cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tractau de Versailles
O Tractau s'elaboró mientres a Conferencia de paz de París y se sinnó o 28 de chunio de 1919 a las 11 horas y 11 minutos (homenache a o día 11 de noviembre de 1918, quan se sinnó l'armisticio) en o Salón d'os Mirallos d'o castiello de Versailles, en a ciudat francesa de Versailles, que li donó o suyo nombre. Dentró en vigor o 10 de chinero de 1920.
Seguntes as clausulas d'o Tractau, Alemanya (que no estió representada en a Conferencia de paz), yera considerada culpable d'a guerra, perdeba totas a suyas colonias, amás d'importants territorios en Europa y estaba obligada a pagar reparacions de guerra a os Aliaus, ta reparar os danyos causaus a Belchica y Francia, que estioron os países mas beneficiaus d'as reparacions pagadas por Alemanya.
O Tractau de Versailles estió en os anyos 1920 y anyos 1930 un important elemento propagandistico ta la extrema dreita alemanya mientres a Republica de Weimar y ye asinas una d'as causas prencipals propagandisticas d'o Tercer Reich dica rematar en a Segunda Guerra Mundial. Adolf Hitler, fendo-se eco d'as ideyas pregonadas por o movimiento volkisch (populismo d'extrema dreita nacionalista) alemán, que prenió bellas frases d'a propia cupula militar alemana mientres a guerra, fació un emplego intensivo d'as clausulas d'o Tractau en as difícils condicions politicas, economicas y socials d'os anyos 1920 en a Republica de Weimar ta rematar con o sistema democratico en Alemania y portar a o país enta la Segunda Guerra Mundial y la suya destrucción.
Antecedents
Encara que dende 1915-1916 ya yera claro que as Potencias Centrals, l'alianza dominada por l'Imperio Alemán d'o kaiser Guillén II, no poderba pas ganar a Primera Guerra Mundial, dende a dentrada en guerra d'os Estaus Unius en 1917 con u suyo potencial industrial no poderba mas que decantar encara mas a balanza en contra d'os alemans. Sindembargo, os dirichents militars alemans ocultoron l'autentica situación d'o frent no nomás a la sociedat y a o pueblo alemán sino que tamién a la mesma clase politica alemana, que no yera pas conscient d'a gravedat d'a situación y d'a imposibilidat no ya de ganar a guerra, sino mesmo de no perder-la pas.
Dende 1916-1917, os países aliaus d'Alemanya, como Austria-Hongría, l'Imperio Turco u Bulgaria, facioron tentativas ta contactar con os países d'os Aliaus u con os Estaus Unius, que encara no heban dentrau en a guerra, ta sortir-se'n d'a difícil situación en que se i trobaban. Con tot i con ixo, Alemanya mantenió a suya alianza dica o final, forzando a situación interna d'istos países.
Conflicto d'Alto Karabakh 2020
O conflicto d'Artsakh de 2020 ye un conflicto armato en curso entre as fuerzas armadas d'Armenia y Azerbaichán en l'Alto Karabakh, a zaguera escalada en o conflicto no resuelto d'Artsakh.
Tractau de Versailles
Alemanya pierde a guerra
O 27 de setiembre de 1918 o Alto mando alemán, formau por Paul von Hindenburg y Erich Ludendorff, pidió a o suyo Gubierno negociar un armisticio inmediato con os Aliaus, basau en as propuestas d'o president d'os Estaus Unius Woodrow Wilson, os clamaus 14 puntos. Asinas, o Gubierno alemán conoixió por primera vez que a guerra yera perdida (pero no pas encara a población civil) y fue obligau a ubrir contactos ta la rendición d'o país.
Conflicto d'Alto Karabakh 2020
Antecedents
Os enfrontinamientos se derivan d'a disputa sobre Artsakh, de mayoría armenia, un territorio d'Azerbaichán reconoixiu internacionalment, que actualment ye en mans de l'autoproclamada Republica d'Artsakh.
Tractau de Versailles
Alemanya pierde a guerra
Con os primers contactos entre os belicherants, os Aliaus desichioron a modificación d'a estructura interna d'o rechimen politico alemán ta fer-lo democratico y fer asinas mas difícil una nueva guerra, pero os dirichents militars, con Ludendorff a o frent, s'oponioron temendo perder os suyos previlechios, y amás Ludendorff dimitió d'o suyo cargo, afirmando publicament que Alemanya yera ganando a guerra pero que a traiduría d'os civils imposibilitaba a victoria final, en privando a o pueblo alemán d'a recompensa d'as suyas penurias mientres a guerra. Naixeba asinas a falordia d'a punyalada por a espalda, uno d'os elementos mitolochicos en o futuro d'o nazismo.
Conflicto d'Alto Karabakh 2020
Reaccions
Istas son as siguients reaccions dimpués d'o conflicto (dende as locals dica as d'as organizacions internacionals)
Armenia
O 29 de setiembre, Armenia posposó lo chudicio d'o ex-president Robert Kotxarian y atros ex-funcionarios acusatos en o caso de disturbios postelectorals de 2008. A razón dezaga d'isto estió que un d'os acusatos, o ex-ministro de Defensa d'Armenia Seyran Ohanyan, se dirichió ta Artsakh enmeyo de l'ataque azerín.
Azerbaichán
O 27 de setiembre, as autoridatz azerinas restrinchioron l'acceso a Internet en tot o país poco dimpués que s'encetasen os enfrontinamientos, anunció o Ministerio de Transporte, Conexions y Tecnolochías d'Alta Tecnolochía de l'Azerbaichán. Seguntes una declaración d'o Ministerio, se prenió esta mesura "ta evitar provocacions a gran escala por parti d'Armenia".
O 28 de setiembre, o president d'a Republica de l'Azerbaichán, Ilham Aliyev, emitió un decreto sobre a mobilización parcial en Azerbaichán y o Servicio Estatal de Mobilización y Conscripción d'a Republica d'Azerbaichán pa guarenciar o reclutamiento d'oficials militars y l'aplicación d'as mesuras que surtan d'as fayenas de transporte militar de alcuerdo con os plans aprebatos, y o Gabinet de Ministros d'a Republica de l'Azerbaichán ta resolver los problemas que surtan d'esta orden.
