón). Muga a lo norte con A Riocha (Picos de Urbión), a l'este con a comarca de Tierras Altas, a lo sud con as comarcas de Soria y Lo Burgo de Osma y a lo norueste con a provincia de Burgos.
Comarca d'Almazán
A Comarca d'Almazán ye una comarca situata en o centro-sud d'a provincia de Soria (Castiella y Leyón). Ye formata por 26 municipios.
Cartes
Cartes ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca d'o Besaya.
A suya población ye de 5.118 habitants (2008) en una superficie de 19,02 km², con una densidat de población de 269,09 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cartes se troba situada a 40 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 30,5 km d'a ciudat de Santander, a capital d'as suyas provincia y comunidat autonoma.
Districto de Limós
350px|right|thumb|Os tres districtos d'Aude O districto de Limós (en occitán arrondiment de Limós, en francés arrondissement de Limoux) ye un districto d'o departamento francés d'Aude y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 41.489 habitants en una superficie de 1.781 km², con una densidat de población de 23 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Limós (en francés Limoux), y en fan parte 3 cantons y 138 comunas.
Boleya
Boleya (Bolea en castellano) ye un lugar aragonés d'o municipio d'a Sotonera (en ye a suya capital), situato en a provincia de Uesca y comarca d'a Plana de Uesca.
Hualqui
Hualqui ye una comuna de Chile situata en a rechión d'o Biobío y d'a provincia de Concepción. La suya población ye de 20.660 habitants (2002) en una superficie de 531 km², con una densidat de población de 39 hab/km² (INE 2002).
Boleya
Cheografía
A localidat de Boleya ye situata a 656 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 19 km de Uesca, a capital d'as suyas comarca y provincia.
Toponimia
En fuents arabes medievals s'escribiba Bulúya بُلُويَة.
Luengas y parlas
A luenga tradicional de Boleya ye l'aragonés en a suya variant meridional y en grau abanzau de substitución por part de l'idioma castellano. O lexico d'intrés etnografico de Boleya se conoix prou bien por figurar esta localidat en l'ALEANR, con a sigla Hu 300.
Historia
A localidat de Boleya dentró en o reino d'Aragón o 18 d'octubre de 1101 con a suya conquiesta por as tropas d'o rei Pero I d'Aragón.
Melbourne
Melbourne ye un municipio y ciudat australiana, que ye a capital d'o estato de Victoria.
Boleya
Molimentos
right|thumb|250px|A [[Colechiata de Santa María la Mayor (Boleya)|Colechiata de Santa María la Mayor, d'estilo mudéchar aragonés.]]
Melbourne
A suya población ye de 4.170.000 habitants (2011) en una superficie de 1.705 km², con una densidat de población de 2.445,75 hab/km². Ye a secunda ciudat más poblata d'Australia.
Melbourne fue establita en 1835 por o capitán britanico John Batman. Hue ye a capital cultural d'Australia.
1896
Mayo
right|thumb|250px|O director, guionista y productor estausunidense [[Howard Hawks, qui naixió o 30 de mayo de 1896.]]
Aviento
right|thumb|250px|O mariscal sovietico [[Georgi Zhukov, naixito l'1 d'aviento de 1896.]]
Arlet
Arlet (Arle en occitán; Arles en francés) ye una ciudat situata a lo sud de Francia, en o departamento de Bocas d'o Roine, en l'antiga provincia francesa de Provenza.
Toponimia
Fundata por los griegos focenses en lo sieglo VI aC con lo nombre de Theline, los galos saluvios la conquerioron en l'anyo 535 aC y la clamoron Arelate, nombre que prenió lo latín y d'on provién lo nombre occitán y los exotoponimos que han pasato ta las atras luengas.
Historia
En 473 os visigodos conquieren as ciudaz d'Arlet y Marsiella.
En 734 tropas Omeyas espullan la ciudat.
Chueca (Toledo)
Chueca ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Se troba en a comarca de Montes de Toledo y partiu chudicial d'Orgaz.
Tringa nebularia
O churrupetas pativerde (Tringa nebularia (Gunnerus, 1767) ) ye una au d'a orden d'os Charadriiformes y familia Scolopacidae que ye una especie migratoria que pasa l'hibierno en Africa, o subcontinent indio y Australasia, per un regular en augua dulza. Se reproduz en solero ixuto amán d'arias paulencas y mete arredol de quatro uegos. S'alimentan de chicotz invertebraus, pero tamién de chicotz peixes y amfibios.
Torrejón de Ardoz
Torrejón de Ardoz ye una ciudat madrilenya, situata a 20 km d'a ciudat de Madrit. A suya población ye de 113.176 habitants (2007), en una superficie de 32,49 km² y una densidat de 3.483,41 hab/km².
Mugas
O termin municipal de Torrejón de Ardoz muga con a lo norte con Ajalvir y Daganzo de Arriba, a l'este con Alcalá de Henares, a lo sud y ueste con San Fernando de Henares y a lo noroeste con Paracuellos del Jarama.
Toponimia
Torrejón ye o equivalent etimolochico de l'aragonés Torrellón/Torrollón, que se troba en a toponimia aragonesa.
Equus quagga quagga
A quagga u cebra quagga (Equus quagga quagga (Boddaert, 1785) ) estió una subespecie d'a cebra d'as planas (E. quagga), enantes muito abundant, pero que s'extinguió en o sieglo XIX. Túbon caracteristicament os cuerpos suyos sin de rayas por a contra d'a resta d'especies de cebras, y con a espalda y las ancas de color marrón royisca.
As quaggas formoron siempre rebanyos en o sud de Sudafrica, mas que mas en a provincia de Lo Cabo. O suyo nombre proviene d'a luenga d'o pueblo Khoi (os Hutentoz) y ye onomatopeyico en a suya orichen, derivato d'o relincar carateristico d'estas bestias.
As quaggas se cazoron furament con a plegada d'os primers holandeses por a suya carne y la suya piel. En o sieglo XIX, a colonización de l'interior d'o continente por os Bóers que no quereban a soberania inglesa en a colonia fizo que se matasen cientos d'eixemplars, enmarcada en un plan pa exterminar os animals salvaches d'a comarca pa emplegar as praderas como sostento pa la ganadería. A población d'estos animals en libertat la facioron descender profusament en aquels anyos, dica que la subespecie yera acotolada de raso en Sudafrica en l'anyo 1870. O 12 d'agosto de 1883 morió en o parque zoolochico d'Amsterdam o zaguer eixemplar d'este animal, perdendo-se ta cutio la subespecie con él.
Proaza
Proaza ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca d'Oviedo y partiu chudicial de Grau. A suya capital ye lo lugar de Proaza, en a parroquia de Proaza.
19 de mayo
Atros países
right|thumb|250px|L'actor britanico [[Peter Mayhew, naixito lo 19 de mayo de 1944.]]
Proaza
A suya población ye de 823 habitants (2011) en una superficie de 76,79 km², con una densidat de población de 10,72 hab/km².
Luengas y parlas
En Proaza se charra l'astur-leyonés, en grau abanzau de substitución por part de l'idioma castellano. A parla astur-leyonesa de Proaza se clasifica en l'astur-leyonés occidental, a on s'incluye l'asturiano occidental.
Parroquias
O concello de Proaza ye dividiu en 8 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con os concellos de Santo Adriano y Grau; a lo sud con os de Teberga y Quirós; a l'este con o de Quirós; y a l'ueste con os de Teberga, Yernes y Tameza y Grau.
Districto de Milhau
O districto de Milhau (en occitán arrondiment de Milhau, en francés arrondissement de Millau) ye un districto d'o departamento francés d'Avairon y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 70.690 habitants en una superficie de 3.467 km², con una densidat de población de 20 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Milhau (en francés Millau), y en fan parte 9 cantons y 110 comunas.
Osés
Osés (en basco Ortzaize, en francés y oficialment Ossès) ye un municipio francés, perteneixient a la rechión de Nueva Aquitania, a lo departamento de los Pireneus Atlanticos. Tradicionalment fa parti de la comarca de Tierra de Baigorri-Osés en Ultrapuertos. Administrativament, pende de lo cantón de Montanya Basca, en o districto de Bayona.
A suya población ye de 261 habitants (1999) en una superficie de 14,79 km², con una densidat de población de 17,65 hab/km².
Demografía
2006 : población provisional de l'INSEE (Fuent: Insee).
John Cale
John Cale (nombre artistico de John Davies Cale), naixito de Garnant, Carmarthenshire, Galas) o 9 de marzo de 1942, ye un cantaire y baixo electrico y estausunidense, que prencipió a suya carrera en o grupo The Velvet Underground (1965-1968).
Pico Alto d'a Portaza
O pico Alto d'a Portaza ye un pico d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.379 m.
Se troba administrativament en a muga entre os municipios d'Aragüés de lo Puerto y Ansó (Uesca).
Kirguizes
Os kirguizes (en kirguiz кыргыздар, chinés 柯尔克孜族) son un pueblo que habita en Kirguizistán, Uzbekistán, Tachiquistán, Cazaquistán, y tamién en China, sobretot en Xinjiang. Charran una luenga turquica d'a branca quipchac. Son musulmans sunnitas d'a escuela Hanafí dende os sieglos XVI-XVII, pero mantenendo muitas creyencias preislamicas. O suyo modo de vida tradicional ye a transhumancia.
Reparto cheografico
En 1989 os kirguizes yeran uns 2.500.000 millons en as republicas de l'antiga URSS y se calculaba que en China yeran 114.000 individuos. En Tachiquistán os kirguizes habitan Kuhistoni Badakhshon (l'anterior Rechión Autonoma de Gorno-Badakhshan d'o periodo sovietico). Os pocos kirquizes d'Afganistán viven actualment en Turquía.
Os ditos gïrgïs de Manchuria que viven son poblacions deportatas ta Heilongchiang dende o Dzhungaria por os Qing que son mes relacionatas con os actuals khacasos siberianos y os medievals kirguizes d'o Yenisei que con os actuals kirguizes d'Asia Central.
Organización social
Tradicionalment yeran un pueblo nomada que organizato arredol de tres divisions mayors, que yeran formatas por "alas" (dreita y ezquierda) y "brancas". Encara se'n conserva memoria d'esto.
Luenga
En l'antiga URSS as autoridaz sovieticas introducioron l'alfabeto cirilico en 1940 y neolochismos rusos o trasmesos por o ruso, agora bi ha tendencia a fer servir l'alfabeto latín. En China se fa servir l'alfabeto latín dende a decada de 1950, encara que en bellas zonas fan servir l'alfabeto sogdián-uigur, y han introdueito neolochismos chineses. Poseyen una rica literatura oral. O suyo Manas ye una d'as mes extensas representacions de literatura epica d'o mundo.
Historia
A primera conoixencia d'os "kirguizes" ye d'o sieglo VIII cuan viviban en a rechión d'os ríos Yenisei y Irtish, (Siberia). Os kirguizes d'o Yenisei formoron un reino important en Asia Central en a Edat Meya destruito por atros pueblos nomadas turquicos; os khitan los forachitoron de Mongolia enantes de prener o control d'o norte de China y fundar a dinastía Liao.
En 1683-1685 o Tien Xan fue arrasato por os oirato-dzhungaros baixo o mandato de Galdan, y rematoron con o Khanato Chagatai; muitos kirguizes emigroron t'a zona de Yarkan, Caixgar y Khotán. En 1702 os oirato-dzhungaros trasladoron la mayor parte d'os kirguizes d'o Yenisei a la zona que quedó deshabitata.
Diocesi de Tudela
A Diocesi de Tudela ye una diocesi historica que teneba como seu a Seu de Santa María de Tudela (Navarra) construita en os sieglos XII y XIII.
Historia
Dende l'anyo 1955 a diocesi de Pamplona se fa cargo d'a diocesi de Tudela, encara que l'Archivo historico diocesano de Tudela se mantién en Tudela.
Tella
Tella ye un lugar d'o municipio de Tella-Sin, cabezana tradicional d'a valle homonima. No teniore habitants en tot o sieglo XX dica a suya restauración en es anyos 60. Actualment tien 40 habitants, encara que teniore una punta demografica arredols d'o 1970, inmediatament dimpués d'a suya repoblación, plegando-ie enta es 436 pobladors.
Luengas y parlas
L'aragonés tellán ye pareixito a o belsetán y ye o primer puesto a on documentoron a conchugación incoativa de verbos acabatos en -ir en aragonés, feito que bel estudioso de l'aragonés consideró erroniament un catalanismo.
Chúnez
Chúnez (Júnez en castellano ye un lugar aragonés d'a provincia de Zaragoza situau en o municipio de Luna, en a comarca de Cinco Villas y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers.
Cheografía
O lugar de Chúnez se troba situau a 540 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a o canto d'o barranco de Chúnez, afluent d'o río Arba de Biel, una d'as brancas d'o río Arba.
Molimentos
A Ilesia de Sant Francisco Xabier de Chúnez, una ilesia adedicada a Sant Francisco Xabier que ye la ilesia parroquial d'o lugar y se troba en runas.
Mélida
Mélida ye un municipio de Navarra situau en la Ribera Navarra. La suya población ye de 766 habitants(2006), en una superficie de 26,2 km² con una densidat de población de 29,24 hab/km². miniaturadeimagen|Mirador de Mélida.
Equus zebra
A cebra de montanya (Equus zebra (L., 1758) ) ye una especie de cebra natural d'as rechions mas deserticas y semideserticas d'o sud d'Africa. Como altras especies de cebras tienen o cuerpo rayato, pero son destintas d'as altras porque as rayas suyas se prolargan dica las patas, y tienen por baixo d'a tripa un debuixo caracteristico, y una papada en a garcha, caracteristicas unicas d'a especie.
Os grupos que forman son de 5 a 10 individuos, anque tamién bi ha grupos mas numerosos. Por a sequera d'o suyo ambiente solen vivir cerca de l'augua, en dó que os mastos encorren y molestan as fembras. Os mastos no son guaire territorials, pero en a epoca de reproducción prenen posicions arredol d'a fembras, ta las cuals miran d'acercar-se, y cuan las aturan en aplegan tantas como pueden. Os harems son poco estables y os mastos mesmos están siempre mirando de fer-se con as fembras d'os altros, razón por cual a ormino se peleyan entre ellos.
Protoestrela
thumb|300px|HBC 1 ye una protoestrela. Una protoestrela ye una estrela muit choven que encara ye acumulando masa d'a suya boira molecular mai. A fase protoestelar ye a mas temprana en o proceso d'evolución estelar. Pa una estrela de baixa masa (ye decir, como o Sol u inferior), dura bellas 500.000 anyadas. A fase prencipia quan un fragmento de boira molecular colapsa por primera vegada baixo a fuerza d'a gravedat propia y se forma un nuclio opaco suportau por presión dentro d'o fragmento que colapsa. Remata quan o gas que caye s'acotola, deixando una estrela anterior a la seqüencia prencipal, que se contraye pa dimpués convertir-se en una estrela d'a seqüencia prencipal a l'inicio d'a fusión d'hidrocheno que produz helio.
Equus zebra
S'alimentan de pastura, anque o ramoneyo tamién lo practican.
Castañeda
Castañeda ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. fa parte d'a comarca d'as Vals Pasiegas.
A suya población ye de 2.121 habitants (2009) en una superficie de 19,19 km², con una densidat de población de 110,53 hab/km².
Cheografía
A localidat de Castañeda se troba situada a 66 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
Diocesi de Tortosa
thumb|200px|O Palacio bispal de [[Tortosa y a Seu, dende l'Ebro.]] A Diocesi de Tortosa ye una diocesi que s'estendilla por municipios d'o sud de Catalunya y d'o nord del País Valenciano.
Perteneixe a la provincia eclesiastica de Tarragona, baixo o patronato de l'arcebispato de Tarragona.
Extensión actual
Actualment hi perteneixen de tot as comarcas d'o Baixo Ebro, o Baixo Mayestrato, o Montsià, a Ribera d'Ebro, os Puertos de Moriella y a Tierra Alta, y tamién parz d'as comarcas de l'Alto Mayestrato (Catín y Térich), d'o Baixo Campo (Colldejou, Pratdip y Vandellòs i l'Hospitalet de l'Infant) y d'o Priorato (la Bisbal de Falset, Cabassers, Capçanes, la Figuera, els Guiamets, el Lloar, Marçà, Margalef, El Masroig, el Molar y la Vilella Baixa).
Segregacions d'a diocesi de Tortosa
O conte Remón Berenguer IV de Barcelona donó lo priorato d'Alquezra a lo bispe de Tortosa debant a protesta d'os bispes de Uesca y Chaca. O 13 de chunio de 1242 l'arcebispe de Tarragona ordenó que este priorato fuese tornato a la diocesi de Uesca.
O 13 d'abril de 1209 o rei Pero II d'Aragón entregó as localidaz de Ledón y Arens de Ledón a lo bispe de Tortosa Gombal de Santa Oliva pa que las poblase. Antonio Ubieto Arteta creye que esta donación s'ha d'entender en relación con o pleito por o priorato d'Alquezar. O 13 de chunio de 1210 o bispe Remón de Castrocol de Zaragoza pactó con o bispe Gombal de Tortosa as mugas entre as dos diocesis. As localidaz de Calaceit, Ledón, Arens de Ledón y Algars quedoron en a diocesi de Tortosa dica lo concordato de 1953.
Cuan a dictadura franquista o territorio d'a diocesi historica de Tortosa fue redueito con a excusa de prebar d'adaptar as diocesis a las mugas provincials civils.
Curiosidaz
As muga historica entre a diocesi de Tortosa y a diocesi y dimpués archidiocesi de Zaragoza estió chunto con l'orichen mayoritario d'os repobladors un d'os factors que influyoron en a muga lingüistica local entre l'aragonés y o catalán y dimpués entre o castellano y o catalán.
Por eixemplo Olocau del Rei ye castellanoparlant actualment por haber perteneixito a la diocesi de Zaragoza, a diferencia d'os atros lugars d'a comarca de los Puertos de Moriella, que siempre han estato d'a diocesi de Tortosa y son catalanoparlants.
D'igual traza son catalanoparlants os lugars y casals de Vistabella, Figueruelas, La Foia, L'Alcora y Araia (d'a Tinenza d'Alcalatén), Ribesalbes, Onda, Artesa, Talas, Zuera, Chinquer, Veyo, Ain, Eslida, Fondeguilla y Val d'Uixón (en a Plana Baixa y a Sierra d'Espadán) y son castellanoparlants churros Villafermosa, Cedramán, Zucaina, Castiello de Villamalefa, Ludient, Archelita, Vallat, Fanzara (que muga con o termin municipal de Ribesalbes), Ayódar, Villamalur (que muga con o termin municipal de Zuera), L'Alcudia de Veyo (a lo canto d'Aín y de Veyo, que ye una entidat menor de L'Alcudia de Veyo y catalanoparlant), en l'Alto Millars. Tamién extensión historica orichinal d'a diocesi de Tortosa presenta un gran pareixito con a distribución d'o subdialecto tortosín. Os cuatre lugars d'o Matarranya que dica 1956 perteneixioron a la diocesi de Tortosa tienen una forma imperativa negativa diferent a los atros lugars d'ixa comarca (no parlesseu en cuenta de no parleu).
Artur Quintana comenta en a suya tesi doctoral sobre a parla de La Codonyera que belunas d'as isoglosas lexicas en o Baixo Aragón catalanoparlant dependen en part d'haber perteneixito a una diocesi u otra:
Districto de Belfort
A capital d'o districto ye a prefectura de Belfort, y en fan parte 9 cantons y 101 comunas.
Club Deportivo Belchite 97
O Club Deportivo Belchite 97 (en aragonés Club Esportivo Belchit 97) ye un club de fútbol aragonés, d'a localidat de Belchit, en a provincia de Zaragoza. Establito en 1997, actualment chuga en a Tercera División RFEF (Grupo XVII).
Historia
Durant la epoca d'a posguerra se funda o Club de Fútbol Regiones Devastadas de Belchite, club que consigue chugar dos campanyas en a Tercera división espanyola de fútbol, dende 1946 dica 1948, participando ista zaguera temporada en a Copa d'o Rei, ta disaparixer finalment en 1949. En 1969 o fútbol d'a localicat reaparixe con a denominación de Sociedad Deportiva Belchite, disolviendo-se anyadas mas tardi. En 1980 se forma o Club Deportivo Belchite que disaparixe en 1997, anyo en que se funda l'actual club.
Neutrino
O feito de tener spin fraccionario fa que os neutrinos formen parti d'a familia de particlas clamadas fermions, y adintro d'ista, en o grupo d'os leptons, que se caracterizan per no estar sozmetius a la interacción fuerte. Tampoco interactúan con a fuerza electromagnetica, nomás lo fan con a gravedat y con l'interacción feble.
Club Deportivo Belchite 97
Estadio
O club chuga os suyos partidos en o campo de fútbol municipal San Martín, que ye de hierba natural.
Neutrino
Ye a segunda particla mas abundant de l'universo, dimpués d'os fotons, asinas trillons de neutrinos nos trascruzan cada segundo sin afectar-nos. Se conoixen tres menas de neutrinos (tamién clamaus "gustos"): o neutrino electronico, o neutrino muonico y o neutrino tauonico, simbolizaus como \nu_e, \nu_\mu i \nu_\tau, respectivament. Una d'as trazas mas estranyas d'os neutrinos ye que oscilan entre os tres gustos mientres viacheyan, ye decir, no tienen un gusto fixo sino que van cambiando entre os tres conoixius.
Cantón de Biàrritz Ueste
O cantón de Biàrritz Ueste (en occitán canton de Biàrritz Oèst, en basco Biarritz Mendebaldeko kantonamendua; en francés canton de Biarritz-Ouest) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
A suya población yera de 13.535 habitants (1999).
O cantón yera una parti d'a villa de Biàrritz.
Cobisa
Cobisa ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 14,48  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Torre de las Alcotas
Torre de las Alcotas ye un despoblato d'o termin de Manzanera, en a comarca de Gúdar-Chabalambre.
Yernes y Tameza
Yernes y Tameza ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca d'Oviedo y partiu chudicial de Grau. A suya capital ye lo lugar de Villabre, en a parroquia de Tameza.
A suya población ye de 178 habitants (2011) en una superficie de 31,63 km², con una densidat de población de 5,63 hab/km².
Luengas y parlas
En Yernes y Tameza se charra l'asturleyonés, en grau abanzau de substitución por part de l'idioma castellano. A parla asturleyonesa de Yernes y Tameza se clasifica en l'asturleyonés occidental, a on s'incluye l'asturiano occidental.
Parroquias
O concello de Yernes y Tameza ye dividiu en 2 parroquias:
Mugas
Lo suyo termin municipal muga a l'ueste, norte y nord-este con lo concello de Grau, a lo sureste con lo de Proaza y a lo sud con lo de Teberga.
Villanueva de la Jara
Villanueva de la Jara ye un municipio castellanomanchego, situau en a provincia de Cuenca. A suya población ye de 2.800 habitants (2008), en una superficie de 156 km² y una densidat de población de 17,95 hab/km².
Bun
Bun (Bun en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto d'Argelèrs de Gasòst, cantón d'a Val d'as Gaves y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 123 habitants (2006) en una superficie de 2,80 km², con una densidat de población de 43,93 hab/km².
Dominio (biolochía)
thumb|right|320px|Un árbol filochenetico d'os sers vivos, basato en as mudernos conoiximientos sobre lo [[RNA ribosomal|rRNA, que amuestra la separación d'Eubacteria, Archaea y Eukarya.]] En biolochía, dominios (también ditos superreinos u imperios) son cadaguna d'as tres prencipals cuaternacions d'os sers vivos: Eubacteria (u Bacteria), Archaea y Eukarya.
Dica fa pocos anyos encara se clasificaban os sers vivos en reinos sin garra atra clasificación superior que no fuese la de procariotas u eucariotas en pendendo d'a suya manca u posesión de nuclio, respectivament. Agora, os modernos estudios d'o nivel molecular (especialment d'a estructura de lipidos, proteínas y acidos nucleicos) han amostrato que, tamién a dintro d'as procariotas bi ha diferencias prou grans como ta deseparar-ne dos grans agrupacions, que poderban estar consideraus tan diferents d'entre ellos como en yeran d'antes as bacterias y eucariotas.
Actualment, os dominios son os taxons mes alters d'a clasificación biolochica, y sin de dar-les importancia a os significatos d'os suyos nombres, reflectan as diferencias evolutivas esencials que bi han escaitas en os chenomas d'os organismos mientres a historia d'a vida en a Tierra, dica l'actualidat.
Este sistema, dito d'os Tres Dominios, estió disenyato per Carl Woese en l'anyo 1990 ta substituyir os antigos sistemas cladisticos d'os Dos Dominios (o primer en esistir) y d'os Seis Reinos (emplegato dica fa poquez anyos).
Actualment, o Sistema d'os Tres Dominios de Carl Woese redefine las agrupacions mayors d'os sers vivos como se veye en a figura, y define que només que os Eukarya tienen reinos (Plantae, Animalia, Fungi y Protista) mientres que lo taxón inmediatament inferior d'o dominio a dintro de Archaea y Eubacteria ye lo filo.
Araguás
Araguás ye un lugar aragonés d'o municipio d'o Pueyo d'Araguás, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe.
A suya población ye de 16 habitants (2018).
Cheografía
O lugar d'Araguás se troba situato a 750 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 7 km d'O Pueyo d'Araguás, a capital d'o suyo municipio, 12 km de l'Aínsa, a capital d'a suya comarca, y 123 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Mont Aragón
Mont Aragón puet estar:
Fraixineto
Fraixineto (en castellano Frageneto de Arriba) ye un lugar despoblau aragonés d'a provincia de Zaragoza situau en o municipio de Luna, en a comarca de Cinco Villas y partiu chudicial d'Exeya d'os Caballers.
Toponimia
O toponimo Fraixeneto ye una forma sufixada de fraixin con o -eto u una derivación directa d'o latín FRAXENETUM. Apareixe documentau en a Edat Meya como Frasseneto, Fraxeneto de Super y Fraxineto.
El Paúl
Toponimia
Paúl puet representar un aragonesismo. O chenero masculín se puet esplicar por castellanización como s'ha desvenito con microtoponimos con base Paúl en Monzón y o Viello Sobrarbe. En mozarabe bi ha cognatos d'esta palabra, y d'astí El Padul en Granada y Baduls en Zaragoza.
Queenstown
Queenstown ye o nombre de cuantas localidaz arredol d'o mundo:
Sexma de Gallocanta
La Sexma de Gallocanta yera una sexma situata en la part este de la Comunidat de Daroca, mugando con Castiella.
Comprendeba las aldeyas de:
Las Alhambras
Las Alhambras ye una pedanía de Manzanera, en a comarca de Gúdar-Chabalambre. En 1991 teneba 83 habitants.
Escopa
Escopa ye a varián brasileña d'o chuego de naipes Escoba, que tamién incluye elementos d'a Escova portuguesa. ​ Istos trés chuegos son varians d'o chuego de naipes italiano Scopa a partir d'a suya varián Scopa di Quindici.
Obchetivo
L'obchetivo d'o chuego ye capturar tantas cartas como siga posible a traviés de combinazions de cartas que dan como resultau 15 puntos. Istas combinazions se realizan con una carta d'a mano y una u más cartas d'a mesa.
A baralla y os chugadors
S'utiliza una baralla espanyola de 40 cartas, u una baralla franzesa excluyindo os 8, 9, 10 y comodins. Chugan de 2 a 4 personas. Con 2 u 3 personas se chuga individualmén, con 4 personas se chuga por parellas.
Valor d'as cartas
Ta obtener a valor de 15 puntos por capturar cartas, s'han d'observar as suyas valors:
O chuego
O chugador u parella que cometió una error pierde os tantos d'o partiu. O chugador u parella que no cometió errors recibe 6 tantos más os tantos por cada escopa obtenida.
Si no i hai errors en o partiu, cada chugador u parella conta debidament os suyos tantos.
Comentarios
Os chugadors, previo a lo chuego, pueden dezidir no adoptar:
Districto de Rodés
O districto de Rodés (en occitán arrondiment de Rodés, en francés arrondissement de Rodez) ye un districto d'o departamento francés d'Avairon y rechión d'Occitania.
Rodellar
Rodellar ye un lugar d'o municipio de Biarche, situato en a provincia de Uesca y comarca d'o Semontano de Balbastro.
A suya población ye de 47 habitants (2009).
Districto de Rodés
A capital d'o districto ye a prefectura de Rodés (en francés Rodez), y en fan parte 11 cantons y 79 comunas.
Rodellar
Cheografía
Rodellar ye situato à 761 metros sobre o livel d'a mar, a una distancia de 59 km de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Toponimia
Mencionato como Arrotellares en os textos en latín notarial arromanzato como en uno de 1094 d'a colección de documentos correspondients a lo reinato de Sancho Remíriz, documentos estudiatos por José Salarrullana:
"Rodellar" puet significar puesto con muitos ruellos, y en castellano de Soria se fa servir encara a palabra pareixita rodejo, que en castellano daría un toponimo equivalent *Rodejar.
A microtoponimia ye quasi de tot en aragonés y bi ha caracters fosilizatos que ya no se daba en a parla local d'o sieglo XX.
Historia
A primera cita d'o lugar, seguntes Agustín Ubieto Arteta, ye en 1055, en l'articlo de Florentín Andrés y Valero Castillos Turolenses (en Teruel, numero 24, 1960, pachinas 145-168), y documenta as bariants Rodeyllar, Rodelar, Rotellar, Robellar, Rotollane, Arrotellar, Arrotollares, Arrotellares, Arretallares y Arretellares.
Düren
Düren (localment en franco ripuario Düre) ye una ciudat alemana d'o estau federau de Renania d'o Norte-Westfalia.
Yacutz
Os yacuz (en yacut Якуты) habitan extensas zonas d'o nord-este de Siberia entre l'oceano Arctico y a sierra de Stanovoi, a mayor parte en a Republica de Yacutia, en a que son d'alto u baixo a metat d'a población. En 1989 yeran uns 450.000 individuos. Parlan una luenga turquica y encara que os rusos los cristianizoron a la fuerza, encara mantienen muitos elementos bien conoixitos d'una relichión tradicional tengrianista.
Traza de vida tradicional
Os yacuz d'a tundra son cazataires, pescataires u criadors de rens, os d'a taiga (que actualment son a mayor parte d'os yacuz) son ganaders que crían vacumen. En as zagueras decadas han ito deixando d'escar cazataires u pescataires y ha encomenazato a amaneixer l'agricultura. Huei a traza de vida tradicional ye minoritaria.
A vivienda tradicional ye una capana dita yurt.
Relichión
A relichión tradicional yacut combina o tengrianismo (culto a dioses como Tengri) d'os pueblos turquicos preislamicos con elementos d'as relichions d'os aborichens siberianos, y bi ha una mistica chamanica como cabe esperar tanto d'o tengrianismo como d'as relichions siberianas como o culto a l'onso. Encara que huei son cristianos conservan muitos elementos chamanicos en o ritual relichioso.
Historia
Se crei que a suya etnochenesi ye en pueblos turquicos marguinals como os actuals altayos que dende Asia Central u a rechión d'o laco Baikal plegoron ta l'actual Yacutia asimilando-ie o habendo asimilato de camín poblacions mongolas y tungusas entre os sieglos XIII y XIV. Os rusos ocuporon o territorio yacut enta 1630 lis imposoron o pago d'impuestos en pellizos y los obligoron a deixar o tengrianismo pa convertir-los en cristianos. En o periodo sovietico se producioron rapidos cambios socials y economicos y huei a mayor parte d'os yacuz son obrers industrials y miners.
Anyos 490
Os anyos 490 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 490 y l'anyo 499, istos dos tamién encluyitos.
Baixo lusacián
O baixo lusacián (en alemán Niederlausitzisch) ye un dialecto de l'alto alemán central oriental parlau en o norte de Saxonia y o sud de Brandemburgo en as rechions de Baixa Lusacia (Cottbus) y a parti norte de l'Alta Lusacia (Hoyerswerda). Ye prou esferenciau d'os dialectos baixo alemans charraus arredol y en o norte de Berlin asinas como d'o grupo de dialectos saxons charraus en Saxonia y a luenga eslava d'os sorabos.
As dos rechions tenioron muitas influyencias de diferents dialectos, mas que mas dimpués d'a Segunda Guerra Mundial. Refuchiaus plegaus de Prusia Oriental y Silesia s'estableixioron en istas zonas dimpués d'estar forachitaus d'as suyas rechions d'orichen. Dimpués d'a fundación d'a Republica Democratica Alemana y d'un gran desenvolique economico prevocau por a puyada d'as extraccions de lignito, chents de Mecklemburgo, Turinchia, Saxonia y Saxonia-Anhalt se tresladoron enta a rechión de Lusacia ta aproveitar-sen d'o desenvolique. Debiu a ista influyencia d'atros dialectos alemans, o baixo lusacián nunca no ha estau muit diferent de l'alemán stándard.
Caracteristicas
O baixo lusacián no tien guaires parolas propias. Son tipicos os sincopes y apocopes que tamién se fan servir en os dialectos vecins. Cal destacar en l'articulación que a ⟨r⟩ gutural, que en alemán stándard ye ⟨er⟩ en baixo lusacián ye ⟨a⟩ :
En prencipio de parola a ⟨r⟩ siempre se pronuncia, encara que quasi no se siente quan ye en mel meyo d'una parola. O mesmo efecto puet veyer-se en a letra ⟨e⟩ que tamién se fa mas feble en as rematanzas, o cambeo de ⟨au⟩  por ⟨o(h)⟩/⟨oo⟩, y l'alargamiento de ⟨ei⟩/⟨ai⟩  a ⟨ee⟩ :
A ⟨i⟩ curta se pronuncia alto u baixo como a ⟨ü⟩ ( u ) de l'alemán stándard:
Existe amás una forma diferent ta o preterito perfecto:
Auckland
Auckland (en maorí Tāmaki-makau-rau u Ākarana) ye una ciudat d'a isla Norte de Nueva Zelanda, a más gran d'o país por población. A ciutat dica 2010 se dividiba en quatre ciudaz diferents: Auckland City, Waitakere, North Shore y Manukau; en l'anyo 2010 s'unioron ta formar una sola ciudat. L'aria metropolitana d'Auckland u Gran Auckland —conoixida en anglés como Auckland metropolitan area u Greater Auckland— ye a mayor d'o país, asínas como o mayor nuclio de población d'o sud de l'Pacifico, contando con mas de 1,3 millons d'habitants, mas d'una quarta parti d'a población d'o país, y con un creiximiento mayor que o d'a resta d'o estau. Encara que Wellington ye a capital de Nueva Zelanda, Auckland ye a ciudat mas poblada y, de feito, a capital economica d'o país. Auckland ye a la vegada a capital d'a rechión homonima.
Fermión
miniaturadeimagen|250x250px|Os fermions seguntes o [[modelo stándard de fisica.]] Un fermión ye uno d'os dos tipos basicos de particlas elementals que existen en a naturaleza (l'atro tipo ye lo bosón). Os fermions se caracterizan per tener spin semi-entero (1/2, 3/2,...).
Auckland
En si mesma, ye una connurbación formada por a propia ciudat d'Auckland, u Auckland City, (excluyindo as islas d'o golfo de Hauraki), North Shore City y as partis urbanas d'as ciudaz de Waitakere, Manukau y os districtos de Papakura, Rodney y Franklin.
Fermión
En o modelo stándard de fisica existen dos tipos de fermions fundamentals, os quarks y os leptones. Os fermions se consideran os constituyents basicos d'a materia. Iste tipo de particla se diz asinas en a honor d'o scientifico italiano Enrico Fermi.
Auckland
Auckland ye situada entre o golfo d'Hauraki a l'este (ubierto a o Pacifico), os tozals d'Hunua Ranges a o sudeste, o puerto de Manukau a o sudueste (ubierto a la mar de Tasmania) y a val de Waitakere a l'ueste y a o norueste. A parti central d'a connurbación ocupa o estreito itsmo entre os puertos de Manukau y Waitemata. Ye una d'as pocas ciudaz d'o mundo que dispone de dos puertos en dos cuerpos d'augua distintos. A o norte se troba a peninsula de Whangaparaoa y a o sud as Bombay Hills.
Ye a seu d'a Confederación de Fútbol d'Oceanía.
Los Cerezos
Los Cerezos ye una pedanía de Manzanera en a comarca de Gúdar-Chabalambre. En 1991 teneba 165 habitants.
Comarcas de Soria
A provincia de Soria (Castiella y Leyón) ye formada por 183 municipios, agrupatos en siet comarcas, d'iste modo:
Reino (biolochía)
thumb|250px|Representación d'o Sistema d'os Tres Reinos ([[Plantae, Protista, Animalia) per Ernst Haeckel en a suya Generelle Morphologie der Organismen d'o 1866.]]
En biolochía, un reino ye cuasi lo nivel mes alto d'a clasificación taxonomica d'os organismos, y dende la imposición d'o Sistema d'os Tres Dominios ye la clasificación propia só que d'os eucariotas. Actualment o solo taxón superior a os reinos ye lo dominio. Per debaixo d'os reinos se troban os filos a dintro d'o reino animal y d'o reino protista, y as divisions a dintro d'as plantas e d'os fongos.
En a suya obra Systema Naturae, d'o 1735, Carl von Linné establió dos reinos d'as "cosas vivas": Animalia ta os animals y Vegetabilia ta as plantas. Linneu tamién reculló sobre os minerals, os cuals dividió en un tercer reino: Mineralia. A dintro d'os reinos animal y vechetal, Linneu ya i cuaternó os organismos en filos y divisions.
Cuan se miraba de clasificar os organismos unicelulars que se conoixeban a par d'alavez (toz eucariotas) s'habió de dividir a dintro d'os reinos existents: os microorganismos móvils a dintro d'o filo Protozoa d'Animalia, y as algas a dintro d'as divisions Protophyta y Tallophyta d'o reino Vegetabilia. De totas trazas, muitas d'as formas que s'heban de clasificar no yeran garra facils de posar, y muitas d'atras se cambeyoron d'un reino enta l'atro en os seguients anyos per diferents autors; per eixemplo, as algas movils d'o chenero Euglena y os fongos ameboides.
Como resultau ta ixe problema clasificatorio, o naturalista alemán Ernst Haeckel desinyó una nueva clasificación, trencando l'anterior esquema de només que dos reinos, y introducindo-ie uno de tercer: os Protistas, ta meter-ie toz os organismos unicelulars.
Alcotas
Alcotas ye una pedanía de Manzanera, en la comarca de Gúdar-Chabalambre. En 2016 teneba 21 habitants.
Malus
Malus ye un chenero d'árbols y arbustos caducifolios d'a familia Rosaceae, en a subfamilia Maloideae, conoixius popularment como manzaneras u mazaneras. O chenero contiene cualques especies que se cautiva ta la obtención de a suya fruita, a manzana.
Descripción
As especies de Malus son arbustos u árbols menudos, no guaire alters, que nomás en os eixemplars viellos arriban a fer 6 u 7 metros d'altaria. Con frecuencia se fan con l'aspecto d'arbustos, pus gosan dar muitos verdugos dende a base, que en as manzaneras domesticas se saca ta amillorar o creiximiento d'o tranco principal.
A crosta ye lisa, de color escura. As follas son simples, con peciolo y ovaladas, en cualques casos lobuladas, y tienen a ladera aserrada. A sobén son pilosas, de tacto suau, con a reversa tomentosa, de color blanquinyosa por a firme presencia de tomento.
As flors son simples, pentameras, con 5 sepalos y 5 petalos de forma arronchadeta, blancos u rosaus. Os estambres bailan d'entre una quincena y una cincuentena, en numero multiplo de 5 (tot en a flor ye pentamero), y son luengos y con l'antera de color amariella viva.
A manzana, a fruita d'a manzanera, ye un pseudofruito de tipo pomo. Se forma por o creiximiento y maduración d'o receptaclo a on que se sustenta os verticilos florals mientres a flor ye flor, tot rodeyando l'ovario infero cuan s'ha fecundau, y que se cierra por a part apical con os 5 sepalos que forman o caliz floral, que ye persistent en o fruito, y que cualsiquiera puet observar como a roseta pentamera vestichial que queda en o "cul" (o extrimo oposau a'l rabet) de a manzana madura.
Fitonimia
En Aragón, se conoix a istes árbols mayoritariament por o fitonimo de «manzaneras», voz con a cual se les designa en aragonés y tamién en o castellano d'Aragón, que en tiene un fuerte substrato. Manzanera dimana de «manzana», y o nombre d'ista fruita viene d'o latín <(MALA) MATTIANA, que designa a una variedat concreta d'ista fruita, conoixida en cheneral como <MALA, caso declinativo de <MALU(S).
O termin manzana pareix que ye una evolución de «mazana» (<MATTIANA), una forma antiga que no s'ha documentau en l'aragonés vivo sique en a fabla d'as vals d'Echo y d'Ansó, en a parte nord-occidental de a Chacetania. Manzana, por contra, s'ha documentau extensament en aragonés en a resta de a cheografía. Os derivaus de <MATTIANA son comuns en tot o grupo evolutivo d'as luengas iberorromanicas, en contraposición con as derivadas de <POMMU que s'ha preferiu en os grupos occitanorromanico (catalán y occitano) y galorromanico (francés). Tanto «manzana» como «mazana» existiban mesmo en castellano antigo.
Alcotas
Toponimia
Los toponimos y microtoponimos Alcota y Alcotas que bi ha entre las sierras de Chabalambre y d'El Toro tienen un component mozarabe derivau de lo latín CAUTA.
Malus
Fitonimia
A sola excepción lexica a isto, en o dominio de l'aragonés, ye a forma benasquesa «poma» (lat. <POMMA), y a consecuent forma «pomera» ta referir-se a l'árbol que da las ditas «pomas». Se tracta, pues, d'una forma local no cheneralizable a tot l'aragonés y que no queda guaire claro, conoixendo as particularidaz de o dialecto d'a val de Benás, si no ye un catalanismo lexico.
Alcotas
Historia
Lo 9 d'abril de 1255 Chaime donó lo castiello y villa d'Exerica a la noble Teresa Gil de Vidaure y a lo fillo de los dos, lo futuro infant Chaime d'Exerica, indicando que son situaus en lo Reino de Valencia. Por lo que pareix Chaime I tenió un intrés especial en deseparar Exerica de lo concello de Teruel. Lo texto de deseparación ye de 1261:
L'aldeya d'Alcotas s'unió a Manzanera en 1834-1849.
A Zapatilla
Se troba administrativament en a muga entre os municipios d'Aísa y Ansó (Uesca) y en a muga d'o Parque Natural d'as Vals Occidentals. Por a suya curiosa forma ye un d'os picos mas sinyalers d'a estación d'esquí de Candanchú.
Ye formada por una lastra de calsinera inclinada en un anglo de 40º y dividida en dos seccions por un muro vertical. A suya parti inferior recibe o nombre de "tacón" y a superior se diz a "suela". O deslibel entre as dos ye de bels 200 metros, con una amplaria maxima de no mas de 100 metros.
O dito tubo d'a Zapatilla, con os suyos 35º de deslibel ye conoixiu entre os esquiadors expertos.
Fontellas (Navarra)
Fontellas ye un municipio de Navarra situato en la Ribera Navarra, a 99 km de Pamplona. A suya población ye de 861 habitants (2007), en una superficie de 22,04 km² con una densidat de población de 39,07 hab/km².
A Zapatilla
Toponimia
O suyo nombre lo prene d'a suya fisonomía en forma de "pisata" en a montanya.
Wesel
Wesel ye una ciudat alemana d'o estau federau de Renania d'o Norte-Westfalia.
Hectaria
Una hectaria (pronunciato /eˈtaɾja/, como "etária"; simbolo ha), equivalent a un hectometro cuadrato (hm²) ye a superficie que ocupa un cuadrato d'un hectometro de lau.
Districto de Vilafranca de Roergue
O districto de Vilafranca de Roergue (en occitán arrondiment de Vilafranca de Roergue, en francés arrondissement de Villefranche-de-Rouergue) ye un districto d'o departamento francés d'Avairon y rechión d'Occitania.
A capital d'o districto ye a subprefectura de Vilafranca de Roergue (en francés Villefranche-de-Rouergue), y en fan parte 8 cantons y 96 comunas.
Anyos 500
Os anyos 500 ye o periodo de tiempo formato por os anyos entre l'anyo 500 y l'anyo 509, istos dos tamién encluyitos.
Diocesi d'Albarracín
La diocesi d'Albarracín estió una diocesi que existió dende l'anyo 1172 u 1173 dica l'anyo 1259, cuan fue fusionata a la diocesi de Segorb esdevenindo la Diocesi de Segorb-Albarracín y que amaneixió atra vegada en 1577 por deseparación d'a Diocesi de Segorb-Albarracín y desapareixió a la fin en 1984 por fusión con a diocesi de Teruel
Historia
Las poblacions orichinals d'esta diocesi estioron Albarracín, Bezas, Bronchales, Calomart, Fridas d'Albarracín, Griegos, Guadalaviar, Chabaloyas, Monterd, Moscardón, Noguera, Oriuela, Pozondón, Royuela, Saldón, Terrient, Toril, Masegoso, Torres d'Albarracín, Tramacastiella, Val Longuiello, Villar d'el Cobo, Huélamo y Motos, y en 1210 s'ixampló por conquiesta con Ademuz, Alobras, Castiel Fabib, Lo Cuervo, Tormón, Pina, Santa Cruz de Moya y Vallanca.
La erichioron en 1172 sobre lo territorio de la Sinyoría d'Albarracín, con lo nombre de Alcabricense, nombre que duró 3 anyatas. Dimpués li posoron lo nombre de Segobricense y Santa María de Albarracino. En 1173 fue erichita propiament, cuan lo suyo segundo bispe, Don Martín, fue consagrato (lo primero, Don Ferrando no plegó a ser-ne). La enchaquia d'existencia d'este bispato y seu bispal estió que Albarracín alavez yera una sinyoría independient protechito por lo rei de Navarra pero independient de Castiella y Aragón. La creyación d'ixe bispato, en contra de los intreses de lo bispato de Zaragoza aturó que la sinyoría d'Albarracín s'adibise a Aragón, y favoreixió los intreses de la dinastía local de los Azagra, que quereban mantener-sen como sinyors independients. D'ixa traza la sinyoría d'Albarracín no s'incorporó a lo reino de Navarra y estió dimpués un estato chicot entre Castiella e Aragón, con un dificil equilibrio cheopolitico.
Tot ixo a tamas de la Bula d'Hadrián IV en 1158 que confirmaba que Sanctam Mariam de Berracin perteneixeba a la Diocesi de Zaragoza y en yera una muga, que lo 19 de chinero de 1172 lo Papa Aleixandre III ordenase a Pero Ruíz d'Azagra que posase en mans de lo bispe de Zaragoza las ilesias de la ciudat d'Albarracín, y que lo 24 de chinero ordenase a lo bispe de Pamplona que lo excomulgase si no lo feba.
Zaragoza y Toledo, y dica Tarragona, luitoron por la posesión sufragania d'esta diocesi, pero estió l'arcebispe de Toledo, don Cerebruno, con l'aprobación de lo Cardenal Chacinto Orsino, legato d'Aleixandre III, que la fació sufragania dende la suya eslección.
Lo día 18 de marzo lo papa Aleixandre decretó en Anagni con una bula la unión de las ilesias d'Albarracín y de Segorb, con lo que naixió la diocesi d'Albarracín-Segorb.
Gregorio XIII estió qui, a instancias de Felipe II, prenió a decisión de partir en dos a diocesi de Segorb-Albarracín, tornando a existir a diocesi d'Albarracín independient. En a Bula publicata en 1577 alegaba as razons:
Tamién aproveitaba a vacant de l'arcebispe de Zaragoza y a d'o bispe de Segorb-Albarracín.
A orden fue bien acollita en Albarracín, pero no en Segorb, que retrasó a deseparación 20 anyatas. O nuevo bispe d'Albarracín fue proclamato sufraganio de Zaragoza y o bispe de Segorb fue proclamato sufraganio de Valencia.
Gálvez (Toledo)
Gálvez ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 55  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Diocesi d'Albarracín
Historia
Lo suyo zaguer bispe estió José Talayero Royo en 1839, dimpués la richioron bels Vicarios Capitulars; en 1870 lo bispe de Teruel fue nombrato Administrador Apostolico d'Albarracín. Esta situación anomala remató en 1984 con la Bula "Cum Nostrum" de lo Papa Chuan-Pavlo II, que estableix la unión "aeque et principaliter" de las diocesis de Teruel y Albarracín en una sola diocesi dita "Diocesi de Teruel y Albarracín".