cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Paralelismo evolutivo
thumb|right|250px|O [[corazón bicameral de peixes y amfibios ye a base a partir d'a qual son evolucionaus independientment os corazons de quatro cambras que tenemos mamiferos y aus.]] O paralelismo evolutivo u evolución paralela ye un fenomeno evolutivo que produz dos estructuras parellanas en dos organismos filocheneticament emparentaus, a partir d'una estructura basica que ya yera present en un antipasau común d'es dos organismos.
Os caracters finals d'iste proceso tienen a consideración d'homolochías, por contraposición a las analochías que son o producto d'a converchencia evolutiva en organismos diferents. A diferenciación entre un paralelismo evolutivo y una converchencia evolutiva pende, muit a sobén, de l'antiguedat de l'antipasau considerau común en os dos organismos obchecto d'estudio, por o que puede resultar difícil definir quan se tracta de la un y quan de l'atro proceso.
Antón I de Saxonia
Antón I de Saxonia, naixito de Dresde (Electorato de Saxonia) o 27 d'aviento de 1755 y muerto en Dresde (Reino de Saxonia) o 6 de chunio de 1836, estió un rei de Saxonia dende o 5 de mayo de 1827, cuan succedió a su chermano Frederico-Augusto I de Saxonia, dica a suya muerte. Yera fillo de Frederico-Cristián I de Saxonia y d'a suya muller María-Antonia de Bavera, y feba parte d'a Casa de Wettin.
Pico d'Arnousse
O pico d'Arnousse u pico d'Arnousse Norte ye un pico de 2.141 metros d'altaria situau en a cordelera d'o Pireneu, en a muga entre Aragón y Occitania.
Ye deseparada por un collau d'a considerada cima segundaria d'ista y dita por o IGN mont Astún (2.141 m), encara que as dos tienen a mesma altaria.
Las Veguillas
Las Veguillas ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 289 habitants (2007), en una superficie de 43,70 km² y una densidat de población de 6,61 hab/km².
Griébal
Griébal ye un lugar aragonés d'o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe, en a provincia de Uesca y comarca de Sobrarbe.
A suya población ye de 1 habitant (2018).
Toponimia
O toponimo Griébal ye relacionato con l'Ilex aquifolium u cardonera, pero o pareixito de nombre con o Santo Gredal ha dau motivo a que entre en a suya leyenda: seguntes una leyenda local o gredal se custodiaba n'una casa d'o lugar, Casa Custodio, que tiene uns simbols antigos. Dimpués o gredal lo se levoron ta la seu de Valencia. Agustín Ubieto Arteta documenta a variant medieval d'o toponimo Griavalo.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye en o sieglo XI, recullita en a obra d'Ángel J. Martín Duque Colección diplomática de San Victorián y Santa María de Obarra (1000-1219) (tesi dotoral, Facultat de Filosofía y Letras, Universidat de Zaragoza, 1956), y documenta as variants Griavalo y Griaualo.
JahSta
JahSta Reggae Band (u simplament JahSta) ye un grupo aragonesa de musica reggae, naixida de Zaragoza en 1996.
Biografía
El grupo se fa en 1996 y consigue vender dos mil copias d'a suya primer maqueta Rasta es el futuro.
En chulio de 2003 editón o suyo segundo CD baixo o títol El mensaje, gravau en os estudios Loud&Lone de Santander. O tamién artista zaragozano Rapsusklei grava con ells en iste disco Niños del Ghetto, un d'os himnos d'os directos d'o grupo. El mensaje consolida a lo grupo adintro d'a scena reggae estatal, actuando en arrienda festivals y fendo colaboracions con grupos como Violadores del Verso, Dani Ro u en o prochecto D.A.B. de Héroes del Silencio.
En 2008 quitan t'a carrera Legado, o suyo tercer CD. Igual como en l'anterior treballo, o rapero y amigo d'a banda Rapsusklei bi colabora con a canción Intolerancia.
Con istos quatro treballos (tres discos y una maqueta) y bells cambeos en a formación, gravan en 2010 Directo en Lagata, o primer DVD d'a banda. Fue gravau en o Lagata Reggae Festival, festival de musica reggae d'o lugar aragonés de Lagata (Campo de Belchit) y penchau en o ret.
Backing band
Amás d'a suya trachectoria propia como banda, cal decir que han colaborau con cantaires como Swan Fyahbwoy, Zergiote, El Rookie u Rapsusklei (a qui acompanyón en una chira) levando a base ritmica d'os suyos directos.
Henry Fonda
Henry Fonda (nombre artistico de Henry Jaynes Fonda) estió un actor estausunidense, naixito o 16 de mayo de 1905 en Grand Island (Nebraska) y muerto o 12 d'agosto de 1982 en Los Angeles (California).
Premios
Henry Fonda recibió o Premio Oscar a o Millor Actor en 1981 por o suyo papel en a cinta On Golden Pond, de Mark Rydell. Tamién recibió en 1980 un Premio Oscar Honorario ta tota a suya carrera cinematografica. A mas, en 1940 fue nominato a l'Oscar a o Millor Actor por o suyo papel en a cinta The Grapes of Wrath, de John Ford.
En 1958 recibió un Premio BAFTA a o Millor Actor por 12 Angry Men, de Sidney Lumet.
Santibáñez del Val
Santibáñez del Val ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de l'Arlanza y partiu chudicial de Lerma.
A suya población ye de 67 habitants (2008) en una superficie de 14,96 km², con una densidat de población de 4,48 hab/km².
Cheografía
A localidat de Santibáñez del Val se troba situasa a 946 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 50 km d'a ciudat de [[Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal en fa parte o lugar de Barriosuso.
Martín de Yeltes
Martín de Yeltes ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 503 habitants (2007), en una superficie de 63,24 km² y una densidat de población de 7,95 hab/km².
Analochía (desambigación)
O termino analochía puede significar cosas diferents:
Solano
thumb|right|250px|A solana d'un [[cerro, en zona climatica mediterrania.]] O solano, solán u solana ye a versant más exposada a la radiación directa d'o sol en un mont u montanya. Se contraposa a la ubaga u ubago, a versant que menos en recibe.
O termino tamién gosa aplicar-se a las fincas que se troban en ixa posición, en as garras d'un mont u tozal, y que por a mayor insolación que reciben pueden estar más convenients ta bellas especies de cautivo que no ta atras.
Art Tatum
Art Tatum (nombre artistico d' Arthur Tatum, Jr.), naixito de Toledo (Ohio) o 13 d'octubre de 1909 y muerto en Los Angeles (California) o 5 de noviembre de 1956, estió un musico (pianista) de jazz estausunidense, activo en o mundo d'a musica dende meyatos d'os anyos 1920 dica a suya muerte.
Ligüé
Ligüé ye un lugar despoblau d'o municipio de Candarenas, situau en a comarca de l'Alto Galligo (Uesca).
En o puesto a on yera o lugar encara bi ha paretz de dica 2 metros d'altaria y bells metros de largaria perteneixients a os antigos edificios.
Toponimia
L'orichen d'iste toponimo sería un antroponimo latino con o sufixo prerromano de posesión -ué.
Historia
Como atros lugars d'a redolada recibió vesitas de chents de Uesca que replegaban diners pa las obras d'a seu de Santa María. En a primera vesita, o 24 de chunio de 1338, yera rector don Miguel y testigos "Domingo de Lihue y don Pedro Malacastro". En a segunda, o 29 d'agosto de 1405, bosoron dotze sueldos.
Se sabe que en o sieglo XIV teneba o títol eclesiastico de rectoría.
Leyendas
Bi ha una leyenda relacionada con iste lugar que diz que bi heba un gran caixico dica primerías d'o sieglo XX. Como l'árbol yera muit gran o duenyo d'o terreno lo vendió a un atra persona pa que lo tallase y podese aproveitar a suya fusta. Quan chito ta o fuego un tizón d'a lenya de l'árbol i salió por sospresa un churro d'oro fundiu. Asinas ye como descubrió que o tronco yera vueito y adintro teneba un tresoro amagau.
Tadossa e Aussau
Tadossa e Aussau (Tadossa e Aussau en occitán, Tadousse-Ussau en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 78 habitants (1999) en una superficie de 4,73 km², con una densidat de población de 16,49 hab/km².
Analochía (biolochía)
thumb|right|200px|As alas de [[reptils, mamiferos y aus voladors son estructuras analogas.]] En Biolochía, se diz que dos estructuras son analogas quan fan a mesma u pareixidas funcions, de manera pareixida, sin que calga que tiengan una mesma orichen evolutiva u embrionaria. Si además tienen a mesma orichen evolutiva, alavetz se diz que son estructuras homologas.
Francisco Javier Ferraz y Cornel
Francisco Javier Ferraz y Cornel (Benás, Ribagorza, 2 d'aviento de 1776 - Mutxamel, Alicant, 12 d'octubre de 1850) va estar un militar y politico aragonés d'el sigllo XIX que va desembolicar diferents cargos dende la Guerra d'el Francés dica el reinau d'Isabel II.
Analochía (biolochía)
Muit a sobén, as analochías morfolochicas son a conseqüencia de procesos de converchencia evolutiva, en os quals a evolución de diferents organismos ha trobau una solución semellant a retos adaptativos parellans.
Francisco Javier Ferraz y Cornel
Yere naixéu de casa Faure de la vila de Benás, a la vall de Benás, Ribagorza, Aragón. Su chermano yere José Ferraz y Cornel, que pllegaríe a estar Ministro d'el Tresoro y d'Hicienda en 1840, dan la reina Isabel. Su tío va estar Antonio Cornel y Ferraz, Ministro de la Guerra dan Carlos IV, qui el va introducir a la carrera militar. Tamé yere primo chermano de Valentín Ferraz y Barrau, president d'el Consello de Ministros y dimpués alcalde de Madrit.
Carrera
Dan setze ans, va anar segundo comandant d'un batallón de partisans aragoneses que va contribuir a defensar la vall de Benás contra la penetración de tropes franceses dende la vall d'Arán, a'l contexto de la Guerra contra la Convención (1793-1795). Per aquelles envueltes anabe baixo el mando d'el comandant Ignacio de Lancaster.
Va participar a'ls Setios de Zaragoza. Dimpués, mentre la mesma guerra, combatiríe tamé a La Riocha. Y a la vegada que se llibre el segundo setio de la capital aragonesa, fa de mensachero entre el cheneral Palafox y la Chunta Central, que yere a Sevilla. Per haber trescuzau la sierra Morena a l'hibert en diríen d'ell que yere «el Miguel Strogoff d'els Setios».
Va estar Fiscal Cheneral d'el Consello Supremo de Guerra a partir de 1809, y dende el 9 de chunyo de 1810 Aduyant Cheneral d'Estau Mayor. Dan isto cargo d'oficial entre 1810 y 1812 llibre unes quantes batalles contra els francesos per Andalucía, destancand-se a les defenses de Cádiz, Chiclana y Cártama. L'1 de chunyo de 1812 ye a la batalla de Guadalete. El dinòu d'agosto de 1813 participa y prène un papel destacau a la batalla d'Amposta, gran derrota d'els francesos que ya se batiben en retirada dende Valencia enta Catalunya. Dimpuès de la suya muòrt, la reina le'n donaríe a'l suyo fillo Rafael el marquesau d'Amposta en memoria d'ista acción.
En 1814 pasa les mugues enta Franza y participe a'l setio de Bayona, que se debantaríe en chunyo d'ixo an per la firma de la paz de París. Més tarde, entre els Cent Dies d'el retorno de Napoleón (marzo 1815 - chunyo 1815) ye adestinau a l'exército d'observación d'Aragón, baixo les órdens directes de Palafox.
En 1816 el nombren mariscal de campo. Pase a fer parte de la Chunta de Chenerals que teniben que reformar l'arma de Caballería de la Guardia Reyal. Asta chiner de 1819 ye subinspector de la Caballería d'Aragón. L'adestinen a l'exército expedicionario d'America debant d'els levantamients colonials, pero en 1820 (l'an que se casa) pasa el Pronunciamiento de Riego y Ferraz, liberal convencéu, el refirma. La defección de l'exército d'ultramar el trobe a Cádiz an que ye nombrau Gubernador. El 10 de chunyo de 1822 el nombren Capitán Cheneral de Catalunya, agon lluite contra les partides reyalistes que son partidaries de Ferrando VII.
Dan l'arribada enta el poder d'els Absolutistes en 1823, Ferraz ye represaliau y el fan fòra de l'exército. No i porríe tornar asta la muòrt d'el rei Ferrando en l'an 1834. La reina María Cristina, rechent dan la minoría d'Isabel II, el rehabilita y el nombre comandant cheneral de Murcia. Per istes envueltes ya vivibe a la Provincia d'Alicant, d'agon yeren naturals la familia de la suya muller.