Tractau de Versailles
Territorios perdius por Alemanya
right|thumb|250px|[[Republica de Weimar: Alemanya dimpués d'o Tractau de Versailles.]] Alemanya, dimpués d'enronar-se o país con as luitas revolucionarias y con l'albandono por l'Exercito alemán d'o frent de guerra, no teneba posibilidatz d'esfensa, por o que sinyó o Tractau, por o que, seguntes as clausulas suyas, o país cedeba importants territorios en Europa, amás de totas as suyas colonias en Africa, Asia y Oceanía. Alemanya cedeba:
Conflicto d'Alto Karabakh 2020
UN member states
Os gubiernos d'o parcialment estato no reconoixito de Chipre d'o Norte, Pakistán y Turquía refirman a os azerins culpant a Armenia por violar l'alto o fuego. O miembro bosnio d'a Presidencia de Bosnia y Herzegovina Šefik Džaferović y o líder d'o suyo partiu politico lo Partito d'Acción Democratica Bakir Izetbegović expresoron o suyo refirme a Azerbaichán, condenando a Armenia y comparando ista situación con a d'a Guerra de Bosnia entre os anyos 1992 y 1995.
Tractau de Versailles
Atras clausulas
Atras clausulas d'o Tractau impediban que a Reichswehr, l'exercito d'Alemanya, tenese mas de 100.000 soldaus, ni aviación militar ni carros de combate, y o servicio militar obligatorio fue aboliu. Se consideraba que Alemanya (y os suyos aliaus, as Potencias Centrals) yeran os unicos responsables d'a guerra, y que Alemanya pagaría indemnizacions de guerra ta resarcir a d'atros países (Francia en especial) por os danyos que heba provocau en a guerra, comprendidas as pensions a os ferius y veterans de guerra. Antiparte, se desmilitarizó a rechión de Renania, ye decir, o territorio alemán a l'ueste d'o río Rin.
Districto de la Tour de Pin
O districto de la Tour de Pin (en occitán arrondiment de Tour de Pin, en francés arrondissement de la Tour-du-Pin) ye un districto d'o departamento francés d'Isèra, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
A suya población ye de 255.434 habitants en una superficie de 1.479 km², con una densidat de población de 171 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de la Tour-du-Pin (en francés la Tour-du-Pin), y en fan parte 9 cantons y 136 comunas.
Tractau de Versailles
Perdugas economicas
Como conseqüencia d'as suyas perdugas territorials, Alemanya perdió o 13% d'a suya superficie, o 12% d'a suya población, o 16% d'a suya producción de carbón, o 48% d'a suya producción de fierro, o 15% d'a suya superficie agricola y o 10% d'a suya industria.
Conflicto d'Alto Karabakh 2020
UN member states
Chipre condenó a "violación de l'alto o fuego por parti d'Azerbaichán" y qualsiquier acción creixient "d'as parts involucradas, u qualsequier intervención de tercers", demandando que se reprengan as negociacions pacificas.
Representants de cuantos países, incluyitos Albania, Alemanya, Arabia Saudita, Archentina, Canadá, Cheorchia, China, a Ciudat d'o Vaticano, os Estaus Unius, Francia, Grecia, Irán, Polonia, o Reino Uniu, a Republica de Moldavia, Rumanía, Rusia y Turquía demandoron una resolución pacifica d'o conflicto.
Sarda Alta
Sarda Alta ye un mont de 286 metros d'altaria que se troba situau en o municipio de Villanueva de Galligo, en a provincia de Zaragoza.
Malva (Zamora)
Malva ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 194 habitants, en una superficie de 27,33 km² y una densidat de población de 7,1 hab/km².
Sarda Alta
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Toponimia
Una sarda ye una zona de mont u tierra que no ye cautivada, plena de matullos y hierbas y que no ye guaire buena pa sembrar.
Corz de Zaragoza (1364-1365)
As Corz de Zaragoza de 1364-1365 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Pero IV d'Aragón.
Lo Vigan
Lo Vigan (en francés Le Vigan) ye una localidat y comuna francesa, situada en o departamento d'Erau, en a rechión d'Occitania.
Districto de Vianes
O districto de Vianes (en occitán arrondiment de Vianes, en francés arrondissement de Vienne) ye un districto d'o departamento francés d'Isèra, en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
A suya población ye de 205.934 habitants (2009) en una superficie de 1.237 km², con una densidat de población de 166 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Vianes (en francés Vienne), y en fan parte 5 cantons y 113 comunas.
Akamarre
Akamarre (Came en francés, Càmer en occitán) ye un municipio francés, perteneixient a la rechión de Nueva Aquitania, a lo departamento de los Pireneus Atlanticos. Tradicionalment fa parti de la comarca d'Agramont en Ultrapuertos.
Pozo de los Aines
thumb|250px|dreita|Pozo de los Aines en [[Grisel.]] O pozo de los Aines ye una dolina de 23 metros de profundidat amán de Grisel, situato en la comarca de Tarazona y Moncayo.
Akamarre
Demografía
2006 : población provisional de l'Insee (fuent: Insee).
Pozo de los Aines
Toponimia
O nombre d'Aines tien o suyo orichen en l'arabe ayn (auguamanal u fuent). Unatra versión mas popular l'asocia con una moceta clamada Ainés (en castellano Inés) que cayió a lo pozo trobó la suya muerte en as suyas profundidatz, per o que lo clamoron "o pozo de l'Ainés", dechenerando dica rematar en Aines.
A primera mención d'a finca a on que se troba esta dolina ye un testamento de 1586 (torre de los Eynes). A primers d'o sieglo XVII lo portugués João Baptista Labanha fació mención d'a finca y d'a dolina que bi heba en o suyo libro "Itinerario del Reyno de Aragón (1610-1611)":
Lienda
Enta 1535 os habitants d'o lugar de Grisel yeran en a suya mayoría moriscos, musulmans convertius forzosament a lo cristianismo, estando muitos os que en secreto seguiban practicando la suya antiga relichión. Asinas viviba un morisco clamau "Hamet-Ben-Larbi", que en o diya d'a Virchen d'Agosto, un día festivo per os cristianos, salió enta treballar. Poco dimpués de prencipiar a suya fayena se sintió un gran rudio y lo moro y las suyas caballerías desapareixioron en un gran forau que allí se fació, o clamau "pozo de los Aines". Os habitants de Grisel espantaus per aquell fenomeno l'atribuyioron a un castigo de Dios per treballar en un día festivo.
