cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nadan
81% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 59  ko tamdaw; o roma sato i, 19% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  14 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Bunun(布農族)75%, Tayal(泰雅族)1%, Truku(太魯閣族)1%, roma(其他)3%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Azerbaijan
Azerbaijan（亞塞拜然）
thumb|Flag of Azerbaijan|alt=Flag of Azerbaijan.svg thumb|亞塞拜然的位置
Itini i 40 30 N, 47 30 E, noAsiya ko Azerbaijan. Polong no sekalay i 86,600 sq km “saka 113 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 82,629 sq km, no nanom a sekalay i, 3,971 sq km ” Polong i 9,872,765 ko tamdaw.
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 57.60%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 11.30%, malo no roma to a sera 31.10%.
siyoto(首都) O [Baku(巴庫) ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakalima 28 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Ilham Aliyev(伊利哈姆·蓋達爾·奧格雷·阿利耶夫), patirengan a romi’ad i 2003 a miheca(年) saka 10 folad saka 31 a romi’ad.
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis Azerbaijan
Ita thao
Ita thao（伊達邵部落）
Itiniay i Yuchi(魚池) Cen no Nantou(南投) ko Ita thao a niyaro’, 348 ko sa’osi no parod no loma’, 970 ko sa’osi no tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Thau(邵族)27%, Bunun(布農族)2%, Amis(阿美族)1%, Tayal(泰雅族)1%.
Ira ko picodadan(德化國小、德化國小附幼、伊達邵部落圖書資訊站) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Bidhya Devi Bhandari
Bidhya Devi Bhandari (碧雅·戴維·班達里)
thumb|Vidhya Bhandari2|alt=Vidhya Bhandari2.JPG
O Sawara’an no kitakit (國家) no Nepal (尼泊爾) anini i ci Bidhya Devi Bhandari, patirengan a romi’ad i 2015 a miheca saka 10 folad saka 29 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Israel
Free Palestine
Allah is greatest
Itini i 31 30 N, 34 45 E, noAsiya ko Israel. Polong no sekalay i 20,770 sq km “saka 154 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 20,330 sq km, no nanom a sekalay i, 440 sq km ” Polong i 8,174,527 ko tamdaw.
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農耕) a sera 23.80%, Malo no kilakilangan(森林) a sera 7.10%, malo no roma to a sera 69.10%.
siyoto(首都) O Jerusalem(耶路撒冷) ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakalima 14 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Reuven Rivlin(魯文·李佛林), patirengan a romi’ad i 2014 a miheca(年) saka 7 folad saka 24 a romi’ad.
Parupu
Itiniay i Guanshan(關山) Cen no Taitung(台東) ko Parupu a niyaro’, 158 ko sa’osi no parod no loma’, 446 ko sa’osi no tamdaw.
64% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 284 ko tamdaw; o roma sato i, 36% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 162 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)59%, Tayal(泰雅族)1%, Bunun(布農族)2%, roma(其他)2%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Babau
Babau（中奎輝部落）
Itiniay i Fuxing(復興) Cen no Taoyuan(桃園巿) ko Babau a niyaro’, 58  ko sa’osi no parod no loma’, 222 ko sa’osi no tamdaw.
96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 213 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   9 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)91%, Amis(阿美族)1%, Bunun(布農族)1%, Truku(太魯閣族)1%, roma(其他)1%.
Ira ko picodadan(奎輝國小) i niyaro’.
Ira ko kofa(奎輝里辦公處) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Albert II
Albert II(阿爾貝二世)
thumb|Prince Albert II 2016|alt=Prince Albert II 2016.jpg
O Sawara’an no kitakit(國家) no Monaco(摩納哥) anini i ci Albert II, patirengan a romi’ad i 2005 a miheca saka 4 folad saka 6 a romi’ad.
No papotalay a kakafit 外部連結
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Bilus
Bilus（石門部落）
Itiniay i Fuxing(復興) Cen no Taoyuan(桃園) ko Bilus a niyaro’, 19  ko sa’osi no parod no loma’,  33 ko sa’osi no tamdaw.
82% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 27  ko tamdaw; o roma sato i, 18% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   6 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)76%, Amis(阿美族)3%, roma(其他)3%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Qaboos bin Said al Said
thumb|السلطان قابوس|alt=السلطان قابوس.jpg
I 1940 a miheca saka 11 folad saka 18 a romi’ad masofoc ci Qaboos bin Said al Said, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit no Oman anini i ci Qaboos bin Said al Said, patirengan a romi’ad i 1970 a miheca saka 7 folad saka 23 a romi’ad.
Lalauya
Lalauya（樂野部落）
Itiniay i Alishan(阿里山) Cen no Chiayi(嘉義) ko Lalauya a niyaro’, 378 ko sa’osi no parod no loma’, 1,165 ko sa’osi no tamdaw.
Qaboos bin Said al Said
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Lalauya
68% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 787 ko tamdaw; o roma sato i, 32% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 378 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Cou(鄒族)56%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)2%.
Ira ko paisingan(阿里山衛生所) i niyaro’.
Qalipusungan
Qalipusungan（阿里不動部落）
Itiniay i Xinyi Cen no Nantou ko Qalipusungan a niyaro’, 111 ko sa’osi no parod no loma’, 260 ko sa’osi no tamdaw.
6% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 16  ko tamdaw; o roma sato i, 94% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 244 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Bunun6%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Hassan Rouhani
Hassan Rouhani president of iran Rouhani(حسن روحانی)
thumb|Endorsement of Hassan Rouhani's second term 18|alt=Endorsement of Hassan Rouhani's second term 18.jpg
I 1992 a miheca(年) saka 8 folad saka 1 a romi’ad masofoc(出生) ci Hassan Rouhani, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit(國家) no Iran(伊朗) anini i ci Hassan Rouhani, patirengan a romi’ad i 2013 a miheca saka 8 folad saka 4 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Katekup no pisikitangan no Hay-san
Katekup no pisikitangan no Hay-san (海山礦災)
海山礦災katekup no pisikitangan no Hay-san misalikaay.misikitangay.mifutingay ato ing-cia(鷹架),ko pangangan no cimacima a tamdaw ko yan-cu-ming, mafolaway a tayni i tokay a misakoli to tayal. roma sato,saa;yaw a katayraan no kapah no ‘Amis a matayal a satato’emanay ofang no pisikitangan i,o Hay-san(海山) no To-cen(土城), o Ciyan-ci (建基)no Roy-fang(瑞芳),hatiraay ko katatayraan no ‘Amisa matayal.o masa’Amisay ko saikakaay a aloman ko tayrayraay.ano itniay i kalingkoay aca,i posongay aca a tamdaw saheto matayalay to katalawan;kalolayan hatiraay ko kamawmahan no ‘Amis tamdaw .marawud ko katatiihan a mihecan i niyayro’ madeng talacowa kami kini a mikilim to mamatemo saan,tayni to imisasikitang-ay hatiraay ko demak. Sa’ayaw i, i tiya ay ho i 1960 a miheca iraay to ko nani Fanaway ato nani Tay-mali-ay a ‘Amis no Posong, mafolaw tayra i misatoemanay ko kataylan.