Dende novembre de 1840 y asta el 3 d'aviento de 1843 ye el president d'el Tribunal Supremo de Guerra y Marina, que yere el máximo organo de gubierno militar d'el reino per aquelles envueltes.
Os Aranyons
Os Aranyons (Los Arañones en castellano), encara que modernament y dende a construcción d'a Gara Internacional de Canfranc gose decir-se-li Canfranc-Estación en castellano, que sería Canfranc-Gara en aragonés, ye un lugar aragonés en o municipio de Canfranc, en a comarca d'a Chacetania, partiu chudicial de Chaca y provincia de Uesca.
Nombre
O toponimo Os Aranyons apareixe en o "Cartulario d'o Hespital de Santa Cristina de Somport" en romance aragonés como Araniones, Illos Aragnons y Illos Aragnones.
Río Tirón
O río Tirón ye un río que naixe en a localidat de Fresneda de la Sierra Tirón (Sierra de La Demanda, Burgos), a 2.216 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, trescruzando a provincia de Burgos en una distancia d'arredol de 30 km, dica dentrar dimpués en A Riocha dica rematar a suya longaria de 64,95 km en desauguando en río Ebro, d'o qual o río Tirón en ye afluent.
En o suyo curso, trescruza os municipios de:
Afluents
Por a suya marguin dreita: Por a suya marguin ezquierda:
Astún (desambigación)
Astún puet fer referencia a:
Burgundios
200px|thumb|Mapa d'o segundo Reino Burgundio Os burgundios estioron un pueblo chermanico que en o periodo d'as primeras invasions barbaras rematoron creyando un reino en l'aria d'os Alpes Occidentals y os suyos semontanos. A suya cristianización estió arriana, pero dimpués de rematar a suya emigración se facioron catolicos. O territorio d'os burgundios fue anexionato en a suya mayor part por os francos, que rematoron por asimilar a los burgundios en o periodo merovinchio.
Antes d'establir-sen en os Alpes Occidentals os burgundios heban vivito en a provincia de Chermania Superior, con un foedus pactato en l'anyo 413. Manimenos prebaban d'estendillar-sen por Belchica y Chermania Inferior, razón por a que Aecio lis ninvió a los hunnos en l'anyo 436, y n'exterminoron a familia reyal. Esto inspiró o contexto historico d'a versión d'a leyenda de Sigfrido que se troba en l'Aniello d'os Nibelungos.
Os burgundios han deixato muita sinyal toponimico en a o Chura, a Suiza Francesa y Val de Saona. En Borgonya y Saboya a toponimia d'orichen burgundio ye escasa, encara que o macrotoponimo Borgonya se remonte a Burgundia.
Mencions en fuents aragonesas
En os libros y traduccions de Chuan Ferrández d'Heredia os burgundios son mencionatos como Burgunyones u Burgunyons, que corresponde en realidat a lo etnonimo medieval d'os habitants de Borgonya. Eixemplos de mencions en trobamos en "Historia Romana" y en a "Cronica de los Conquiridors":
Sacro (desambigación)
Sacro puet referir-se a:
Ascany
Ascany ye un lugar despoblau d'o municipio de Candarenas, situau en a comarca de l'Alto Galligo (Uesca).
Toponimia
Podría tener o suyo orichen en a radíz prerromana ASKA/ESKA con o significau de "población" u en l'antroponimo latín SCANIUS.
Historia
En o sieglo XIV suya ilesia teneba o títol eclesiastico de rectoría. Pareix que en os terrenos a on yera situau o lugar bi heba d'antis mas una ermita adedicada a Sant Román y por ixo encara se dicen asinas en l'actualidat.
7 de febrero
Atros países
right|thumb|250px|A zarina [[Ana I de Rusia, qui naixió o 7 de febrero de 1693.]]
Corz de Zaragoza (1328)
As Corz de Zaragoza de 1328 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Alifonso IV d'Aragón.
Miguel Fleta
Miguel Burró Fleta naixito l'1 d'aviento de 1897 d'Albalat de Cinca (provincia de Uesca) y muerto o 28 de mayo de 1938 en A Coruña (Galicia), estió un tenor aragonés. Ye uno d'os mas grans cantaires d'opera de toz os tiempos. Ye o pai de Elia y Paloma Fleta Mirat que chuntas formoron un dúo musical conoixiu como as Chirmanas Fleta; y tamién de Miguel Fleta Pierrick, de Pierre Fleta y de Javier Fleta. Dos de sus nietas naixidas de Colombia gravoron dos Lp's como o dúo Elia y Elisabeth con prou exito en Colombia.
O suyo debut en Milán estió en 1919 con a opera Zandonai y en o Metropolitan de Nueva York fa a suya primera actuación en 1923. Mientres os anyos 20 viachó fendo actuacions dende China dica Suramerica, pasando por as prencipals ciudaz d'Europa.
Avión
thumb|right|250px|[[Airbus A318 d'Air France]] Un avión (d'o francés avion, y iste a la vegada d'o latín avis, au), ye una aeronau mas pesata que l'aire que puet volar por l'atmosfera. Tien un cuerpo, en a parti frontal d'o que se situa a cabina de mandos y en a resta d'o cuerpo i viachan pasachers u carga, unas alas que sustentan l'avión en l'aire, y una coda que en permite una millor maniobrabilidat y estabilidat. Un avión puet estar propulsato por un u mas motors, situatos en o cuerpo u en as alas de l'avión seguntes o modelo, u bien no tener motor (en iste caso l'avión ye un planeador).
Menas de avions
Se pueden clasificar os avions seguntes diversos criterios. D'alcuerdo con o suyo emplego podemos distinguir os tipos chenerals:
Miguel Fleta
L'inte mas important d'a suya carrera estió a participación en 1926 d'o enguero postumo de Turandot (Puccini), a opera de Puccini en o teatro d'a Scala de Milán, baixo a dirección d'Arturo Toscanini.
Cosculluela de Sobrarbe
Cosculluela de Sobrarbe (/kosku'ʎwela/~/kosku'ʎwæla/; oficialment, en castellano, «Coscojuela de Sobrarbe» ) ye un lugar aragonés d'o municipio de l'Aínsa-Sobrarbe, en a comarca de Sobrarbe y a provincia de Uesca. A suya población ye de 42 habitants (2018 ).
