cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ma Ying-jeou
Misgikiw to Tapang no Taypak(競選台北市長)
I 1998 a miheca misinkiw cingra to tapang no Taypak cowa ka hakowa ko tiwtiw nosatopa malowid ningra ko tapang no Taypak ci Cen Sui-pien.c 2002 miheca pararid heca a masadak misingkiw mahaop ko 64% kaadihay no satopa pararid a maala mala tapang no Taypak, ona ka adihay no nialaan a satopa tahanii away ho ko pakafiloay. 2005 miheca misingkiw mala kakeridan no Kwo-min-tan rahoday a mala.Nikawrira, i 2007 miheca makokot to misiikeday-payso cingra, toya romi’ad milekal to sapisinkiwan i 2008 to congton.Tona sinkiw no congtong maala ni Ma Ying-cio ko 700 ’ofad a satopa mahaop ko 60%, malaheci ningra ko pifalic to mikowanay a kasafelaw no sieci no Taywan, orasaka, pararid heca pakalowid to sinkiw malacongtong. I 2015 miheca saka 11 folad saka 7 romi’ad mipalafang ci Ma Yin-ciw tayra i Singkapor masaso’araw ato sakakaay tapang no Congko ci Si Cin-pin mapalaheci ko kasaso’araw no tapang no malala’eday to riyar, yo malaliyas ko Congko ato Conghuwa-Minko ira to 66 ko mihecaan, ona kasaso’araw o sa’ayaway ho konini.
Misaakoako sieci(政治主張)
兩岸關係 o demak no malafiyaway a kanatal
I 2005 a mihecaan saka falo folad lima romi’ad, masasomowal cangra, cokeren ita to「manga’ay mifeli to mikari’angay caay kanga’ay miliyang to kitakit, caay kanga’ay masacecay」,「aka pifalic to 六四 demak, aka kasasomowal to malacacay」, ona malafiyaway a kanatal「o cecayay ko kitakat tosa ko masatikelo」. ona malafiyaway a kanatal「alacecay ko aro’ cecay aca ko kitakit」no tatosa no niyaro’ saan.「Caay ko makolawacay, caayay katosa ko kitakit」,「o cecayay a kitakat tosa ko masatikelo」. Caay ka nga’ay「mikowan to tiring, misanga to sakamoecel a likec, micirek mipatireng to Taywan」. saan ko kapihapingan to somowal.
I 2008 a mihecaan saka lima folad tosa polo’ romi’ad, miliyaw ho pilosiyang「caay kanga’ay toloay a halaka」─「aka pisacecay, aka piciker, aka kafolaw」o demak no tosaay a niyaro’, itini sakamoecel a likec no Cong-hwa-Min-kwo, ikor tono九二gong shi matiyaen to ko Taywan haysiya, ta「cecay aca ko Jhong guo a kitakit, paytemek a pakimad」, pacici mifelih ya mingilosan no Jhong kong to「cecay aca ko kitakit tosa ko halak」sanay a sowal.
I 2009 a mihecaan saka enem folad mo^etep romi’ad, oni no tosaay a riyaro’ 「aka pisacecay, aka piciker, aka kafolaw」misaakoako, 'eked han pasadak a somowal「caay pisacecay」,「caay pisacecay nikaorira manga’ay mifelih mihacecay sa」. Sowal sa ko sapalosiyang a kakimadan, itiya ci Ma Ying-ciw caay pipaniha pahapingan a somowal「aka piciker, aka kafolaw」sanay a caciyaw, ira ko matiniay nira a harateng, onini misaakoako misatapang to pasayra to i manga’ay kita malacecay masiyor. 縮圖|Saka 12,13 riyad a Congton no Cong-hwa-Min-kwo
Malacongton no Cong-hwa-min-kwo(擔任中華民國總統)
I 2011 a mihecaan saka safaw tosa folad tolo romi’ad, I 2012 a miheca ya misinkiw ho to Congtong, saayaw pahapingan cingra i tilifi a somowal, o Taywan o kitakit no Conhuwa-Minko ato no roma a kitakit a pangangan, ona tosaay a ngangan saheto o kitakit, tinako o Ying guo a kitakit「o kapolongan a kitakit」anca「Da bu lie dian ato Bei ai er lan kapolongan ko pangangan a kitakit」to pangangan, saayaway ni Ma Ying-ciw matalahekal a somowal「o kitakit no mako i Taywan」.
I 2016 a mihecaan saka safaw cecay folad safaw tosa romi’ad, itini i150 a mihecaan pikininan kahofocan ni Sun jhong-shan, oya mikeriray to Jhong guo gong chan dang ci Si jin-ping sowal sa, ci Sun jhong-shan o tadamaanay a dotoc no Cong kwo kong can tang a tamdaw saan a pasowal. Saka safaw tosa folad falo romi’ad, ’a’ayaway Congtong ci Ma Ying-ciw patodong ho somowal, ano so^elin malaheci ko demak, masatamdaw, no fangcalay midodoay tono tamdawan, pikapot kamo toni midodoay tono tamdawan.
I 2018 a mihecaan saka safaw cecay folad pito romi’ad, mingilos ci Ma Ying-ciw「mataelif to ko tolo a mihecaan to halaka toni yen taw fey ci Ma aci Si misaakoako a somowal「tolo ko faelohay caay kanga’ay」,「caay pilalang malacecay, cakapicoker miciker ko Taywan, tati’ih mafafolaw」. somowal heca cingra, anini o Taywan ato o Talo safalifalic sa, to’oren to ko aniniay a rakat, caay ka lecad to itiya:ay ho demak. Nikaorira, kasomowalan a naromi'adan, nawhani, i ayaw no safaw pito romi’ad o pisinkiwan no Taywan to 九合一, orasaka, tangsol malengat caciyaw ko ’alomanay a tamdaw.
I 2021 a mihecaan saka tolo folad safaw tosa romi’ad, malicay itiya ci Ma Ying-ciw sowal sa, mingilosay toni「cecay aca ko kitakit tosa ko lekakawa」, o mikeriray to Cong kong ci Deng siao-ping, mapatayay to, nikaorira, oni misafaco’an nira malalikisiay to, mapakafana’ mapatay to, tadamakesem ko faloco’ nira.
Nasomowal ci Ma Ying-ciw, itini i pihecad to kitakit, o loma’ no mita ko Taywan, o kitakit no mita ko Taywan, o Jhong hua min guo ko safacoan ko ngangan no kitakit, manga’ay oyanan o Taywan han a pangangan.
Sowal no Indo
O sakakaay a Sowal no Indo（kuwaping a sowal：印度語言） o Indo-Yalian capa’ a sowal（印度-雅利安語支；Ikiris a sowal:Indo-Aryan languages）ato Talopito Nikadado’edoan-sowal（達羅毗語系；Dravida）, alamihaop i polong a tamdaw no Indo to 74% ato 24%, o roma a sowal ira ho kono Cang-Miyanma Nikadado’edoan-sowal（藏緬語族） ,Satimolan-Aciya Nikadado’edoan-sowal（南亞語系） , cowa ka pisetek tono kitakitan sowal ko Indo. imatini o sakacecay a sowal no sifo o Indi-sowal, latek ira ko 30% ko somowalay, o sa’alomanay ko somowal tonini a sowal; o Ikiris a sowal mapaterep to i 1965 miheca ko ‘edengan hasowal no sifo, nikawria ma’osaw ho “nipatongalan hasowal no sifo ” sanay, ono kapolongan hasowal i polong no Indo kitakit, sakakaay kalasowalan itini i sieci ato mali’aca to dafong. o sakakaay hasowal ko Ikiris a sowal itini i kiwiku, mangalefay itini i kowcong ato kawcong a pipasifana’an.
