cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Provincia de Pescara
A suya población ye de 323.720 habitants (2011), en una superficie de 1.224 km², con una densidat de población de 264,48 hab/km².
Fan parte d'a provincia 46 comunas u municipios, y a suya capital se troba en a ciudat de Pescara.
Toses
Toses ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca de lo Ripollés. La suya población ye de 150 habitants (2008) en una superficie de 58,1 km², con una densidat de población de 2,58 hab/km².
Le Gres
Le Gres (Le Gres en occitán, Le Grès en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania. Fa parte de l'aria metropolitana de Tolosa, con centro en a ciudat de Tolosa.
A suya población ye de 273 habitants (2007) en una superficie de 8,13 km², con una densidat de población de 27,43 hab/km².
Juan Antonio Frago Gracia
Juan Antonio Frago Gracia ye un filologo de luenga castellana naixiu en Magallón (Campo de Borcha, Aragón) o 12 de chunio de 1940.
Biografía
En 1972 se licenció per a Universidat de Zaragoza en Filolochía Romanica. Dentre 1985 y 1989 estió catedratico d'Historia d'a Luenga Espanyola en a Universidat de Sevilla. Dentre 1990 y 2010 estió catedratico d'Historia d'a Luenga Espanyola en a Universidat de Zaragoza.
Cuevas del Valle
Cuevas del Valle ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila.
A suya población ye de 484 habitants (2019) en una superficie de 19 km², con una densidat de población de 25,89 hab/km².
Cheografía
A localidat de Cuevas del Valle se troba situada a 842 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 70 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Lockheed C-5 Galaxy
Lockheed C-5 Galaxy ye un avión de transporte desembolicau por Lockheed. O suyo primer vuelo estió en 1968. Tien quatro motors  General Electric CF6-80C2, una velocidat maxima de Mach 0.79 , un alcanz de 8900 km y capacidat de carriar 127.459 kg. S'han construyíu 131 unidaz.
O C-5 se troba entre os avions militars mas grans d'o mundo. O desembolique d'o C-5 Galaxy estió complicau, incluius importants sobrecostos, y Lockheed sufrió importants dificultatz financieras. Poco dimpués de dentrar en servicio, se descubrioron crepas en as alas de muitas aeronaus y se restrinchió a capacidat de la flota C-5 dica que se completó o treballo correctivo. O C- 5M Super Galaxy ye una versión amillorada con nuevos motors y avionica modernizada disenyada pa extender a suya vida util dillá de 2040.
L'USAF ha operau o C-5 dende 1969. En ixe tiempo, o transporte aerio emparó as operacions militars d'Estaus Unius. En toz os conflictos importants, incluius Vietnam, Irak, Yugoslavia y Afganistán, asinas como l'emparo de aliatos, como Israel entre a Guerra de Yom Kippur y operacions en a Guerra d'o Golfo. O Galaxy tamién s'ha utilizau pa distribuir aduya humanitaria y socorro en casos d'esferra, y emparó o programa espacial d'Estaus Unius.
Bell Boeing V-22 Osprey
Bell Boeing V-22 Osprey ye un avión de transporte desembolicau por Boeing. O suyo primer vuelo estió en 1989. Tien dos motors Rolls-Royce T406-AD-400, una velocidat maxima de 565 km/h, un alcanz de 1628 km y capacidat de carriar 9070 kg. S'han construyíu 400 unidaz.
Historia
O fracaso d'a Operación Eagle Claw entre a crisi d'ostaches d'Irán en 1980 subrayó o requisito d'un nuevo avión de desapegue vertical d'alta velocidat y largo alcanz pa o Departamento d'Esfensa d'os Estaus Unius. En respuesta, o programa de aeronaus Experimentals de desapegue / aterrizache vertical de servicio conchunto (JVX) prencipió en 1981. Una asociación entre Bell Helicopter y Boeing Helicopters obtenió un contracto de desembolique en 1983 pa la aeronau de rotor basculant V-22. L'equipo de Bell Boeing produz conchuntament l'avión.
O V-22 voló por primera vegada en 1989 y prencipió as prebas de vuelo y as modificacions de disenyo; a complexidat y as dificultatz d'estar o primer rotor basculant pa o servicio militar levoron a muitos anyos de desembolique. O Cuerpo de Marines d'os Estaus Unius prencipió a entrenar a la tripulación d'o MV- 22B Osprey en 2000 y lo ninvió en 2007; complementó y dimpués reemplazó a os suyos Boeing Vertol CH-46 Sía Knights. A Fuerza Aeria d'os Estaus Unius ninvió a suya versión d'o rotor basculant, CV- 22B, en 2009. Dende que dentró en servicio con o Cuerpo de Marines y a Fuerza Aeria d'os Estaus Unius, o Osprey s'ha desplegau en operacions de transporte y evaquación medica en Irak, Afganistán, Libia y Kuwait. A Marina d'os Estaus Unius planeya utilizar o CMV- 22B pa os quefers d'entrega a bordo (COD) d'o transportista a partir de 2021.
Kelly's Heroes
Kelly's Heroes (títol orichinal en anglés, Os herois de Kelly en aragonés, enguerada con o títol en castellano de Los violentos de Kelly en Aragón, Os violentos de Kelly en aragonés) ye una cinta coproducida por o cine estausunidense y lo cine yugoslavo de comedia belica de l'anyo 1970, dirichida por Brian G. Hutton seguntes un guión orichinal de Troy Kennedy-Martin y con banda sonora orichinal de Lalo Schifrin, dirección de fotografía de Gabriel Figueroa y producción cinematografica de Sidney Beckerman, Gabriel Katzka y Harold Loeb ta las productoras Katzka-Loeb Productions, Avala Film y The Warriors Company. Con una durada de 144 minutos, a cinta ye interpretada por os actors Clint Eastwood, Telly Savalas, Don Rickles, Donald Sutherland, Carroll O'Connor, Gavin MacLeod, Stuart Margolin, Hal Buckley, Jeff Morris, Richard Davalos y Harry Dean Stanton, entre d'atros.