Cosculluela estió capital d'o municipio homonimo, que constituiba en chunto con a suya aldeya Plampalacios, o lugar de Moriello de Tou y o despoblau de Tou. Cosculluela y os lugars que enantes heban feito parte d'o municipio s'integrón en o municipio de l'Aínsa en a decada de 1960.
Cheografía
O casar de Cosculluela ye en o cantimplano que corona un recuesto de o tozal que en a comarca se conoix, intuitivament, como «de Cosculluela». O dito tozal encara s'enfila dica un poquet mas d'altaria por alto de Cosculluela por o costau oriental de a población, y, con menor altaria, tamién por o nort-occidental, por o que Cosculluela queda asentada como en una colladeta d'entre as dos alturas de o monte.
Por a suya posición, Cosculluela puede cosirar a cuenca d'o barranco de Plampalacios, que esnaviesa por debaixo d'as garras de a man occidental d'o tozal, por d'entre o lugar y Camporretuno, dica que va a desauguar-se en l'pantano de Mediano en os arredols de Plampalacios. Tamién tiene parcialment buena envista sobre a valle d'a Cinca por en norte y en sud, pus por l'este le'n tapa o tozal.
S'accede ta lugar por un doble camal (con dos oríchens) d'a carretera A-138, que s'esbarran de a carretera principal y s'enfilan t'alto dica a on ye Cosculluela, a on que i confluye os dos trazaus.
Estructura urbana
A estructura urbana de Cosculluela ye simple, con una sola carrera que la recorre de cabo ta l'altro, y que aproximadament en a metat de a suya lonchitut i tiene a plaza, con a destacable ilesia de Sant Martín, d'o sieglo XIII y campanal d'o XVI. En o cabo d'alto de lugar i ha una ermita d'o sieglo XVI consagrada a l'advocación de Sant Pelai.
D'entre as casas que guardan os nombres antigos, se destingue casa o Cuartel y l'abadía, por estar descriptivos d'as suyas funcions. Belaltras portan antroponimos (beluns, fosilizaus) d'amos d'antigos que habión de tener: casa Chuste, casa Pascual, casa Catalina, etc. Bellas altras, con as embotadas d'os suyos amos: Casa Soro, casa Romeu... u con as suyas profesions: «casa l'herrero».
Municipio
O municipio de Cosculluela existió dica que, en a decada de 1960, a construcción en l'pantano de Mediano causó que s'expropiase as casas y as tierras de Plampalacios y de Moriello, tot quedando os dos deshabitaus. A despoblación parcial de Cosculluela, cuan as compuertas d'o pantano se cerrón en 1969 y buena cosa d'as tierras que culturaban os vecins de Cosculluela y que no s'heba expropiadas s'inundasen, forzó que buena cosa d'a suya población en hese d'emigrar. O municipio desapareixió absorvido por o municipio de l'Aínsa, que actualment se diz l'Aínsa-Sobrarbe.
Toponimia
thumb|right|250px|Unaltra envista d'o nuclio. O nombre de Cosculluela de Sobrarbe, a suya etimolochía se remonta a la vechetación de coscollos, se siente mas a sobén en a comarca como «Cosculluela», y a forma formal con apellido «de Sobrarbe» no se fa servir practicament. Ixe tipo de complementos, en toponimos, tienen oríchens en a nomenclatura oficial que precisa diferenciar as diferents poblacions que en una rechión u en l'Estau compartan o suyo nombre principal.
Significativament, tampoco no ye guaire frecuent, nian en l'actualidat, que se refieran a Cosculluela con a forma castellana oficial «Coscojuela». Se tracta, como tamién pasa con Chistén y belaltros (pocos) nuclios, d'un d'os pocos toponimos de o Sobrarbe en os que a forma oficial castellana no ha gosau desplazar a denominación aragonesa tradicional en a parla popular.
Miguel Fleta
Cuan se proclamó a II Republica fació una gravación d'o himno de Riego. Dimpués, en 1936 s'afilló a la Falange Española, seguntes dicen beluns convencito por o mesmo José Antonio Primo de Rivera. Mientres a Guerra Civil se tresladó ta A Coruña a on morió o 28 de mayo de 1938 colaborando con o bando sublevato.
Juche
Juche (en coreano: 주체) ye a base ideyolochica d'a Republica Democratica Popular de Corea. Una frase atribuita a o politico Kim II Sung define juche d'a siguiente forma: En pocas palabras, a ideya juche ye que os solos propietarios d'a revolución y d'a construcción posterior son as masas.
Fundamentos
Juche ye un sistema filosofico y ideyolochico cuyo desarrollo s'atribuye a Kim II Sung. O suyo fillo Kim Jong-il ye oficialment o encargato d'a suya interpretación. Consiste en una evolución d'o leninismo, con l'obchectivo d'adaptar-se a la cultura coriana y a las necesidaz d'o propio gubierno.
This Land Is Mine (cinta)
This Land Is Mine (títol orichinal en anglés, en aragonés Ista ye la mía tierra) ye una cinta estausunidense de drama belico de l'anyo 1943, dirichida por Jean Renoir seguntes un guión orichinal de Dudley Nichols y producida por lo mesmo Dudley Nichols ta la productora Jean-Renoir-Dudly Nichols Productions. Con una Banda Sonora Orichinal de Lothar Perl y Friedrich Silcher y una dirección de fotografía de Frank Redman, o reparto d'a cinta incluye como actors destacaus a Charles Laughton, Maureen O'Hara, George Sanders y Walter Slezak.
Barbunyals
Barbunyals (Barbuñales en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'o Semontano de Balbastro y partiu chudicial de Balbastro.
A suya población ye de habitants en una superficie de 18,75 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
A localidat de Barbunyals se troba situata a 468 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 42 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Comprende o despoblato de Lizana, orichen probable d'un apellito común en o Baixo Aragón y Matarranya, y preso por navarro.
Historia
Estió un barrio de Pertusa, como veyemos en textos en aragonés medieval:
Personalidaz naixitas de Barbunyals
Categoría principal: Naixitos de Barbunyals.
