cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
La Iglesuela
Luengas y parlas
En La Iglesuela se parla castellano. Como en Cuevas de Canyart, i trobamos muitos aragonesismos pero tamién bel catalanismo porque ye cerca de la muga con lo Norte de Castellón, a on se charra un catalán nordoccidental de transición enta lo valenciano.
Existe una replega lexica feita por Carlos Julián Rochela publicada por Mira Editores en 1998.
Palabras curiosas d'Iglesuela son: aspro, chamarata (flamarada), a jambre, codigo_postalolla, clasca, cinglo, clot, cocot, contalla, embadallar, ensundias, esculloso, falcija, fargallada, ferramenta, fetillero, figa, jugo, lamín, lera, mantonar (mantornar), paparullas, perdigán, rebullir, sunsida, tartir, tierco, tresena.
Se conserva la forma de pasau imperfecto d'indicativo traiba.
Molimentos
Bi ha gran riqueza monumental. Dende luent lo primero que se vei son las dos torres: Torre de los Nublos u del Exconjurador y lo campanar.
Curiosidaz
La Iglesuela representa un caso de pervivencia de lo tipo de religada dita roseta: la trobamos entre las piedras romanas aproveitadas pa fer la famosa ermita y tamién en la Casa Daudén, de lo sieglo XVI.
Districto de Tièrn
O districto de Tièrn (en occitán arrondiment de Tièrn, en francés arrondissement de Thiers) ye un districto d'o departamento francés de Puèi Domat (en francés Puy-de-Dôme), en a rechión d'Auvernia-Roine-Alpes.
A capital d'o districto ye a subprefectura de Tièrn (en francés Thiers), y en fan parte 4 cantons y 44 comunas.
Miraglo de Calanda
O miraglo de Calanda conta la historia de Miguel Pellicer u como iste recuperó a garra dreita dimpués de que la perdió quan treballaba en o campoundefined.
Orichen de Miguel
Miguel Juan Pellicer naixió en marzo de 1617. Miguel estió una persona més d'a epoca en Calanda. Segundo de ueito chirmans no sapeba escribir ni tampoco no leyer, sólo estió educau quan iba a la catequesis d'a parroquia.
Amputazión d'a garra
Quan Miguel teneba 19 anyadas albandona la casa d'os suyos pais ta ir con su tío, Jaime Blasco, ta Castellón ta treballar en o campo.
Un diya quan yera en un carro cargau de trigo, Miguel s'estuzurró y a rueda d'o carro le esclafó la garra dreita partindo-la-ne. Ascape le levoron ta Valencia, d'o ye ingresau en l'Hospital Reyal. Astí permaneixió cinco diyas, ya que deciba que trobaba en falta las suyas tierras aragonesas.
Dos meses dimpués fue tresladau enta Zaragoza y lo primero que fació, estió visitar a Basilica d'o Pilar.
Dimpués Miguel estió ingresau en o Hespital Cheneral d'a Nuestra Sinyora de Gracia, ye aquí do Miguel pierde la garra, que le ye tallada quatro didos baixo lo chenullo
O miraglo
En 1638 Miguel sale d'o hespital, y como no puede treballar tiene que petuliar, do més petuliaba yera en a puerta d'a Basilica.
En marzo de 1640 torna ta Calanda con os suyos pais, pero como ye incapaz de fer fainas, decidió viachar por tot o Baixo Aragón ta replegar lo que la chen le dase y poder levar-lo a la suya casa.
O 29 de marzo de 1640 dimpués d'haber treballau tot o diya marchó a dormir, y sobre las 22 u 23, a suya mai s'espolió con una lampa fue a veyer a lo suyo fillo, con a luz d'a lampa veyió un bulligón en as garras de Miguel, y quan le devanto lo linzuelo veyió que teneba as dos garras enteras.
O notario de Mazalión devantó l'acta notarial describindo lo suceso.
Terminación -ués (toponimia)
A terminación -ués ye una terminación propia de toponimos aragoneses de l'Alto Aragón occidental, comarca de Cinco Villas y nord-este de Navarra.
Provién d'un hipotetico sufixo -ossu, cisible millor en a terminación toponimica equivalent en occitán gascón òs. Bells toponimos que en aragonés son en -ués son -otze en basco. Bienbenido Mascaray Sin crei que tien o mesmo orichen que a terminación -ué de l'Alto Aragón oriental, pero mantenendo a -s final, y se basa en bella repetición de toponimos que cambeyan nomás que o sufixo como Billarués y Villargüé.
Samos
Samos ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca de Sarria.
Domergue Sumien
Domergue Sumien (en occitán Domergue Sumien, en francés Dominique Sumien; Compiègne, Oise, Francia, 5 de chulio de 1968) ye occitanista y lingüista provenzal. Treballa en a standardización de l'occitán. Organiza o prochecto d'a norma lingüistica en siet dialectos estandardizaus i coordenaus: gascón, lengadocián, provenzal, nizardo, lemosín, auvernés y vivaro-alpín. Ye socio d'o Consello d'a Luenga Occitana.
Districto de Marsiella
O districto de Marsiella (en occitán arrondiment de Marselha, en francés arrondissement de Marseille) ye un districto d'o departamento francés de Bocas d'o Roine y rechión de Provenza-Alpes-Costa Azul.
Domergue Sumien
A más, ye autor de novelas de sciencia-ficción y militant occitanista intresau en diversas organizacions (os Verdes, o Partiu Occitán, a Corrient Revolucionaria Occitana, o Partiu d'a Nación Occitana, Iniciativa per Occitània y, actualment, l'Assemblada Occitana).
Districto de Marsiella
A suya población ye d'1.044.882 habitants en una superficie de 672 km², con una densidat de población de 1.555 hab/km².
A capital d'o districto ye a prefectura de Marsiella (en francés Marseille), y en fan parte 15 cantons y 21 comunas.
Domergue Sumien
Colabora tamién con articlos sobre lingüistica en Jornalet, periodico dichital d'información en luenga occitana.
Lumbreras
Lumbreras ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Camero Nuevo.
A suya población ye de 121 habitants (2006) en una superficie de 142,92 km², con una densidat de población de 0,85 hab/km².