Charlotte Rampling
Charlotte Rampling, naxita de Sturmer (Essex, Anglaterra) o 5 de febrero de 1946, ye una actriz britanica, con destacata participación en o Cine britanico, o Cine francés y o Cine italiano.
Cabezo Mayor
O cabezo Mayor ye un pueyo de 306 metros d'altaria que se troba situau en o municipio de Mallén, en a provincia de Zaragoza.
Esteban Manuel de Villegas
Esteban Manuel de Villegas, naixito de Matut (Comarca d'Anguiano, A Riocha, Reino de Castiella) o 5 de febrero de 1585 y muerto en Nachera (Comarca de Nachera, A Riocha, Reino de Castiella) o 3 de setiembre de 1669, estió un poeta riochán d'o Sieglo d'Oro, que escribiba en castellano.
Cabezo Mayor
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Esteban Manuel de Villegas
Encara hue, as suyas poesías de tematica erotica siguen sin estar superatas en luenga castellana.
Poi de Tojas
Poi de Tojas (Poi de Tojas en occitán, Pouy-de-Touges en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.379 habitants (1999) en una superficie de 13,79 km², con una densidat de población de 16,39 hab/km².
Norma Shearer
Premios
Norma Shearer recibió un premio Oscar a la Millor Actriz en 1929-1930 por a suya interpretación en a cinta The Divorcee, dirichita por Robert Z. Leonard.
Mary Pickford
Mary Pickford (nombre artistico de Gladys Louise Smith), naixita de Toronto (Ontario) o 8 d'abril de 1892 y muerta en Santa Monica (California, Estaus Unius) o 29 de mayo de 1979, estió una actriz canadiense, una d'as mas destacadas actrices en os tiempos d'o cine mudo, activa en o mundo d'o teatro y d'o cine estausunidense dende prencipios d'os anyos 1900 dica meyaus d'os anyos 1950. Antiparte, con Charlie Chaplin, Douglas Fairbanks y D. W. Griffith estió establidora d'a United Artists, o primer estudio de cine independient.
Premios
Mary Pickford recibió un premio Oscar a la Millor Actriz en 1928-1929 por o suyo papel en a cinta Coquette, de Sam Taylor, en o suyo primer papel en una cinta de cine sonoro.
Borg de Bigòrra
Borg de Bigòrra (en francés Bourg-de-Bigorre) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón d'a Val de l'Arròs y d'as Baïsas y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 182 habitants (1999) en una superficie de 7,92 km², con una densidat de población de 22,98 hab/km².
Neovison vison
A loira chica americana u turón negro americano (Neovison vison u Mustela vison u Neogale vison (Schreber, 1777) ) ye un mamifero d'a orden d'os Carnivora y familia Mustelidae que ye orichinario de Nordamerica y ye introduciu en quasi tota Europa. Forma parti d'a lista d'as 100 especies invasoras mas nocivas d'Europa.
O suyo pelache ye por un regular negro u pardo fosco, y lo suyo peso ye d'arredol de 1,5 kg en os masclos y de 1 kg en as fembras.
Orichinalment se criaba en granchas pelleteras, manimenos cuantos eixemplars s'han escapau creyando problemas en o meyo ambient. Tot y con o suyo aspecto semellant, no ye muit relacionau con a nuria y a especie no se puede cruciar con ella.
S'ha detectau una versión modificada d'o virus SARS-CoV-2 en istos animals, con a posibilidat de chenerar contaixos a humans. Isto ha levau a lo suyo sacrificio masivo en países como Dinamarca y Espanya.
Malpartida de Corneja
Malpartida de Corneja ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca d'El Barco de Ávila - Piedrahíta.
A suya población ye de 99 habitants (2019) en una superficie de 19,07 km², con una densidat de población de 5,61 hab/km².
Frederic Mompou
Frederic Mompou Dencausse (u Federico Mompou Dencausse), naixito de Barcelona (Barcelonés, Catalunya) o 16 d'abril de 1893 y muerto en ixa mesma ciudat o 30 de chunio de 1987, estió un destacato compositor y pianista catalán de musica clasica. En 1980 li concedioron a Medalla d'Oro d'a Cheneralidat de Catalunya y en 1981 o Premio Nacional de Musica en a categoría de compositor.
En l'anyo 2006 a Fundació Frederic Mompou, adedicata ta la difusión d'a suya obra, fue creyata por bels personas dentre as que estaba Carme Bravo, a suya vidua y destacada pianista.
Río Deva
O Deva ye un chicot río que naixe en a Sierra de Chabalambre y desemboca en o río Guadalaviar pasando por o lugar homonimo.
Suecos
Los suecos (en sueco svenskar) son los habitants nativos de Suecia, trobando-sen establitos en la part suroccidental de Finlandia dende fa sieglos. Parlan una luenga escandinava propia, lo sueco y son cristianos luteranos.
Relichión
En la segunda mitat de lo sieglo XI una dinastía encomenzó a imposar lo cristianismo, y en l'anyo 1164 fue fundau l'arcebispato d'Upsala. La relichión politeísta escandinava de los suecos resistió dica lo sieglo XIII, esdevenindo cristianos catolicos como atros pueblos europeus medievals. Los suecos cristianizoron Finlandia d'alcuerdo con lo catolicismo. En lo folklore sueco quedoron elementos pagans.
Historia
La historia de los suecos dica lo sieglo XIII ye escura. En lo periodo vikingo los suecos comerciaban con los bizantins y los arabes a traviés de rutas fluvials d'Europa Oriental y yeran conoixius como varegos. En lo sieglo XI encomenzó la cristianización.
En lo sieglo XIII tenioron relacions con los comerciants de la Hansa de Visby y establioron la suya capital en Estocolmo. En tiempos de lo rei Erik los suecos facioron una "cruzada contra los fineses" influitos por la Santa Seu, que d'esta traza evitaba que los fineses fuesen convertius a lo cristianismo por los eslaus orientals ortodoxos de Novgorod. La conquiesta de Finlandia duro dende 1249 dica 1323.
En l'anyo 1397 ye coronau en Kalmar Erik de Pomerania como rei de Suecia, Noruega y Dinamarca por una asamblea d'aristocratas suecos, noruegos y daneses. Ye una unión personal baixo lo mesmo monarca con una mesma politica exterior y defensa. Mientres lo tiempo que duró esta unión los suecos yeran gobernaus por rechents con intreses diferents con respecto a la monarquía común. En l'anyo 1520 lo rei Cristian II fació una mortalera d'opositors suecos ("mortalera d'Estocolmo") y esclara una revuelta en Dalecarlia dirichita por Gustavo Vasa. Los sublevaus son refirmaus por los alemans de la ciudat hanseatica de Lübeck y forachitan a los daneses rematando con la unión.
