cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Martin Luther King
I 20 sici a 60 mihecaan itiya, o Amilika a tamdaw ditdit sato a mafana’ to satimol ato sa’amis a kalaloodan o sapipalasawad to palafadesay to fohetingay tamdaw a onto, nika awaay aca ko malanga’ayay ko ka’orip a heci. Ikoray 19 sici, o fohetingay tamdaw no Amilika a salongoc no nikalatamdaw madahdah i sakowan no kanatal ato misawacoay to fohetingay tamdaw a rikec. Saki’orip to romi’ami’ad, fohetingay tamdaw no Amilika mapalacidek, caay ka nga’ay ko fohecalay tamdaw malakapot mitilid, maro’to i fasu palacideken, caay kanga’ay malafiyaw i cecay a niyaro’.
Fohetingay tamdaw caay ka nga’ay mikihatiya to ’orip no syikay no Amilika, halo ikor to no 100 miheca o yanan to ato mipalawaco a milingangan to masamaamaanay to salongoc, orasaka fohetingay tamdaw no Amilika awaay ko malecaday to nikacowat to saki’orip nangra. Milonokay sakapot no fohetingay tamdaw ato kiwkay ato kasasiroma a sida’itay a kasakapot no Amilika tamdaw, malacecay ko faloco’ misa’icel palowad to salongoc no nikalatamdaw a onto. Colacolen nangra ko Finawlan-Pikaikian a papiketon to cicediay a sarikec, mapalasawad to i syakay no Amilika ko palacidekay to finacadan no syakay ato palawacoay to finacadan.
1963/8/28 romi’ad i Wasenton pihiratengan(pikiningan) ci Linkenan masaopo to ko “tala’ayaw to sapakonira a tayal” o tadamaanay ko nian to salongoc no nikalatamdaw a onto. Toya romi’ad o pacekilan no faloco’ no finawlan, citodong ci Mating. Lote. King poksi to notimolan a Keristokiw saopo a papeloay. Ira ko cecay a sinpon kisya sowal sa, o pipapelo ni King “matomes ni Linken ato ni Kanti a salo’afang ato rakat no Fangcalay Cudad”, saan. Mipatesel ko sowal ato cimarama’ay, patalahekal paratoh to – tatapangan no ticukacu ko nian – caay ka cipakafolaway ko pakayraan no sapifalic, marayray ko sowal, ci’icel ko piliyang. Itiya i 60 miheca ato 70 mihecaan, palisaotan no Amilika, congtong ato hoying malosapipalasawad to midipangay to sarikec ko nipipapelo ni King.
Google
Google （Google）
Martin Luther King
I ’ayaw no 100 miheca, o cecay tadamaanay no Amilika a tamdaw mifica to misdeal to palafadesay a hapiw sanay, anini itini kita mapolong i ka’ayaw pihiratengan cingraan masaopo. O katadamaanan a matiya o likat no ci’edilay, o 縮圖|CONGTONG ci Kannayti aci KingHakasi (Photograph of White House Meeting with Civil Rights Leaders. June 22, 1963 ) sakacipafaloco’an no pafadesay to ’orip i awaayay ko mo’ecelay i masalefotay a kohetingay a tamdaw. Sakaira niira matiya o lipahak no monihar, paherek to ko raraya’ay a dadaya mipalitay to fohetingay tamdaw. Nikawrira ikor no 100 mihecaan to anini i, mahapinangaw ita awaayho ko mapakoniraay itini a sakifadesan a so’elinay. Ikor no 100 mihecaan anini, mipalacidekay to finacadan a sapalit iyar. Ikor no 100 mihecaan anini, fohetingay tamdaw oyaan: to i mafekotay i kalico’co a syakay i kitakit no Amilika, matiya o malafelay i sera no tireng a masapinang. Anini masaopo kita itini, o nian ko patengil to sakahapinang no ’alomanay a tamdaw.
Kin lwan
Kin lwan（錦路部落）
Martin Luther King
Oroma a patodong i, anini o milongocay to sapisodsodaw no kitakit ita ko sakatayni. O kalata’angan no mipatirengay to nikapolongan kitakit a kinpo ato micidekay a hapiw a sowal i, oya nipacecayan i kahacecay i finawlan no Amilika. Pacecay cangra to tamdamdaw to sakanga’ay ma’orip, mapakonira ato kacifaloco’ to sakalemed o ’eca ko mamalingangan ko salongoc. Sakiroma a finawlan i, mato caay kalaheci ko nano nisowalan i kitakit no Amilika. Awaay ko sapilahecian to sakatadamaan no demak, o sowal aca to sakifohetingay tamdaw, sacisowal sa i laloma’ “caay ka’edeng ko sasorot” saan a patatiko, o sata’angay a padafongan ko kitakit nao awaay ko ni’osawan. Orasaka anini longocen ita ko sapisodsodaw to misowalan to sapafeli titaanan a sapakonira ato mo’ecel a pa’oripay.
Google
O tatapangan a nona Ko-kol hananay a kosi i, itiniay i Padaka(美國) roma sato ira haca i roma a kitakit ko kosi nira (o no In-ke-lis a sowal：Google Inc.) O tayal nona kosi i, ira ko pikilim i wang-ci-wang-lo(網際網路) i tingnaw, pisa’osi i in-tewan(雲端), sakilosiyang a fana’. Adihay ko nisanga’an naira to sakacaloway no mikitinaway to maamaan a tamdaw, o sakasietan nona kosi i, ona pikilosiyang a tayal nira. Oya mitiliday I se-tan-fo Ta-sey(史丹佛大學) a po-se ci Lay-li Piy-ci ato ci Siy-e-kay Po-li ko patirengay tona Ko-kol(Google), mansa ca Ko-kol malacafayay hananay no ’alomanay a pangangan kona tatosaay.
Martin Luther King
Patapalay kita to kitakit no Amilika ko sakatayni ita itini tona tadamaanay a sera, o makalahayto kita anini. Caayto ko tomerepay ato matayoay ko nihaenan. Anini o sapilaheciaw to nikapolongan sowal. Anini nai mafohokay to’emanay a mipalacidekay to finacadan pasadaken a milacal patayra i masapanahalay ta’engaday a lalan. Imatini o pasayraay i fawahan no Tapang a Kawas ko wawa to fainayan fafahiyan. Imatini o kitakit no mita pa’oripen nai masonolay i caayay kalalen to sakifinacadan, patirengen i ’ongcoy a malali’ay a milikakaay to. Ano satalimaan han no kitakit no Amilika kina kakalahan ato misafaay to faloco’ no fohetingay tamdaw i, anohatini i, saki kitakit no Amilika i, o sakasemer koni. Ano caay karaod i nga’ayay kacanglahan ko mapakoniraay ato sakalalenaw, cirahoday a keter no fohetingay tamdaw caay ko mamalasawad. 1963 mihecaan caay ko paherekan ko sakalalefo, o satapangan koni. Mangalay ko cima tamdaw, ano mafasaw ko keter no fohetingay tamdaw maraheked to saan, ano o nian ko sakarihaday no kitakit no Amilika, a caay ka temitemik, o mamatolas ko tamdaw. Caay pakatafad to salongoc no finawlan ko fahetingay tamdaw, awaayko sarimadac ato sapater sanay no kitakit no Amilika. O ta^ebgad no mo’ecel caayko tatayni, maliyangay a faliyos o pararid mingiyangi to tatenaan no kitakit. Nikawrira sakitala to sakamo^ecel no fawahan o kasararimorimok a tamdaw, ira aca ko sasowalen ako. O sakadopohaw to sakatatodong no rikec i, caay pasayra imoraraway ko sapidemak ita. Aka ka o sakadamso’ to sapakoniraaw a misa’adaay ato mi’intelay i falo^efoay ko pi’owak.
