cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Amstrad CPC
Externament, l'aspecto mas caracteristico d'a maquina d'Amstrad ye a teclau negro mate con as cantonadas agudas y una forma rectangular, a causa d'a cubierta encastada d'a cinta de casette (CPC 464) u d'a disquetera (CPC 664 y CPC 6128), as teclas especials d'o teclau coloreadas y una sola fuent d'alimentación con una connexión que va d'o monitor en l'ordinador. Tamién yera posible utilizar o monitor como pantalla de televisión con un convertidor de TV opcional.
Ariana Grande
Ariana Grande, naixida de Boca Raton (Florida, Estaus Unius) o 26 de chunio de 1993, ye una cantaire y actriz estausunidense, activa en o mundo d'a musica dende meyaus d'os anyos 2000 y con una important carrera musical y cinematografica.
Android
miniaturadeimagen|Android.
Android ye un sistema operativo mobil basau en una versión modificada d'o kernel de Linux y unatro software de codigo ubierto, disenyau prencipalment pa dispositivos mobils con pantalla tactil como telefonos intelichents y tabletas. Android ye desembolicau por un consorcio de desembolicadors conoixiu como que Open Handset Alliance y patrocinau comercialment por Google. Estió presentau en 2007, con o primer dispositivo comercial d'Android lanzau en setiembre de 2008.
Android ha estau o sistema operativo mas vendiu en toz en telefonos intelichents dende 2011 y en tabletas dende 2013. A partir de mayo de 2017, tiene mas de dos mil millons d'usuarios activos mensuals, a base instalada mas gran de qualsiquier sistema operativo y, a partir de marzo de 2020, Google Play Store presienta mas de 2.9 millons d'aplicacions. A versión estable actual ye Android 10, lanzada o 3 de setiembre de 2019.
R. Kelly
Robert Sylvester Kelly, mas conoixito como R. Kelly, naixito de Chicago (Illinois), o 8 de chinero de 1967, ye un cantaire y compositor de soul estausunidense.
John Kerry
John Kerry, naixito o 11 d'aviento de 1943 en Aurora (Colorado, Estaus Unius), ye un politico estausunidense. Dende 2013 dica 2017 estió secretario de estato, dende 1985 dica 2013 estió senador por Massachusetts.
militant d'o Partiu Democrata, estió o succesor de Al Gore en a candidatura democrata a la Presidencia d'os Estaus Unius en as eleccions de 2004, y fue redotato por o candidato d'o Partiu Republicano, George Walker Bush.
Gran Corastén
thumb|300px|Nombres d'os territorios quan o [[Califato en 750 CE. Corastén yera part de Persia (en amarillenco).]]
Gran Corastén u Gran Khorasán ye una rechión historica d'o nord-este Persia y territorios a l'este de Persia pero d'influencia iranica en o que huei ye o nord-este d'Irán, a mayor part de Afganistán, y partitas meridionals de Turkmenistán, Uzbekistán y Tachiquistán. A mayor part d'a suya población perteneixe a pueblos d'orichen iranico u turquico.
O Corastén propiament dito comprendeba prencipalment as ciudaz de Nishapur y Tus (en Irán), Balkh y Herat (huei en Afghanistan), Merv (actualment en Turkmenistan), y Sarmagant y Bukhara (huei en Uzbekistan). Manimenos, o toponimo s'ha feito servir en o pasato pa cubrir una gran rechión que incluyiba a mayor part de Transoxiana y Soghdiana en o norte, extendita enta l'ueste dica a Mar Caspia, enta lo sud dica incluir o desierto de Sistán y enta l'este dica as montanyas d'o Hindu Kush. Os cheografos arabes mesmo lo extendeban tan luent como a cuenca d'o Indo en o que huei ye Pakistán. Fuents dende o sieglo XIV dica o sieglo XVI afirmaban que Kandahar, Ghazni y Kabul constituiban a rechión de muga entre Corastén y Hindustán. Una provincia de l'Irán se deciba Khorasán dica o 29 de setiembre de l'anyo 2004, quan fue dividita en tres partitas.
Toponimia
O toponimo Khorasán se referiba a una provincia de l'Imperio Sasanida deriva d'o persan meyo khor ("sol") y asan/ayan ("venir", "vinient"), significando doncas "a tierra d'on sale o sol". A palabra persa Khāvar-zamīn que significa "a tierra de levant" ye tamién un termin equivalent que s'ha feito servir.
Un d'os pocos textos que mencionan Khorasán en aragonés siga a traducción de "La Flor de las Ystorias d'Orient", on figura como Corastén:
En a literatura alchamiada en aragonés lo podemos trobar como Huraçan.
Richard Garriott
Richard Allen Garriott (tamién conoixiu como Lord British), naixito de Cambridge (Reino Uniu) lo 4 de chulio de 1961, ye ye un disenyador de videochuegos famoso por a suya serie Ultima.
O 12 d'octubre de 2008, Richard Garriott desapegó a bordo d'un Soyuz TMA-13 ent'a Estación Espacial Internacional como un turista espacial apoquinando 35 millons de dólars​ y tornando dimpués de 12 días.
Mitt Romney
Mitt Romney, naixito lo 12 de marzo de 1947 en Detroit (Michigan), ye un politico estausunidense. Dende 2003 desde 2007 estió gubernador de Massachusetts.
militant d'o Partiu Republicano, estió o succesor de John McCain en a candidatura republicana a la Presidencia d'os Estaus Unius en as eleccions de 2012, y fue redotau por o candidato d'o Partiu Democrata, Barack Obama.
Melania Trump
Melania Trump, naixita Melanija Knavs lo 26 d'abril de 1970 en Novo Mesto (Eslovenia), ye una ex-modelo eslovena naturalizada estausunidense, que estió primera dama d'Estaus Unius, mientres o mandato d'o suyo marido Donald Trump.
Palas de Rei
Palas de Rei (Palas de Rei en gallego y oficialment, Palas de Rey en castellano) ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca d'Ulloa.
A suya población ye de 3.682 habitants (2008), en una superficie de 199,7 km² y una densidat de 18,44 hab/km².
Monterroso
Monterroso ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca d'Ulloa.
A suya población ye de 4.088 habitants(2008), en una superficie de 35,96 km² y una densidat de 113,68 hab/km².
Cheografía
A localidat de Monterroso, trescruzata por o río Ulla, ye situata a 504 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 37 km de Lugo, a capital d'a suya provincia.
Oz y Costeán
Oz y Costeán (Hoz y Costeán en castellano) ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, situato en a comarca d'o Semontano de Balbastro y partiu chudicial de Balbastro.