En l'anyo 1523 ye esleito rei de Suecia Gustavo Vasa, que consigue que la monarquía siga hereditaria. Carlos Vasa fa de lo luteranismo relichión oficial dimpués de la revuelta protestant dirichita por ell mesmo y ye nombrau rei en l'anyo 1604.
Suecia estió una superpotencia entre 1611 y 1721, quan dominoron la ribera baltica, fendo guerras contra Polonia, Dinamarca y dimpués l'Imperio Ruso, que li prenió la hechemonía.
Pixar
Pixar Animation Studios ye una interpresa estausunidense de cine d'animación per ordinador subsidario de Walt Disney Studios y propiedat de The Walt Disney Company con seu en Emeryville, California, Estaus Unius. O suyo orichen se remonta a 1979, quan prencipió a operar como The Graphics Group, a división computacional de Lucasfilm.​ Quasi un decenio dimpués estió adquirida per Steve Jobs, que amás invirtió en o suyo capital pa establir-la como una interpresa independient d'animación.​ En 1995 Pixar produció Toy Story, o primer largometrache animau per ordinador en a historia d'o cine. Dimpués de cuantos anyos de colaboración marcaus per cuantas produccions exitosas, Disney adquirió lo estudio en 2006.
L'estudio ha ganau 23 premios Oscar, 10 premios Golden Globe y 11 premios Grammy, de conchunta con muitos atros premios y reconoixencias. Muitas d'as cintas de Pixar han estau nominadas a lo Premio de l'Academia a la Millor Cinta d'Animación, dende la suya devantadera en 2001, con once ganadors estando Finding Nemo (2003), The Incredibles (2004), Ratatouille (2007), WALL-E (2008), Up (2009), Toy Story 3 (2010), Brave (2012), Inside Out (2015), Coco (2017), Toy Story 4 (2019) y Soul (2020); os quatro nominaus sin ganar son Monsters, Inc. (2001), Cars (2006), Incredibles 2 (2018) y Onward (2020).
Nephrops norvegicus
L' escamarlán (Nephrops norvegicus (Linnaeus, 1758) ) ye un Crustacea d'a orden d'os Decapoda y familia Nephropidae que vive en l'Oceano Atlantico nororiental y partis d'a Mar Mediterrania.
Creix dica una longaria tipica de 18 a 20 centimetros u excepcionalment 25 cm de luengo. A vida tipica de N. norvegicus ye de 5 a 10 anyadas d'edat, aconseguindo as 15 anyadas en casos excepcionals.
Ye un carnucero y depredador que realiza breus excursions d'alimentación, sobretot mientres periodos de luz tenue. S'alimentan de presas como cucos y peixes.
Sent Gironç
Sent Gironç (en francés Saint-Girons) ye una localidat y comuna francesa situada en o departamento d'Arièja, en a rechión d'Occitania.
Alfonso López Michelsen
Alfonso López Michelsen, naixito de Bogotá o 30 de chunio de 1913 y muerto en ixa mesma capital l'11 de chulio de 2007, estió un avogato y politico colombiano, que prencipó a suya carrera politica estando o primer Gubernador d'o departamento de Cesar dende o 21 d'aviento de 1967 dica o 14 d'agosto de 1968, cuan esdevenió ministro d'Asuntos Foranos en o Gubierno d'o president Carlos Lleras Restrepo, dica o 7 d'agosto de 1970. Antiparte, estió o 49eno President de Colombia, ocupando ixe cargo dende o 7 d'agosto de 1974 dica o 7 d'agosto de 1978.
Corz de Zaragoza (1381)
As Corz de Zaragoza de 1381 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Pero IV d'Aragón.
Districto de Dole
O districto de Dole (en francés Arrondissement de Dole) ye un districto d'o departamento francés de Jura, en a rechión de Borgonya-Franco Condau.
A capital d'o districto ye a prefectura de Dole (en francés Dole), y en fan parte 5 cantons y 190 comunas.
Los Boqueros
Los Boqueros ye un mont de 344 metros d'altaria que se troba situau en o municipio d'Almochuel, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Luçan e Adelhac
Luçan e Adelhac (Luçan e Adelhac en occitán, Lussan-Adeilhac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Casèras y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 191 habitants(1999) en una superficie de 12,62 km², con una densidat de población de 15,13 hab/km².
Cabalgamiento
250px|thumb|Esquema d'a evolución d'un plego de flexión de falla u "rampa anticlinal" por dencima d'una rampa de cabalgamiento; a rampa presenta zonas de separación en a part superior d'as capas verde y amarilla. 250px|thumb|Desembolique d'un cabalgamiento doble (dúplex). Un cabalgamiento ye una falla inversa con un plan de falla con un capuzamiento muito abocau, podendo estar quasi horizontal fendo que un conchunto de materials cubran a otro conchunto baixo este plan de falla que esdevién a superficie de cabalgamiento. Tamién se diz cabalgamiento a lo movimiento tectonico que ha orichinau esta estructural. O material que bi ha dencima d'esta superficie se diz que ye o material cabalgant y o material que bi ha dichós ye o material cabalgau.
Os cabalgamientos se forman en as orochenias quan se produce un acurzamiento litosferico. En os Pireneus son abundants, destacando lo cabalgamiento frontal sudpirenenco. En o Sistema Iberico bi ha cabalgamientos de menor mida en o contacto d'a part oriental d'o Sistema Iberico con a depresión d'Ebro (serranías marguinals). Os Puertos de Bezeit tienen cabalgamientos en diferents marguins.
Diapiro
250px|thumb|Esquema de diapiros formatos en a cuenca d'o norueste d'Alemanya. Un diapiro ye una estructura cheolochica en a que un material de comportamiento plastico u dúctil situato en livels inferiors ye sozmeso a gran presión y puya foratando os materials que bi ha en capas superiors. A sobén os diapiros se forman en plegos anticlinals quan en o nuclio bi ha un material ductil capaz de puyar a traviés d'as fracturas que se forman en os materials tiercos que lo embolican. Ixos materials gosan estar evaporitas, pero tamién pueden estar archilas.