A cinta conta la historia de Kelly, un antigo oficial de l'exercito estausunidense degradau que fa parte d'una companyía de reconoiximiento y bel día fa presonero a un oficial d'a Wehrmacht por qui conoix que dezaga d'as linias alemanas bi ha un important deposito de lingotes d'oro y prepara un plal ta apoderar-se'n. S'ambienta en Meurthe y Mosela (Lorena, hue en Gran Este) en setiembre de 1944 mientres a Segunda Guerra Mundial y se filmó en l'antiga Yugoslavia.
Fontanilhas
Fontanilhas (Fontanilhas en occitán, Fontenilles en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Plasença deu Toish y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 2.920 habitants (1999) en una superficie de 20,22 km², con una densidat de población de 144,41 hab/km².
Ferrera de los Navarros
La suya población ye de 628 habitants (2008), en una superficie de 105,01 km², con una densidat de población de 5,98 hab/km².
Joaquín Carbonell
Estudeó en o Instituto de Teruel, a on estioron profesors d'er José Antonio Labordeta y José Sanchis Sinisterra y tenió como companyers Federico Jiménez Losantos y Carmen Magallón. En o diario Lucha de Teruel feba una pachina periodica adedicata a la musica "pop". Participó en o movimiento d'a Nueva Canción Aragonesa chunto con La Bullonera, José Antonio Labordeta, Tomás Bosque...
Ferrera de los Navarros
Cheografía
Lo lugar de Ferrera de los Navarros ye situato a lo piet de la Sierra de Ferrera, chunto a lo río de Ferrera, afluent de lo río Aguas. Se troba a 809 metros d'altaria sobre lo livel de la mar y a una distancia de 58 km de la ciudat de Zaragoza, la capital de la suya provincia, de lo suyo partiu chudicial y d'Aragón.
Comprende lo lugar de Virchen de Ferrera, los casals de Uerba y Venta de Ferrera, y la pardina de Luco de la Uerba u Luguillo.
Joaquín Carbonell
Dezaga de gravar cuantos discos, belún d'éls adedicato a la figura de Georges Brassens, Carbonell dirichió y presentó cuantos programas de televisión. Mas tardi principió una carrera como poeta y narrador. Colaboró diariament en El Periódico de Aragón, a on feba una sección d'entrevistas y la critica televisiva.
Ciencia ficción
thumb|Imachen d'a novela de ciencia-ficción [[The War of the Worlds de H.G. Wells.]] A ciencia-ficción ye un tipo de ficción an os desemboliques tecnicos y los abances cientificos forman una parti important d'a historia.
Ferrera de los Navarros
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Azuara, con Villar de los Navarros, con Nogueras, con Lueixma, con Vistabella, con Aladrén, con Tosos y con Aguilón.
Lee Majdoub
Lee Majdoub, naixiu de Tripoli (Liban) o 31 de mayo de 1982, ye un actor libanés nacionalizau canadense.
Ferrera de los Navarros
Toponimia
Bi ha bel microtoponimo con component en aragonés, destacando-ne beluns con fonetica propia de l'aragonés de la Val de l'Ebro como Farafulla, Navallo (a on bi ha un vértiz cheodesico), Parideras de Navallo Royo, Serrallo, Serrallón y Camino del Serrallón (estos zaguers con infixo -all-).
715
Atros países
right|thumb|250px|O rei franco [[Pepín o Petit, qui naixió en 715.]]
Joaquín Carbonell
Creyó cancions relacionatas con o Real Zaragoza, como son Corazón de León, Zaragol u o himno oficial d'o 75 cabo d'anyo.
Ciencia ficción
A literatura de ciencia-ficción, lo cine de ciencia-ficción, la televisión y atros medios de comunicación s'han tornau populars y influyents en gran parti d'o mundo. Amás de proporcionar entretenimiento, tamién puede criticar a la sociedat actual, y a ormino se diz que inspira una "sensación d'asombro".
A ciencia-ficción, que las suyas radices se remontan a l'antiguidat, ye relacionada con a fantasía, la terror y la ficción de superherois, y contiene muitos subcheneros.
Tipos
Historicament, a ciencia-ficción s'ha subdividiu entre ciencia-ficción dura (en anglés hard science fiction) y ciencia-ficción tova (en anglés soft science fiction) dependendo d'a viabilidat d'a sciencia central d'a historia.
José Cabrero Arnal
José Cabrero Arnal naixito de Castilsabás (Plana de Uesca, Aragón) o 7 de setiembre de 1909 y muerto en Antíbol (Francia) o 7 de setiembre de 1982, estió un debuixant de cómics asentau en Francia. Ye lo creyador d'o famoso personache Pif o can (en francés Pif le chien).
Chenero gramatical en castellano
O chenero d'os sustantivos
Muitas vegadas se puet deducir o chenero d'as palabras seguntes as suyas terminacions.
José Cabrero Arnal
Biografía
Fillo de Emeterio Cabrero Mur y Leonor Arnal Puértolas, a familia emigró enta Barcelona en o decenio de 1920. Astí José Cabrera treballo como debuixant en as revistas "TBO", "Pocholo", "L'Esquella de la Torratxa" y "Papitu". En esclatar a Guerra Civil Espanyola s'alistó en as milizias republicanas con as qualas luito dica que habió de fuyir a Francia a la fin d'a guerra. Dimpués d'a invasión nazi de Francia en chunio de 1940 estió feito prisionero y en chinero de 1941 estió tresladau a lo campo de concentración de Mauthausen an remaniría dica mayo de 1945. En 1946 publicó las suyas primeras historietas de Placid y Muzo, una rabosa y un onso antropomorficos, en o semanario Vaillant. En 1948 creyó lo suyo mas celebre personache, Pif o can, que amaneixió en a revista L'Humanité.
Chenero gramatical en castellano
O chenero d'os sustantivos
En castellano bi ha palabras, sobretot que significan profesions, que no varían en chenero. En este caso nomás l'articlo definiu u l'adchectivo marca o suyo chenero:
O chenero d'os pronombres, articlos y quantificadors
A diferencia d'os sustantivos, os pronombres, articlos definius y os quantificadors pueden tener chenero neutro, antimás d'o masculín y feminín. En este caso, a terminación masculina ye -e o consonant (este, ese, aquel, él, el), a feminina ye -a (esta, esa, aquella, la, ella) y lo neutro ye -o (esto, eso, aquello, lo, ello, algo, todo, cuanto, tanto).