Kin lwan
Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹) ko Kin lwan a niyaro’, 54  ko sa’osi no parod no loma’, 183 ko sa’osi no tamdaw.
94% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 172 ko tamdaw; o roma sato i, 6% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  11 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)91%, Amis(阿美族)2%, Paiwan(排灣族)1%, roma(其他)1%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Maifor
Maifor（馬立雲部落）
Martin Luther King
Imatini syakay no fohetingay tamdaw o tadamaanay a fa^elohay sakalalood, nikawrira aka ka o caayay paso’elinay to fohecalay a tamdaw. Nawhani ’alomanay a fohecalay tamdaw a salikaka o mafana’ayto titaanan, o saki’orip nangra malecaday to no mita a ’orip masasiket, o samikihatiya anini o wacay nangra koni. O malalenay ko sakacipakonira nangra to no mita. Caay ka nga’ay a sacecay han ita ko demak.
Maifor
Itiniay i Ruisui(瑞穗) Cen no Hualien(花蓮縣) ko Maifor a niyaro’, 108 ko sa’osi no parod no loma’, 245 ko sa’osi no tamdaw.
Martin Luther King
Ano dademak to kita i, o tatala’ayaw a romakat kita. Akaa tararikod. Anini ira ko milicayay to cisalongocay a tamdaw, “Ano hakowa a damso’en kamo?” saan.
Maifor
73% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 180 ko tamdaw; o roma sato i, 27% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  65 ko tamdaw.
Martin Luther King
Ano cimapadesay masemsem ko pikari’ang no imeng to fohetingay tamdaw i, caayko mamadanso’ kita.
Google
google pikilim
Ona google pikilim hananay i, o nipahadakan no google kosi a incing to sapikilim i wang-ci-wang-lo(網際網路), o sata’angay, saadihayay a sapiklim a incing i wang-ci-wang-lo(網際網路). Mata’eli to tosa a co’ol no ca’ol to pikakilim no nanicowacowaay a tamdaw ko pitayal nona incing nona google pikilim, cowa aca pikilim to wang-yi(網頁) a cecay ko nitayalan nira, ira haca ko pikilim to conga, sinpon, sipon wang-yi(網頁), ika.
Martin Luther King
Ano katalapapotal a misacikacikay kita a maroray to ko tireng i lawac nalalan a pacarcar ato pacarcar i maci mikilim to kamaro’an, o ca ^ca ko dadanso’.
Ano kadademakan no fohetingay a nai kamaroma no macahiway finacadan malinah tayra i ’alomanay macahiway finacadan, o ca ^ca ko dadanso’.
Ano oyanan to kacaay ka nga’ay no fohetingay tamdaw mikihatiya to singkiw i Misispi, ano i Niwyoko ira ko cecay fohetingay tamdaw awaay ko depoc to pisingkiw ano saan i, o ca ^ca ko dadanso’.
Caay, caay ka dadanso’ kita anini, i ikor to caay ko dadanso’, dengan o mo’ecelay ato caay ko misawilihay matiya o rodis no ’alo, masakakoyol a mimoli.
O mahapinangay to ako, mikihatiyaay to saopo a tamdaw anini, ira ko nai mapadesay ato malafadesay, ira ko nai pirofoan a masadak, ira ko mikilimay to sapakoniraaw, nai kamaro’an a malapades, i pipekpek no imeng a warawarasa. O sakitamdawan ko nikararid namo a mapades. Hadidien ho, sa’imeren ko pipaso’elin, mi’emetan caay ko sapatefoc no nikasemsem koni. Panokayen kita tayra i Misisipi, minokay i Alapama, minokay i Saus Kalolana, mnokay i Ciociya, minokay i Lois Anna, minokay kita i no ’Amisan a maci kamaroma no macahiway finacadan ato roma finacadan, kai faloco’en to, o mahaenay a demak o mamanga’ay a mafalic. Aka ka talahenot isatoras a ^ca to pakadocoh.
Idangaw, pasowal kako anini tisowanan, toni tatokian, talacowa malitemah ita ko ka’em’eman ato matinakoay i, ira ko cecay a pisalemed ako. Oni a misalemedan i o talolongay a lilamit i citiihay a Amilika.
Ira ko misalemedan ako anini. 我今天有一個夢想
Misalemad kako ira ko cecay romi’ad, i kahenganay a lotok no Ciociya, malafadesay a wawa ato palafadesay a wawa malatihi ko aro’, mato malikakaay ko kasasowal.
Google
Google Chrome sakinengneng
O Wep-kit(WebKit) hananaya incing to sakinengneng i wang-yi(網頁) kona Google Chrome. I 2012 miheca 5 folad 21 romi’ad i, 33% ko no Chrome a nitayalan, makiysoay nira ko IE, o sakakaay to cira, halo o IE ato Firefox a makatatolo naira a miala to sakinengneng i wang-yi(網頁) a tayal.
Martin Luther King
Ira ko misalemedan ako anini. 我今天有一個夢想
Misalemad kako ira ko cecay romi’ad, halo i Misisipi lalengawan no mo^ecel, mapaekel a malafali, matiya o i kohekohan a mala cipakoniraay ato cima^ecelay a masafaniyot ko kangdaway.
Kilomaan
u sulit nu Hulam: 年祭
Google
Android sakitayal
O niparoan i kikay a sakitayal kona Android. 2010 miheca, itini i nikinkiwan i ki-na-les(Canalys) i, o saetanay a sakitayal kona Android i ce-howay-sing so-ci(智慧型手機) saan.
Maifor
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)39%, Bunun(布農族)3%, Tayal(泰雅族)4%, Paiwan(排灣族)1%, 撒奇拉雅族25%, roma(其他)1%.
Martin Luther King
Ira ko misalemedan ako anini. 我今天有一個夢想
Misalemad kako ira ko cecay romi’ad, o sasepatay a wawa caay ko nikakoheting nangra, o wayway to katadamaan katanca ko sakaciepoc i ka’oripan nangra.
Misalemad kako ira ko cecay romi’ad, ira ko nikafalic no Alapama, ano masasiromaroma ko nisowalan no kakeridan, caay pihayda to rikec no nipatatekoan a kitakit, nikawrira ira ko cecay romi’ad, itiraay a fainayan ato fafahiyan a wawa no fohetingay ato fainayan tamdaw ato fafahiyan a wawa no fohecalay tamdaw masasi cecayay ko kasadakan, malahakelong micomod masadak.
Kacedas
Kacedas（內獅部落）
Martin Luther King
Ira ko misalemedan ako anini. 我今天有一個夢想
Misalemad kako ira ko cecay romi’ad, macakat ko co’ed, malokelon ko lotok, kasapikepiked no lalan malanga’ayay a rakaten, mapa’edilay, malikat i hekal.
Gowryu
Gowryu（合流部落）
Maifor
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Martin Luther King
mapakoniraay to. 自由了
Ira ko nia harateng, malacecayay ko tayal, pitolon, malalefo, marofo, mihadimel to pakoniraan, nawhani kafana’en ita, ira ko cecay romi’ad, o mamapakoniraen kita.
Gowryu
52% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 81  ko tamdaw; o roma sato i, 48% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  75 ko tamdaw.
Martin Luther King
mapakoniraay to. 自由了
Saka ira ko pakoniraan to a rami’ad, o polong no wawa no Kawas o fa^elohay to ko karomadiw toni “O kitakit ako, ci mapakoniraay nga’ayay niyaro’, romadiw kako i tisowanan. O kapatayan no mato’asay niyaro’ kiso, o kalita’angan no ’ayaway tayni kiso, o wadihang no lotolotok ko kapakonira.”
Gowryu
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)47%, Amis(阿美族)3%, Paiwan(排灣族)2%.
