cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Telecomunicación
Historia
Telecomunicación ye toda transmisión, emisión u recepcion de signos, sinyals, escritos, imáchens, sons u informacions de qualsiquier mena por filos, radioelectricidat, medios opticos u atros sistemas electromagneticos.
O día 9 d'aviento de 1932, se sinyó en Madrit o Convenio por o que se creyó a Unión Internacional de Telecomunicacions (UIT) que dende alavez sustituiría a os dos organismos anteriors (UTI y URI).
Por metat d'o sieglo XX apareixió o siguient trate que revolucionó as telecomunicacions: o módem que fizo posible a transmisión de datos entre ordenadors y atros dispositivos.
En a decada d'os sesanta prencipia a unión entre as telecomunicacions y a informática con l'emplego de satelites de comunicación y os retz de conmutación de paquetz.
A decada siguient se caracterizó por o prencipio d'os retz d'ordenadors y os protocolos y arquitecturas que sirvión d'alazet t'as telecomunicacions modernas (en istas anyadas apareixe l'ARPANET, que orichinó a internet). Tamién puede destacar-se que in istos anyos s'enceta a fuga d'a normalización d'as telecomunicacions: o CCITT treballa en a normalización d'os retz de conmutación de circuitos y de conmutación de paquetz y a Organización Internacional ta la Standardización creya o modelo OSI. A fins d'as anyadas 70, apareixen os retz d'aria local,
En as anyadas 80, os ordenadors personals se tornón populars, apareixendo os retz dichitals. Os retz de telecomunicación s'esparden fendo-sen omnipresens.
En a zaguer decada d'o sieglo XX apareixe a internet, que s'espardió por tot o mundo. Enguán, a prencipios d'o sieglo XXI somos vivindo o escomencipio d'a interconexión global, a traviés de toda mena de dispositivos, más y más rapedos, compactos y poderosos.
Aspectos de disenyo d'un sistema de telecomunicación
Os elementos que forman un sistema de telecomunicación son: un transmisor, o medio de transmisión que constituye una canal de comunicacions y finalment un receptor. .
O transmisor ye un dispositivo que transforma u codifica os mensaches en un fenomeno fisico: un sinyal. O medio de transmisión, por a suya naturaleza fisica, ye posible que cambee u estorbe o sinyal en o suyo trachecto dende o transmisor dica o receptor. Por ixo, o receptor ha de tener un mecanismo d'escodificación que pueda recuperar o mensache orichinal pendendo en o livel de qualidat d'o sinyal recibiu. En bels causos, o receptor final ye l'oyiu u o uello humano (u en bel caso extremo, atros organos sensorials) y a recuperación d'o mensache orichinal ye feita por o celebro.
Una telecomunicación puede estar punto a punto, punto a multipunto u teledifusión u broadcasting, que ye una traza particular de punto a multipunto en que a comunicación se fa sólo que dende o transmisor enta os receptors, estando a radiodifusión (teledifusión emplegando ondas de rayo como medio de transmisión) a suya versión más popular.
Quan os sistemas se disenyan ta que a decodificación final siga feita por os organos sensorials humanos (prencipalment a vista y l'oyiu), s'ha de parar cuenta en as caracteristicas psicolochicas y fisiolochicas d'a percepción humana. Isto tiene conseqüencias importants, y l'incheniero ha d'investigar qué defectos pueden estar toleraus en o sinyal sin que estorben a comprensión d'a información vista u oyida.
En una canal de comunicación se preducen imperfeccions como: rudio impulsivo, rudio termico, retardo de propagación, función de transferencia de canal no linial, caítas repentinas d'o sinyal (microcortes), limitacions en l'amplura de banda y reflecions d'o sinyal (leco). Buena cosa d'os modernos sistemas de telecomunicacion aproveitan beluna d'istas imperfeccions ta amillorar a la fin a qualidat d'a canal.
Enguán ya no s'amenista establir vinclos fisicos entre dos puntos ta transmitir a información d'un punto a l'atro. Dende l'anviesta d'a telecomunicación, vivimos en un mundo a cada vegada más chicot, an que os feitos escayeixius en un puesto, se transmiten a escape enta tot o mundo. Dentramos en una nueva clase de sociedat en a que a información manda. Ista ye conoixida como a Sociedat d'a Información.
Atros aspectos d'intrés
O cientifico d'os laboratorios Bell Claude E. Shannon publicó en 1948 un estudio titulau Una teoría matematica d'a comunicación. Ista publicación clavó una fita t'a realización d'os modelos matematicos emplegaus ta describir sistemas de comunicación, drento d'a clamada teoría d'a información. A teoría d'a información nos permite evaluar a capacidá d'una canal de comunicación d'acuerdo con a suya amplura de banda y suya relación sinyal a ruido.
En a calendata d'a publicación de Shannon, os sistemas de telecomunicación yeran alazetaus, amás gran parti, en circuitos electronicos analochicos. A introducción masiva de circuitos integraus dichitals ha feito posible a os incheniers de telecomunicación aproveitar as aventallas d'a teoría d'a información, amaneixendo un campo d'especialidat en o disenyo de circuitos y algoritmos ta procesar a información present en os sinyals. Ista demba ye conoixida como procesamiento de sinyals dichitals.
Almoradí
Almoradí ye un municipio de la provincia d'Alicant, situato en la comarca de la Vega Baixa d'a Segura. La suya población ye de 19.598 habitants (2010), en una superficie de 42,72 km² y una densidat de población de 458,75 hab/km².
Mugas
200px|thumb|left|Lo termin de Almoradí respecto a los atros municipios de lo Baixo Segura Lo termin municipal de Almoradí muga con Daia Nova, con un enclau de lo termin de Formentera del Segura, con Algorfa, con Benejússer, con Oriuela, con Catral y con Dolors.
Turkmenistán
Turkmenistán u Turquemanistán, ye un país en Asia Central, una de las republicas que formoron a Unión Sovietica dica a suya esligadura en 1991. Actualment fa parti d'a Comunidat d'Estatos Independients. Muga con Afganistán, Irán, Cazaquistán y Uzbekistán. Tamién muga con a Mar Caspia.