Como os adchectivos no tienen formas especificas o terminacions ta lo chenero neutro, a forma en que deben concordar-se con ellos no difiere d'a masculina. Eixemplos: lo malo; algo bueno; esto es verdadero.
El Bonillo
El Bonillo ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 3131 habitants (2007), en una superficie de 502,66 km² y una densidat de población de 6,22 hab/km².
Timothy Hutton
Timothy Hutton (nombre artistico de Timothy Tarquin Hutton), naixito de Malibu (California) o 16 d'agosto de 1960, ye un actor, director cinematografico, guionista y productor cinematografico estausunidense, activo en o cine estausunidense dende meyatos d'os anyos 1960 y con una destacata carrera en o cine estausunidense y quantos premios recibitos. D'entre a suya filmogrfía, se puet destacar as cintas Ordinary People (1980, Robert Redford), The Falcon and the Snowman (1985, John Schlesinger) u The General's Daughter (1999, Simon West).
Premios
En 1980, Timothy Hutton recibió o Premio Oscar a o Millor Actor Segundario por a suy interpretación en a cinta Ordinary People, dirichita por Robert Redford (a suya primera cinta como director).
Vallfogona de Ripollès
Vallfogona de Ripollès ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca de lo Ripollés. La suya población ye de 225 habitants (2008) en una superficie de 5,4 km², con una densidat de población de 41,67 hab/km².
Toponimia
O toponimo Vallfogona se remonta a lo latín VALLEM FECUNDAM.
Elena Huelva
Elena Huelva Paloma (Sevilla, 21 de mayo de 2002-Sevilla, 3 de chinero de 2023) estió una activista espanyola per la luita contra lo cáncer, pacient de sarcoma de Ewing, conoixida per divulgar a traviés d'os retz socials la malotía que padeixeba, con a finalidat d'aduyar asinas a atros en a mesma situación.
Biografía
Elena Huelva naixió lo 21 de mayo de 2002 en a ciudat de Sevill, filla de Manuel Huelva y Emilia Paloma. Quan teneba 16 anyos le estió diagnosticado sarcoma d'Ewing; dende ixe momento, explicó lo suyo día a día contra lo cáncer, y popularizó lo lema "Mis ganas ganan", con o qual describiba la suya actitut frent a la malotía.
Dende 2019, colaboró con multiples organizacions sin ánimo de lucro relacionadas con o cáncer. En agüerro de 2022 escribió lo libro Mis ganas ganan, en an contó la suya experiencia con a malotía.
En aviento de 2022 disenyó un mocador pa lo chuguet "Baby Pelón", comercializado per la Fundación Juegaterapia con l'obchectivo de recaudar fondos pa la investigación d'o sarcoma de Ewing. Pa levar a cabo dita recaudación, la Fundación Juegaterapia creyó la "Beca Elena Huelva" chunto a lo Grupo Espanyol d'Investigación en Sarcomas (GEIS).
Elena Huelva feneixió lo 3 de chinero de 2023 dimpués d'un empioramiento continau d'a suya malotía. La suya muerte causó una oleada de reazions en os retz sozials, incluyindo condolenzias per parte d'un gran numero de feguras publicas, abarcando dende lo plano d'a politica, como lo President d'a Chunta d'Andalucía Juanma Moreno, dica lo mundo d'o espectaclo, los meyos de comunicación y entidatz esportivas como lo Real Betis Balompié.
Cabezo de Mirabel
O cabezo de Mirabel u Mirambel ye un cabezo de 1.252 metros d'altaria situau en o municipio de Mirambel.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Glenn Miller
Alton Glenn Miller (conoixito como Glenn Miller), naixito de Clarinda (Iowa) l'1 de marzo de 1904 y despareixito o 15 d'aviento de 1944 sobre a canal d'a Manga mientres a Segunda Guerra Mundial, cuan feba una chira d'entretenimiento d'os militars estausunidenses en Europa, estió un compositor, musico y lider de colla estausunidense de jazz y swing. Dirichó a la orquesta que portaba o suyo nombre, a Glenn Miller Orchesta.
Viernes de Dolors
thumb|200px|[[Nuestra Sinyora d'as Dolores|Virchen d'as Dolors en Zaragoza]]
O Viernes de Dolors u Viernes de Pasión, ye o viernes anterior a o Domingo de Ramos, comprendido adintro d'a zaguera semana d'a Quaresma, conoixita por a Ilesia como Semana de Pasión. En bellas rechions ye considerato como o inicio d'a Semana Santa, en prencipiar-se en iste as procesions.
Castiello de Santa Barbara de Zaragoza
O castiello de Santa Barbara ye un castiello medieval d'o sieglo XIII que se troba situato en Zaragoza, Aragón, en o barrio de Val d'Espartera. A mayor parte d'o castiello desaparixió en debantar-se-ie una ermita.
O castiello
thumb|250px|left|O castiello O castiello se troba en o cobalto d'a ciudat de Zaragoza, exactament a 313 metros d'altaria sobre o ran d'a mar. L'edificio ye en ruinas, quedando poco d'a fortaleza inicial, ya que gran parti d'o que se veye actualment preteneixe a la reforma que se fació posteriorment ta convertir-lo en ermita. Se pueden veyer encara os muros exteriors con os suyos grans contrafuertes y bellas puertas y finestras. Lo que i queda en l'actualidat representaría un 36% d'a grandaria orichinal d'o conchunto arquitectonico.
A ermita
Gran parti d'a estructura que ha plegau dica os nuestros días perteneixe a la ermita que se construyó aproveitando as ruinas d'o castiello en o sieglo XVII. Estió en l'anyo 1690 cuan una colla de labradors zaragozanos fundó a Confraría d'a Gloriosa Santa Barbara con seu en a parroquia de Sant Pavlo. En l'anyo 1691 ya apareixe a ermita en o Libro de Resolucions d'o Capítol d'a confraría. A suya construcción yera simpla, ya que l'obchectivo de l'edificio no yera artistico, sino tener un puesto de culto esporadico propiedat d'a confraría. Se documenta que en l'anyo 1706 ye menester d'esviellar o tellau que s'heba crebau debiu a l'orache d'a capital aragonesa y a o paso d'as anyadas.