A suya población ye de habitants en una superficie de 57,48 km², con una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
A capital municipal d'Oz y Costeán ye Oz de Balbastro, situato a 660 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 57 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia. Costeán ye situato a 448 m sobre o livel d'a mar.
Demografía
O municipio apareixe por a unión d'os termins d'Oz de Balbastro y Costeán.
Ramonvila e Sent Anha
Ramonvila e Sent Anha (Ramonvila e Sent Anha en occitán, Ramonville-Saint-Agne en francés y oficialment) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-11 y rechión d'Occitania.
A suya población ye de 11.696 habitants (1999) en una superficie de 6,46 km², con una densidat de población de 1.810,53 hab/km².
Hector Berlioz
Hector Berlioz, naixito de La Côte-Saint-André (Isèra, Occitania) o 11 d'aviento de 1803 y muerto en París (Francia) o 8 de marzo de 1869, estió un compositor, escritor y critico musical occitán, considerato como un d'os prencipals compositors d'o Romanticismo.
Manuel Neuer
Manuel Peter Neuer, conoixiu esportivament como Manuel Neuer u simplament Neuer, naixito de Gelsenkirchen (Renania d'o Norte-Westfalia) o 27 de marzo de 1986), ye un futbolista alemán y suya posición ye de portero. O suyo actual equipo ye o FC Bayern de Múnich d'a Bundesliga d'a Alemanya.
D'entre atros titulos ganados mientres a suya vida esportiva cal destacar que o 13 de chulio de 2014 ganó a Copa d'o Mundo de Fútbol de Brasil 2014 con a selección nacional de fútbol d'Alemanya.
Triau por a IFFHS como portero de l'anyo en 2013, 2014, 2015, 2016 y 2020.
Tr3s Monos
Tr3s Monos estió un grupo de rap de Zaragoza. Formato por Pablo, Sharif y Lex Luthorz.
Luigi Einaudi
Luigi Numa Lorenzo Einaudi, naixito de Carrù (provincia de Cuneo, Piemont (Italia) o 24 de marzo de 1874 y muerto en Roma (Italia) o 30 d'octubre de 1961, estió un politico italiano, qui estió esleito 2º president de d'a Republica Italiana, dende o 12 de mayo de 1948 dica o 11 de mayo de 1955.
Astrid Lindgren
Astrid Anna Emilia Lindgren (de soltera Astrid Anna Emilis Ericsson), naixita de Vimmerby (Suecia) o 14 de noviembre de 1907 y muerta en Estocolmo (Suecia) o 28 de chinero de 2002, estió una escritora sueca, estando a suya obra más conoixita Pippi Långstrump.
Escleto
thumb|300px|Escleto d'una [[ballena azul.]] O escleto (d'o griego < σκελετος (skeletos) "ixecau") u gosaralla (d'o latín < OSSUM) ye, en biolochía, una carcasa tierca que proporciona a protección y a estructura en muitos tipos d'animals, en particular os cordatos y os ecdisozoos. Os exoescletos son externos, y son tipicos de muitos invertebratos; contienen os teixitos tovos y organos d'o cuerpo, y, ya que no creixen, a mida que l'animal lo fa pueden desprender-sen periodicament ta tornar a formar-sen. Os endoescletos son internos, y son tipicos de muitos vertebratos; gosan estar rodiatos por a piel y a musculatura, encara que a sobén encluyen aintro suyo os organos vitals. Os endoescletos son puntos de fixación d'a musculatura; actuan como palanca ta o movimiento, y, en muitos animals, contienen miollo, o cual produce celulas sanguinias. Os escletos pueden estar mineralizatos u no: asinas, o escleto humán ye calcificato, mientres que los d'os tiburons son cartilachinosos, y pueden estar articulatos ta dar flexibilidat y movilidat, u bien tiercos ta dar resistencia estructural.
Palacio d'a Cultura y la Ciencia
O palacio d'a Cultura y la Sciencia (en polaco y oficialment: Pałac Kultury i Nauki) ye una torre d'oficinas y exposicions de 42 plantas situata en a ciudat de Varsovia, estando actualment o gratacielos más alto d'ista ciudat y de Polonia, o ueiteno edificio más alto d'a Unión Europea y o 187 más alto d'o mundo. Fue construito entre 1952 y 1955, disenyato por Lev Rudnev y orichinalment conoixito como Palacio Josef Stalin d'a Cultura y la Sciencia. Tien 42 plantas y un total de 237 metros d'altaria. Huei utilizato como centro d'exposions y complexo d'oficinas.
Colomèrs
Colomèrs (en occitán gascón Colomèrs, en occitán lengadocián Colomièrs, en francés Colomers) ye una comuna occitana en o departamento francés d'Alta Garona, districto de Tolosa, cantón de Tolosa-7 y rechión d'Occitania.
Baleira
Baleira ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca de Fonsagrada.
A suya población ye de 1.533 habitants (2010), en una superficie de 168,80 km² y una densidat de 9,11 hab/km².
Cheografía
A localidat de Baleira ye situata a 1.049 metros d'altaria sobre o livel d'a mar.
Estau de Durango
A suya población ye d'1.547.597 habitants en una superficie de 123.181 km², con una densidat de población de 12,30 hab/km².
Liga Espanyola de Baloncesto 1971-72
L'anyada 1971-72 d'a Liga Espanyola de Baloncesto estió a setzena edición de dita competición. Participoron dotze equipos en un grupo unico, chugando toz contra toz con partiu a dople vuelta. Os tres zaguers equipos chugaban una liga chicot chunto con os tres primers d'a Segunda División ta determinar os equipos que chugarían en l'anyada siguient en a maxima categoría. Prencipió o 10 d'otubre de 1971 dica o 27 de febrero de 1972. O campión estió, por quatrozena vegada, o Real Madrid.
John Ireland (actor)
John Benjamin Ireland, naixito de Vancouver (Columbia Britanica, Canadá) o 30 de chinero de 1914 y muerto en Santa Barbara (California, Estaus Unius) o 21 de marzo de 1992, estió un actor, productor cinematografico y director cinematografico canadiense.
Turista espacial
miniaturadeimagen|[[Dennis Tito, estió lo primer turista espacial en 2001.]]
Fútbol en os Chuegos Olimpicos de 1900
O fútbol en os Chuegos Olimpicos de París 1900 estió a competición futbolistica incluyida en o programa d'os Chuegos Olinpicos de 1900 y disputada en o Velodromo de Vincennes. Fue a primera vegada en a que iste esporte estió olimpico pero con o nombre de fútbol asociación. Fue una competición realizada con clubs de fútbol d'homes que representaban a o comite olimpico d'o suyo pais sin de garra selección nacional.