O pitingking itiya, i laloma’ no ra1980s a mihecaan,u na pisikitangan i Hay-san faloay a so’ot ko ‘aloman no mawmahay itiya,o yan-co-ming hananay tora i,tahiraray i lima so’ot ko ka’aloman. ira ko sowal no simpong itiya, “itira:sanay i caka pimelang a talo’an a paloma’ ko misikitangay no yen-co-ming no Fay-san” sanay :土城鄉永寧村番仔寮, 四座寮ato十四洞 tolo ko kalaloma’an no misikitangay a yen-co-ming.o ‘akawangay ko liton han to maan, o pifalah to ‘orip koya, kacelemcemceman ko katayalan. tahacowa ko pilifon han toya demak, fohal ci adada to katalawan.mabgalef ko fala’ ato fitoka.o roma sato a katalatalawan no msikitangay i, o mipatayay to tamdaw a lahod no sera, o tekup,mapulin a mi’orong,ma’emek no nanom, cowa ka kilimen ko katatiihan.arahan ko ko tawki no ci sikitangay,cu:wa ka ci harateng to kanga’aynga’ay-yan no kamawmahan. Masakena maxera to ko kararuman a demak.
To ya laloma’ no 1980s hananay a miheca i,cowa kanga’ay kita toni sa ko sifo itiya, falicen ita ko demak nga sa to, cowa ka nga’ay kita a misasikitang sa.yanan to i,tahini to i 1990 a miheca i, ma’edef to ko pisikitangan, talaciwa to kita kini sa to ko misikitangay a marawraw. nani 1960 tahira i 1990, tato’oto’or sanay ko ‘Amis a tayni i pisikitangan a matayal, ira ko 20~ 30 no mihecaan a itini a matayal, hatiraay ko pikakilim no ‘Amis to saka’oripan. yanto i, ikor to no lekal toya i, ma’edef to ko pisikitangan, milalaplap to ko kosi, tatalacowa to kita a mikilim to ka’orpan kini sato, koya ‘Ami’amis a tamdaw.ira a ma’osi i tini i singpong, "tayra-ay i howing a mipatingki ko kosi no Hay-san"I 1983 a mihecaan,o sapilaplap ira to matayatayalay a tamdaw kona demak ira to ra.aka to ka itini, aka to pifadic to loma’ , aka to pitingeroh to loma’ sato ko pilalalang no kosi no Hay-san, pa’icel sa a milalaplap.o fadoc no lekal no misikitangay han to maan koya maro’ay ho i tira a yan-co-ming, kasini’adaan ko ‘orip ngara. Tahini to i 2005.6.3, ya pisikitangan a pala no Hay-san i, misakapahan to no sifo o mala pisalamaan.pangangan han to原住民生態公園,milihay to pisitapang a misanga’. ira ko報導,toloay lefot a cepo(三千多坪) ko kakahad nora 原住民生態公園 hananay.ira ko pisalaman, ira ko pisa’opoan to malitengay no kiloma’an no yan-co-ming ato kasaopoan a sefi, iraay ko nihayan a pisalamaan a misaromaomaan ira ko pala, manga’ay ho mala pipafanaan no icowacowaay a mitiliday a tayra, tadafangcalay kona masamaamaanay a pinanaman aca ato pipahanhanan aca no tamdaw.
Dadowacen
Dadowacen（玉水橋部落）
Itiniay i Chenggong(成功) Cen no Taitung-kowan(台東縣) ko Dadowacen a niyaro’, 122 ko sa’osi no parod no loma’, 276 ko sa’osi no tamdaw.
70% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 194 ko tamdaw; o roma sato i, 30% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  82 ko tamdaw.
O kilac no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, o 'Amis(阿美族)66%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)2%.
Ona maro'ay tamdaw itini i ikor no Sakatos-Lalood no Hekal o maforaway nani Atolan,Ta'eman, Kuwansan,ato Tomi'yac, ka'eciday a tamdaw patiregn tona Dadowacen a niyaro'.
O katadamaanan no niyaro’
Adihay itini ko misahowaday ato misa'orangay a  payrang itini, sahetoay o 'Amis a tamdaw ko matayalay, o ninian a howad ato 'orang patayraen i Taypaek a paliwal, tadamatekesay ko 'aca no howad ato 'orang, nawhani, makapahay ko nonom no riyar i salwaian no Taywan, cowa ka kadet, orasaka, ka'eso' a ka'enen ko nani tiniay a howa ato 'orang, rihaday heca ko tamdaw a koma'en to kaawa ko kadet no riyar awa ko sawarak, cowa ka pikari'ang to tatirengan. Matekasay ko 'aca no howak ato 'orang mamangay ko lifonno matayalay.
Ano mipaka'en kako to howad ato 'orang ano sa ko 'Amis a toamdaw, awaay ko tata'angay a payso to sapidemak to matiniay, ano micaliw kako i kinko ano sa i, mipatanpo to loma' ato omah, ano awa sato ko 'etan o mamaala no kinko ko loma' ato omah sa ko lacemcem no faloco, ora ko saka ca ka pitayal to matiniay, o pisakoli ko nga'ayay.
Greenland
Kolinlan(格陵蘭）
Kolinlan(Kolinla a sowal:Kalaallit Nunaat; Tanmay a sowal:Grønland）o sakakay a kanatal itini i hekal, o kakahad i, ira2,166,086 km², mahaop a matahepo no so’eda ko 80% a sera. O sowal no Tanmay to “Kolinlan” hananay i, o “kandaway pala” anoca o “langsaway sera”, o ilaloma’ay no Tanmay Hontian-Kitakit a Niyah-pikowan a Kitakit. nikawrira, i 2008 mihecaan a Kapolongan-Pitopa malaheci i 2009 mihecaan a mafalic ko faco no kitakit malamisiieday to niyah-pikowan i lalomaan a demak, o kacacefelisan-demak ato roma a kitakti, o sofitay ato paysoan a demak o Tanmay sifo ko citodongay. O tatapangan a kitakit no Kolinla o Tanmay i 1973 miheca mikapot to kasasiromaroma a saopo no Yoropa, nikawrira, i 1982 mihecan a Kapolongan-Pitopa mihayi ko ‘alomanay i 1985 miheca a “Kakaketon no Kolinlan” to piliyas to Yoropa-Lekatep,orasaka tahanini cowa ko cefang no Yoropa-Lekatep, nikawrira, o siiked sanay a kapot no Yoropa-Patekoan Lekatep. O tamdaw no Kolinlan o tamdaw no Tanmay hananay ko pisa’osi, patokeled sa ira ko solongoc no Tamdaw no Yoropa-Lekatep. O Kolinlan matiya o Falo-kanatanatal, manga’ay a miocor to tosa a tamdaw mikapot to Kalomaocan no Tanmay kitakit.
Kau-san-cu
Kau-san-cu 高山族(高砂)
O maan a sowalan ko Kau-san-cu (kuwaping a sowal: 高山族) hananay a sowal? Cima ko sasowalen toya Kau-san-cu hananay hakiya? Maoratay kita a maemin toya sowal. Caay ko nga’ayay a sowal kora sowal no Kwaping, o cecay no misepenay, milikafay, misa kakinihay, milokesay to tamdaw haca a sowal korira a tengilen.
Greenland
Kolinlan(格陵蘭）
O sera no kolinlan sahetoay itiraay i Saka’amisay-Poco’ no cikiw, ikakaay ko kasi’enaw. Malalaeday to riyar makakecor ato So’eda-Kanatal ato Kanata.
Kau-san-cu
Kau-san-cu 高山族(高砂)
Itini i Taywan, awaay ko somowalay no kaloPangcah to nika o高山族kami a saan. O nitoro’ay to tao koya a高山族saanay a sowal. Ano cima kiso ano han no tao a milicay ko Pangcah? Pasowal sa a paca’of haw i, o ngangan no tireng aca ko malo sapaca’of. Ano o maan ko no miso a finacadan ano saan ko licay haw i, o ca’of i, o Pangcah ano ^ca i, o Tao, o Iwatan, o Taloko saan ko paca’of, awaayho ko katengilan to o高山族kako saanay a sapaca’of.