Carcinización
Eixemplos
Se creye que la carcinización se produció de forma independient en a lo menos cinco grupos de crustacios decapodos:
Un eixemplo prehistorico ye l'orden extinto d'os crustacios Cyclida, que desenvolvioron la suya morfolochía semellant a un cangrillo antis d'a existencia d'os verdaders cangrillos.
Castiello de Santa Barbara de Zaragoza
A ermita
No ye dica l'anyo 1749 cuan se conoixe bella cosa d'a estructura y ornamentación de l'edificio. Ta par d'alavez, y con a enchaquia d'o nombramiento d'un nuevo ermitanyo, s'escribe en as actas d'a confraría que a ermita ye d'una sola nau, sin capiellas, pero con dos altars adedicaus a Santa Barbara y a Chesucristo. Bi heba amás un confesionario y un atril de fusta, asinas como una pedricadera de cheso y cuantas lampas. En l'exterior se trobaba una chicota campana en a frontera y un peirón con una cruz de fierro.
Carcinización
Litodidos
derecha|miniaturadeimagen| Un [[Paralithodes camtschaticus|cangrillo royo chigant en a colección d'o Museu d'os Ninos d'Indianapolis.]] L'eixemplo d'os litodidos (familia Lithodidae) que evolucionoron a partir d'os ancestros d'os cangrillos armitanyos ha estato particularment bien estudiato, y la evidencia en a suya biolochía empara esta teoría. Per eixemplo, la mayoría d'os cangrillos armitanyos son asimetricos, per lo que encaixan bien en as conchas de caragol en espiral; los abdomens d'os litodidos, encara que no usan conchas de caragol como cubillar, tamién son asimetricos.
Castiello de Santa Barbara de Zaragoza
A ermita
En primerías d'o sieglo XX cuasi s'heban albandonadas as romerías que se i feban, por o que a ermita continó con o deterioro que se produciba ya dende o sieglo anterior. A tradicional romería de l'1 de mayo en que se bendeciban os termins u campos s'heba deixau de fer y l'acceso enta la ermita yera cuasi impracticable. Entre os anyos 1910 y 1914 s'esvielloron a frontera y o tellau.
Carcinización
Hipercarcinización
En o cangrillo de porcelana Allopetrolisthes spinifrons se puet observar una forma excepcional d'a carcinización denominata "hipercarcinización". Antimás d'a forma corporal alcorzata, A. spinifrons tamién amuestra un dimorfismo sexual semellant a l'observato en os verdaders cangrillos, an los masclos tienen un pleón mes curto que las fembras.
Castiello de Santa Barbara de Zaragoza
A ermita
En a Guerra Civil Espanyola de 1936 l'edificio ye destruyiu y encara que dimpués se proposó restaurar-la nunca no se fació. En 1946 a confraría, que encara existe en l'actualidat, tresladó a romería enta a ilesia de Miralbueno, quedando a ermita albandonada de tot.
Anvistas
Dende o castiello, situau en o punto mas alto de Zaragoza, se tien una vista completa de toda a capital aragonesa con a Val d'Espartera y a Z-40 en primer plan. En os días claros se pueden alufrar amás os Pireneus, a Sierra de Guara y o Moncayo. Mirando-nos enta o sud trobamos Cuart de la Uerba.
Chuan d'Omedes
Chuan d'Omedes (en francés Jean d'Omedes, en castellano Juan de Homedes) naixió en Magallón en 1477. Posteriorment s'unió a la Orden de Sant Chuan d'o Hespital de Cherusalem en Rodas y luitó mientres que lo setio otomano de 1522. Contino s'asentó en Malta en 1530.
En a cultura popular
Chuan d'Omedes amaneixe en quantas novelas relacionadas con a Orden de Malta:
Lorenzo de Magallón
Lorenzo de Magallón estió un relichioso aragonés naixiu de Magallón (Campo de Borcha, Aragón) en 1608 y muerto en Cumarebo (Venezuela) en 1675, fundador d'as misions d'a Orden d'os Capuchins en Venezuela.
San Rocco al Porto
San Rocco al Porto (en lombardo, San Ròc) ye una comuna de Lombardía, en provincia de Lodi, situada a 45 kilometros a lo Sud de suya capital Lodi y a 5 kilometros a lo norte de Piacenza. Os suyos habitants son clamatos sanroquinos.
San Rocco al Porto ye ubicata a 47 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, en as planas de Lombardía. A comuna tien una población de 3.524 habitants en una superficie de 47 km².
Historia
Sobre l'orichen d'o toponimo, a leyenda diz que Sant Roque, malauto de peste, s'aturó en as selvas d'este territorio (a on bi heba un puerto pa os barcos que iban a Piacenza) pa descansar.
Rabal (Zaragoza)
O Rabal (en castellano Arrabal) ye un districto de Zaragoza, situato en a marguin ezquierda de l'Ebro.
Ye considerato como un d'os barrios mas antigos d'a ciudat, ya existiba en a Saraqusta medieval, debito a que yera o puesto a on viviban muitos agricultors de Zaragoza y o primer barrio d'a marguin ezquierda. thumb|250px|left|Mapa d'o districto
Esporte
O fútbol ye representato por o Club Deportivo San Gregorio Arrabal.
Caubiac
Caubiac (Caubiac en occitán, Caubiac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 193 habitants (1999) en una superficie de 7,99 km², con una densidat de población de 24,16 hab/km².
Fuensanta
Fuensanta ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 369 habitants (2006), en una superficie de 24,03 km² y una densidat de población de 15,35 hab/km².
José Iranzo Bielsa
José Iranzo Bielsa u mas conoixito como O pastor d'Andorra (El pastor de Andorra en castellano) estió un d'os mas famosos cantaires d'ixota. Naixito d'Andorra (Teruel) o 20 d'octubre de 1915 y muerto en a mesma localidat o 22 de noviembre de 2016, ya yera pastor cuan no teneba que ueito anyadas.
Mientres os suyos anyos de cantaire recorrió muitos pueblos d'Aragón y d'atros países d'Europa y America, actuando mesmo ta o rei Hassan II de Marruecos entre atras personalidaz.