Fogonyán
Fogonyán (en castellano Fogoñán) ye un mont de 969 metros d'altaria situau en a muga entre os municipios de Berche y Seno (Teruel), en a sierra de Caballos.
Cerro d'el Navazo
O cerro d'el Navazo ye un mont de 1.722 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en o municipio de Chabaloyas, en a sierra de Chabalón.
Fogonyán
En a suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Cerro d'el Navazo
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Giotto (sonda espacial)
thumb|Sonda Giotto. Giotto yera una sonda espacial d'a ESA y estió la primera en estudiar amán una cometa. En iste caso se tractaba d'a cometa Halley a lo que s'amanó nomás que 596 km d'o suyo nuclio.
Ista sonda preneba lo suyo nombre d'o pintor italiano Giotto di Bondone.
Historia
En 1980 ESA dio la suya aprebación. Giotto estió lanzada lo 2 de chulio de 1985 dende lo puerto espacial de Kourou en a Guayana Francesa emplegando un codete Ariane 1. L'14 de marzo de 1986 plegó a la cometa Halley pa estudiar-lo.
Caballet
thumb|right|200px|Un camparol [[Eslovenia|esloveno remalla os falciellos de segal contra un caballet de trillar, en 1951.]] Caballet (pronunciato [kaba'ʎe], [kaba'ʎeɾ] u [kaba'ʎed]) u bellas vegadas caballico ye una parola chenerica con a qual se gosa designar as estructuras simples que, estando refirmadas sobre un numero minguo de patas (tres u quatro a lo sumo), sirven como suporte u base sobre a qual se coloca atras cosas.
Caleruega
Caleruega ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.
A suya población yera de 494 habitants en 2008 en una superficie de 47,63 km², con una densidat de población de 10,37 hab/km².
Cheografía
A localidat de Caleruega ye situada a 960 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 75 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal fa parte o lugar de San Martín, hue despoblato.
Districto de Muriel
O districto de Muriel (en occitán arrondiment de Murèth, en francés arrondissement de Muret) ye un districto d'o departamento francés d'Alta Garona (en francés Haute-Garonne), en a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 154.872 habitants (1999) en una superficie de 1.639 km², con una densidat de población de 94,49 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Muriel (en francés Muret), y en fan parte 6 cantons y 126 comunas.
Supernova
thumb|250px|A supernova SN 1994D en a galaxia NGC 4526. Una supernova (d'o latín nova, «nueva») ye una explosión estelar potent y luminosa. Iste evento astronomico transitorio ocurre entre las zagueras etapas evolutivas d'una estrela masiva u quan una nana blanca se desencadena en una fusión nuclear esbocada. L'obchecto orichinal, clamau prochenitor, s'esboldrega en una estrela de neutrons u un forau negro, u se destruye per completo. O pico de luminosidat optica d'una supernova puede estar comparable a lo d'una galaxia entera, antes de funir-se entre cuantas semanas u meses.
Pallada
thumb|right|250px|A pallada presta ta [[trillar.]] A pallada u pallata ye como se diz a o conchunto de garbas estendilladas en o suelo d'una era enantes de trillar, producto de desfer (desligar) os falciellos que previament s'ha transportau dica astí.
Poisigur
Poisigur (Poisigur en occitán, Puysségur en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 70 habitants (1999) en una superficie de 5,44 km², con una densidat de población de 12,87 hab/km².
Esplluga
Esplluga (en aragonés cheneral y castellano Espluga) ye un lugar aragonés de Ribagorza meya occidental situato a man de La Foradada d'el Toscar, perteneixient a este municipio d'a provincia de Uesca.
A suya población yera de 23 habitants en 2018.
Ibón d'el Mallo de Tormosa
L'ibón d'el Mallo de Tormosa ye un ibón pirenenco situau en o municipio de Bielsa, comarca de Sobrarbe.
Esplluga
Cheografía
A localidat d'Esplluga se troba situata a 915 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 110 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Ibón d'el Mallo de Tormosa
Se troba situau en a valle Verde, en o Parque Nacional d'Ordesa y d'as Tres Serols, baixo o Mallo de Tormosa u punta Rabadá (3.048 m).
Esplluga
Toponimia menor
Bi ha toponimos documentals con articlo lo: lo pregoniello (1607).
Bruches
Bruches u Bruche (en neerlandés, en francés y oficialment Brugge; en alemán Brügge) ye una ciudat belga de luenga neerlandesa, en a rechión de Flandres y en a provincia de Flandres Occidental, d'a que ye a suya capital.
O mayor atractivo de Bruches ye o suyo casco historico, declarau Patrimonio d'a Humanidat por a Unesco en l'anyo 2000. Encara que en gran parti ha estau reconstruito, dito centro urbano ye un d'os mas grans atractivos europeus, ya que mantiene zanceras as estructuras. Igual que Amsterdam, Gotemburgo y Hamburgo, entre atras, Bruches ye conoixida como «a Venecia d'o norte», debiu a la gran cantidat de canals que trescruzan a ciudad y a la polideza d'os mesmos.
Toponimia
O suyo nombre proviene d'o chermanico occidental "Bryggia" ("puents", "muelles"). Ye intresant destacar que, en neerlandés, «brug» significa «puent», y que ista ciudat tien como nombre o plural d'ista palabra, debiu a la gran cantidat de puents que i existen.
En aragonés se documenta como Bruges (/brut͡ʃes/) en a pachina 77 d'un inventario de biens de 1484 d'a familia terolana Sanchez Munyoz, hereus de Climent VIII:
En os "Libros de Collidas d'as Cheneralidaz d'o Reino d'Aragón", correspondients a os anyos centrals d'o sieglo XV, se puet trobar tamién en un documento escrito en Tarazona a ciudat de B(r)uge, fendo referencia a los panyos de Bruches, teixius muit apreciaus en a epoca provenients d'ista ciudat.