Mikhail Barclay de Tolly
Mikhail Bogdanovich Barclay de Tolly (Михаи́л Богда́нович Баркла́й-де-То́лли en ruso y alfabeto cirilico), naixito de Pamūšis (Ducau de Curlandia y Zemgale, Republica d'as Dos Nacions, hue en Lituania) o 27 d'aviento de 1761 y muerto en Insterburg (Prusia Oriental, Reino de Prusia, hue Rusia) o 26 de mayo de 1818, estió un militar ruso, que plegó en l'Exercito ruso dica o ran de Mariscal, amás d'estar en 1810-1812 ministro d'a Guerra de l'Imperio Ruso. Como militar, partecipó en as guerras de Rusia en ixas envueltas, con Suecia, con l'Imperio Otomán y con o Primer Imperio Francés mientres as Guerras napoleonicas, encluyindo-ie a Campanya de Rusia, a on participó en a batalla de Valutino y en a batalla de Borodino.
Etnicament, yera un alemán baltico, encara que yera descendient d'antipasatos escoceses.
O Enquesidor
O Gran Enquesidor u simplament O Enquesidor ye un personache de ficción d'a franquicia Star Wars. Ye un Pau'an y un usuario d'a fuerza, creyau por Simon Kinberg y Henry Gilroy, y ta o suyo disenyo un d'os guardians d'o templo jedi estió ideya de Dave Filoni y Charles Murray (ta a su primera aparición historicament) Ye o más fuerte d'os enquisors y o suyo líder. Estió un guardian d'o templo y dimpués estió un d'os más fiels miembros de l'Imperio, chunto a lo Gran Moff W. Tarkin y Darth Vader (dica a suya traición ta esfensar o suyo fillo d'as mans de l'emperador). Ta a suya voz estió Jason Isaacs en Rebels y Ashley Eckstein (nomás en o audiolibro de Ashoka) y en quan as suyas versions live-actions son Rupert Friend (ta a serie de Obi-Wan Kenobi)y Max Von Sydow (como un fotograma ta Star Wars Sourcebook).
Robots (cinta)
Robots ye una cinta estausunidense de cine d'animación de l'anyo 2005, dirichida por Chris Wedge y producida por Jerry Davis, John C. Donkin y William Joyce con guión de David Lindsay-Abaire, Lowell Ganz y Babaloo Mandel, con as voces de Ewan McGregor, Halle Berry, Greg Kinnear, Mel Brooks, Amanda Bynes, Drew Carey y Robin Williams.
O Enquesidor
Estió chefe y mayestro d'os enquesidors. Tamién estió parti important d'a execucion d'a orden 66 chunto a toz os enquisidors y o suyo exercito enquisidor personal (feito por beluns clons).
Dimpués d'a suya muerte aparece ta luitar contra Luke en un antigo templo onde ell vence. Sindembargo, dimpués aparece Vader y acaba con ell por tresbatir en lo pasau.
Vértiz Esteban
Bi ha un vértiz cheodesico en a suya cima sobre a terraza d'un edificio d'as instalacions militars d'a Red Territorial de Mando.
Sant Llorenç
Sant Llorenç significa "Sant Lorient" en catalán y como toponimo lo trobamos en:
Micronesia
A Micronesia ye o nombre d'una rechión de l'Oceano Pacifico y tamién o nombre común por o cual se conoixe a los Estatos Federatos de Micronesia.
A rechión ye formata por cientos de chicotas islas situatas en una ampla zona d'o Pacifico Ueste. Politicament, son dividitas en siet territorios:
Solana (desambigación)
Solana, relativa a o sol u que recibe a suya radiación, puet fer referencia a:
Taron, Sadirac e Vièlanava
Taron, Sadirac e Vièlanava (Taron, Sadirac e Vièlanava en occitán, Taron-Sadirac-Viellenave en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'as Tierras d'os Luis y Tuquets de Vic Vilh y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 197 habitants (1999) en una superficie de 13,86 km², con una densidat de población de 14,21 hab/km².
Miranda de Azán
Miranda de Azán ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 430 habitants (2007), en una superficie de 24,07 km² y una densidat de población de 17,86 hab/km².
Cerdanyola del Vallès
Cerdanyola del Vallès (Cerdanyola del Vallès en catalán y oficialment, Sardañola del Vallés en castellano) ye un municipio catalán situato en a comarca d'o Vallés Occidental y provincia de Barcelona.
En o suyo termin municipal se troba situata a Universidat Autonoma de Barcelona.
Cheografía
A localidat de Cerdanyola del Vallès se troba situata a 32 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 14 km d'a ciudat de Barcelona, a capital d'a suya provincia y de Catalunya.
Corz de Zaragoza (1336)
As Corz de Zaragoza de 1336 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Pero IV d'Aragón.
Alifonso III d'Aragón
Alifonso III d'Aragón, dito o Liberal, o Cheneroso u o Franco (1265-1291) estió rei d'Aragón como Alifonso III, de Valencia como Alifonso I y Conde de Barcelona como Alifonso II entre 1285 y 1291, y rei de Mallorca como Alifonso I entre 1286 y 1291.
Monarca de caracter feble que en os suyas seis anyadas de reinau cedió a las desichencias d'os nobles y d'a curia romana, a conquiesta de Menorca, o Tractau de Tarascón por os conflictos derivaus por a posesión de Sicilia y os conflictos con a nobleza aragonesa estioron os aspectos mas importans d'o suyo reinau. Confirmó o fuero de Calatayú.
Antecedents familiars
Naixiu de Valencia en 1265. Fillo mayor de Pero III d'Aragón y d'a suya muller Constanza de Sicilia, filla de Manfredo I de Sicilia.
En morir su pai, heredó os territorios d'a Corona d'Aragón, mientres que o suyo chirmán Chaime II d'Aragón heredó o Reino de Sicilia.
En 1282 gubernó os reinos de su pai cuan iste marchó a la conquiesta de Sicilia, ta dimpués fer-se cargo d'o gubierno d'o reino insular. En 1285 fació parti d'a esfensa d'os condaus catalans debant de l'ataque de Felipe III de Francia.
Conquiesta de Mallorca y Ibiza
Entre 1285 y 1286 conquistó por encargo de su pai as islas d'Eivissa y de Mallorca a su tío Chaime II de Mallorca, quedando o reino de Mallorca como tributario d'o d'Aragón. De feito cuan Pero III falleció en Vilafranca del Penedès, o suyo fillo Alifonso se trobaba en Mallorca a o mando d'una expedición ta castigar a su tío Chaime II de Mallorca por l'aduya que l'heba dau a o monarca francés Felipe III en o suyo intento d'invadir Catalunya en chunio-octubre de 1285. Rematada a expedición, Alifonso III tornó enta Alicant.