Os diapiros pueden representar una fuent de recursos cheolochicos por l'halita, silvina u cheso que bi ha u por a trampa petrolifera que constituyen en estar as archilas y evaporitas materials impermeables que no deixan puyar o petrolio.
Tamién pueden representar un risgo cheolochico tanto por un abombamiento d'a superficie quan o material puya, como por una subsidencia u sulsita quan se disuelven as sals y chesos d'o diapiro, podendo producir-se colapsos. En os dos casos se produce una inestabilidat d'as construccions.
En o Sistema Iberico y Pireneus bi ha diapiros en plegos anticlinals con as archilas, salagons y chesos de facies Keuper en o nuclio. Un d'os diapiros mes espectaculars d'Aragón ye La Olla Espartera, formau amán de Moneva por chesos de facies Keuper que han trescurzau a las calsineras y dolomías de livels superiors.
Ikechukwu Uche
Ikechukwu Uche (Lagos, Nicheria, 1 de chinero de 1984) ye un futbolista nicheriano. Chuga de debantero y o suyo actual equipo ye o Villarreal CF.
Mamblas (Ávila)
Mamblas ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia d'Ávila y en a comarca de La Moraña.
A suya población ye de 204 habitants (2019) en una superficie de 24,04 km², con una densidat de población de 8,74 hab/km².
Cheografía
A localidat de Mamblas se troba situada a 819 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 74 km d'a ciudat d'Ávila, a capital d'a suya provincia.
Pongo pygmaeus
L'arangután de Borneu (Pongo pygmaeus (Linné, 1760) ) ye un mamifero d'a orden d'os Primates y familia Hominidae que ye endemico d'a isla de Borneu. Ye bella cosa mas alto que l'arangután de Sumatra, l'atra especie d'arangután. Tamién ye mas común, con uns 45.000 eixemplars en vida salvache frent a los 7.500 de l'atra especie. Son en periglo critico d'extinción a resultas d'a destrucción d'o suyo habitat ya que muitas crietas son capturadas, matando a los adultos, pa meter-las en zoos. L'arangután de Borneu tien una vida d'uns 35 u 40 anyos en vida salvache, pero en un zoo puede prolargar-se dica os 60.
Os masclos en libertat pesan de meya 75 kg (con eixemplars dende 50 a 200 kg) y tienen una altaria d'entre 1,2 a 1,4 m. As fembras oscilan entre 38,5 kg a 30–50 kg con altarias entre 1-1,2 m.
Puerto de Roncesvals
Seguntes diz a falordia, ye o puesto a on Roldán morió mientres a batalla de Roncesvals en 778. Bi ha un molimento amán d'o puerto ta remerar que estió lo puesto a on tradicionalment se diz morió Roldán.
O puerto ye situato entre as localidaz de Roncesvals y Valcarlos (Alta Navarra), en o camín u ruta que va dende Pamplona ta Sant Chuan Piet de Puerto (Baixa Navarra). Tradicionalment ye un punto important de paso en o Camín de Sant Chaime.
Chuegos Olimpicos d'Estocolmo 1912
En ixos Chuegos, estioron olimpicos 17 esportes.
Esportistas destacatos
right|thumb|250px|Cursa de velocidat
Manganeses de la Lampreana
Manganeses de la Lampreana ye un municipio d'a provincia de Zamora, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón. A suya población ye de 599 habitants, en una superficie de 60,02 km² y una densidat de población de 9,98 hab/km².
A localidat de Riego del Camino fa parti d'iste municipio.
Baranguá Viello
Historia
O nuclio ye formato por una pardina que se troba en a marguin dreita d'o Galligo. Actualment ye en enrunas a casa que bi heba y la ilesia d'o lugar, de 1886, por un incendio que acayeció en a decada de 1970. A población s'ha tresladato chunto a la vía d'o tren, ta Baranguá Nuevo.
D'antis mas o lugar yera dito Baranguas y se trobaba a pocos metros d'on ye se troban as restas d'a pardina. O lugar medieval desapareixió en o sieglo XVIII. En o mesmo termin de Baranguá ye o dito Puent Fanlo, a on bi ha dos casas.
A Sinyoría de Baranguá y Puent Fanlo perteneixió a la familia López, estando Don Pero López d'Ipiés o primer sinyor de Baranguá y Puent Fanlo que se conoixe y que apareixe en o Fogache de 1495
Demografía
A la fin d'o sieglo XV teneba 3 fuegos y a meyatos d'o XIX yeran encara 4 los fuegos con 25 habitants que teneba chunto con o vecín Puent Fanlo.
Campistrons
Campistrons (Campistrons en occitán, Campistrous en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto de Banyeras de Bigorra, cantón d'a Val de Varossa y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 341 habitants (1999) en una superficie de 10,12 km², con una densidat de población de 33,70 hab/km².
Alcalde (Belchit)
Alcalde ye un mont de 410 metros d'altaria que se troba situau en o municipio de Belchit, en a provincia de Zaragoza.
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima.
Agghju
Agghju (Agghju en sardo; Aggius, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Terranòa-Tèmpiu y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 1.643 habitants (2008) en una superficie de 83,56 km², con una densidat de población de 20,18 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Agghju ye situata a 514 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de Bonaita.
Dick Foran
John Nicholas "Dick" Foran, naixiu de Flemington (Nueva Jersey, Estaus Unius) o 18 de chunio de 1910 y muerto en Los Angeles (California, Estaus Unius) o 10 d'agosto de 1979, estió un actor estausunidense activo en o cine estausunidense dende meyaus d'os anyos 1930 dica finals d'os anyos 1960 y conoixiu mas que mas por os suyos papels como actor segundario en cintas de western.
Río Deva (Cantabria)
O río Deva ye un curto río costero d'o norte d'Espanya, en a Cingla Cantabrica, que pasa por Cantabria y o Prencipau d'Asturias y desemboca en a mar Cantabrica en a ría de Tina Mayor.
Dick Foran
Premios
O 2 d'agosto de 1960 se li adhibió una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situada en o 1600 de Vine Street d'a ciudat de Los Angeles.
Roncesvals
Roncesvals (en basco Orreaga, en castellano Roncesvalles, en francés Roncevaux, y oficialment Orreaga/Roncesvalles) ye un municipio situato en a Comunidat Foral de Navarra. Fa parte d'a comarca d'Auñamendi, merindat de Sangüesa y partiu chudicial d'Aoiz.
A suya población ye de 26 habitants (2013) en una superficie de 15,10 km², con una densidat de población de 2,19 hab/km².
Toponimia
O toponimo Roncesvals s'ha quiesto interpretar a partir d'o latín RUMICIS VALLIS, con un chenitivo seguiu d'un nominativo. S'ha interpretau a sobén Roncesvalles como Val d'artos, a partir d'o basco Orreaga, "puesto con chinebros". Atras teorías dicen que se remonta a Erro-zabal, a plana de l'Erro, a val (val d'Erro) con a que ha estau relacionau.
Club Deportivo Sariñena
O Club deportivo Sariñena (en aragonés Club Esportivo Sarinyena) ye un club de fútbol espanyol, d'a localidat de Sarinyena en a provincia de Uesca. Establito en 1945 baixo lo nombre de Club Deportivo Sariñena Educación y Descanso, actualment chuga en a Rechional Preferent d'Aragón.
Roncesvals
Toponimia
Estió Rozaballes en 1050. En basco as variants son Orierriga (1284) y atras que apareixen en libros d'historia: Orierriaga, Orreaga y Orriaga.
Club Deportivo Sariñena
Estadio
O club chuga os suyos partidos en o campo de fútbol de El Carmen, devantato en o anyo 1950 y con capacidat ta 4.000 espectadors. Anteriorment o campo yera lo de Los Jinjoleros dende a fundación d'o club en 1945, y durant as siguients cinco anyadas.
Roncesvals
Toponimia
O paso de pelegrins dende o norte fació romanzar o suyo nombre: Rozabal, Ronzaval, Roncesvals, Roncesvaux, d'a on provién o toponimo castellano Roncesvalles. En os primers anyos d'o sieglo XII o nombre d'Orreaga-Roncesvals feba referencia a la plana y a la población d'orichen de l'actual Auritz-Burguet. Dimpués de fundar-se a Colechiata caleba distinguir entre a villa y o hespital, a villa esdevinió Auritz-Burguet y o hespital se quedó con o viello toponimo.
Club Deportivo Sariñena
Chugadors
Chugadors con renonmbre en o país como o posterior entrenador d'o Real Zaragoza d'a Recopa Víctor Fernández, y altros como o internacional con a Selección de fútbol d'Aragón como Javi Suárez, chugadors d'a cantera d'o Real Zaragoza como Jorge Zaparaín o Vicente Pascual, y uescanos como Jorge Larrosa, Joaquín Ponsa o Jorge Benedí son bels d'os recients futbolistas que han chugau con o club monegrín.
Roncesvals
Cheografía
A localidat de Roncesvals se troba situada a 923 metros d'altaria dencima d'o livel d'a mar, a una distancia de 47 km d'a capital provincial, Pamplona.
Club Deportivo Sariñena
Entrenadors
Recientement han estau entrenadors d'o Sariñena exzaragocistas como Manolo Villanova o Raúl Valbuena. Antimás de Emilio Larraz, o Álex Monserrate, tamién entrenadors que estioron en a Ciudat Esportiva d'o Real Zaragoza entrenando ta lo filial, o Deportivo Aragón.
Roncesvals
Molimentos
right|thumb|250px|[[Capiella de Sancti Spiritus de Roncesvals, con a ilesia de Sant Chaime de Roncesvals.]]
Sergio Llull
Ye internacional con a selección espanyola dende 2009.
Onagre (catapulta)
L'onagre (d'o latín onager y este d'o griego ὄναγρος) ye una arma de setios d'o tipo d'as catapultas, con mecanismo de torsión. O nombre onagre fa referencia t'o somer salvache asiatico que se diz asinas, y ye conoixito perque puet arrullar un hombre bien luent cuan lo calceya, igual que l'arma arrulla las piedras.
Baranguá
Baranguá u Baranguá Nuevo ye un lugar aragonés d'a provincia de Uesca situato en o municipio de Samianigo, en a comarca de l'Alto Galligo.
Onagre (catapulta)
A primera referencia la fayó l'autor griego Filón arredol de l'anyo 200 aC. No se n'ha consevato garra descripción de cómo yera y cómo funcionaba antes d'o sieglo IV, tiempo en o cual se fayó mes popular. Ta part d'alavez, historiadors romanos como Vegetio e Amiano Marcelino. Desapareixió entre os aparellos emplegatos en os setios a partir d'o sieglo V, con as invasions barbaras d'o norte d'Europa, anque se recuperó a partir d'o sieglo XIII, evolucionando alavez ta un arma de mes gran calibre e potencia.
Baranguá
A suya población yera de 6 habitants en o 2019.
O nuclio orichinal yera Baranguá Viello, una pardina que se troba en a marguin dreita d'o Galligo. Actualment son en ruinas a unica casa que bi heba y a ilesia d'o lugar, de 1886, debito a un incendio que acayeció en a decada de 1960.
Cheografía
Baranguá ye situato a 780 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Demografía
A la fin d'o sieglo XV, Baranguá teneba 3 fuegos y a meyatos d'o XIX yeran encara 4 os fuegos con 25 habitants que teneba chunto con o vecín Puen Fanlo, corresponderían toz a Baranguá Viello y Puen Fanlo, pois no se en tien documentación de que existiera ya Baranguá Nuevo.
En o censo de 1981 yeran 13 os habitants que viviban en Baranguá Nuevo chunto a la vía d'o tren.
Molimentos
A Ilesia d'os Santos Quirce y Chulita de Baranguá, una ilesia d'o sieglo XVIII en estilo neoclasico adedicada a los Santos Quirce y Chulita, que ye la ilesia parroquial d'o lugar. Ye un edificio contruyiu con piedra picada en a parte baixa y mampostería en os trampos superiors y con nomás que una sola nau.
Sierra Gorda (Fuent de Todos)
La sierra Gorda ye una serie d'elevacions de lo termin municipal de Fuent de Todos con dirección NU-SE.
Altarias
La principal altaria ye l'alto de Sierra Gorda con 790 m.
Cheolochía
Bi ha afloramientos de materials churasicos, sobre tot las calsineras con oncolitos de la Formación Figueruelas (Kimmerigchián, Churasico superior), pero tamién la Formación ritmita calsinosa de Loriguiella y las calsineras con oncolitos de la Formación Figueruelas (Kimmerigchián, Churasico superior), en lo nuclio de l'anticlinal de la sierra.