Turista espacial
Un turista espacial ye un turista que viacheya enta l'espacio con fins d'entretenedera. Existen cuantos tipos diferents de turismo espacial, incluyius o turismo espacial orbital, suborbital y lunar. Dica hue, o turismo espacial orbital ha estau realizau nomás que por l'Achencia Espacial Rusa. Tamién se contina treballando pa desembolicar vehíclos de turismo espacial suborbital. Isto lo son fendo companyías aeroespacials como Blue Origin y Virgin Galactic. Amás, SpaceX anunció en 2018 que son planiando ninviar turistas espacials, incluiu Yusaku Maezawa, en una trachectoria de retorno libre arredol d'a Luna en a nau espacial Starship.
Fútbol en os Chuegos Olimpicos de 1900
En representación de Francia partecipó o Club Français que yera o campión d'o suyo país, por Belchica por a renuncia d'o millor clubo d'o país se fació una selección d'estudiants agrupaus con o nombre d'a Universidat de Bruselas y l'atro equipo fue o Upton Park FC por o Reino Uniu. A competición fue rariza pues nomás se chugaron dos partius, uno entre o Club Français y o Upton Prak que ganó iste zaguer por 0 gols a quatre, y otro partiu entre o Club Français y a Universidat Libre de Bruselas que ganó o primer equipo por 6 gols a 2.
O campión estió o Upton Park FC, segundo o Club Français y tercer y zaguer a Universidat Libre de Bruselas.
Anton Bruckner
Anton Bruckner, naixito d'Ansfelden (Baixa Austria, Imperio Austriaco) o 4 de setiembre de 1824 y muerto en Viena (Imperio Austrohongaro) l'11 d'octubre de 1896, estió un compositor y musico d'organo austriaco, activo en o periodo d'o Romanticismo.
Porfirio Fisac
Porfirio Fisac de Diego (24 de chinero de 1965 de Fuenterrebollo, Segovia) ye un entrenador espanyol de baloncesto. Actualment ye o entrenador prencipal d'o Casademont Zaragoza, equipo d'a liga ACB.
Estau de Zacatecas
O Estau de Zacatecas ye uno d'os 31 estaus que fan parte de Mexico, estando a suya capital en a ciudat de Zacatecas, encara que a ciudat con mayor población d'o estau ye Fresnillo.
Churau en cap
En qualques ciudaz d'Aragón como que Uesca, Chaca u Balbastro se deciba Prior de churaus. En o Reino de Valencia se deciba Jurat en cap.
Iste cargo desapareixe chunto a la eliminación d'os Fueros d'Aragón en 1707 per Felipe V de Borbón con os Decretos de Nueva Planta. os churaus d'a ciudat pasoron a estar regidores u concejales y o churau en cap pasa a estar o regidor degán u alcalde.
Sigala
Bruce Fielder, conoixito como Sigala, naixito de Norwich o 1 de noviembre de 1992, ye un productor y DJ de dance y house.
Sistema integumentario
thumb|right|250px|Piel d'un [[brazo a on que se veye una encarnadura.]] O sistema integumentario u de cobertor d'un animal ye constituito por a piel y atras estructuras derivatas como lo pelo, as escratas, as unglas y as glandulas sudoriparas.
A epidermis d'a piel ye formata fundamentalment por celulas de queratina estratificatas en cinco napas: o estrato basal (que se transforma por queratinización), o estrato espinoso, o estrato granuloso, o estrato lucido (con propiedatz hidrofugas) y o estrato cornio superficial, que tien celulas muertas que se desprenden. Os pelos y as unglas creixen por acumulación de celulas de queratina en zonas d'a epidermis ditas respectivament foliclos pilosos y matrices unguials. A dermis d'a piel tien una napa con papilas y una napa reticular más funda con fibroblastos que sintetizan colacheno y elastina que dan resistencia y elasticidat. Amás se troban musclos voluntarios y involuntarios. As glandulas sudoriparas secretan sudor, as sebacias, sebo y as ceruminosas, a cera d'as orellas.
Frédéric Chopin
Fryderyk Franciszek Chopin u Frédéric Chopin, naixito de Żelazowa Wola (Ducau de Varsovia, a man de Varsovia) o 1 de marzo de 1810 y muerto en París (Francia) 17 d'octubre de 1849, estió un compositor y musico polaco, uno d'os mas famosos pianistas d'o sieglo XIX y uno d'os prencipals compositors d'o Romanticismo.
Sant Chudas Tadeu
Sant Chudas Tadeu u Yəhûdāh bar-Alpheus Cleoffas (Caná, Galilea, ? - Suanis, Persia, 62?) estió un d'os apóstols de Chesús de Nazaret
Yera fillo d'Alfeu (Cleoffas en griego) y de María (u Míriam), yera chirmán de Chusé y Chaime (Mc 15, 40) y primo chirmán de Chesús, ya que os pais d'os dos yeran chirmans.
Huerto (Uesca)
Huerto ye un municipio aragonés d'a provincia de Uesca, en a comarca d'os Monegros.
Sant Chudas Tadeu
Fuoron apedecatos en Babilonia dica que, en o sieglo VII, quan os musulmans dentroron en a ciudat, un grupo de cristiants tresladoron as restas mortals ta Roma. Dimpués d'un sieglo, o Papa Lión III donó as reliquias a Carlos Magno (800), qui las levo ta la basilica de Sant Saturnín de Tolosa (Francia), a on que son veneratas actualment.
Huerto (Uesca)
A suya población ye de habitants en una superficie de 86,7 km² y una densidat de población de 0 hab/km².
Cheografía
A localidat de Huerto se troba situata a 370 metros d'altaria sobre o livel d'a mar, a una distancia de 32 km d'a ciudat de Uesca, a capital d'a suya provincia.
Cheodesia
Bi ha un vértiz cheodesico a una altaria de 385 metros dende o livel d'a mar en un pueyo a 1.200 m a l'este d'o Lugar de Huerto.
Toponimia
En o suyo termin municipal ye o lugar d'Usón, on bi ha una espelunga dita Cueva del Ratoniello. Atro microtoponimo aragonés ye Pui Melero.
Jalisco
O Estau de Jalisco ye uno d'os 31 estaus que fan parte de Mexico, estando situada a suya capital en a ciudat de Guadalajara, que a mas ye a ciudat con mayor población d'o estau.