Historia
left|thumb|Mapa de Bruches circa 1775. Bruches ha estau ciudat dende o sieglo XI. Enta o 1050, a constant sedimentación fue zarrando a important salida d'a ciudat a la mar. Por suerte, una tormenta en 1134 creyó una canal natural de salida. Iste feito y a important y emerchent industria d'a lana facioron que a ciudat creixese a-saber-lo, construyindo-se as suyas murallas baixo o patronazgo d'os Contes de Flandres. A dentrada d'a ciudat en a Liga Hanseatica, una federación de comercio de ciudaz d'Alemanya, Escandinavia y os Países Baixos, trayió encara mas beneficio a una ciudad que se convirtió en una d'as mas ricas d'Europa.
A dentrada de Flandres como parti d'o Reino de Francia en 1297, y a resistencia a acceptar as politicas provenients d'a corona por parti de los flamencos, resultó en un augmento d'as tensions socials, que empiororon cuan o Conde de Flandres fue engarcholau por Felipe IV de Francia, qui nombró amás un nuevo gubernador.
O 18 de mayo de 1302, dimpués d'haber estau forachitaus d'as suyas casas pa poder acullir a las tropas d'o exercito francés, o pueblo de Bruches tornó ta a ciudat, enzurizaus por Joan Breydel y Peter de Coninck, y asasinoron a cualsiquier francés que pudioron trobar. Diz a leyenda que identificaban a los franceses fendo-les prenunciar a frase “schild ende vriend” (escudo y amigo), una frase muit identificativa por a pronunciación d'os habitants d'a rechión. Pareixe que os franceses teneban muitas dificultaz pa prenunciar o soniu [sx] de schild. Dita mortalera ye conoixida como os Maitins de Bruches.
Felipe IV de Francia ninvió una fuerza pa rematar con os insurrectos, concarando-se con éls y con as fuerzas d'o Conte de Flandres en la batalla d'as Espuelas d'Oro u de Contrai, en a que os franceses sofrioron una graniza redota. O establimiento de Felipe III, o bueno con a suya cort en a ciudat, trayió una prosperidat cultural important a la ciudat en o sieglo XV. En ista epoca estioron en o exilio en a ciudad Ricardo III y Eduardo IV d'Anglaterra. Tamién por ixas envueltas William Caxton imprentó en Bruches o primer libro en anglés.
Padre padrone (cinta)
Padre padrone ye una cinta italiana de l'anyo 1977 de cine de drama dirichita por Paolo Taviani y Vittorio Taviani.
Fiscal
Fiscal ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca de Sobrarbe.
A suya población ye de  habitants en una superficie de 170,3 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
Fiscal ye situato a 768 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 118 km de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Historia
Seguntes Agustín Ubieto Arteta, a primera cita d'o lugar ye de 1042, recollita en a obra d'Eduardo Ibarra y Rodríguez Documentos correspondientes al reinado de Ramiro I (1034-1063), en Colección de documentos para el estudio de la Historia de Aragón, I (Zaragoza, 1904), y documenta as variants Fiscal, Fiscali, Fiscalem y Fiskali.
Povedilla
Povedilla ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 611 habitants (2007), en una superficie de 48 km² y una densidat de población de 12,72 hab/km².
Enmedio
Enmedio puede estar
Mauzac (desambigación)
Mauzac puet estar:
Denver Nuggets
Os Denver Nuggets ye un club de baloncesto estausunidense d'a ciudat de Denver, fundato en l'anyo 1967. Chuga en a NBA, a maxima competición de baloncesto d'os Estaus Unius y o pabillón a on chuga como local ye o Pepsi Center.
Penya de ro Verde
A penya de ro Verde (en castellano Peña del Verde) ye una montanya de 2.619 metros que se troba en a muga entre Biescas y Pandicosa (Uesca).
Alto del Lobo
L'alto del Lobo ye un mont de 1.321 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en o municipio de Corbalán.
Ibón de Mondarruego
L'ibón de Mondarruego ye un chicot ibón pirenenco situau en o municipio de Fanlo, comarca de Sobrarbe.
Penya de ro Verde
Ye situada en a sierra Tendennera.
Alto del Lobo
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Penya de ro Verde
Toponimia
O toponimo "O Verde" fa referencia a os praus que se troban en a versant norte a os pietz d'a sierra Tendennera, chustament oposaus a o puerto de Gavín. Asinas mos trobamos en ista zona con o cuello de ro Verde (2.088 m), a montanya de ro Verde, a penya de ro Verde u o rincón d ro Verde.
En Medio
En Medio puede estar:
Cabigordo
Cabigordo ye un mont de 1.623 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en o municipio de Corbalán.
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Pardinella
Pardinella ye un lugar d'o municipio de Beranui, situato en a val d'Isabana, en a comarca de Ribagorza. Teneba 21 habitants en 1991.
Nombre
En os textos medievals s'escribe Pardinella y Pardiniella. A primer mención ye de 1053.
Alto del Chopo
L'alto del Chopo ye un mont de 1.277 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en o municipio de Teruel.
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Navalvillar de Pela
Navalvillar de Pela ye un municipio extremenyo d'a provincia de Badajoz. Se troba situata en a comarca de La Siberia y en o partiu chudicial de Villanueva de la Serena. A suya población ye de 4.769 habitants (2013), en una superficie de 251,2 km².
Os lugars de Obando y Vegas Altas fan parti d'iste municipio.
Pozuelo
Pozuelo ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 684 habitants (2007), en una superficie de 133,78 km² y una densidat de población de 5,11 hab/km².
Bèra-sèrra
Bèra-sèrra (Bèra-sèrra en occitán, Bellesserre en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Legavin y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 50 habitants (1999) en una superficie de 3,39 km², con una densidat de población de 14,75 hab/km².
Werner Heisenberg
Werner Karl Heisenberg, naixito de Würzburg (Imperio Alemán) o 5 d'aviento de 1901 y muerto en Múnich (Alemanya) o 1 de febrero de 1976, estió un fisico alemán, destacato por formular o prencipio d'incerteza.
Heisenberg recibió o Premio Nobel de Fisica en 1932, con Paul Dirac, por os suyos treballos, en especial por a creación d'a mecánica cuántica. Antiparte, estió miembro d'a Royal Society y de l'Academia Prusiana d'as Sciencias.