Martin Luther King
mapakoniraay to. 自由了
Ano mala o tadamaanay ko kitakit no Amilika i, lahecien ko ni salemedan. Mapakoniraay a ngiha o nai lotok no Niw Hanposeel a tayni, Mapakoniraay a ngiha o nai lotok no Niw Yoko a tayni haw? Mapakoniraay a ngiha o papakayra i Alekeni a lotok no Pinsifaniya a tayni.
Google
Pi’arawan to lakaw
中文維基百科
Kilomaan
Angongol ko pakainaay ngangasawan no ’Amis i siyakay ato
Kacedas
96% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 701 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  27 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Paiwan(排灣族)94%, Amis(阿美族)1%, Tayal(泰雅族)1%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Google
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Kafos
thumb|upright=1.4|Kafos|left
Malonem
malonem hananay i,
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Kilomaan
cinganganay to masakapotay a potipot ko fa’inayan. O saki coker no “Toor to fafahi a maro’” sanay a likakawa, saka o fafahiyan itini i potipot no ngangasawan o tadamaanay ko tireng, kawrira pakayni no niyaro’an to a demak saheto to o fa’inayan ko citodsongay, mansa, mikapot ko fa’inayan to tatayalen no niyaro itinien i potipot no masakapotay ko pitayal, pakaynien no mita pikiloma’an nano litengan ho a rayray no demak ta mahapinang ko todongay no lalekoan no demak.
Gowryu
Ira ko picodadan(新樂國小、新樂國小附幼) i niyaro’.
Kilomaan
Kitinien no mita i “kiloma’an” no Makotaay a niyaro’ mihapinang a somowal i laeno, Ira ho ko nano liteng a rayray ko kiloma’an no Makotaay a niyaro’, marawed to ko kalikelonan to no sakapito a folad to mihecahecaan maherek to mipanay mimalikoda ko Makotaay, nano liteng a rayray i harateng no finawlan cowa kafalic, o kiloma’an hananay maherek to mipanay mireko to kiloma’an a demak, o piahowiday to ’adingo no kawas ato pifahfahan to lifong a lisin. O demak no kiloma’an o potipot no fa’inayan a kasakapot ko cacitodong mireko, saka tona romi’ami’ad mireko midoedo to rikec, cima ko cowa pitoor malitefoc, itini to tadamahapinang ko ’icel no kasakapot, o manmaan a tatayalen doedo sa to sakakakakaay ko tayal.
Pisatapangan malikoda toya a dadaya moetep ko toki salafii sa tahira sakatosa a romi’ad moetep ko toki, pifolodan han. O malitengay a selal maro’ i tenok no taliyok, romadiw malaliepah, mangaay misasadak, papotal a taliyok o kapah a kapot ato makakaay a kapot a romadiw ma kero, ano ira ko tadademak, saka tatiih miliyas to ’alomanay anca miki’ayaw milaliw, ano awaay ko pidoedo o kakeridan no kapah ko mamirikec to likakawa, kamokomoko’ ko cikan cuwa pilaliw a mikerid ato misakawanan to sakero’ no ’alomanay.
Sakatosa tolo sepat a romi’ad, lima ko toki maherek malahok tahira lafii moetep ko toki, o radiw ato kero mahecad to mifoloday, satikotiko sa cuwa kafalic, o masakeroay saheto o fa’inayan no niyaro’, ano caeca kasamaan ko hawang makero, nika o kero no fa’inayan ira ko tadamaanay nira, patalahekal to piyok ato kaci’icel no piperok, mapacamol to pasifana’ to limecedan ato kaying pasaso’araw, mipili’ palosiyang to calowayay a kapah, mingodo mitakid palimo to mato’asay ato saikoray a radiw no sakiilisin, malecad to o tapelik no riyar ko sapaherek a malikoda, dadoedo sa ko kasaselal mita’ong to malitengymato’asay no niyaro’ ko demak no ilisin.
Gowryu
Ira ko imeng(橫山分局新樂派出所) i niyaro’.
Ira ko Kiwkay(新樂天主堂) i niyaro’.
Kilomaan
Saikoray a romi’ad o fafahiyan to ko makeroay, deng to o mama no kapah ato malakacaway a selal ko padamaay to demak no niyaro’, o kero ato radiw malecad to no fa’inayan, deng ira ko cecay todongay no fafahiyan a kero ato radiw, mipihay hananay. sasifo’an ira ko pacakat ko “mama no kapah” itini i kailisinan o satadamaanay koni a demak.
Gowryu
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Kilomaan
Pi’arawan to lakaw
阮昌銳，1969，《大港口的阿美族（上）、（下）》. 臺北：中央研究院民族學研究所.
Fitawngi'
50px|miniatur|Fitawnfi'
Martin Luther King
mapakoniraay to. 自由了
Mapakoniraay a ngiha o papakayra i matahepoay no so^eda i Roaki a lotok no Kolaroto a tayni, Mapakoniraay a ngiha o papakayra i matisilay lotolotok no Kalifoniya a tayni haw? Caay ka dengan onini, o sapakonira a ngiha o papakayraen masakaratay a lotok no Ciociya tayni haw? Mapakoniraay a ngiha o papakayra i pikecoran lotok no Tiennasi ko nikatayni.
Mapakoniraay a ngiha o papakayni i kasacecacecay no taporo no Misisipi a tayni haw? O mapakoniraay a ngiha nai kasacecaceay no lotok a tayni.
Tona mahoni ko ngiha no pakoniraay, o nai kasacecay no niyaro’, kasacecay no nipatatekoan a kitakit ato tokay a mahoni i, itiya, o wawa no Kawas, fohetingay ato fohecalay tamdaw, Yotayakiw ato caay ko Yotayakiw, Kiristokiw ato Tingsokiw, o mamalakayat ko kamay, malacecay romadiw to radiw no fohetingay tamdaw, “Mikalakomodan mapakonira to, mikalakomodan mapakonira to, miahowid to ci’icelay Kawas, mikalakomodan niyam mapakoniraay to.”
Kinanoka
Kinanoka（僅那鹿角部落）
99% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 246 ko tamdaw; o roma sato i, 1% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,   3 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)97%, roma(其他)2%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Kenya
縮圖|Hata no Kenya
Kenya Kapolongan-Kitakit(肯亞共和國)
O cefang no Linheko, Afrika-Lekatep,Cowa Pisakakinih-Lekatep,Saopo no 77 kitakit, ato Sakawaliay-Afrika Patatekoan-Lekatep( 東非共同體（簡稱東共體；Ikiris a sowal:East African Community，EAC）. Itiniay i syoto no Kenya i Nairopi ko Tatatpangan-Loma’ no Citodongay to Kamaro’an no tamdaw(聯合國人居署;聯合國人類住區規劃署; Ikiris a sowal:United Nations Human Settlements Programme) ato Citodongay to Sakafangcal no Taliyokan(聯合國環境署，又稱為聯合國環境規劃署; Ikiris a sowal:United Nations Environment Programme, UNEP；或 UN Environment).
Rikisi(歷史)
O cecay a katenakan no tamdaw ko Kenya, itini ira ko makarkaray i’ayaway no 250 ’ofad a malafakelohay to a okak no tamdaw. tahira to saka 7sici, ikatimolan no sakawaliay a lislis no riyar adihayay to ko patiyamay, itiniay to ko Arapiya a tamdaw maro’ a patiyam itini. I saka 26 sici, ma’eco no Potawya malanikowan ko lislis no riyar. 縮圖|Wuforo-Kenyata congtong 1890 miheca, o Ikiris ato Toic maa’isal a mi’eco to Sakawalian-Afrika, o lilam no Ikiris ko Kenya. 1895 miheca, milekal ko sifo no Ikiris to “nidipotan a Sakawalian-Afrika” ko Kenya saan. 1920 miheca, malanikowanan no Ikiris ko Kenya, itiya i 1956 tahira i 1960 miheca, o Cikoyo-Tamdaw(基庫尤; Cikoyo a sowal:Gĩkũyũ) mipacekil to Maomao-pilolol(茅茅起義; Ikiris a sowal:Mau Mau Uprising、Mau Mau Revolt), to sapifelihaw to pikowan no Ikiris. o mikapotay tona Maomao-pilolol a tamdaw cowa ka o Maomao kako sanay to tireng, o "o naifaloco'ay-sofitay no Kenya a sera" (Kenya Land and Freedom Army，decdec a stilid:KLFA) sa ko pitahidang to niyah a tireng.