Theodor Herzl
Theodor Herzl (Benjamin Ze'ev, בנימין זאב en hebreu), naixito de Budapest (Imperio Austriaco, hue Hongría) o 2 de mayo de 1860 y muerto en Edlach (Imperio Austrohongaro, hue en Reichenau an der Rax, Baixa Austria, Austria) o 3 de chulio de 1904, estió un periodista y escritor chodigo hongaro, autor de Der Judenstaat (O estato d'os chodigos) en 1896, establidor d'o Sionismo en 1897 en un Congreso celebrato en Basilea y establidor d'un fundo ta la compra de tierras en Palestina a on instalar-ie chodigos europeus.
Sierra Gorda (Fuent de Todos)
Cheolochía
Bi ha una representación de la plana d'erosión fundamental finiterciaria (S 2 ), que tiene continación con las restas d'esta superficie en la sierra de Belchit.
En sierra Gorda bi ha unas vals en cul de saco conoixidas como focinos.
Claude Autant-Lara
Claude Autant-Lara, naixito de Luzarches (Val de l'Oise, Isla de Francia) o 5 d'agosto de 1901 y muerto en Antíbol (Alpes Maritimos, Provenza-Alpes-Costa Azul, Occitania) o 5 de febrero de 2000, estió un director cinematografico y politico francés, con una destacata carrera en o cine francés y tamién internacional.
En os zagueras anyadas d'a suya vida s'adedicó a la politica. Estió asinas en 1989 deputato en o Parlamento Europeu en representación d'o Front National, un partiu politico d'extrema dreita. As suyas polemicas declaracions contra Simone Veil, de qui deciba que vusté ye d'una etnia que tenta d'imponer-se, en alusión a o suyo orichen chodigo, u as suyas declaracions a on almostraba o suyo negacionismo sobre l'holocausto, facioron que se li ubrisen demandas chudicials, y Claude Autant-Lara albandonó o Parlamento Europeu.
Salam
Salam u salaam (en arabe سلام salam) ye una parola arabe que literalment significa "a paz"; ye emplegata tamién como un saluto cheneral, más que más en países arabes y por os musulmans, encara que tamién se fa servir en atros país a on o islam tien una gran importancia.
A versión en hebreu ye shalom, que en Israel ye emplegata d'a mesma traza que salaam.
Sierra de Castellanos
La sierra de Castellanos ye una sierra de la branca aragonesa de lo Sistema Iberico con dirección NO-SE situada en contacto con la depresión d'Ebro a lo nord-este de la sierra de l'Aguila, de que ye un sarrau.
La Hita
La Hita (La Hita en occitán, Lahitte en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto d'Aush y cantón d'Aush-2.
A suya población ye de 185 habitants (1999) en una superficie de 5,03 km², con una densidat de población de 36,78 hab/km².
Naüja
Naüja (en francés Nahuja) ye una comuna catalana situata en o departamento francés de Pireneus Orientals, o districto de Prada, o cantón d'els Pireneus Catalans y a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 68 habitants, en una superficie de 5,60 km².
Gran Premio de Qatar de Motociclismo
O Gran Premio de Qatar de Motociclismo ye una cursa d'o mundial de motociclismo que se celebra en Qatar.
A primera edición d'iste Gran Premio se celebró entre os días 30 de setiembre y 2 d'octubre de 2004 en o cercuito de Losail.
Tractau de Torino (1860)
O Tractau de Torino ye un tractau internacional sinyau o 24 de marzo de 1860 entre o Reino de Cerdenya y o Segundo Imperio Francés, seguntes o qualo Francia encorporaba o ducau de Saboya y o condau de Niza y por contra aceptaba d'aduyar a Victor Manuel II de Saboya, rei de Cerdenya, a lograr a unificación d'Italia.
As condicions d'o tractau incluyiban a organización d'un referendum entre as poblacions d'ixos territorios y tamién a creyación d'una zona franca a o norte de Saboya, en a muga con Suiza, en a parte d'o ducau a on a mayor parte d'a población yera partidaria d'adhibir-se a la Confederación Suiza.
Tecophilaeaceae
Se veiga o texto
As tecofilacias (scientificament Tecophilaeaceae) son una familia de plantas con flors, a qual no reconoixen mutos taxonomos.
O sistema APG II, de 2003, reconoixe la familia y la situa adintro d'a orden d'as asparagales, en a clase monocotiledonias. A familia incluye asinas mas de meya dotzena de cheneros, con nomás que unas poquetas de dotzenas d'especies, naturals d'Africa, l'ueste d'America d'o Sud y l'ueste de Nortamerica. Ixa descripción incluye tammién o chenero Cyanastrum, que bellas vegadas s'heba tractau como a una familia deseparata, Cyanastraceae.
Noedes
A suya población ye de 71 habitants, en una superficie de 30,91 km².
Districto de Lons-le-Saunier
O districto de Lons-le-Saunier (en francés Arrondissement de Lons-le-Saunier) ye un districto d'o departamento francés de Jura, en a rechión de Borgonya-Franco Condau.
A suya población ye de 125.721 habitants (2009) en una superficie de 2.817 km², con una densidat de población de 45 hab/km².
A capital d'o districto ye a prefectura de Lons-le-Saunier (en francés Lons-le-Saunier), y en fan parte 9 cantons y 249 comunas.
Bidaixon
Historia
En 1205 o sinyor de Bidaixon, Agramont y Mixa, Arnal Guillén, prenió o títol de "Prencipe de Bidaixon".
Demografía
2005 : población provisional de l'Insee (fuent: Insee).
Mas de Barberans
Mas de Barberans ye un municipio catalán situato en la provincia de Tarragona, y en la comarca de lo Montsiá. La suya población ye de 679 habitants(2006), en una superficie de 78,8 km² con una densidat de población de 8,62 hab/km².
Cheografía
Ye situato a lo piet de los Puertos de Beceit.
Mugas
Lo suyo termin muga con Ulldecona, La Sénia, Roquetes, Santa Bàrbara y La Galera.