Riópar
Riópar ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1463 habitants (2007), en una superficie de 81 km² y una densidat de población de 18,06 hab/km².
Peñascosa
Peñascosa ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. Fa parte d'a comarca d'a Sierra de Alcaraz y Campo de Montiel y d'o partiu chudicial d'Alcaraz.
A suya población ye de 399 habitants (2011), en una superficie de 189,26 km² y una densidat de población de 2,11 hab/km².
Cheografía
A localidat de Peñascosa se troba situata a 1.169 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 85 km d'a ciudat d'Albacet, a capital d'a suya provincia.
Ibons d'Ordiso
Os ibons d'Ordiso son un conchunto de tres ibons pirenencos situaus en o municipio de Torla-Ordesa, comarca de Sobrarbe.
Se troban en a cabecera d'a val d'Ordiso, baixo o pico Chornaleras (2.615 m).
Sierra Pelada
Sierra Pelada puede estar:
San Pedro
Sant Pedro ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1252 habitants (2006), en una superficie de 83 km² y una densidat de población de 15,08 hab/km².
Corral Blanco
Corral Blanco ye un mont de 1.224 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en o municipio de Teruel.
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
As Colladas
As Colladas (Las Colladas en castellano) ye un lugar aragonés d'a comarca de Ribagorza meya occidental situato a man de La Foradada d'el Toscar, pertenexient a este municipio d'a provincia de Uesca.
A suya población ye de 8 habitants (2018).
Cheografía
A localidat d'as Colladas se troba situata a 661 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Socovos
Socovos ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1951 habitants (2007), en una superficie de 138,2 km² y una densidat de población de 14,11 hab/km².
Cerro Chabalón
O cerro Chabalón (en castellano Javalón) ye un mont de 1.692 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en o municipio de Chabaloyas, en a sierra de Chabalón.
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Toponimia
Igual que o toponimo Chabaloyas, l'oronimo Chabalón deriva de l'arabe djabal ("mont") y ye mencionau por João Batista Labanha como Cerro de Xavalon u Cerro Xavalon en o suyo Itinerario del Reyno de Aragón (1610-1611).
Liendas
Se diz que iste mont ye un puesto de reunión d'as broixas d'a redolada.
Robledo
Robledo ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 461 habitants (2007), en una superficie de 139,30 km² y una densidat de población de 3,30 hab/km².
Toponimia
Robledo significa en castellano actual "caixical" u "selva de caixicos", árbols que en aragonés tamién se denominaban enantes "robres".
Comunidat d'Estaus Independients
A Comunidat d'Estaus Independients (en ruso Содружество Независимых Государств - Sodruzhiestvo Niezavisimij Gosudarstv) (CEI) ye una organización supranacional composada por 9 d'as 15 antigas Republicas Sovieticas, con a excepción d'os 3 estaus balticos: Estonia, Letonia y Lituania, que actualment fan parte d'a Unión Europea, y Cheorchia, Turkmenistán y Ucraína.
A suya creyación sinyó a esligadura d'a Unión Sovietica (URSS) y, seguntes Vladímir Putin, o suyo proposito estió premitir un "esvurcio civilizau" entre as republicas que feban parte d'a Unión. Dende a creyación d'a C.E.I. muitos documentos sobre cooperación economica, esfensa y relacions internacionals han estau sinyaus por os suyos estaus-miembros.
Scots Wha Hae
Scots Wha Hae (en anglés Scots, Who Have, en gaelico escocés Brosnachadh Bhruis, en aragonés Escoceses, que tenetz) ye una canción y himno patriotico d'Escocia. Ye escrito en escocés. Mientres bells sieglos estió o himno nacional d'este pais, manimenos a día de huei l'han substituyiu os himnos Scotland the Brave y Flower of Scotland.
A letra d'a canción ye basata en un poema escrito en 1793 por o poeta y escritor escoces Robert Burns, en o que se narra como o rei escoces Robert the Bruce animo a sus hombres pronunciando un suposato discurso antes de la Batalla de Bannockburn.
Dimitrios Golemis
Dimitrios P. Golemis u Demetrius P. Golemis (griego: Δημήτριος Γολέμης; naixito o 15 de noviembre de 1874 en Lefkada y muerto o 9 de chinero de 1941) fue un atleta griego que compitió en os Chuegos Olímpicos d'Atenas de 1896 en dos pruebas: 1.500 y 800 metros lisos en a consiguió una medalla de bronce.
En a preba de 800 metros lisos Dimitrios pasó ta la final estando segundo en a segunda serie de claseficación. En a final consiguió un tercer puesto pero no recibió garra medalla dica anyos dimpués concedita por o Comité Olimpico Internacional. En os Chuegos Olimpicos de 1896 no bi habió garra premio ta o tercer claseficau final.
En l'atra preba en a que partecipó, os 1.500 m lisos, partecipó en a final por estar final directa pero no ye guaire platero o suyo puesto, se creye que fue cinqueno u seiseno.
Ibón de ro Cardal
L'ibón de ro Cardal (en castellano Ibón del Cardal) ye un chicot ibón pirenenco situau en o municipio de Torla-Ordesa, en a comarca de Sobrarbe
Se troba baixo o pico de ro Cardal (2.516 m) en a sierra de Sandaruelo, amán d'a muga entre Aragón y Francia.
Oklahoma City Thunder
Os Oklahoma City Thunder ye un club de baloncesto estausunidense d'a ciudat de Oklahoma City, fundato en l'anyo 1967. Chuga en a NBA, a maxima competición de baloncesto d'os Estaus Unius y o pabillón a on chuga como local ye o Chesapeake Energy Arena.
Remiro II
Ramiro II ye o nombre de dos reis y d'un sinyor medievals:
Ivoryline
Ivoryline ye un grupo de rock estausunidense orichinaria d'a ciudat de Tyler en o estau de Texas.