Conquiesta de Menorca
Asinas pues ya como rei d'Aragón paró a expedición ta prener a isla de Menorca a l'almocharife Abû’Umar. Asinas, en as Corz celebradas en Uesca o 18 d'octubre de 1286 convocó a os suyos subditos en Salou ta dende astí partir a la conquiesta d'a isla. Menorca heba estau tradicionalment vasallo d'Aragón dende os tiempos en que Chaime I conquistó Mallorca (1231), pero o rei d'a isla fue acusau d'aliar-se con Tunisia y indreitament con Francia y de refirmar a cuantas plazas norteafricanas, antimás d'haber-se convertiu en un refuchio de piratas que entorpecían o comercio.
O 20 de chinero se sinyoron os Pactos de Sent Agáyz, por os que os habitants d'a isla pasaban a estar siervos d'o rei d'Aragón y toz os suyos bienes, fueras d'as ropas, incautaus a menos que bosaran siet doblas y meya d'oro en o plazo de seis meses. Os que no pudioron pagar fuoron vendius como esclavos en mercaus d'o norte d'Africa, como Bochía u Tripoli. A o rei Abû’Umar se le permitió albandonar a isla enta a Berbería con 200 familiars suyos, amás d'a suya biblioteca, as restas mortals de su pai Said Ibn Hakam, cincuanta espadas y atros obchectos ta o viache. A isla quedó despoblada, as suyas tierras fuoron repartidas entre a nobleza y a repoblación la facioron aragoneses, valencianos y catalans. Permaneció en Ciutadiella mientres 45 días, a on dictó as directrices ta o gubierno d'a isla y mandó construyir a Seu de Santa María dencima de l'antiga mezquita, encara que a suya construcción prencipió alto u baixo en 1300 cuan Alifonso III ya heba muerto.
Angüé
Angüé ye un lugar despoblau d'o municipio de Candarenas, situau en a comarca de l'Alto Galligo (Uesca).
Toponimia
O suyo orichen se trobaría en un antroponimo.
Historia
Se documenta en l'anyo 1100 una cesión de Pero I d'Aragón a o monesterio de Santa Cruz d'as Serors, de "Bue et Rompesakos et Osia". Tamién bi ha un lugar dito Bue que fació, como atros d'a comarca, solemne voto a Sant Indalecio.
O lugar habió de desapareixer arredol d'o sieglo XIII, ya que ya no apareixe entre os que bosoron diners pa las obras d'a seu de Santa María de Uesca.
Leyendas
Entre os habitants d'a redolada se diz que Angüé habió de desapareixer en un incendio u una guerra ya que as piedras que formaban as suyas casas apareixen enroyadas por l'acción d'o fuego.
La Virchen de la Vega
La Virchen de la Vega (La Virgen de la Vega en castellano) ye un lugar de lo municipio d'Alcalá de la Selva, en la comarca de Gúdar-Chabalambre y en la provincia de Teruel. La suya población ye de 50 habitants (1991).
Toponimia
Esta localidat prene nombre d'un santuario marián mencionau dende 1464 y dedicau a una virchen que suposadament se li apareixió a un pastor en un arto.
Lista de molimentos de l'Alto Galligo
Lista de molimentos de l'Alto Galligo catalogatos como Bien d'Intrés Cultural
Homolochía (biolochía)
thumb|right|250px|Homolochía en os [[uesos d'as extremidatz devanteras de diferents vertebraus.]] En Biolochía, a homolochía ye a relación que i ha entre dos partes organicas de sers vivos diferents que tienen manimenos determinants cheneticos que expresan una mesma oríchen evolutiva. Se diz que i ha homolochía entre as partes de dos organismos diferents quan ixas dimanan de l'organo correspondient d'un antipasau común, encara que as partes resultants sían diferents.
Por eixemplo, as quatro extremidatz d'os vertebraus con mandibula (gnatostomos), dende os tiburons dica las aus y mamiferos, son homologas.
Pico Plan de Marmorés
O pico Plan de Marmorés (en francés pic du Marboré, en castellano pico Marboré) ye una tuca pirinenca aragonesa situata en a muga d'Aragón con os Altos Pireneus franceses en o Macizo d'as Tres Serols.
A suya altaria ye de 3.248 metros, y se troba en a val d'Ordesa (Parque nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols), en a comarca de Sobrarbe.
Cheografía
Fa parti d'o cul de Gavarnía. Marca la muga entre o Parque Nacional d'os Pireneus Francia y o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols en Aragón. Ye situau tamién en a triple muga entre os municipios de Fanlo y Bielsa y a comuna de Gavarnía e Gèdra.
Montbrió del Camp
Montbrió del Camp ye un municipio catalán de lo Baixo Campo, en la Provincia de Tarragona, situata a 13 km de Tarragona. La suya población ye de 1.917 habitants (2007), en una superficie de 10,7 km² y una densidat de 179,16 habitants/km².
Mugas
Lo suyo termin muga con Mont-roig del Camp, Riudecanyes, Riudoms, Vinyols i els Arcs y Cambrils.
Districto de Neu-Ulm
O districto de Neu-Ulm (en alemán Landkreis Neu-Ulm, en suabio Landchrais Nei-Ulm) ye un districto situau en Bavera, Alemanya.
Vilaplana
Vilaplana ye un municipio catalán de lo Baixo Campo, en la Provincia de Tarragona, situata a 13 km de Tarragona. La suya población ye de 584 habitants (2006), en una superficie de 23,20 km² y una densidat de 25,17 habitants/km².
Durango
Durango (Durango en basco y oficialment, Durango en castellano) ye un municipio d'a comunidat autonoma d'o País Basco, provincia y territorio historico de Bizcaya y comarca d'o Gran Bilbau.
A suya población ye de 27.479 habitants (2008) en una superficie de 10,91 km², con una densidat de población de 2.518,70 hab/km².
Cheografía
A localidat de Durango se troba situada a 119 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 301 km d'a ciudat de Bilbau, a capital de Bizcaya.
Morasverdes
Morasverdes ye un municipio d'a provincia de Salamanca, en a comunidat autonoma de Castiella y Leyón, Espanya. A suya población ye de 351 habitants (2007), en una superficie de 51,88 km² y una densidat de población de 6,76 hab/km².
Santa Monica (California)
A suya población ye de 89.736 habitants (2010) en una superficie de 21,80 km², con una densidat de población de 4.117 hab/km².