1963 miheca saka 5 folad midemak to tata’angay sinkiw, Finacadan-Lekatep no Kenya Afrika pakalowaid tona sinkiw. Tona mihecaan saka 6 folad saka 1 romi’ad patireng to Niyah-Pikowan a sifo, saka12 folad saka 12 rom’ad milekal to pisiikedan, mapalasawad to ko 70 ko kakaya’ a pikowan no Ikiris. 1964 miheca saka 12 folad saka 12 romi’ad mapatireng ko Kenya Kapolongan-Kitakit, nikawrira, tahasiay ho i Tata'akay-Ikiris a Lekatep(大英國協;Commonwealth of Nations).
1978 miheca, o sa’ayaway a congtong ci Ciyawmo-Kenyata ato Sapadang congtong ci Tannier-Alapo-Moyi satapang matayal.1982 miheca saka 6 folad mideamk to Cecayay-Kasafelaw Faco (一黨制:Ikiris a sowal:one-party system,又稱單黨制:single-party system;或一黨專政:single-party state) no sieci. 1991 miheca saka 12 folad mafalic a midemak to Adihayay-Kasafelaw Faco no sieci. O kalacongtong ni Moyi ira ko 24 mihecaan ko kato’edaw no mihecaan, tahira i 2002 miheca ko tolas. 2007 miheca saka 12 folad saka 27 romi’ad pakalowid ci Mowayi-Cipici tona mihecaan a sinkiw malacongtong,oya Pacoliay a Koletoay-Cenger a Finawla-Demak ( 橙色民主運動 ; Orange Democratic Movement) to ikakaay a kiing i kalomaocan, oya kakeridan no pacoliay ci Layila-Awtinka malacongli. Oya sato micokeray ci Layila-Awtinka mipacekil to fodfod icowacowa a niyaro’. 2013 miheca, Wuforo-Kenyata pakalowid to sinkiw malacongtong. 2022 miheca tahakedal to sakakaay i Sakawalian-Afrika.
Kaitiraan(地理)
縮圖|245x245像素|Cilimacaro-Tokos Itiniay i Sakwalian-Afrika ko Kenya, mingataay to Indo-Riyar, itiniay kalalaedan no Somaliya ato Tansaniya. O kakahad no sera ira ko 582,650 km², ilaloma’ nonini o sera 140 km², o nanonanoman 11,227 km². o mililisay to lawac no Indo-Riyar ira ko 536km.
O kakarayan o kaitiraan ko pi’arawan a mafalic, oroma a pala sa’emeray, ira ko cowa kafilo ko fa’edet a kakarayan pala. o itiraay i lilis no riyar o fa’edetay-romi’ad, cecay miheca sahetoay o fa’edetay kala’oraday a romi’ad. Patinako ham Mompasa, Lamolincen ato Malinti a lilisay no riyar a niyaro’, masafalifalic to cecay a romi’ad to fa’edetay ato sa’emeray.
Tayra to i kemod no Kenya,mangalefay ko ka’icang a makedal ko romi’ad. Itini i kakedalan awaay ko mamamang a ‘orad, o fa’edet matongalay ko kasasiroma to romi’ad ato dadaya,tahiraay to 20°C ko kafalic. o tongroh no riyar ko misiwaray tona fa’edet, i taka’raway tongroh no riyar malowanay ko fa’edet.
Tata’angany ko kasasirom no faci no sera no Kenya,mingataay to Indo-Riyar, mahaop ko sina’sina’an a Mangoropo i sakawalian-Afrika, ira heca ko kakahaday a dafdaf ato taporo.
Mahatosa mapecih no Tata’angay-Ta'eman (東非大裂谷;Great Rift Valley) no Sakawalian-Afrika ko Kenya o sifo’ay-Kenya ato sa’etipay-Kenya, mahifalat ato Sifo’ay-Konis no cikiw, sacingangan to “Ciwcika no Sakawalian-Afrika”.
O sa’akawanay a tokos o Kenya-tokos, ato itiraay i laed no Kenya ato Wukanta a Ayerkong-tokos. O itiraay i saka’etipan-Kenya a Kakami-Kilakilangan o naikoran no ‘ora’oradan-kilang no Saka’etipan-Afrika. Ikakaay ko katata’ang no Mao-kilakilangan pasasotili’en ato Kakami-Kilakilangan, onini i,o iakakaay i Saka’etipan-Arika a macacamoray a kilakilangan. o ikakaay ko ka’akawang a lotok itini i Afrika a Cilimancaro-Tokos ( 吉力馬札羅山; Swahli a aowal:Kilimanjaro) itiniay i Kenya.
Saka’orip(經濟)
Itira i 1994 miheca tahira i 1996 miheca,o polong a nili’etan no kitakit a lalen ikakakaay no 4%. satapang i 1997 miheca, pacarcar ho ko kacemohad no kalotayal; 2003 miheca ‘edengan 1.4%, tahira to i 2004 miheca macakat to 2.3%, i 2005 ato 2006 mihecaan mingataay i 6% ko karongal. O saka’orip no Kenya ono kitakit a katatalan ko sakakkaay, midemak to paitekeday faloco’ a paliwal to dafong. O mihamhamay to lafang a tayal tata’angay ko tatinakoan i polong a saka’orip, mingataay to 60% o mihamhamay-tayal a GDP. 縮圖|Patiyamay-Etal no Nairopi O liomahan ira ko kacemahadan ira ko kakedi’an, nawhani, o ‘orad ko pi’arawan, cecay no kalisepat ko ‘etan no liomah. Oroma sato i, talacowa o cemahaday ko misanga’ay tayal no Kenya i Saka’etipan-Afrika, o ‘etan no misanga’ay to dafong ‘edengan 14% no GDP. I 2006 miheca, o polong nili’etanan no Kenya kitakit ira ko 173.9 ’ok ko Amirika-Payso, o lalen no cecay tamdaw nipili’etanan ira ko 450 Amirika-Payso.2014 miheca o polong nili’etanan no Kenya kitakit ira ko 609,37 ’ok ko Amirika-Payso.
O nipasadakan a dafong no Kenya o sakakaay o potal-sapanasensen ato ociya, oninian a ‘etan i 2005 miheca ira ko 11.5’ok Amirika-Payso. 2011 mihecaan a nipaliwalan i roma a kitakit o ta’elifay ko Slilanka, malasakakaay nipaliwalay to ociya a kitakit i hekal, o sakakakaay pipaliwalan itiraay i Afrika, do’edo sa i, o Yoropa, o sakakakay pipaliwaln o Ikiris,Tansangniya, Wukanta ato Holan, o sakakaay pi’acaan to dafong nani tiraay i Congko, Indo, Arapiya-Lekatepay kitakit, Sawuti-Arapiya ato Katimolay-Afrika kitakit. O nipa’acaan i Amirika o riko’. o malakapotay mali’aca ato Wukanta(pasadakan 12,3%,mi’acaan 15,6%) ato Roanta(pasadakan 30,5%, mi’acaan 17,3%).
O ociya ko cecay no sakakaay sapili’etan to payso no roma a kitakit. nikawrira, masiwar no kafalic no kakarayan no hekal, malowanany ko pipalomaan to ociya a sera, masiwar ko saka’orip no pinapina ’ofad a tamdaw.