Greenland
Kolinlan(格陵蘭）
Kolinlan-Kanatal(Kalaallit Nunaat；Grønland) ira2,166,086 km², mahaop a matahepo no so’eda ko 80% a sera, itiraay i saka’amisan no sakawali no Ka
Kau-san-cu
Kau-san-cu 高山族(高砂)
Naicowaay a masadak a sowal konini hakiya, oya sowa to高山族ato高砂saanay haw i, o matiniay, o高山族haw i, o no Holam/kwaping a sowal, 高山族han naira ko Pangcah no Taywan. Itni i Congko a kanatal haw i, o nanaman naira a somowal to高山族a saan ko pangangan to Pangcah no Taywan. Ato o roma sato, oya高砂hananay a sowal i, o no Ripon a sowal. O pangangan no Ripon tonini a kitakit no Taywan. Ta o tamdaw nonini a Taywan haw i, o高砂族(takasakocok)han no Ripon a pangangan.
Greenland
Kolinlan(格陵蘭）
Amisay-Amirika, ila’eday no Ka’amisay So’edaan-Riyar ato Tasiyang.
Kau-san-cu
Kau-san-cu 高山族(高砂)
O Takasako han no Ripon ko Taywan, nawhani, o Pangcah ko sa’ayaway a maro’ a midefong tonini a sano papahay no tamako a Taywan. Ato o so’linay o Pangcah ko tadafinawlan no Taywan, awaay ko kahinapecan tonini a sowal. Ma^deng 14 ko kasasi – roma no finacadan, o roma ko caciyaw, o roma ko ’orip, o roma ko ladiaw ato kero. O komod no nikalecad no pinangan no Taywan a Pangcah haw i, mararingiay to no itiraay i Notimolan a kasakitakit, malecad ko laleko no tireng, ano caicaiho ka lecad ko sowal haw i, mato malecaday ko faloco’, ano malalitemoh haw i, tangsol sa a makakafana’, alatek, o nika malecaday ko kasadakan no pona.
Greenland
Rikisi(歷史)
縮圖|Yiniwto-tamdaw O Yincomin no Kolinla o Yiniwto-tamdaw(伊努特人;Yinniwto a sowal:ᐃᓄᐃᑦ Inuit，或譯為因努伊特人), o cecay a yincomin no Amirika-karopaw, matenakay i Ka’amisan-Poco no cikiw,mhahop ko Kolinlan, Alaseka ato Nunafuto-etal, ka’amisan no saka’etip etal, yikon-etal ato Kupiko, o sowal no yiniwto ko kalosowal to romi’ad. Ona finacadan i, o cecay no Aysokimo-tamdaw(o roma i,o Piciwko-tamdaw, o salawinawina no Aliwsin-tamdaw). nikawrira, cowa ka olah to Aysokimo a ngangan, nawhani o pilikaf no Arkuncin-Indian tamdaw kano pangangan, o imi nona sowal o “misimangta’ay koma’en to titi no ‘a’adopen a tamdaw” sanay, o mipalatepesay konini a sowal.onini ko yiniwto-tamdaw sanay ko pitahidang to niyah tiring, o sowal no yiniwto o “tamdaw”sanay, orasaka onini ko kananaman no kalotamdaw a mitahidang, o pingodo konini.o itiraay i Kolinlan a yiniwto tamdaw o Kolinlan-tamdaw hananay a mitahidang.
O nani cowaay ko tatapangan, mana tama han kona away to ko kaka a si’enaw a pala a maro’, tahanini away ho ko miketonan a sowal. O micowatay a tamdaw no Ka’amisay-Yoropa i 982 miheca macakat i So’eday-Kanatal, onian tamdaw mipatireng to tolo a kamaro’an i saktimolan no Kolinlan, tahanini ko aro’ itini.
O nipanganganan no Sekantinawiya-tamdaw, do’edoen ko Kawasan-kimad no Ka’amisay-Yoropa toya Saki-‘olic, oya kahengangay ko ngisngis ci Ayloyko cilafo to mipatayay to tamdaw sa milaliw nani So’eday-Kanatal a tayni. Pangangan han ningra to “Langdaway-sera” to sapisorotaw to ‘alomanay tamdaw a tayni. Tada malaheci kona nisafaloco’an ningra, ikor to ira ko 4000 a tamdaw tayni a mahaneknek maro’.
I saka 12 sici, mipatirengay to Sikyo-Etal ko Tinsikiw. 1386 miheca, ma’eco no Norwi, malamikowanan no toloay kitakit a Karma-Patatekoan Lekatep. Yo miliyas ko Roytin, tekop sato kona Lekatep, malanikowanan tono Tanmay-Roytin ko Kolinlan. 縮圖|269x269像素|Kahengangay ko ngisngis ci Ayroyko Ikor to no mapararid to 500 miheaan, lahedaw sa ko ko kamaro’an no Ka’amisay-Yoropa i saka 15 sici, latek matahepo no “mamangay so’edaan mihecaan”(小冰期;Ikiris a sowal:Little Ice Age) awa ko maamaan a kaka’enen. O wacay nonini o makarkaray itini a ‘okak no tamdaw sahetoay cowa ka ‘edeng ko do’es no tatirengan. Ira ko cecay a tikami i 1424 miheca nani Kolinlan tayra i So’eday-Kanatal, o saikoray to a wacay no maro’ay itini a Ka’amisay-Yoropa tamdaw, to ikor awaay to ko maamaan a sapipawacay to kamaro’ no Ka’amisay-Yoropa tamdaw i Kolinla. Nikawrira, awa ko maamaan kasiwar no Yiniwto-Tamdaw.
1814 miheca, ‘ecoen no Norwi ko awaay ko maro’ay i sakawalian no Kolinlan, lekal sa o “cowa ho ka aro’en no tamdaw a sera” (無主地; Latin a sowal:terra nullius), cisalongoc tonni a sera ko Norwi saan.1833 miheca, hatatosa a mihyi ko Norwi ato Tanmay, patayraen i “Parariday-Pisawkitan no Hekal” no “Patatekoan-Lekatep no Hekal”(League of Nations)kona fangafang, o laheci i maala no Tanmay ko polong a salongoc.
I Sakatosa-Lalood, maketon ko katatongod no Kolinlan ato Tanmay, hawhani,ma’eco no Nacoi-Toic ko Tanmay, micawat ho to Norwi, tangsol sa ko sofitay no Ikiris ato Amirika miki’ayaw a maro’ i Kolinlan to sapitakeraw to kacakat no Toic.
O Kolinlan sato i,mikarkar i Yiwituto to talid(冰晶石; Ikiris a sowal:Cryolite) misaharateng to sapili’acaaw ato Amirika ato Kanata, to sakacidafongaw. Ona kali’aca pararid tahira i kaleponan no Lalood. 1943 miheca, yo kalaloodan ho mapatay ko cecay a sofitay no Tanmay, ikor to cecay a mihecaan mapatay ko cecay a sofitay no Toic itini.