Historia
Ivoryline se formó en 2003 con o nombre orichinal de Dead End Driveway, quitando un EP y un álbum con ista denominación antis de cambear o nombre por Ivoryline en 2005. Poco dimpués d'o cambeo de nombre, o grupo fue trigato ta fer parti d'o Vans Warped Tour 2006. Mientres ista chira, fuoron seguitos por a discografica Tooth & Nail Records, con a que dimpués sinyarían un contracto en l'anyo 2007 y quitarían o suyo álbum debut, There Came a Lion, en febrero de 2008. L'álbum plegó dica o numero 25 d'as listas de Billboard Top Christian y o 15 de Top Heatseekers Chart.
En chulio de 2008 facioron una chira chunto a Automatic Loveletter y en agüerro atra nueva chunto con Family Force 5 y The Maine. Iste mesmo anyo facioron a suya primera chira como cabezas de cartel (titulata "There Came a Tour") chunto a There For Tomorrow, In:Aviate, y The Lives of Famous Men.
En febrero de 2009, quitoron o suyo primer vidioclip d'a canción "Days End" en a web AbsolutePunk.net —o vidio, gravato a meyatos de 2008, encluye a o suyo antigo guitarrista.
Mientres os meses de chulio y agosto d'iste anyo facioron chunto a Dance Gavin Dance, Silverstein y Emery a chira Scream it Like You Mean It. Ivoryline tamién fació parti d'a Creation Fest 2010 chunto a Thousand Foot Krutch y Disciple.
O suyo zaguer álbum con títol "Vessels" amaneixió o 27 de chulio de 2010.
Miembros
thumb|250px|Jeremy Gray, cantaire d'Ivoryline
Vianos
Vianos ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 431 habitants (2007), en una superficie de 128 km² y una densidat de población de 3,36 hab/km².
Anhas
A suya población ye de 228 habitants (2006) en una superficie de 21,81 km², con una densidat de población de 10,45 hab/km².
Lo Grau
Lo Grau (El Grado en castellano) ye un municipio d'Aragón situato en a comarca d'o Semontano de Balbastro, en a provincia de Uesca y partiu chudicial de Balbastro, formato por cuatre nuclios de población: Artasona, Lo Grau, Cosculluela de Fantoba y Enate.
Cerro Gordo (sierra Palomera)
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Mausac
Mausac (Mausac en occitán, Mauzac en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón d'Autariba y rechión d'Occitania.
Lo Grau
A suya población ye de habitants en una superficie de 63,77 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Mausac
A suya población ye de 682 habitants (1999) en una superficie de 9,27 km², con una densidat de población de 73,57 hab/km².
Lo Grau
Mugas
Lo termin municipal de Lo Grau muga a l'ueste con Oz y Costeán; a lo sud con Estada; a l'este con Olbena, La Puebla de Castro y Secastiella; y a lo norte con Naval.
L'aragonés en Lo Grau
En Lo Grau, como en atros lugars d'o Semontano, se charra o dialecto de l'aragonés dito semontanés, en a suya variant navalesa, con articlo lo. Se i convoca toz os dos anyos dende l'anyo 1989 o Premio Lo Grau de literatura en aragonés.
Campillo de Aranda
Campillo de Aranda ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa d'a provincia de Burgos, situau en a comarca de Ribera del Duero y partiu chudicial d'Aranda de Duero.
Linache d'os Bardaxí
Los Bardaxí estioron una familia noble aragonesa orichinaria de la Vall de Bardaixín (Ribagorza meya occidental) y que poseyoron las baronías de Pertusa, Zaidín, Antillón y Estercuel. Tamién poseyoron Arcaine, Letux, Oliet y Moneva.
Campillo de Aranda
A suya población ye de 196 habitants (2007) en una superficie de 23,92 km², con una densidat de población d'8,19 hab/km².
Empèuts
Empèuts (Empèuts en occitán, Empeaux en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Muriel, cantón de Plasença deu Toish y rechión d'Occitania.
Campillo de Aranda
Cheografía
A localidat de Campillo de Aranda ye situada a 908 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 8 km d'Aranda de Duero, a capital d'a suya comarca y partiu chudicial, y a 88 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
Empèuts
A suya población ye de 163 habitants (1999) en una superficie de 4,56 km², con una densidat de población de 35,75 hab/km².
Linache d'os Bardaxí
La suya existencia ye documentata dende lo sieglo XI. Bi habió brancas infanzonas de los Bardaxí en Graus, Zaragoza en lo sieglo XVII y Fonz en lo sieglo XVIII.
Estioron de lo linache de los Bardaxí Sancho Fortunyons, sinyor de Calasanz y Bardaixí enta 1123 y lo chusticia d'Aragón Berenguer de Bardaxí.
Tabla periodica de Mendeleyev
O profesor Dmitri Mendeleyev publico a primera tabla periodica d'os elementos en 1869 basandose en propiedatz que apareixeban con regularidat en os diferents elementos quimicos. Quan Mendeléyev proposó a suya tabla periodica, paro cuenta de que existiban vueitos en a tabla, y predició que bi heba elementos encara desconoixitos que plenarían ixos vueitos.
Ta nombrar a istos elementos que encara no han estato descubiertos u que encara no han recibito un nombre, se fa servir historicament o prefixo eka- (con u sin guión) adhibito a o nombre de l'elemento que se troba chusto dencima en a tabla periodica. Isto se fa porque os elementos que se troban en o mesmo grupo tienen propiedatz quimicas parellanas. Asinas por eixemplo, mientres un tiempo dende o suyo descubrimiento o neptunio yera conoixito como eka-renio. O mesmo nombre fue emplegato mas tardi ta o bohrio, quan se veyió que os actinidos forman una serie a parti en a tabla periodica.
O prefixo, que en sanscrito significa "un" (en o sentito de que l'elemento se troba una posición por debaixo) fue ideyato por Mendeleyev, que lo fació servir ta dar un nombre a os elementos que heban d'ocupar os "foratos" d'a suya tabla periodica. Asinas, creyó os nombres "eka-silicio" (chermanio), "eka-aluminio" (galio) y "eka-boro" (escandio).