War and Peace (cinta de 1956)
War and Peace (títol orichinal en anglés, en aragonés Guerra y paz, enguerada en Aragón con ixe mesmo títol en castellano) ye una cinta de drama epico historico de l'anyo 1956 coproducida entre lo cine italiano y lo cine estausunidense dirichida por King Vidor seguntes un guión adaptau por Bridget Boland, Mario Camerini, Ennio De Concini, Gaspare napoletano, Ivo Perilli, Mario Soldati, King Vidor y Robert Westerby basau en a celebre novela Voyná i mir, publicada por Leo Tolstoy en 1865. La dirección de fotografía de War and Peace ye de Jack Cardiff, la suya Banda Sonora Orichinal de Nino Rota y la suya producción cinematografica de Dino De Laurentiis ta la productora cinematografica Ponti-De Laurentiis Cinematografica. L'elenco d'actors d'a cinta ye formau, entre d'atros, por Audrey Hepburn, Henry Fonda, Mel Ferrer, Vittorio Gassman, Herbert Lom, Oskar Homolka, Anita Ekberg, Helmut Dantine y Tullio Carminati.
War and Peace s'ambienta mientres as Guerras napoleonicas, dende la batalla d'Austerlitz dica la redota de l'exercito francés de Napoleón Bonaparte en a Campanya de Rusia de 1812 y se centra en as complexas relacions d'unas familias de l'alta nobleza rusa mientres ixe periodo historico y as suyas relacions interpersonals y con toda la sociedat. Rodada en os estudios de Cinecittà en Roma y en exteriors en Torino y Cerdenya, ye una cinta que recibió cuantos premios y nominacions, destacando un Globo d'Oro a la Millor Cinta Dramatica en a suya 14ena edición (amás de cuatro nominacions), tres nominacions a los Premios Oscar en a suya 29ena edición, dos nominacions a los Premios BAFTA en a suya 10ena edición y la suya nominación por l' American Film Institute en o suya lista AFI 100 Anyos de Bandas Sonoras de Cintas y lista AFI 10 top 10.
Žilina
Žilina (en hongaro Zsolna, en alemán Sillein u Silein) ye una ciudat situada a o norueste d'Eslovaquia en a confluyencia d'os ríos Váh, Kysuca y Rajčianka. Ye a cinquena ciudat mas gran d'Eslovaquia. A ciudat se troba entre as montanyas Malá Fatra, Strážovské vrchy, Súľovské vrchy, Javorníky y Kysucká vrchovina. En o suyo escudo bi ha una cruz doble y dos estrelas.
Población
Žilina tien una población de 85.302 (2009) habitantes, d'os que alto u baixo un 96% son de nacionalidat eslovaca.
Administración
Ján Slota, chefe d'o Partiu Nacional Eslovaco, estió alcalde d'a ciudat dica 2006. En as eleccions de noviembre de 2006 Ivan Harman d'o partiu SDKÚ fue trigau como nuevo alcalde. Dimpués d'as eleccions de 2010 Ivan Harman fue sustituyiu por Igor Choma d'o partiu Smer-SD.
Clima
A temperatura meya en chulio ye de 18 °C y en chinero de -4 °C. A ciudat permaneixe nevada entre 60 y 80 días a l'anyo.
Educación
A Universidat de Žilina fue establida en 1953 como o Colechio Superior de Transportes de Žilina. A Universidat se composa d'as 7 facultatz siguients:
A Universidat tien más de 9.000 estudiants. Os edificios d'a Universidat son concentraus en o campus de Velky Diel, encara que bells edificios son tamién en o centro d'a ciudat.
A ciudat tien una decena d'institucions d'educación segundaria, entre ellas un conservatorio y un Instituto Belga, a on una gran parti d'as clases son en francés.
Economía
Žilina ye o centro economico d'o norte de Eslovaquia, con a industria quimica (PCHZ), papel (Tento) y a construcción (Vahostav, Doprastav). A seu eslovaca d'o banco Dexia tamién ye situada en Žilina.
En 2004, o productor d'autos coreano KIA prencipió a construcción d'una fabrica de montache d'autos d'ista marca a 5 km de Žilina, estando dimpués instalaus en a zona una dotzena de proveedors coreanos y europeus. A producción en a fabrica KIA prencipió en agüerro de 2006 y s'estima que a largo plazo a industria automovilistica creyará mas de 6.000 empleos nomás en a rechión de Žilina. En 2009, a fabrica de KIA teneba una producción de 300.000 vehíclos por anyo.
Transportes
Žilina ye historicament situada en un cruce de vías ferroviarias en o sentiu norte-sud y este-ueste. L'aeropuerto de Žilina asegura una unión diaria con Praga.
Deportes
O equipo de fútbol MŠK Žilina ha estau campión d'Eslovaquia tres vegadas consecutivas en os anyos 2002, 2003 y 2004. O equipo de hockey sobre chelo MsHK Žilina estió campión d'Eslovaquia en l'anyo 2006.
Os chirmans ciclistas profesionals Juraj y Peter Sagan, perteneixients a o equipo Bora-Hansgrohe, son orichinarios d'ista localidat.
Islandeses
Relichión
Actualment una minoría ha preso la relichión neopagana de l'odinismo, con elementos presos de l'antiga relichión politeísta escandinava, y reconoixida por lo estato.
Luenga
Lo islandés ye clasificau como una luenga de grupo occidental adintro de las luengas chermanicas septentrionals. D'entre las luengas més cercanas, i son lo feroés y lo neonoruego (u noruego nynorsk).
Ye una luenga flexiva. Los neolochismos se creyan traducindo radices foranas por radices islandesas. Fa servir l'alfabeto latino con dos letras antigas no guaire comuns, la letra þ y la letra ð
Lo islandés escrito ha cambiau relativament poco dende lo sieglo XIII. Ixa ye la razón por la qual los parlants d'islandés moderno pueden encara leyer, alto u baixo, las sagas islandesas y los eddas en la suya versión orichinal, tarqual fuoron escritas fa ya uns ueitocientos anyos. Esta forma de la luenga se diz islandés antigo, pero ye lo mesmo que parlar de norrén antigo, vocable que abraca las variedatz de la luenga escandinava comuna de los tiempos vikingos.
Provincia d'Alba
A población d'esta provincia ye de 382.747 habitants (en 2002) en una superficie de 6.242 km², con una densidat de población de 61 hab/km².
Composición etnica
A mayor parte d'a población ye formata por vlacos u rumanos (90%), bi ha una important minoría hongara (6%) y alemana, y asentamientos chitans.
Divisions administrativas
A provincia conta con 4 municipios, 7 ciudatz y 67 comunas u municipios.