Kaitiraan(地理)
O sakakaay i hekal ko Kolinla-Kanatal, ono karopaw-kanatal, itiraay i ka’amisan no sakawali no Ka’amisay-Amirika, ilaed no Ka;amisay-So’edaan Riyar ato Tasiyang-Riyar, malalaed ato Pafen-Kihaw ato Taywis-Riyaran Ta’eman makakecor ato ipoco’ay-kanatal no Kanata, isakawalian malalaed to Tanmay Riyaran-Ta’eman makakecor ato So’eday-Kanatal. Mapangangan to Sakatosa-Karopaw ko Kolinlan, nawhani, tadakakahaday kona pala. Latek mahaop ko sepat no kalilima itiraay i taliyok no Ka’amisay-Poco’ no cikiw, o sakakaay ko kasi’enaw no kakarayan. Edeng o Katimolay-Karopaw o Kolinlan ko sakakaay ko kakahad no hekal. Sahetoay matahepo no so’eda, mapangangan to Sakatosa-Karopaw ko Kolinlan, sakakaay ko kakahad no So’edaan-‘Alo a karopaw,dengan i ka’amisay ato kawali ato ka’etipay-poco’ ko cowa ka tahepo no so’eda, nawhani, fa’edetay ko romi’ad itini, orasaka, ira a masadak ko sera a manengneng. Ano waniken no mitahepoay a so’eda i sasifo’an wa ila’eno to ko sera. I sakawaliwalian no sasifo’an ko takaraway nani tongroh no riyar ira ko 3300 laya’, i salawacan nani tongroh no riyar ira ko 1000~2000 laya’. Ano ha’eminen a mikarkar ko so’eda no Kolinlan, masakanatanatal ko namangicngicay no So’eda-‘Alo(侵蝕作用; Ikiris a sowal:erosion),macakar to tongroh no riya to 7 laya’.
I 1989 miheca tahira i 1993 nihecaan, o misasolapay a mikinkiw to kakarayan a tamdaw no Yoropa ato Amirika macakat tayra i poco’ no Kolinlan, karkaren nangra ko 3.2km a kakoc no so’eda, kinkiwen nangra ko laloma’an nona kakoc. O fali ilaloma’ cowa ka pakafilo a mita’esel to so’eda a masadak, o ikemoday a fali o sa’ayaway maparo i laloma’ a fali, oninian fali ko kafana’an to kakarayan no Saka’amisan-Karopaw i ‘ayaw ho no 10’ofad a mihecaan ko katelang, itini ko kafana’an to kakarayan no cikiw,halafin to ko katemenek i,fahal saan a mafalic ko kakarayan, to ikor pahinake heca, o rakat no riyar no Tasiyang-Riyar tada masiwar no salawacan no saka’amian no kawali no Kolinla. 縮圖|cikarocekay-sota'
Saka’orip(經濟)
I’ayaway sici saka 90 mihecahecaan, makedec ko dafong to saka’orip, nikawrira, ikor no 1993 miheca palaliyaw a macakat ko 'aca no maamaan dafong(通貨膨脹; Ikiris a sowal:inflation). Nani 1980 mihecaan, cowa ka lisawad ko sifo no Kolinlan to pikedec to lakakawa no payso, mihayda to sakikapolongan yosan ato mineker ko macakat no ‘aca no dafong. Nani 1990 mihecan ma’edef ko saikoray a pikarkaran to ‘oteng ato sin a tadafokeloh, pararid ko kanikaw no Kolinlan sifo. I saka’amisan no saka’etip ato saka’amisan no sakawali ira ko kakafahekaan a soped no kasolin-simal, latek ira ko 500 ‘ok ko tolamokang a kasolin-simal ato kaso. Oram sa i,taporo ikatimolay niyaro’ Nahesako makera ko tadamaanay a fokeloh no cikarocekay-sota' a soped.(稀土元素;Ikiris a sowal:rare-earth element).
Sici (政治)
Kacingangan aca no kitakit a kakeridan a sawara'an hongti no Danmrk, aniniay ci Margaret saka 2, Danmark sifo maocor ko cecay sakakaay citodongay (Rigsombudsmand／High Commissioner) taypiaw no Danmark hongti ato sifo. Greenland lomaocan o pisingkiwan, 4 miheca ko lekad, patireng to 31 lomaocay. Siikeday sifo a citodongay Greenlan congli o sa’alomanay a cefang ko kakeridan. Talacowa o Danmark a kitakit o Europe Lekatep, nakawrira o Greenland caay ko no Europe Lekatep. Greenland i 2008 miheca 11 folad 25 romi’ad mikapolongan pitopa, polong no kanatal 80 kasaniyaro’ kapolongan pitopa, toya lafii, mihapiw paheci, ira ko 71.96% mitopaay, 75.54% ko mihaydaay misiiked, 23.57% ko miliyangay. kapolongan pitopa mata’elif ko 75% ko finawlan micokeray ko pihayda, mahayda ko kapolongan pitopa, o kasiiked no Greenland nai 2009 miheca 6 folad 21 romi’ad pitekaan, mala o misiikeday so’elinay sici i kasakitakit a rikec, o niyah ko citodongay to laloma’an, sakiholic ato misalilam tokinaira a midemak, nikawrira o sapi’ading, kacacofelan a demak ato sakipayso a kalocalay a demak o Danmark ko mikowanay. I 2019 miheca 8 folad, midotoc to “Washington sinpon” paratoh, tatosaay a pakatengilay tamdaw to malacongtongay ci Downaer Trump paocor to tadamaanay mipadangay misapalita sakanga’ay no Amilika sifo mi’aca to Greenland. Ikor, itiraay i White House (Kohecalay loma’) a komong no kicay ci Larry Kudlow pahepinang tonian a sowal.
O kasasikiked a sakowan (行政劃區)
I ’ayaw malitoloay ko pisaliyad a da’etal no Greenland, 18 ko kasaniyaro’. Mahaenay a pisaliyad i 2009 miheca mapalasawaday, nanoya ikor a laliyad no Greenland ira ko pina a ta’akay maci (Greenland sowal: kommuneqarfiit, Danmark a sowal: kommuner): Semesok (halo tdamaci Nook ato pasawali a niyaro’), Cualek (Farwell pt. a liyok), Kekata (paka’amis no tadamaci fafaeday no Davis ’efong), Keketalik (Disco Bay liyok a niyaro’) ato Avannata (kaetip ka’amsay niyaro’ no Greenland). Saikoray tosaay a saniyaro’ o nano sepatay a niyaro’ a Kasuytrup i 2018 miheca malitosaay sakapot. Kawali ka’amisay no pala o caayay ko ptirengan a niyaro’ a kawali ka’amisay kitakit koing no Greenland. Thule a kaitiraan no karayan sofotay o caayay kanga’ay patirengan a niyaro’, o Avannata a maci a cecay kaeferan, sakidademaken o karayan sofitay no Amilika ko mikowanay. Oni a kaitiraan pipatireng sa’alomanay ira 12,000 ko finawlan no Amilika, nikawrira to pina miheca o itiniay tina kaitiraan pala malowanay to 1,000 tamdaw ko maro’ay.
Tamdaw(人口)
O kadadico no tamdaw tadamatakaray, o roma sato i makeror ko tamdaw itini. Nawhani, tadamasasiromaay ko kafalic no romi’ad ato dadaya, masiwar ko kalo’orip no tamdaw. ora saka o sakakaay ko katalawan to kaciadada no harenteng itini i hekal, orasaka, ikaka ko ka’adihay no kinapatayay.
O sa’osi no tamdaw:
Ponka (文化)
O sakakaay a ponka no Kolinlan ono Yiniwto tamdaw,marecep no misasolapay a Wicin(維京人; Katelang Nors a sowal:víkingr). Tahanini mifotingay ho ko ‘orip no papinapina a Yiniwto tamdaw. macacafi’ to mihecaan to mitengtengan no waco selic, mifoting,romakat ato milacal a miposisir to so’eda.