Selección masculina de baloncesto d'Italia
A selección masculina de baloncesto d'Italia ye l'equipe nacional de baloncesto d'Italia. Ye formato por chugadors de nacionalidat italiana y representa a la Federación Italiana de Baloncesto en as competicions internacionals organizatas por a Federación Internacional de Baloncesto (FIBA) y o Comité Olimpico Internacional.
Os suyos títols encluyen dos medallas d'archent en os Chuegos Olimpicos de Moscú 1980 y Atenas 2004; y dos EuroBasket (1983, 1999).
Botafogo Futebol Clube (João Pessoa)
O Botafogo Futebol Clube ye un club de fútbol brasilero, d'a ciudat de João Pessoa. Fue establito en 1931 y chuga os suyos partius como local en l'estadio Almeidão, en l'actualidat partecipa en o Campeonato Paraibano.
Estadio
L'estadio a on chuga como local ye l'estadio Almeidão, oficialment Estadio José Américo de Almeida Filho, ye situato en a ciudat de João Pessoa y tién una capacidat de 45.000 espectadors. O suyo campo d'entrenamiento ye anomenato CT Maravilha do Contorno.
Alto de Mansueto
L'alto de Mansueto ye un mont de 1.151 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en o municipio de Teruel.
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Cuallo
thumb|10.000 litros de leit en o tanque d'a ezquierda mesclando-se con o cuallo. O cuallo u callo (d'o latín < COAGULUM) ye una substancia present en o cuallar u callar, a zaguera cambra d'o estomago d'os remugadors y que contiene buena cosa d'enzima proteolitica rennina u quimosina. O cuallo se fa servir en a fabricación de queso u formache pa trigar la leit por producir a separación d'a caseína, que representa un 80% d'o total de proteínas d'o siero. Dimpués d'esporanar o siero encalla.
Tamién bi ha atras substancias capables de cuallar a leit como por eixemplo cuallos vechetals obtenius de Cynara candunculus u cuallos obtenius de fongos.
António de Spínola
Encara que d'ideolochía conservadora (estió mesmo observador mientres a Segunda Guerra Mundial en o Frent Oriental en as filas d'a Wehrmacht en o setio de Leningrado, a on se trobaban os voluntarios espanyols d'a División Azul) y colaborador d'a Dictadura d'António de Oliveira Salazar (estió combatient voluntario en Angola, Gubernador militar en Guinea-Bissau y Comandant en Cabo de l'Exercito portugués), ya dende prencipios d'os anyos 1970 escomencipió o suyo distanciamiento d'o rechimen dictatorial, dica que o 25 d'abril de 1974 estió qui, en nombre d'o Movimento das Forças Armadas, recibió a rendición de Marcelo Caetano, o zaguer líder d'a dictadura. En estar asinas una d'as caras conoixitas d'a Revolución, presidió a Junta de Salvação Nacional y esdevenió o 15 de mayo de 1974 President de Portugal. Sindembargo, en no cuacar-li a ideolochía de cuchas d'a mayor parte d'os militars revolucionarios, dimitió o 30 de setiembre de 1974, dimpués de fracasar un intento de golpe d'estato o 28 de setiembre a on pareix que simpatizaba con os golpistas. Cuan l'11 de marzo de 1975 fracasó unatro intento de golpe d'estato de dreitas, Spínola se refuchió en Espanya (gobernata alavez por Francisco Franco) y luego en Brasil.
Esdevenió en o suyo exilio president d'o Exército de Libertação de Portugal, una organización d'estrema dreita de caracter terrorista. Sindembargo, en zaguerías d'os anyos 1980, en tiempos d'o president Mário Soares, se reconoixió o suyo papel en os primers intes d'a Revolución d'os Clavels.
Portland Trail Blazers
Os Portland Trail Blazers conoixitos a sobén simplament como Blazers ye un club de baloncesto estausunidense d'a ciudat de Portland, fundato en l'anyo 1970. Chuga en a NBA, a maxima competición de baloncesto d'os Estaus Unius y o pabillón a on chuga como local ye o Rose Garden.
Villalgordo del Júcar
Villalgordo del Júcar ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 1246 habitants (2007), en una superficie de 46,37 km² y una densidat de población de 26,87 hab/km².
Caramanh (Alta Garona)
Caramanh (Caramanh en occitán, Caraman en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Revèl y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 1.944 habitants (1999) en una superficie de 30,19 km², con una densidat de población de 64,39 hab/km².
Star Wars (franquicia)
300px|thumb|Logo de Star Wars
Star Wars ye una franquicia creyata per George Lucas en 1970, que actualmén ye propiedat de The Walt Disney Company dende 2012, cuan Disney mercó totalmén Lucasfilm.
Los cheneros cinematograficos de la franquicia son: sciencia fición e space opera.
La primera cinta estió Star Wars Episode IV: A New Hope que salió en 1977, dentrando la franquicia en lo mundo cinematografico.
Produccions
La franquicia Star Wars tien muitas produzions cinematograficas pero tamién bella de televisión e videochuegos.
Caujac
A suya población ye de 437 habitants (1999) en una superficie de 10,82 km², con una densidat de población de 40,39 hab/km².
Castigaleu
Castigaleu ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca situato en a comarca de Ribagorza.
A suya población ye de habitants en una superficie de 26,50 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Toponimía
En os textos medievals s'escribe: Castigalón, Castillilgu, Castellilgo, Castelilgo, Castililgo, Castro Galet y Kastillilgu.
A primera mención ye en 1042.
Coagulación d'a leit
A coagulación d'a leit ye provocada por a desnaturalización d'a caseína, proteína mayoritaria d'a leit. A materia grasa y as seroproteínas tienen un rol pasivo.
As diferents caseínas son organizadas en micelas que son agregaus d'unas quantas moleculas de caseína. Ye un complexo de proteínas fosforadas precipitants a pH 4,6, u bien baixo l'acción d'enzimas especificas, como a quimosina, extracto de maceración d'o cuallar de vediello que, con un atra enzima, a pepsina, forman o cuallo.