A suya población ye de 6.989.304 habitants en una superficie de 80.386 km², con una densidat de población de 84 hab/km².
Colechio del Salvador
O nombre de Colechio del Salvador se puet referir a:
(1005) Arago
1005 Arago ye un asteroide, que fa lo numero 1005 entre os asteroides trobatos, en o centurón d'asteroides. Iste asteroide fue descubierto por o astronomo ruso Sergei Ivanovich Beljawsky o 5 de setiembre de 1923 dende l'observatorio astronomico de Simeis (Observatorio d'astrofisica de Crimea), en a Unión Sovietica (hue en Ucraína), y recibió o nombre provisional de 1923 OT o suyo nombre definitivo ye en a honor d'o matematico, astronomo y politico francés François Arago.
Estau de Colima
A suya población ye de 597.043 habitants en una superficie de 5.191 km², con una densidat de población de 109,40 hab/km².
Donkey Kong
thumb|Donkey Kong.
Donkey Kong ye un videochuego creyau por Nintendo en 1981. Ye un primitivo chuego d'o chenero plataformas que se centra en controlar o personache sobre una serie de plataformas mientres priva obstaclos u estorbos. O chuego consiste que Mario ha de rescatar una dama a qui un enorme mono, clamau Donkey Kong, tien apercaziada. Istos dos personaches se convirtioron en dos d'os personaches de Nintendo mas famosos.
Guanajuato
O Estau de Guanajuato ye uno d'os 31 estaus que fan parte de Mexico, estando a suya capital situata en a ciudat de Guanajuato, encara que a ciudat con mayor población d'o estau ye León.
A suya población ye de 5.033.276 habitants (2009) en una superficie de 30.491 km², con una densidat de población de 160,50 hab/km².
Sistema niervoso
thumb|upright=1.3|O sistema niervoso humán. O sistema niervoso ye un rete neuronal de celulas especializadas que transmiten información sobre o entorno d'un animal y sobre o mesmo. Procesa ista información y ocasiona reaccions en atras partis d'o cuerpo. Ye constituito por milenta de millons de neuronas y atras celulas especializadas ditas glias, que facilitan a función d'as neuronas. Encara que o sistema niervoso constituye una unidat morfolochica y funcional, ta simplificar o suyo estudio gosa dividir-se en dos alpartaus: sistema niervoso central, formau por o encefalo y o miollo espinal, y sistema niervoso periferico, a que corresponden as dotze parellas de niervos que salen d'o encefalo, as 31 parellas que salen d'o miollo espinal y as ramificacions que s'extendillan dica la periferia. As neuronas cheneran y conducen impulsos entre y adintro d'os dos sistemas. En respuesta a los estimulos, as neuronas sensorials d'o sistema niervoso periferico cheneran y propagan sinyals a lo sistema niervoso central que las procesa y ninvía nuevas de tornada a los musclos y glandulas. As neuronas d'o sistema niervoso d'os animals son intercomunicadas en aliniamientos complexos y emplegan sinyals electroquimicas y neurotransmisors ta transmitir impulsos d'una neurona a la siguient. A interacción entre diferents neuronas forma os circuitos neurals que regulan a percepción d'o mundo d'un organismo y qué ye pasando en o suyo cuerpo, d'ista traza tamién regulan o suyo comportamiento.
O sistema niervoso se troba en muitos animals multicelulars pero ye muit diferent en grau de complexidat entre una y atra especie.
O sistema niervoso ye d'orichen ectodermico. Por grau de complexidat podemos distinguir uns cuantos tipos de sistema niervoso, o plexo subepidermico d'os cnidarios, o sistema niervoso cordiforme d'os anelidos, artropodos y moluscos y o sistema niervoso d'os cordaus. O sistema niervoso d'os cordaus ye dorsal y se situa por dencima d'a notocorda, a diferencia de muitos filos de metazous, que lo tienen ventral.
Nicolas Appert
Nicolas Appert, naixiu d'Exalons (Marne) o 17 de noviembre de 1749 y muerto en Massy (Essonne) o 1 de chunio de 1841, estió un inventor francés, destacato por os suyos treballos en o campo d'a esterilización d'alimentos por meyo d'a calor, estando o fundador d'a primera fabrica de conservas d'o mundo, en Massy, ciudat a on morió sin de diners, estando apedacato en una fuesa comuna.
Hidalgo
O Estau d'Hidalgo ye uno d'os 31 estaus que fan parte de Mexico, estando situata a suya capital en a ciudat de Pachuca de Soto, que a mas ye a ciudat con mayor población d'o estau.
A suya población ye de 2.415.416 habitants en una superficie de 20.813 km², con una densidat de población de 112,70 hab/km².
Sonora
O Estau de Sonora ye uno d'os 31 estaus que fan parte de Mexico, estando a suya capital en a ciudat de Hermosillo, que ye tamién a ciudat con mayor numero d'habitants d'o estau.
Castlevania
thumb|Castlevania.
Castlevania ye una serie de videochuegos de terror gotica d'acción y aventura sobre cazadors de vampiros creyada y desembolicada por Konami. S'ha lanzau en cuantas plataformas, dende os primers sistemas dica as videoconsolas modernas, asinas como en dispositivos de man como telefonos mobils. A franquicia tamién s'ha expandiu a atros meyos, incluius os cómics, una serie animada de televisión y cuantos videochuegos derivaus.
Sonora
A suya población ye de 2.499.263 habitants en una superficie de 182.052 km², con una densidat de población de 13,15 hab/km².
Aparato respiratorio
thumb|right|300px|Esquema d'o sistema respiratorio humán. L'aparato respiratorio ye l'aparato biolochico de cualsiquier organismo que ye embrecato en o intercambio de gases. A ormino s'empelga ta cullir oxicheno de l'aire y chitar o dioxido de carbonio acumulato en l'organismo. En os peixes se realiza o mesmo proceso pero baixo l'augua. En as plantas s'absorbe dioxido de carbonio y chita oxicheno mientres o proceso d'a fotosintesi.
O sistema respiratorio ye responsable de fer posible o mecanismo d'a respiración y, por un regular, se pueden considerar cuatre fases:
Seguntes o tipo d'organismo varía o espacio en que se realiza o intercambio, a sobén entre os alveolos y os capilars; varía l'anatomía u estructura d'o sistema d'intercambio, y a utilización fisiolochica d'os gases que fan parti d'o intercambio. En bel tipo d'animal, como los insectos, tienen sistemas respiratorios con caracteristicas anatomicas muit simplas. En os amfibios, incluso a piel tien un papel fundamental en o intercambio de gases. En os sers humans y en atros mamiferos, por eixemplo, as caracteristicas anatomicas d'o sistema respiratorio son as vías respiratorias, os pulmons y os musclos respiratorios. As moleculas d'oxicheno y dioxido de carbonio s'intercambian pasivament, por difusión, entre os gases externo d'o entorno y a sangre. Iste proceso d'intercambio se produce en a rechión alveolar d'os pulmons.