Recibió tamién a-saber-los premios y homenaches como lo primer premio d'o Certamen Oficial de Jota de 1943 y o premio extraordinario de 1974, a Medalla a lo Merito Cultural d'o Gubierno d'Aragón en 1992, Medalla d'as Corz d'Aragón en 1997, a Cruz de Sant Chorche en 1999 y a distinción de Millor aragonés d'ixa mesma anyada, y tamién a medalla d'oro d'a villa d'Andorra.
Tamién fació cine, apareixendo en 1984 en a cinta Requiem por un campesino espanyol y en 1989 chunto con o Baluarte aragonés en Aragón canta y baila al mundo.
Con mas de 90 anyatas encara feba de pastor mientres su nieto prencipiaba a chestionar a explotación ganadera. En l'anyo 2017 Igor El Ruso mató a su nieto mientres iba con su pai a cosirar as uelllas.
El Ballestero
El Ballestero ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Sierra de Alcaraz y Campo de Montiel y d'o partiu chudicial d'Alcaraz.
A suya población ye de 473 habitants (2011), en una superficie de 138,69 km² y una densidat de población de 3,41 hab/km².
Cheografía
A localidat d'el Ballestero se troba situata a 1.029 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 68 km d'a ciudat d'Albacet, a capital d'a suya provincia.
Numero gramatical en castellano
O castellano ye una d'as pocas luengas romances occidentals que conservoron a terminación etimolochica d'o plural acusativo d'o latín. Eixemplos:
Quan a palabra termina en -z (que viene de l'antiga terminación *-ce, que marcaba o mesmo son que a -z), o plural ye -ces:
Fueras de tres casos, on que l'acento cambia o suyo lugar, a causa de que estas son palabras cultas procedents d'o nominativo latín (y no de l'acusativo que ye o normal en as luengas romances), conservando l'acento orichinal d'o nominativo:
Antonov An-124 Ruslan
Dica o Boeing 747-8F, l'An-124 estió, entre trenta anyos, l'avión de carga de producción de peso bruto mas pesau d'o mundo y o segundo avión de carga operativo mas pesau, dezaga d'o solenco Antonov An-225 Mriya (un disenyo muit enamplau basau en l'An-124). L'An-124 sigue estando l'avión de transporte militar mas gran en servicio actual. O disenyador prencipal de l'An-124 (y l'An-225) estió Viktor Tolmachev.
Volau por primera vegada en 1982, a certificación civil s'emitió o 30 d'aviento de 1992. En chulio de 2013, 26 An-124 yeran en servicio comercial con 10 pedius. En agosto de 2014, s'informó que os plans pa reprener a producción conchunta d'o Antonov An-124 heban estau archivaus a causa d'as continas tensions politicas entre Rusia y Ucraína. A sola planta de producción que queda ye a rusa Aviastar-SP en Ulyanovsk. Os diversos operadors de l'An-124 son en conversacions respective a la certificación de aeronavegabilidat contina d'os avions An-124 individuals. O disenyador orichinal de l'An-124 ye responsable de chestionar o proceso de certificación d'os suyos propios productos, pero os conflictos entre Rusia y Ucraína dificultan a chestión d'iste proceso. En 2019, i heba 26 An-124 en servicio comercial.
Entre los conflictos d'a invasión rusa d'Ucraína en la Batalla de l'Aeropuerto de Hostomel lo 27 de Febrero d'o 2022 dos Antonovs matricla UR-82009 y UR-82073 resultoron destruyius dimpués que l'as Fuerzas Armadas de Rusia invadisen y bombardiasen l'aeropuerto.
La Moratiella (Lo Castellar)
La Moratiella (La Moratilla en castellano) ye una muela de 1.382 metros d'altaria situada en lo termin municipal d'el Castellar (Teruel). En lo suyo cabalto bi ha un vértiz cheodesico.
Baños de Valdearados
Baños de Valdearados ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.
La Moratiella (Lo Castellar)
Toponimia
L'oronimo La Moratiella ye una derivación de muela con disimilación y con una terminación -tiella común en la toponimia aragonesa meridional y mozarabe que persiste dimpués de la castellanización como -tilla. Esta terminación s'habría formau por doble sufixación con lo sufixo -iello seguindo a un infixo -at- que se remontaría a un anterior diminutivo -eta. Manimenos, Javier Terrado Pablo interpreta que ye un simple refirme de lo sufixo -iello igual como en castellano lo sufixo cognato -illo presenta puede presentar un infixo -ec- (de muela, muelecilla). En tot caso estas formacions son comuns en la microtoponimia de lo sudueste d'Aragón con palabras femeninas bisilabicas terminadas en -a: poyatiella, covatiella, lomatiella, serratiella, vegatiella, ecetra.
Baños de Valdearados
Cheografía
A localidat de Baños de Valdearados ye situada a 890 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 16 km d'Aranda de Duero, a capital d'a suya comarca y d'o suyo partiu chudicial, y a 80 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo sud con Quemada, Villanueva de Gumiel y Aranda de Duero; a l'ueste con Tubilla del Lago y Gumiel de Izán; a lo norte con Valdeande y Caleruega; y a l'este con Hontoria de Valdearados.
Vilallonga de Ter
Vilallonga de Ter ye un municipio catalán situato en a provincia de Chirona y en a comarca de lo Ripollés. La suya población ye de 477 habitants (2008) en una superficie de 64,2 km², con una densidat de población de 7,43 hab/km².
Senta Fe de Peirolièras
Senta Fe de Peirolièras (Senta Fe de Peirolièras en occitán, Sainte-Foy-de-Peyrolières en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
Henryk Sienkiewicz
Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz (n. Wola Okrzejska, Polonia, 5 de mayo de 1846 - † Vevey, Suiza, 15 de noviembre de 1916). Escritor y novelista polaco, Premio Nobel de Literatura en 1905.
Senta Fe de Peirolièras
A suya población ye de 1.436 habitants (1999) en una superficie de 38,02 km², con una densidat de población de 37,77 hab/km².
Henryk Sienkiewicz
Empecipió como periodista en 1869, reyalizando cuantos viaches entre 1876 y 1879, treballando en os Estaus Unius como ninviato especial entre 1876 y 1878. En 1882 fue nombrato director d'o periodico conservador Slowo. Estando ya un prestichioso periodista y gran esfensor d'a causa de Polonia, ninvió una carta ubierta a Guillén II, emperador d'Alemanya en a que s'oposaba a la chermanización d'a Posnania y con a que atrayó a ficacio mundial sobre o esdevenidero d'o suyo país. En os prencipios d'a Primera Guerra Mundial, se trobaba en Suiza, an formó, chunto con Paderewski, o comité t'as victimas d'a guerra en Polonia.
Especializato en temas socials, estió muit popular en o suyo tiempo, anque agora ye apenas leyito. As suyas obras mas importans se tratan os poblemas socials d'os campesins y os sectors baixos en Polonia. Consiguió una gran fama con a publicación d'a suya trilochía sobre a luita polaca frent a las invasions rusas, suecas y turcas d'o sieglo XVII: A sangre y fuego (1884), A inundación (1886), y O sinyor Michael (1888). Son tamién muit remeratas O sinyor Wolodyjowski (1888), Sin dogma (1891), A familia Polanieski (1894) y Os cruzatos (1900).
Tamién son conoixitos os suyos relatos: Dengún ye profeta en a suya tierra (1872), Bocetos a lo carbón (1880); y as suyas novelas curtas Bartek o vencedor (1882), O torrero (1880) y Sachem (1889).
Atra d'as suyas novelas ye O diluvio.
A suya novela mas famosa hue en día ye Cuo Vadis, levata muitas vegatas a lo cine, en a cual a traviés d'as sufrienzas d'os cristianos mientres o reinato de Nerón fa una critica d'a empremida d'a mesma Polonia.
Bèragarda e Senta Maria
Bèragarda e Senta Maria (Bèragarda e Senta Maria en occitán, Bellegarde-Sainte-Marie en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.166 habitants (1999) en una superficie d'11,66 km², con una densidat de población de 15,09 hab/km².
Premios d'o Cómic Aragonés
Os Premios d'o Cómic Aragonés (oficialment y en castellano Premios del Cómic Aragonés) son organizaus per Viñetario.com dende 2011 y s'entregan mientres la celebración d'o Salón d'o cómic de Zaragoza.
''
Cerro de Monserrate
O cerro de Monserrate ye un pueyo de 1.285 metros d'altaria situau en o municipio de Cantaviella.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Quảng Bình
300px|thumb|right|A provincia de Quảng Bình en Vietnam. Quảng Bình ye una provincia d'a Republica Socialista de Vietnam, en a peninsula Indochina y a lo sudeste d'Asia. A suya superficie ye de 8.051,8 km², con una población de 831.600 habitants (2004).
A capital provincial ye a ciudat de Đồng Hới.
L'aeropuerto de Đồng Hới y o Parque Nacional Phong Nha-Ke Bang son situatos en a provincia de Quảng Bình.
Ye o lugar de naixencia d'o cheneral Võ Nguyên Giáp y d'o politico Ngô Đình Diệm.
Historia
right|thumb|300px|A desembocadura d'o [[río Nhât Lê, en Quảng Bình]].
Colonización francesa
Mientres a colonización francesa, a provincia fació parte d'Annam, en a Indochina francesa. Bi habió una important base aeria militar de l'Exercito francés (en Đồng Hới), emplegada ta bombardiar as concentracions d'o Viet Minh y d'o Pathet Lao.
Independencia
En 1954, seguntes os Acuerdos de Chinevra, a provincia quedó en o sector norte d'o país, en Vietnam d'o Norte, en a muga con Vietnam d'o Sud.
Guerra de Vietnam
Mientres a Guerra de Vietnam, a provincia recibió muitos bombardeyos aerios d'os Boeing B-52 d'a United States Air Force, por estar a man d'o paralelo 17 (a muga de Vietnam d'o Norte con Vietnam d'o Sud) y d'a rota Ho Chi Minh.
Organización politico-administrativa
Quảng Bình tien 6 districtos y 1 municipalidat:
Férez
Férez ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1095 habitants (2005), en una superficie de 18,42 km² y una densidat de población de 59,44 hab/km².
Juan de Landa (actor)
Juan de Landa (nombre artistico de Juan Crisóstomo Pisón Pagoaga y Landa), naixiu de Mutriku (Guipuzcua, País Basco) o 27 de chunio de 1894 y muerto en ixa mesma localidat o 18 de febrero de 1968, estió un actor basco, activo en o teatro y en o cine espanyol dende primerías d'os anyos 1920 dica la suya muerte.
Trasladau dende muit choven enta Madrit, partecipó en obras teatrals en ixa capital, fendo los suyos primers treballos en o mundo d'o cine en primerías d'os anyos 1930, ta iniciar dimpués una carrera actoral en o cine estausunidense con a-saber-lo d'exito, treballando en versions en castellano de cintas estausunidenses. Tornó en Espanya poco dimpués, treballando como actor de voz en as primeras cintas sonoras doladas, ta tornar en o mundo d'o teatro mientres a Guerra Civil Espanyola, dica que se tresladó enta lo reino d'Italia ta treballar en coproduccions con o cine italiano por as buenas relacions que teneba lo rechimen franquista con o rechimen faixista de Benito Mussolini, tornando de nuevo en Espanya en 1944, a on continó la suya carrera como actor en papels segundarios.
Morió en a suya localidat natal por un cáncer hepatico, estando apedacau en o Cementerio de l'Almudena de Madrit.
O Saldo
250px|thumb|O Saldo O Saldo ye un salto d'augua situau en o río Escarra, amán d'a localidat d'Escarriella, en o municipio de Sallent de Galligo (Alto Galligo).
As auguas que vienen dende l'entibo d'Escarra, situau a 2 kilometros d'aquí, cayen entre as rocas d'a foz d'Escarra con un deslibel d'alto u baixo 50 metros. A tamas de que bi ha una poza de bells 20 metros de diametro a os suyos pietz, ye viedau o banyo por haber-ie auguas abaixo una estación de captación d'augua pa o consumo humán.
Sant Veturián
Sant Veturián d'Asán, tamién conoixito como Sant Vitorián u Sant Viturián ye un santo italiano que vivió en Galia y sobretot Hispania y fundó o Monesterio de Sant Veturián d'Asán en Sobrarbe.
Morió enta l'anyo 560 por causas naturals.
Don Benito
Don Benito ye una ciudat extremenya d'a provincia de Badajoz. Se troba situata en a comarca d'as Vegas Altas y en o partiu chudicial de Don Benito. A suya población yera de 37.149 habitants en 2013 en una superficie de 561,99 km².
Economía
As actividaz economicas prencipals son o comercio y a industria.
O Chorro
O Chorro ye un salto d'augua situau en o barranco de Santa Orosia, amán d'a localidat de Yebra de Basa, en a comarca de l'Alto Galligo.
Sieglo III
O sieglo III ye formato por os anyos entre l'anyo 201 y l'anyo 300, istos dos tamién encluyitos.
Donchón
thumb|200px|Donchón d'[[Étampes seguntes un debuixo d'Eugène Viollet-le-Duc.]]
O donchón (palabra francesa) ye un elemento arquitectonico medieval, manda las defensas d'o castiello como tamién lo fa a torre de l'homenache, pero tamién as exteriors, y ye independient d'o recinto d'a fortaleza, ya que tien una salita propia ta o campo.
La Herrera
La Herrera ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 351 habitants(2007), en una superficie de 63,4 km² y una densidat de población de 5,53 hab/km².
José Luis Gil (desambigación)
José Luis Gil puet estar:
Plantago
Plantago (Linné, 1753) ye un chenero de plantas d'a división Magnoliophyta, clase Magnoliopsida, orden Lamiales y familia Plantaginaceae. Presenta un porte herbacio. Qualsiquier especie d'este chenero recibe a denominación de plantaina en aragonés.
Presenta unas fuellas con una nerviación bien visible en o envés.
Fitonimia
Bel autor considera que o fitonimo latín PLANTAGO se relaciona con a "planta d'o piet" basando-se en o pareixito d'as nerviacions d'a fuella con os tendons d'o piet.
En aragonés as especies d'este chenero se dicen con una palabra patrimonial derivata de l'acusativo de PLANTAGO, "plantaina" < PLANTAGINEM, que se troba documentata en muitos lugars actualment castellanoparlants pero on se charró o romanz nabarro-aragonés: a part de lugars d'Aragón como Torrociella d'Alcanyiz, a Riocha Baixa, as comarcas churras, y tamién se documenta en o catalán d'o Mezquín-Guadalop y part d'o Matarranya: Auguaviva, La Chinebrosa, La Torre de Viliella, La Codonyera, La Canyada de Beric, Belmont, Val Chunquera, Fórnols, Mazalión y Maella. En os dos casos representa un aragonesismo, por decir-se en castellano llantén y en catalán plantatge, os dos cognatos d'una palabra que por conservar a fonetica aragonesa conserva o grupo inicial PL- latín. A filolochía tradicional espanyola ha considerato que esta palabra ye un mozarabismo, pero en mozarabe ye documentato como Plantayn y en aragonés ye relativament común a presencia de fitonimos con o sufixo -aina: "borraina", "ferraina", "tintilaina", ecetra.
Lista d'equipos d'a Selección de fútbol d'Aragón
Ista ye a Lista d'equipos d'a Selección de fútbol d'Aragón. Ta mas información, se veiga l'articlo prencipal sobre a Selección aragonesa de fútbol.
Selección anyada 1921-1922
Bels meses dimpués d'a constitución d'a Federación Aragonesa de Fútbol o 25 de chinero de 1922, a Selección aragonesa de fútbol, chugó os suyos 3 primers partius amistosos, uno contra l'Osasuna (Zaragoza, Campo d'o Arrabal, 28 de mayo de 1922), y dos contra o Gimnástico de Valencia (Valencia, 12 de chunio y 13 de chunio de 1922). A selección aragonesa en ixas envueltas aculliba futbolistas aragoneses (Salillas, Urroz, Ostalé y Burges) y atros futbolistas no aragoneses pero con licencia federativa aragonesa, o mesmo que feban atras seleccions territorials como Catalunya.
Seleccionadors: responsables d'a Federación Aragonesa de Fútbol.
Resultaus: Aragón 1 -- Osasuna 2; Gimnástico 5 -- Aragón 0; Gimnástico 4 -- Aragón 0.
Penya de la Horca
A penya de la Horca ye un mont de 1.503 metros d'altaria situau en o municipio de Puertomingalbo.
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Lista d'equipos d'a Selección de fútbol d'Aragón
Selección anyada 1923-1924
Seleccionadors: A convocatoria d'o primer partiu se fació por votación entre os directivos d'a Federación. En o segundo y tercer partius, José María Gayarre y Adolfo Buylla estión os seleccionadors.
Resultaus: Cantabria 3 -- Aragón 0; Aragón 2 -- Cantabria 0; Aragón 2 -- Cantabria 1.
Goleyadors por Aragón: José Santías: 2 gols, Ayestarán: 1 gol, Jacobo Cano: 1 gol.
Selección anyada 1926-1927
A Selección aragonesa de fútbol se confrontó en ista anyada con a Selección espanyola (que heba chugau nomás 20 partius ta par d'alavez), en un partiu chugau en o 8 d'aviento de 1926 en o campo zaragozano de Torre de Bruil (sito en a Carrera Asalto, tamién conoixiu como de la Torre de Monserrat u d'o Asalto), propiedat d'o Zaragoza CD.
* Chugadors no aragoneses de refuerzo Seleccionadors: responsables d'a Federación.
Resultaus: Aragón 1 -- Espanya 1.
Goleyadors por Aragón: Armas: 1 gol.
Selección anyada 1929-1930
O 22 de chunio de 1930, Aragón chugó contra Catalunya, selección que ya heba chugau 74 partius. O partió estió de nuevas en o Estadio Torre Bruil de Zaragoza. A selección catalana no chugó iste partiu con os suyos millors chugadors (que tamién en yeran d'a selección espanyola), deixando-los descansar-se ta os venients partius. Seleccionadors: responsables d'a Federación.
Resultaus: Aragón 3 -- Espanya 1.
Goleyadors por Aragón: Burillo: 3 gols.
Selección anyada 1949-1950
Dimpués d'un largo parentesi de 20 anyos, en l'anyada 1949-1950 s'achustoron dos partius d'a selección aragonesa contra a selección d'os Baixos Pireneus, a iniciativa d'ista zaguera federación. Os seleccionaus ta istos partius heban d'estar aficionaus (isto ye, no pas profesionals). O primer partiu se chugó en Pau (Champ Bourda), o 21 de mayo de 1950, y o segundo, l'11 de chunio d'ixe mesmo anyo en Zaragoza (campo de Torrero). Seleccionador: Mariano Orcao
Resultaus: Baixos Pireneus 4 -- Aragón 4, Aragón 6 -- Baixos Pireneus 0.
Goleyadors por Aragón: Vidal: 5 gols, Domingo: 2 gols, Ferraz: 1 gol, Pascual: 1 gol, Castellot: 1 gol.
Selección anyada 1952-1953
Resultaus: Aragón 1 -- Espanya "B" 4.
Selección anyada 1957-1958
En chunio de 1958 as seleccions absolutas de Bearn y Aragón chugón dos partius, o 15 de chunio en Pau y o 22 de chunio en Zaragoza en o estadio de la Romareda. Seleccionador: Julián Arqué
* Convocau pero no chugó en garra partiu.
Resultaus: Bearn 4 -- Aragón 5, Aragón 4 -- Bearn 1.
Goleyadors por Aragón: Mayoral: 3 gols, Villalba: 2 gols, Moreno: 1 gol, José Luis: 1 gol, Ceresuela: 2 gols.
Selección anyada 1973-1974
L'1 de noviembre de 1973, tornó a convocar-se a selección aragonesa absoluta (nomás con chugadors d'o SD Huesca, Club Endesa-Andorra, CFA Monzón y UD Fraga) ta chugar en Zaragoza en La Romareda contra os chugadors naixius d'Aragón d'o Real Zaragoza.
Selección anyada 1997-1998
O 19 de mayo de 1998, 25 anyos dimpués d'o zaguer partiu, tornó a convocar-se a selección aragonesa absoluta, ta chugar en Soria (Estadio de Los Pajaritos) contra a selección de Castiella y Leyón.
Seleccionador: Víctor Fernández
Goleyadors por Aragón: García Sanjuán: 1 gol.
Selección anyada 2001-2002
L'1 de chunio de 2002 a selección aragonesa chugó un nuevo partiu contra a selección de Castiella y Leyón, ista vegada en La Romareda. O partiu estió un omenache ta Belsué, Milla, que chugón por Aragón y Eusebio que chugó por Castiella y Leyón.
Seleccionador: Víctor Fernández
Resultaus: Aragón 3 -- Castiella y Leyón 0.
Goleyadors por Aragón: Soriano: 1 gol, Salillas: 1 gol, Txiki: 1 gol.
Selección anyada 2006-2007
En ixa temporada, a selección aragonesa chugó contra Chile (Estadio de La Romareda, 28 d'aviento de 2006) o suyo primer partiu internacional contra una selección oficial FIFA, y o zaguer partiu d'a selección dica hue.
Seleccionador: Víctor Fernández
Resultaus: Aragón 1 -- Chile 0.
Goleyadors por Aragón: Javier Suárez: 1 gol.
Bescós
Bescós puet estar:
Villacampa
Villacampa ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo. Se troba en a comarca de l'Alto Galligo.
Molimentos
A ilesia de Sant Chuan Baptista de Villacampa, una ilesia d'o sieglo XVI adedicada a Sant Chuan Baptista que ye la ilesia parroquial d'o lugar y que hue se troba en runas. Ye un edificio contruyiu en piedra picada con nomás que una sola nau en forma rectangular que poseye en o canbto d'a Epistola una capiella adosada y que se comunica con una torre fortificada a lo suyo canto a traviés d'un pasadizo. L'acceso a lo suyo interior ye a traviés d'una puerta con arco de meyo punto. Encara que la cubierta de l'edificio ye esboldregada, yera cubierto con vuelta de canyón.
Bavaro d'a val de Stubai
En Fulpmes y Neustift im Stubaital se charra de forma diferent, pronunciando-se-ie por eixemplo a "r" como en anglés americano. Iste feito diferencial fa que o bavaro d'a val de Stubai s'haiga feito conoixiu difuera d'ista rechión, estando un d'os suyos sinyals d'identidat.
Eixemplos
Un eixemplo d'un poema de Heinrich Muigg :
Reyal Sinyoría de Molina
Fue fundada como sinyoría independient entre los reinos Castiella y d'Aragón por Manrique de Lara. En 1321 se desvinió que lo títol de sinyor de Molina lo prenese lo rei de Castiella, y d'astí entadebant lo han teniu los reis de Castiella y dimpués d'Espanya.
Mantenió lo fuero sin quasi cambios dende la suya fundación dica la suya abolición en 1813 y tenió una división administrativa pareixida a la de las comunidatz d'aldeyas aragonesas, con sexmas, comunidaz que en Castiella se conoixen como Comunidades de Villa y Tierra.
Bavaro d'a val de Stubai
Eixemplos
Y a introducción d'o libro "Stubaier Mundart" de Peter Lanthaler :
Variant dialectal de Tegst
Aqui se pueden veyer os mesmos eixemplos amostraus anteriorment, pero en una variedat local diferent:
Reyal Sinyoría de Molina
División administrativa
thumb|right|Mapa de las sexmas de la Sinyoría de Molina. La Sinyoría de Molina, igual que las atras comunidatz de villa y tierra de la Extremadura castellana, yera estruturada arredol d'una villa prencipal, n'este caso Molina, rodeyada por las tierras que se dividiban sexmas, quatre n'este caso en cuenta de las seis que hi heba por un regular. Estas sexmas yeran la de lo Campo, la de lo Pedregal, la de lo Sabinar y la de la Sierra. Dimpués cadaguna se dividiba en unas vint vintenas, que correspondeban a cadaguna de las aldeyas de la sexma y las suyas tierras, divididas a més cadaguna en unos cinco quinyons pa repartir las tierras de cada lugar.
Sexma de lo Campo
La sexma del Campo ye la que ye més a lo norte y la més grant, abracando las vals altas de lo Mesa y de lo Piedra y la paramera nororiental de Molina.
Bavaro d'a val de Stubai
Variant dialectal de Tegst
O poema de Heinrich Muigg:
Y a introducción d'o libro "Stubaier Mundart" de Peter Lanthaler: