cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sufixo -ivo
A palabra pasivo, pasiva se troba en aragonés como adchectivo patrimonial con o sentiu de fato, abugo u como cultismo con o mesmo significau que en toz os idiomas.
Evolución y variants en aragonés y comparanzas con idiomas circumvecins
En castellano a forma patrimonial que se'n deriva ye o sufixo -ío, -ía, (estío ("verano", "estiu"), plantío, regadío ("regano"), tardío ("tardano"), vacío ("vuido"), labrantío, cabrío, lanío, bravío, baldío ("vago"), sobre tot en o lexico agricola y ganadero).
En catalán as palabras patrimonials se'n derivan d'o suyo uso en latín acaban en -iu y -ia (badiu, badia, caliu, cultiu, empriu, estiu, nadiu, plantiu, pletiu, tardiu, vaciu). O femenín -ia puet presentar epentesi de -g- en catalán ribagorzano (-iga).
En benasqués lo trobamos con -iu en masculín (vaciu /basiu/, estiu, caliu) y -iva en femenín (nyiva deriva de GINGIVA encara no signifique o mesmo, vaciva). Se troba en a toponimia El Dalliu, El Novaliu, Estivafreda, La Estiveta. D'esta traza a palabra estiu, que bel autor la considera catalanismo, no necesariament en ye. L'apocope se daba con muita freqüencia en aragonés medieval tamién en atras terminacions y a radiz estiu se troba en a palabra patrimonial castellana estío; por atra part en o libro "Secreto Secretorum" trobamos estivo con o significau de "verano" y verano con o significau de "primavera".
Talment o feito que en as primeras muestras d'aragonés s'haiga puesto documentar tanto rivo como riu y que tiengamos toponimos como Viu tienga relación con a existencia d'as dos evolucions, con apocope y sin d'apocope. As formas con apocope acabadas en -iu se mantienen en benasqués, as formas sin apocope acabadas en -ivo son as que se troban actualment en as atras variedatz d'aragonés.
Montjòire
Montjòire (en francés Montjoire) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
Steg (Liechtenstein)
Steg (en alamanico Stääg) ye una localidat de Liechtenstein perteneixient a o municipio de Triesenberg.
Montjòire
A suya población ye de 1.124 habitants(2006) en una superficie de 20,29 km², con una densidat de población de 55,40 hab/km².
Steg (Liechtenstein)
Esportes
A unica instalación de Liechtenstein ta a practica de brincos d'esquí ye situada en ista localidat. Steg ye un destín popular ta fer esporte.
Garidèit
Garidèit (francés Garidech) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 954 habitants (1999) en una superficie de 7,11 km², con una densidat de población de 134,18 hab/km².
Malbun
Malbun (en alamanico Malbuu) ye una localidat de Liechtenstein perteneixient a o municipio de Triesenberg.
Cheografía
Malbun ye a unica estación d'esquí de Liechtenstein. Ye situada a una altaria de 1600 m sobre o livel d'a mar en os Alpes, en a carretera entre Steg y Vaduz, y a menos de dos kilometros d'a muga con Austria.
García Gavín
García Gavín, naixiu dinantes de 1429 de puesto desconoxiu y muerto en calendata y puesto tamién desconoixius, fue un notario publico de Zaragoza y notario reyal d'Aragón. Entre os suyos protocolos, anotó con a suya mesma letra, en un folio suelto de 1429 (dezaga d'un protocolo de septiembre), lo Romance de l'Arcebispe de Zaragoza, que recuenta los afers esdevenius ixe mesmo anyo entre lo rei Alifonso V d'Aragón y l'arcebispe de Zaragoza frai Alonso de Argüello.
Iste romance fue trobau por Encarnación Marín Padilla en 1996.
No se tiene la seguranza de que sía l'autor d'o romance, pero coencide en oficio con Pasqual Contín, que anotó en 1448 lo Romance d'as Queixas d'Alfonso V.
Dylan Ennis
Dylan Ennis (26 d'aviento de 1991 de Toronto, Ontario, Canadá) ye un chugador profesional de baloncesto canadiense, con nacionalidat chamaicana. Tien una altaria de 1,88 metros y ocupa a posición de base. En l'actualidat chuga en o Club Baloncesto Gran Canaria, d'a liga ACB.
Dentre as suyas partecipacions internacionals cal destacar que partecipa representando a Chamaica, con a que consiguió una medalla d'archent en o Centrobasquet de 2012 celebrau en Puerto Rico.
Boletín Oficial d'Aragón
O Boletín Oficial d'Aragón (BOA en as suyas siglas oficials) ye o diario oficial d'Aragón dedicau a la publicación de determinadas leis y disposicions normativas aragonesas, como as Leis d'as Corz d'Aragón, os Decretos lechislativos o as Ordens d'o Gubierno d'Aragón. Ye regulato por o Decreto 16/2012, de 24 de chinero, d'o Gubierno d'Aragon, por o qual se regula o Boletín Oficial d'Aragón.
Coser
thumb|350 px| Ista miniatura representa un caballero en un caballo que poderba estar un coser.
Boletín Oficial d'Aragón
O Boletín ye un servicio publico d'acceso universal y gratuito que guarencia o dreito d'os ciudadans ta acceder a os documentos que se publican en o mesmo.
Coser
Un coser ye un caballo rapido y fuerte, freqüentment utilizau en a Edat Meya en batallas, torneus y tamién ta la caza. En o Romance de l'Arcebispe de Zaragoza:
Boletín Oficial d'Aragón
Estructura
O BOA s'estructura en as siguients seccions:
Coser
Etimolochía
O substantivo coser puede venir de l'adchectivo coser, -a, 'corredor de coso, de gala y fiesta', d'o substantivo coso, 'carrera principal; plaza an se celebran fiestas populars', derivau d'o latín cursus, 'cursa'.
O francés coursier, 'cheval à fière allure qu'on lançait autrefois dans les tournois ou dans la bataille', viene d'o substantivo course, 'cursa'.
O castellano corcel (d'o francés antigo corsier), 'caballo ligero, de mucha alzada, que servía para los torneos y batallas'.
L'anglés courser (d'o francés antigo corsier), 'large, powerful horse'; seguntes Douglas Harper, d'a forma hipotetica de latín vulgar *cursarius, d'o latín cursus.