O syoto Nairopi no Kenya o kahiceraan no pakipaysoay-demak. Tahira i kaleponan no 2009 miheca, o i kinkoay a payso ira ko 40 ’ok Amirika-Payso, o kiyam ira ko 8603 Kenya payso(Kensinlin), onini i,o halafinay a pikiyam, ilaloma’ nonini o kiyam i roma a kitakit ira ko 4297 Kensinlin. Mahaop ko 21% no GDP. Tahira i 2008 miheca, ira ko 42 kinko, cecay ko cowa ko kinko a pakipaysoay-kowan, tosa ko pilikiyaman kaysya, tosa ko lekatep no loma’ ato 95 pifalican to payso no roma a kitakit, iloma’ nonini sepat ko tata’angay kinko, tinako Pakolay-Kinko, Cata-Kinko, Kenya Patiyamay-Kinko ato Kenya Finawlan-Kinko, o nitayalan mahaop ko 60% no kinko no Kenya.
Tamdaw (人口)
縮圖|Mama ato wina o Kenya a tamdaw I 2009 mihecaan a sa’osi ira ko 3861 ’ofad ko tamdaw no Kenya; 2014 mihecaan matongal tangasa i 45000 ’ofad ko tamdaw, tosilen ira ko 42 ko kasasiroma a finacadan o sakakaay o Cikuyu-finacadan ko sakakay(mahaop ko 18%), do’edo sa o Rosiya-finacadan(14%), Rowo-finacadan(13%), Kalonkin-tamdaw(12%), Kanpa-finacadan(11%) Somaliya-tamdaw(10%) ato Miro-finacadan(6%). O roma sato i, ira ho ko mamangay finacadan o Inpa-tamdaw, Arapiya-tamdaw ato Yoropa-tamdaw, ano polongen mahaop ko 1%. Nanoto’asan a pinangan o mihayiay to Ka’alomanay-Ramod, tahira to i 2014 miheca nga’ masanga’ ko Romad-Rikec, malaheci ko Cecay Fainayan ’Aloman ko Fafahi Ramod-Faco sanay a rikec.
O cinganganay i hekal a tamdaw no Kenya ci Ciyawmo-Kenyata o mama no kitakit, ’ayaway congtong ci Tannier-Alapo-Moyi, ’ayaway congtong ci Mowati-Cipici, 2004 miheca milayapay to Nopier Rihadayay-Hofi ci Wangkali-Matayi, ’ayaway congli ci Layila-Awtinka, o cinganganay a mikinkiway to kicay a mama ci Palako-Awpama. Iloma’an nonini ci mama Palako-Awpama mala saka 44 riyad congtong no Amirika ko wawa ningra ci Palako-Awpama.
Punka(文化)
Maramramay to Swahili-Punka, Sawalian-Punka, Selilangka-Punka ato Indo-Punka ko punka no Kenya. O iriniay a 42 finacadan mangangodoay roma finacadan a punka ato pinangan no ‘oripa, tahanini ma’osaway ho kono litengan kararamod, pitadem ato macakat malakapah.
Sowal (語言)
Ono sifo a sowal o Ikiris ato Swahili Sowal. o sowal no Swahili ono Panto-Finacadan a sowal ko nini, ato Arapiya-sowal ato Hawsa-sowla o skakaay a sowal itini i Afrika. itini i Swahili-sowal adihayay ko nicaliwan nani Arapiya. o ngangan to “Swahili” sanay i,o nani Arapiya a sowal to سواحيل‎（Sawahil）o “mingataay to riyar a sera” sanay ko imi nonini. o tayniay a palafangay to romi’ami’ad o matengilay a sowal “kadepo” i,o mihamhamay sanay ko imi a Swahili-sowal.
Pacefaday a tilid(註腳)
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Torik
O katadamaanan no niyaro’
Torik, i sowal no Pangcah, o fotoen ko maan o sanay. i ka'ayaw ,ira ko riyar. i kaikor,ira ko lotok. so’elinay mato wawa no riyar ato lotok kita o misa’Amisay. caay ka cango’ot kita to saka’orip ato kakaenen.
O nikalopisak no Torik
Itiniay i Chenggong Cen no Taitung ko Torik a niyaro’, 397 ko sa’osi no parod no loma’, 1,060 ko sa’osi no tamdaw.
83% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 882 ko tamdaw; o roma sato i, 17% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 178 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis76%, roma6%.
Ira ko picodadan(信義國小、信義國小附幼) i niyaro’.
Ira ko imeng(成功分局都歷派出所) i niyaro’.
Ira ko paisingan(信義社區衛生室) i niyaro’.
Radiw i Torik
«(hakeno-1)»
(No fa'inayan: fi; no fafahiyan: ff; mapolong: po)
(fi) O kapah no niyaro' kami.
Namasia
Namasia（那瑪夏區）
Torik
Radiw i Torik
(ff) Kayoing no niyaro' kami.
Namasia
Itini i Kaohsiung(高雄) ko Namasia. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 172.33 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 117.75 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 38.04 km²), 3,027 ko tamdaw i Namasia, 813 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 2,691 a tamdaw, pakaala to 89%(Bunun布農族, Hla’alua拉阿魯哇族, Kanakanavu卡那卡那富族) no polong no tamdaw. o Bunun, Hla’alua, Kanakanavu ko sa’alomanay i Kaohsiung.
O kasaniyarona
3 ko cun, 4 ko niyaro’ i Namasia. Nangnisalu（南沙魯部落）, Maia/Mangacun/Mangacun（瑪雅部落）, Takanua /Takanua（達卡努瓦部落）, Masinghalan（瑪星哈蘭部落）.
Torik
Radiw i Torik
(fi) Mafana'ay a miraradiw.
(ff) Mafana'ay a masakero.
(ff) Hi-ya-yo-yan-ho-hay-yan.
(fi) Hin-hey-yo-yan-hi-ya-yo-yan.
(ff) Hin-hey-yo-yan-hi-ya-yo-yan.
(po) Ho-hay-yan.
(fi) Ano ira ko kanga'ayan no niyaro', aka pitawal konamo i tamiyanan.
(ff) Makakitikiting kita masakero, awa ko kihar say no mita.
(fi) O kapah no niyaro' ko kami.
(ff) O kayoing no niyaro' ko kami.
(po) Hey-ye-yo-yan-ho-hay-yan.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Hbun kramay
Hbun kramay（煤源中部落）
Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹) ko Hbun kramay a niyaro’, 109 ko sa’osi no parod no loma’, 386 ko sa’osi no tamdaw.
93% ko ka’aloman(最多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 359 ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  27 ko tamdaw.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
O pa-pa(/falofalo/falo falo) lenlen
O pa-pa(/falofalo/falo falo) lenlen （八八水災）
Ona pa-pa(/falofalo/falo falo) lenlen ira ko roma nira a ngangan, Mo-la-ke faliyos ato (/falofalo/falo falo) faliyos, mikari’ang ko faliyos to nani tenok tahira i satimolan ato sawalian no Taywan i 2009 a mihecaan 8 folad saka6 tahira i saka10 a romi’ad. Tona katahini no Mo-la-ke faliyos i Taywan i, mihawikid to ’orad cira, ona kaadiay no ’orad i, ta’elif han nira ko nano mihecahecaan a kilok (o sa’osi to nisa’oradan i papina a nirayo’ to tosa a romi’ad i, lecad sa to no cecay a mihecaan). Oya i ciya-siyin-siyang siyaw-lin-con no Takaw o Siyaw-lin hananay a niyaro’ ko satatiihay to nano nikari’angan no faliyos, matekop kora niyaro’ itiya, 474 ko matolemay i kaperar no tokos a tamdaw.