Cheografía
Lumbreras ye o zaguer lugar d'a Riocha antes de dentrar en a provincia de Soria y se troba situau a 1.184 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 51 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Mugas
O suyo termin municipal muga con o termin de Villoslada de Cameros.
Sieglo XIX
O sieglo XIX ye formato por os anyos entre l'anyo 1801 y l'anyo 1900, istos dos tamién encluyitos.
Tronzador
thumb|right|300px|Tronzador tradicional.
O tronzador ye a ferramienta mes gran dintro d'a familia d'as sierras. Consiste d'una fuella de sierra de grans dimensions enchascata per os dos cabos suyos con manegos que, quan se la feba marchar, s'heban d'agafar de uno ta cadagún d'as dos personas que lo feban ir, qui en tiraban alternativament ta os suyos costatos fendo que a fuella serrallás o tranco en o batir d'o movimiento.
Os tronzadors s'emplegaban en o puesto mesmo a on que s'heba vulcato l'árbol, ta reducir-ne o volumen y quitar-ne piezas trasportables, fendo parte asinas d'a fayena de desbroz d'a copa y ramas prencipals d'éste, que ye la primera de fer-se ya en o monte per man d'os picadors. Enantes, a fayena de tronzar os trancos yera una d'as mes duras y, chunto con a foradata d'éstes ta enganchar-los con os abríos (que tamién se feba manualment, con una barrina), yeban d'as sudatas que sin que calgués guaire trazas en fer-lo, feban os unos mes chovens d'a quadriella, mientres que o esbroz a trucazos (con a estral) d'as ramas, que precisaba millors trazas ta no trucar-se uno mesmo, yeba fayena d'os picadors mes veteranos. thumb|right|250px|Tronzador mecanico moderno, con a baina puesta en a espada.
A palabra tronzador ye, de seguros, una d'as pocas palabras de l'aragonés que mesmo estando antigas, s'han adaptato tamién ta un intrumento nuevo que haiga plegato enta l'Alto Aragón; o tronzador mecanico, que ye a uno que mes a sobén se'n siente decir "tronzador" actualment, oblidatos ya d'os viellos tronzadors manuals, per os lugars d'alto.
Os tronzadors mecanicos consisten en una cadena de metal, tal como las unas d'as bicicletas, pero con dients mes punchutas, amontatas en una espada u estructura central, tamién metalica, que fa de guía ta a trachectoria d'a cadena. A cadena ye alavez movita per un motor interno d'o traste, que per un regular s'alimenta con benzina.
Estuniga
Estuniga (Zuñiga en basco, Zúñiga en castellano) ye un municipio de Navarra situau en la comarca de Tierra d'Estella Oriental, merindat d'Estella y partiu chudicial d'Estella.
La suya población ye de 127 habitants (2009), en una superficie de 11,86 km² con una densidat de población de 10,71 hab/km².
Toponimia
L'actual toponimo Zúñiga apareixe ya en a Edat Moderna como una evolución de variants mas antigas que s'han conservau en textos medievals. Istas variants conservadas son Eztuniga (1102), Uztuniga (1203), Beztunica, Beztvnicha, Buztunica, Estuniga (1350) y Eztuyniga (1366).
Lòcula
Lòcula (Lòcula en sardo; Loculi, en italiano y oficialment) ye una comuna sarda en a provincia italiana de Nùgoro y rechión de Cerdenya, que feba parte de l'antigo reino de Cerdenya.
A suya población ye de 540 habitants (2003) en una superficie de 38,28 km², con una densidat de población de 14,11 hab/km².
Etimolochía
O toponimo tien o suyo orichen en a palabra latina locus, ta desinnar una selba sagrata.
Cheografía
A localidat de Lòcula ye situata a 26 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 34 km d'a ciudat de Nùgoro, a capital d'a suya provincia.
Villaminaya
Villaminaya ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 21,28  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Corz de Zaragoza (1702)
As Corz de Zaragoza de 1702 estioron as zagueras Corz d'o Reino d'Aragón convocadas mientres a Guerra de Succesión Espanyola y presididas por a reina María Loisa Gabriela de Saboya, consort de Felipe V de Borbón, un d'os dos pretendients a o reino. O feito de que estase a reina consort, y no o rei titular, qui churase os fueros d'Aragón en a Seu de Zaragoza, fació que os aragoneses anyos dimpués considerasen que no teneban obligación d'estar fidels a ell.
As Corz heban estau convocadas por Felipe de Borbón dende a ciudat de Barcelona o 13 d'octubre de 1701 con a ideya de celebrar-se o 3 de noviembre d'ixe mesmo anyo. Dimpués d'una nueva convocatoria o 5 d'aviento de 1701 pa celebrar-se as Corz en Monzón o 16 d'aviento, tornó a ninviar-se un atra nueva pa o 18 de marzo de 1702 en Zaragoza. Como o día 24 d'ixe mes a reina encara no yera arribada ta la capital, se prolargoron dica o 26 d'abril, quan a la fin s'engueroron. Rematoron o 16 de chunio de 1702 en Zaragoza.
Qüestions tractadas
En istas Corz a reina tractaba d'atrayer a os aragoneses a o bando d'o suyo mariu, o duque d'Anchú. A ufierta d'o candidato a la cadiera reyal yera d'entregar a o reino d'Aragón os territorios situaus entre os ríos Noguera Ribagorzana y Cinca, Leida, Tortosa y todas as tierras catalanas situadas a o sud de l'Ebro. Manimenos en rematar a guerra aplicó en 1707 os Decretos de Nueva Planta a Aragón, suprimindo os fueros y as corz de Aragón sin cumplir denguna d'as suyas promesas territorials.
Felipe III d'Aragón
Felipe III d'Aragón y Portugal, IV de Castiella, y VII de Borgonya, naixiu de Valladolit o 8 d'abril de 1605 y muerto en Madrit o 17 de setiembre de 1665, estió un rei d'Aragón, rei de Castiella, rei de Portugal, rei de Sicilia, rei de Nápols, rei de Cerdenya, duque de Borgonya y duque de Milán.
Felipe III d'Aragón puyó a la cadiera reyal o 31 de marzo de 1621 dimpués d'a muerte de su pai, Felipe II d'Aragón.
Can alano
250px|thumb|Can alano. thumb|250px|Cuadro de [[Francisco de Goya y Lucientes|Goya representando a luita d'un toro con uns alanos.]] L'alano ye una raza de can con mida media propia d'Espanya encara que d'orichens muit antigos en Europa Oriental.
Caracteristicas y funcions
Ye un can de tipo moloso lichero de presa y corredor. A funcionalidat tradicional ye de cosirar o vacúmen bravo u cuasi bravo en rechimen extensivo. Tamién p'a caza mayor, como can con dient pa subchectar ciervos y chabalins. A suya aplicación moderna ye a guarda y esfensa, asinas como cosirar o bestiar debant de cualsiquier depredador.
Historia
A existencia de cans alanos en Espanya ye calendata en uns cuantos sieglos, encara que o suyo orichen no ye claro de tot. Beluns creyen que esta raza de moloso fue extendillata por Europa por os alanos en o sieglo IV y que fue traita a la peninsula Iberica y Berbería cuan os alanos vinioron con os vandalos.
As primeras mencions escritas sobre l'alano se troban en a obra de Gonzalo de Berceo en 1247. Os textos castellanos fan mencions a cans alanos. En 1350 o rei Alifonso IX publica en o suyo "Libro de la Montería" y son mencionatos os alanos. En o sieglo XV un anonimo publica o "Tratado de la Montería" y fa una profunda descripción somatica d'esta raza de cans. En o "Libro de Alexandre", on son presents muitos aragonesismos tamién parlan d'alanos:
Tamién fan mención d'os alanos en a "Estoria de España" que mandó fer Alifonso lo Sabio:
Tamién Cervantes y Lope de Vega parlan d'os alanos como alanos de los tercios.
Bi ha muitas mencions a los cans alanos en os textos en aragonés medieval. En o Fuero de Teruel en parlan baixo o epigrafe Del que can ageno matare o linençiare:
En textos aragoneses trobamos mencions a alanos como cans que teneban os reis y nobles. En os conflictos d'a Unión Aragonesa contra a monarquía se menciona un can alano que causó un problema:
Os alanos amaneixen en muitas pinturas, por eixemplo os cans d'a La cacería del hoyo de Velázquez, u os cans de Captura de un toro de Francisco de Goya. A practica d'a luita d'alanos con vacas u toros ya existiba lo menos en os sieglos XIV y XVI y yera conoixita de cristianos y moriscos.
A lo mesmo Chuan I li feban goyo os espectaclos de toros luitando contra alanos.
Inclinación axial
thumb|300px|Comparanza de l'inclinación axial entre a [[Tierra, Urano y Venus.]] En astronomía, l'inclinación axial, tamién conoixida como que oblicuidat, ye l'anglo entre l'eixe de rotación d'un obchecto y o suyo eixe orbital u, de traza equivalent, l'anglo entre o suyo plano equatorial y o suyo plano orbital. Se diferencia d'a inclinación orbital.
Con una inclinación axial de 0 graus, os dos eixes apuntan en a mesma adreza; ye decir, l'eixe de rotación ye perpendicular a o plano orbital. L'inclinación axial d'a Tierra oscila entre 22,1 y 24,5 graus en un ciclo de 41.000 anyadas de durada. Seguntes una formula que s'actualiza de contino, l'inclinación axial meya d'a Tierra ye actualment de 23 ° 26′11.6 ″ (u 23.43657 °) y ye disminuindo.
Picueta d'o mono
thumb|200px|Una nina afectada per a picueta d'o mono.
A picueta d'o mono ye una malotía virica infecciosa que de regular ye poco freqüent y que amaneix sobretot en l'Africa Central y Occidental. Ye producida per un virus d'a mesma familia que lo d'a picueta. Afecta prencipalment a los animals, pero puede pasar a lo ser humán. A malotía tien una durada habitual d'os simptomas de 2 a 4 semanas. Os casos pueden plegar a estar grieus, especialment en ninos, en emprenyadas y en immunodeficients. En 2022 se detectó un brote en Europa.
Prefixos cultos en aragonés
Os prefixos cultos en aragonés se presentan en cultismos, neolochismos y parolas ampradas d'idiomas a on son productivos. Por un regular son d'orichen griego y latín y se presentan en totas as luengas romances y occidentals en cheneral.
Aspectos ortograficos
Os prefixos d'orichen griego haplo-, hema(to)-, hemo-, hetero-, hexa-, hidro-, higro-, hipo-, holo-, homeo-, homo-, ecetra, s'escriben con letra h por razons etimolochicas.
Os hiatos que bi ha en as radices griegas u en os prefixos cultos griegos como cheo-, homeo-, meteoro- u neo- no se desfan en a escritura (cheometría, cheografía, cheolochía, homeopatía, homeostasi, meteorolochía, neoaragonés, neodarwinismo, neoliberalismo, neonazi), encara que exista una pronunciación posible zarrando a vocal velar o en u conoixida ya en aragonés medieval, (cheumetría, Neupatria).
Philadelphia 76ers
Philadelphia 76ers ye un club de baloncesto estatounidense d'a ciudat de Filadelfia, fundato en l'anyo 1946. Chuga en a NBA, a maxima competición de baloncesto d'os Estaus Unius y en a temporada 2012/1013 chuga en o Wells Fargo Center como equipo local.
Tottenham Hotspur Football Club
O Tottenham Hotspur Football Club ye un club de fútbol d'Anglaterra, d'o municipio de Haringey en a ciudat de Londres. Fue fundau en 1882 y chuga en a Premier League. O suyo rival clasico ye l'Arsenal, con o que disputa o Derbi d'o Norte de Londres. O club ye clamau Spurs por os aficionaus.
Zaguerías d'o sieglo XIX
O Tottenham Hotspur FC fue fundau en o anyo 1882 con o nombre de "Hotspur FC" por a iniciativa d'os mesaches d'o club de cricket "Hotspur" y d'a escuela primaria local d'establir un club de fútbol. En 1883 o club fue presidiu por o sinyor John Ripsher. A color d'o club yera azul marina dica 7 anyos dimpués, en que a camiseta cambeyó ta roya. En 1884 a institución cambeyó o suyo nombre a "Tottenham Hotspur Football and Athletic Club".
Tres anyos más tarde, se produz o primer clasico, conoixiu como Derbi d'o Norte de Londres contra l'Arsenal, ta part d'alavez conoixiu como "Royal Arsenal". O partiu se suspendió a causa d'a foscor, con os "Spurs" ganando 2-1. En 1888 o club se treslada enta uns terrenos privaus en Northumberland Park.
En 1895 a institución se profesionaliza. A l'anyo siguient, bells 6.000 espectadors veyoron o partiu amistoso contra o Aston Villa. O club puya a la Primera División d'a Liga. Amás, i hai unatro cambio de colors. En cuentas de royo con azul marino se convierte en negro y dorau. Un anyo dimpués, s'aconsigue plegar a la final d'una copa por primera vegada, chugando contra o equipo local "Wellingborough" y perdendo 0-2 en a Charity Cup. Y en 1898 o club se convierte en una sociedat de responsabilidat limitada. Un partiu contra o "Woolwich Arsenal" atraye a una multitut de 14.000 espectadors. Se da unatro cambio de colors, camisa blanca y pantalón azul.
En 1899, o club se treslada a White Hart Lane, puesto a on que se sitúa actualment.
Sieglo XX
En prencipiar o nuevo sieglo, en 1901, s'aconsigue a FA Cup, convertindo-se en o solo club d'a Liga, dende o inicio d'a competición en 1888, en aconseguir ista honor.
En 1920 aconsiguió puyar a la First Division con 70 puntos, récord en l'antigo sistema de dos puntos por victoria.
En 1934 se remata a construcción d'a grada este d'o estadio.
1951 estió un anyo historico. O club se consagra campión de Liga por primera vegada en a suya historia. Y diez anyos mas tarde, en 1961, aconsiguioron o doblete aconseguindo a suya segunda liga y a FA Cup. Manimenos, nunca mas tornarían a alzar o trofeu de Liga.
1963 estió unatro anyo de gloria ta o club. S'aconsigue a Recopa d'Europa redotando a o Club Atletico de Madrit espanyol en a final por 5-1. Dentraría en a historia d'o futbol anglés como o primer club britanico en ganar una competición europea important.
En 1971 s'adchudicoron a League Cup. Y un anyo dimpués, se facioron con a Copa d'a UEFA.
En 1980 escachan l'antiga grada ueste ta dar paso a una estructura nueva y moderna.
En 1982 aconsiguen a FA Cup por setena vegada en l'anyo d'o Centenario d'o Club. Un anyo mas tarde, o Tottenham se convierte en o primer club de futbol en quitar accions en a Bolsa de Valors de Londres.
En 1984 s'aconsigue a Copa d'a UEFA por segunda vegada. Un anyo mas tarde torna a haber un cambio de colors. Se chugaba con camisas blancas y pantalons blancos dica 1987, an tornan a vestir camisas blancas y pantalons curtos azul marino.
En 1989 a grada este ye renovada.
En 1991, o club s'adchudica a FA Cup por octava y zaguera vegada dica hue. Alan Sugar se convirtió en president d'o club y declaró a bancarrota imminent.
En 1992 a Liga tomó o nombre de FA Premier League. O Tottenham nunca ha descendido de categoría dende alavez, estando un d'os pocos equipos que se mantienen en a categoría, chunto a o Manchester United Football Club, Liverpool, Arsenal, Aston Villa Football Club, Chelsea Football Club y Everton.
En 1995 a nueva grada sud ye rematada. Se traspasa a Chris Armstrong, d'o Crystal Palace por 4,5 millons de libras. Un anyo dimpués se planteya que s'inviertan 10.900.000 de libras ta reconstruyir a grada norte, zonas completas d'a sud, y reemplazar o terreno de chuego. Y en 1997 plegó una estrela d'a Liga por ixas envueltas: Les Ferdinand, procedent d'o Newcastle United sinyó por 6 Millons de libras.
En 1998 a nueva grada norte ye rematada. A capacidat d'o estadio queda en 36.257 personas.
En l'anyo 2000 plega unatro fichache caro, o ucrainián Serhiy Rebrov por 11 Millons de libras, procedent d'o Dinamo de Kiev.
Sieglo XXI
En 2001 plegó a o club o ex-seleccionador Glenn Hoddle. Daniel Levy se convirtió en president. Teddy Sheringham, o héroi d'a final d'a Champions 1999 tornó a o club procedent d'o Manchester United Football Club y s'unió a os recientment plegaus Christian Ziege y Gustavo Poyet.
En 2002 se plega a la final d'a Worthington Cup, en a primera temporada de Glenn Hoddle como manager, pero perdió 2-1 debant d'o Blackburn Rovers en o Millennium Stadium de Cardiff. Jamie Redknapp sinyó en abril por o club chusto antes d'o fichache por 7 Millons de libras d'o debantero estrela irlandés, Robbie Keane, procedent d'o Leeds United, en agosto.
En 2004 se formó una nueva estructura en o club. David Pleat se'n fue en chulio. Plegoron a o club Frank Arnesen, procedent d'o PSV Eindhoven, como director esportivo, Jacques Santini como entrenador chefe, Martin Jol como primer asistent y Dominique Cuperly como preparador fisico. Santini albandonó en noviembre y Martin Jol asumió o cargo de director tecnico. En octubre, a Selección anglesa contó con tres Spurs (Jermain Defoe, Ledley King y Paul Robinson) por primera vegada dende 1987.
En 2007 plegoron a o club Gareth Bele y Darren Bent, mientres que a o director tecnico Martin Jol se le demandó que dimitise chunto a o entrenador Chris Hughton. Lo substituyó Juande Ramos, procedent d'o Sevilla FC espanyol, con os suyos ayudants Marcos Álvarez y Gustavo Poyet, ex d'o club.
O 2008 tenió un comienzo sobebueno. Primero estió a gran victoria debant de l'Arsenal por 5-1 y a posterior victoria frent a o Chelsea por 2-1 ta devantar a League Cup en o estadio Wembley. Os chugadors David Bentley, Heurelho Gomes, Luka Modric, Roman Pavlyuchenko y Giovanni dos Santos son as exitosas nuevas incorporacions mientres que Harry Redknapp tomó o relevo de Juande Ramos en o banquillo en octubre de 2008.
En chinero de 2009, plegó a o club Wilson Palacios, y tornoron Robbie Keane y Jermain Defoe.
En l'anyo 2010, y dimpués de quasi 50 anyos, o club aconsiguió a clasificación ta a Copa d'Europa (ta part d'alavez dita Liga de Campions de la UEFA). Una clasificación que se concretó en as zagueras chornadas con a victoria a lograda frent a o Manchester City Football Club con gol de Peter Crouch.
A temporada 2010-2011 prencipió con a previa d'a Champions frent a o conchunto suizo d'o Young Boys. En o partiu d'ida os suizos metioron en periglo a continuidat d'os Spurs en ista competición, ya que en a primera meya hora ganaban 3-0, pero os Spurs aconsiguioron retallar o marcador y acaboron con 3-2 en contra. A tornada estió diferent y o Tottenham ganó por un 4-0 en White hart Lane, con hat-trick de Peter Crouch. Os Spurs compartioron grupo con l'actual campión, o Inter de Milán, Werder Bremen y Twente. En a tercera chornada visitoron Sant Siro ta chugar con l'Inter a on perdioron 4-3 tot y que Gareth Bele aconseguirá marcar tres gols en a segunda parte. En a tornada en White Hart Lane, unatra gran partiu de Gareth Bele sí permitió a os Spurs vencer 3-1.
O Tottenham se vengaría d'o suyo rival, l'Arsenal, que lis fació perder as pretensions en a Carling Cup, con una victoria important en o Emirates Stadium por 2-3 en a liga premier.
Lo Mas de las Matas
Cheografía
Ye situato entre dos de las zagueras sierras de lo Sistema Iberico, a mán d'on lo río Alcherez se reculle en lo río Guadalop. La depresión entre estas dos sierras se diz Depresión de Mas de las Matas.
Tottenham Hotspur Football Club
Sieglo XXI
O 15 de febrero de 2011 os Spurs aconsiguioron ganar a o AC Milan, por 1 a 0 con gol de Peter Crouch dimpués de chugada d'Aaron Lennon y, o 9 de marzo d'o mesmo anyo aconsiguioron aconseguir o paso a os quartos de final d'ista competición. O Real Madrid remataría con o suenio d'os londinencos, que serían eliminaus en perder por 4-0 en o Estadio Santiago Bernabéu, a on estió clau a temprana expulsión de Peter Crouch; y en a tornada, por 0-1, con gol de Cristiano Ronaldo dimpués que l'arbitro no hese pitau bells cuantos posibles penaltis en os primers intes.
Lo Mas de las Matas
Cheografía
Comprende lo despoblato de Cazabaret que cita en 1798 Asso, que amaneix en un documento de los templers de Castellot en 1197 y que al-Udrí en lo sieglo XII menciona como Qasr Abbad.
Tottenham Hotspur Football Club
Sieglo XXI
En a liga, os Spurs peleyoron dica o final por a 4ª plaza, pero en zagueras una redota contra o Manchester City Football Club por 1-0 los deixó sin opcions de tornar a chugar a Liga de Campions. En a debantzaguera chornada s'enfrentarían a o Liverpool, por a sola plaza de Liga Europea de la UEFA, a os spurs no les valeba que a victoria y finalment aconsiguioron imposar-sen por 0-2 en Anfield, con gols de Rafael van der Vaart y Luka Modric.
Lo Mas de las Matas
Mugas
Lo suyo termin municipal muga con Auguaviva, Castellot, Alcorisa y La Chinebrosa.
Tottenham Hotspur Football Club
Sieglo XXI
En verano de 2011 plegoron a o club 3 importants fichaches: o portero veterano estadounidense Brad Friedel, o centrocampista Scott Parker y o debantero Emmanuel Adebayor.
Lo Mas de las Matas
Historia
Amán d'a on ye lo lugar i yera la ciudat de Camarón, capital de lo districto musulmán de Cotenda u Cutanda. Los cristianos escachoron y despobloron Camarón en a Reconquiesta y La Chinebrosa apareixió como lugar principal de la parzana, que fegura en o Fogache de 1495 con 57 fuegos (uns 285 habitants).
Tottenham Hotspur Football Club
Sieglo XXI
O goyo mes gran ta l'aficion d'o Tottenham estió a continuidat d'o mago croata Luka Modrić en o equipo.
Lo Mas de las Matas
Historia
Lo Mas y Auguaviva s'independizoron de La Chinebrosa en 1611.
Tottenham Hotspur Football Club
Estadio
O Tottenham Hotspur se mudó ta White Hart Lane en 1899. O suyo primer partiu en iste campo remató con una victoria sobre o Notts County por 4-1. Cinco mil aficionaus presencioron a victoria. Entre 1908 y 1972, White Hart Lane estió un d'os pocos recintos de futbol britanicos que no amostraban garra cleta publicitaria.
Lo Mas de las Matas
Toponimia
Lo primer nombre rechistrato ye lo Mas de los Matas, en 1490, fendo referencia a la familia que i viviba:
L'apellito Mata encara se troba muito en la comarca, en Alcorisa, Los Olmos y La Mata de los Olmos. Pero lo municipio cambeó pronto ta de las Matas por etimolochías populars. En la redolada se diz a sobén El Mas pa abreviar. En lo catalán de La Codonyera, Artur Quintana documenta lo emplego de lo exotoponimo Lo Mas de les Mates
Tottenham Hotspur Football Club
Estadio
Recientment se reveló a construcción d'un nuevo estadio que acullirá a 60.000 aficionaus.
Lo Mas de las Matas
Parla
Se charra castellano con sustrato aragonés (lexico sobretot y bella forma verbal como caiba u traiba) y adstrato catalán (llesca, chinebre).
Tecnolochías d'a Información y a Comunicación
thumb|350px|Consumo de tecnolochías d'a información y a comunicación en [[2005.]] Tecnolochías d'a Información y a Comunicación (TIC) se gosa emplegar como sinonimo extendiu de Tecnolochías d'a Información (IT), pero en realidat ye un termín mas especifico ta destacar o papel d'as comunicacions unificadas y a integracion d'as telecomunicacions (linias telefonicas y sinyals inalambricos), os ordinadors, asinas como o software interpresarial, middleware, bases de datos y sistemas audiovisuals que s'amenistan ta permitir a os usuarios l'acceso, almadazenache, transmisión y manipulación d'a información.
As tecnolochías d'a Información y a Comunicación son un conchunto de servicios, retz, software y dispositivos que tienen como fin a millora d'a calidat de vida d'as personas adintro d'un entorno, y que se integran a un sistema d'información interconectato y complementario. Ista innovación servirá ta crebar as barreras que existen entre cada un d'ells.
Barbara Stanwyck
Barbara Stanwyck (nombre artistico de Ruby Katherine Stevens), naixita de Nueva York (Nueva York) o 16 de chulio de 1907 y muerta en Santa Monica (California) o 20 de chinero de 1990, estió una actriz estausunidense, activa en o cine estausunidense dende zaguerías d'os anyos 1920 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica. D'entre as suyas cintas (en fació cuasi 100), se puet destacar Ladies of Leisure (1930, Frank Capra), Night Nurse (1931, William A. Wellman), Forbidden (1932, Frank Capra), The Bitter Tea of General Yen (1933, Frank Capra), Annie Oakley (1935, George Stevens), Stella Dallas (1937, King Vidor), Union Pacific (1939, Cecil B. DeMille), Ball of Fire (1941, Howard Hawks), Double Indemnity (1944, Billy Wilder), The Strange Love of Martha Ivers (1946, Lewis Milestone), Sorry, Wrong Number (1948, Anatole Litvak), To Please a Lady (1950, Clarence Brown), Cattle Queen of Montana (1954, Allan Dwan), The Violent Men (1955, Rudolph Maté), u Forty Guns (1957, Samuel Fuller).
Luengas siculo-calabro-salentinas
Las luengas siculo-calabro-salentinas, tamién clamadts luengas extremo-meridionals son un conchunto de luengas italianas centro-meridionals charratas en o sud d'a peninsula italica y en a Isla de Sicilia. Tradicionalment se gosa usar la denominación chenerica d'idioma siciliano pa referir-se a istas luengas. Manimenos qualques autors prefieren restrinchir l'uso d'o termin "siciliano" solament a lo conchunto de dialectos charratos en a Isla.
Clasificación
thumb|280px|right|Variedatz y subvariedatz italorromanicas extremo-meridionals. Iste grupo ye formau per:
Dentro d'as luengas romances istas luengas fan parti d'as luengas italianas centro-meridionals a vegatas clamadas italorromanicas.
Cantón de la Vall de l'Aglí
O cantón de la Vall de l'Aglí (en occitán canton de la Val de l'Aglin, en catalán cantó de la Vall de l'Aglí, en francés canton de la Vallée de l'Agly) ye una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districtos de Perpinyán y Prada.
A capital d'o cantón ye a localidat de Ribesaltes.
President d'o Consello de Ministros d'Italia
right|250px|thumb| Bandera d'a Presidenta d'o Consello de Ministros right|200px|thumb| [[Giorgia Meloni, presidenta d'o Consello de Ministros ]]
A Presidenta d'o Consello de Ministros d'Italia (en italiano, Presidenta del Consiglio dei Ministri) ye a chefa de Gubierno d'o país, y ye una d'os cinco cargos mas importants a livel estatal, estando similar a o Primer ministro d'altros gubiernos, encara que con menors poders.
A Presidencia d'o Consello de Ministros ye un cargo con ran constitucional establiu por os articlos 92, 93, 94, 95 y 96 d'a Constitución Italiano. O President d'a Republica, u sía, o Chefe d'Estau ye l'encargau de nombrar a o President d'o Consello.
Dende o 22 d'otubre de 2022, a presidenta d'o Consello de Ministros d'Italia ye Giorgia Meloni.
Chefe de Gubierno
Dende 1861 dica l'actualidat o President d'o Consello de Ministros ha estau o Chefe de Gubierno. Ye designau por o chefe d'Estau, pero necesita l'emparo d'o Parlamento d'Italia.
15 de setiembre
Atros países
right|thumb|250px|O piloto de rallys escocés [[Colin McRae, muerto o 15 de setiembre de 2007.]]
Mallos de Lecherins
O mallos de Lecherins (en castellano Mallos de Lecherines) ye un conchunto de mallos d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.452 m.
Superstrato francico en catalán
thumb|right|250px|Mapa de la [[Marca Hispanica en 806.]] Lo superstrato francico en catalán son elementos lingüisticos presents en esta luenga romanica que no feban part de lo lexico romance primerenco y que provienen de la luenga de los francos, pueblo chermanico que creyó la Marca Hispanica en lo norte de l'actual dominio lingüisto catalán. Este territorio que esdevinió dimpues los contaus catalans.
La creyación de la Marca Hispanica por Carlos Magno y la plegada de sinyors feudals francos a lo sud de los Pireneus ye poco posterior a la ocupación franca de Septimania y tenió como conseqüencia lingüistica l'aparición d'un superstrato francico en catalán paralelo a lo superstrato francico de l'occitán, que ye menos important que en francés pero muito mes gran que lo que se troba en aragonés. Manimenos lo catalán que s'han perdiu en francés moderno: escarnir, teixó y tovallola, que presentan tamién cognatos en occitán.
Campos semanticos
Lo lexico d'orichen francico se troba en las palabras relacionadas con la vida militar, lo vestiu militar, la equitación, lo vocabulario churidico, las institucions, las fiestas, los sentimientos, la ropa, los alimentos, lo cuerpo, la fauna, la flora, l'agricultura, lo medio rural, los edificios, las ferramientas, los adchectivos qualificativos, las colors, los antroponimos y los adverbios.
Lexico militar
Lo lexico relacionau con los caballos y la equitación tamién ye d'orichen francico.
Fauna
Destaca l'avifauna.
Flora
250px|thumb|right|Mata de berro, [[celtismos en aragonés|celtismo de l'aragonés que corresponde a lo catalán creixen, que deriva de lo francico.]]
Corporal (liturchia)
O corporal ye una tela blanca cuadrata que se fa servir en a Misa en l'Altar pa posar-ie dencima o cáliz, o copón y a patena. Lo meten sobre l'altar en l'inte de l'ofertorio y dimpués d'a comunión lo doblan y retiran. thumb|250 px|Corporal
Cuan lavan o corporal, a primera vegata que lo esbandeixen lo fa un clerigo a man, y l'augua d'esbandir la abocan en tierra natural por si en o corporal encara i heba particlas d'o Santismo Sacramento.
Cantón d'Anglet Norte
O cantón d'Anglet Norte (en basco Angelu Iparraldeko kantonamendua; en occitán canton d'Anglet Devath; en francés canton d'Anglet-Nord) yera una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Atlanticos, en a rechión de Nueva Aquitania.
O cantón yera una parti d'a villa d'Anglet.
Goizueta
Goizueta (en a prenuncia d'o lugar /goi.'θu.ta/) ye un municipio d'a Comunidat Foral de Navarra, merindat de Pamplona y comarca de Norte d'Aralar.
A suya población ye de 800 habitants (2008), en una superficie de 91,36 km² y una densidat de población de 8,76 hab/km².
Cheografía
A localidat de Goizueta ye situata a 155 metros d'altaria sobre o ran d'a mar, a una distancia de 67 km d'a ciudat de Pamplona, a capital de Navarra.
O suyo termin municipal ye trescruzato por o río Urumea.
Sieglo XVII
O sieglo XVII ye formato por os anyos entre l'anyo 1601 y l'anyo 1700, istos dos tamién encluyitos.
Río Glera
As localidaz por an pasa son Ezcaray, Ojacastro, Santurde de Rioja, Santo Domingo de la Calzada, Villalobar de Rioja, Baños de Rioja, Castañares de Rioja y Casalarreina.
Toponimia
Glera ye una palabra patrimonial en nabarro-aragonés, a evolución natural d'o latín GLAREA d'alcuerdo con a fonetica aragonesa, como en GLANDE(M) > "glan". Tamién ye conoixito como La Ilera seguntes a fonetica castellana. O nombre Oja ha substituyiu a Glera oficialment en as zagueras decadas, y ye un argumento en contra d'a popular teoría que relaciona o nombre d'a Riocha con o río Oja.
Tomás Luis de Victoria
Tomás Luis de Victoria, naixiu d'Ávila, en 1548 y muerto en Madrit lo 27 d'agosto de 1611) estió un sacerdot catolico, mayestro de capiella y celebre compositor polifonista d'o renaiximiento espanyol. Ye considerau un d'os compositors mas relevants y abanzaus d'a suya epoca, con un estilo innovador que que s'abanzó a lo Barroco. A suya influencia plegó dica o sieglo XX, quan estió un modelo pa os compositors d'o Cilianismo.
Punta Alta de Rigüelo
A punta Alta de Rigüelo ye un mont d'o Pireneu aragonés que tien una altaria de 2.339 m.
Se troba situau administrativament en muga entre o municipio d'Aísa y un enclau d'o municipio de Borau.
Nelly Furtado
Nelly Kim Furtado, naixita de Victoria (Columbia Britanica, Canadá) o 2 d'aviento de 1996, ye una cantaire y musico canadiense de Contemporary R&B-Pop, Dance-pop, que tamién ye disenyadora y actriz. Prencipió a suya carrera musical en 1996.
Ajofrín
Ajofrín ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 35,1  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Districto de Bayeux
O districto de Bayeux (en francés arrondissement de Bayeux, en normando arroundîment de Bayeux) ye un districto d'o departamento francés de Calvados y rechión de Normandía.
A suya población ye de 65.422 habitants (2007) en una superficie de 952 km², con una densidat de población de 69 hab/km².
A capital d'o districto ye a subprefectura de Bayeux (en francés Bayeux), y en fan parte 5 cantons y 123 comunas.
Mialòs
Mialòs (Mialòs en occitán, Mialos en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Artics y País de Seuvèstre y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 454 habitants(1999) en una superficie de 4,54 km², con una densidat de población de 21,81 hab/km².
Demografía
2005: población provisional seguntes o INSEE (fuent: INSEE).
Sieglo XVI
O sieglo XVI ye formato por os anyos entre l'anyo 1501 y l'anyo 1600, istos dos tamién encluyitos.
Baixkiria
A Republica de Baixkortostán u Baixkiria (Республика Башкортостан u Башкирия en ruso; Башҡортостан Республикаhы en baixkir) ye una republica d'a Federación rusa situata a lo sud d'os Urals.
A suya población ye de 4.104.336 habitants (2002), en una superficie de 143.600 km², con una densidat de población de 28,6 hab./km².
Idioma peonio
O peonio yera una luenga indoeuropea charrata por o pueblo d'os peonios. O suyos dominios yeran situatos a o norte de Macedonya, dentrando en Dardania y en Tracia. Actualment estos territorios son situatos en Macedonya d'o Norte, Grecia y Bulgaria.
Baixkiria
Terminolochía
A transliteración directa d'o nombre d'a republica en ruso ye Respublika Baxkortostán (Baxkiriya); en baixkir, ye Baxqortostan Respublikahy, a q se fa servir pa transliterar a letra ҡ que se pronuncia con una oclusiva uvular que acompanya a vocals como o fonema /o/ y que ye diferent d'a letra cirilica k, tamién present en baixkir pero con atras vocals. O nombre en tartaro ye Başqortostan Respublikası.
Cheografía
thumb|left|355px|Anvista d'o río Belaya, chelato. O territorio de Baixkiria abraca parti d'os Urals meridionals y as planas adchacents.
La suya superficie ye de 143.900 km². A Republica muga per o norte con o krai de Perm, per o nord-este con l'oblast de Sverdlovsk, per l'este con l'oblast de Cheliábinsk, per o sud con l'oblast d'Orenburgo, per l'ueste con Tataria y per o norueste con Udmurtia.
Fuso horario
Baixkiria se troba en o fuso horario d'Ekaterimburgo (YEKT/YEKST). A compensación respective a lo UTC (Tiempo Universal Coordinato) ye de +0500 (YEKT)/+0600 (YEKST).
Hidrografía
Bi ha mes de 13.000 ríos en Baixkiria, estando-ne os prencipals o Belaya u Agidel, l'Ufa u Öfö y o Sakmara.
D'os 2.7000 lacos d'a Republica, o mes gran ye o laco Asylykül.
Monts
A punta mes alta de Baixkiria ye o mont Yamantau, de 1.638 metros d'altaria.
Recursos naturals
A Republica de Baixkortostán ye un d'os territorios mes ricos en recursos minerals d'a Federación rusa, com bels 3.000 chacimientos. Yera un d'os prencipals centros d'extracción de petrolio en a Unión Sovietica. Altros recursos destacatos son o gas natural, o carbón y as piedras preciosas.
Con mes d'un tercio d'o territorio baixkir cubierto per selvas, a fusta ye un altro d'os recursos naturals importants. Os árbols que i predominan son, d'entre altros, l'abetoch, o caixico u l'acirón.
Demografía
Ufa ye o centro administrativo de Baixkiria y a suya ciudat mes gran. En 1990 os rusos etnicos i representaban o 58 %, os tartaros o 25 %, os baixkirs o 9 % y atras nacionalidaz o 8 %.
Mes d'un ciento de nacionalidaz habitan Baixkiria, encara que os tres pueblos prencipals son os rusos (39%), os tartaros (28%) y os baixkirs (29%). O ruso ye parlato per tota la población. O tartaro lo parla un 30%, mientres que o baixkir ye parlato aparentment per un 20%.
Os habitadors de Baixkiria yeran uns 4.104.336 en 2002, con un porcentache mayor de población urbana (70,8%) y femenina (53,1%).
L'idioma baixkir, idioma turquico, tien en Baixkiria estatus de cooficialidat dende 1990 con o ruso. Os tartaros demandan dende alavez o mesmo ran de cooficialidat pa l'idioma tartaro.
Historia
Os primers asentamientos en Baixkiria se remontan ta o Paleolitico. Pero ye en a Edat de Bronze cuan i plegan as chents d'a cultura Abajevo, que podeban treballar o bronze ta fer armas, ferramientas y obchectos decorativos. Estioron os primers a establir asentamientos permanents a lo sud d'os Urals.
A denominación de baixkir se conoix per primer vegata en o sieglo IX. A relichión islamica s'esparde entre os baixkirs a partir d'o sieglo X, estando-ne ya en o sieglo XIV a relichión mas estendillata. Dica o sieglo XVI, Baixkiria ye estallata entre os khanatos de Kazán y de Siberia y a horda Nogai. As tribus que i viviban yeran gubernatas per bii (capecers tribals). Dimpués que Kazán se rendise a Iván o Terrible en 1554-1555, representants de tribus baixkirs occidentals s'amanoron ta o zar con a intención d'adhibir-sen d'implaz a lo Prencipau de Moscú.
Rancando d'a segunda metat d'o sieglo XVI, o territorio de Baixkiria encomenzó a prener forma como parti d'o estato ruso. En 1865 se forma la Gubernatura (guberniya) d'Ufa, paso important enta o reconoiximiento d'a identidat territorial baixkir.
L'11 d'octubre de 1990, o Soviet Supremo d'a Republica adoptó a Declaración sobre a sobiranía d'o estato d'a Republica Socialista Sovietica Baixkir. O 25 de febrero de 1992 cambió lo suyo nombre per o de Republica de Baixkortostán.
En 1992 y 1994 se firmoron uns pactos per o estallo y a delegación d'autoridaz y poders entre os organos federals de poder d'a Federación Rusa y os organos de poder d'a Republica de Baixkortostán.
En l'actualidat (2006), o president de Baixkiria ye Mortaza Ghöbäydulla uly Räximev (Murtaza Rajimov), esleito lo 17 d'aviento de 1993. A suya reelección en aviento de 2003 estió contenata per a OSCE (Organización ta la Seguranza y Cooperación a Europa) en considerar que se i heban visto elementos de frau.
Cultura
Baixkiria ostenta una posiión privilechiata entre as republicas rusas en o respective a lo numero de museus y bibliotecas, asinas como una escuela de danza de prestichio internacional.
A Orquesta Simfonica Nacional d'a Republica de Baixkortostán fue fundata en 1992 y luego se tornó una d'as prencipals d'a Rusia de finals d'o sieglo XX.
O instrumento mes important y simbolo d'a musica baixkir ye o quray, feito con una canya especial a cual només se troba que en os monts Urals. Puede sentir-se igual en o folclor tradicional como en a musica popular muderna de Baixkiria.
Alcañizo
Alcañizo ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 13,51  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Rupià
A suya población ye de 240 habitants (2008), en una superficie de 5,37 km² con una densidat de población de 44,69 hab/km².
Cheografía
A localidat de Rupià ye situata a 66 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
D'o suyo termin municipal fan parte os lugars de Sobrevila y La Talaia.
Cantón de la Vall de la Tet
O cantón de la Vall de la Tet (en catalán cantó de la Vall de la Tet, en francés canton de la Vallée de la Têt) ye una división administrativa francesa situata en o departamento d'os Pireneus Orientals, en a rechión d'Occitania, districtos de Perpinyán y Prada.
A capital d'o cantón ye a localidat d'El Soler.
Nestares
Nestares ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Camero Nuevo.
A suya población ye de 69 habitants (2006) en una superficie de 21,61 km², con una densidat de población de 3,19 hab/km².
Cheografía
A localidat de Nestares se troba situada a 860 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 30 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Tecnolochías d'a Información
thumb|250px|Instituto d'as tecnolochías d'a información de [[Sri Lanka en Malabo]] As tecnolochías d'a información (a sobén tamién abreviau como IT) son l'aplicación d'ordinadors y d'equipamientos de telecomunicacions ta almadazenar, recuperar, transmitir y manipular información, sovint en un context d'un negoci o qualsevol empresa. O termin s'emplega a sobén como sinonimo ta ordinadors y retz de computadors, pero tamién engloba atras distribucions de tecnolochía como a televisión y os telefonos. Quantas industries s'asocian con tecnolochía d'a información, como hardware d'ordinadors, software, electronica, semiconductors, Internet, equipamiento de telecomunicacions, comercio electronico y servicios d'ordinadors.
En un contexto de negocios, l'Asociación de tecnolochía d'a información d'America ha definiu a tecnolochía d'a información como "o estudio, disenyo, desenvolique, aplicación, implementación, soporte y administración de sistemas d'información basaus en computadors". As responsabilidatz d'aquellas personas que treballan en iste campo incluyen l'administración de retz, desenvolique y instalación de software, y o disenyo y l'administración d'o ciclo vital d'una organización en a que o hardware se mantiene, s'amillora y se reemplaza.