As plantas tamién tienen un sistema respiratorio, pero a dirección d'intercambio de gases puet estar oposata a la d'os animals. O sistema respiratorio d'as plantas tamién incluye determinatas caracteristicas anatomicas, como los foratos d'a parti inferior d'as fuellas conoixitos com estomas.
Nayarit
O Estau de Nayarit ye uno d'os 31 estaus que fan parte de Mexico, estando a suya capital situata en a ciudat de Tepic, que a mas ye a ciudat con mayor población d'o estau.
A suya población ye de 968.257 habitants en una superficie de 26.979 km², con una densidat de población de 35,50 hab/km².
Divisions administrativas
Administrativament, en fan parte 20 municipios:
Carrera d'Aragón (Barcelona)
A Carrera d'Aragón (en catalán Carrer d'Aragó) ye una carrera d'a ciudat de Barcelona, situada en o districto de l'Eixample. Ye una d'as prencipals carreras d'o districto. Muga a o norte con a carrera de Valencia y a o sud con a carrera d'o Consello de Ciento. Une l'avenita Diagonal y o Paseyo de Gracia con l'avenita Meridiana.
O nombre d'a carrera fue propuesto por Víctor Balaguer y aprobau o 25 d'octubre de 1863.
Scenic World
Scenic Railway
O Scenic Railway ye un antigo trenet menero inclinau emplegau en l'actualidat con fins turisticas. A sección con mas pendient d'o recorriu tien 52 graus, estando a largaria total de 310 m. Fue construyiu orichinalment ta una mena de carbón y lutita bituminosa que operaba en a val de Jamison en a decada de 1880 ta poder puyar as materias primas quitadas d'a mena. De 1928 a 1945 levaba carbón entre semana y pasachers os cabos de semana. A mena de carbón zarró en 1945, quedando asinas o trenet nomás como atracción turistica. O Scenic Railway estió zarrau temporalment o 13 de chinero de 2013 (encara que o Skyway, Cableway y Walkway continoron ubiertos) ta prencipiar as obras de millora tanto d'as vías como d'os vagons. Os treballos se rematoron y o trenet se reubrió en abril de 2013. O Scenic Railway diz estar o tren de pasachers y o funicular más inclinau d'o mundo. Manimenos o trenet fa servir un sistema de cabrestante y no un vagón con contrapeso, por o que tecnicament no estaría un funicular, sino una mena d'ascensor inclinau. L'autentico funicular más inclinau d'o mundo se troba en Stoosbahn, Suiza.
Scenic Skyway
Construyiu en 1958, o Scenic Skyway ye un teleferico situau en Scenic World. Viacha a traviés d'a foz sobre Katoomba Falls, a una altaria de 270 m sobre a base d'a val. O Scenic Skyway orichinal se desmontó o 4 d'abril de 2004 dimpués de trescruzar a foz 587.401 vegadas y en l'actualidat se puet vesitar en a zona de picnic de Scenic World. Se reemplazó por un nuevo modelo en aviento d'ixe mesmo anyo. O nuevo Skyway fue construyiu por as interpresas Doppelmayr y CWA Constructions, y tien una cabina con capacidat ta 72 personas con seccions de cristal liquido que fan que partis d'o sulero se tornen transparents mientres l'atracción progresa en o suyo recorriu. En noviembre de 2005 s'ubrió una segunda estación a l'atro canto d'o barranco, permitindo asinas a os pasachers d'o Skyway baixar-ne y seguir un camín a traviés d'os arbustos ta plegar enta Echo Point. En noviembre de 2017 se quitó a zaguera versión d'o Scenic Skyway. A cabina d'o Skyway ye agora un 30% mas gran, ufre a os vesitants un viache con mas espacio, ye más fácil de puyar-ie y tien wifi gratis.
Scenic Cableway
En l'anyo 2000 Scenic World instaló o Sceniscender, actualment dito Scenic Cableway, una telecabina de 84 pasachers d'a interpresa Doppelmayr que pasa sobre una torre de 25 m situada en o rafe d'o barranco y dimpués d'un recorriu de 510 m plega a la estación base situada a 200 metros por debaixo en a val de Jamison.
Restaurants
Scenic World tien en l'actualidat en funcionamiento dos puestos ta mercar comida y bebida, o EATS270 y o Terrace Café.
L'antigo Scenic Revolving Restaurant fue esviellau y reubierto en zaguerías de 2012. En iste periodo se sacó o sulero rotatorio. Manimenos o sulero d'o restaurant encara se puet chirar si ye requiesto. Os dos, o EATS270 y o Terrace Café tien balcons con grans zonas a l'aire libre que permiten alufrar as Tres Serols y a val de Jamison.
Os puestos de comida y bebida de Scenic World no gosan ubrir ta cenas, encara que se pueden reservar a istas horas ta eventos privaus u d'interpresa.
Orphan Rocker
En 1984 Scenic World prencipió a construyir una montanya rusa conoixida como Orphan Rocker, en honor a la vecina formación rocosa dita Orphan Rock. Ista estió a primera montanya rusa disenyada y construyida de tot en Australia. A caracteristica prencipal d'ista atracción yera que había d'estar una montanya rusa que baixase dende o rafe d'un barranco de 200 m d'altaria. D'antis mas se feba referencia a ista atracción como una montanya rusa "suspendida", ya que encara que tecnicament yera una montanya rusa convencional, os vagons podeban mover-sen d'un canto a l'atro, como si estasen suspendius. En primeras yera planificada como un monorail scenico, pero a la fin evolucionó enta una montanya rusa. A montanya rusa nunca no s'ubrió a o publico debiu a o retraso en o redisenyo de bells d'os suyos components y a la mayor prioridat d'atras atraccions d'o parque. As vesitas a Scenic World puyaron ascape en a decada de 1980, mas que mas debiu a o creixient numero de turistas chaponeses, por o que s'amenistaba un acceso adicional a la val. Ye asinas como naixió a ideaya ta construyir a tercera atracción d'o Scenic World, o Cableway (orichinalment Scenicscender).
