cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alapanay
O nikalopisak no Alapanay(人口分佈)
Itiniay i maci no Taitung(台東巿) ko Alapanay a niyaro’, 923 ko sa’osi no parod no loma’, 2,795 ko sa’osi no tamdaw.
24% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 670 ko tamdaw; o roma sato i, 76% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 2,125 ko tamdaw.
O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)19%, Paiwan(排灣族)1%, Bunun(布農族)1%, Puyuma(卑南族)1%, romasato(其他)3%.
O finacadan no Yincomi(所屬阿美族群)
itiniay i Taitong-si(台東市 sowal no holam ) no Taitong-siyen(台東縣sowal no holam) ko Alapanay a niyaro’,
O pitooran no finawlan (族人信仰)
Itiya ho, ano ira ko mapatayay, “madepoc to” sa anca “malato’ to” sa ko sowal no ’Amis, awaay ko somowalay to “mapatay to” sanay. anini sato o roma to ko pitooran, mamadepoc to ko tamdaw awaay to ko mi’ang’angay no kasafinacadan no ’Amis.
O kasadakan no Tilid(參考文獻)
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Farangaw
[馬蘭] Farangaw--Posong
kahemekan kasapaan  no tamdamdaw ko 'orip nonini makapahay a kaying no Falangaw. o wawa no mita o Amis（Pangcah)  a finacadan i Posong ci Kwo Sin-Cung[郭婞淳]✓ Pakalifet cingra a mikakoy to sakaleten：ngay a sapisiay(siay 日 malalifet ma'a'ised) to polon no hekal, orasaka, mapa'edil a  mapalosiang ko ngangan no Taywan i polon no kitakit i hekal, Makapah ko pawacay ato pa'icel ni Kwo Sin-Cung to kalahad no 'orip ningra, O wawa no pakoyoc, pakahadidi cingra a milakowit to pades ato roray tangic no 'orip, orasaka. pakalifet cingra to masamaamaanay a karetengay a 'inorong,  tahanini, pakalayap cingra to satakara:way a sapakaloha no Olympic Game.  Makapah a nengnengen ko 'orip ato pinangan ningra; misapoeneray ato mangodoay to tamdamdaw, o pinanaman ato pido'do'an to no kapah ato kaemmangay anini. Lipahak kita o Taywan a tamdaw.
China
Congko China（中國）
Farangaw
Ano milicay ho ko cima to icowaay ko Farangaw sa i, oya Posong ko nilicayan nira. Itiya ho, masamsam a makari'ang no Piwma ko Farangaw. O tomok a maemin mapatapatay i kalalood to Piwma. Malatomok ci Kolas Mahengheng nga, misawaday ko Piwma a misamsam to Farangaw, hay si'icelay ci Kolas Mahengheng kira, mansa matalaw ko Piwma. O roma sa to, mafana' a mikowan ato midipot to niyaro' ci Kolas Mahengheng, mafana' haca misawidang to sanyaro', saka si'icel a si'icel ko Farangaw, sawad sa to ko Piwma a mikari'ang to Farangaw.
China
thumb|Flag of the People's Republic of China|alt=Flag of the People's Republic of China.svg thumb|中華人民共和國的疆域. 未實際控制的區域以淺綠色標識.
Farangaw
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
China
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 54.70%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 22.30%, malo no roma to a sera 23%.
siyoto(首都) O Beijing(北京) ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakamoetep 1 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Sawaliay Asiya
Buta
Buta（武塔部落）
Itiniay i Nan’ao(南澳) Cen no Yilan(宜蘭縣) ko Buta a niyaro’, 112 ko sa’osi no parod no loma’, 349 ko sa’osi no tamdaw.
91% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 317 ko tamdaw; o roma sato i, 9% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  32 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)83%, Amis(阿美族)3%, Truku(太魯閣族)1%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)2%.
Ira ko picodadan(武塔國小) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Fasol a simal
Fasol a simal(Sowal no Holam:餿水油)
Atolan
O ngangan no Atolan (阿多瀾部落)
I tiniay i tarawadaw a lomowad no Atolan, Co-o-dang (週武洞) han ko pipangangan no Holam, o ngangan no cecay a tomaok saan ko sowal, tada to mangodo no finawlan, moraraw to Holam ko Atolan hannanay a ngangan i kasakapingan, saka Atolan han to finawlan no Pangcah. ora Atolan hananay a sowal, mitolang han no Pangcah. i ’ayawho, metalaw a militangal ko Iwatan to Pangcah, saka misanga’ to atol i taliyok no loma’, sa ira to Atolan hananay a ngangan no niyaro’. o roma i, ira ko cecay a kongko no Iwatan i kafafaw no Valankau ’alo (馬蘭溝) : i kawanan no lotok i Foyin ’alo( i `ayaw no foyin-fotikoan ), ira ko cecay Valankau hananay a sera, o kongko no itiniay ho a Pangcah, o sapiteli to ’okak no tangal no tamdaw. militangal ko lotokay a Iwatan to Pangcah i ’ayaw, ikol no pidasa’ i ｍisarad to ’okak no tangal itini, o paysino on ’Amis, o tatiihay a sera saan no sowal ko Pangcah. i ka Riponan ho, Pa’ilasen han no Ripon a pangangan koni a niyaro’, mapapolong to Kangkonga, Morocan, Atolan, Langasan, Lacihakan, Ke’yatey ato Palaceng, polong han a pangangan to cecay Pa’ilasen sanay a ngangan. Tayhira to i minko’ko tolo polo’ ira ko ^nem a miheca, salatolo han to a paliyaw a pangangan ko Pi’ilasen,富民村, Lacihakan, han to tahamatini. talacowa adihay ko kongko no mato’asay i kasaniyaroaro’, nikaorira awaay ko tilid no mita, orasaka adihay ko kapawanan to.
O kasiikedan no niyaro’(部落特色)
O Atolan a riyaro’, o mamangay a niyaro’i ilaloma’ay no Ruysuy-syang (瑞穗鄉 sowal no holam ) no Hualien-siyen (花蓮縣 sowal no holam ) ko Atolan, itini i ira ko tolo a niyaro’ pisaopoan i Fo-ming a niyaro’, o Morocan a niyaro、o Atolan a niyaro’, polong han kona tolo a niyaro’ sowal no holam i o Fo-ming a niyaro’  富民村 hananay.
Talo’an no niyaro’
paytemek ira ko cecay a talo’an no niyaro’, o talo’an, o kasa’opoan no selal, o kasa’opoan no finawlan ano ira ko cara no niyaro’.o kakalimelaan a kasa’opoan to finawlan no niyaro’ to milipahak a sera ko Talo’an, o roma sato, i polong no masamaanay no Pangcah i laloma’ no cecay a mihecaan, o satata’akay haw i, ya ilisin no kaloniyaro’ itiniay i faloay a folad, onini a piilisinan a romi’ad, o kaolahan no mihololay a tayra mikapot to acang no kaloniyaro’.
’adipangpang a lotok
itini i no niyao’ no Atolan i, ira ho ko cecay o kaolahan no mihololay a tayra a mipalafang. i ’ayaw no Atolan a niyaro’ ira ko Foyin-Hotiko(蝴蝶谷), itini i ira ko lalanlalan no pala, o coyacoy no lotok, o cascas ato ’adipangpang, tada adihay ko ’adipangpang i lotok. sakatolo folad tangasa i sakafalo folad to mihecahecaan, tada pakaka a minengnengen to adipangpang ko  ’adipangpang a lotok. ano tayni i mama’araw to masamaamaanay a ’adipangpang malecad to misakero. sakasiwa folad i to mihecahecaan, ira ko ‘alipaonay, yo to’eman to ko kakarayan, miyatmiyat sa ko ‘alipaonay i talotalodan kilangkilangan. caay kaeca aciyah hananay a romi’ad tangasa to i safaw cecay folad.
O nikalopisak no Atolan (人口分佈)
I tiniay i Ruysuy Siang(瑞穗) no Hualien(花蓮縣) ko Atolan a niyaro’, 107 ko sa’osi no parod no loma’, 292 ko sa’osi no tamdaw.
85% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 247 ko tamdaw; o roma sato i, 15% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 45 ko tamdaw.
O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, o ’Amis(阿美族)80%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)3%.
O finacadan no Yincomin (所屬阿美族群)
O Siwkolan a ’amis han ko Atolan a niyaro’, na itira i tarawadaw no Kalingko talatimol tangasa i Cilamitay, nawhani maemin paniyaro’ i lawac no Siwkolan a tarawadaw sa mapangangan to Siwkolan a ’amis. i tiniay i Ruysuy-syang (瑞穗鄉 sowal no holam ) no Hualien-siyen (花蓮縣 sowal no holam ) ko Atolan a niyaro’,  Itiniay i sa’amisan ira ko Fata’an, i satimolan ira ko Posko. ona niyaro’ a maemin i, caayay kalalecad ko rayray no lilengawan, o rakat no kafolaw, o taliyok no paniyaro’an ato kasasiroma no saka’orip, caayay kalecad ko ngarngar no serangawan.
O pitooran no finawlan (族人信仰)
Tadasakenaay a pitooran no finawlan ko Fo-yen ciwlokiwkay, na o makatelang a elieli’an a kiwkay, ikor i cifaloco’ ko finawlan no kiwkay a misanga’ to kiwkayl no niyaro’. ta ira ko matiniay a ‘amoto a pitooran. o pitooran ko finawlan no Atolan i, kalimelaan ko sowal no Kawas, to sakafana’ to ’orip no tamdaw, ato awaay to ko kaka to nikafana’to codad how i. ora ma’araway a kiwkay i, o tingsikiw ato ciwlokiwkay, o ciwlokiwkay a tamdaw ko ka adihay. pakayni sa’opo no kinkay, malosakarikec sto sakarakat no ’orip no Yincomin, mamaan ca ko deamk no sapitolon ko niyaro’.
O kasadakan Tilid(參考文獻)
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
I’ayaw no parengreng a konglin
I’ayaw no parengreng a konglin （成年禮前集訓）
O mamikapot to parengreng a pakarongay(報信者) i o ’ayaw parengreng a konglin no satimolan a Pangcah konian, i’ayaw mamicomod o sasafaay a selal ko mamikerid tayra i palapalaan cecay a lipay anca moetep a romi’ad tatootoor sa ko pikonglin. O ka konglinen i, i palapalaan a ma’orip, mi’adop, sapila’is, sakafana’ matayal, radiw to kero, sakilisin, sakingodo, mikasoy, misaloma’, palalan, misanga’ to kayakay hatira ka sifana’ to saka’orip. Hatiniay a romi’ad, sinanoten ko faloco’, kingodoen ko pinanam, mimaan ko demak tatiih miala to kakaenen a tayra, no pala ko kakaenen, ano ngosngosen anca tangtangen o kakaenen ko kacipinangan ko sapifecol to cahiw. Saka ira ko pisaliway a sa’osi, ano o kopir to, o lolo no tali, o ’adiyam, no papahan a kolang ato foting tatiih a komaen. Onini pisaliway, o pilifet to ’icel no faloco’, sa milalang komaen to cipapahay a dateng, o pa’icel to pakarongay mitanam mikilim anca mi’adop to pinanowan. Hatiniay a konglin i, o pi’araw to pakarongay no Pangcah tahacowa ko ’icel a milifet to serayan a ma’orip konini.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Fanaw
縮圖|Ilisin no 'Amis a tamdaw i Fanaw
Fanaw (池上鄉)
O ititraay I kakala’edan no Sifo’ay-lotok ato Sawalian-lotok kona Fanaw kowan. O niyaro’ i, ira ko Cicala’ay (福文部落),Ciataw (福原部落),Kalokapuk (大埔部落),Dihekoay (隆安部落),Kawaliwal (大坡部落),Cipuwa (慶豐部落),Fangafangasan (新興部落),Cikowa’ay (富興部落), Muliyaw (振興部落), Cinyin (錦園部落), polong han mo’eteo ko niyaro’.
O kaitiraan no kofa,pitilidan ato patiyamay itirray i Ciataw niyaro’, o kacacofelisan no a lalan itini, nano ’amis mitorso pasitimol ko tata’angay lalan tona hadhad.’Adihay ko kasasiromaay a finacadan a maro’ itini, orasaka, makalitosaay ko Kalokapuk a niyaro’ to kawaliay ato ka’etipay etal. o i kawaliay o ’Amis a finacadan ato Ngayngay a finacadan i laled no Ciataw ato Fangafangsan niyaro’, mingata’ay to patiyamay.
O isaka’etipay etal itiraay i saowac no Sawalian-lotok nani ’amis pasitimol o Kawaliwal niyaro’, Cipuwa niyaro’, Cinyin niyaro’,Wangan niyaro’, Cikowa’ay niyaro’ ato Muliyaw niyaro’ enem a niyaro’. Ona ika’ayaway a sepat niyaro’ o mapolongay ko kamaro’ no loma’, Cikowa’ay niyaro’ ato Muliyaw niyaro malaklakay ko kamaro’ no loma’.
Kawaliwal niyro’ ato Muliyaw niyaro’ mingataay to tata’angay sakasiwa lalan, tada rahodayay ko ‘orip, ora sa Cinyin niyaro, Wanan niyaro’, Cikowa’ay niyaro’ ato Muliyaw niyaro’ kona sepat a niyaro’ mililisay to 197 lalan no kinsifo ko kaitiraan, milaayay to tat’angay lalan ato patiyamay, sa pangangan han to ilaloma’ay niyaro’.o Cinyin niyaro ato Wanan niyaro’ o sa’yaway a mapamatang ira ko maro’ay tamdaw itini.
Nikafalic no rikisi (歷史沿革)
Ono Posong kowan ko Fanaw, isakawali malafiyaw ato Fafokod, iska’ami malalaed to Tarawadaw makakecor ato Foli no Kalinko, ikatimol malalaed to ’alo makakecor ato Takofan.ona Fanaw a kowan itiya ho i Kuwapingan(清光緒)polong hananay a pangangan to 「Nisafa’elohan a pamatang」(新開園) ; I kadipongan i, o 「Fanaw kasaniyaro’an no Takofan no Posong」ananay a pangangan. Itira i Minkoku 34 miheca mapalolo ko Taywan i Ciwkamimkoku, o Posong i,o Posong kowan hananay a mifalic ko ngangan,noa to Fanaw o 「Fanaw a kowan」hananay to ko pangangan.
Maplol to ko Taiwan nani Dipong a pikowan, i sa’aya’ayaw ho mihecaan masakilac to Cicala’ay (福文村),Ciataw (福原村),Kalokapuk (大埔村),Dihekoay (隆安村),Kawaliwal (大坡村), Fangafangasan (新興村), Cinyin (錦園村), Suisui (水墜村) falo a niyaro’.
I Minko 39 miheca mafalic ko saetal a pikowan, o Kawaliwak niyaro’ mapapecih to Kaliwal niyaro’(大坡部落) ato Cipuwa’(慶豐部落). I Minko 45 miheca falicen ko Suisui niyaro’ pangangan to Cikowa’ay (富興部落), to ikor to i Minko 56 miheca matongal to Muliyaw (振興部落). Orasaka malomatiniay a 10 ko niyaro’. Cicala’ay (福文部落),Ciataw (福原部落),Kalokapuk (大埔部落),Dihekoay (隆安部落),Kawaliwal (大坡部落),Cipuwa (慶豐部落),Fangafangasan (新興部落),Cikowa’ay (富興部落), Muliyaw (振興部落), Cinyin (錦園部落).
Tamdaw (人口)
I Minko 97 miheca ira ko polong a tamdaw to 9366 ko tamdaw, o Yincuminco ira ko 2224 ko tamdaw, mihaop to polong no 23.7%, ilaloma’ noni o ‘Amis a tamdaw ko sa’alomanay. Tahanini sato mafalic to ko ’orip no I niyaro’ay, misatokay to ko tamtamdaw, orasaka, malowan ko tamdaw to mihecahecaan, I Minko 108 miheca saka5 folad o polong ira ko 8180 ko tamdaw.
Ci Difang
Ci Difang (郭英男)
I 1921 a mihecaan ko kasofocan ni Difang a malitengay, a tamdaw cingra, saka i 1938 a mihecaan i, mikapot ciira to Laketun a selal, papidi^ciwen no malitengay cingra. O nian a midi^ciway hananay a tayal i, o tatiyangan no niyaro’, matatodongay a sidemak. I 1978 a mihecaan, matayal ci 許常惠singsi a miloing to radiw no Yin-co-min, o papatayraen i Fako kora radiw no Yin-co-min. Toya tayni cingra i Falagaw a mamiloing to radiw no ’Amis i, licayen ningra ci Piya’(郭子光) a malitengay, “cima ko samaradiway namo o Falangaw?” han ningra. “Ci Difang ko samaradi:way niyam.” han ni Piya’ a malitengay a pacako. Tayra sata ci 許常惠singsi i loma’ na Difang a malitengay a mitengil to radiw naira. Toya dadaya, masa’opo ca Difang a malitemgay i papotal no loma’, maherek cingra a mipalamal toya ’ongto ningra a mitamako i, misatapang to cangra a romadiw. Radiw sato cangra i, sapa sato koya mitengilay to radiw nangra a lafang, mana makapah a tengilen ko radiw nangra? sato ko hemek nangra, olah sato a miloing to radiw na Difang a malitengay. I 1988 a mihecaan, tahidangen no Fako a kitakit cingra a talaFako a romadaiw. Romadiw cangra i Fako, “onini makapa:hay ko ngiha a tamdaw, naniTaywanay, ci Difang ko ngangan nira.” sato ko pipakimaday no sinpon. Itiyato a ’aloman ko mafana’ay to Taywan hananay a kitakit. I 1993 a mihecaan, patekoen na Enigma hananay a romadiway koya niradiwan ni Difang a malitengay i “Return-To Innocence” CD. Wata ko lietanan noya CD, adihay ko payso na Enigma hananay a romadiway. Nikawrira awaay ko mafana’ay cima koya makapahay a ngiha a tamdaw. Tangasa i 1996 a mihecaan i, paka’ayawen no Yatelanta ontokay koya “eturn-To Innocence” a radiw a patengil ko ’alomanay, ta itiya a kalasasowalen no pakatengilay, mana o niradiwan ni Difang kora radiw i, nawiro caka singangan i CD? sato masadak ko hatiniay a sowal. Itiyato mafana’ ko ’alomanay ci Difang a malitengay, i Falangaw ko loma’ ningra, o ’Amis cingra. ’〝’Afasan na Enigma hananay a romadiway ko radiw ni Difang, patikolen ci Difangan ko nidemakan nira.〞sato ko masadakay a sowal. 2002 a mihecaan 3 folad ira ko 29 a romi’adan, toya dafak laliwen ni Difang a malitengay kita a mapatay, yo mapatay cingra i ma^deng 82 ko mihecaan ningra.
Cambodia
Cambodia（柬埔寨）
thumb|Flag of Cambodia|alt=Flag of Cambodia.svg thumb|Location Cambodia ASEAN
Itini i 13 00 N, 105 00 E, noAsiya ko Cambodia. Polong no sekalay i 181,035 sq km “saka 90 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 176,515 sq km, no nanom a sekalay i, 4,520 sq km ” Polong i 15,957,223 ko tamdaw.
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農耕) a sera 32.10%, Malo no kilakilangan(林地) a sera 56.50%, malo no roma to a sera 11.40%.
siyoto(首都) O [Phnom Penh(金邊) ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit(國家) a romi’ad i sakacecay ko safaw 9 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit anini i ci Norodom Sihamoni(諾羅敦·西哈莫尼), patirengan a romi’ad i 2004 a miheca(年) saka 10 folad saka 14 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis Kasasiwasiw:Cambodia Kasasiwasiw:Kitakit Kasasiwasiw:Asiya
Evaristo Carvalho
Evaristo Carvalho(埃瓦里斯托·杜·聖埃斯皮里圖·卡瓦略) thumb|Evaristo Carvalho 2016|alt=Evaristo Carvalho 2016.jpg
I 1941 a miheca(年) saka 10 folad saka 22 a romi’ad masofoc(出生) ci Evaristo Carvalho, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit(國家) no Sao tome and principe(聖多美普林西比民主共和國) anini i ci Evaristo Carvalho, patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 9 folad saka 3 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Lifong no kemi
250px
Pararid sa manengneng no mita i ika koni tadamaanay a lifong, mahadefek to ko kasakitakit. Tadamaan to ko aniniay sapiadah sa kita o itiyaay ho, caayay ko mamasadak kona matiniay a demak sa. Tangasa i 2019 miheca saka 12 folad, no riyariyaran a icifa no Cong-ko U-han（中國武漢）, masadak ko caayay kahapinang a adada no kemi. Sakalamkam sa masadak i kasa’etal no Cong-ko ko madenga’ay a tamdaw. Dadengadenga sa ko tamdaw tona cikemiay sa patahekal ko Ceng-fu no Cong-ko, malasakaedef to no U-han ato taliyok no kasa’etal. I sakacecay folad no 2020 mihecaan, palafangay no U-han i Tay-ko makinsa ira ko faelohay a lifong, sarakat makinsaay i papotal no Cong-ko ko tatinakoan a lifong. Ikor to mafetas to ko kadadenga nona Sin-kwan-pin-tu i kasakitakit, caay to pitolas macakat matongal ko ciadadaay no kasakanatal, malasaka itini i rayray no tamdamdaw, o satata’akay to a lifong no adada koni. Matenak to ko lifong, malasakadoka’ ko rayray no sapiadah no kasakanatal. Saka tosa folad citodongay to sadipot no kasakitakit pangangan han kona adada " O Sin-kwan-pin-tu no 2019"（2019冠狀病毒病） han. pangangan han i Taywan “Lifong no kemi”（新冠肺炎） han.
Alapawan
Alapawan (阿拉巴灣部落)
Itiniay i Fafokod (東河) Siang no Posong (台東縣) ko Alapawan a niyaro’, 517 ko sa’osi no parod no loma’, 1,430 ko sa’osi no tamdaw.
Lifong no kemi
O masamanay ko kasadak nona Sin-kwan-pin-tu saw? Ira ko somowalay, nawhan ira ko sawarak adada i tatirengan no pidadoki, komaen ko tamdaw to pidadoki madenga. Ira ho ko somowalay, o sapilifong a sawarak koni adada saan. Nika ona sowal awaay ho ka pawacayay, matiya ho awaay ko mafana’ay toni sawarak a adada, masamaanay ko sakaira sa. Sakalamkam sa macowat kona lifong, masaemang to ko madengaay a tamdaw no kasakanatal, caay pitolas matongal ko mapatayay a tamdaw, caay to pakatoor malosimet ko mapatayay, taring sa mateli i paisingan. Misatapang to malaedef ko kasakanatal, mapalowan to ko micomoday a tamdaw no roma a kitakit. o palafangay, malali’acaay maemin to mapalowan. Matalaw to ko finawlan masadak, makari’ang to ko kalomanmaan no malokatayalan, orasaka masakadoka’ to ko kicay no edef no kitakit. O nika lifong masakafalic to ko pinangan a saki’orip no finawlan. Masadak caykanca citahepo to tangoyosan, icowacowa to mapalowan to ko tamdaw, milalat to fa’edet, mipespes to alekol sapitena’ to lifong. O pinanam to maemin to pakacalayay ko pasifana’, masa i loma’ sato no tin-naw a minanam ko mitiliday. O matayalay to i loma’ to a matayal, o manmaan pakacalay a kayki, masadak to ko faelohay a kicic o Yin-tuwan to ko sapidemak. Masakalahoday to ko sakatayal no pakacalayay, papilifet to sapi’emet no tamdamdaw. Sakaca karawraw malowan ko narakatan a tatokian, o rafas tatokian manga’ay ato laloma’an a malacafay.
Nano 2021 a mihecaan, misatapang to pacocok to sakilifong ko finawlan, madengaay a mapatay a tamdaw mahapinang to ko nika lowan. Nano 2022 a mihecaan, malohak to ko lekakawa no kasakanatal, misatapang to palowad to masamanmanay a kalisaot no demak. Matiyatiya adihay ko malahedaway to nika lifong, ano masamaanay ko malokatayalan ato tatihiay no tireng a tamdaw. O nikaorira caay pitolas macakat ko tamdamdaw. Tangasa anini, matiyatiya caay pakafilo palahedaw tona Sin-kwan-pin-tu, nika makilim to no mita ko pakayraan ato sakalacafay tona lifong.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:COVID-19
Alapawan
Alapawan (阿拉巴灣部落)
O pasinto no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko ’Amis(阿美族)62%, Puyuma(卑南族) 0.5%, roma(其他)0.5%.
Talihafan
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Ciwkangan
Ciwkangan a Niyaro'（長光部落）
Itiyaho o Ciwkang(石坑, o ofong no fakeloh )hananay no payrang a pangangan ko Ciwkangan, tatiih a tengiren kora ngiha'  sa falic hanto to 長光. o niyaro' no i Posongay a kakacawan ko Ciwkangan.
Cameron
Cameron（喀麥隆）
Ciwkangan
Ciwkangan a Niyaro'（長光部落）
Itiniay i Changbin-siyang(長濱鄉) no Taitung-syen(台東縣) ko Ciwkangan a niyaro’, 239  ko sa’osi no parod no loma’, 628 ko sa’osi no tamdaw.
Cameron
thumb|Flag of Cambodia thumb|Location Cambodia ASEAN
Evo Morales
Evo Morales(胡安·埃沃·莫拉萊斯·艾瑪)
thumb|Evo Morales 2017|alt=Evo Morales Ayma (cropped).jpg
I 1959 a miheca(年) saka 10 folad saka 26 a romi’ad masofoc(出生) ci Evo Morales, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit(國家) no Bolivia(玻利維亞) anini i ci Evo Morales, patirengan a romi’ad i 2006 a miheca saka 1 folad saka 22 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Cameron
Itini i 6 00 N, 12 00 E, noAfilika ko Cameron. Polong no sekalay i 475,440 sq km “saka 54 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 472,710 sq km, no nanom a sekalay i, 2,730 sq km ” Polong i 24,360,803 ko tamdaw.
Austronesia
Cima ko Satimolan-Finacadan(誰是南島語系民族)
O Satimolan a Finacadan hananay I odengan o matenakay I riyariyaran a fanacadan imatini tona polong a kitakit,o polong no sowal nangra I ira ko 1300 ko kasasiromaroma. O katenakan nona sowal I itini I Taywan,Filiping,Malisiya,o sakawali I o Rapa Nui(復活節島) mingataay to Cili a kitakit, o saka’etip I tahayra to I lawac no Afulika oya Matakasukaro(馬達加斯嘉) hananay a kitakit,I skatimol I o Niucilan(紐西蘭),o ska’amis I o Hawai(夏威夷群島) ato Taywan(台灣), O sakakahaday ko katenak no cecay a finacadan itini tona mi’aroan no tamdaw a kitakit. Itini I taypak a sakowan o Olay hananay a niyaro’ no Tayal a finacadan ko saka’amisay a niyaro nona Satimolan a Finacadan. O kakahad no ni’aroan no Satimolan a Finacadan a pala I, ano nayaten nani kawali tala sa’etip ma’edengay makalalitosa ko cikyu,o polong a tamdaw I cisafaw to tosa ko ’ok ira ko lima patek(兩億五千萬人).
Cameron
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農耕) a sera 20.60%, Malo no kilakilangan(林地) a sera 41.70%, malo no roma to a sera 37.70%.
Austronesia
Satimolan-Finacadan(南島語系民族)
O Satimolan a Finacadan hananay I odengan o matenakay I riyariyaran a fanacadan imatini tona polong a kitakit,o polong no sowal nangra I ira ko 1300 ko kasasiromaroma. O katenakan nona sowal I itini I Taywan,Filiping,Malisiya,o sakawali I o Rapa Nui(復活節島) mingataay to Cili a kitakit, o saka’etip I tahayra to I lawac no Afulika oya Matakasukaro(馬達加斯嘉) hananay a kitakit,I skatimol I o Niucilan(紐西蘭),o ska’amis I o Hawai(夏威夷群島) ato Taywan(台灣), O sakakahaday ko katenak no cecay a finacadan itini tona mi’aroan no tamdaw a kitakit. Itini I taypak a sakowan o Olay hananay a niyaro’ no Tayal a finacadan ko saka’amisay a niyaro nona Satimolan a Finacadan. O kakahad no ni’aroan no Satimolan a Finacadan a pala I, ano nayaten nani kawali tala sa’etip ma’edengay makalalitosa ko cikyu,o polong a tamdaw I cisafaw to tosa ko ’ok ira ko lima patek(兩億五千萬人).thumb|Taiwanese aborigines
Cameron
siyoto(首都) O [Yaounde(雅溫德) ko Siyoto.
Austronesia
O katenakan no sowal no Satimolan-Finacadan(南島語言的分布)
o polong no sowal I 1300 ko kasasiromaroma. Manengnengen to ita kona cicu, o hatiniay to ko kakahad no katenakan ato kaadihay no sowal I,awaay ho ko ikakaay itini I polong no kasakitakit. Ona sowal no Satimolan a Finacadan I toloay ko kasasilaloma’an ningra, o cecay I o Milanisiya, ocecay I o Mikolonisiya,o sakatolo I o Polonisiya.
Cameron
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakalima 20 a romi’ad.
Austronesia
Nani tini'ay i Taywan a misatapang a matenak(從台灣向外擴散)
thumb|o kafolawan a lalan no Austoronisya(Austronesia with hypothetical greatest expansion extent (Blench, 2009) 01)|280x280px O icowacoway to a mikingkyuway a singsi no tata’angay a pitilidan,o piketon nangra to sowal I o nani Taywan a talatimol ko katenak no tamdaw sanay, o larengawan no Satimolan a Finacadan ko Yuencumin no Taywan sanay to ko pawacay. Ano hatiray I ihakowaay a satapang a pasitimlo a matenak hokiya? O sowal I kinapitoay ko kasaliyaliyad a pasitimol sanay.
Ciwkangan
Ciwkangan a Niyaro'（長光部落）
93% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 581 ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  47 ko tamdaw.
Austronesia
O kasalawinawina no sowal(語言的親屬關係)
O polong no Satimolan a Finacadan I cecaay ko lamit no sowal,nanitini tona tatapangan a sowal I, cicapa’ to tosa, o sakacecay I o sowal no Yuencumin, o saktosa I Malaypolinisiya a sowal.
Lahaw
Lahaw（信賢部落）
Austronesia
O kasalawinawina no sowal(語言的親屬關係)
O sowal no Yuencumin I cicapa’ ho to 42,nanitini tona Malaypolinisiya a sowal i cicapa’ ho to tosa, sahatini sa ko kasacapa’capa’ no sowal , ’edef santo I Satimolan a riyariyaran.
Lahaw
Itiniay i Wulai(烏來) Cen no New Taipei(新北) City ko Lahaw a niyaro’, 193 ko sa’osi no parod no loma’, 605 ko sa’osi no tamdaw.
Austronesia
O kasalawinawina no sowal(語言的親屬關係)
Cecayay ko tatapangan no sowal saan to kita, nikawrira,o roma a kitakit I, samanay ko nangra a pinengneng hokiya?
Ciwkangan
Ciwkangan a Niyaro'（長光部落）
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)90%, Puyuma(卑南族)1%, roma(其他)2%.
Lahaw
44% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 266 ko tamdaw; o roma sato i, 56% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 339 ko tamdaw.
Ciwkangan
pangangan 長光名稱由來
O ciwkangan hananay a niyaro’, tada makapahay a pala, misi’ayaway to riyar, sa’ikoran no niyaro’ ira ko takaraway a lotok o hayan sanmay pangangan han no niyaro’ o cing-kang-san(金剛山) han no Payrang a pangangan. nai lotok pasiwali han minengneng samoecel pafesot sa tahira i riyar, pangangan han cing-kang-tataw (金剛大道) sa,o fangcalay pisalama’an pasasingan no mipalafangay a tamdamdaw.
Lahaw
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)41%, Amis(阿美族)2%, Paiwan(排灣族)1%, Truku(太魯閣族)1%.
Ciwkangan
pangangan 長光名稱由來
Oroma a sowal i, 1878 miheca ira ko lalood no 'Amis ato micowatay a tayni a Cinping, itiniay i dadaf no Cepao'(o pitilidan no ka'emangay anini)a mipatireng to polol no sofitay, naka iraan no Cinpin a tayni ma'odang to fafahiyan no niyaro', palakolien ko fainayan no niyaro' , itiya sato i kailisinan papicolo'en ho ko kapah no niyaro tayra i Folalacay mi'orong to felac ato maamaan no sofitay. misododay ho ko faloco' no 'Amis to sarakarakat ho, ikor to o tada mipadesay to 'Amis a finacadan ko matiniay a demak sato ko pisaharateraten no finawlan toker sato a malalood, ora sa Kaping mili'ayaw a mikowang to 'Amis i ka'amis no rokot i cepo', sa o kakakowangan han to a pangangan kona dihif, ikor to i, pito a romi'ad ko pisalifong no Cinping nani riyar sa mahadefek ko niyaro' no La'eno, tada citaneng ko kakita'an ci Mayaw Apin a pali'ayaw to finawlan milimek tayra i Cilangasan sa maosaw ko tamdaw no 'Amis.
Austronesia
O kasalawinawina no sowal(語言的親屬關係)
Patinako han nako ko Masyalu a kitakit. Icowaay kona Masyalu hananay a kitakit saan tokita, nengnengen kona cicu 9, o tatapangan nganra a sowal I nanitiniay I Taywan sanay. Malecaday o Satimolan a Finacadan a sowal sako pipatalahekal nganra. Mahapinag to ko pisakalimela no roma a kitakit to Satimolan a sowal, patinakohan i o pisa'osi tora cecay, tosa, tolo, sepat, lima, 'enem, pito, falo, siwa, tahira i mo'epet malecad, o pakayniay i tatirengan tora mata,tangila,ngoso' sanay i malecad.
Ciwkangan
pangangan 長光名稱由來
Ikor to no lalood maforaw ko 'Amis a tamdaw tayra Ciwkangan i la'eno no lotok i takoliyaw a pala patireng to Takoliyaw Niyaro', ona dafdaf i o pakaenan to kolong, adihay ko okang a kolong itiya ho to sakamaomah sa o ciokangay han a pangangan kona pala, mitengil sa ko payrang tora ngiha' o Ciokang(石坑)saan, ta pangangan hato 石坑, to ikor to i, falicen to aniniay a ngangan.
Jacob Zuma
thumb|Malcolm Turnbull and Jacob Zuma in Jakarta 2017 11 cropped|alt=Malcolm Turnbull and Jacob Zuma in Jakarta 2017 11 cropped.jpg
Austronesia
O kasalawinawina no sowal(語言的親屬關係)
Pato’or han nako to cecay a demak I 2015 a mihecaan,malakakeridan no Taywan a Cefang mikapot to Sakakaay a kayki no Tato’asan a kakeridan no Satimolan a Riyariyaran a kitakit,o pikayki no niyam, Ira ko tata’angay a sa’eli no midemakay tona kayki,ono niyah a sowal ko sapipakimad no kakridan sanay. Syasin 12
Jacob Zuma
I 1942 a miheca(年) saka 4 folad(月) saka 12 a romi’ad masofoc(出生) ci Jacob Zuma, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit(國家) no South africa(南非) anini i ci Jacob Zuma, patirengan(擔任) a romi’ad i 2009 a miheca(年) saka 5 folad saka 9 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Austronesia
O kasalawinawina no sowal(語言的親屬關係)
Onini ko sapikimad no mako,ona kawaliay I o Ikilis, ona I kawananay I ono ’Amis a sowal.(roparop sanay to).Omalecaday a sowal.
Itini to a mahapinang ko kalalitiliting no sowal no polong a Satimolan a Finacadan. Sa negnegen han ita ko malecaday a sowal.Itini tona Sakakaay a kayki no Tato’asan a kakeridan no Satimolan a Riyariyaran a kitakit i,ira ko 'atekakay a sa'eli no midemakay tona kayki,ona sa'eli i, o kakeridan no micamolay tona kayki a cefang no kalokitakit i, ono niyah a sowal ko sapikimad a pali'ayaw sanay, sa onini ko sapikimad no mako,ona kawaliay a tilid i, ono Ikilis, ona I kawananay i ono ’Amis a sowal.(kinapinapinaay to a miliyaw a patongal a mitilid sa roparop sanay to a ngengenen).Omalecaday a sowal patatili' hanaay a mitilid.
kasalawinawina no lolang a kilang(構樹的親屬關係)
Caay ka o sowal aca ko malalitilitingay no Taywan ato Satimolan a Kitakit.Sakatosa a sasowalen no mako I, pakayni’ay to samaanay ko kasalawinawina no lolang a kilang hokiya.o tahapinangan to Taywan ato Satimolan a Finacadan,o malininaay cangra sanay a wacay.
O kalalitiliting no kasarocorocokan no lamit no ’ilang(DNA的親緣關係)
Itini I polong no Satimolan a Finacadan I, iraay ko MAORI a kasarocorocokan capa’ no paykin,onini ko pidodoan no mikakinkiway a miketon to sowal: ona polong no Satimolan a Finacadan I, o nanitiay I Taywan ko lalengawan nangra, o tatapangan a niyaro’ no Satimolan a Finacadan ko Taywan, sanay to ko piketon to sowal.
Codad
縮圖|Ohong-kasasiromaromaay a ohong.
Fuxing
Fuxing（復興區）
Codad
Takaray a sowal
O sowal no Sawaliay ’Amis a Finacadan to tilid/codad i, o ohong hananay.
o citodotodongay iparo no kadopak, o citiliday ato sasing, o pitilidan to masamaamaanay a taneng, matiyaay o citing. Itini i pasawalian no Taywan a ’Amis a tamdaw i, o tilid hananay nangra ko ohong, mahecaday ko imi nona tosa a tilid. O tanengnengan no tamdamdaw a ohong, o pitongalan to taneng no tamdaw. 縮圖|356x356像素|o pa’acaay to ohong a patiyamay. O ohong hananay i, adihay ko kasaromaroma no tilid. Ira ko kongkoan a ohong, ira ko tanengnengan no ka’emangay a ohong, Cilamlamay to masamaamaanay tilid a Cace (雜誌). Saheto sa o kaolahan no tamdamdaw a ohong.
O pipahacean to ohong i, o pa’acaay to ohong a patiyamay (書店) hananay. O ’ariri no ohong (圖書館) i, opicaliwan to ohong. 2010 a mihecaan mikisang ko Kuko (谷歌) a kosi i, mi insaco kingkiw tangasa tahanini.
Fuxing
Itini i Taoyuan(桃園) ko Fuxing. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 336.75 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko  195.32 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko  120.65 km²), 10,692 ko tamdaw i Fuxing Cen/ Siyang, 3,655 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 6,817 a tamdaw, pakaala to 64%(Tayal泰雅族) no polong no tamdaw. o Tayal ko sa’alomanay(最多的) i Taoyuan.
Codad
Takaray a sowal
Mapasadak to cecay ira ko tolo a patek ko 'ofad (一億三千萬本) cakalalecalecad ko ngangan no ohong.
Cameron
O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Paul Biya(保羅·比亞), patirengan a romi’ad i 1982 a miheca(年) saka 11 folad saka 6 a romi’ad.
Lahaw
Ira ko picodadan(信賢種籽實小) i niyaro’.
Cameron
Pi’arawan to lakaw
Lahaw
Ira ko imeng(新店分局信賢派出所) i niyaro’.
Cameron
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Lahaw
Ira ko paisingan(信賢衛生室) i niyaro’.
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會信賢教會) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Lacihakan
O kasiikedan no niyaro’(部落特色)
Misi’ayaw mililis to riyar ko Lacihaka a niyaro’, tada kanga’ayan no palafangay a misalama, nengneng han i nowalian no
Ciwkangan
tamadaw 人口
Nika marikec ko polong no niyaro’ a tamdamdaw, mara’od to ko ka ilisinan, o misiyakayay o mitiliday o niyaro’ay a polong salikaka, maemin malacecay mikapot to ilising no niyaro, kalipahakan fangcalay a niyaro’ ko ciwkangan.
Fuxing
O kasaniyarona
10 ko cun, 58 ko niyaro’ i Fuxing. Pyasan（比雅山(角板山)部落）, Rahaw（Takan）（溪口台部落）, Wsilung（詩朗部落）, Hbun（霞雲坪部落）, Hbun-sinqumi（合流部落）, Kinyawpan（羅浮部落）, Rangay（斷匯部落）, Kawbu’（高坡部落）, Khpan（大彎部落）, Raga’（楓香部落）, Rahu’（下宇內（小烏來）部落）, Qapu’（卡普部落）, Qus（和平部落）, Yubang（上宇內部落）, Triqan（大利幹部落）, Zihing（義興部落）, Kayu-baliq（新村部落）, Kzyay（水流東部落）, Tuba（大窩部落）, Luhung（基國派部落）, Blhuy（枕頭山1部落）, Blhuy（枕頭山2部落）, Bilus（石門部落）, Qoyaw（下高遶部落）, Qoyaw（中高遶部落）, Silong（喜龍部落）, Qoyaw（上高遶部落）, Snazi（竹頭角部落）, Kin‘lwan（金暖部落）, Sqiy（志繼部落）, Cyasi（佳志部落）, Yuwhbun raka（優霞雲部落）, Kayway（卡外部落）, Qus（庫志部落）, Qmocyan（下奎輝部落）, Babau（中奎輝部落）, Qnau（上奎輝部落）, Ksunu'（嘎色鬧部落）, Qehuy（內奎輝部落）, Kuli（上高義部落）, Sbunaw（雪霧鬧部落）, Quri（下高義部落）, Uruw（中高義部落）, Tkasan（下蘇樂部落）, Raka（上蘇樂部落）, Piyaway（比亞外部落）, Tgleq（鐵立庫部落）, Saruc（砂崙子部落）, Twan nokan（武道能敢部落）, Zihing（爺亨部落）, Qrahu（嘎拉賀部落）, Tqwiy（哈嘎灣部落）, Ngurus（後光華部落）, Qphay（下巴陵部落）, Balung（中巴陵部落）, ‘Bu balung（上巴陵部落）, Qara（卡拉部落）, Quzi（中心部落）.
Ciwkangan
pitooran 信仰
O polong no ciwkangan a tamdaw. Ma’emin mitooray to no Tapang a Wama. Sa i niyaro’ no ciwkangan mapatireng ko tosa takaraw tata’akay a kiwkay. Pakawali no niyaro, o no tingsokiw a kiwkay, paka'etip i o no kilisetokiw, paytemek to pitooran. Nika marikec ko polong no niyaro’ a tamdamdaw ano mara’od to ko ka ilisinan, o misiyakayay o mitiliday o niyaro’ay a polong salikaka, maemin malacecay mikapot to ilising no niyaro, kalipahakan fangcalay a niyaro’ ko Ciwkangan.
takenip no fakeloh石棺
Roma i tini i siyako no Ciwkang, iraay ko nanoto’as ho a takenip, makarkar nai sota, saheto o no dihif ato masasapaday a fekeloh ko takenip, ira ko no koreng sapitadem a takenip ato kasahirahira no sapisalisin a rosid. Saka ci sowal kohakasi mikikiw, to’ol han mikikiw tona masidayay materekay a rosid no to’as, anca o tadamaanay a pala o pisalisinan aca ko na paloma’an no Cikangan saan a misaharateng.
O radiw no Ciwkangan 長光之歌
,Niyaro’no ciwkangan o makapahay, 長光是美好的部落
Niyaro’no ciwkangan o makapahay, 長光是美好的部落
O saka cecay o sawali, 第一排是東邊
O saka tosa o pa’enoan, 第二排是中央
Saka tolo o pangcah, 第三排是山坡地
Saka sepat o noe^tipan, 第四排是西邊
Marocekay ko ngangan no rowis, 部落的排列名稱很齊全
Isifo’ no niyaro’ ira ko matelengay a lalan,
Niyaro’no ciwkangan o mawmahay,
Codad
Ono aniniay a ohong a imi.
Citondongan to Pasifana’, Kesyie ato Punka a Saopo no Linheko (Ikiris a sowal: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization, decdec: UNESCO; Kuwaping a sowal: 聯合國教科文組織) pakayni tona ohong a imi: Ona pasadakay to ohong a kosi, tonanipasadakan a ohong i sepat ira ko siwa a felih komi insacoan (rina') nangra. Ira koni mipatodecekan a ngangan no ohong ato ngangan no tawdaw.
Ciwkangan
O radiw no Ciwkangan 長光之歌
O tayal no niyam mikangkang i facafacalan,
Codad
Ono aniniay a ohong a imi.
Tonani pasadakan a ohong ira ko o Lalekoan Fanko no Ohong i kalokitakit (Ikiris a sowal: International Standard Book Number, decdc: ISBN; Kuwaoing a sowal: 國際標準書號), ira ho haca, ato Pa’ading to Tinki no Ohong (Copyright) (版權保護), mapasadak konian manga’ay a malatadaohong.
Ciwkangan
O radiw no Ciwkangan 長光之歌
O roma talalotok a miadongc,
Codad
O sowal no ’Amis
Iraay ko sowal nika awaay ko tilid no ’Amis a Finacdan.
Ciwkangan
O radiw no Ciwkangan 長光之歌
Tala’alo a mikalang,
Codad
O sowal no ’Amis
O sapi punka to taneng no finacadan, kitiniay i kasa’opo’opo no orip’ no tamdamdaw a fana’ to orip’ no ’Amis ato to rayray no kimad no mato’say.
Tahanini i, polongen no mita ko taneng no mato’asay, no ca’enotay a sowal ato punka i polongen a mifana’ a mikilok, nga mangay a matatongotongod ko sowal no mato’asay. Sa ira ko citanengay a tamdaw tiliden ningra, pahadaken ira i ohong ko sowal no mato’asay.
Ciwkangan
O radiw no Ciwkangan 長光之歌
Maherek a malafi misafaloco’to sapi tafokod,
Maherek a malafi misafaloco’to sapi cekiw..
Codad
O sowal no ’Amis
Samaanen a mi’osaw a patatorotorod ko taneng no to’as ato punka no finacadan, itiya ho o fana’ sanay no tangal ko mi’osaway a patatongotongod to taneng ato punka no to’as,  anini sa i, ira ko pakimad, Pakitohpakonko, pasowal, radiwen, sakero ato ’orip hananay, adihay ko masamaamaanay a pakayraan.
Pikafitan i papotal
1.族語E樂園
Codad (Cudad)
thumb|300px|left|Codad thumb|Codad|300px
Lacihakan
O nikalopisak no Tafugan (人口分佈)
Lacihakan（拉基禾幹部落）
Itiniay i Ruisui(瑞穗) Cen no Hualien(花蓮) ko Lacihakan a niyaro’, 197 ko sa’osi no parod no loma’, 497 ko sa’osi no tamdaw.
53% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 262 ko tamdaw; o roma sato i, 47% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 235 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)51%, roma(其他)1%.
O finacadan no Yincomin (所屬阿美族群)
O Siwkolan a ’amis ko Lacihakan a niyaro’, na itira i tarawadaw no Kalingko talatimol tangasa i Cilamitay, nawhani maemin paniyaro’ i lawac no Siwkolan a tarawadaw sa mapangangan to Siwkolan a ’amis. i tiniay i laloma' no Ruysuy-syang (瑞穗鄉 sowal no holam ) no Hualien-siyen (花蓮縣 sowal no holam ) ko Lacihakan a niyaro’.
ira ko Kiwit a niyaro’, Olaw a niyaro’, Olalip niyaro’, Kalala a niyaro’, Sapat a niyaro’, Atolan a niyaro’, Langas a niyaro’, Lacihakan a niyaro’, Ukang a niyaro’ , Narowan a niyaro’ , Morocan a niyaro’ ato Koyo a niyaro, tosa ko safaw a niyaro’ ko kasaniyaro’aro’ i Ruysuy-syang.
ona niyaro’ a maemin i, caayay kalalecad ko rayray no lilengawan, o rakat no kafolaw, o taliyok no paniyaro’an ato kasasiroma no saka’orip, caayay kalecad ko ngarngar no serangawan.
O pitooran no finawlan (族人信仰)
Tadasakenaay a pitooran no finawlan ko San-fo-kiw tingsikiway, o pitooran ko finawlan no Lacihakan i, kalimelaan ko sowal no Kawas, to sakafana’ to ’orip no tamdaw, ato awaay to ko kaka to nikafana’to codad how i. ora ma’araway a kiwkay i, o tingsikiw ato ciwlokiwkay, o ciwlokiwkay a tamdaw ko ka adihay. pakayni sa’opo no kinkay, malosakarikec sto sakarakat no ’orip no Yincomin, mamaan ca ko deamk no sapitolon ko niyaro’.
Cyprus
Takaray sowal(概要)
縮圖|Flag of Cyprus Sayporusu(賽普勒斯共和國; Kirisiya a sowal:Κυπριακή Δημοκρατία; Roma a tilid:Kypriakí Dimokratía; Torki a sowal:Kıbrıs Cumhuriyeti.簡稱賽普勒斯:Κύπρος；Kıbrıs). O itiraay i kahiceraan no Yoropa ato Aciya, i sakawaliay no Sifo’an-Riyar a kanatal,[1] o kakahad no sera ira ko 9,251 km².
O kakafana’an to kaira no tamdaw a maro’ itini i,miso’edac to 10,000 ko mihecaan,o nalacolan no itiyaay ho i,ira ko Ciyawrutiya(喬伊魯科蒂亞Choirokoitia), ono Fa’elohay-Fakelohan mihecan, tahanini materekay ho noyanan to a kasafaco no loma’.
O kaitiraan no Sayporusu itiraay i saicomod nani Sifo’ay-Riyar tayra i Sa’etipan-Aciya, orasaka, nani to’asan ho a miheca makowan no Sitay(西臺; Ikiris a sowal:Hittite),Yasu(亞述;Yalamo sowal:ܐܬܘܪ‎),Aykipto(埃及阿拉伯共和國;Arapiya a sowal:جمهوريّة مصرالعربيّة‎),Posi(波斯;Fars),Arapiya-Halifa Hontian kitakit(正統哈里發;Arapiya a sowal:الخلفاء الراشدون‎，al-Khilāfah ar-Rāšidah),Umayie-Hontian kitakit(倭瑪亞王朝;Arapiya s sowal:أمويون‎), Winis-Kapolongan Kitakit(威尼斯共和國; Winis a sowal:Repùblica de Venèsia; Italiya a sowal: Repubblica di Venezia; Latin a 縮圖|278x278像素|EU-Cyprus : La Serenissima) ato Awsman-Hontian kitakit, hatini to ko ka’adihay no mi’ecoay ato mikowanay to Winis. I 1878 miheca makowan no Ikiris tahira i 1959 miheca ta misiiked nani Ikiris, malamikapotay no Tata’angay-Ikiris-Lekatep.(大英國協;Ikiris a sowal:Commonwealth of Nations).
Yo malaheci to ko pisiiked no Saypuruso, o sakakaay a tamdaw nona kitakit o Kirisiya-Finacadan ato Torki-Finacadan, cilacila malari’ing, tahira i 1974 miheca malingato ko tata’angay a fodfod.1983 miheca yo maro’ay i saka’amisan nona kanatal a teloc no Torki a Saypuruso a tamdaw, ira ko pipadama no Torki-Sifo a lekal sa to mipatireng to “Saypuruso-Torki Kapolongan Kitakit”(北賽普勒斯土耳其共和國; Torki a sowal:Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti，縮寫為KKTC）nikawrira, o Torki aca a kitakit ko mihayay tona milekalay a misiiked a kitakit, orasaka, o Tatapangan Salongoc no Saypuruso ono polong a tamdaw no Saypuruso.roma sato, o so’elinay nikowanan no Kirisiya deng itiraay aca isakatimalan nona kanatal, o kakahad i,mahaop ko 63% no polong a sera nona kanatal.
Oniyah a pihai to tireng o Yoropa kako ya sananay,[2] orasaka, i 2004 miheca saka 5 folad saka 1 romi’ad mikapot i Yoropa Lekatep(歐洲聯盟/European Union, EU), malacefang no nona Lekatep.
O kakahad no sera 9,251 km².
Ngangan no kanatal(國名)
O ngangan i,no Kirisiya a tilid:「Κυπριακή Δημοκρατία」;（SanoLatin:「Kypriakí Demokratía」），簡稱「Κύπρος」； Torki a sowal:「Kıbrıs Cumhuriyeti」，簡稱「Kıbrıs」: no Conghuwaminkaku:「賽普勒斯」; ono Congko:「塞浦路斯」. Pakaynien i sici a mitahidang matatapal ato “Ka’amisay Saypuruso” o “ Katimolay Saypuruso”hananay a mitahidang, nikawrira, caay ka pihay ko Torki-Sifo to mitayhyo to polong a Saypuruso a Sakowan, deng o “no Kirisiya-Finacadan a Sakowan no Katimolay Saypuruso” hananay. 縮圖|265x265像素|makalitosaay a Saypuruso
Rikisi(歷史)
I’ayaw no 8000 miheca iraay to ko niyaro’ itini. I’ayaw no 16 sici maforaw a tayni ko Kirisiya a tamdaw. Ikato’asan ho, halo Asu-Hontian Kitakit o Kiti-Kanatal(Kittim) hananay a mitahidang no Yota a tamdaw ko Saypuruso-Kanatal. ’Ayaw no 709~525 miheca matatootoor ko Asu,Aykipto ato Posi a tamdaw mi’eco tona kanatal.
’Ayaw 58 mihecaaan, satapang ko Roma-Hontian Kitakit patireng to Saypuruso-Sakowan itini, 400 ko mihecaan ko pikowan. I 395 miheca, malamikotoday no Paycantin-Hontian kona kanatal.i 1489 miheca mapateko no Winisu-Kapolong kitakit.i 1571 miheca ma’eco no Awsman-Hontian kitakit, i1573 miheca malaheci ko pipecih malasera no Awsman-Hontian kitakit.
1974 miheca o sofitay no Kirisiya mifelih to sifo no Saypuruso, orasaka, miocoor ko sifo no Torki to sofitay tayra i Saypuruso, oninian ko pilekal no Torki a tomdaw mipatireng to “ Saypuruso-Finacadan Kitakit “.tahira to i 1983 miheca miliyaw heca a milekal ko Torki to pipatireng to “Sak’amisay-SaypurusoTorki Kapolongan Kitakit ”,nikawrira, caay ka pihay ko hekal a kitakit.
I 2004 miheca saka 5 folad saka1 romi’ad oya niaro’an no Kirisiya a tamdaw a etal midemak to Kapolongan-Pitopa a mikapot i Yoropa-Lekatep, malacefang no Yoropa-Lekatep. 縮圖|348x348像素|o misakyosantoay malacongton(Demetris Christofias in February 2011)
Sieci(政治)
Ona kanatal i,makalitosaay o saka’amisan o Saypuruso ono Kirisiya tamdaw a Sakowan, o Sasypuruso-kapolongan kitakit(Kirisiya a sowal: Κυπριακή Δημοκρατία), anoca o Satimolan-Saypuruso hananay a mitahidang, mihayian no kalokitakit, o mikapotay i Linhoko ato Yoropa-Lekatep.
O saka’amisay i,o Ka’amisay-Saypuruso hananay, o sakowan no Torki tamadaw, o Ka’amisay-Saypuruso Torki Kapolongan Kitakit(Torki a sowal:Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), dengan o Torki a kitakit ko mihayiay, i 1990~1995 mihecaan oya paiteked sanany a misiiked a Nasicifan-Niyah Pikowan a kapolongan kitakit(納希契凡自治共和國; Yasaypaylan a sowal:Naxçıvan Muxtar Respublikası；Yaminiya a sowal: Նախիջեվան;Rosiya a sowal:Нахичеванская Автономная Республика）ko mihayiyay.nikawrira, cowa ka pihayi ko Tatapangan a kitakit o Yasaypayciyang tona pihayi. Anini o Torki Sifo ko milaheciay a mikowan tona ka’amisay a pecih.
I 2004 miheca saka4 folad saka 24 romi’ad ira ko pitomadaw no Tapang no Linheko ci Annan to pidemak to Kapolongan-Pitopa to sakalacecayaw no Saypuruso, talacowa mihayi ko Torki tamdaw to pihalaka no Linheko, nikawrira, ono katimolay a Kirisiya a tamdaw ko ‘alomanay, orasaka, mapalahedaw koya demak to sakalacecayaw.
I 2004miheca saka 5 folad saka 1 romi’ad, ronok sato ko nikowanan no Kirisiya a pecih mikapot i Yoropa-Lekatep.
I 2008 miheca pakaala to singkiw ci Cimitolis-Helistofiyas(季米特里斯·赫里斯托菲亞斯;Kirisiya a sowal:Δημήτρης Χριστόφιας)malacongton,o sa’ayaway o misakyosantoay a Comahaday-Matayalay Lekatep no Sieci, oninian i o tadakakafahekaan, nawhani, o sa’ayaway malacongton ko misakyosantoay itini i Yoropa a kitakit.
Ponka ato pitooran (文化與宗教)
縮圖|misatrotrokay-lisin(Carnival in Limassol 2014 (12887788193)) O maro’ay i sasifo’an ato sakatimolan o mitooray to Saka'etipay-So’elinay Kyokai mahaop ko 78%, o ka’amisay o mitooray to Islam a Torki-Tmdaw, mahaop ko 18%. I kacanglahan ira ko Limaso-Misatrotrok-Lisin(利馬索狂歡節).
Tamdaw(人口)
I 2003 miheca a sa’osi matafesiway to ko 80 ’ofad ko tamdaw, o Kirisiya a tamdaw mahaop ko 85.2%, ono Torki a Saypuruso dengan 11.6% ko tamdaw. Nani 2000 miheca misa’aloman a mipacomod to romaay a kitakit a matayalay nai Filipin,Tayko, Slilanka tayni a matayal. Itira to i 2011 miheca ira ko 838,897 ko tamdaw(caka lapot ko Ka’amisay Saypuruso),[3] i 2013 mihecaan a sa’osi to polong nona kanatal latek ira to ko 1,141,166 ko tamdaw.[4]
Pacefaday a Tilid(註腳)
[1] Countries of the World. Encyclopædia Britannica. [2020-09-15]. （原始內容存檔於2019-08-20）.
[2] The World Factbook. CIA. [2021-01-28]. （原始內容存檔於2021-04-08）.
[3] Statistical Service - Population and Social Conditions - Population Census - Announcements - Preliminary Results of the Census of Population, 2011. Cystat.gov.cy. 2011-12-29 [2012-01-29] （希臘語）.[永久失效連結]
[4] United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division. World Population Prospects: The 2012 Revision, Highlights and Advance Tables (ESA/P/WP.220) (PDF). New York: 52. 2013 [2015-07-31]. （原始內容 (PDF)存檔於2015-05-01）
Mikafitay i papotak(外部連結)
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Alassane Dramane Ouattara
Alassane Dramane Ouattara(阿拉薩內·德拉馬納·瓦塔拉)
I 1942 a miheca(年) saka 1 folad saka 1 a romi’ad masofoc(出生) ci Alassane Dramane Ouattara, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit(國家) no Cote d'ivoirie(象牙海岸) anini i ci Alassane Dramane Ouattara, patirengan a romi’ad i 2010 a miheca saka 12 folad saka 4 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Kasavakan
Kasavakan（射馬干部落）
Itiniay i Taitung(台東) Cen no Taitung(台東) ko Kasavakan a niyaro’, 604 ko sa’osi no parod no loma’, 1,637 ko sa’osi no tamdaw.
49% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 799 ko tamdaw; o roma sato i, 51% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 838 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Puyuma(卑南族)38%, Amis(阿美族)5%, Bunun(布農族)1%, Paiwan(排灣族)2%, Rukai(魯凱族)1%, roma(其他)1%.
Ira ko picodadan(知本國中、建和國小) i niyaro’.
Ira ko paisingan(建和社區衛生室) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Laidazuan(malavi)
Laidazuan(malavi)（潭南部落）
Itiniay i Xinyi(信義) Cen no Nantou(南投) ko Laidazuan(malavi) a niyaro’, 227 ko sa’osi no parod no loma’, 782 ko sa’osi no tamdaw.
97% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 757 ko tamdaw; o roma sato i, 3% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  25 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Bunun(布農族)94%, Seediq(賽德克族)1%, Amis(阿美族)1%, roma(其他)1%.
Ira ko picodadan(譚南派出所圖書館) i niyaro’.
Ira ko imeng(信義分局譚南派出所) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Ciamengan
Ciamengan（壽豐部落）
Itiniay i Shoufeng(壽豐) Cen no Hualien(花蓮縣) ko Ciamengan(壽豐) a niyaro’, 718 ko sa’osi no parod no loma’, 1,892 ko sa’osi no tamdaw.
36% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 690 ko tamdaw; o roma sato i, 64% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 1,202 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)34%, Truku(太魯閣族)1%, roma(其他)1%.
Ira ko picodadan(壽豐國小、壽豐國小附幼、壽豐圖書館) i niyaro’.
Ira ko kofa(壽豐鄉公所、花蓮消防第二大隊壽豐分隊、壽豐鄉家服中心、壽豐鄉代會、壽豐戶政所) i niyaro’.