L'italiano corsiero, corsiere, 'cavallo nobile e bello, da guerra o da corsa'.
Luceafărul
Luceafărul (en aragonés O Lucero u Estrelón de l'alba) ye un poema rumano componiu por Mihai Eminescu y publicau en 1883. Ye considerau una obra mayestra d'a poesia rumana.
Viator
Viator ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca Metropolitana d'Almería y partiu chudicial d'Almería.
Luceafărul
The World Records Academy anunció en chinero d'o 2009 que Luceafărul ha estau oficialment reconoixiu como o poema d'amor mas largo d'o mundo.
Viator
A suya población ye de 5.686 habitants (2017) en una superficie de 21 km², con una densidat de población de 270,76 hab/km².
Cheografía
A localidat de Viator se troba situata a 95 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 6 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia.
Vícar
Vícar ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca de Poniente Almeriense y partiu chudicial d'Almería.
A suya población ye de 25.149 habitants (2017) en una superficie de 64,10 km², con una densidat de población de 392,34 hab/km².
Cheografía
A localidat de Vícar se troba situata a 288 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 22 km d'a ciudat d'Almería, a capital d'a suya provincia. Muga con os termins municipals de Enix, Felix y Dalías a o norte; a o sud con La Mojonera y Roquetas de Mar; y a l'ueste con Dalías, El Ejido y La Mojonera.
Vera (Almería)
Vera ye un municipio andaluz en a provincia d'Almería, comarca de Levante Almeriense y partiu chudicial d'o mesmo nombre, con seu en a ciudat.
Vícar
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parti os lugars de La Gangosa - Vistasol, Puebla de Vícar, Las Cabañuelas, Congo-Canal, Llanos de Vícar, Barrio de Archilla, El Parador de las Hortichuelas, La Envía, Cañada Sebastiana, La Cimilla, La Lomilla y Yegua Verde.
Vera (Almería)
A suya población ye de 15.528 habitants (2017) en una superficie de 58 km², con una densidat de población de 267,72 hab/km².
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parti os lugars de Valle del Este, Urbanización Cabuzana, Las Marinas, Puerto Rey, Vera-Playa, Pueblo Salinas, Media Legua y Vera-Costa.
Michelangelo Buonarroti
Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni, dito Michelangelo, naixito d'o castiello de Caprese (Arezzo, Toscana, Italia) o 6 de marzo de 1475 y muerto en Roma o 18 de febrero de 1564, estió un arquitecto, escultor, pintor y poeta italiano d'o Renaiximiento, con una important producción artistica, que a mas tien gran influencia y chunto a Raffaelo y Leonardo da Vinci estioron os tres grans maestros d'ista epoca.
Bellas obras suyas son as esculturas d'o Papa Chulio II u de Moisés. En a suya faceta artistica de pintor, destacan os frescos d'a Capiella Sixtina.
Por as suyas trazas u maneras de pintar, se li clamó manierista, y estió uno d'os prencipals representants d'iste estilo artistico.
Filmografía
Tamién cal destacar que una d'as Tortugas Ninja porta o nombre de Michelangelo en a suya honor.
Hornachos
Hornachos ye un municipio extremenyo d'a provincia de Badajoz. Se troba situato en a comarca de Tierra de Barros y perteneixe a lo partiu chudicial de Villafranca de los Barros.
A suya población ye de habitants, en una superficie de 295,9 km².
En o suyo termino municipal ye a Sierra Grande de Hornachos declarata zona ZEPA ( Zona d'Especial Protección ta as Aus) en 1998.
Ròcacerièra
Ròcacerièra (Ròcacerièra en occitán, Roquesérière en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
Convento de Nuestra Sinyora d'o Carmen de Zaragoza
O convento de Nuestra Sinyora d'o Carmen fue un convento situau en a carrera d'iste nombre en dirección ta la puerta d'o Carmen en a ciudat de Zaragoza, Aragón.
Historia
O convento fue fundau por os relichiosos carmelitas o 17 de chunio de 1290. Iste edificio grandioso, con una espaciosa ilesia esboldregada en tiempo d'os setios, fue habilitau, en parte, conclusa la Guerra d'a Independencia espanyola. L'antiga ilesia teneba un retablo mayor d'os millors que bi eba en ista ciudat, obra de l'escultor Damián Forment. En o claustro de lo dito convento se veyeba pintada la vida de sant Elías, de Francisco Giménez.
Paulhac (Alta Garona)
Paulhac ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
El Far d'Empordà
El Far d'Empordà (El Far d'Empordà en catalán y oficialment, Alfar en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán y partiu chudicial de Figueres, en a provincia de Chirona.
A suya población ye de 510 habitants (2007), en una superficie de 8,98 km² con una densidat de población de 56,79 hab/km².
Cheografía
El Far d'Empordà ye situato a 44 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte a localidat de L'Oliva.
Demografía
En 1515 encorporó l'Oliva, que yera clamada les Olivas.
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Addar
Addar u Aiar, iste zaguer nombre ye o diminutivo, ye en a mitolochía basca un esprito maligno de Sola.
Etimolochía
Os suyos nombres provienen d'o basco "adar" que significa en aragonés "cuerno".
Uppsala
Uppsala ye una ciudat que se troba en o centro de Suecia, situada a bells 70 km a o norte d'Estocolmo. Ye a quatrena ciudat mas gran d'o país dezaga d'Estocolmo, Göteborg y Malmö. Ye famosa por a suya universidat y por o estar o centro relichioso d'o país.
Pero Cerdán
Yera tamién churau quan o 4 de febrero de 1429 fue feito preso por o rei Alifonso V d'Aragón chunto a l'arcebispe de Zaragoza Alonso de Argüello y otros notables. Acusau d'alteracions en a ciudat de Zaragoza, fue liberau pocos días dimpués.
En 1442, por disposición d'a lugartenient María, fue uno d'os quatro churaus encargau d'elaborar as nuevas ordenanzas d'a ciudat de Zaragoza e implantar a tecnica insaculatoria, con l'asistencia, entre otros, de Miguel de l'Espital.
Se cita en o Romance de l'Arcebispe de Zaragoza.
Facultat de Medicina (Universidat de Zaragoza)
A Facultat de Medicina (en castellano Facultad de Medicina), ye o centro d'a Universidat de Zaragoza a on que s'imparte l'amostranza d'as titulacions de grau, master y doctorau en as diferents brancas d'a Medicina.
A escuela ye situada en o prencipal campus universitario d'Aragón, o Campus San Francisco d'a ciudat de Zaragoza.
Estudios
En a Facultat de Medicina s'ofreixe o estudio de grau de Medicina, seguntes o Plan Bolonya.
Respective a os estudios oficials de postgrau, se i puet estudiar actualment cuatro masters universitarios oficials:
Antiparte, s'ofreixen cuantos estudios propios (masters, postgraus y diplomas d'especialización).
Pelegrín de Jassa
Pelegrín de Jassa yera un famoso churista d'o gubierno d'a ciudat de Zaragoza quan o 4 de febrero en 1429 fue feito preso por o rei Alifonso V d'Aragón chunto a l'arcebispe de Zaragoza Alonso de Argüello y otros notables. Acusau d'alteracions en a ciudat, fue liberau pocos días dimpués.
Antis heba estau notario d'a vice-cancillería d'o rei Ferrando I d'Aragón, dimpués procurador fiscal y mestre racional.
Colaborador de Chuan II.
Se cita en o Romance de l'Arcebispe de Zaragoza.
Sentinel-6
thumb|Sentinel-6 O Sentinel-6 (u tamién Jason-CS) ye un satelite d'obserbación terrestre desembolicau conchuntament por l'Achencia Espacial Europea (ESA), a Unión Europea como impulsora d'o Programa Copernicus, EUMETSAT, a NASA, a NOAA (Administración Nacional d'os Oceanos y de l'Atmosfera d'os Estaus Unius) y o CNES. A prencipal misión d'o Sentinel-6 ye a de altimetria marina, ye decir l'estudio con alta precisión de l'alzada de cada puesto de l'oceano.
Trastes
Os prencipals trastes que portia a bordo son os siguients:
Chuan VI de Portugal
Chuan VI de Portugal, naixito de Lisbona (Reino de Portugal, hue Portugal) o 13 de mayo de 1767 y muerto en ixa mesma capital o 10 de marzo de 1826, estió un rei de Portugal dende o 20 de marzo de 1816 dica a suya muerte. Yera fillo d'o rei Pero III de Portugal y d'a suya muller María I de Portugal.
Silum
Silum ye una localidat de Liechtenstein perteneixient a o municipio de Triesenberg.
Stanisław Lem
Stanisław Lem, naixiu en 1921 en Lviv(Ucraína) (alavez conoixida como que Lwów y parti de Polonia) estió un escritor polaco de sciencia ficción. As suyas obras han estau traducidas a 37 luengas. A suya obra pero famosa ye Solaris.
Benedet XVI
Joseph Alois Ratzinger, esleito Papa con o nombre de Benedet XVI (en latín Benedictus XVI, en italiano Benedetto XVI, en alemán Benedikt XVI), estió Papa d'a Ilesia Catolica dende o 19 d'abril de 2005 dica o 28 de febrero de 2013, cuan i renunció. Ye naixiu de Marktl (Bavera, Republica de Weimar, Alemanya) o 16 d'abril de 1927, y morió o 31 d'aviento de 2022 en a Ciudat d'o Vaticano. Antes de plegar ta Papa, estió bispe d'a diocesi de Múnich y Freising a mas de cardenal y deán d'o Colechio de Cardenals. Tamién estió prefecto d'a Congregación ta a Esfensa d'a Fe (l'organismo succesor d'a Enquesición).
L'11 de febrero de 2013, Benedet XVI anunció a suya renuncia a o Papato, efectiva dende o siguient día 28 de febrero, por razons de salut, estando-ne a primera renuncia d'un Papa en as zagueras 600 anyadas.
Asàs
Asàs (Asàs en occitán, Azas en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
Miguel d'el Spital
Miguel de l'Espital, u Miguel d'el Spital, yera un d'os ciudadans más importants en o gubierno de Zaragoza, que o 4 de febrero de 1429 fue feito preso por o rei Alifonso V d'Aragón chunto a l'arcebispe de Zaragoza Alonso de Argüello y otros notables. Acusau d'alteracions en a ciudat de Zaragoza, fue liberau pocos días dimpués.
Se cita en o Romance de l'Arcebispe de Zaragoza.
SpaceX Dragon 2
A nau Dragon2 d'a interpresa SpaceX ye una nau espacial reutilizable emplegada pa carriar astronautas.
Tien dos variants: Crew Dragon, una capsula espacial capaz de carriar dica siet astronautas, y Cargo Dragon, un reemplazo actualizau d'a nau espacial Dragon orichinal. A nau espacial se lanza sobre un codete Falcon 9 Block 5 y torna a la Tierra a traviés d'un amerizache oceanico.
O modelo Crew Dragon ye equipau con un sistema d'escape de lanzamiento integrau (LES) capaz d'accelerar o vehíclo luent d'o codete en una emerchencia a 11.8 m / s2, o que s'aconsigue por meyo de l'uso d'un conchunto de quatro bachocas de propulsión amontadas lateralment con dos motors SuperDraco cadagún.
Crew Dragon sirve como una d'as dos naus espacials que s'aspera que transporte tripulacions enta y dende a Estación Espacial Internacional en o marco d'o Programa de Tripulación Comercial d'a NASA, estando l'atra o Boeing CST-100 Starliner. Tamién s'aspera que sía utilizau en vuelos por a companyía estausunidense de turismo espacial Space Adventures y pa carriar turistas enta y dende a estación espacial planiada d'Axiom Space.
thumb|L'interior d'a nau incluye [[pantalla tactil|pantallas tactils.]]
Sufixo -io
O sufixo -io ye un sufixo culto atono derivau d'o sufixo latín -ĕus. Indica "naturaleza de", "relación con" u "pertenencia a" ye troba en adchectivos propios d'o lexico especializau u tecnico como lactio (relacionau con a leit u derivau d'a leit, LACTE(M) en latín), ignio (relacionau con o fuego, "IGNIS" en latín u con as rocas ignias), arborio (con forma d'árbol), cornio, osio (con naturaleza de ueso), ecetra.
A suya forma femenina regular ye -ia: lactia, ignia, arboria, cornia, condilia.
Sustantivos con sufixo -io, -ia
A parola linia provién d'o latín LINEA(M), "fibra de lin". A parola alvio ("cauz") provién d'o latín ALVEUM que manimenos apareix en textos medievals aragoneses con grafía amanada a la forma latina orichinal como alveo.
Samina
Samina puet fer referencia a:
Irving Baxter
Irving Knot Baxter, conoixito tamién como Irv Baxter, y naixito de Utica, (Estato de Nueva York), o 7 de mayo de 1875 y muerto en o mesmo puesto o 13 de chunio de 1957, fue un atleta estausunidense especializau en prebas de salto que aconsiguió ser campión olimpico de brinco con percha y brinco d'altaria, a mas mas de ganar tres medallas d'archent en brinco d'altaria aturau, brinco de largaria aturau y triple brinco aturau mientres os Chuegos Olimpicos de 1900 que se celebroron en París.
Yera chermano de Hugh Baxter tamién brincador de percha y cuatre vegatas consecutivas campión universitario d'Estaus Unius (1883-1886), Irving aconsiguió puestos destacaus en campeonatos estausunidenses en salto d'altaria, y feba parti de l'equipo d'Estaus Unius ta os Chuegos Olimpicos de 1900. O suyo títol de salto con percha en istos Chuegos fue ganau de forma rariza, mientres es feba a preba de salto d'altaria a organización comunicó a Daniel Horton un d'os favoritos y a Charles Dvorak, campión en 1904, que a preba cambiaba d'hora, Bascom Johnson, campión estausunidense no partecipaba por que a suya relichión no li permiteba fer-lo. Irving yera en o estadio d'atletismo fendo a preba de salto d'altaria, en a que estió o ganador, y en terminar fació a inscripción en salto con percha que se fació en o diya y horario previsto sin a partecipación de os grans favoritos, ganó a preba igualando o récord olimpico.
Dimfuera d'a suya vida atletica Baxter yera avogato y fació parte d'o Colechio d'Avogaus dende l'anyo 1901, en 1903 fue esleyito chuez por o partiu democrata y en 1921 fue nominau Comisionado del Distrito Norte de Nueva York, renunciando a o puesto en 1925 continando a suya faina en un gabiente privau.
Basús
Basús (en francés Bazus) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 532 habitants (1999) en una superficie de 9,13 km², con una densidat de población de 58,27 hab/km².
Masescha
Masescha ye una localidat de Liechtenstein perteneixient a o municipio de Triesenberg.
Stephen R. Donaldson
Stephen Reeder Donaldson, naixito de Cleveland (Ohio) o 13 de mayo de 1947, ye un escritor y novelista estausunidense, mas que mas d'obras de sciencia-ficción, prou conoixito por a suya serie de novelas sobre Thomas Covenant.
Pico de Castanesa
O pico de Castanesa ye una montanya de 2.858 m d'altaria que se troba en a Sierra Negra, provincia de Uesca (Aragón).
Administrativament ye situada en a muga entre Benás y Montanui.
Inocencio XIII
Michelangelo Conti u Michelangelo dei Conti, esleito Papa con o nombre d'Inocencio XIII (en latín Innocentius XIII, en italiano Innocenzo XIII), estió Papa d'a Ilesia Catolica, dende o 18 de mayo de 1721 dica a suya muerte o 7 de marzo de 1724.
Yera naixito de Poli (Estatos Pontificios, hue Roma, Italia) o 13 de mayo de 1655 y morió o 7 de marzo de 1724 en Roma (Estatos Pontificios, hue Italia). Como d'atros papas d'antis mas, yera miembro d'a noble familia d'os Conti, contes y duques de Segni.
Pico Chistau
O pico Chistau u punta Roya ye una montanya de 2.794 m d'altaria que se troba sobre o puerto de Chistau u d'Estós (2.572 m), en a provincia de Uesca (Aragón).
Administrativament ye situada en a muga entre os municipios de Benás y Chistén y fa parti d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Rotenboden
Rotenboden (en idioma alamanico Rotaboda) ye una localidat de Liechtenstein perteneixient a o municipio de Triesenberg.
Samina (Liechtenstein)
Samina ye una localidat de Liechtenstein perteneixient a o municipio de Triesenberg. O suyo nombre viene d'o río Samina, un d'os prencipals d'o país.
Punta d'el Cabo
A punta d'el Cabo ye una montanya de 2.894 m d'altaria que se troba en a cabecera d'a val d'Estós, provincia de Uesca (Aragón).
Pablo Laso
Pablo Laso Biurrún (13 d'otubre de 1967 de Vitoria, Espanya) ye un chugador, hue retirato, y entrenador de baloncesto, estando actualment l'entrenador prencipal d'o Real Madrid.
Paso de Haast
Ye un d'os tres pasos de carretera que trescruzan os Alpes d'o Sud - chunto a o paso de Lewis y o paso d'Arthur, encara que o túnel de Homer tamién pasa por debaixo d'ells.
O paso de Haast se debanta dica una altaria de 564 metros sobre o livel d'a mar y forma o collau entre as vals d'os ríos Haast y Makarora. Asinas, ye o mas baixo d'os pasos que trescruzan os Alpes d'o Sud. No bi ha asentamientos a o largo d'a carretera d'o paso de Haast entre as localidaz de Haast y Makarora. O paso ye situau chunto a la muga d'o Parque Nacional d'o Mont Aspiring y fa parti d'a muga entre as rechions Otago y West Coast.
Montpitòl
Montpitòl (Montpitòl en occitán, Montpitol en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 332 habitants(1999) en una superficie de 5,96 km², con una densidat de población de 55,70 hab/km².
Lista d'alcaldes de Uesca
Ista ye a lista d'alcaldes de Uesca, a capital d'a Plana de Uesca y d'a suya provincia:
Tuca de Pusolobino
A tuca de Pusolobino (en castellano tuca de Posolobino) ye una montanya de 2.778 m d'altaria que se troba en a Sierra Negra, provincia de Uesca (Aragón).
Administrativament ye situada en a muga entre Benás y Montanui.
Fitas d'O
As Fitas d'O, Fites de la Faraiguada u Fites de Chías ye una montanya de 2.877 m d'altaria que se troba en a val d'Estós, provincia de Uesca (Aragón).