Jusepe Ximénez
Jusepe Ximénez u José Ximénez, naixiu de Tudela (Navarra) alto u baixo en 1600 y muerto en Zaragoza (Comarca Central, Aragón) o 9 d'agosto de 1672, estió un organista y compositor barroco espanyol disciplo ​d'Aguilera d'Heredia y tío d'Andrés de Sola.
Estela discoidal
200px|thumb|Estela discoidal con un [[cuatrefuellas.]]
Una estela discoidal ye un molimento funerario que se puet trobar en bellas zonas d'Europa occidental, Rusia, Berbería, y Orient meyo (Siria y antiga Armenia). Ye tipico d'os fosals medievals d'a comarca d'o Matarranya y encara ye abundant en os fosals d'o País Basco Francés, on son conoixitas como Hilarri.
En as estelas entallaban simbolos pagans solars como rosetas, flors d'a vida, y cristianos. En as estelas discoidals d'o País Basco Francés ye tipica a presencia de cuatrefuellas. left|thumb|200px|Estelas discoidals en a comuna de [[Luhuso.]] A tradición de fer estelas discoidals ye antiga y ya en a Edat d'o Bronce en tenemos eixemplos en o sudueste d'a Peninsula Iberica (estelas d'o sudueste). A Estela de Luna ye un caso anomalo porque por as suyas caracteristicas ye clasificable como una estela d'o sudueste y s'ha trobato en o nord-este d'a peninsula.
Jusepe Ximénez
En morir Aguilera en 1627, y dimpués de ueito anyadas como segundo organista, esdevenió l'organista prencipal, permaneixiendo-ne en o puesto mientres 45 anyadas, dica la suya muerte en 1672. A l'igual que s'heba escaiciu con Aguilera, Ximénez podió esleyir succesor, estando l'afortunau o suyo sobrino Andrés de Sola.
Nestor notabilis
O kea (pronunciau en anglés /ˈkiːə; en maorí /kɛ.a/; Nestor notabilis) ye una especie de loro gran d'a familia Nestoridae que se troba en zonas de selvas y rechions alpinas d'a Isla d'o Sud de Nueva Zelanda. Tien una largaria d'alto u baixo 48 cm, ye de color prencipalment verda con narancha brillant baixo as alas y tien un gran, estreito y curvau pico de color griso-marrón. O kea ye l'unico loro alpino d'o mundo. A suya dieta omnivora incluye carnuz, encara que consiste mas que mas en radices, fuellas, chicotz fruitos, nectar y insectos. Actualment no ye guaire normal, pero d'antis mas o kea se cazaba a cambeo d'una recompensa que ufriban os pastors, encarranyaus porque atacaba a os suyos animals, mas que mas a las uellas. En 1986 recibió protección total d'alcuerdo a la lei de Protección d'a Fauna Salvache de 1953.
O kea anieda en foraus u crepazas entre as radices d'os árbols. Son conoixius por a suya intelichencia y curiosidat, as dos vitals ta a suya supervivencia en un ambient hostil de montanya. O kea puet resolver puzzles lochicos, asinas como empentar y tirar cosas en un orden determinau ta obtener comida y pueden treballar chuntos ta obtener un cierto obchectivo. Han estau grabaus parando y emplegando ainas.
Districtos d'Alemanya
thumb|250px|Os 401 districtos d'Alemanya. Os destrictos d'Alemanya (en alemán Kreis, plural Kreise) son un tipo d'unidat administrativa d'Alemanya. Bi'n ha 401 y tienen un ran intermeyo entre os Länder (estatos federatos) y os rans locals/municipals. No s'ha de confundir con o Regierungsbezirk (Rechión administrativa), que ye un atro tipo de districto.
Tipos de districtos
A mayoría de districtos (294) son rurals, Landkreise. As ciudaz con mas de 100.000 habitants (fueras de en bels estatos) no perteneixen a garra districto sino que asumen ellas mesmas tals responsabilidatz formando un destricto independient. Aquests són els districtos urbans (Kreisfreie Städte / Stadtkreise). En 2020 se'n podeban contar 107 d'istas, formando un total de 401 districtos. En a Renania d'o Norte-Westfalia bi ha bellas ciudaz con mas de 100.000 habitants que no forman districtos urbans, como Iserlohn, Recklinghausen, Siegen, Paderborn, Bergisch Gladbach, Witten y Neuss.
Responsabilidatz
Os districtos son responsables de:
Todas istas fainas son feitas por as autoridatz locals (municipals) en acción conchunta. Os districtos urbans tienen todas istas responsabilidatz asinas como tamién os municipals.
Parlamento d'o districto
O parlamento d'o districto, o Kreistag, ye l'organ lechislativo d'o districto y ye o responsable de l'administración propia local. O parlamento ye trigato dreitament cada cinco anyos, fueras de Baviera, a on se triga cada seis anyos, y en Schleswig-Holstein, a on se fa cada quatre.
Kublai Khan
Kublai Khan estió o Gran Khan de l'Imperio Mongol dende o 5 de mayo de 1260 dica o 18 de febrero de 1294. En l'anyo 1271 fundó a Dinastía Yuan y asumió o paper d'emperador de China y remató por conquerir o sud de China, on resistiba a Dinastía Song. Mandó contruir a ciudat de Datu (actual Pequín) pa fer-ne a suya capital.
George Stevens
Morió por un infarcto de miocardio y lo suyo cuerpo descansa en o Forest Lawn Memorial Park de Hollywood Hills, en Los Angeles, California.
Premios
George Stevens recibió dos Premios Oscar a lo Millor Director: en 1951 por A Place in the Sun y en 1956 por Giant. Tamién fue nominau tres vegadas mas a ixe mesmo premio, en 1943 por The More the Merrier, en 1954 por Shane y en 1959 por The Diary of Anne Frank.
O 2 d'agosto de 1960 se li adhibió una estrela a lo Paseyo d'a Fama de Hollywood, estando a suya estrela situada en o 1709 de Vine Street d'a ciudat de Los Angeles.
Negueira de Muñiz
Negueira de Muñiz ye un municipio gallego d'a provincia de Lugo, situato en a comarca de Fonsagrada.
A suya población ye de 221 habitants(2008), en una superficie de 72,3 km² y una densidat de 3,06 hab/km².
Sinaloa
O Estau de Sinaloa ye uno d'os 31 estaus que fan parte de Mexico, estando a suya capital en a ciudat de Culiacán, ciudat que amás ye a ciudat con mayor población d'o estau.
A suya población ye de 2.650.499 habitants (2009) en una superficie de 58.328 km², con una densidat de población de 44,70 hab/km².
Baralla
Baralla puet estar
Massy (Essonne)
A suya población ye de 40.183 habitants (2006) en una superficie de 9,43 km², con una densidat de población de 4.261,19 hab/km².
Demografía
Source : Cassini y Insee.
Galera
thumb|right|250px|Miniatura d'una galera d'a [[Orden d'o Espital|Orden de Sant Chuan de Malta (s. XVI).]] A galera estió un modelo de vaixiello prepulsato con remos u dualment con remos y velamen. As galeras s'emplegoron dende la Edat Antiga en o Mar Mediterranio tanto como vaixels de comercio y exploración como en tipos mes grans de tamanyo, de vaixiellos de guerra. O suyo uso estió principal en tota l'Antiguedat, y en tota la Edat Meya, en a cual estioron cuasi que lo unico tipo de vaixiello emplegato masivament en o Mediterranio. Experimentoron un decliu progresivo dende lo sieglo XVI per a introducción d'altros tipos de vaixels con bordas mes alteras que's permeteban de lievar piezas d'artillería, pero no gosoron ausidir-se de tot dica la remodelación de l'armada espanyola a principios d'o sieglo XVIII. Espanya estió lo zaguer país d'emplegar-ne.
En os principios se crei que as galeras teneban una ringla de remeros nomás, pero diz que os fenicios amillororon ixe modelo introducindo-be una segunda ringla per cada costato, la una exterior posatos mes a baixo que os de cruixiga, perque ixo las feba d'ir mes rapido. En a Grecia antiga las costruyoron y emplegoron mayoritariament de 3 remeros («trirremes») per cada remo. Os romanos y cartachineses ne emplegoron de cuatre y dica cinco per remo («quinquirremes») pero no bi ha garra certeza que ya batesen guaire mes rapido.
As galeras yeran optimas cuan teneban unas dimensions concretas, perque la ganancia la feban per a maniobrabilidat que teneban, y alavez cas que fuesen masiato grans la mida les podeba fer mes estorbo que servicio. Per ixo, dende la Edat Meya se tornoron a fer con 3 remeros per boga, y suprimindo-be la diferencia d'altura d'entre las posicions d'uns y d'altros, remaban chuntos en o mesmo banco. B'habioron casos particulars de galeras en o Renaiximiento que sí que teneban cuatre ombres per cada remo, como la Real de Don Chuan d'Austria (una reproducción a escala real se puet besitar en o Museu Maritimo de Barcelona), que estió la capitana en a flota crestiana que combatió en Lepanto (1571), pero yeran posiblement casos millor diseñatos ta lucir-se fendo lo cabo d'una escuadra que no ta combatir.
En a Espanya d'o renaiximiento bi heba una gran tradición de navegación y guerra con galeras, venita a traviés d'a Corona d'Aragón, que como las altras potencias mediterranias las heban emplegato en tota la Edat Meya. As galeras d'Aragón se construiban en as reyals tarazanas de Valencia y Barcelona, y muitas tamién en a Corona las feban en Napols pos i yera muita la necesidat de defensa que teneban las auguas d'entre los suyos territorios ta que la piratería y corso que i podesen fer as nacions enemigas no fese presa en o comercio propio.
Etimolochía
O termin "galera" ye un helenismo provinient d'o griego bizantín galea, d'etimolochía desconoixita. A forma galea se troba en textos medievals aragoneses pero evolucionó ta "galera", a l'igual que o galicismo chamineya evolucionó ta "chaminera".
Estructura d'a galera
thumb|right|250px|Sección de [[popa (nautica)|popa y prova y plano d'a cubierta d'una galera renaixentista de venticuatre bancos.]]
As galeras yeran embarcacions de poquet calado, con a cubierta poco per alto d'a superficie de l'augua, y ixo las feba poco practicas con as ondas de maregaza de l'oceano u mesmo con l'hibierno mediterranio que forzaba que se deixasen en puerto cualques meses cada anyo (la «invernada» que dicen fuents como Cervantes que conoixioron ixa vida). Per ixo s'emplegoron sobretot en as mars interiors como la Mediterrania en don no i yera guaire corrient que bi esen temporals.
As galeras teneban una bodega en a parte inferior, debaixo d'a cobierta, que ye on i lievaban a provisions y munición (a partir d'o renaiximiento, la infantería embarcata gosaba lievar armas de fuego, como enantes b'heban lievato arcos y ballestas) y tamién as armas que se guardaban en arcons dechós. L'acceso enta la bodega se feba per dos escalinatas, la una per prova y l'altra per popa, per dos trapas que b'heba en o suler d'a cobierta. A bodega quedaba a sobén per debaixo d'a linia de flotación.
As galeras teneban un fogaril chicot en o costato de babor, en sostitución d'un banco, que ye a on se feba la comida ta toz os embarcatos, con cheta en mont d'una plancha de fierro ta no cremar-be lo suler, y una olla penchata con cremallos d'un fustet.
Popa
Cualques galeras especials, capitanas u sinyorials, que se construyoron en os sieglos XVI y XVII teneban, amés, una cambra de popa ta los oficials, ta que se podesen alpartar de la muita chent que b'heba en o vaixel.
As galeras teneban un fanal en a popa que les marcaba la posición cuan iban fendo parte d'una escuadra, y tres fanals en o caso d'as capitanas.
Velas
thumb|right|200px|Una galera navegando con as velas. O velamen d'as galeras yera d'aparello latino, ixo ye, con velas triangulars, una en cada palo. Una galera teneba de regular dos árbols de velas, o «trinquet» en a carroza de prova, y l'«astil mayor» en o centro, anque bi n'habió que no ne lievaban si que una en l'árbol mayor y no teneban trinquet.
As antenas yeran luengas y s'apuyaban con poleyas enta las cofas. Como ye que pasa de regular en l'aparello latín, no yeran fixas y se be podeban puyar u baixar cuan convenise.
En caso de combate, as cofas yera costumbre que se fesen servir de plataformas d'a on os mariners ne podeban arrullar potes de gudrón en flamas u tiedas ta mirar de chetar-le fuego a os vaixiellos enemigos.
Prova
thumb|right|200px|A prova d'una maqueta d'a galera [[Francia|francesa La Réale, con as piezas d'artillería en puesto.]] A prova en as galeras yera principal perque ye per astí per a on gosaban atacar y concentraban o poder de fuego que teneban. En a galera renaixentista, tot b'estaba pensato ta que enrestisen frontalment;
A estructura d'o casco yera reforzata per a par de debant t'aguantar a enrestida, y l'esperón, que serviba ta trencar-les as maximas fustas posibles a l'enemigo, yera reforzato de fierro u acero ta fer-lo mes contundent. l'Obchectivo yera que la infantería embarcata podese fer-le albordache a l'enemigo a traviés d'a tamboreta (ixo ye, la terraceta que queda per debant de l'artillería) mientres os arcabuzers les tiraban buena tongada d'escopetazos dende las arrambadas, pos ixa yera la manera d'entrar-les fendo-les mes mal.