Roma sato ira ho 21 a sowal mamalahasowal no sifo, onini i, o Malayalamo-sowal, Tanmier-sowal, Tayroko-sowal, Kanata-sowal, Konkani-sowal, Malati-sowal,Werto-sowal, Kokalato-sowal, Awliya-sowal, Pancepo-sowal, Asamo-sowal, Kesinmier-sowal, Sinto-sowal, Nipalo-sowal, Fan-sowal, Manipoer-sowal, ira ho mitokian malafas ko 1,600 ko sowal.
O pisa'osi to polong tamdaw no Indo, o somowalay tamdaw to sakakaay sowal a nitokian:
Kinki pisikitangan niyaro'
O kasafelaw no 'Amis a tamdaw a tayra i tokay misyakay(都市原住民的形成)
I 1950 mihecahecaan a satapang a kasafelaw ko katayra i tokay a misyakay ko 'Amis a tamdaw,naw hanni ira ko taloay a mapacekelay:sakacecay o payso to kosapipasata. ano nipasata tono omah to, no dingki to, o maamaan o payso ko sapipa'aca, miliwalan ko panay ta ira ko payso, orasaka mikilim to pilipaysoan; sakatosa, o 'etan no mifotingay itini i sawalian riyar cowa ka ka 'adihay orasaka mikalic no nawasin anoca minininkokay; sakatolo, misatapang ko sifo mipatireng to mo'etepay-papatirengen, minanay to 'alomanay a mamatayal, nawhani cowa ho ka pacomod to iromaay a tamdaw matayal tora waylaw i Taywan.
Orasaka, o fainayan i, mininin kokay mikalic to tamina i Takaw ano ca i Kilong,orama i, misamokongay misikitangay, misalinkaay, o maan to a tayal iraay ko 'Amis a tamdaw.o fafahiyan itiraay i Silin a mililecay a tayal, misanga' to riko'. o misikitangay itiraay i Royfang-cen no Taypak kowan(台北縣瑞芳鎮) ono aniniay a Royfang-etal no Fa'elohay Taypak-kowan a Kinki-pisikitanan, i 1966 satapang a mikarkar to i la'enoay no riyar a pikarkaran, itiya malasakasepat no hekal ko Taywan to i la'enoay no riyar ko pikarkar to sikitang.
O sikitang itiya ho i, o sapiparakat to cinamalay, o hakasoy no misanga'ay to dinki, 'edeng o simal ato sikitang ko saparakat to kikay ato hakalakasoyan.
Kinki pisikitangan(建基煤礦)
Itiraay i Senaw capa' a lalan no cinamalay ko Kinki-pisikitangan, o mikarkaran a sikitanga itini i, nipatayraan i ngataay a Senaw misanga'ay to dingki, o namal ko sapisanga' to dingki itini, o sifo ko cikikaay itiya ho, ma'aca no cipaysoay a payrang patireng sato to Kinki pisikitangan kosi Minko 46 miheca saka 7 folad, ci Li Cien-ho(李建和) ko tawki nona kosi.
Yo misatapang sato a mikarkar to sikitang manikaw to mamatayal a tamdaw, orasaka tayra i Kalinko mikilim to mamatayal.O 'Amis a tamdaw ko 'alomanay a mitahidangan,tata'angay ko lifon itiya, ma'edengay paka'aca to tosa pawti a panay ko cecay a naromi'adan a lifon, cecay ano ca tosa folad ko kaenen to nini, orasaka ma'edengay ho a misoped to payso, oninian to ko kasafelaw no tamdaw a tayno matayal.Yo sa'ayaway a tayni iraay ko tolo a laloma'an a Ponong finacadan a tamdaw(布農族), o 'Amis ira ko 89 ko parod, orasaka sanga' sato to kamaro'an itini mingata to katayalan, ikor to o 'Amis aca a tamdaw ira ko 170 ko parod, ano cecay parod ira ko sepat ko tamdaw han i, polongen ira ko 680 ko tamdaw,samasanga' ko cecay a niyaro' pangangan han to Kinki niyaro'(建基部落).
O kakatalawan ko tayal no misikitangay(煤礦工作危險性高)
I Minko 55 miheca saka 2 folad malaheci to a mikarkar ko i la'enoay no riyar a hefong(pongkang), malapicomodan no fali koninian, i Minko 55 miheca saka 8 folad malaheci ko masa'apilisay a i la'enoay no riyar a pikarkaran matatongod ato ya i'ayaway a pongkang, itini to ko pisatapangan a mikarkar to sikitang. O mikarkaray a tamdaw misakilacan to 61 a cefang, cecay a cefang ira ko 50 ko tamdaw, kinacecay a micomod i pikarkaran pongkang 16 ko toki ko katayalan, oya micoro'ay to sikitanf a tosiya taliyok sanay, micomod i, paloen ko sikitang kalicen no micoro'ay tara papotal miliyaw heca a micomod haen sa masaromi'ad,
O kakahad no pala no kaitiraan no Kinki pisikitangan ira ko 766 kofo(公頃) 人o sikitang i o itiraay i kemod no fokeloh, o kakifetol ira ko 50~120 cm, lalen a kakifetol ira ko 80 cm, o i sifo'ay a kakifetol ira ko 25 cm o tatihiihay a sikitang koninian cowa ka karkaren.
Ona pisikitangan o itiraay i sakawalian no Senaw sikitang, o i la'enoay no riyar a sikitang, orasaka i 'ayaw no pikarkar miso'elinan a misolap a mihapinang ko nanom no riyar iraay micomod han? ano ira ko malesaay tangasol a so'oten pahanhan a matayal, o sakatosa a pikarkaran a pongkang miliyasay to to hekal mocomod i la'eno no riyar to 500 laya' ko kalaay.
O 'orip no matayay(煤礦工的生活)
O nipatirengan a kamaro'an a solafo no matayalay itini sahwtoay ira ko cengel no hata no Conghuwa Minko toya kandaway, kohecalay ato kahengangay, onini i, latek o tahapinangan nona nipatirengay a Li laloma'an to Kokominto. ona solafo a loma' tosaay ko etal ko kasarayray, isaka'etipan a la'eno ira ko cecaay anoca toloay kasatongroh a solafo sahetoay o payrang ko itiniay a maro', anini sato sahetoay o malitengay ko maro'ay, awaay maengeng ko kaemangay. o isakawaliay i 'akawangay a pala a rayray no solafo misi'ayaway to riyar a rayray ato pasilotokay a rayray, tosaay ko solafo itini, matelangay makaditay a solafo ono 'Amis a loma' .ono ka'ayaway rayray a loma' alacilikelay to kofaw, ono i'aikoray a rayray a loma' o kapolongan ko pisacacakan.orasaka, misacacak sa ko fafahiyan mihapinang ko nisacacakan, o foting han o titi han tano lateng sanay han, nikawria mapapainiay ko fiyafiyaw.
Mapakohac ko pisikitangan pongkan(煤礦災變)
Toloay ko tata’angay a pisikitangan o Haysan-pisikitangan i Tocen(土城海山煤礦),Haysan-sakacecay pongkoan i Sansiya(三峽海山一坑煤礦) ato Miesan-pisikitangan i Royfang(瑞芳煤山煤礦).
I 1984 miheca saka 6 folad saka 20 romi’ad, mafetas ko Haysan-pisikitangan ira ko 74 tamdaw ko mapatayay, sahetoay o ‘Amis a tamdaw.Yo mapakohac kona pisikitangan cowa ka tangsol han no tawki a nipasifa’ ko Citatodongay kowan no Taywan-sen(臺灣省礦務局)tolo ko toki ko pipanayat to romi’ad,toyanan a tatokian mifalic to naikoran no kafetasan cifaloco’ to sapipalahedawaw to hapawacay to kacitodong no tawki.
Tona mihecaan saka 7 folad saka 10 romi’ad o itiraay to i Royfan a Misan-Pisikitangan ko mapakohacay,ira ko 103 ko mapatayay tamdaw .Tona miheca saka 12 folad saka 5 romi’ad o itiraay to i Sansiya a Haysan-sakacecay pongkang ko mafetasay, ira ko 93 ko mapatayay tamdaw.Ano ca a caayay ka patay toya kafetasan no pisikitangan, mapolongay ciadada tono fala’ adada,caay ka pina ko mihecaan mapatayay to.
I 2000 miheca pala’idef hananay to ko polong a pisikitangan.Oya misikitangay a tamdaw paloma’ sato i Ami-ciyain(阿美家園), oroma itiraay i Karihadayan niyaro’(快樂山) kaloniyaro' han to no niyah.
Pacefaday a tilid(參考文獻)
Kasasiwasiw:Sawali'an 'Amis
Rikisi no Awto
Rikisi no Awto（kuwaping a sowal: 澳大利亞歷史）
I ka’ayaway no kairaan no tamdaw a rikisi (史前史)
Ma’edeng i’ayaw no 5 ofad komiheca, ila’enoay ho no sera to cecay a so’ot ko raya’ ko riyar, sa malalitingay ho ato Niukiniya, Sumatora ato Tasmaniya a kanatal, o kalala’ed ato Aciya a ta’eman riyar madihocay ho, sa lahodayay ho ko rakat no tamina. O Yincumin(indigenous people) no i lawacay a pala ma’edengay ho a milakec a tayni i Awto.
Tayni ko Yoropa a tamdaw(歐洲白人到來)
Naka taynian no kohecalay tamdaw ton apala, o tasaraman han ko Yincumin a mi’adop a mipatay, corcoren ho sifo a mipapatay ko Yincumin, sa itira i Tasmaniya a kanatal lowan sanay to ko Yincumin.Tahira to i 1830 miheca, awaay to ko ’osaw no caay ka ciramram to remes no Yincumin no Tasmaniya kanatal. O pilood to kohetingay tamdaw hananay a pangangan ko nini.
I ka’ayaway no kairaan no tamdaw a rikisi (史前史)
To ikor to sa’aloman sato ko tayniay a mihahinahinamay to maamaan a tamdaw no Yoropa, ma’eco to ko kaitiraan no kina’orip, o tata’angay a a’adopen,tata’angay ma’eferay ‘ayam, o komaenay to a’adopen a kangkaro(kangaroo袋鼠), o limaay laya’ ko kato’edaw a kaloda’ay,matiya o mamangay a tosya a rarokoh, ano sa’osien ma’edeng ira ko 60 ko kasasiromaroma no kina’orip ko malahedaway.[3]
Tayni ko Yoropa a tamdaw(歐洲白人到來)
1606 miheca, sa’ayaway a macakat tona pala a Yoropa tamdaw o Olanta a tamdaw ci Oiliyam Yancyon (Willem Janszoon).1770 miheca o Sokolan a tamdaw ci Cimos Kuku itira i Sitoni a macakat, nengneng han nira o tada makapahay a pala itini, sa namacakat tangsol sa a pakido a milekal to ono niyam a pala konini saan, itini to ko pisatapang no kohecalay tamdaw a tayni mafolaw a paloma’ misaoamah, ona pala ’i, pangangan han tono Ikiris a ngangan to 「Niw Saos Oyrusu」(ona ngangan ’i,o fa’elohay a satimolan Oyrusu, nawhani, itira i Ikiris iraay ko Oyrusu hananay a sakowan).
Tahapinangan Tilid (註腳)
[3] Encyclopedia of Australian Wildlife, Steve Parish Publishing, p.120-123, ISBN 9781740212441. Australian Museum. “Megafauna extinction theories - patterns of extinction”. 2010年4月23日閲覧.
Ikor no Pisiiked-Niyahpikowan(獨立後)
Nikawrira, ano masamaamaan to ko nika raay ato Yoropa ato Amirika, ano masamaamaan to ko nika ’aloman no roma a finacadan a mafolaw a tayni,cowa ka tawal ko cecaay ko keton no pona sanay a harateng, malecaday ko remes o Ankuro Sakusong Finacadan(Anglo-Saxons,onini 'i, o Ikiris,Amirika, Kanata, Ostorariya ato Niwcila a kohecalay tamdaw koni toro'an)[6] kita sanay afaloco’ nangra a misakakinih to roma a finacadan. Nikawria, caay ka matiya o saka’amis pecih no cikiw aYoropa ko wayway nangra ano roma, patinako han yo mihapinang to ‘icel no kinsipakotan(核試)ko Frasu i satimolan no Taypinyang i ngata no Ostorariya ato Niwcilan ’i, caay to kafilo ko kaci’icel nona tosa a kitakit a mihantay tona mihapinang to ‘icel no kinsipakotan saany a demak no Fransu,o kalotamdaw ’i,mana’ay a micakay to dafong no Fransu, i tata’angay a niyaro’ ’i, mapala’idef ko patiyamay no Fransu.
I 1901 miheca mapalasawad ko pikowan no Ikiris siiked sato Niyahpikowan, nikawrira, sahetoay o teloc no Ikiris ko tatapangan a mafolaw a tayni, caay ka pisawad to o Honti niyam ko Ikiris a honti saan, oraka, i sakacecay a lalood no nitahepoan no kakarayan malakapot ko Ostorariya ato Niwcila(ANZAC), cacamol sa to sofitay no Ikiris ato Fransu milood to Osman hontian kitakit. thumb|Ankuro Sakusong tamdaw (French people - mosaic) Ikor to no lalood ’i, mala’afaw ko Sitoni niyaro’ ato Mirporon to saka malatatpangan a niyaro’ no kitakit, cakafilo kona tosa a niyaro’ awaway ko misododay, ora to ko sanga’ han i sifo’ nona taos a niyaro’ ko fa’elohay a halatatapangan niyaro’ no kitakit oya Kiyanpira a niyaro’.[5]
Tayni ko Yoropa a tamdaw(歐洲白人到來)
1851 miheca satapang ko nani Yoropaay ato nani Ciwkoku a tamdaw a mafolaw tayni a mamatayal nona kitakit, i 1950miheca sa’osien ko polong to nani cowacowaay a  tamdaw itini ’i,200 ofad, ’odeng ko Holam aca ko sa’osien ’i, toloay ofad, wa sa’adihay ‘adihay a sa matongal ko Holan tamdaw sa a lacemcem ko kohecalay tamdaw, satapang to a milaplap, o kohecalay tamdaw ko kakakaenen saan.[4]
Tahapinangan Tilid (註腳)
[4] 鈴木 清史 (2010年). “オーストラリアの戸惑い : 2つの巨大貿易国のはざまで (日本とアジアの相互の照射   (PDF)”. 静岡大学人文学部アジア研究センター. 2020年12月17日閲覧.
[1] Berndt, Berndt & Stanton 1993, p. 21.
Tayni ko Yoropa a tamdaw(歐洲白人到來)
1788 miheca, satapang ko pikowan no Ikiris ton apala, i sa’aya’ayaw ho ’i, o pirofoan to maparitay no Ikiris, oya sa’ayaway a nipataynian a maparitay ’i, 1030 ko tamdaw, i laloma’ nonini 736 ko maparitay(586 ko fainayan, 242 ko fafahiyan),o osaw ’i,sahetoay o pakoyoc a tamdaw, o pifalah to a taynien. 10791 miheca 1017 ko maparitay a taynien, caho ka pahicera itini tona pala 281 tamdaw ko mapatayay i fatad no riyar, nikawrira, cango’oten to kakaenen tona sakowan, hai han to no Ikiris sifo ko kalotamdaw a tayni mafolaw a maomah.
I ka’ayaway no kairaan no tamdaw a rikisi (史前史)
I 2014 miheca mahera ko samatelangay a malafokelohay to a ’okak, hinamen ’i, i’ayaway no 4 ofad ira ko tosa apatek ko kaliteng nona ci Munkoman hananay ko pangangan a fainayan a tamdaw sanany ko piketon to sowal no mikakinkiway. thumb|I'ayaw no 4 ofad a miheca malafokelohay to okak no Mungo tamdaw Onini to ko hawacay o rikisi no Ostorariya ’i, o dengan ono Yincumin a rikisi sanay to ko kaketon no sowal.
Tahapinangan Tilid (註腳)
[2] “オーストラリアで発見された象形文字は歴史を書き換えることができます”. Afrikhepri (2019年). 2019年6月8日閲覧. Gosford Glyphs 1.m4v.
[5] “オーストラリアの首都機能移転”. 国土交通省. 2020年6月11日閲覧.
I ka’ayaway no kairaan no tamdaw a rikisi (史前史)
O pakimad no Yincumin no Awto’i, i’ayaw no 13,000 miheca fahal sanay a malahedaw ko ciso’edaay a sera ato palapalaan sanay, oya malakitingay ho Ostorariya ato Tasmaniya kanatal madawdaw to no riyar, sa ira to koya Pasu riyaran ta’eman. O pakongko no Yincumin ya malahedaw ko so’eda, fa’edet to ko romi’ad ta macakat ko riyar matahepo ko pala o foting nani kafekang a matefad, ira ho ko cunami(海嘯) ko midawdaway to sera, orasaka, masa’iked ko Tasmaniya a kanatal, o maro’ay itini a
Yincumin ma’osaw to a masi’iked, oni ko kalahedaw no maro’ay i saowac no Pasu riyaran ta’eman ato i Kankarruay kanatl a Yincumin i’ayaw no 9,000 miheca.
Tayni ko Yoropa a tamdaw(歐洲白人到來)
thumb|Australian states history Naka awaan no so’eda ’i, macakat ko riyar sa tata’ang ko tapelik, i 16sici a cicu no nitahepoan no kakarayan pangangan sa to Ostorariya o Terra Australis Incognita hananay,「awaay ho ko kafanafana’an a pala i satimolan」sanay ko tatodong nona sowal.
Tahapinangan Tilid (註腳)
[6] アングロサクソン人とは？歴史・年表まとめ【特徴から名前の由来、文明、文化まで紹介】o
I ka’ayaway no kairaan no tamdaw a rikisi (史前史)
O hawacay tonini ’i, o naikoran no paloma’an, okak no tamdaw, o mikunisan a maamaan, sa adihay ko kitod pakayni to ‘orip no Ostotatiya Yincumin. O sowal no samato’asay no Yincumin no Awto o Kukaprak(Kukabrak)[1]finacadan o pana’ ato micideman ko ka’ayaw a tamina ko sapilood I ‘ayaw no 11,000 miheca tahiniay to pahicera I Ostorariya ato satimalan Amirika, mataliyokay to cikiw(地球) sanay ko sowal.[2]
Côte d'Ivoire
Pacekis no Co Kapolongan kitakit(象牙海岸共和国)
Pacekis no Co Kapolongan kitakit(象牙海岸共和国; Fransu a sowal :République de Côte d'Ivoire) kalopangangan o Pacekis no Co(通称象牙海岸) hananay. o itiniay I sa’etipan no Afrika a kitakit, isakawali malafiyaw ato Kana kitakit, sakatimol misi’ayaw to Ciniya-Kihaw, i ka’etip tahiraay i Lipiliya-Kapolongan kitakit ato Ciniya, ika’amis malafiyaw ato Mali ato Pokinafaso.縮圖|Fayfay no Pacekis no Co kapolongan kitakit
O ngangan no kitaakit (國名)
縮圖|kaitiraan nona kitakit O sowal no Fransu tona ” Côte d'Ivoire” hananay I, o “pacekis no co a lilis no riyar ” sanay ko imi ningra, onini ko pi’arawan a pangangan Pacekis no Co a Lilis no Riyar. Nikawrira, I 1985 miheca saka 10 folad saka 14 romi’ad, o sa’ayaway a congtong ci Filikos-Ofoay-Powani(费利克斯·乌弗埃-博瓦尼;Fransu a sowal:Félix Houphouët-Boigny) do’edo han ningra ko telangay a ngangan to ”Côte d'Ivoire” cowa ko imi ko pialaan a pangangan, matiya o “Costa Rica” o imi nonini i o “cihanekay sera” sanay, nikawrira, o ngiha ko nialaan a pangangan to Kosta-Rika. O panangan no kalokitakit a mitilid i,isifo’ no tosaay tilid mipatongalan to” – “ a konis, nikawrira, ona kitakit a pinangan i, cowa ka patongalen to ” – “.
Onini ko pisa’eli to Congko o ngiha ko nialalan a pangangan to “Kototiwa” mido’edo ko Awmen ato Syangkang. o Linheko nano 1985 miheca saka 12 folad saka 31 romi’ad oninian ko pangangan.9 o Dipon i o katakana to “コートジボワール” ko pangangan. Hatini to ko kafalic ko pipangangan tahanini, oyanan to o Pacekis no Co Kapolongan kitakit ko pipangangan no Conghuwaminko(Republic of China).
Palapalaan(地形)
O kilakilangan-Eatal .tiraay i kaikor no kilakilangan, o lalen no takaraw no kilang i, 24 laya’. Adihay ho ko mamangay a kilang sasifod saan. O tata’angay a kilang matafesiway ko 45 laya’ ko ka’akawang. 縮圖|235x235像素|mikangkanay i omah O rengorengosan-Etal itiraay i saka’misan no kalala’edan to roma a kitakit,itini i, ono Fa’edatay-Kakarayan, mahapinangay ko kalitosa to kakeladan ato ka’oradan, i saka’amis no sa’etipa ira ko cinganganay a Sahara-Tafotafokan, o nani tiraay a fali o ma’icangay a Yarmatan-Fali hananay.
2000 mihecahecaan (2000年代)
O fa’elohay a sinkiw itiraay i 2010 miheca a midemak, o sa’ayaway o polong no kitakit a sinkiw konini,wataay ko pihamham no isowacowaay to a kitakit ato tamdaw, nanay masaysay to ko rawraw rihaday to ko ‘orip no kalotamdaw, cato ka cilacila mafelih ko sifo.
Mi’acaan dafong(進口貿易)
O ni’acaan nani roma a kitakit polong ira 64.7520 ok ko payso no Amirika, o sakakaay a ni’acaan dafong ira ko kakaenen, nananomen, hikoki, tamina, tosiya, tata’akay-tamina, ociya, foting tamako, mising, kikay, dingki, kirarom ; ira ho ko amoto, tasalamaan no wawa, sikitang,simal, sapatireng to loma a dafong, sapaiyo,kikay no paisingan, dingwa, sakatayal kalas, cowa ko
2000 mihecahecaan (2000年代)
2005 miheca saka 12 folad saka 28 romi’ad mapatireng ko pacarcaray a sifo no Pacekis no Co Kapolongan kitakit, ci Syar-Konan-Panni(夏爾·科南·班尼; Fransu a mdawsowal:Charles Konan Banny）ko matoro’an malacongli, mamo’etepay ko kasasiromaroma a kasafelaw no sieci ko mitayalay to sifo. 2007 miheca saka 3 folad saka 29 romi’ad toro’en no congtong ci Ciyawmo-Soro(紀堯姆·索羅; Fransu a sowal:Guillaume Soro) malacongli.
Rikisi (歷史)
縮圖|240x240像素|o nanges a kilang
2000 mihecahecaan (2000年代)
2010 miheca saka 12 folad saka 4 romi’ad, matatoker ci Alasani-Tolamana-Watala(阿拉萨内·德拉马纳·瓦塔拉;Alassane Dramane Ouattara) aci Lolong-Papo(洛朗·巴博; Fransu a sowal:Laurent Gbagbo) o niyah ko maalaay tona sinkiw sanay, paitemek sa a milekal to kaala to singkiw malacongtong, wa miliyaw heca a mafodfod ko kitakit, nikawrira, o Amirika, Afrika-Lekatep ato Linheko ato Sa’etipay-Kitakit a Lekatep sahetoay mihayiay to kalacongtong ni Alasani-Watala.
O pikowanan ho no Fransu (法國統治時代)
O tamina no Yoropa latek i 1460 a mihecahecan tahini i Pacekis no Co Kapolongan kitakit, o i’ayaway nonini a mihecahecaan a rikisi cowa ka hakowa ko kafana’an no tamdaw. O aniniay a maro’ay finacadan iikoray to a tahini tona pala :o Kru finacadan itiyaay i 1600 miheca nani Lipiliya maforaw tayni, o Sinofo(Senoufo) finacadan ato Lobi finacadan nani tiraay i Pokinafaso ato Mali pasitimol maforaw a tayni. Tahira to i saka 18 sici, saka 19 sici o Akan finacadan ato o cecay a roma no Akan fanacadan tora Paoli(Baoulé) finacadan nani Kana micomod tayni i sakawalian no Pacekis no Co Kapolongan kitakit, oya sa Malinke(Malinké) finacadan o nani Ciniya micomod a tayni i ka’amis no ka’etipan no Pacekis no Co Kapolongan kitakit.
Sapili’etan a tayal(經濟)
Nani pisiikedan-Tpmireng ko kitakit i 1960 miheca, malawidangay to ato Fransu. O kasasiromaroma a nipasadakan a nipalomaan ato mihamham to roma a kitakit mipatireng ko katayalan itini, tada o sakacomahad no Pacekis no Co Kapolongan kitakit i Afrika, nikawrira, tona pinapina a mihecaan matefad ko ‘aca no nipalomaan losay, orasaka, matefad ko ‘aca no sakakaay a koko ato kofi, ira ho ko mikakaenay to payso a matayalay a komuing tongal sa ko kalapakoyoc no kitakit, o maomahay ato mipaliwalay a tamdaw matongal ko nikaawa.
Pasadakan pili’eta(出口貿易)
O nipasadakan dafong a ‘etan i 2009 miheca ira ko 87.49 ok ko payso no Amirika. o akakakaay nipasadakan a dafong o koko, kofi, simal no nanges, parok, komo, talacay,pawli, kilang, pacekis no co, takdafokeloh ato nakayaman-dafong, o sakakaay pipasadakan a paliwal a kitakit o Toic, Amirika, Olanta, Niriliya, Fransu, Itali ato Pokinafaso.
Palapalaan(地形)
Kaheciday fanaw a etal nani Folisko tahira i kalala’ed ato Kana kitakit, 297 km ko kato’edaw ; ona etal i, ira ko maipocay a tafotafokan-kanatal malitosa han Tasiyang, ato lilis no riyar tahira i Lipiya, sahetoay o takaraway a ‘ongcoy. Ona kaheciday-fanaw a etal ono konisan no cikiw a kakarayan, o lalen a fa’edet i, 24.4~28.3 ℃.
Patireng to misiikeday kitakit ato kacemahad(獨立建國與經濟繁榮)
Ira ko cecay a wawa no kakita’an no Paoli(Baoulé) finacadan ci Filikos-Ofoay-Powani(菲力克斯·烏弗埃-博瓦尼 ; Fransu a sowla :Félix Houphouët-Boigny) ko mikeriday to sakapisiikedaw, malamama no pisiiked no kitakit. 1944 miheca sa’ayaway a patireng to masacefangay no mipalomaay to kafi. Saopoen ningra ko tamtamdaw matayal i omah ningra mitoker to pipa’ekel no mikowanay a Fransu. Onini ko kaliki a mapalowad ko tireng Powani, caka sacecay mihecaan masinkiw malakiing no Misanga’ay-to-Rikes a pakaykian no Fransu. Ikor to cecay a miheca, mapalasawad no Fransu ko Mipaciciay-Papisakuli Demak. To ikor to i, sawad han to ni Powani koya no kapahan ho a micacoker a harateng, o sifo sa no Fransu papipakatayalen cingra to tapang no katayalan i sifo to pacofay to harateng ningra.
2000 mihecahecaan (2000年代)
2002 miheca saka 9 folad saka 19 romi’ad ira ko pifelih no sofitay to sifo, maaro’ nangra ko saka’amisay nona kitakit. O ‘ayaway a congtong mapatay no sofitay i loma’ no tireng.ci Watala congtong milimek tayra i Loma’ no Tarokos no Fransu, sa madipot ko tiring.o maan ko lalengatan nona rawraw tahanini away ho ko so’elinay a kafana’an.Ikor to i,maocor ko sofitay no Fransu mipalasasowal to sapipalasawad tona kasalala’is, o sofitay, kakeridan no sofitay ato nani Lipiliya ato Saylaliang a cikowangay a saopo mipatokeled a mi’afas to ika’etipay a sera nona kitakit.
Tamdaw ato sowal(人口及語言)
縮圖|248x248像素|paisingan I 2012 miheca a sa’osi ira ko 2195 ‘ofad ko tamdaw. Polong no kitakit ira ko 69 ko kasasiromaroma no finacadan, o sakakaay a sepat finacadan :Aken-Finacadan(latek 42%), Manti-Finacadan(latek 27%), Koro-Finacadan(15%), ato Worto-Finacadan(latek16%).
Kaitiraan(地理)
O rakat no ‘alo I, nani katimol pasi’amis ko rakat no nanom, ira ko Pangtama-‘Alo(邦達馬河;Bandama) 950 km, Komoay-‘alo(科莫埃河;Comoé) 759km,Sasangtola-‘alo(薩桑德拉河;Sassandra) 650 km,ato Kawali-‘Alo, 600km, o polog no ta’edaw no ‘alo cisafaw to 3100km, o nirakatan a pala ira ko 232,700 km². O romi’ad i Fa’etay-Kakarayan, ikatimol o Fa’edetay-Kilakilangan Kakarayan, i saka’amis o Fa’edetay-Rengorengosan Kakarayan,i saka 2 ~4 folad sa’akawangay ko fa’edet, o lalen no fa’edet i 24~32℃ ; saka 8 folad o sapa’eneray ko fa’edet, lalen i, 22~28℃ .
Mi’acaan dafong(進口貿易)
So’elinay fokes ato kalodafong to romi’ami’ad, o sakakaay pi’acaan a kitakit o iiriliya, Fransu, Congko ato Tayko.
Tamdaw ato sowal(人口及語言)
O polong a sowal ira ko 65 sowal, ilaloma’ nonini o Muslin o Tiwula-Sowal(Dyula), ona Tiwula-Sowal matatokeled o sowal no mipaliwal to dafong a sowal. O sowal no sifo no Pacekis no Co Kapolongan kitakit o Fransu-Sowal, i pitilidan sahetoay o sowal no Fransu ko hasowal. Ira ko 20% a tamdaw no Pacekis no Co Kapolongan kitakit o nani fiyaway a Lipiliya kitakit, Pokinafaso ato Ciniya a matayalay, ilaloma’ nonini i sahetoay o Muslin, anini matongalay ho ko ka’aloman. O itinitiniay aca a maro’ a tamdaw sahetoay Tinsikiw ato Fa’elohay-Misakristoay, ira ho ko mamang pakaso’elinay to To’asan-Kawas. Onini ko lalengatan no fodfod no kitakit to kacacoli no itinitiniay a tamdaw ato nani papotalay a Muslin. Ira ko 4% o nani Yoropaay a tamdaw, Saka’amisay-Amirika a Karopaw ato Lipanen a mitooray to Kristo.
2000 mihecahecaan (2000年代)
2011 miheca saka 4 folad saka 11 romi’ad mapalit ci Lolong-Papo.
O ngangan no kitaakit (國名)
O cowa ko Fransu ko sowal a kitakit ano no sifoan ko pitahidang do’edo hananay ko ngiha nona kitakit patinako han o Sipangya o “Costa de Marfil”, o Potawya o “Costa do Marfim” hananay. O Toic ko sowal i,o “Elfenbeinküste”, nikawrira,ano mitahidang to tamdaw nona kitakit i, mialaay to nani Fransu a sowal toya Pacekis sanay a tilid(Ivorer anoca Ivorerin).
’Orip ni Kafo’ok.
O pipa’olid (簡介)
Ngangan: Kafo’ok,
Ngasaw: Cilangasan a ngasaw.
Finacadan: ’Amis a tamdaw,
El Salvador
Kaitiraan(地理)
Tona kitakit sahetoay o tapolo no ’ongcoy ato tokos, lalen a ‘akawang nani tongroh no riyar 610 laya’. Dengan i katimol a lilis no riyar ko masafadfaday, o roma i,sahetoay o masatapoloay a dafdaf,adihay ko Cinamalay-Tokos, orasaka, pacimil ha to “Cinamalay-Tokos Kitakit” hananay. O sakakaay ko katakaraw ira ko 2381 laya’ a Sie-Anna Cinamalay-Tokos.
O lilis nona kitakit i,o so’elinay a Fa’detay-Kakarayan,,.adihay ko tadamaanay a pisalamaan no lafang. I akawangay a tokotokasan tadasa’emelay, o lalen a fa’edet i, 10°C. Cecay a mihecaan ira ko sepat a kasasiromaroma a kakarayan. Adihay ho ko kilakilangan,’a’adopen, ira ko Lan a hana, ira ho ko tada’ekim, ’ekim, simal.
’Orip ni Kafo’ok.
O demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的事蹟):
koya kaping a mikowang, mapatama i fafaed no kalaw ni Kafo’ok, nanoya sa a mapatay ci Kafo’ok.
El Salvador
Kaitiraan(地理)
O lilis no riyar ato dasdas o mado’etay-kakarayan. i tokotokosan sa’emelay, lalen a fa’edet i 17~25°C.
Itini i Sifo’an-Amirika o samamangay a kitakit, tadaadihay ko kinairaira no palapalaan, masiikeday ko faco no tokos, ilaloma’ noni i,ira ko cinganganay a Kandaway-Tokos(Cerro Verde), Isako-Tokos(Izalco) ato Sie-Anna Cinamalay-Tokos, masrayray ko Cinamalay-Tokos.
’Orip ni Kafo’ok.
O ’orip ato demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的生平與事蹟)
Ci Kafo’ok, o no Cilangasan a ngasaw cingra, o kapah no niyaro’, o ina nira ci Mayang, kafokilan ko mama. O padek a mama ci Mayaw Eping, o ngohah ni Kafo’ok ci Peni, o no Cikatopay a ngasaw.
El Salvador
Kaitiraan(地理)
O syoto no Sarwato Kapolongan-Kitakit o Sie- Sarwato o cinganganay to cinamalay-tokos, cecay a miheca i 2014 miheca ira ko 7.4 a rayray.
’Orip ni Kafo’ok.
O ’orip ato demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的生平與事蹟)
Itiya, o kapah no niyaro’ ci Kafo’ok ato selal; o Latofok han ko ngangan no selal, o mi’aw’away ahan a selal, misimaway to liyok no niyaro’ no Cepo’, ci Kafo’ok o kakeridan no selal Itiya.
O pipa’olid (簡介)
Kasofocan: mafokil, dengan i kalakapahan i 1877-1878 mihecaan a kapah ko kafana’an.
Mama ato ina: Ina ci Mayang, mafokil to mama. O nidipotan ni Mayaw Aping ci Kafo’ok.
O ’orip ato demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的生平與事蹟)
Itiya, lomaoc ko finawlan i talo’an, mikihatiya ko mi’aw’away a selal, ci fonos to kakaya’ay a polakik. Cecay ko sowal no mato’asay itini i kalomaocan: “Piradom kapah.” saho ko sowal, ci Kafo’ok sa nai tongroh no kilang a mikalic, makatengil ni Kafo’ok, takod sa a ma’epod na i ca’ang no kilang. Miradom awaay ko pakafiloay no selal to tariktik ni Kafo’ok.
Nanoya, oya mato’asay sato, macacolicoli caira, caay ko ci Kafo’ok ko sasowalan naira, oya to miaiay to nanom a tamdaw ko nika keteran no mato’asay, “No maan ko miso?” “Awaay i tisowanan?” mana’ay mahafelot(mata’elif) ko kapot sato ko nika caciyaw i lalaocan a mato’asay. O saka tosa a demak ni Kafo’ok konini, o pitaneng to demak nira to saka lakapah.
I 1877 miheca, lalangatan oya Mancing ci Sen paw-cen pasai “misalotok mipalafades a mihwana” to ’Amis sapilefekaw to tamdaw, i citodongay i Taywan ci Wu koang-lian mikerid to hitay tayni i sawalian, mipaci’ci sapipalalanaw nai Kohkoh tangasa i Cepo’ mipalalan, patanic palakoli to Kiwit, Nana, ato ’Amin a ngasaw no ’Amis pakatayal palakoli, patedo miocor, sakapiliyang no Kiwit, Nana, ato ’Amin a ngasaw no ’Amis itiya, o kowang ato po’ot ko sapatalaw no Mancing, patangic a miala to maamaan, misamsam to fafahiya no niyaro’, patangic pakatayal to kapah no niyaro’ mahaenay.
Sowal sa ci Kafo’ok: “Kamo ha idang, minengneng kamo to tamdaw, pasa’etip, pasawali ko roma, ano ira ko tamdaw kalamkamen a pasifana’ kako.” han nira. So’elinay, na matira ko demak naira, kafaheka’an no idang nira ko pi’ewa no fafoy to pirepet ni Kafo’ok, o cikay to a milaliw ko selal nira a pakayra i riyar a lalan minokay, o ni Kafo’ok sa to nira i, pakatokos a comikay minokay.
I’a:yaw, caay ho ko ’Amis (Yincumin) fanacadan a tamdaw to no kitakit a fana’an, cay kafana’ to papotalay tamdaw o maanan ko tatodong to sakowan no Mancing, dengan kafana’an o kacikowang ato po’ot manga’ay micefis to sera, mikoli to finawlan, misamsam to fafahiyan no niyaro’…, o mahaenay ko ci mikowangay? Ka’osian no finacadan no ’Amis.
Itiya, ’ewa, ’ewa sa ko fafoy i tokos. Nanoyaan, tahira sato ko widang nira i ngayangay no selal, irato: a maro’ ci Kafo’ok itira, mapatay to ko ya fafoy a mateli.
Samatira sa ko ’orip no ’Amis i ’ayaw to romi’ami’ad to pilecok no finacadan a to’as i niyaro’, mikadoedoedo to ’orip no to’asan.
Caay ka pahoda ira to na miradom, pakasifosifo’ no likowat no mato’asay, na mi’alay to fonos a romakat cira i sifo’ la’ed no mato’asay, ala tekotekong sa ko ngaroy ato fongoh no mato’asay a mahafelot no cofel no fonos ni Kafo’ok.
O pipa’olid (簡介)
Ngohah ni kafo’ok: O ngohah ni Kafo’ok ci Peni, ono Cikatopay a ngasaw.
El Salvador
Sapili’etan Demak(經濟)
I 2027 miheca saka 4 folad, o sakaca ka pikali’ang to taliyok no pala o sa’ayaway kitakit to milalangay mikarkar to tadafokeloh a kitakit ko Saewato. Nawhai, o mikarkaray to tada’ekim a kofa ira ko cisapiyoay a nanom mikali’angay to pala ato ‘alo no Sarwato.
Tamdaw(人口)
Do’edoen ko sa’osi no Linheko o lalen a ‘orip no Sarwato o fainayan 68 ko mihecaan, fafahiya 74 ko mihecaan.
Rikisi(歷史)
Yo malengat ko Lalomaan-Lalood no Kitakit i 1980~1992 miheca, o sofitay no sifpo ato Pacarcaray-Sofitay a lalood konini, ira ko 7.5 ’ofad ko mapatayay ato malahedaway tamdaw.9 I 2004 miheca matatilid ko kasafelaw no sieci to sakarihaday a kakaketonan.
’Orip ni Kafo’ok.
O demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的事蹟):
I 1877 miheca, itiya tayni ko Mancing a hitay mikowan to sawalian no Taywan. Nanoya ira ko “Lalood i Cepo’” a demak, itini i Cepo’ no Tarawadaw.
Kafo’ok, setekaw ako ko aikoray taker no ’efa ta patayen ako kiya kaping nasa, misiikor minengneng
O pipa’olid (簡介)
Selal: O selal ni Kafo’ok o Latafok, tatodong no selal o mi’aw’away ahan, o midipotay to niyaro’. Nai safaay a selal macakat, sakasasepat a selal no kapah.
El Salvador
Tamdaw(人口)
I 2021 miheca a sa’osi to tamdaw polong ira ko 682 ‘ofad ko tamdaw, ilaloma’ nonini i,o ciramramay to ‘ilang no Yoropa a Intian a teloc mahaop ko 90%. Roma i,kohecalay tamdaw 9%, o yincumin deng to 1% ko osaw. O sa’alomanay ko tamdaw a maro’ i syoto Sie-Sarwato, ira ko 210 ‘ofad. O maro’ay I niyaro’ i,dengan 42%.
’Orip ni Kafo’ok.
O demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的事蹟):
I saka tolo a kalaloodan, na milaop ci Kafo’ok to hitay no Mancing, midakaway i ’efa milaliw, laopen ni
El Salvador
Sieci (政治)
3.    Misawkitay:o misawkitay a tayal i, o sakakaay a pisawkitan ko mikowanay, onini kakaay a pisawkitan a misawkitay ira 15 ko tamdaw, ilaloma’ no nini to cecay i,o kakeridan no Pisawkitan.
’Orip ni Kafo’ok.
O demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的事蹟):
Kakeridan no Mancing a hitay ci Tangayhay, cecay ko fafahi sasepat ko kapi.
El Salvador
Sapili’etan Demak(經濟)
I 2021 miheca saka 6 folad saka 9 romi’ad. Mihayi ko pikaykian no kitakit to Pitopi-payso malonihayian no rikec a payso,o sa’ayaway itini i hekal ko Sarwato to pihayi to Pitopi-payso malonihayian no rikec a payso no kitakit. laheci sato ko Pitopi-payso o nairikecay-payso no Sarwato. 縮圖|304x304像素|o nihadefekan nipatayan no Yoropa tamdaw a Intian tamdaw
Sieci (政治)
1.    Matayalay:o matayalay no sifo o congtong ko mikreiday, o congtong i,o finawlan ko misinkiway, 5 miheca ko katayalan, cowa ka nga’ay pararid a misinkiw. O congtong i,o tatapang no sofitay, o kakeridan no kasasiikeiked no malatapangay no sifo o congtong ko mito’ay pakatayal. O aniniay a congtong ci Nayipo-Pokoloy(納伊布·阿曼多·布格磊·歐德斯;Nayib Armando Bukele Ortez）tahira i 2024 miheca ko kalacongtongan ningra.
Sapili’etan Demak(經濟)
O sa’ayaway mihayi a pangangan to “Sifo’ay-Amirika Paitekeday Malali’aca a Kakaketonan Tilid” a kitakit, ona kakaketonan o pacomahaday to nipasadak to dafong a paliwal i roma a kitakit to masanga’an kakaenen, ‘odax ato ’ardahay, misanga’ to kiladom.
Nangan no kitakit(國名)
Itini I sowal no Sipanya o “Sarwato” hahanay a sowal “El Salvador” a imi i,o “mipa’oripay” sanay. 1524 miheca, o micowatay a tamdaw no Sipanya ci Pitoro-Ro-Arwalato(佩德羅·德·阿爾瓦拉多; Sipanya a sowal:Pedro de Alvarado), latek itiraay i 1485~1541 miheca saka 7 folad saka 4 romi’ad micowat to pala no tao malaconto no Kuwatimala. Mikapot cingra to picowat to Kupa, Kuwatimala, Mosiko, ato Miro. Yo micowat a mi’eco to Mosiko i,tada ma’edes ko pipatay to yincumin.1 pacimil han to a pangangan to cidal anoca o kahengangay cidal. Ira ko roma a sowal kahengangay ko fokes ningra ko kacicimil ningra. O so’elinay a sowal i,adihayay tato ko nipatayan ningra to tamdaw ko kacicimil sanay.
Sieci (政治)
2.    Misanga’ay to rikec:o misanga’ay to rikec no Sarwato o misanga’ay to rikec a pikaykian hananay, cecayay aca ko misanga’ay to rikec a pikaykian, ira ko 84 ko kiing, o polong no finawlan ko misinkiway, tolo miheca ko kalakiingan.
Sapili’etan Demak(經濟)
I’ayaw no 2001 miheca, Sarwato sifo o payso to Sarwato-Kolang aca ko nihayian no sifo. Tona miheca saka 1 folad saka 1 romi’ad ono Amirika a payso ko niketonan malalali’aca a payso, cowa to ka pisanga’ to Sarwato-Kolang ko Sakakaay-Kinko no Sarwato, nikawrira, manga’ay to a mila’oy to Sarwato-Kolang. Ano mifalic to payso cowa ka pi’ala to pakapiay a sata.
Sarwato Kapolongan-Kitakit(薩爾瓦多共和國;Sipanya a sowal:República de El Salvador; o kalopitahidang 薩爾瓦多).
O Sarwato a kitakit i,o sa’ayaway a mihayi ko sifo to Pito-Payso(比特幣 ; Bitcoin) ato Tekedan-Fangko Payso(加密貨幣 ;Cryptocurrency).
Rikisi(歷史)
縮圖|Pacarcaray sofitay I 1524 miheca malonikowanan no Sipanya kona kitakit, 1821 miheca saka 9 folad saka15 romi’ad milekal to pisiiked a patireng to kitakit, to ikor malanikowana pala no Mosiko Hontia-Kitakit ko pecih nona kitakit, 1822 miheca katekop kona Hontian-Kitakit, mikapot ko Sarwato i Sifo’ay-Amirika a Nipatekoan-Kitakit. 1838 miheca matekop ko Sifo’ay-Amirika a Nipatekoan-Kitakit, ikor to nonini i,1841 miheca saka 2 folad saka18 romi’ad milekal to patireng to Kapolongan Kitakit.
Pitooran (宗教)
O sakakaay a pitooran o Tinsikiw, I polong no tamdaw mahaop ko 83%, o Fa’elohay-Misakristoay ira ko 15%. Tona pinapina mihecaan matongalay ko mitooray to  Fa’elohay-Misakristoay.
’Orip ni Kafo’ok.
O ’orip ato demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的生平與事蹟)
Oya selal sato nira, safaheka’ sa a miharateng: “Paka tokos ko ni Kafo’ok mikoyod to fafoy, kita paka hekal ko rakat, tahini: saho kita!” o maherekay to ci Kafo’ok a mipatay to fafoy a mipacok, tahira saho ko selal nira.
O demak ni Kafo’ok: (Kafo’ok的事蹟):
O kapah no niyaro’ ci Kafo’ok, mipatayay to kakeridan no Mancing a hitay, inian ko sakalalenak a ira ko  “Lalood i Cepo’” a demak i Cepo’ niyaro.
El Salvador
Sapili’etan Demak(經濟)
縮圖|misongila'ay to kafi O sakakaay a demak o maomahay, sakakaay a nipalomaan o kafi ato parok a kilang. O tadafakeloh ira ko tada’ekim, fodawan ato simal.ira ho misanga’ay to kiradom, misongila’ay to simal, tamako, misanga’ay to piro ‘epah a kofa, oninian i,sahetoay itiraay i Sie-Sarwato tokay ato ingataay a niyaro’. Roma sato i,o sapipa’icelaw no sifo to roma a kitakit tamdaw to papisanga’ tokatayalan itini, milowanan no sifo ko 13% a sata to misafa’elohay a patireng to katayalan itini.
Punka(文化)
Na ma’eco makowan no Yoropa tamdaw to pinapina a so’ot ko mihecaan oya maro’ay itini a yincumin mapahinom no pinangan no kohecalay tamdaw. cowa ko hakowa ko ma’osaway a punka ato sowal no Intian, mangalefay ko pirecep no pinangan no Tinsikiw, orasaka,o maamaan a lisin sahetoay tono Tinsikiw.
Sarwato Kapolongan-Kitakit(薩爾瓦多共和國;Sipanya a sowal:República de El Salvador; o kalopitahidang 薩爾瓦多).
O itiraay i sala’amis no Sifo’ay-Amirika, dengan o caay ka pingata to Tasiyang(大西洋; Atlantic Ocean), o kakahad no pala ira ko 21,393km².I saka’amisan madado’edoay ato Kuwatimala, i ka’amis no sakawali malafiyaw ato Hongtors, i saka’etp misi’ayaw to Taypinyang(太平洋;Pacific Ocean),katimol no sakawalian mingataay to Fongsayka-Kihaw(豐塞卡灣;Golfo de Fonseca). 縮圖|Kaitiraan i Sifo'ay-Amirika O syoto tatapangan niyaro’ o Sie-Sarwato(聖薩爾瓦多;San Salvador). 1821 miheca saka 9 folad saka 15 romi’ad miliyas to Sipanya misiiked patireng to kitakit.nani ska 19 sici kaleponan tahira i sasifo’an no saka 20 sici, kinapinapina to marawraw to sieci ato saka’orip, awa ko tolas no nipifelih no no sofitay to sifo ato paitekeday pikowan, saso’eli’elin sa to ko lalood i laloma’ nona kitakit i 1979 miheca tahira i 1992 miheca, ona lalood i o sofitay no sifo ato Pacarcaray-Sofitay ko malalooday, i 1992 miheca matatilid kona tosa a kapot no sofitay to “ Caportopiko-Sakarihaday Kakaketonan” ta malasawad kona lalood. Ono kakaketonan mikapotay ko kasasiromaroma a kasafelaw no tamdaw, orasak, manga’ay ko pipatireng to pairikecay a kapolongan kitakit tahanini.
Tana’al/Toto’
O likisi no tana’al/toto’葫瓜/葫蘆瓜的由來
Itini i ‘orip no kalotamtamdaw, olanan a tana’al/toto’ hananay a dateng i, ilaay to a kaladatengeng no tamdaw aca no Pangcah/’Amis, lomasato oya ma’ikesay mi’icangan a heci nira i nga’ayay a sapiradom to nanom ^epah ato patelian to maamaan. O sowal no mikingkiway o mafanaay a pasowal a tamdaw i, naitiniay i Aciw(亞洲) amilingato, dodosato to rikol no 4,000 amihecaan malengak to a tayra i Aforika(非洲), dodosato a tayra i cowaco:wa a kanataran, aninisato ano i Mosiko(墨西哥) to, ano i Miro(秘魯) ato Tayko(泰國) to iraay to amahpinang kopi paloma to tana’al/toto’ to pinapi:na a mihecaan. Itini i Icipoto(埃及) hawi, ora tana’al/toto’ hananay o todongay o maro sapipatapi nira to mapatayay a tamdaw. Itinisato i Henan no Ciowkuk(中國河南) to ‘ayaw no pito ano falo so’ot a mihcaan i, ora tana’al/toto’ hananay iraay to ma’alaw amasadak naitadem. Tangasa imatini pakaaraay to ‘enem ato pito so’ot a mihecaan tora Hemo(河姆) ponka(文化) no Koaping(中華).
Samaanen ami paroma to tana’al/toto’.如何種植葫瓜/葫蘆瓜
Sapaloma to tana’al/toto’ i, pakayraay toya kakoc nira, sa’ayaw miara to kakoc nira ami pawali ami ‘icang, tiya ami misasapal, ma^engko to’as nira i, palomaen i omah, o lengaw no tana’al/toto’ i matiyato masay ami dapdap ami kalic i kilang, sanaw misanga misarangra topi palomaan to tana’al/toto’, opipalomaan to tana’al/toto’ i, ma^deng itira i saka 3~4 a folad to cecay amihecaan, tangasasato i 9 a folad, ma^deng to aci falo aci hana ci heci. Itini i so^metay a romia’ad a marengaw, maolah a pananomen, ano matatodong kopi pananom, facal koka rengaw nira. Romasato ano matatodong kopipacidal ato fangcal ko ka rengawan nira a sota’para i, kalamkamay aci falo aci hana, tiya adihay fangcal ko heci nira. Ano misanga topi salangraan i, matiyahan opisanga’ to palomaan to foto(葡萄), polong no omaomahan ami salangra, tiya matating kora heci nira, tala’ayaw koka tata’ak no heci nira i, ira komi tafoay to heci nira to sakacaaw kacifao, tiya fangcal makapah koheci nira, ano matatodong koka tata’ak no heci nira i, ma^eng to a araen, tiya mangaay to a kaladatengen, nawhani o heci no tana’al/toto’ i, nanomamang tangasa katata’akan nira i, sahto o kangdaway, ano caay ka tatodong ami siwka i, aratek matafesiw to ko pisiwkakan, caay to kanga’ay a mara dadeng.
O pinangan no tana’al/toto’葫瓜/葫蘆瓜的特徵
Matiya o masay ami dapdap ko rengaw nira, kakahaday salimolosanay cifanohay hatatosatosa saan ko papah nira, iraay mato fokes ngisngis sapi kalic nira i kilang, malawod ko kacihelangan ato kalafawfawan i ano fa’inayang to ano fafahian to mahecaday to aci hana to tomel’iay hana. Ka’edaw no pirarad nira i pakaaraay to 15 komi, saciheci sa irako rimoroay matomari, irako tosaay koka rimoro, irako ko’edaway pakaaraay to cecay komi, oraloma’ ora heci nira i, sato saan o kangdaway ato tomeli’ay, nikaorila metalaw toka si^enawan ato kafaliyosan.
Tahapinangan 參考文獻
Ø 又是一年葫蘆種植季，科普一下葫蘆種植管理技術大全.
Sama^nen komaen ko heci nira.如何食用葫瓜/葫蘆瓜
Ano ciheci to kola tana’al/toto’ i, yacaho ka ’ikes i, ri’ayawen to ami ridateng ami ara, tada fangcalay ama radateng, ano sakohawen to ano chiyanen to, nga’ayay to ami samaamaan ami tangtang. Nikaorila itini i Dipong(日本) i, oroma pecihanho ami cikcik ami pawari, rikol sato ami tangtang maro dadeng, itini no Amilikaan i, irako mipacamolay to sapafangsi ami tangtang tiya o maro nananomen nangra, romasato oya ‘akaway nira ato papah nira iraay komi sadadengay a komaen.
Tahapinangan 參考文獻
Ø  扁蒲 Lagenaria siceraria (Mol.) Standl.. 臺灣物種名錄. 臺灣: 中央研究院生物多樣性研究中心. [2013-01-24] '''（中文（臺灣））. '''