Administrativament ye situada en o municipio de Benás y fa parti d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Mari
Mari puet referir-se a:
Sent Joan de L'Èrm
Sent Joan de L'Èrm (Sent Joan de L'Èrm en occitán, Saint-Jean-Lherm en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
Rivalidat Basket Zaragoza 2002-Valencia Basket Club
Estatisticas
== Historial == Victorias d'o CAI Zaragoza en ██ royo; victorias d'o Valencia Basket en ██ narancha.
Joe Louis
Joseph Louis Barrows, mas conoixito como Joe Louis u con as embotatas de The Brown Bomber (O Bombardero Negro) y O Bombardero de Detroit, estió un destacato boxiador estausunidense, naixito de La Fayette (Alabama) o 13 de mayo de 1914 y muerto en Paradise (Nevada) o 12 d'abril de 1981. Activo profesionalment en o boxeyo dende 1934 dica 1951, estió dende 1937 dica 1949 Campión d'o Mundo de Boxeyo de pesos pesatos. A popularidat que tenió en o suyo país y a suya imachen d'honestidat fació prou ta redrezar l'intrés por o boxeyo en Estaus Unius, prou deterioratos en ixas envueltas posteriors a Jack Dempsey.
Tuca de Basibé
A tuca de Basibé ye una tuca de 2.723 m d'altaria situada en a muga entre os municipios de Montanui y Castilló de Sos (Aragón).
Verbos auxiliars en bavaro
Os verbos auxiliars en bavaro son quatre, uno más que en alemán. Como en a resta luengas os verbos auxiliars se troban en bavaro chunto con atros verbos ta formar determinaus tiempos verbals u atras construccions como a voz pasiva.
Tuca Gallinero
A tuca Gallinero ye una tuca de 2.732 m d'altaria situada en a muga entre os municipios de Benás y Castilló de Sos (Aragón).
Verbos auxiliars en bavaro
Asinas en bavaro os verbos auxiliars son:
Tuca Gallinero
A suya versant norte fa parti d'a estación d'esquí d'Aramón Cerler, estando o suyo cobalto.
Santiago Sagaste
Santiago Sagaste Ayesa, naixito d'Exeya d'os Caballers (Cinco Villas) o 3 d'octubre de 1973 y muerto en o mont Dhaulagiri (Nepal) o 13 de mayo de 2007, estió un montanyero aragonés. Morió, chunto con o montanyero basco Ricardo Valencia, quan un lurte lis atrapó en o campamento abanzato ta puyar a o Dhaulagiri, en a cordelera d'o Himalaya, en una expedición organizata por o Club de Montaña Exea. Santi Sagaste heba feito cuantas puyatas a cuantos ueitomils y heba recibito o Premio a o Millor Esportista d'a Federación Aragonesa de Montanyismo por as suyas puyatas.
Verbos auxiliars en bavaro
Verbo håm
En bavaro o verbo håm (seguntes a grafía alemana tamién hom) equivalent a o verbo haber/tener en aragonés y haben en alemán. Se fa servir como verbo auxiliar en a formación d'o preterito perfecto (con as suyas formas en present) y d'o preterito plusquamperfecto (fendo servir o suyo participio II, kabd) d'a mayoría de verbos.
Present d'indicativo
Bi ha dos posibles variants d'o verbo en present d'indicativo pendendo de si o pronombre personal va debant o dezaga:
Preterito perfecto d'indicativo
En bavaro, a esferencia de l'alemán, no existe o preterito imperfecto ta iste verbo. O preterito perfecto se forma emplegando o suyo participio perfecto:
Preterito plusquamperfecto d'indicativo
Ta a formación d'o plusquamperfecto o bavaro adhibe, igual que l'aleman, o participio perfecto a la suya forma de pasau. En alemán se fa servir o preterito imperfecto, pero en bavaro, en no existir iste, s'emplega o preterito perfecto quedando asinas duplicau o participio:
Preterito imperfecto de conchuntivo
O bavaro forma asinas o preterito imperfecto de conchuntivo:
Verbo sei
En bavaro o verbo sei ye equivalent a o verbo ser/estar en aragonés y a sein en alemán. Se fa servir como verbo auxiliar en a formación d'o preterito perfecto (con as suyas formas en present) en os verbos de movimiento. O participio II ye gwesn, a vegadas tamién baixo a contracción gween.
Present d'indicativo
Bi ha dos posibles variants ta o present d'indicativo d'o verbo pendendo de si o pronombre personal va debant o dezaga:
Existen variants en bellas formas d'a conchugación d'o verbo "sei":
Preterito perfecto d'indicativo
O preterito perfecto se forma emplegando o suyo participio perfecto:
Preterito imperfecto d'indicativo
O verbo sei tiene forma d'imperfecto, encara que por un regular se fa servir o perfecto ta charrar en pasau. Existe a variant en que se pierde a -r.
Imperativo
O imperativo d'o verbo sei en bavaro ye:
Verbo weàn
O verbo weàn ye equivalent a l'alemán werden y se fa servir igual que iste en a formación d'o futuro y d'a pasiva, encara que con bellas particularidatz. O suyo participio ye woàn, tanto si actúa como verbo auxiliar como si lo fa como un verbo normal (en alemán iste participio tien respectivament as formas worden y geworden).
Present d'indicativo
O present d'indicativo d'o verbo se weàn tien a siguient conchugación.
Sirve asinas ta construyir o futuro d'indicativo chunto a o verbo en infinitivo y a pasiva en present chunto a o verbo en participio.
Preterito imperfecto de conchuntivo
O preterito imperfecto de conchuntivo d'o verbo weàn tien una doble forma en o caso d'actuar como verbo no auxiliar:
A segunda forma (wuàràd) se fa servir nomás quan o verbo no ye auxiliar como en l'anterior eixemplo. A primera forma (weàràd) se puet fer servir en os dos casos: quan o verbo ye auxiliar y quan no'n ye. Asinas tenemos que:
O bavaro construye o preterito imperfecto de conchuntivo de qualsiquier verbo (fueras d'o propio weàn) con o verbo doa y no con o weàn como fería l'alemán.
Verbo doa
O verbo doa ye o quatreno verbo auxiliar d'o bavaro. Ye equivalent a l'alemán tun, encara que en iste idioma no fa función de verbo auxiliar. En bavaro s'emplega en a construcción d'o preterito imperfecto de conchuntivo.
Present d'indicativo
A conchugación d'o verbo doa en present d'indicativo ye:
Cal destacar que a forma con pronombre dezaga deàmmà tien doble significau, ya que mià ye tanto o pronombre personal de primera persona de plural nusatros como o pronomnre me:
Preterito imperfecto de conchuntivo
O preterito imperfecto de conchuntivo d'o verbo doa se conchuga como:
En bavaro se fa servir o preterito imperfecto de conchuntivo d'o verbo doa en a formación d'o preterito imperfecto de conchuntivo de qualsiquier atro verbo:
Imperativo
Se fa servir o imperativo d'o verbo doa ta construyir imperativos d'atros verbos. A forma con doa ye menos autoritaria que si s'emplega dreitament o imperativo d'o propio verbo:
Más usos de doa
O verbo doa puet emplegar-se ta enfatizar una frase sin cambear o suyo significau. En iste caso o verbo prencipal se coloca en infinitivo a o final d'a frase:
Tamién se puet fer servir, como ye de dar, como un verbo normal con o suyo significau de "fer":
Adverbios acabaus en -ment en francés
Los adverbios acabaus en -ment en francés se forman a partir d'adchectivos y gosan estar adverbios manera. La formación d'esta clase d'adverbios encomenzó en latín galico, pero ye etapas quan las luengas romanicas ya son despartidas de tot quan s'han formau la mes gran d'estos adverbios, que pueden tener formas equivalents en atras luengas romances pero con significaus diferents.
Etimolochía, morfolochía y ortografía
Lo sufixo -ment deriva a lo latín -MENTE y ye un de los pocos que puede formar adverbios y només lo puet fer a partir d'adchectivos en forma feminina, de fueras d'unas excepcions.
La coexistencia en francés d'un derivau de *QUOMENTE (comment) y d'un derivau de *QUOMODO (commme), favoreixió l'agregación de lo sufixo -ment a atros adverbios en francés antigo:
Si l'adchectivo acaban en -e-, lo sufixo s'anyade dreitament.
Manimenos, se troba la seqüencia -ément:
Una lista prou representativa sería:
Son toz advervios invariables en feminín. Los adverbios précisément y expressément derivan d'adverbios latinos cultos que se pronunciaban con a é final d'acuerdo con la pronunciación academica (expressé, précisé).
Si l'adchectivo acaba en -ai, -é, -i u -u se fa servir la forma masculina:
Bi ha uns adverbios acabaus en -ment que se remontan a una forma en francés antigo:
La terminación -ment se puede aplicar tamién a substantivos pa formar adverbios:
Sintaxi
Los adverbios acabaus en -ment gosan estar mes largos que no las atras clases d'adverbios, lo que tiene implicacions en l'orden de palabras adintro de la oración.
Si por un regular los adverbios curtos se posan entre lo verbo auxiliar y lo verbo conchugau en los tiempos composaus, con los adverbios de mes de dos silabas no siempre se fa y las dos construccions se consideran correctas.
Lo sentiu d'un adverbio acabau en -ment puede estar diferent dependendo de la suya colocación. Asinas, l'adverbio finalement tiene un caracter d'haber aguardau quan precede a lo participio:
En atras en atras colocacions puede tener un caracter neutro purament temporal, u de conclusión d'un proceso anterior:
Tozal d'el Portet
O tozal d'el Portet ye una tuca de 2.724 m d'altaria situada en a muga entre os municipios de Benás y Castilló de Sos (Aragón).
Metro de Roma
O Metro de Roma (en italiano Metropolitana di Roma) ye o rete de ferrocarril de transporte publico existent en a ciudat de Roma (Italia). A primera linia d'o metro (linia B, de color azul) estió inaugurata en 1955, a segunda linia (linia A, de color royo) estió inaugurata en 1980 y a tercera linia (linia C, de color verde), en 2014. Tién 74 garas, d'as quals 59 son soterranias.
Dende l'1 de chinero de 2010 o rete ye chestionato, chunto con os transportes de superficie, por a interpresa publica ATAC.
Linia A
A linia A, de color narancha, estió a segunda linia construita en a ciudat. O primer trampo d'a linia, Ottaviano-Cinecittà, estió inagurato l'16 de febrero de 1980 por Luigi Petroselli, alcalde de Roma.
thumb|left|Gara de [[Vittorio Emanuele (metro de Roma)|Vittorio Emanuele d'a linia A.]] O treballo de construcción d'a nueva linia estió pando y complexo, principalment por a tecnica d'excavación a cielo ubierto, con muitos problemas de viabilidat. As obras estioron aturatas mientres 5 anyos, dica que emplegó a tecnica de tuneladora que, anque resolvería os problemas de viabilidat y de trafico, tién problemas con os edificios d'a redolada.
Os treballos estioron aturatos altros dos anyos por os problemas de trascruzar o río Tíber. Tamién altros problemas en a construcción d'a linia estioron as restas arqueolochicas d'a redolada d'a piazza della Repubblica y os errors en o prochecto d'inchenieria d'o puente Nenni.
Poco dimpués d'a inauguración d'o primer trampo, ista linia estió prolargata enta lo sud con a nueva gara de Anagnina, que actualment ye o cabo de linia. Dentre 1999 y 2000, a linia tornó a enamplar-se con o trachecto dende a gara de Ottaviano dica a gara de Battistini.
A linia tién 27 garas, con una largaria de 18,425 km. y conta con conexión con a linia B en a gara de Termini.
Linia B
A linia B, de color azul, cruza a ciudat de norte-este a sud. As suyas garas de cabo son Rebibbia (en o barrio an ye a garchola d'o mesmo nombre), Jonio (en Montesacro) y Laurentina (a l'este d'o districto d'EUR).
thumb|left|Gara de [[Garbatella (metro de Roma)|Garbatella d'a linia B.]]
Os treballos prencipiaron en os anyos trenta mientres o gubierno fascista con a unión d'a gara de Termini, en o centro d'a ciudat, con o nuevo districto E42 (hue EUR), an yera programata l'Exposición Universal de 1942. L'exposición estió cancelata por la guerra y os tunels estioron emplegatos como refuchio antiaerio. As obras retornaron en 1948 dica 1955, anyo en que estió inaugurato o dicho trampo d'a linia.
En 1990, de Termini, a linia estió prolargata dica l'actual cabo de linia en a gara de Rebibbia, en o canto nord-este d'a ciudat; y estió ubierta una nueva gara, Marconi, en o primer trampo. Mas tardi, nuevas garas estieron ubiertas, como Ponte Mammolo (hue, un nyugo de transportes con a conexión con o transporte metropolitano d'o Lazio) y Quintiliani.
Dende l'anyo 2000 s'han reyalizato enamplacions d'a linia con o emplego d'as nuevas tecnicas constructivas como a tuneladora. Hue existe un ramal en o canto norte-oriental d'a ciudat (da servicio d'os municipios II, III y IV) y cuyo nombre ye linia B1, a cual estió inaugurata en dos fases: un primer trampo, o 13 de chunio de 2012, dende la gara de Bologna dica la gara de Conca d'Oro; y un segundo trampo, o 21 d'abril de 2015 dende Bologna dica Jonio.
A linia B tién 26 garas, con una largaria de 23,5 km. y conta con conexión con a linia A en a gara de Termini.
Linea C
A linia C, de color verde, conecta o estrimera este de Roma (con cabo de linia en o municipio de Monte Compatri) con a terminal de Lodi, en o districto de San Giovanni. Tién una largaria de 18,1 km. y conta con 21 garas. Os vehículos, d'a serie Metro Automatico AnsaldoBreda, no tién maquinista y ye totalment automatizatos.
thumb|left|Gara de [[Monte Compatri-Pantano (metro de Roma)|Monte Compatri-Pantano d'a linia C.]] A construcción d'a linia metropolitana empecipió en o mes d'agosto de 2006, con a prospección de puestos arqueolochicos, mientres en abril de 2007 estió ubierto o primer yacimiento en el districto Prenestino-Labicano. O prochecto inicial quereba ubrir o primer trampo dica la gara de San Giovanni en 2011 y a linia completa en 2015, pero hue dita apertura ye posposta. Iste prochecto alufra a construcción de 30 garas con una largaria completa de 25,6 km.
O 9 de noviembre de 2014 estió inaugurata o primer trampo dende Pantano dica Parco di Centocelle, con una largaria de 12,7 km. y 15 garas. O 1 de mayo de 2015 prencipió a marcha en blanco d'o segundo trampo dende Mirti dica Lodi, y estió ubierta t'a chent o 29 de chunio de 2015.
Rete
Actualment o rete ye composato de tres linias:
Titol de viache
L'ATAC tién como titol de viache alazetal o BIT (Biglietto Integrato a Tempo, en aragonés: Billet Integrato por Tiempo) con una duración de 100 menutos. Altros billetz son: Roma 24h/48h/72h, o Notturno Roma y o CIS (Carta Integrata Settimanale, en aragonés: Tarcheta Integrata Semanal). Tamién existen 3 tipos de abonos recargables con as tarchetas electronicas èRoma e Metrebus Card Red: El mensual, personal o impersonal, y l'anual.
Wangerberg
Wangerberg ye una localidat de Liechtenstein perteneixient a o municipio de Triesenberg. Se troba en un tozal chusto debant de Triesen.
Metro de Roma
Titol de viache
O billet ye valiu en toz os meyos de transporte d'ATAC (linias metropolitanas, autobús, tramvía y as 3 linias de ferrocarril suburbano) y os trachectos urbans de ferrocarril rechional (FL).
Horario
As linias A y B ye ubiertas de domingo a chueves de 5:30 dica 23:30; viernes y sabados de 5:30 dica 1:30. A linia C ye ubierta toz os diyas de 5:30 dica 23:30.
Alonso de Argüello
Apasionau de montar a caballo, os torneus y a caza. Confesor d'o rei Alifonso V, en 1419, ye nombrau canciller d'o reino d'Aragón y arcebispe de Zaragoza, dispertando poca simpatía entre los aragoneses por o suyo orichen castellano.
Metro de Roma
Horario
Mientres en a nuei o trachecto d'o metro ye complementato por as linias de bus nocturno N1 (linia A), N2/N2L/N2P (linia B) y N28 (linia C).
Cobertura GSM/UMTS
En l'anyo 2011 arribó a o metro a cobertura GSM-UMTS/HSPA. O 9 de chinero de 2014 a cobertura ye completa en a linia A y en a linia B dica a gara de Laurentina-Rebibbia, mancando nomás o trampo Bologna-Jonio (B1) y a trampo soterranio d'a linia C.
Alonso de Argüello
Clamau ta las corz de Teruel de 1428, s'i presentó con una companya d'ombres armaus, lo qual desagradó a lo rei Alifonso V.
Metro de Roma
Transporte de bicicletas
As bicicletas plegables pueden circular librement en o rete de metro, mientres altros tién limitacions de horario y diya d'a semana.
Avicii
Avicii, nombre artistico de Tim Bergling, naixito de Estocolmo (Suecia) o 8 de setiembre de 1989 y muerto en Muscat (Omán) o 20 d'abril de 2018, estió un disk-jockey y musico (guitarra, piano) sueco.
Metro de Roma
Transporte de bicicletas
O 24 d'octubre de 2013 estió presentato un prochecto qualo obchetivo ye a creyación de puestos d'intercambio en as garas de metro.
Alonso de Argüello
Fue feito preso lo 4 de febrero 1429 por o rei Alifonso V chunto con otros notables, como Pero Cerdán, Miguel d'el Spital, Pelegrín de Jassa, acusau d'alteracions en a ciudat de Zaragoza y disapareixió en circumstancias misteriosas.
Refirmando l'actuación d'o rei, o Romance de l'Arcebispe de Zaragoza tiene por protagonista a Alonso de Argüello.
O día 27 de noviembre d'ixe anyo se comunicó la muerte a lo capítol.
Seguntes bells autors, fue recluso, eixecutau y sepoltau en secreto en o convento de Nuestra Sinyora d'o Carmen por orden d'Alifonso V d'Aragón por os suyos tractos secretos con o rei Chuan II de Castiella y o suyo condestable Alvaro de Luna, en deservicio d'o monarca aragonés.