I saka 40 liyad a lomaocan no mama no krismas, mapahapinang ko o so’elinay a kasofocan no mama no krismas ( 聖誕老人或稱耶誕老人; Ikiris a sowal:Santa Claus、Saint Nicholas、Father Christmas) ko Kolinlan.
Tata’angay-Pitilidan mapatireng i 1987 miheca.
Pikafitan i papotal(外部連接)
Kasasiwasiw:Denmark
Kaviyangan
Kaviyangan（佳平部落）
Itiniay i Taiwu(泰武) Cen no Pingtung(屏東) ko Kaviyangan a niyaro’, 185 ko sa’osi no parod no loma’, 761 ko sa’osi no tamdaw.
95% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 721 ko tamdaw; o roma sato i, 5% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  40 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Paiwan(排灣族)92%, Amis(阿美族)1%, roma(其他)2%.
Ira ko picodadan(武潭國小佳平分校、泰武國中、泰武鄉立圖書館) i niyaro’.
Ira ko kofa(泰武戶政所、消防局泰武分隊) i niyaro’.
Ira ko imeng(內埔分局泰武分駐所) i niyaro’.
Ira ko paisingan(泰武鄉衛生所) i niyaro’.
Ira ko Kiwkay(佳平教堂) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Naihunpu
Naihunpu（明德部落）
Itiniay i Xinyi(信義) Cen no Nantou(南投) ko Naihunpu a niyaro’, 656 ko sa’osi no parod no loma’, 1,803 ko sa’osi no tamdaw.
32% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 575 ko tamdaw; o roma sato i, 68% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 1,228 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Bunun(布農族)30%, Paiwan(排灣族)1%, Tayal(泰雅族)0.5%, Amis(阿美族)0.5%.
Ira ko picodadan(信義國小、信義國小附幼、信義國中、信義圖書館) i niyaro’.
Ira ko kofa(信義戶政所、信義鄉公所、信義郵局) i niyaro’.
Ira ko imeng(南投縣警察局信義分局、信義分局派出所) i niyaro’.
Ira ko paisingan(信義衛生所、信義鄉IDS醫療站) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Bacingul
Bacingul（加平部落）
96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 263 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  11 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Bunun(布農族)84%, Amis(阿美族)1%, Puyuma1%, roma(其他)9%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Japan
Japan（日本）
thumb|Flag of Japan|alt=Centered deep red circle on a white rectangle[1] thumb|Area controlled by Japan shown in green—claimed, but uncontrolled shown in light green
Itini i 36 00 N, 138 00 E, noAsiya ko Japan. Polong no sekalay i 377,915 sq km “saka 62 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 364,485 sq km, no nanom a sekalay i, 13,430 sq km ” Polong i 126,702,133 ko tamdaw.
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 12.50%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 68.50%, malo no roma to a sera 19%.
siyoto(首都) O Tokyo(東京) ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakatosa ko safaw 23 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Akihito(明仁), patirengan a romi’ad i 1989 a miheca(年) saka 1 folad saka 7 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis Kasasiwasiw:Kitakit Kasasiwasiw:Asiya Kasasiwasiw:Japan Kasasiwasiw:Sawaliay Asiya
Dafdaf
150px|thumb|Dafdaf
'aol
kasaromaroma種類:
Adihay ko kasaromaroma no 'aol,nga'ay sapisanga to fadilay,
left|350px|thumb|'aol
Lalekeleke
Lalekeleke（力里部落）
Itiniay i Chunri(春日) Cen no Pingtung(屏東) ko Lalekeleke a niyaro’, 154 ko sa’osi no parod no loma’, 577 ko sa’osi no tamdaw.
97% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 562 ko tamdaw; o roma sato i, 3% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  15 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Paiwan(排灣族)97%.
Alexander Lukashenko
Alexander Lukashenko(亞歷山大·格里戈里耶維奇·盧卡申科)
Lalekeleke
Ira ko paisingan(力裡村衛生室) i niyaro’.
Alexander Lukashenko
thumb|Alexander Lukashenko crop|alt=Alexander Lukashenko crop.jpeg
Lalekeleke
Ira ko kofa(消防局春日分隊) i niyaro’.
Alexander Lukashenko
I 1954 a miheca(年) saka 8 folad saka 30 a romi’ad masofoc(出生) ci Alexander Lukashenko, malamikomoday a tamdaw.
Lalekeleke
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Alexander Lukashenko
O Sawara’an no kitakit(國家) no Belarus(白俄羅斯總統) anini i ci Alexander Lukashenko, patirengan a romi’ad i 1994 a miheca saka 7 folad saka 20 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Gbayang
Gbayang（新白楊部落）
Kawabata
Kawabata（河頭部落）
Gbayang
Itiniay i Wanrong(萬榮) Cen no Hualien(花蓮) ko Gbayang a niyaro’, 120 ko sa’osi no parod no loma’, 368 ko sa’osi no tamdaw.
Kawabata
Itiniay i Wufeng(五峰) Cen no Hsinchu(新竹) ko Kawabata a niyaro’, 54  ko sa’osi no parod no loma’, 174 ko sa’osi no tamdaw.
Gbayang
98% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 359 ko tamdaw; o roma sato i, 2% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   9 ko tamdaw.
Kawabata
94% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 164 ko tamdaw; o roma sato i, 6% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  10 ko tamdaw.
Gbayang
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Truku(太魯閣族)88%, Amis(阿美族)1%, Tayal(泰雅族)2%, Kebalan(噶瑪蘭族)1%, roma(其他)5%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Kawabata
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)91%, Amis(阿美族)1%, Paiwan(排灣族)1%, Saysiyat(賽夏族)2%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
'Icep
’Icep (檳榔)
thumb|’Icep Pakaynien i tilid no mitiliday to kaci’icepan no Taywan i, i tira i 17 nu suki, mihawikidan no Holanta (荷蘭) tayni Taywan malo sapaloma’, tahamatini saan a ci’icep ku Taywan. Miingiday ho tu fa^detay pala, mirangiay tu caciyaw nu Formosa; tata’angaytu, mimingaytu a kanatal (島), sahtu u mi’icepay ku tamdaw nu Yincumin (原住民).
Pi’icep nu luma a finacadan
I tini i Nangyo (南洋), i Intonisiya (印尼), Fuyliping(菲律賓), Malaysiya (馬來西亞) atu kasa’icu’icul nu kanatal, i tiraay a tamdaw i, maulah tu ma’ikesay a ’icep, ngiwngiw han nangra ku pa’enu nu ’icep, ta pa’atem han nangra ku tamaku (菸草) a miladek, mahaenay ku nuitiraay a kaulahan.
Misa’icep
Cecay mihecaan kinatusa a ci fucacing ku ’icep, maedeng 6 fulad maruhemtu. Anu maruhem ku ’icep, atekak a kemkemen, tada kalimelaan a falahen. I tiyatu haw i, pecih han milatusa, milatulu a miladek, kanca ^min han milangas, pitpit han a mitangtang a mi’icang; manga’ay a matenes ku pina’ang, ta rara hantu a mi’icep. Nikawrira, u fa^luhayay mipalumaan a ’icep i, ^minen a mipinglas; caay ka fangcal a ’usawen malu sapaluma, i tiya i, sakatusatu a kaciheci, ’usaw han tahira karuheman malafuhid tu, ta manga’ay malu sapaluma. Ruma satu, anu papitefad han ku heci nu ’icep i, lumengaw i sasra a masasapal, cilacila fahal tata’ang tu a masalidung.
Bunka
Masamihcahcaan ku ’icep a lumahad, satakaraway i, ma^deng tulu katatingluh nu luma’, i tiya tu haw i, ki^mi^mingtu ku heci ningra, tatiih tu a kuyakuyen a mikalic, uya ku letek han tu a mifalah? Caayay! Adihay ku mamasanga’. Caayay ku hatiniay aca ku epuc nu ’icep hananay, anu ira ku sa’upu nu salawinawina i, pataluma’ay tu, cipadesay tu, miingkayay tu, masamaamaanay kasa’upuan nu tireng a ngasaw i, mapali’ayaw itu a maladek ku ’icep mipatala. Pahinghing (送禮) caay pilawa tu ’icep a patayra i luma’ nu aalaen a kadafu, awaawa mihawikid tu masalalekuay a ccay ngangarapan.
Tu laday i, matu:mes tu ku ’icep atu fila’, mateli i tataruan nu payluma’ nu Yincumin; malu sapatala tu lafang. Matiniay ku pinangan nu pangcah a tamdaw.
Tayra i palapalaan misanga’ tu palu’malu tipid, pisadakan mipateli tu dateng, patenas han tu ra’ilen (小辣椒), wa:ta ku kaeso’ nu kaen. Ira ku malalukay a tamdaw, pudac han ira ku katul nu palu’ malu patafua. U ruma satu, anu takaraw tu ku tapangan nu ’icep, leteken miala ku dungec, sakuhawen, kesiren kanca simanta’ han malu sala, awa ku pitulasan a kumaen.
Sarakat, awaay ho kupa’acaay tu ’icep i, macimacian nu Taywan, matini satu, ^ca kasa’awas ira ku ccay pa’acaay tu ’icep a mapatireng, satisil saan i lalan nu maci. Nengneng han mita’elif, safalatfatsa ku Niong (霓虹燈) a matedi, u pa’acaay i, sahtu u misaidahidahiay a kayin, milimek i kaikur nu dadingu, matiya u ningkiw maru’ i laluma’, sasamisimisi saan ku heci a ma’araw tu nikacangu’ut nu sapitahpu tu tatirengan; u parakatay tu paliding atu otopay kafahalan “ki:k”(煞車聲) saca masastul tu tatihiay a paliding tu pinengnengan aca tura kaying. Naitiniay nu’amisan tahira nutimulan nu Taywan, adihay ku pa’acaay tu matafuay tu a ’icep i lawac nu lalan, kala serangawan han tu nu Taywan ku pipa’pa’ tu ’icep.
Kaacekan a nengnengen ku naikuran nu tupli’ (檳榔汁) atu padi’ (檳榔渣), malaklak i kasa’upuan samatiya saan u dadipis (蟑螂); anu u tupli’itu caayay ku fangcalay a manengneng, salaw ira ku lawla nu Amilika a tamdaw, “Muta’ tu lemes ku wenciyang (司機) nu Taywan, parakat ho tu paliding” saan.
Lisin
I tini nutu’asan (傳統) nu Pangcah ira ku lisin tu pakayniay i ’icep Nikawrira, caay kalecad ku kasa niyaruaru’.
’icep 檳榔
O ’icep, awaay ko ca’ang no tapangan nira, safaw tosa tangasa safaw lima ko takaraw, i teloc no tapangan enem, siwa aca ko papah, matiya o ’opih no ’ayam macinasay, o heci nira i, kohepic ko podac, talafohid sa ko heci, laloma no heci ira ko paeno, makorahay ko cengel nira.
kakaenen食用
O kacihecian no ’icep itini i lima folad tangasa i roma mihecaan sepat folad, siwa ato moetep folad ko pitpitan. Manga’ay mipa’pa’ to heci, caay kanga’ay maenoc, o caay ho karohem ko mikemkeman, oya mipitpitan a ’icep, caho ka’ikes ko paeno nira, cisalang pa’pa’en. Ano mipa’pa’ to ’icep, sipasip han ko apol i fila, ta tafo han to ’icep a mikamkem, manga’ay caka pacomolen to fila’ ato apol, o roma a Kanatal, o maharekay to matangtang ma’icangay to mi’pa’paan nangra a ’icep. Ano mipaloma to ’icep, itini i faedetay a Kanatal, ta lomengaw ko ’icep, sepat so’ot tangasa siwa so’ot a kongce ko takaraw ko palomaan pala, ta koengel cisalang ko heci no ’icep a  akaenen, fangcal ko ’aca nira. Oya caay ho kafitelak a hana no ’icep, manga’ay sakohawen, ciyanen a safelen, o kaolahan no ’Amis (Pangcah) a sinafel.
Hasapimaan功效
O ’icep, manga’ay malasapaiyo, manga’ay mifotos to isi, midawa to sipir ato miremac to caayay kahalikaen a tamdaw sa ko sowal no ising. Ira haca ko sowal i cudad no ising, misanga'ay to fitoka, piyas, sipir.
Likakawa no rayray文化習俗
O ’icep, i Yencomin ko tadamaanay a serangawan, ano piilisinana no riyaro’i, o sinafel ko sapacakat, nikaorira, o ’icep ko satatorongay a sapacak, maskero ko fa’inayan i pilalikidan, mi’araway i liyokay a fafahiyan, ira ko kaolahan nira fa’inayan i, pateli han noya fafahiyan ko ’icep i alifo noya kaolahan nira fa’inayan. ano pataloma’ ko mamararamoday i, o sapahinghing no ciloma’ay, iar ira aca ko ’icep sapalafang, i tini mahapingan ko serangawan no ’Amis (Pangcah), i ikor ko polong no ngasaw, sa’aloman sako teloc sonasona, matiya o papah no kilang macelak.
I ’orip no Pangcah, o ’icep ko tadamaanay, itini i ’orip no ’Amis (Pangcah) a tamdaw, i pilisinan to, pahanhan to, mahaholoholol to fiyafiyaw, mipalafang, caykanca o ’icep ko tadamaanay, adihay ko sapimanmaan nira, o tapangan no ’icep manga’ay misaloma’, oya palo’ nira manga’ay malakaysing ato sala, o sasalamaen no wawa, o cifar ko pitenesan to sinafel, o caki, o sapikpik,’saka o ’icep tiini i ’orip no Pangcah, o tadakalimelaan o rayray no mita.
O no to’as a kimad to icep’ 檳榔的傳說故事
kaemangan ho ci Panay maolah a romadiw, nika mafokil masakero cingra. Yo cecay a romi’ad, tayra i pa’icepan cingra, tangasa i ’ice’icepan aro sa romadiw ci Panay, manengneng nira ko papah no ’icep, siwsiw sa ko fali, samingaming sa pasifafaed, pasilaeno, pasikawanan, pasikawili, mato o kaying sa masakero kowaming saan a masakero. Salipak sa ko faloco’ ni Panay minengneng to nika iyof no fali ko papah no ’icep, o radiw nira satata’ak satata’ak sato, kafahalan sa milecad matiyaya to o papah no ’icep ko kamay nira a miwakawak, talakawanan, talakawili, pasifafaed, pasilaeno ko piwakawak, roma i mifetir to wa’ay, cahocaho miwakawak to kamay, tala’ayaw talaikor ko pi’awas, mitakonol, mica’a ko tatirengan, o radiw ato wakawak satatodong saan, oya lipahak no faloco’ maemin to matahtah a masadak.Kamatiya nira, sedak sa ko kakitaan no niyaro’ miraod, pakanengneng to nika fangcal ko radiw ko kero ni Panay, hemek sa palata’ang, licay han nira, “ Wawaaw, ona radiw ato kero na icowa kiso a minanam? ” han nira. Paca’of han ni Panay “ Kangodoan kiso faki, o radiw ako nano soni no ’ayam a minanam, o kero ako i o papah no ’icep a minanam kako ” han nira. Nano itiya, ira to ko pinangan a kero no Pangcah tangasa anini.
Blangaw
Blangaw（桃山部落）
Itiniay i Wufeng(五峰) Cen no Hsinchu(新竹縣) ko Blangaw a niyaro’, 114 ko sa’osi no parod no loma’, 300 ko sa’osi no tamdaw.
95% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 286 ko tamdaw; o roma sato i, 5% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  14 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)93%, Saysiyat(賽夏)2%.
Ira ko imeng(竹東分局桃山派出所) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Qaljapang
Qaljapang（加羅板部落）
Itiniay i Dawu Cen no Taitung ko Qaljapang a niyaro’, 85  ko sa’osi no parod no loma’, 223 ko sa’osi no tamdaw.
95% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 211 ko tamdaw; o roma sato i, 5% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  12 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Paiwan88%, Amis3%, roma3%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Hungary
Syongyali(匈牙利:Syongyali a sowal:Magyarország)
縮圖|Kaitiraan no Syongyali [[kitakit.]]
Takaray sowal(概要)
O itiraay i laloma’an no Yoropa Karopaw a kitakit. O faco no sera ira ko masasiromaay a sowal, o itiraay i Sifo’an-Yoropa ano ca itiraay i Sawalian-Yoropa a kitakit saan, isaka’amisan o Selofako,isaka’amis no sakawalian o Wukolan, isakawalian ato isakatimol no sakawalian malafiyaw ato Romaniya, isakatimola malafiyaw ato Sayerwiya, isakatimol no saka’etipan malafiyaw ato Koroaysiya, isaka’eyipa malafiyaw ato Selofiniya, isaka’amis no sak’etipa malafiyaw ato Awtili. Ono sifoan a sowal o Macar-sowal, o kalasowalan no Yoropa to cowa ko Indo-Yoropa a Rayray sowal. o isifo’ay rayray ko kakahad no sera no kapot no Yoropa-Lekatep. O syoto ato sakakaay a tokay o Potapiso, o roma a tata’angay a tokay ira ko Topolesong, Saykoto, Misenkorci, Pice ato Cyoer.
Itiya ho to pinapina a patek ko mihecaan makowan no romaroma a finacadan ko Syongyali, ona mikowanay ira ko Taciya-tamdaw, Kayerto-tamadaw, Roma-tamdaw, Lerman-tamdaw, Syong-tamdaw, Sa’etipay-Selafo tamdaw ato Awaer-tamdaw ko kaadihay. I saikoray no saka 9 sici, ira ko pikerid ni Aerpoto-Kakitaan ko Macaer-tamdaw pakacowat to Koerpasin-masafodawanay pala.(潘諾尼亞平原;Toic a sowal:Pannonische Tiefebene ;Syongyali a sowal:Kárpát-medence), o wawa no wawa nona kakitaan ci Siesetifen-Sakacecay malahongti i 1000 miheca, patireng to misakeristoay o malokitakitan pitooran. I saka 12 sici, o cecay no sakakaay to ko ’icel itini Yoropa. I saka 15 sici. o punka ato sieci o sakakaay ko ka fangcal. ikor no 1526 miheca i Sakacecay Mohace-Lalood ( 摩哈赤戰役; Syongyali a sowal:mohácsi csata anoca mohácsi vész) makowan no Awtoman-Hontian Kitakit ko Syongyali(1541-1699). I saka 18 sici satapang mokowan no Hapospoaw-Hontian kitakit. I 19 sici matateko ato Awtili mipatireng to Aw-Syong Hontian kitakit, malasakakaay (away to ko kaka) a kitakit i Yoropa.
Iikor tono Sakacecay-Lalood, matekop ko Aw-Syong Hontian kitakit, maherek matatilid to Tayroyyanong-Kakaketonan, ma’afas ko 71%a sera ato 58% a atamdaw, mahaop ko 32% a Macaer-Tamdaw. To ikor a karawrawan no kitakit mikapot ko Syongyali to Tokodan-Kitakit(Ikiris a sowal:Axis power; Toic a sowal:Die Achsenmächte) mikapot to Sakatosa-Lalood, wataay ko mapatayay ato madoka’ay a tamdaw. ikor tono Sakatosa-Lalood malatawtaw i taliyok no Solin tahira i 1989 miheca. Itiya i 1956 miheca cakalaheci koya milololay a demak, misawad ci Koro-Ayno, ci Katoer-Yanosin (卡達爾·亞諾什; Syongyali a sowal:Kádár János ) to ko malasakakaay-soci no Syongyali Syakaysyuki-Matayalay Siecian Reka, pasitira to i Kolasen-Kyosangsyuki ko Syongyali. 1989 miheca, macacafelis ko pifawah a palalan to kalala’edan no kitakit ko Syongyali ato Awtili,mapacoecoe ko katekop no Fasa-Kakaketonan Lekatep(華沙公約組織;Организация Варшавского Договора) ato Solin. 1989 miheca saka 10 folad saka 23 romi’ad malalomaocay-faco no adihayay-reka a kitakit ko Syongyali, nikawrira, ira ko mihayian a rikec no Yoropa-Kalomaocan(歐洲議會;Ikiris a sowal:European Parliament) i 2022 miheca saka 9 folad saka 15 romi’ad, nani 2018 miheca cowa to ko malaheciay a Finawlan-Siecia ko Syongyali saan, oya nikowanan ni Awpan-Wikoto a Syongyali-sifo o matatekotekoay-faco ko pisinkiw a tekedan-pikowan a sifo saan kona rikec.
Ngangan no kitakti(國名)
縮圖|582-612 Awaer Hontian-kitakit Ona Syongyali tatapangan ngangan pakolatin a sowal to “ Hungaria” hato sanay, nawhani itiniay a maro’ ko Syong-tamdaw, nani tilid a minengneng i,Hungaria sanay a tilid ono Kirisiya a “Oungori ” malalatingay, ora sa tilid no Kirisiya tona “Oungroi” o nani katelangay kyokay a Selafo sowal to “ągrinŭ” malakirisiyaay a tilid.itini i katelangay kyokay a Selafo sowal tona “ągrinŭ” sanay i,onani Wukoer-sowal to “Onogur” a malaselafoay to a tilid. Itini i Wukoer-sowal tona “Onogur” o itiyaay ho a mikapotay to Pawciyaliya-Tatakopay Kitakit a Awawer-tamdaw, yo maserer to ko ‘otip mikowanay to polong isawaliay a niyaro’ no aniniay a Syongyali, cowa ko finacadan ano niyar’' ko nitoro’an.
O syongyali a ngangan itini tona kitakit a sakakaay finacadan Macaer-sowal o “Magyarország” sanay, o imi nona sowal i, ono “ Macaer-tamdaw a kitakit” sanay. Itinien i sowal no Torko ato Posi o “Macaer” hananay ko pitahidang to kitakit, paciping hananay to i wikor no tilid tona niyahan a ngiha’. ora o “ macaer” (Magyar) o nialaan nani pitoay a pacarcaray-nipaka’en to kina’orip a kakeridan no Lekatep
“Magyeri”  I sa’ayaway a pecih nona tilid ”Magy” nani tiraay o sowal no Wukoer-sowal tora “Mäńć”, o imi nonini o “tamdaw “ sanay, iraay a makera i sowal no Mansi-tamdaw to Mäńćī,Mańśi,Måńś. Iikoray a pecih no Magyeri a “eri” o “fainayan”, “rocok no ‘irang”, ona tilid itini i Macaer mafalic to “Férj” o “ fainay” sanay to a mafalic. O malecaday ko tatapangan nona tilid ato tilid no Mansi-sowal “Wrge”(wawa to fainayan) ato katelangay a sowal no Finlan to “Yrkä”(o kapah).
I’ayaw no 895 miheca(895 年之前)
I’ayaw ni Yiesoan to 9 miheca, mi’eco ko Roma-tamdaw to itiniay a yincumin Taciya-tamdaw patireng to Panoniya-kowan. 395 miheca, mapecih ko Roma-Hontian kitakit, oya tamdaw tatootoor sa a tayni maforawraw. I saka 5 sici, Syong-tamdaw keriden no Atila-tamdaw patireng to Syongnu-Hontian kitakit(434-453). 453 miheca yo mapatay ci Atila, matekop ko Syongnu-Hontian kitakit, oya nikowanan ningra a kitakit cacorocorok sa ko masaniyaro’ay no Lierman o Kopito-tamdaw, Koto-tamdaw, Wangtoer-tamdaw,Lonpati-tamdaw a mikowan tona pala mangata to cecay a so’ot ko mihecaan, oya mikotoday to Syong-tamdaw a Kotopi-tamdaw sa’ayaway patireng to Koto-Hontian kitakit itini, ikor to casorocorok sato kasaniyaro’ no Selafo tayni a mikowan.560 miheca Awaer-tamdaw patireng to Awaer-Kakita’an kitakit itini midemak to paki’icelay a pikowan,orasaka 200 ko kahalafin a mikowan tona apala.
790 miheca, matekop no honti no Falanko-Hontian ci Cali-Tata’angay Honti ko Awaer-Kakita’an kitakit. I sasifo’an no saka 9 sici, oya mikotoday to Falanko-tamdaw a Sa’etipay-Selafo tamdaw patireng to Palaton-Kakita’an kitakit i saka’etipan lilis no Tonaw-’Alo, oya sa Pawciyaliya-Sakacecay Hontian kitakit isakawalian no lilis no Tonaw-’Alo a maro’ a mikowan to Selafo niyaro’ ato kina’osaway a Awaer-tamdaw.
Sasifo’an sici(中世紀895-1526)
縮圖|Honti no Syongyali, honti no Macaer. O kasafacoan no kitakit no Syongyali itiraay i saka 9 sici satapang, o itiraay i sawaliay a pacarcaray-finawlan o Macaer-tamdaw maforaw nani saka’etipan ‘apilis no Wulaer-tokos ato ingata no Foerka-‘Alo,( 窩瓦河; Rosiya a sowal:Волга )aniniay a Pasincier pasi’etip a maforaw. I 896 miheca sahinater sato ko kamaro’ nangra i Fodawan-Pala no Tonaw-’Alo (多瑙河; Toic a sowal:Donau )Yo tayni to ko Macaer-tamdaw itini a maro’ malahedaw to rawraw no itiniay pala. I noto’asan, o kitakit no Macaer-tamdaw ci Aerpoto-kakita’an ko patirengay sanay, i kaleponan no saka 9 sici keriden ningra ko Macaer-tamdaw tayni i Panoniya-Dafdaf.
1000 miheca, o kakita’an no Syongyali ci Siesetifen-Sakacecay Honti ( 聖史蒂芬一世; Syongyali a sowal:I. (Szent) István) a micoroh to malokitakitan-pitooran ko misakristoay, mapacaloh no Ciyawcong(教宗; Latin a sowal:Papa) malasa’ayaway honti no Syonyali, patireng to Syongyali-Hontian kitakit. Yo sa’ayaway a rikisi tadamakakafitay ato Polan ato Posimiya, malecaday masiwar no honti no Fancalay-Rona Hontian kitakit.(神聖羅馬皇帝;Latin a sowal:Imperator Romanorum)
1241miheca tahira i 1242 miheca, pasi’etip milood ci Pato ( 拔都西征; Ikiris a sowal:Mongol invasion of Europe) wataay ko kapeleng no Syongyali. To ikor, saday sato a malaci’icelay a misiikeday kitakit i Sifo’an-Yoropa ko Syongyali, ira ko mahapinangay a pisiikedan no punka no niyah, makakafit heca ato Sa’etipay-Yoropa, mikowan ci Syongyati-Makasin i 1458 miheca tahira i 1490 miheca to Syongyali. Matongal heca ningra ko ‘icel no kitakit ato kakangodoan no sifo. Itini i pikowanan ningra, itini i “pilolo to punka” (文藝復興;Renaissance) a mihecahecaan  malakahiceraan no Songila’ay-Punka no Yoropa.
Awtili Hontian-Kitakit-Aw-Syong Hotian-Kitakit:1526-1918(奧地利帝國-奧匃帝國
I 1526 miheca, milood ko Awtoman Hontian-Kitakit, matekop ko Mikasalaloma’anay kitakti, lacinowas sa a malitolo, o Aw-Syong Hontian kitakit ‘edengan to pecih no Awtili Hapospaw-Lalomaan a sera(Hapospaw-Syongyali Hontian Kitakit) ko ma’osaway hano Syongyali Hontian kitakit. O punka no Syongyali mirecep to taliyokay a kitakit, tinako o Poaln-Litawan Matatekoay-Kitakit. 縮圖|Falanci-Yiefo honti O polan, Posimiya ato Syongyali misanga’ay to Wisakola-Malekatepay Saopo(1991 miheca malasawad ko pikowan no kyosanto no Polan, Syongyali, Cieko ato Selofako matateko to cecay a lekatep, onian a Wisakola-Malekatepay Saopo ko ngangan)
Ikor no 1969 miheca Lalood no Tata’angay-Torki, Hapospaw-Syongyali Hontian Kitakit pakalowid to Awtoman Hontian-Kitakit, yo makalitoloay a Syongyali palacecayen, pateko han i Awtili Hontian-Kitakit, malokakowanen no Honti a sera.
1848 miheca, mapacekil ko nikeridan ni Kosoto-Layiesin a Naifaloco’ay-Pi’odot Saopo.(1848年革命，也稱民族之春; Ikiris a sowal:Spring of Nations ) 1849 miheca saka 4 folad, milekal ko Lomaocan no Siyongyali to pisiiked, patireng to Syongyali Kapolongan-Kitakit, nikawrira, caka halafing matekop no Awtili ato Rosiya Hontian-Kitakit.
1867 miheca, mahayi ko 1867 Aw-Siyong Patatodongan-Halaka, miliyaw a patireng Aw-Siyong Hontian-Kitakit ko Hapospaw-Syongyali Hontian Kitakit ato Awtili Hontian-Kitakit, o honti no Awtili ci Falanciyiefo-Sakacecay (法蘭茲·約瑟夫一世;Toic a sowal:Franz Josef I) patokeled malahonti no Siyongyali Hontian-Kitakit(patokeled a malahonti ato kakita’an no polong a kitakit ato mikowanan no kakita’an a sera i laloma’an). Mapacakat ko kacitireng no Waylaytaniya(Awtili Nilataniya) malahonti no Siyongyali, malacecay a mikowan to taliyokay kitakit ato Yoropa ko Siyongyali sifo ato Awtili, cisakowan heca to Koroaysiya ato Selawoniya hontian kitakit malaniyah pikowan a hontian kitakit i laloma’an.