Montaut
Montaut puet estar:
Coagulación d'a leit
En tecnolochía quesera se distingue doncas dos tipos de coagulacions:
En aragonés o proceso de coagulación d'a leit s'expresa con o verbo triar-se u trigar-se, mainemos qualques autors dan una accepción diferent d'este verbo y lo rechistran con o significau de "pasar-se a leit". A leit que s'ha trigau ye a "grullada", parola relacionada con o latín VOLUCULU. En aragonés chistabín se reculle a parola grullo con o significau de "siero de leit", pero se fa servir poco" . En aragonés de Valle de Vio se reculle brullo, tamién derivau de VOLUCULU pero con o significau de "requesón".
Penyarroyas
Penyarroyas u Penyas Royas, ye un lugar aragonés d'o municipio de Mont Albán, situato en a provincia de Teruel. Actualment tien 13 habitants (2006). Ye situato a o canto d'o río Martín.
Toponimia
Amés d'estar un toponimo en aragonés lo mesmo lugar (evolución d'o latín RUBEA ta roya), bi ha microtoponimos en aragonés como Barranco del Abellar, Barranco de la Canaleta, Barranco Tajar (antigament ¿taxar?) y un mont clamato Gangallas.
Alto de Galiana
L'alto de Galiana ye un mont de 1.022 metros d'altaria situau en a provincia de Teruel, en o municipio de Teruel.
En la suya cima bi ha un vértiz cheodesico.
Tutti a casa
Tutti a casa ye una cinta italiana de l'anyo 1960 de cine de drama y cine belico dirichita por Luigi Comencini seguntes un guión de Luigi Comencini, Agenore Incrocci, Furio Scarpelli y Marcello Fondato, con una banda sonora orichinal de Francesco Lavagnino y una dirección de fotografía de Carlo Carlini.
Amigdala (sistema limfatico)
250px|thumb|right|Anvista d'una boca ubierta y d'a orofarinche: 1. Luenga. - 2. Amigdalas palatinas. - 3. Uvula. - 4. Paladar. As amigdalas son acumulacions de teixiu limfoide que se troban en a entrada d'as vías respiratorias y d'o tubo dichestivo. Bi ha unas quantas clases d'amigdalas:
O conchunto de todas as amigdalas forma o poligono de Waldeyer. Antesmás se creyeba que teneban una important función defensiva y immunitaria, manimenos agora ya no considera asinas.
Denominacions tradicionals
O diccionario d'Andolz reculle con o significau d'"amigdala" as denominacions de grandoleta (transmitindo a información d'o diccionario de José Pardo Asso, sin localidat de referencia), y garandoleta en Uesca; tamién reculle garandolas referindo-se a los apendices carnosos que pinchan d'o cuello d'as crabas en o semontano de Uesca.
Manimenos esta denominación no se corresponde de tot con a información mes precisa d'estudios de parlas actuals como l'ansotano. A palabra grandoleta prene en ansotano significaus como viscera d'o bestiar lanar, bultos d'a tela d'o bodiello , u mesmo qualques autors la han interpretada como "glandula" por pareixiu fonetico. En as Cinco Villas se reculle gorgoleta pa dicir madeixa de bodiello.
Atra denominación tradicional ye a de golas (en pluralia tantum), documentada en o diccionario d'Andolz en Aragüés de lo Puerto con o significau d'"amigdalas". Tamién figura en o "Diccionario del dialecto Ansotano" con o significau d'anginas.
La Foradada d'el Toscar
La Foradada d'el Toscar ( /lafoɾa'ðaða.deltos'ka/; oficialment, en castellano, «Foradada del Toscar» ) ye un llugar y municipio aragonés de la provincia de Uesca, situau en la comarca de Ribagorza. La suya población ye de habitants en una superficie de 106,58 km² y una densidat de 0 hab/km².
Toponimia
El llugar se diz Foradada d'el Toscar por estar chusto debaixo d'un toscar, un aflloramiento de grans cantidaz de piedra tosca.
Como en belatros nuclios de la Ribagorza media, a on se parlla aragonés ribagorzano, amés d'el paradigma d'articlos en uso actual, se i troba toponimos fosilizaus con articlo lo: «lo Panar de las Llagunas» (1613), «Lo campo de los letones» (1613), lo cual da amuestra de que d'antes s'usaba.
Cheografía
El llugar de La Foradada se troba a 980 m en el puerto de la Foradada, a poquez metros de la corona d'el mismo. Ye chusto debaixo d'una penya calsinera que tiene per nombre «lo Toscar» per l'aflloramiento de grans cantidaz de tosca sedimentaria que i ha. Lo Toscar ye una prollargación de la sierra Ferrera que, per tenir un troz pareix que rompiu, tiene un puntón bel poquet mes deseparau, que ye lo que recibe el nombre de «Foradada». El barranco que naixe en el puerto y baixa per debant de Foradada se diz barranco de la Foradada y desemboca en l'Esera en Navarri.
El municipio entero, en cambio, ye mes llargo en diferents direccions. El primer costau por a on s'esparde ye per l'atra man d'el collau de la Foradada ta la Fueva, a on incluye los llugarons de la Cort y las Corz que ya son fovanos. Dimpués, tornand ta la cuenca de l'Esera, tamé incluye la valleta de l'Aigüeta de Viu que ye entre la Ferrera y la punta de las Forcas y desemboca en l'embalse d'Argoné, per el mont de la villa de Campo, y comprende los llugarons de Viu y Senz.
Per la vall de l'Esera, incluye los llugars de las Colladas y Navarri per a on el barranco de Foradada s'achunta con el río, y Murillo de Llena, Vacamorta y Espluga, estes tres zaguers en la vall d'el barranco de Vacamorta.
Historia
El llugar de la Foradada eba una aldea que feba parte de l'abadiau de Sant Veturián de la Fueva. Se'n tiene conoiximiento que existise dende el siglo XI pe'l documento de las decimas de Castillón, que se van trobar en Castillón de Sos, y pe's cartularios de Roda.