Como las galeras no teneban garra pieza d'artillería per as bandas, la millor manera d'albordar-se d'entre ellas yera buscando con maniobras un flanco de l'enemigo per on dentrar-le-be con l'esperón.
Amés d'ixa fuerza, as galeras a partir d'o Renaiximiento soleban lievar un canyón de gran calibre u bombarda en a linia de cruixiga, y dos u cuatre falconetz en a carroza de corullas, que feban fuego mientres l'aproximación a l'enemigo, y quedaban inutils en a distancia mes curta cuan a infantería se concentraba per debant de l'artillería en a tamboreta aguardando-be ya l'albordache.
Chent de remo
A traviés d'a historia os remers (en a Corona d'Aragón se les soleba decir galeyoz, en catalán «galiots», palabra que ye pasata enta lo castellano como «galeotes») tenioron diferents naturalezas. No bi ha garra constancia que en Roma y Grecia b'hesen puesto estar esclavos como a sobén s'ha quiesto considerar, sino que se sape que yeran ombres libres que s'empleaban ansinas a truca d'un sueldo.
A introducción d'os esclavos ta fer ixa fayena estió puntual en l'Imperio Romano, sobretot tardana en os sieglos. En a Edat Meya se tiene poca constancia de como yera composata la boga d'as galeras, pos a disminución d'o numer de campanyas maritimas y la falta de relacions escritas que per se ye inherent d'ixe periodo no mos alportan guaire información d'ixe aspecto. Se sape, no obstante, que en as galeras que comandó Rocher de Lauria, a infantería be yera bersatil y tamién remaba y feba fayenas de mariners cuan conveniba, y per ixo s epiensa que lo menos en a Corona d'Aragón en ixe periodo historico cuasi toz os embarcatos en galeras yeran hombres libres, con sueldos talment per navegar y per combatir, anque tamién podesen haber-be presioners de guerra. thumb|right|250px|Meniatura d'una galera [[republica de Venecia|veneciana con as empabesaturas.]] A partir d'o Renaiximiento, as potencias mediterranias prenciporon a emplegar mes y mes remeros forzatos. S'instauró la condena de galeras ta os delincuents, que yera una d'as mes duras, y se fayó mirando de liberar lo pleno d'os presidios d'ixa época, emplegando ixa man d'obra ta una fayena mes proveitosa. En o sieglo XVI y XVII as galeras de cualques nacions (d'entre ellas, Espanya) teneban una mayoría de chent forzata fendo boga, delincuents y no pocos casos de presioners de guerra de nacions enemigas (soldatos y mariners), que tal como se capturaban en a batalla, s'encatenaban en o banco.
Cualques potencias, como la Republica de Venecia gosaban emplegar-be mes galeyoz libres a truca de sueldo. A ixes, en a terminolochía d'ixes tiempos, se's deciba buena boya (de l'italiano buona voglia, «buena voluntat»). A proporción de buena-boyas en as galeras espanyolas pareix que nunca no pasó d'estar anecdotica.
Os galeyoz en as galeras composaban a casta mes baixa, precisament per estar delincuents y enemigos capturatos muitos d'ellos, y se deciban Chusma ta diferenciar-los. Amés, per estar a fuerza motriz d'a galera, en as batallas a sobén se miraba de matar-le-ne lo maximo numer que fuese posible a l'enemigo, ta impedir a maniobrabilidat d'ixa nau, y a la contra que os soldatos que gosaban posar pavesas ta protecher-se d'os tiros de l'enemigo, a chusma a sobén no teneba garra protección. Per ixo, como se puet pensar, as baixas d'ixe colectivo gosaban estar numerosismas. En as galeras que teneban muitos buena-boyas se meteban pabesas tamién en as bordas, ta guardar-los lo maximo posible. thumb|right|250px|[[galeyot (mariner)|Galeyoz, d'a ezquierda enta la dreita bogavant, mediano y tercerol.]] En cada banco d'a galera, os galeyoz preneban diferents nombres seguntes a posición que ocupasen. Ansinas, o bogavant (d'o catalán bogar «remar» y avant «t'adebant») yera lo un en o canto de cruixiga, y tamién lo mes cutio perque en a fayena de remar heba d'incorporar-se y tornar-se a sentar de contino. O mediano en o centro, y lo tercerol que iba sentato a'l canto lo pasamans de borda.
Manganés
O manganés ye un elemento quimico de numereo atomico 25 situato en o grupo 7 d'a tabla periodica d'os elementos y se simboliza como Mn.
Caracteristicas prencipals
O manganés ye un metal de transición blanco grisenco, parellán a o fierro. Ye un metal duro y muit fráchil, refractario y fácilment oxidable. O manganés metal puet estar ferromagnetico, pero nomás dimpués de fer-le un tractamiento especial.
Tuca Rechanzars
A tuca Rechanzars (en castellano Tuca Rechanzás) ye una montanya pirenenca de 2.665 metros d'altaria.
Se troba administrativament en o municipio de Sant Chuan de Plan, adintro d'as mugas d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.
Celtibers
235px|thumb|{{legend|#c04747|[[arevacos}} {{legend|#c27245|pelendons}} {{legend|#92c245|berons}} {{legend|#c4c143|belos}} {{legend|#e0dd3a|titos}} {{legend|#13b184|lobetans}} {{legend|#465ec1|lusons}}]]
Os celtibers estioron uns pueblos prerromanos que habitaban tierras d'a Meseta nororiental, Sistema Iberico y sudueste d'a Depresión d'Ebro, que parlaban una luenga celta conoixida como celtiberica y teneban una cultura material propia, a cultura celtiberica formada por a difusión de modelos orientals por ixas tierras cuan os suyos vecins de levant desembolicoron a cultura iberica.
Curiosidaz
En a baixa Edat Meya cualques aragoneses con cierta cultura se consideraban descendients d'os celtibers. En as actas d'o proceso de Corz d'Aragón que se celebroron en Zaragoza entre 1398 y 1400 deciban:
Tuca de la Selva
A tuca de la Selva ye una montanya pirenenca de 2.554 metros d'altaria.
Se troba administrativament en o municipio de Sant Chuan de Plan, adintro d'as mugas d'o Parque Natural de Pocetz-Maladeta.