O sa’osi to na’oradan
2009 a mihecaan(年) 8 a folad 8 a romi’ad tahira i 9 a romi’ad, o ’orad no Mo-la-ke i tokos no Ciya-i, Takaw, ato Pin-tong i, o nisa’osian no misasa’osiay to ’orad i, mata’efay ko molefot to na’oradan toya saka8 a romi’ad.
O sipon no kicay
O nisa’osian to sipon no pinalengaw ato sipon no mapihiway a nipatirengan a loma’ ato maaman i, polong han 192.17 a ca’or no ca’or ko payso (o safa ho no He-po faliyos), o sipon no nipalomaay i, 129 a ca’or no ca’or, 47 ca’or no ca’or ko nisafotingay, 16 ca’or no ca’or ko no mipahotingay.
O sa’osi to mapatayay a tamdaw
678 ko mapatayay, 33 ko madoka’ay, ona mapatayaya to madoka’ay saheto o maro’ay i Ciya-i, Tay-nan, Takaw, Pin-tong ato Nan-to. (tahira i 2009 a mihecaan 8 a folad 28 a romi’ad 19 ko tatokian ko o pisa’osi no sitatodongay to pades i con-yan konini.)
O pifiyor to Cen-ce
Patakos ko sing-cen-yin, 22 a romi’ad tahira i 24 a romi’ad no saka8 a folad i, mipatalaeno to kalitosa no kacakat no hatay no kitakit a mikirarom toya mapatayay ato madoka’ay.
O nipatirengan i kaikor no Falofalo a lenlen
1.O siyaw-lin-con kining koying, 1.7 kofo(公頃) ko kakahad no sera, 80% a sera i, o pipalomaan to pinalengaw, o papalecaden to paniyaro’an no siyaw-lin-con a makakilang. 181 ko mapalomaay a sapal no sakola hana i koying, o patatodongan toya mapatayay, cecay ko nipalomaan a sapal cecayay koya mapadesay a loma’. Yo malengaw kona sakola hana ato macelak koya kahengangay a hana i, hay diheko ato hinatala ko faloco’ no minengnengay i koying a lafang ato niyaro’ay.
2. Hatala’oyan a ’otoc: oya picohongan a hatala’oyan a ’otoc, 9 kong-ce ko ka’akawang nira, o nani sin-to a tokos a ma’alolay a fakeloh konini, o sapatatodong to pifaeloh no niyaro’ay to ’orip ato miliyaw patireng to loma’ a ’icel kona tala’oyan a ’otoc.
Pi’arawan to lakaw
中文維基百科
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Alilis
Takaray a sowal (概要)
'alilis (kuwaping a sowal: 老鷹)
O “老鷹” hanca no aniniay tamdaw a misanoholam.
I pasawaliay a sowal, o “大冠鷲” ko 'alisis. Ano macelak ko sapikpik i kaeferan nira, ma'araw ko mahapinangay a kohecalay konis i sakaikor. Komaen ko nisa'ayaman no tamdaw.
I dafak, ano macidal ko romi'ad, ira to miceli' ko 'alilis. Sataliyoliyok sanay ko kaefer nira a mikilim to sapi'adop.
I Roma a niyaro', o “赤腹鷹” hananay a 'ayam ko 'alilis. Ira ko tolo a kohetingay a konis i wikor nora 'ayam ano maefer. Koheting ko teloc i opih no sapikpik. Kahengang roma a manegneg ko tiyad.
Romasato, o “松雀鷹” ko mitoro'an. Malecad to “赤腹鷹”, adengan caay ka koheting ko teloc no nini a 'ayam.
Qoyaw
Qoyaw（下高遶部落）
Itiniay i Fuxing Cen no Taoyuan ko Qoyaw a niyaro’, 25  ko sa’osi no parod no loma’, 115 ko sa’osi no tamdaw.
95% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 109 ko tamdaw; o roma sato i, 5% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   6 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal90%, roma5%.
Ira ko Kiwkay(高遶天主堂、台灣基督長老教會高遶教會) i niyaro’.
Qoyaw（中高遶部落）
Itiniay i Fuxing Cen no Taoyuan ko Qoyaw a niyaro’, 23  ko sa’osi no parod no loma’,  43 ko sa’osi no tamdaw.
84% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 36  ko tamdaw; o roma sato i, 16% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   7 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal84%.
Qoyaw（上高遶部落）
Itiniay i Fuxing Cen no Taoyuan ko Qoyaw a niyaro’, 53  ko sa’osi no parod no loma’, 175 ko sa’osi no tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal89%, Amis2%, Paiwan1%, roma3%.
Ira ko imeng(大溪分局長興派出所) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
O pifoting no Pangcah
O pifoting no Pangcah (阿美族的漁撈)
Ano maherek ko rohef, ano caay ka saan, ano maherek ko kalipahakan a romi’ad, caay kaeca mifoting ko Pangcah. Inian a pifoting ’i, PAKELANG han no Pangcah. Deng o Fata’an ato Tafalong ko Mali’alac sanay to i rarikoray no kalipahakan a romi'ad, pakelang saan to i rarikoray no kararoman a romi'ad a pifoting. Ano pakelang to ano mali’alac to i, malecaday to a palosiyang to nika o maherekay to ko paysin. Orasaka, o miliyasayto to kapaysinan a demak, o micomodayto to kalo’orip no tamdaw, sanay ko heci nonini demak. Caay ko futing a cecay ko mamaala i nanom, o toko, o fidac, o takora’ay, manga’ay to a maala. Dengan o fa’inayan a cecay ko lalomowad a mifutig. I loma' ko fafahiyan a mitifek, ano caay ka saan, midemak to no fafahiyan a tayal i loma'. No saki tini no finawlan a pifuting i, miladis han ko no ’Amis. Misacepo’ han ko no pasawali. Komoris han ko no i lawacay no tarawadaw. Orasaka, itiniay i tarawadaw a lomowad ko komoris hananay a rayray no demak a mifuting.
Rwanda
Rwanda（盧安達）
Itini i 2 00 S, 30 00 E, noAfilika ko Rwanda. Polong no sekalay i 26,338 sq km “saka 149 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 24,668 sq km, no nanom a sekalay i, 1,670 sq km ” Polong i 12,988,423 ko tamdaw.
siyoto(首都) O [Kigali ko Siyoto.
Georgia
縮圖|Hata no Korociya kitakit
Rwanda
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakapito 1 a romi’ad.
Georgia
Korociya kitait(格魯吉亞; a sowal:საქართველო)
Omi ‘awasay to tosaay karopaw a kitakit, mihifalatay to Aciya ato Yoropa a koeopaw. Nikawrira, wataay ko pirecep no ponka no Yoropa,orasaka, o Yoropa a kitakit sanany ko pinengneng tona kitakit. itiya ho mikapotay i Solin Misakapotay-Lekatep, 1994 mihecasaka4 folad saka 24 folad malaheci ko pisiiked a patireng to niyah a kitakit, o sarakatay a congtong ci Ciwiyato-Kamusahorciya(茲維亞德·加姆薩胡爾季阿; Korociya a sowal:ზვიად გამსახურდია), yo misiiked to i,mafalic ko ngangan no kitakit to “Korociya kapolongan-kitakit”, mikapotay i “Misiikeday kitakit Lekatep” ‘arawhan ira ko lalood i Katimolay-Awsayti, ira ko piketon no Kalomaocan-kitakit to sapiliyasw to “Misiikeday kitakit Lekatep”, i 2009 miheca saka 8 folad saka 18 romi’ad malaheci ko ko sapiliyas a demak, tangsol sato miliyas. 縮圖|Kaitiraan no Korociya kitakit O kakahad no sera ira ko 69,700 (mahaop ko Apuhaci ato Katimolay-Awsayti), o tamdaw ira ko 4,352,224 ko tamdaw(2011 mihecaan a sa’osi).
Rwanda
O Sawara’an no kitakit anini i ci Paul Kagame, patirengan a romi’ad i 2000 a miheca saka 4 folad saka 22 a romi’ad.
Georgia
Korociya kitait(格魯吉亞; a sowal:საქართველო)
Sakakaay a finacadan o Korociya finacadan(79.1%), oroma ira ho ko mamangay a finacadan Yaminiya-finacadan,Rosiya-finacadan ato Asaupayciyang-finacadan; ono sifoan a sowal o sowal no Korociya, nikawrira, ‘alomanay ko somowalay to sowal no Rosiya. Sahetoay o mitooray to Kawaliay-So’elinay Pitooran, ira ko papinapina mitooray to Islam pitooran.
Rwanda
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Georgia
Korociya kitait(格魯吉亞; a sowal:საქართველო)
O kaitiraan no Korociya itiraay i lawac no Kohetingay-Riyar(Black Sea)ka’amis o Rosiya, katimol mada’o'edo ko sera ato Torki, Yaminiya, Asaypayciyang kitakit. o kasofocan no Kakeridan no Solin ci Setalin itini.
Kahaehaeoan
Kahaehaeoan（泰平部落）
Georgia
Korociya kitait(格魯吉亞; a sowal:საქართველო)
Anini sato o Comahaday-Kitakit ko Korociya, ira ko takaraway a, ato mamangay a ka’engid no sifo. O cecay a kitakit to sa’ayaway ko pihaipakarikec to Ahiyan, odengan a i’ayaway a misakiwsantoay kitakit to mihayiay to ahiyan.
Tisilan
Tisilan（靜安部落）
Georgia
Korociya kitait(格魯吉亞; a sowal:საქართველო)
O cieci pasitiraay tona Yoropa-Lekatep ato Sa’etipay-Kitakit, mangalefay malalood ato Rosiya a malasawad ko kalawidang to sieci. 2022 miheca saka 3 folad saka3 romi’ad malaheci ko pikapot to Yoropa-Lekatep.
Tisilan
Itiniay i Fengbin Cen no Hualien ko Tisilan a niyaro’, 87  ko sa’osi no parod no loma’, 239 ko sa’osi no tamdaw.
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
縮圖|o sowal no Korociya. O “Kartofilo”(ქართველები,Kartvelebi) sanay ko pitahidang to niyah a finacadan ko Korociya tamdaw,o pangangan to niyah kitakit i,o “საქართველო;Sakartvelo”, o sowal i,o “ქართული;Kartuli”. O palatoh no itiniay a tamdaw i,o tato’asan no Korociya ci “ქართლოს” (Ikiris a sowal: Kartlos), o wawa no wawa ni Yafo i Fangcalay Cudad a tamdaw konini.
Tisilan
79% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 190 ko tamdaw; o roma sato i, 21% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  49 ko tamdaw.
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
Ona Korociya(საქართველო,Sakartvelo) mipatatekoan to tosaay tilid, o tatapangan o Kartifili “ ქართველ-ი, kartvel-i” , o ikawaliay no Korociya a Katoli-Ipiliya (Ikiris a sowal: Kartli-Iberia) tamdaw,itiyaay ho i Kawaliay Roma-Hontian kitakit kona pitahidang; o ka’ayaway ciping “სა”(sa) o teked no palapalan ano pangangan,o “ …niaro'an a pala” sanay, macacafi’ ko kafangcal ato ikoray ciping no Posi-sowal to -setan. Patateko han kona tosa a tilid o “ Kamaro’an no Katoliya-Ipiliya tamdaw” sanay, o aniniay a “ Katoliya-Ipiliya”.
Tisilan
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis75%, Paiwan1%, roma2%.
Kahaehaeoan
Itiniay i Wufeng(五峰) Cen no Hsinchu(新竹) ko Kahaehaeoan a niyaro’, 27  ko sa’osi no parod no loma’,  60 ko sa’osi no tamdaw.
Tisilan
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
O pifakic tona tilid to hangangan no Korociya ira ko tolo kasasiroma:
Kahaehaeoan
90% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 54  ko tamdaw; o roma sato i, 10% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   6 ko tamdaw.
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
1.Sa’etipay-Yoropa o ngiha’ konialaan(polong)
Kahaehaeoan
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Saysiyat(賽夏族)73%, Tayal(泰雅族)15%, Amis(阿美族)2%.
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
2. Rosiya o ngiha’ konialaan(mamang)
Kahaehaeoan
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
3.o itiraay a tilid a ngiha’ konialaan to Korociya(Litawan) 縮圖|Sie-Coci |260x260像素 Toloay ko kasasirom no ngiha’ a nialaan no Sa’etipay-Yoropa, Ka’amisay-Yoropa, Ka’amisay-Amirika, Riyariyaan-Kitakit:
2.     O ngangan no sofitay no Roma Hontian-kitakit ci Sie-Coci(St. George).
Hbun-tunan
Hbun-tunan（控溪部落）
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
3.     O pangangan no Posi Hontian-kitakit(‘ayaw ni Yisoan 536 miheca tahira ikor ni Yiso to 638 miheca) o "Gurjhān／Gurzhan／Gurjan" hananay a pangangan.
Hbun-tunan
Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹) ko Hbun-tunan a niyaro’, 105 ko sa’osi no parod no loma’, 318 ko sa’osi no tamdaw.
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
O Conghwa-Minkoku nialaay tono Ikiris a sowal to Ciyociya.
Hbun-tunan
93% ko ka’aloman(最多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 295 ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  23 ko tamdaw.
Georgia
Ngangan no kitakit(國名)
I 1939 miheca tahira 1991 miheca o mikapotay to Rosiya Nipatekoan-kitakit. itiya tosaay a sowal koni hatatanaman no Korociya a tamdaw, o no wina a sowal—Korociya-sowal ato no kapolongan a sowal—Rosiya-sowal, orasaka, ira ko masaangeray a pangangan to “Гру́зия(Gruziya)” o matiniay a pangangan mitodong ko Dipon to “グルジア;Gurujia), to ikor to i,ono Yoropa a pangangan ko nitodongan to “ジョージア”,no Kuwaping a tilid a pipangangan o “喬治亜”, ono Hanko “그루지야”(Geurujiya), to ikor to i,”조지아”(Jojia）, o Posiniya ato Hesaykowina o “Gruzija”. O Congko i,ono Rosiya a pangangan ko nido’edoan o “格魯吉亞;Gélǔjíyà “. 2020 miheca saka 12 folad, malaheci no Litawan sifo ko pido’edo to sowal no Korociya a pangangan to “ Sakartvelas”.
Hbun-tunan
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)84%, Amis(阿美族)2%, Bunun(布農族)2%, Paiwan(排灣族)1%, Truku(太魯閣族)1%, roma(其他)1%.
Georgia
Rikisi(歷史)
縮圖|305x305像素|Timor(帖木兒) 帖木兒 to’asan ho a mihecaan matenakay to ko punka no Korociya, miso'edac to mihecaan mikafitay to Fodawan-Mihecaan(青銅時代;Bronze Age), i Korociya maheraay ko i’ayaw no 180 ‘ofad ko mihecaan a Katerangay-Fokelohan a nalacolan, tona mihecahecaan iraay to ko masafacoay a niyaro’, wataay to ko fangcal to pisanga’ to fodawan a dafong, mapoliwal i kasasiromaroma a niyaro’.
Hbun-tunan
Ira ko picodadan(秀巒國小、秀巒國小附小、秀巒學區部落圖書館總庫) i niyaro’.
Georgia
Rikisi(歷史)
I 337 miheca iraay to ko misakeristoay a pitooran, nikawrira, na micomod ko Keristo mapalasawad ko punka no Korociya, o tilid to macacamolay to Kirisiya ato Siliya ko fa’elohay a tilid.
Hbun-tunan
Ira ko imeng(橫山分局秀巒派出所) i niyaro’.
Georgia
Rikisi(歷史)
Ikor to tolo so’ot a mihecaan mahaop no lalood no Kawaliay Roma Hontian-Kitakit ato Posi Hontian-Kitakit, to ikor to nonini makowan ho no Arapiya ato Arminiya; 1220 miheca mi’eco ko Monko Hontian-Kitakit nani Kaociyaso; 1386 miheca tahira i 1403 mihecaan milood ko Timor, mahadefek ko saka’orip ato punka no Korociya, sano yanan sato caka lomowad. 1453 miheca Awtoman Hontian-Kitakit matekop ningra ko Cinsetantin(君士坦丁堡; Kirisiya a sowal:Κωνσταντινούπολις Κωνσταντινούπολη；Latin a sowal: Constantinopolis), na onian ko kaketon no kakafit no Korociya ato Sa’etipay-Kitakit to tolo so’ot mihecaan. 縮圖|Korpaciyafo 1783 miheca micomod a tayni ko pikowan a ‘icel no Hontian-Rosiya, madipot no Rosiya ko Korociya, ngalef sa ira ho ko kacitatapangan no Rosiya to Korociya. 1804 miheca tahira i 1864 mihecaan, o kasapecipecih a pala no Korociya mahaop no Hotian-Rosiya.1918 miheca saka4 folad i Sakacecay-Lalood no hekal mala o cecay no Papotalay-Kaociyaso Patatekan-Kapolongan Kitakit a misiiked, saka 5 folad mi’eco ko Awtoman Hontian-Kitakit, orasaka matekop kona Patatekan-Kapolongan Kitakit,madipot no Awtoman-Torki ato Toic Hontian-Kitakit ko Korociya a patireng to Finawlan-Kapolongan kitakit. 1921 miheca i saka 2,3 folad, maaro’ no Rosiya kona Korociya Finawlan-Kapolongan kitakit, mapatireng to Siyakaysiyuki a sifo, i 1936 mihecaan papateko i Solin, falicen ko ngangan no kitakit to “Korociya Sowiay-Siyakaysiyuki Kapolongan-Kitakit”. I 1985 miheca malakakeridan no Solin-Kyosanto Sakakaay-Iinkay ci Korpaciyafo, misa’icel a micokeroh to Mafawahay ato Mifelicay a demak, oya sato mikapotay i Solin a kitakit ala sapiliyasaw sato to Solin; 1990 miheca o Sakakaay-Kalomaocan no Korociya ira ko piketon to sowal: o miri’angay to rikec ko Kapolongan-Rikec saan, milekal heca to kaira no Tatapangan-Salongoc, falicen ko ngangan no kitakit to Korociya Kapolongan-Kitakit.
Hbun-tunan
Ira ko paisingan(秀巒衛生室) i niyaro’.
Georgia
Rikisi(歷史)
1991 miheca saka4 folad saka 9 romi’ad milekal to miliyas to Solin a misiiked. 1991 miheca saka 8 folad, yo caay ka laheci ko pifelih no sapi’afasaw to kamaro’an i sifo a cefang a milofo ci Korpaciyafo, makerid no Solin ko mikapot a 11 kitakit a mipatireng to “Misiikeday kitakit a Patatekoan Lekatep”, isa’aya’ayaw ho cowa ka pikapot ko Korociya tonin lekatep, tahira to i 1993 miheca saka 12 folad nga’ mikapotay tona Lekatep, 2008 miheca saka 8 folad saka 12 romi’ad milakel a miliyas. 1996 miheca saka 4 folad, “Korociya Kapolongan-Kitakit” mafalic ko ngangan no kitakit to Korociya. 2003 miheca ira ko Miekun-Mapalol mapacici a mapalasawad ko congtong ci Aytofa-Siewartonaci(愛德華·阿姆夫羅西耶維奇·謝瓦爾德納澤; Korociya a sowal:ედუარდ შევარდნაძე; Rosiya a sowal:Эдуард Амвросьевич Шеварднадзе; Ikiris a sowal:Eduard Ambrosiyevich Shevardnadze), ci Mihair-Sakasinwili(米哈伊爾·薩卡什維利; Korociya a sowal:მიხეილ სააკაშვილი; Wukolan a sowal:Міхеіл Саакашвілі),patokitok to Finacadan-Ca’emot a harateng, mangalef a pasitira i Sa’etioay-Kitakit a Demak. 縮圖|Tata’angay Kaociyaso-Lotolotokan 2008muheca saka 8 folad saka7 romi’ad, mamahop ko sofitay no Korociya to malafiyaway to Rosiya a Katimolay-Awsayti a niyah pikowan, misaharateng to sapi’afasaw a pateko i Korociya.15 oni ko lalengatan no “Katimolay-AwsaytiLalood”. 2008 miheca saka8 folad saka8 romi’ad,milifong ko sofitay no Rosiya to Korociya. Pasowal ci Mihair-Sakasinwili i caay ko kallodan a niyaro’ malifong to no sofitay no Solin, misaharateng to sapisawadaw a mikapot to Awun, nikawrira, cowa ka pihai ko Rosiya to pilifong to Korociya. Tangsol sa ko Yoropa-Lekatep to sapipasasowalaw to Rihaday-Demak, nikawrira, tangsol ko Rosiya a mirarang to “ Pihidefong no Yoropa ato Amirika”. 2008 miheca saka 8 folad saka28 romi’ad mihayi ko Rosiya to pisiiked no Katimolay-Awsayti ato Apohaci. Mipacoli ko Korociya tonini a demak, orasaka, to cila a romi’ad misawad to kalawidang ato Rosiya.
Hbun-tunan
Ira ko kofa(秀巒村辦公處) i niyaro’.
Georgia
Kaitiraan(地理)
縮圖|Liawni-‘Alo Omihefalat to Aciya Karopaw ato Yoropa Karopaw, o saka’etipan no Korociya madado’edo ato Kahetingay-Riyar, ira ko 310 km ko kakaya’; isaka’amisan ira ko 723 km ko kalafiyaw ato Rosiya. O tosa no kalitolo no sera o taporo, ika’amisan o Tata’angay Kaociyaso-Lotolotokan(大高加索山脈; Ikiris a sowal:Greater Caucasus),isakatimolan o Mamangay Kaociyaso-Lotolotokan(小高加索山脈; Ikiris a sowal:Little Caucasus), sahetoay cirafasay ko 1,000 laya’ ko ka’akawang. Isasifo’an o dasdas, dafdaf ato taporo, o lilis no Kohetingay-Riyar o Korsita Dasdas. O satakaraway a ’oco' o kalala’edan ato Rosiya isaka’amisay a Sinhala-Lotok, nani tongroh no riyar ira ko 5,194 laya’.
Hbun-tunan
Ira ko Kiwkay(秀巒天主堂) i niyaro’.
Georgia
Kaitiraan(地理)
O sakakaay a ‘alo ira ko Kola-‘Alo ato Liawni-‘Alo, o rakat no nanom tadamatatifacay ko ‘akawangay ato po’eneray, orasaka, patahtahay to nanom a sakatayal.
Hbun-tunan
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Georgia
Kaitiraan(地理)
O fa’edet no romi’ad o Safaay-Fa’edet a kakarayan, isaka’etipan so’emetay ko romi’ad, isakawalian o ma'icangay ko romi’ad. Maciro’ay ko kasasiromaroma no kakarayan i cowacowa to a sera. Isaka’etipan sa’emelay to kasi’enawan, roma sa i, i sakawalian ikakaay ko kasi’enaw, i kacifrangan fa’etay. O ‘orad to kasamihecaan ika’etipan ira ko 1,000 – 3,000mm, isakawalian ira ko 300-800 mm aca ko ‘orad.