El nombre apareix como «Foratata» en los primers textos con rasgos de romance. S'ha trobau una persona que se diba «Fedaco de Foratata» citada en los cartularios de Roda, datables d'entre los anyos 964 y 972, se cita el llugar como «villa de Foratata» en l'anyo 1025 y bella persona que se fa dir «de Foratata» en los documentos de Sant Veturián dica, lo menos, 1209.
A partir d'el siglo XIII pareix que el toponimo s'estabiliza ya como «Foradada». Se troba «termino de Foradada» en 1243 y «villam de Foradada» en 1250, los dos en los cartularios de Sant Veturián. Amaneix «villam et castrum de Foradada» en 1289, y «Locum dicitur Foradada» en 1293.
Demografía
D'el llugar de la Foradada:
De tot el municipio:
Parla
La parla actual en el municipio ye principalment de tendencia ribagorzanas, en es llugar mas orientals, sacand-ne los nuclios de Foradada, la Cort y las Corz, que per trobar-se a on se troban manifiestan tendencias mes sobrarbencas que s'adscribirían a l'aragonés fovano. Foradada tamién pertenece a lo dominio lingüistico d'o fovano con la sola diferencia d'o sistema d'articlos que son el, la, los, las, y el uso del pronombre mos. La resta de rasgos son igual que en o fovano. Manimenos, en el llugar de la Foradada, per trobar-se tan alto y de camino ta'l puerto, el contacto sosteniu con la vecina comarca de Sobrarbe a traviés de la Fueva fa que predominen toz os rasgos fovanos tanto foneticos como morfosintaticos que no son guaire comuns en la resta de Ribagorza, como l'apocope de consonants inicials en los articlos «la» y «las», que s'han puesto conoixer como «a» y «as» en boca de vecins de la localidat no fa guaires anyos y as formas verbals no apocopadas fendo, chirando, mos n'imos, femos, tenemos.
Administración
Como con muitos municipios ha pasau, la Foradada d'el Toscar ye un municipio formau per agregación de los nuclios que el forman. Encara que s'ha respectau el nombre orichinal, que fa referencia a'l llugar de la Foradada, el creiximiento d'el municipio en incorporand-se-ie los atros nuclios ha conduciu a que la capitalidat municipal s'haiga tresladau ta unatro nuclio.
En el periodo intercensal 1842-1857 se van achuntar con la Foradada los llugars de las Colladas (formalment «Las Casas de las Colladas» ) y Navarri, Murillo de Llena, Senz y Viu. Espluga, que eba parte d'el desapareixiu municipio de Merli, se i va achuntar ta 1970. L'achuntamiento ye en Murillo de Llena.
Villapalacios
Villapalacios ye un municipio d'a provincia d'Albacet, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de 719 habitants (2006), en una superficie de 86,85 km² y una densidat de población de 8,27 hab/km².
Cheorchia
A Republica de Cheorchia (en cheorchiano საქართველო, Sakartvelo) ye un país en a costa d'o Mar Negro, a o sud d'o Caucas. Antiga republica d'a Unión Sovietica. Muga con Rusia en o norte y con Turquía, Armenia y Azerbaichán a o sud. A capital d'o país ye a ciudat de Tbilisi.
Etimolochía
Os cheorchianos se dan o nombre de kartvelebi (ქართველები) y claman a la suya luenga como kartuli (ქართული). Ixas palabras provienen d'o antipasato mitico d'os cheorchianos, Karthlos, que bi considera como o Pai de Cheorchia. Manimenos, una atra teoría afirma que ixos nombres provienen d'a palabra ქართ- (kart- «lugar fortificato». Hue, sindembargo, ista palabra s'emplega en a forma ქართი, con o significato de «cletato»).
A denominación europea d'o país, Cheorchia, emplegata por a mayor parte d'as lenguas, provién d'a palabra persa Gurji (گرجی), influito por l'arabe Jurj. A pronunciación d'o nombre d'o país a l'occidental provién d'o prefixo griego geōrg- (γεωργ), porque d'antis se pensaba que o nombre de Cheorchia proveneba de Sant Chorche (que ye amás amás o santo protector d'o país). Sindembargo, hue sabemos que realment provién d'o griego antigo γεωργία (geōrgia), que significa agricultura.
Antigament, se clamaba a os habitants de l'actual Cheorchia como ibers, por o nombre d'o país en que habitaban, que yera clamato Iberia, lo que trafucaba a os cheografos d'ixas envueltas, que trafucaban iste territorio con a peninsula iberica. Ye ista revoltina la que fa que bel autor cheorchiano convierta a os habitants d'a Peninsula Iberica en descendients d'os ibers d'o Caucas. En realidat, o nombre caucasico d'Iberia provién d'o nombre d'a ciudat cheorchiana de Sper, hue Ispir en Turquía. O toponimo iberia lo trobamos como Iviría en as traduccions aragonesas d'o "Libro d'os Emperadors" (Iviría), y d'o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" de Chuan de Mandevilla:
Gorj, o nombre persa d'os cheorchianos, provién d'a radiz d'as palabras turca Gürcü y rusa Грузин ("Gruzin"). En persa, se clama a Cheorchia como Gurdjistân, Gürcistan en turco y Грузия (Gruziïa) en ruso; tamién גרוזיה (Gruzia) en hebreu. O nombre persa provién posiblement de gorg (lupo), que ye tamién l'orichen d'o sobrenombre d'o rei d'Iberia Vakhtang I d'Iberia u Vakhtang I Gorgassali (cabeza de lupo, porque os antigos consideraban o Gurdjistan como a Tierra d'os lupos.
As denominacions en armenio ta o chentilicio cheorchiano y ta Cheorchia, respectivament Vir y Virq, provienen d'Iberia, con a perda d'a -i- inicial y a substitución de -w- u de -v- por a -b- d'Iberia.
En a traducción herediana de La Flor de las Ystorias d'Orient escriben regno de Iorgie u de Jorgie, (as I y J tienen valor de fonema africato xordo /ch/), mala aragonesización dende un orichinal francés por pareixito con l'antroponimo "Chorche" (l'adaptación correcta hese estato Chorchia), y li dedican o capítol X.
En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" tamién lo escriben con trazas de Reino de Chorche: