cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liga Europea d'a UEFA
1990-1999
O dominio italiano en a Copa UEFA continaría dos anyos mas, con a Juventus FC y o Inter de Milán. Os de Piamonte ganoron en 1990 en una final netament italiana, debant d'a Fiorentina por 3-1, con presencia de Stefano Tacconi en a portería, Rui Barros en o mediocampo y Salvatore Schillaci y Pierluigi Casiraghi en a delantera. a tornada acabaría con empate sin gols en Avellino, o estadio de Florencia se trobaba sancionado y s'habió de recurir a la ciudat campana.
Al anyo siguient, l'Internazionale enamplaría o dominio italiano con o suyo triunfo sobre a Roma, en unatra final transalpina. O quadro nerazurro teneba en as suyas ringleras a Walter Zenga, Giuseppe Bergomi (solo campión d'a copa d'a UEFA en tres ocasions con un mesmo club) y os alemans campions d'o mundo de 1990 Lothar Matthäus y Andreas Brehme. En Milán, os interistas ganoron por 2-0, y en a tornada os romanos vencioron por un gol a zero.
En 1992, unatro equipo italiano plegaría a la final: o Torino FC. Manimenos, os turineses solament aconsiguioron empatar en casa debant d'o Ajax Amsterdam a dos gols, resultau que se manteneba inamovible en o marcador global, la qual cosa permitiba a os holandeses aconseguir a copa.
Juventus tornaría a reverdecer os laureles l'anyo siguient debant d'o Borussia Dortmund, en una final que o quadro bianconero ganó en toz dos partius (1-3 en Alemanya y un contundent 3-0 en o Delle Alpi).
En 1994, l'Inter de Milán tornaría a conquerir o titol con un doble 1-0 debant d'o SV Casino Salzburgo (actual Ret Bull Salzburgo).
O Parma se convertiría en o nuevo campión en 1995, dimpués de vencer en o Stadio Ennio Tardini por un gol a zero a la Juventus. a revancha se chugó de forma curiosa en Milán, que remató con un empate a un gol.
En 1996, o Bayern Múnich se consagró con a corona dimpués de redotar a o Girondins de Bordeaux, club francés que teneba en as suyas ringleras a chugadors como os futuros campions d'o mundo Bixente Lizarazu y o ganador d'un Balón d'oro Zinedine Zidane. En Alemanya ganó por 2-0, y en o Parc-Lescure fació lo mesmo, ista vegada con un 3-1.
a temporada siguient sería unatro club alemán o que ganase o titol: o Schalke 04. Os miners ganaban en o Parkstadion por 1-0 a l'Inter de Milán, y os lombardos empataron a final en a tornada. Nuevament estioron os penaltis os que decidioron a o ganador. O Schalke se feba con a victoria, gracias a la intervención d'o portero Jens Lehmann. thumb|[[Ronaldo se convirtió en figura d'o Inter de Milán campión d'a UEFA en 1998.]] Dende a campanya 1997/98, a final se chugaría a un solament partiu, en un estadio neutral que a UEFA decide antes d'o ranque d'o campionato. Baixo iste cambeo, l'Inter de Milán tornó a colar en a final, contra o Lazio de Roma, estando a quatrena final italiana d'ista competición. O partiu, disputau en o Parque d'os Principes de París se decantó d'o costau d'os neroazurros, que vención a o conchunto romano por 3-0, con gols de Iván Zamorano, Javier Zanetti y Ronaldo.
En 1999, o Parma FC tornó a una final d'a UEFA con qualques d'as suyas figuras como Gianluigi Buffon en a portería, Lilian Thuram y Fabio Cannavaro en esfensa; Dino Baggio y Juan Sebastián Verón en o centro d'o campo; y Hernán Crespo y Enrico Chiesa en ataque. O marcador final estió 3-0 debant d'o Olympique de Marsella, en a final celebrada en o Estadio Olimpico Luzhniki de Moscú.
2000-2009
Con a desaparición d'a Recopa d'Europa en 1999, os campions nacionals de copa se clasificaban t'a Copa d'a UEFA (o qual se mantiene dica o día de hue), y os que finalizaban como tercers de grupo en a primera fase d'a Liga de Campions plegaban a disputar a tercera ronda d'a UEFA. Precisament a final d'a edición 1999/2000 se disputó entre dos conchuntos eliminaus ixa mesma temporada d'a maxima competición europea, o Arsenal FC anglés y o Galatasaray SK turco, en o Parken Stadion de Copenhague. Dimpués d'empatar sin gols os 90 menutos y o tiempo extra, a tanda de penaltis tornaría a estar decisiva. Os turcos s'imposoron por 4-1, convertir en o primer equipo d'o suyo país en ganar una competición europea.
En 2001 o Liverpool aconsiguió vencer en una agonica final a o Esportivo Alavés espanyol, club que se convertiba en a sensación d'o certamen. Os de Vitoria plegaban a la final celebrada en Dortmund, dimpués d'eliminar a o Inter de Milán en uitens de final, en quartos a o Rayo Vallecano y en semifinals a o 1. FC Kaiserslautern. En a final, os angleses ganaban por 3-1 en o primer tiempo, y en o segundo tiempo se produció un empate a quatro gols. Pero un autogol de Delfí Geli en contra d'os vascos a cinco menutos d'o final d'a prórroga deixó a l'equipo espanyol sin poder devantar o titol.
En 2002, o Feyenoord tornaba a una final internacional dimpués de 28 anyos. O 8 de mayo d'ixe anyo, os de Rotterdam podioron devantar o titol continental debant d'o Borussia Dortmund, y lo facioron en casa. O resultau final estió un 3-2 t'os neerlandeses, que teneba en o plantel a Jon Dahl Tomasson y Robin van Persie como estrelas. thumb|left|[[José Mourinho estió o responsable d'un nuevo exito internacional d'o FC Porteo en 2003]] O 21 de mayo de 2003, o FC Porteo ganaba o suyo primer titol internacional dende 1987, con un tasament conoixiu José Mourinho como entrenador. En o Estadio Olimpico de Sevilla s'imposó en unatra dramatica final europea a o Celtic Glasgow, gracias a un gol d'o brasilero Derlei, en o menuto 10 d'o segundo tiempo d'a prórroga, que acabaría con un 3-2 final.
En a temporada 2004/05, a UEFA realizó un cambeo en a competición. Se creyó una fase de grupos que constaba de 40 equipos dividius en ueito grupos, con cinco integrantes por grupo. Os tres primers se clasificaban automaticament a la siguient ronda, an o primer de cada grupo chugaba contra un tercer d'unatro grupo -siempre que no isen d'o mesmo país ni grupo-, y os segundos millors chugaban debant d'os tercers de grupo d'a primera fase d'a Liga de Campions. Baixo iste nuevo formato, o CSKA Moscú sorprendió a toda Europa dimpués de remontar un 0-1 adverso debant d'o Sporting Lisboa, y adjudicarse o trofeo por 3-1 en o Estádio José Alvalade. Os leones no lo podeban creyer: se les escapaba en o suyo propio feudo a suya primera oportunidat de ganar un titol europeu dende que s'alzoron con a Recopa d'Europa en 1964.
O 10 de mayo de 2006, sería una calendata historica t'o Sevilla FC. Os hispalenses festejaban o centenario d'o club, y lo facioron a lo gran, goleando en a final disputada en o Philips Stadion de Eindhoven a o Middlesbrough FC, por un aclapador 4-0, con dos gols de Vincenzo Maresca, un de Luís Fabiano y unatro de Frédéric Kanouté.
a temporada siguient, os sevillistas tornarían a repetir o festejo continental, en una final espanyola, debant d'o RCD Espanyol. a trobada disputada en o Hampden Park de Glasgow remataba con empate a un gol os 90 menutos (Adriano marcó t'o Sevilla y Redise t'o Espanyol), pero os gols de Frédéric Kanouté por o Sevilla, y de Jônatas Domingos por o Espanyol, en a prórroga, ferían decidir o titol dende os 11 metros. Andrés Palop (que marcó un gol decisivo en os uitens de final) se convirtió en la figura d'a final, en detener tres lanzamientos. O Sevilla se convertiba en o segundo equipo en reeditar o titol a l'anyo siguient d'o suyo anterior triunfo, dimpués d'o Real Madrid en 1985 y 1986.
a sorpresa internacional tornaría a instalar en a campanya 2007/08, con o desconoixiu Zenit San Petersburgo, entrenau por Dick Advocaat, y que superó a o Villarreyal espanyol en a ronda de dieciseisavos de final; a o Olympique Marsella en uitens; en quartos a o Bayer Leverkusen y en semifinals a l'alavez favorito Bayern Múnich. Con un estilo de chugo ofensivo y muit suspicaz, se ficó en a final continental celebrada en Mánchester, debant d'o Glasgow Rangers. Un 2-0 en os intes finals d'o partiu permitiba a os rusos coronarse campions continentals, estando o segundo club d'o suyo país en ganar una competición d'a UEFA.
a temporada 2008/09 metería fin a la Copa d'a UEFA, ya que a partir d'a temporada 2009/10 pasaría a clamar UEFA Europa League. O zaguer partiu disputau antes d'o cambeo de formato estió a final celebrada entre o Shakhtar Donetsk y o Werder Bremen en o estadio Şükrü Saracoğlu de Estambul con resultau final de victoria por 2-1 t'o conchunto ucrainés, estando o primer triunfo d'un equipo d'o suyo país dimpués d'a independencia d'o mesmo.
2010-Actualidat
a temporada 2010/11 albergó una nueva final entre equipos d'un mesmo país, en ista ocasión portugueses. O FC Porteo se proclamó campión dimpués de vencer en a final de Dublín a o Sporting de Braga, gracias a o solitario gol de Radamel Falcao García. O colombiano superó, con 17 tantos o récord d'o alemán Jürgen Klinsmann de gols marcaus en una edición d'a competición, mientres que o tecnico d'os Dragõye, André Villas Boas, se convirtió con 33 anyos en l'entrenador mas choven en ganar un titol d'a UEFA.O día 22 de febrero de 2012,l'archentino Sergio Aguero marcó o gol mas rapido en toda a historia d'iste torneyo,trofeo,copa,campionato,titol u certamen a os 19 segundos frent a o Porteo de Portugal que ye o vichent campión.
Trofeo
O trofeo estió diseñado y creyau por Bertoni t'a Final d'a Copa d'a UEFA de 1972. O suyo peso ye de 15 kg y ye de plata sobre un pedestal de mármol amariello.
Facultat de Dreito (Universidat de Zaragoza)
A Facultat de Dreito (en castellano Facultad de Derecho), ye o centro d'a Universidat de Zaragoza a on que s'imparte l'amostranza d'as titulacions de grau, master y doctorau en as diferents brancas d'as Sciencias socials y churiridas.
Estudios
En a Facultat de Dreito s'ofreixen os siguients estudios de grau, seguntes o Plan Bolonya:
Amás d'as anteriors titulacions, a Facultat continó a impartición d'os títols de licenciatura que se trobaban en extinción:
Respective a os estudios oficials de postgrau, se i puet estudiar actualment quatro masters universitarios oficials:
Franck Songo'o
Franck Songo'o (Yaoundé, Camerún, 14 de mayo de 1987), ye un futbolista camerunés, hue retirau d'o fútbol profesional que chugaba d'extremo. O suyo zaguer equipo fue lo PAS Gianninaé d'a Superliga de Grecia, tamién cal destacar que estió parte d'a plantilla d'o Real Zaragoza mientres as anyadas 2008-2010. Ye fillo d'o ex-portero d'o Deportivo de la Coruña, Jacques Songo'o.
Facultat de Dreito (Universidat de Zaragoza)
Estudios
Antiparte, s'ofreixen cuantos estudios propios (masters, postgraus y diplomas d'especialización).
Franck Songo'o
Trachectoria
Con a selección de Camerún chugó en os Chuegos Olimpicos de Pequín y poquez días dimpués debutó con a selección absoluta de dito país, en un partiu ta la clasificación d'o Mundial 2010 que se chugó en Sudafrica.
Solar Orbiter
thumb|300px|Solar Orbiter. Solar Orbiter ye una sonda espacial scientifica d'obserbación solar desembolicau por l'Achencia Espacial Europea con a colaboración d'a NASA.​ O suyo obchectivo ye realizar medicions detalladas d'o campo magnetico sobre a superficie solar, d'os livels de radiación en l'heliosfera interna y de l'aire solar, asinas como realizar obserbacions d'as rechions polars d'o Sol dende orbitas de latitutz altas. Todas istas midas tienen como objetivo conoixer os distintos factors que intervienen en o mecanismo por o qual o Sol controla l'heliosfera.
A sonda estió lanzada o 10 de febrero de 2020 a las 4:03 UTC a bordo d'un codete Atlas V d'a NASA dende Florida, Estaus Unius.
Solar Orbiter realizará obserbacions d'o Sol dende diferents orbitas excentricas, plegando a una distancia minima a o Sol en o suyo perihelio de 60 radios solars (R☉), u 0,284 unidaz astronomicas (UA), distancia situada en l'interior d'a orbita de Mercurio (0,3075 UA).
Ermita d'a Virchen d'o Pui de Mallén
A ermita d'a Virchen d'o Pui ye una ermita catolica que se troba a un kilometro de Mallén (Campo de Borcha, Aragón).
L'edificio actual ye una sola nau con planta de cruz latina, ye d'estilo barroco y estió construyíu en 1751 pa substituyir a l'anterior edificio que heba estau devantau dentre los sieglos XII y XIII.
Historia
Posiblement ya un puesto de culto pagano estió posteriorment cristianizau. Diz a tradición que la ermita se devantó en a honor a lo escubrimiento d'un naixedero d'augua con a quala Mallén podió acabar con a suya sequera per parti de dos pelegrins que contoron con l'aduya d'a Virchen d'o Pui. En 1658 se funda la Cofradía d'a Nuestra Sinyora d'o Pui que teneba la suya seu astí. Dende lo sieglo XVIII alocha un quadro d'o pintor navarro Diego Díaz del Valle que represienta a los dos pelegrins. En 1832 se construyió lo paseyo que chunta a lo lugar con a ermita. Estió restaurada en 2010-2011.
1979
Chulio
right|thumb|250px|A chugadora de tenis francesa [[Amélie Mauresmo, naixita o 5 de chulio de 1979.]]
right|thumb|250px|O filosofo y sociologo estausunidense d'orichen alemán [[Herbert Marcuse, muerto o 29 de chulio de 1979.]]
Prunoideae
As Prunoideae son una subfamilia d'a familia Rosaceae on se clasifican muitas especies d'arbols fruitals: presquero, ciresera, prunera, almendrera, abricoquera, ecetra...a mes d'especies salvachinas bien conoixitas como l'aranyonera.
As prunoideas tienen drupas monocarpelars. O solo carpelo, no soldato con o receptaclo, que ye concavo, desembolica un teixito carnoso en a part exterior, pero en a interior esdevién un ruello muito duro, por un regular monospermo, (ceresera, prunera, presquera, abricoquera y almendrera). As simients contienen cianhidrico.
Chelera d'el Quixal d'Alba
A chelera d'el Quixal d'Alba ye una chelera d'os Pireneus situada en o macizo de la Maladeta, en o municipio de Benás, comarca de Ribagorza.
Ilesia de Sant Chuan Baptista de Tagüenca
A ilesia de Sant Chuan Baptista ye un templo catolico que se troba en Tagüenca (Campo de Borcha, Aragón).
Ye una ilesia d'estilo mudéchar que estió construyida en o sieglo XVI sobre lo vago de l'antigo castiello. Poseye un retablo gotico d'o sieglo XV dedicau a Sant Miguel y unos retablos renaixentistas dedicaus a Sant Sabastián y a Sant Chorche.
Maloideae
Maloideae u Pomoideae ye una subfamilia d'a familia Rosaceae on se clasifican especies tan conoixitas como as mazaneras, as pereras, as codonyeras, as cerolleras y os artos.
As maloideae presentan frutos tipo drupa derivatos d'ovarios ínfros falsament sincarpicos, compuestos por uno a cinco carpelos en os que o teixito carnoso procede prencipalment de l'eixe floral.
En o chenero Crataegus y Mespilus en l'interior d'a carne d'o fruito cadagún d'os carpelos forma un ruello duro, pero en a codonyera, en a perera, manzanera y en o chenero Sorbus os carpelos, con aspecto de foliculo, forman un cuerpo apermiganato, mientres que a carne d'o fruito contién bels niedos de celulas petrias (fruitos en pomo).
Districto de Vouziers
O districto de Vouziers (en francés arrondissement de Vouziers) ye un districto d'o departamento francés d'Ardenas, en a rechión de Gran Este.
Almonacid de Toledo
Almonacid de Toledo ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de habitants, en una superficie de 95,78  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Districto de Vouziers
A suya población ye de 22.475 habitants en una superficie de 1.412,20 km², con una densidat de población de 16 hab/km².
A capital d'o districto ye a prefectura de Vouziers, y en fan parte 2 cantons y 118 comunas.
Cirrostratus
Os Cirrostratus son un chenero de nubles que son composadas, principalment, de cristals de chelo y que presentan a sobén l'aspecto dito como fenomeno optico d'halo. Gosan presentar-se como una especie de velos blanquencos fibrosos, a vegadas cobrindo tot o cielo u a vegadas no cubrindo-lo que en part. Son nubles altos: 6 u 12 km d'altaria.
Os cirrostratus se comparan con atras nubles de tipo stratus que se forman en altituz mes baixas: os altostratus, os nimbostratus, y os stratus mes baixos. Os Cirrostratus anuncian plevias que gosan amaneixer arredol de 12 horas dimpúés d'a suya presencia.
Districto de Foix
O districto de Foix (en occitán arrondiment de Fois, en francés arrondissement de Foix) ye un districto d'o departamento francés de l'Arièja (en francés Ariège), en a rechión d'Occitania.
Cirrostratus
Denominacions tradicionals
En l'aragonés d'o Viello Sobrarbe se documenta cillo con o significau de formación de nubles que anuncia tronada. . D'acuerdo con Chesús de Mostolay en o suyo diccionario de l'aragonés d'o Semontano de Balbastro uno d'os significaus de cillo ye cirroestratos, y son faixas de nubles a sol ponient que indican día nuble u de plevia o día vinient si o cillo no ye claro. Curiosament unatro significau de cillo en ixe diccionario ye halo u aureola. A palabra "cillo" tamién se documenta en Torrociella d'Alcanyiz y as comarcas churras como cejo y puede anunciar nieu. Talment os "cillos" correspondan especialment a la especie nebulosus dentro d'o chenero de nubles cirroestratus. A especie nebulosus se presenta en os cheneros cirrostratus y stratus y se caracteriza por tener o aspecto de velo boirenco sin presentar detalles aparents.
Districto de Foix
A suya población ye de 50.114 habitants en una superficie de 2.078 km², con una densidat de población de 24 hab/km².
En fan parte 6 cantons y 114 municipios (u comunas). A capital d'o districto ye a prefectura de Foix.
Pradillo
A suya población ye de 61 habitants (2006) en una superficie de 10,28 km², con una densidat de población de 5,93 hab/km².
Cheografía
A localidat de Pradillo se troba situada a 880 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 40 km d'a ciudat de Logronyo, a capital d'a suya provincia y d'a suya comunidat autonoma.
Cydonia oblonga
Cydonia oblonga, en aragonés codonyera, ye una especie d'arbol fruital cautivata d'a subfamilia Maloideae. O suyo fruito ye o codonyo, y ye un falso fruito de tipo pomo que puet minchar-se crudo pero prencipalment se'n fa servir ta fer una confitura conoixida como codonyate.
Arcisans Dessús
Arcipoblación Dessús (Arcizans-Dessus en occitán, Arcizans-Dessus en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto d'Argelèrs de Gasòst, cantón d'a Val d'as Gaves y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
Bambolla Local
thumb|300px|A Bambolla Local. A Bambolla Local, u tamién Cavidat Local, ye una cavidat relativa en o medio interestelar d'o Brazo d'Orión en a Vía Lactia. Contiene, entre atros, a Boira Interestelar Local, que contiene o Sistema Solar. Tien a lo menos 300 anyos luz de diametro y se define por a suya densidat d'hidrocheno neutro d'aproximadament 0,05 atomos / cm3, u aproximadament una decena parti d'o promedio d'o medio interestelar en a Vía Lactia (0,5 atomos / cm3), y una seisena parti que d'a Boira Interestelar Local (0.3 atomos / cm3).
O gas excepcionalment taso d'a bambolla local ye o resultau de supernovas que esclatoron en os zaguers diez a vinte millons d'anyos. O gas remaneix en un estau excitau, emitindo en a banda de rayos X. Geminga ye un pulsar que una vegada se pensó que yera o remanent d'una solenca supernova que creyó a Bambolla Local, pero agora se creye que multiples supernovas estioron responsables.
Bascos
Os bascos (en basco euskaldunak) son un grupo etnico que habita en a part occidental d'os Pireneus, semontanos y tierras planas d'arredol: País Basco, Navarra, Labort, Ultrapuertos y Sola. Charran una luenga aislata y propia, l'idioma basco y son tradicionalment catolicos. Ye posible que tiengan relación con os antigos bascons d'o norte d'a val d'Ebro, pero si que tienen una relación segura con os antigos aquitanos.
Etnonimo
Os etnonimos con os que se clama a los bascos en bel idioma:
Luenga
A luenga basca ye un d'os elementos fundamentals en a definición d'a identidat basca. Manimenos bi ha bascos que no charran basco y tienen como luenga materna o francés u o castellano.
Relichión
Os bascos actuals son mayoritariament catolicos. O catolicismo ha tenito influencia en o desembolique de bel sector d'o nacionalismo basco. Os chesuitas educaban a las clases dirichents bascas en part d'o suyo territorio, encara que en Pamplona fuoron substituyius n'este paper por l'Opus Dei cuan en a dictadura franquista esta secta catolica prenió importancia.
En l'alta Edat Meya bi heba politeístas bascos conoixitos como jentillak, ("chentils", "pagans"), y que han deixato recuerdo en a mitolochía basca (que fa part d'a mitolochía pirenenca), on bi ha tamién personaches mitolochicos como as lainas en as que creyeban os zaguers politeístas bascos. O politeísmo basco presentaban sincretismo con a relichión romana, y por eixemplo as lainas tienen una denominación que se remonta a las lamias d'a mitolochía griega transmesa por os romanos.
En a baixa Edat Meya en as tierras bascas bi habió focos de bruixería, que como en atras zonas d'Europa representaban movimientos "contraculturals" contra l'orden que representaba a Ilesia Catolica u a sociedat patriarcal. Estió celebre o proceso inquisitorial contra a bruixería de Zugarramurdi.
Sálašoaivi
Sálašoaivi (en sami septentrional; en noruego Tromsdalstinden) ye un mont que se troba situato a o este d'a ciudat de Tromsø, en Noruega. O pico tien una altaria de 1.238 metros sobre o livel d'a mar. A cantidat de nieu que i caye ye variable cada anyada, pero o pico gosa estar sin nieu nomás que mientres uns poquetz meses de verano (d'hibierno se i practica esquí de fundo). En Tromsø se puet veyer clarament o mont dende o centro d'a ciudat. Antiparte, dende a suya tuca se puet apreciar una polida anvista sobre a isla de Kvaløya.
Etimolochía
O suyo nombre en noruego (Tromsdalstinden) puet traducir-se como "o pico (que se troba) sobre Tromsdalen".
O suyo significato cultural entre os sami
left|thumb|250px|Anvista de Sálašoaivi en o mes de mayo. En 2003, a ciudat de Tromsø presentó a suya candidatura ta organizar os Chuegos Olimpicos d'Hibierno en 2014. A propuesta que facioron a o Comité Olimpico Internacional incluyiba plans ta devantar un centro d'esquí alpino en Sálašoaivi, feito que provocó as protestas d'os samis, que afirmaban que ixa montanya yera dende feba sieglos un lugar sagrato t'a suya cultura. Alavez se produció un apasionato debate sobre si o lugar podría u no ser considerato sagrato. O Parlamento Sami aprebó una resolución declarando sagrata ixa montanya en l'anyo 2004, con a quala cosa os plans d'o centro d'esquí se paralizoron; sindembargo, formalment o Parlamento sami no teneba competencias en ixa materia y os churistas discutiban sobre si seguntes a definición legal de "reliquia cultural" podría declarar-se que Sálašoaivi en yera. right|thumb|250px|Anvista d'a ciudat de [[Tromsø dende a mar, con a seu de Tromsø y dezaga de tot o Sálašoaivi.]] O profesor Ellen Kraft, d'o Departamento d'Estudeos Relichiosos d'a Universidat de Tromsø, escribió un articlo sobre cómo Sálašoaivi esdevenió una montanya sagrata zaguerament como parti d'a politica d'identidat sami: indicaba que a montanya heba esdevenito sagrata ta samis familiarizatos con a redolada, y que amás tién a caracteristica que gosan tener en a cultura sami as montanyas sagratas tradicionals, ye decir, que ye una montanya dominant en o paisache. Sindembargo, a relichión sami ye dende fa prous anyadas una relichión muerta, que nomás que sobrevive a traviés de chicotz repuis culturals y d'o neo-chamanismo, con a quala cosa se puet considerar que Sálašoaivi ya no ye un puesto sagrato en o sentito tradicional. Antiparte, tamién cal parar cuenta d'o nivel de compromiso con a conservación d'a montanya que amuestran os sami, plegando mesmo a haber-ie una resolución d'o Palamento sami declarando sagrata a montanya, dixando asinas prou platera a intensa importancia cultural que a montanya tién tamién ta os samis actuals.
Somiedu
Somiedu (Somiedo en castellano) ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca d'Oviedo y partiu chudicial de Grau. A suya capital ye lo lugar de La Pola de Somiedu, en a parroquia de La Pola.
Ermita de Sant Miguel de Talamantes
A ermita de Sant Miguel ye una ermita catolica que se troba a un kilometro de Talamantes (Campo de Borcha, Aragón).
Somiedu
A suya población ye de 1.409 habitants (2011) en una superficie de 291,38 km², con una densidat de población de 4,84 hab/km².
Ermita de Sant Miguel de Talamantes
Ye una ermita romanica d'o sieglo XIII que auespa una imachen de Sant Miguel Arcánchel d'o sieglo XV, que ye lo santo patrón de Talamantes.
Somiedu
Cheografía
En Somiedu bi ha formas d'o terreno d'orichen glacial, destacando los ibons. O conchunto lacustre de Somiedu fa part de'a Reserva d'a Biosfera de Somiedu, que inclui tot o termin municipal.
Parroquias
O concello de Somiedu ye dividiu en 15 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con Balmonte, a l'este con Teberga, a l'ueste con Tinéu y Cangas del Narcea y a lo sud con a provincia de Leyón.
Úrbel del Castillo
Úrbel del Castillo ye un municipio d'a comunidat autonoma castellanoleyonesa en a provincia de Burgos, situau en a comarca de Páramos y partiu chudicial de Villarcayo de Merindad de Castilla la Vieja.
A suya población ye de 100 habitants (2010) en una superficie de 30,83 km², con una densidat de población de 3,24 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Úrbel del Castillo se troba situada a 957 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar, a una distancia de 42 km d'a ciudat de Burgos, a capital d'a suya provincia.
D'o suyo termin municipal en fan parte os lugars de La Nuez de Arriba y Quintana del Pino.
Úrbel del Castillo ye trescruzada por o río Urbel.
Camargo (Cantabria)
Camargo (Camargu en cantabro) ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial de Cantabria, Espanya. Fa parte d'a comarca de Santander.
A suya población ye de 31.404 habitants (2008) en una superficie de 36,58 km², con una densidat de población de 858,5 hab/km².
Cheografía
A localidat de Camargo se troba situada a 35 metros d'altaria sobre lo livel d'a mar.
La Reula (Pireneus Atlanticos)
La Reula (La Reula en occitán, Larreule en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés de Pireneus Atlanticos, districto de Pau, cantón d'Artics y País de Seuvèstre y rechión de Nueva Aquitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Biarn.
A suya población ye de 187 habitants(1999) en una superficie de 10,05 km², con una densidat de población de 18,61 hab/km².
Demografía
2006: población provisional seguntes o INSEE (fuent: INSEE).
Arbiost
Arbiost (Arbiost en occitán, Arbéost en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Altos Pireneus, districto d'Argelèrs de Gasòst, cantón d'a Val d'as Gaves y rechión d'Occitania. A comuna yera parte de l'antiga provincia de Bigorra.
A suya población ye de 121 habitants (1999) en una superficie de 14,90 km², con una densidat de población de 8,12 hab/km².
A Bespra samboyana
A Bespra samboyana ye una publicación en luenga aragonesa editata en Sant Boi de Llobregat, provincia de Barcelona, por o Rolde Aragonés de Barcelona dende 1988.
O formato d'ista revista ye un fanzine.
(367943) Duende
(367943) Duende (nombrau provisionalment como 2012 DA14 y C/2011 L4) ye un asteroide que s'acercó entre chinero y febrero de 2013 a uns 45 millons de kilometros de distancia d'a Tierra. O cometa se trobó entre o 5 y o 6 de chunio de 2011, cuan viachaba a 1.200 millons de kilometros d'a Tierra. O chicot asteroide 2012 DA14 pasó a uns 3,5 radios terrestres d'a superficie d'a Tierra o 15 de febrero de 2013.
Descubridors
Estió descubierto lo 22 de febrero de 2012 per l'equipo d'o Observatorio Astronomico de Mallorca dende lo Observatorio Astronomico d'A Sagra, situau en o termin municipal de Puebla de Don Fadrique (Granada), Espanya
Orbita
L'asteroide 2012 DA14 pasó por l'interior de l'aniello satelital cheosincronico -a on orbitan os satelites-, situau a uns 35.800 kilometros por alto de l'ecuador, debuixando un arco en a orbita cheostacionaria. En viachar rapedament por o cielo d'o maitín enta o norte rapedament s'esvaneixó a brilantor d'o 2012 DA14.
1895
Chunio
right|thumb|250px|O cheneral polaco [[Tadeusz Bór-Komorowski, naixito l'1 de chunio de 1895.]]
Aviento
right|thumb|250px|O rei [[Chorche VI d'o Reino Uniu, naixito o 14 d'aviento de 1895.]]
Estaún
Estaún yera un lugar medieval situau en l'actual municipio de Samianigo, amán d'a localidat d'Alavés.
Actualment encara bi ha una pardina con iste nombre en o mesmo puesto a on se trobaba o despoblau. L'acceso se fa dende l'antiga carretera d'o puerto de Monrepós.
L'apelliu Estaún ye prou estendillau en as comarcas de Chacetania y Alto Galligo. En Biescas por eixemplo destaca a casa Sebastián Estaún.
Toponimia
L'orichen d'o toponimo ye desconoixiu. Incluyiría o sufixo celtico -DUNUM 'fortaleza'.
Historia
Apareixe en un documento de 1039 d'o Cartulario d'o monesterio de Sant Andreu de Fanlo en o que Ínyigo Cardiel, sinyor d ' Astarón mercaba bellas fincas en o lugar Ordavés que dimpués vendería a dito monasterio (doc. 22). En o siguient documento (doc. 23) con calendata de 1045 se fa referencia a una concesión a o monesterio de Fanlo a on se nombra a Galindo d ' Astaún, presbitero que fació de testigo.
En l'anyo 1139, Sancho Fortunyones y Fortún Ximénez venden a Guillermo Mozarabe y a suya muller, Eulalia, una heredat. En iste documento apareixe como testigo d'a venda, entre atros, Michel d ' Astaun. Poco dimpués, en 1153 se nombra en l'archivo d'a seu de Uesca a "Petro Arcez de Astaun, germano de Eximino Garcez et Ezo Arnal de Bergua" como testigo en a crompa d'un campo en a ciudat de Uesca.
En 1158, apareixe como testigo d'atra donación "Xemeno de Barbos et Astaun" y en 1173, se nombra a "Xemen Garcez de Astaun et suos germanos" como propietarios d'una vinya. En l'anyo 1191, apareixe nombrada María d ' Estaún, viuda de Pedro López de Valterra. O día 24 de chunio de 1338, Exemén Pérez de Hueso, procurador d'os "obreros de la obra de Jhesu Nazareno de la Siet de Huesca", vesita a parroquia d'Estaún pa recaudar diners pa a construcción d'a seu de Santa María de Uesca, estando rector por ixas envueltas Pedro Astahún.
Como en atros lugars d'a redolada o 30 d'agosto de 1405 fue vesitado por chents provenients de Uesca pa recullir impuestos destinaus una vegada más a las obras d'a seu de Uesca. Apareixe en o cuaderno de campo d'os vesitants, transcrito en o Libro de Fabrica de l'archivo d'a seu: "Locus destructus, quia nullus ibi habitat" (lugar estricallau, en o que no bi ha dengún habitant). No se sabe porqué en o sieglo XV o lugar yera albandonau y dimpués tornó a habitar-se.
Entre os sieglos XIII y XIV a suya ilesia teneba o títol de rectoría.
Camín de ra fabla
Camín de ra fabla ye un programa d'a emisora de radio catalana Ràdio Sant Boi (Sant Boi de Llobregat, Barcelona) dedicato a la luenga aragonesa.
O programa atorga un premio clamato "Aragonés de l'añada".
Districto de Pàmias
O districto de Pàmias (en occitán arrondiment de Pàmias, en francés arrondissement de Pamiers) ye un districto d'o departamento francés de l'Arièja (en francés Ariège), en a rechión d'Occitania.
A suya población ye de 61.058 habitants en una superficie de 1.315 km², con una densidat de población de 46 hab/km².
En fan parte 5 cantons y 92 municipios (u comunas). A capital d'o districto ye a subprefectura de Pàmias.
Gallinero de Cameros
Gallinero de Cameros ye un municipio d'a comunidat autonoma uniprovincial d'a Riocha, en a comarca de Camero Nuevo.
Teberga
Teberga (en castellano, en asturleyonés, Teverga) ye un concello d'a comunidat autonoma uniprovincial asturiana, situau en a comarca d'Oviedo y partiu chudicial de Grau. A suya capital ye lo lugar de La Plaza, en a parroquia de La Plaza.
Gallinero de Cameros
A suya población ye de 23 habitants (2006) en una superficie d'11,17 km², con una densidat de población de 2,06 hab/km².
Teberga
A suya población ye de 1.929 habitants (2011) en una superficie de 168,86 km², con una densidat de población d'11,42 hab/km².
Luengas y parlas
En Teberga se charra l'astur-leyonés, en grau abanzau de substitución por part de l'idioma castellano. A parla astur-leyonesa de Teberga se clasifica en l'astur-leyonés occidental, a on s'incluye l'asturiano occidental.
Parroquias
O concello de Teberga ye dividiu en 13 parroquias:
Mugas
O suyo termin municipal muga a lo norte con Balmonte, Grau, Yernes y Tameza, y Proaza, a lo sud con la Provincia de Leyón, a l'ueste con Somiedu y a l'este con Quirós y Proaza.
Canceller d'Austria
miniaturadeimagen|365x365px|[[Karl Nehammer ye l'actual Canceller d'Austria.]] O Canceller d'Austria (en alemán Bundeskanzler u Bundeskanzlerin, si ye una muller) ha estau tradicionalment a denominación d'o Chefe de gubierno d'Austria. Entre lo periodo de 1938 dica 1945 lo cargo desapareixió, ya que Austria estió anexada a Alemanya per Adolf Hitler.
Lista de toponimos d'os territorios historicament aragonesofonos
Ista ye una lista de toponimos d'os territorios historicament aragonesofonos en aragonés clasificata por territorios.
Aquí se pueden trobar toponimos de localidaz que han perteneixiu a o dominio lingüistico de l'aragonés encara que en l'actualidat no lo fan, por ixo se pueden tractar como endotoponimos. Tampoco no s'encluyen en ista lista os toponimos de localidaz perteneixients a l'actual Aragón, se pueden consultar en a lista de municipios d'Aragón.
Se considera como territorios historicament aragonesofonos a parti de Navarra de parla navarro-aragonesa, as comarcas churras d'o País Valenciano y cualques zonas d'a rechión de Murcia y A Riocha.
Ilesia de Sant Pero de Talamantes
A Ilesia de Sant Pero ye un templo catolico que se troba en Talamantes (Campo de Borcha,Aragón).
Ye una ilesia d'estilo gotico d'o sieglo XVI. Entre la suya restauración en l'anyo 2000 se descubrioron unas pinturas medievals en a suya interior.
Argés
Argés ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de  habitants, en una superficie de 23,74  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Districto de Bar-sur-Aube
O districto de Bar-sur-Aube (Arrondissement de Bar-sur-Aube en francés) ye un districto d'o departamento francés de l'Aube, en a rechión de Campanya-Ardenas.
A suya población ye de 29.799 habitants en una superficie de 1.193 km², con una densidat de población de 25 hab/km².
En fan parte 3 cantons y 108 municipios (u comunas). A capital d'o districto ye a subprefectura de Bar-sur-Aube.
Burguillos de Toledo
Burguillos de Toledo ye un municipio d'a provincia de Toledo, en a comunidat autonoma de Castiella-La Mancha, Espanya. A suya población ye de  habitants, en una superficie de 28,49  km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Alcosser de Planes
A suya población ye de 230 habitants (2010) en una superficie de 4,39 km², con una densidat de población de 52,39 hab/km².
Cheografía
A localidat d'Alcosser de Planes se troba situata a 350 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 7,6 km d'a ciudat de Cocentaina, a capital d'a suya comarca, de 76,5 km d'a ciudat d'Alicant, a capital d'a suya provincia, y a 99,6 km d'a ciudat de Valencia, a capital d'o País Valenciano.
Cumulonimbus
250px|thumb|Cumulonimbus capillatus incus con forma d'inclusa
Taca solar
thumb|300px|Tacas solars de l'[[11 de chunio de 2004.]] As tacas solars son fenomenos temporals en a fotosfera d'o Sol que amaneixen como tacas mas foscas que as arias circumdants. Son rechions de temperatura superficial reducida causada por concentracions de fluxo de campo magnetico que inhiben a convección. As tacas solars gosan amaneixer en pars de polaridat magnetica opuesta. O suyo numero vareya seguntes o ciclo solar d'aproximadament 11 anyos.
Pyrus
Pyrus ye un chenero d'árbols fruitals a on se i clasifican as diferents especies de pereras. Perteneix a la subfamilia d'as Maloideae y a la familia d'as Rosaceae, en l'orden d'as Rosales.
Taca solar
thumb|300px|Tacas solars de [[setiembre de 2011.]] thumb|300px|Asinas amaneixe una taca solar: fas de linias de campo magnetico emerchen de l'interior d'o sol y trascruzan a [[fotosfera.]]
Pyrus
Especies
En fan parte, alto u baixo, 30 especies, encluyendo-ie:
Cumulonimbus
Os cumulonimbus son nubles con gran desembolique vertical que por dentro son formatas por una columna d'aire calido y humido que puya como un revolvín con sentito antihorario en o hemisferio norte y horaria en o hemisferio sud. A suya base gosa trobar-se a menos de 2 km d'altura, pero o suyo cabalto puet plegar a uns 12 u 20 km d'altaria. Estas nubles gosan producir plevias intensas y tronatas electricas, especialment cuan son desembolicatas de tot. A suya abreviadura ye Cb.
Taca solar
As tacas solars individuals u os grupos de tacas solars pueden durar dende uns pocos días dica bells meses, pero eventualment se descomponen. As tacas solars s'expanden y contrayen a medida que se mueven por a superficie d'o Sol, con diametros que van dende os 16 km a los 160.000 km. As tacas solars mas grans pueden estar visteras dende a Tierra sin l'aduya d'un telescopio.
Cumulonimbus
O cumulonimbus (Cb) ye un tipo de nuble de desembolique alto, dendo, con tronata y mal orache. Se pueden formar aislatament, en grupos, u en a linia d'inestabilidat d'un frent fredo. Os cumulonimbus se forman a partir de nubles tipo cumulus.
En aragonés y en part d'o catalán occidental os cumulonimbus deben corresponder a los torrellons por o menos parcialment. Por eixemplo en catalán la trobamos en o lexico de Catín dan a definición de Núvols grossos de desenvolupament vertical que porten tronades, llamps i trons i forta pluja. En o lexico de Figueruelas dan a definición de  "cumulonimbus", núvols que porten pluja. En puestos on se parla castellano pero se charró aragonés en o pasato podemos trobar Torrellón y variants en Cinco Villas y Torrojones en Fuent Ferrada.
Adam Frank
Adam Frank  (naixiu l'1 d'agosto de 1962 de Belleville, Nueva Jersey) ye un fisico, astronomo y escritor estausunidense. O suyo campo d'investigación se centra prencipalment en a astrofisica computacional, metendo ficacio en a formación d'as estrelas y as zagueras etapas d'a evolución estelar. As suyas obras de divulgación se centran en temas scientificos dende un punto d'anvista cultural como a sciencia y a relichión u o papel d'a tecnolochía en a experiencia d'o ser humán con o tiempo. Ye co-fundador d'o blog 13.7 Cosmos and Culture d'a Radio Publica Nacional (NPR)
Biografía
Frank naixió de Belleville, Nueva Jersey l'1 d'agosto de 1962. Estudió en a Universidat de Colorado fendo a tesis doctoral en a Universidat de Washington. Estió titular d'un puesto post-doctoral en a Universidat de Leiden en os Países Baixos y en a Universidat de Minnesota. En 1995 Frank recibió a beca Hubble y en 1996 prencipió a treballar en a Universidat de Rochester, en Rochester, Nueva York, a on ye actualment profesor d'astrofisica.
As investigacions de Frank se centran en a dinamica de fluidos astrofisica. O suyo grupo d'investigación ye desenvolicando o codigo AstroBEAR (Adaptive Mesh Refinement) que se fa servir en a simulación de fluxos en a dinamica de fluidos magneticos en contextos astrofisicos. Entre os prochectos en que s'emplega l'AstroBEAR incluindo o estudio de surtidors en protoestrelas asinas como a evolución de nebulosas planetarias en rematar a vida d'una estrela de tipo solar.
Publicacions populars
O primer libro publicau por Frank estió ''The Constant Fire. Beyond the Science vs. Religion Debate''. Publicau en 2009 miraba de definir diferents perspectivas en a discusión entre sciencia y relichión. O segundo libro de Frank, publicau en agüerro de 2011, estió About Time: Cosmology and Culture at the Twilight of the Big Bang que explora a relación entre o cambeo d'ideyas en a cosmolochía y a ideya cultural d'o tiempo. En 2010 Frank estió co-fundador d'o blog "13.7 Cosmos and Culture" d'a Radio Nacional Publica chunto a Marcelo Glaser. Amás Frank tamién ha escrito articlos ta reconoixidas publicacions como a revista DISCOVER. .
Lo Mas del Llaurador
Lo Mas del Llaurador ye un lugar albandonato en o termin municipal de Val Chunquera que actualment ye en ruinas. Ye situato entre as poblacions de Val del Tormo y Val Chunquera, sobre un plan entre dos vals que s'unen dimpués de pasar o nuclio de población.
Historia
A primera documentación de "Lo Mas" ye en l'anyo 1646, por ixas envueltas teneba una población de 90 vecins, estando ya 121 en l'anyo 178. Dende l'anyo 1834 dica o 1845, Lo Mas del Llaurador apareixe como un municipio independient con o suyo propio concello, pero ye dende 1845 cuan pierde a suya independencia y se convierte ta cutio en barrio d'o municipio de Val Chunquera. En 1915 mosén José Pellicer convirtió a casa parroquial d'a localidat en una escuela relichiosa que gosó tener 30 alumnos internos.
A decadencia d'a villa la leva a Guerra Civil, cuan a población estió bombardiada y destruyida, albandonando a la fin o lugar os zaguers vecins en a decada de 1960.
Puestos d'intrés
Destaca a ilesia de Sant Chuan Degollato (en catalán Sant Joan Degollat), construcción neoclasica d'o sieglo XVIII, en a parti posterior bi ha a sacristía y o fosal, en a frontera prencipal puet observar-se a la dreita o campanar de sección cuadrata y a la ezquierda un reloch de sol pintato en a paret.
Fiestas
En os zaguers anyos s'ha tornato a fer a tradicional romería ta ilesia de Sant Chuan Degollato a fins d'o mes de agosto, en a que fan parti vecins d'as poblacions d'a redolada.
En a cultura popular
En 1996 se filmó asti la cinta Libertarias de Vicente Aranda, con os actors Ana Belén, Victoria Abril y Jorge Sanz.
Chelera de Creuenya
A chelera de Creuenya ye una chelera d'os Pireneus situada en o macizo de la Maladeta, en o municipio de Benás, comarca de Ribagorza. Situada entre os 3.200 y os 3.100 metros d'altaria, en a cabecera d'a vall de Creuenya por a suya grandaria y dinamismo actual ye considerada como una chelera.
Constituyen as restas de l'antigo glaciar de Creuenya y d'o suyo retacule se formoron os ibonetz de Creuenya y las Maladetas y l'ibón de Creuenya.
C/2012 S1
As observacions preliminars amuestran que o cometa pasará a 0.07 AU (10,000,000 km; 6,500,000 mi) de Marte l'1 d'octubre de 2013, y s'amanará a 0.4 AU (60,000,000 km; 37,000,000 mi) d'a Tierra o 26 d'aviento de 2013.
La Parra de las Vegas
La Parra de las Vegas ye un municipio castellanomanchego, situato en a provincia de Cuenca. A suya población ye de   43 habitants(2007), en una superficie de 61,5 km² y una densidat de población de 0,7 hab/km².
Salinas
Salinas de Sin ye lo barrio de Salinas que perteneix d'o municipio de Tella-Sin. A man d'iste lugar se troba lo barrio de Salinas de Bielsa que perteneix ta Bielsa. Chuntos formoren l'antiga población de Salinas. Salinas de Sin actualment tien 22 habitants.
Aracastiello
Aracastiello, tamién conoixiu actualment como pardina de Camparés, yera un lugar medieval situau en l'actual municipio de Samianigo, amán d'a localidat d'Ibor.
María Asquerino
María Asquerino (nombre artistico de María Serrano Muro), naixita de Madrit o 25 de noviembre de 1927 y muerta en ixa mesma capital o 27 de febrero de 2013, estió una destacata actriz espanyola, activa en o teatro y en o cine espanyol dende primerías d'os anyos 1940 y con cuantos premios recibitos mientres a suya carrera cinematografica.
Aracastiello
Encara bi ha restas d'un muro de bels 12 metros de largaria dencima d'un tozal dende a on s'alufran os lugars d'Ara y Avena.
María Asquerino
Encara que a mayor parte d'oa suya labor en a scena estió en o mundo d'o teatro, d'entre a suya filmografía, se puet destacar as suyas interpretacions en bellas cintas como Surcos (1951, José Antonio Nieves Conde), La tonta del bote (1970, Juan de Orduña), Cet obscur objet du désir (1977, Luis Buñuel), Mambrú se fue a la guerra (1986, Fernando Fernán Gómez), El mar y el tiempo (1989, Fernando Fernán Gómez), Fuera de juego (1991, Fernando Fernán Gómez), Nadie hablará de nosotras cuando hayamos muerto (1995, Agustín Díaz Yanes), La comunidad (2000, Álex de la Iglesia), Tiovivo c. 1950 (2004, José Luis Garci) u Pagafantas (2009, Borja Cobeaga).
Aracastiello
Toponimia
Iste toponimo deriva d'o latín CASTELLUM + ARA ye decir "castiello d'Ara" u "castiello chunto a o lugar d'Ara".
Historia
En un documento d'o Cartulario d'o monesterio de Fanlo de l'anyo 1051 en o que Ínyigo d'Ipiés y a suya familia cambean unas propiedatz con l'abat Banzo unas propiedades, apareixen sinyando l'alcuerdo como testigos Sancho Garcianes d'Aracastiello y o suyo chirmán Aznar Garcianes (doc. 27).
En 1139 o bispe de Uesca Dodón dona a Lope Galinz de Bolás a villa de Alboret "que iacebat deserta simul cum suo castello" con l'obchectivo de que la repoblara estando testigos d'a cesión, entre otros, Michaelis d'Astaun, Enneco Sanz de Gabín y Petri de Aracastelli.
En un testamento de l'anyo 1182 atorgau por donya Oria de Estallo, en que dona a la limosna uescana cuantas propiedatz se diz:
Aracastiello estió un d'os lugars que facioron voto a Sant Indalecio en l'anyo 1187. Entre os sieglos XIV y XVI a suya ilesia yera anexa a la d'Ibor.
Invertebrata
Los pulpos son los invertebraus mas intelichents y seguntes una nueva investigación d'a Universidat de Santo Francisco, podrían sentir la dolor emocional de traza semellant a los mamifers. Este estudio constituye la primera preba d'este comportamiento en un invertebrau.
Características
Os invertebraus gosan tener istas caracteristicas:
Macroinvertebraus
En ecolochía aquatica, o termin macroinvertebrau s'emplega tradicionalment pa referir-se a os invertebraus d'augua dulza, incluindo os insectos (sobre tot larvas y nimfas), crustacios, anelidos, moluscos (caragols aquaticos y bivalvos) y planarias (platelmintos) que habitan en ríos y lagos, ecetra.
Canceller d'a Corona d'Aragón
thumb|365x365px|[[Johan de Proixida estió Canceller d'a Corona d'Aragón en o sieglo XIII.]] O Canceller d'a Corona d'Aragón yera la figura prencipal d'a Cancelleria Reyal, l'organismo administrativo de normalización lingüistica d'os documentos d'a Corona d'Aragón. Estió fundada per Chaime I d'Aragón en l'anyo 1264, ocupando-se d'a redacción de tot tipo de documentos administrativos: certificaus, letras reyals u licencias, entre atras. Os textos se redactaban en catalán, aragonés y latín, los tres idiomas oficials d'a Corona.
Chelera d'el Cap de Toro
La chelera d'el Cap de Toro (en occitán aranés gelèra deth Cap deth Hòro) ye una chelera d'os Pireneus situada baixo el Cap de Toro, en el municipio de Benás, comarca de Ribagorza. Situada a bells 2.900 metros d'altaria.
Arachnida
Os aracnidos (Arachnida, d'o griego -αράχνη -aráchne, "araina" y -ιδες -ides, "perteneixient a un grupo") son una clase de artropodos queliceratos d'a quala han estau descritas mas de 102.000 especies. Incluye formas tan conoixitas como as arainas, as caparras, os acaros y os arraclans.