Cheografía
A localidat de Santa Monica se troba situata a 32 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Esporte
Santa Monica ye a seu d'o Santa Monica Track Club (SMTC), un d'os clubs d'atletismo mas famosos y conoixidos d'o mundo dende a decada d'os anyos 90 quan teneba atletas internacionals, prencipalment velocistas, que teneban medallas internacionals y récords d'o mundo, como Carl Lewis, Leroy Burrell, Kevin Young, Steve Lewis, Michael Marsh, Joe DeLoach u Carol Lewis.
Competicions esportivas
Mientres os Chuegos Olimpicos de 1984 o maratón masculín y femenín trescruzó a ciudat. En os Chuegos Olimpicos de 2028, será siede d'o voleibol placha y o surf.
L'Artiga
L'Artiga (La Artiga oficialment en castellano), ye un lugar de lo termin municipal d'Olba, en la comarca de Gúdar-Chabalambre y en la provincia de Teruel. Actualment tien 4 habitants (2018).
Galicia
Galicia (Galiza u Galicia en gallego, Galicia en castellano) ye una comunidat autonoma espanyola, seguntes o suyo Estatuto d'Autonomía, que la reconoixe como nacionalidat. A suya capital ye Santiago de Compostela.
A suya población ye de 2.795.422 habitants (2011) en una superficie de 29 574 km², con una densidat de población de 93,78 hab/km².
Cheograficament, muga a o norte con a mar Cantabrica, a o sud con Portugal, a l'ueste con l'oceano Atlantico y a l'este con o Prencipau d'Asturias y Castiella y Leyón (provincias de Zamora y de Leyón). Se divide en cuatre provincias: A Coruña (a o norueste), Lugo (a o nord-este), Pontevedra (a o sudueste) y Ourense (a o sudeste).
Galicia tien mas de 1.660 km de costa, incluyindo las suyas islas y isletas, entre éls as islas Cíes, Ons, Sálvora, a isla de Cortegada, (que en conchunto fan o Parque Nacional d'as Islas Atlanticas de Galicia), y la mas gran y mas poblada, A Illa d'Arousa.
Lista de municipios d'a provincia de Valladolit
Lista de municipios d'a provincia de Valladolit:
350px|right|thumb|Os municipios de Valladolit
{| class="wikitable sortable" ! Municipio ! Población (2007)
Norte-Paso de Calais
Norte-Paso de Calais (en francés Nord-Pas de Calais) yera una rechión francesa. A suya capital yera a ciudat de Lille.
Mugaba a o norte con a Canal d'a Manga y a Mar d'o Norte, a o norueste con o estreito de Dover, a o nord-este y l'este con Belchica (rechions de Flandres y Valonia) y a o sud con a rechión de Picardía.
Castellón de las Armas
Castellón de las Armas (Castejón de las Armas en castellano) ye un municipio de la provincia de Zaragoza, situato en la comarca de la Comunidat de Calatayú. La suya población ye de 99 habitants (2004), en una superficie de 16,09 km² y una densidat de población de 6,15 hab/km².
Cheografía
Ye situato amán de lo forcallo de los ríos Piedra y Xalón.
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Ateca, con Carenas, con Godollo, un cantón de lo termin d'Alfama d'Aragón y con Bubierca.
Toponimia
La primera mención ye de 1199: heredades ... entre Somet et Casteion (AHN, Clero, Piedra, carp. 3663, nº. 13).
S'escribe Castillionis de Aretha ("Castillón d'Ateca") en Rationes decimarum Hispaniae (1279-80):
Seguntes Agustín Ubieto Arteta las diferents variants toponimicas han estato: Castejón de Ateca en 1414, Castejón sobre Ateca entre 1488 y 1609 (asinas sale en lo Fogache de 1495), Castejón de las Armas dende 1646.
George Larner
George Edward Larner naixito de Langley, Condau de Berkshire, o 7 de febrero de 1875 y muerto en Brighton o 4 de marzo de 1949 estió un atleta britanico especializato en prebas de marcha atletica, estando o primer campión olimpico d'ista especialidat con as suyas victorias en 3.500 m marcha y 10 millas marcha.
Entibo de ra Sarra
L'entibo de ra Sarra ye un entibo d'o río Gualempeda situato en o municipio aragonés de Sallent de Galligo. A una altaria de 1.438 metros, se troba a los piez d'a penya Foratata (2.341 m) y d'o pico Musales (2.654 m).
Dende Sallent se plega ta la Sarra por o camín senyalizato como GR 11. Orichinalment yera un ibón que hué se troba entibato.
American Song Contest
American Song Contest (en aragonés: Festival Americano d'a Canción) ye un concurso televisivo de caracter anyal, en o qual participan interpretes de diferents partis d'os Estaus Unius. O festival ha estau transmitito cada anyo dende 2022, estando l'adaptación d'Eurovisió, o programa de televisión con mas anyos en a pantalla, ta os Estaus Unius. Ta o festival s'han presentau varios cheneros musicals y artistas (con a excepción d'as bandas tributo).
O festival estió creyau en o 2020 como ideya de estar un futuro festival. A suya primera edicion habría estau ta finals de l'anyo 2021. A pandemia d'o COVID 19 en os Estaus Unius retrasou o suyo prencipio. Dimpués de retrasar o evento se establiu una nueva calendata ta o prencipios d'o anyo 2022.
Os presentadors d'a primera edición son: Snoop Dogg, un conoixito musico y cantaire de rap, y Kelly Clarkson, una conoixita actriz, cantautora, compositora y presentadora.
Les Borges del Camp
Les Borges del Camp ye un municipio catalán de lo Baixo Campo, en la Provincia de Tarragona, situata a 13 km de Tarragona. La suya población ye de 1.855 habitants (2005), en una superficie de 8,23 km² y una densidat de 225,39 habitants/km².
Peninsula Iberica
right|300px|thumb|Mapa d'a Peninsula Iberica con os suyos prencipals ríos. A peninsula Iberica ye una peninsula d'o sudueste d'Europa. Ye rodiata por a mar Mediterrania, l'Oceano Atlantico y os Pireneus, que la desalpartan d'a resta d'o continent. Politicament ye dividita en os estatos de Portugal, Espanya y Andorra, istos dos zaguers mugants con Francia. Antimás o territorio britanico de Chibraltar tamién ye situato en ista peninsula, a o sud d'Andalucía.
Ciudaz prencipals
Os prencipals centros urbanos son: Madrit, Barcelona, Valencia, Lisbona, Porto, Sevilla, Zaragoza, Malaga, Bilbau, Braga y Coimbra.