Seguntes otros autors, fue la reina María qui ordenó la muerte d'iste confesor suyo en o palacio de l'Alchafaría por haber-le faltau a o respecto en ausencia d'o rei. Se diz tamién que s'arrulló dimpués o suyo cuerpo a o río Ebro.
Corz d'Aragón
Apareixe nombrau en o resumen d'as actas d'as Corz de Maella de 1423, hue perdidas, feito por Cheronimo de Blancas:
Fuerza Espacial d'os Estaus Unius
thumb|A bandera d'a Fuerza Espacial d'os Estaus Unius. A Fuerza Espacial d'os Estaus Unius (en anglés United States Space Force u USSF) ye seisena branca de l'exercito d'os Estaus Unius y s'encarga d'o servicio d'operacions espacials d'as Fuerzas Armadas d'os Estaus Unius.
Fue anunciada oficialment por o vicepresident Mike Pence en agosto de 2019​ y s'establió o 20 d'aviento de 2019. Tien 16.000 emplegaus y o suyo quartel cheneral se troba en Lo Pentagono, Virchinia, Estaus Unius.
Gemilh
Gemilh (en francés Gémil) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Puègbonieu y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 196 habitants (1999) en una superficie de 2,81 km², con una densidat de población de 69,750 hab/km².
Vitela
miniaturadeimagen|Un manuscrito de [[1638 feito de vitela.]]
A vitela (d'o latín vitula, diminutivo de vitella, 'vetiella') ye un tipo de pergamín de cuiro de vetiello d'excelent calidat con una textura quasi transparent en a quala s'escribiba u se pintaba. En estar un tipo muit dificil d'aconseguir, solament s'emplegaba en codices muit luxosos.
Sücka
Sücka ye una localidat de Liechtenstein perteneixient a o municipio de Triesenberg. Ye situada a l'ueste de Rotenboden en a carretera que s'endreza enta Steg y Malbun.
Preposicions en aragonés
As preposicions en aragonés son en a suya mayor part d'orichen latín.
Pedro Abad
Pedro Abad ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca de l'Alto Guadalquivir y partiu chudicial de Cordoba.
Preposicions en aragonés
Son preposicions a, cara, con, contra/cuentra, de, dende, dica, en, enta, entre, pa, por, seguntes, sin, sobre y ta.
Pedro Abad
A suya población ye de 2.924 habitants (2007) en una superficie de 23,46 km², con una densidat de población de 124,64 hab/km².
Cheografía
A localidat de Pedro Abad ye situada a 162 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 35 km de Cordoba, a capital d'a suya provincia y partiu chudicial.
Preposicions en aragonés
Preposición a
Bi ha cierta competencia entre a preposición en y a preposición a.
Montoro (Cordoba)
Montoro ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca de l'Alto Guadalquivir y partiu chudicial de Cordoba.
Preposicions en aragonés
Preposición a
En benasqués se fa servir en complementos circunstancials de puesto que en atras variants d'aragonés presentarían a preposición en. N'esto coincide con o catalán, l'occitán y o francés, y en aragonés medieval yera muito común.
Villa del Río
Villa del Río ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca de l'Alto Guadalquivir y partiu chudicial de Cordoba.
Donetsk
Donetsk (en ucrainés Донецьк, en ruso Донецк) ye una ciudat d'Ucraína, capital de iure d'a provincia de Donetsk. A suya población ye de 929.063 habitants mayoritariament d'etnia rusa y ye a capital d'o estato autoproclamato independent clamau Republica Popular de Donetsk. En 2001 yera la cinquena ciudat mas poblada d'Ucraína. Dende abril de 2014, a ciudat ye administrada de facto por a Republica Popular de Donetsk que dende setiembre de 2022 ye un subchecto federal d'a Federación Rusa no reconoixiu internacionalment.
El Carpio
El Carpio ye un municipio andaluz en a provincia de Cordoba, comarca de l'Alto Guadalquivir y partiu chudicial de Cordoba.
Donetsk
Clima
Lo clima ye d'o tipo continental. As temperaturas meyas son de -4,1 °C de chinero y de 21,6 °C de chulio. Lo promeyo de precipitacions per anyo ye de 162 días y dica 556 milimetros per anyo.
Preposicions en aragonés
Preposición de
A preposición de se presenta tamién en latín y en as atras luengas romances con usos equivalents en complementos de nombre y complementos circunstancials.
Donetsk
Historia
A ciudat estió fundada en 1869 por un interpresario d'o país de Galas, John Hughes, qui construyó en ixa redolada una planta d'acero y quantas menas de carbón. A ciudat estió baltizada con o nombre de Юзовка (Yúzivka, en aragonés ciudat d'Hughes), en reconoixencia a o suyo paper en a suya fundación. Entre a epoca sovietica, a industria siderurchica d'a ciudat s'expandió y dentre 1924 y 1961 estió clamada Сталино (Stalino) en a honor de Josef Stalin. A causa d'a invasión alemana entre a Segunda Guerra Mundial, a ciudat estió quasi destruida en a suya totalidat. En o marco d'as rechiradas en Ucraína y a secesión de Crimea y a suya posterior adhesión a Rusia, un grupo de manifestants prorrusos prenió l'edificio d'o gubierno local o 7 d'abril de 2014 y proclamoron a Republica Popular de Donetsk.
Economía
Donetsk y os territorios circumdants son fuertement urbanizaus. A man d'obra ye muit embrecada en a industria pesada, especialment en a menería d'o carbón. A ciudat ye un important centro d'industria pesada y menas de carbón en a cuenca d'o Donets (Donbas). Dreitament debaixo d'a ciudat se troban as menas de carbón, que dinantes han visto un augmento en os accidents meners, estando l'accident mas recient en a mena Zasyadko, que mató a mas de 100 treballadors.
Villa del Río
A suya población ye de 7.443 habitants (2007) en una superficie de 22,00 km², con una densidat de población de 338,32 hab/km².
Donetsk
Economía
Dimpués d'a caita d'a Unión Sovietica, Donetsk y atras ciudaz vecinas d'o Donbas sufrioron muito, ya que se zarroron muitas fabricas y muitos habitants perdioron os suyos treballos.