Blasièrt
Blasièrt (Blasièrt en occitán, Blaziert en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Gers, rechión d'Occitania, districto de Condòm y cantón de Baish Armanhac.
A suya población ye de 137 habitants (2007) en una superficie de 10,97 km², con una densidat de población de 12,49 hab/km².
Vilar de Canes
Vilar de Canes (en catalán; Villar de Canes en castellano) ye un municipio de lo País Valenciano que se troba en la comarca de l'Alto Mayestrato. La suya población ye de 185 habitants (2006), en una superficie de 15,9 km² con una densidat de 11,64 hab/km².
Toponimia
Agustín Ventura Conejero considera os toponimos Villar y Villa como de tiempos d'a reconquiesta. A segunda part d'o toponimo puet tener relación con as canyas.
Mugas
Lo suyo termin muga con Albocázar, Torre d'En Besora, Cuella, Benazal y Aras.
Ixeta
thumb|300px|Mecanismo d'un tipo d'ixeta Una ixeta u xeta (d'o latín exacta) ye una valvula que s'acciona manualment y que adaptada a l'orificio d'un recipient u a l'extremo d'una conducción, regula a salida d'un fluido.
Ramón Cabrera
Ramón Cabrera Griñó (u Ramon Cabrera Grinyó), naixito de Tortosa (Baixo Ebro, Catalunya) o 27 d'aviento de 1806 y muerto en o exilio en Wentworth (Surrey, Reino Uniu) o 24 de mayo de 1877, estió un militar espanyol mientres as Guerras Carlistas, a on luitó chunto con os carlistas en o Mayestrato de Teruel y en o dito Mayestrato Viello d'o País Valenciano, amás d'os territorios de Catalunya amanatos a o río Ebro. Plegó dica o ran de cheneral en as filas carlistas, mandando as tropas carlistas en a suya zona d'actuación, recibindo a embotada de O Tigre d'o Mayestrato, y s'exilió en o Reino Uniu en 1849, desvinculando-se poquet a poquet d'o Carlismo, dica que en 1875 reconoixió como rei a Alifonso XII d'Espanya.
Ixeta
Un eixemplo d'ixeta pa l'augua d'o fogar con a valvula de posiento correspondient, consta d'hastillón con rosca y a la fin una rollana gran y gruesa de caucho, cuero u de goma que como amostra la imachen, en chirar o mando, cierra o conducto d'arribada y d'ista manera interrumpe o paso de l'augua.
Tamién se fabrican ixetas con atros tipos de valvula. En puestos representativos (chardins, cocheras) s'utilizan ixetas con valvula de bola. En as ixetas d'os escusaus, s'utilizan con valvula de discos ceramicos.
Guaso
Toponimia
En l'anyo 1187 ye citato como Baso seguntes Antonio Ubieto Arteta. En as Corz de Maella de 1404 ye mencionato como Guaso de la Val de Serraulo chunto con unas localidaz preperinencas baixo o epigrafe Fanlo de la Val de Serrabllo:
O toponimo ye interpretato por Chesús Vázquez Obrador como derivato de l'antroponimo celta Bosiu.
Cheografía
Ye un nuclio de población formato por casals arredol d'un tozal. Os vicos de Guaso son O Tozal, O Puyal, Santa Quiteria, A Closa, L'Arrabal, Bestreguí, Sant Per y lo mes apartato, O Grau.
Molimentos
250px|thumb|right|L'[[esconchurador de Guaso, con a penya Montanyesa dezaga, ye una d'as mes grans y mes conoixidas d'ixas construccions en tot Uesca.]]
Personaches celebres
thumb|250px|Baixa val de l'[[río Ara|Ara, con Malgurguet y la villa de Boltanya, tot envisto dende Guaso.]]
Palau-saverdera
Palau-saverdera ye un municipio catalán situato en a comarca d'Alto Empordán y partiu chudicial de Figueres, en a provincia de Chirona.
A suya población ye de 1.423 habitants (2008), en una superficie de 16,47 km² con una densidat de población de 86,40 hab/km².
María Domínguez Remón
María Domínguez Remón naixida de Pozuelo d'Aragón (Campo de Borcha) l'1 d'abril de 1882 y muerta en Fuent de Xalón o 7 de septiembre de 1936 yera una periodista, poeta y politicas que en 1932 estió triada alcaldesa d'o lugar de Gallur (Aragón) estando a primera alcaldesa democratica d'a Segunda Republica Espanyola. Estió afusilada per as tropas franquistas a l'inicio d'a Guerra Civil Espanyola, o 7 de setiembre de 1936 debant d'os paretons d'o fosal de Fuent de Xalón.
Palau-saverdera
Cheografía
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Bellavista, El Mas Isaac y El Mas Bohera.
María Domínguez Remón
Documental
En chinero de 2015 a directora Vicky Calavia realizó lo documental clamau María Domínguez. La palabra libre.
Palau-saverdera
Reparto de concellers
Fuent: MUNICAT, en a pachina web d'a Generalitat de Catalunya.
Corz de Zaragoza (1347)
As Corz de Zaragoza de 1347 estioron unas Corz d'o Reino d'Aragón celebradas en a ciudat de Zaragoza y convocadas por o rei Pero IV d'Aragón.
Hespital de Santa Cristina de Somport
O hespital de Santa Cristina de Somport estió un hespital situato en o cobalto d'o puerto de Somport amán de Candanchú.
Establito en o sieglo XII, ya en charraba o Codice Calixtino en l'inte d'a suya fundación, decindo que yera Unum Tribus Mundi, ye decir, un d'os tres hespitals mas importants d'o mundo chunto con os de Cherusalem y Gran Sant Bernal. No se'n conoixe a calendata exacta d'a fundación, anque apareixe en un documento de Sancho Remíriz escrito por Ricardo de l'Arco en 1078 pareixe que ye falso, por o que o documento mas antigo en que apareixe ye un diploma de Pero I de l'anyo 1100.
A importancia d'o hespital en a epoca viene de que yeran muitos os pelegrins que trigaban o Sommus Portus ta fer o Camín de Sant Chaime, prenendo a branca d'a vía tolosana que pasaba por Aspa (bi n'heba una atra que pasaba por Maule-Lextarre y Roncesvals). Un d'os puntos mas dificils d'o camín yera o paso d'os Pireneus por a dureza d'os monts y as malas condicions climatolochicas que bi heba a ormino.