cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fakong
Fakong (豐濱鄉: 'Amis a sowal:Fakong;Kafalang a sowal :Bakung;Sakizaya a sowal:Bakung）
O sakakaay saka'orip o mifotingay ato liomah, nikawrira, tona pinapina mihecaan misa'icel a micokeroh to Pisalamaan-Tayal.
Marocan
O pitooran no finawlan (族人信仰)
Tadasakenaay a pitooran no finawlan ko Fo-yen ciwlokiwkay, na o makatelang a elieli’an a kiwkay, ikor i cifaloco’ ko finawlan no kiwkay a misanga’ to kiwkay no niyaro’. ta ira ko matiniay a ’amoto a pitooran. o pitooran no finawlan no Morocan i, kalimelaan ko sowal no Kawas, to sakafana’ to ’orip no tamdaw, ato awaay to ko kaka to nikafana’to codad how i. ora ma’araway a kiwkay i, o tingsikiw ato ciwlokiwkay, o ciwlokiwkay a tamdaw ko ka adihay. pakayni sa’opo no kinkay, malosakarikec sto sakarakat no ’orip no Yincumin, mamaan ca ko demak no sapitolon ko niyaro’.
Fakong
O ngangan no Fakong (豐濱部落由來)
Oya Fakong a niyaro’, saca yo i niyaro’ ho ‘adihay ko fakong hananay a talod itini. i ‘ayaw ho, adihay ko 'a'adopen i tokos. Misafakong ko finawlan i omomahan a pangangan. ira ko pakayni itini ‘ayaway, o saka'ayaway a tini mipaloma' ko Madawdaw a finawlan. Ona niyaro’ o Olaw(舞鶴村) hananay a pangangan (sowal no holam ) Wolosiya 烏漏社（imatiniay: Olaw(舞鶴村)a niyaro’ ）a pangcah ko sa'alomanay. o nika pikilim to saka’orip saka mafolaw talawali a ma’orip sa ko sowal. Ira to ko Xīn-she(新社) ato Cikasowan(七腳川社) a masaPangcah a tayni. to pakayniay itini i demek no i Fkong, o sowal są a cecay, caay ka lacodad.
Marocan
O kasadakan Tilid (參考文獻)
Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Fakong
Rikisi(歷史)
O nanoto'asan a ngangan ko "Fakong", ilaloma' no Fakong adihay ko niyaro' a mapatireng no yincumin a tamdaw, nani timol pasi'amis ira ko Dafdaf niyaro', La'eno niyaro', Makotaay niyaro', Fakong niyaro',Sinsiya niyaro' ato Karoroan niyaro'.i 1909 miheca yo mapatireng ko Kalinko kowan mapatko ko Fakong tayra i Makotaay niyaro',o Kalinko kowan ko mikowanay, Makotaay-Etal ira ko siwa a niyaro'. 1916 miheca, o ngangan no Makotaay-Etal mafalic to Fakong-Etal, 1920 miheca ona Fakong-Etal mafalic ho to " Sinsiya-Etal". 1937 miheca ona Sinsiya-Etal mafalic to " Sinsiya-niyaro' ", o Folin-Etal no Kalinko-kowan ko mikowanay. Tahira to i 1945 miheca saka 12 folad, Sinsiya-niyaro mafalic to " Sinsiya-siyang", tangsol sa o Kalinko-kowan ko mikowanay, itiya to i 1946 miheca, oya Sinsiya-siyang mafalic to aniniay a ngangan to "Fongpin-siyang".
O faco no kofa(鄉政組織)
O kofa no Fakong ko sakakaay a citodongay to demak no polong no Fakong, pakitinien i faco no Conghuwa-minko ono etal a niyah pikowan a citodongay sakowan, patokeded han o matayal to nipatorodan no kalinko-kowan ato no Sakakaay -Sifo, o mitomadaway a skowan o Kinsifo no Kalinko.
Chenggong
Itini i Taitung(台東縣) ko Chenggong. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 143.53 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 65.53 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 1.94 km²), 11,992 ko tamdaw i Chenggong, 4,552 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin(原住民) sa’osi han ira ko 7,208 a tamdaw, pakaala to 60%(Amis) no polong no tamdaw. o Amis(阿美族) ko sa’alomanay i Taitung.
Fakong
O faco no kofa(鄉政組織)
O tapang no kofa o nisinkiwan no polong a finawlan no Fakong, sepat miheca ko katayalan, manga'ay to a paradid ano miliyaw pakaala to sinkiw to kinacecay.ilaloma' no kofa ira ko mipatirengan a sakadademak a kayki, o sakakaay misetekay to hadademaken a sakowan, i la'eno no tapang no kofa ira ko sepat a ka(課) ato tosa ko si(室) enem ko ilalomaay no kofa katayalan, i papotal ira ho ko tolo makakafitay a sakowan, polongen siwa ko cotodongay to hatayal.
Chenggong
O kasaniyarona
O Singko, o niyyaro’ no kacikiay a foting, ira I Singko ko minato, orasaka aloman ko ci taminaay a Amis a tamdaw amifoting.
Fakong
O faco no kofa(鄉政組織)
O kalomaocan no taypiyaw no Fakong o sakakaay nisafaloco'ay-sakowan no finawlan,mapaocor ko taypiyaw misanga' to rikec ato mitomadaw to tayal no kofa.Sepat miheca ko katayalan no taypiyaw, manga'ay a pararid ano miliyaw pakaala to sinkiw.O polong no taypiyaw patipoay ko tamdaw, o sakilac i, itiraay i sakacecay a etal pisinkiwan cecay ko taypiyaw, i sakatosa etal a pisinkiwan a Dafdafay Yincumin ira ko enem ko tamdaw. O kakeridan ato sadama kakeridan no pikaykian no taypiyaw ona patitoay taypiyaw ko alamitopaay misinkiw.
Chenggong
O kasaniyarona
8 ko cun, 14 ko niyaro’ i Chenggong Cen/ Siyang. Ciliksay（麒麟部落）, Torik（都歷部落）, Sa'aniwan（宜灣部落）, Kalahaay（民豐部落）, Kahciday（和平部落）, Madawdaw（麻荖漏部落）, Dadowacen（玉水橋部落）, Folalacay（小港部落）, Cirarokohay（芝田部落）, Tomiyac（重安部落）, Piyoxo（小馬部落）, Mararo’ong（美山部落）, Pisirian（比西里岸部落）, Paongaongan（八嗡嗡部落）.
Fakong
Sakilac no etal (行政區劃)
1.Kaloloan niyaro' (磯崎村): o itiraay i saka'amisan no Fakong no Kalinko kowan,misi'ayaway to Taypin-yang riyar, isaka'etipo Lilis no Riyar a Lotok, i salawacan no Kaloloan-'alo ko paniyaro'an.
2.Paterungan niyaro (新社村)：o itiraay i sifo no saka'amisan no Fakong no Kalinko kowan,misi'ayaway to Taypin-yang riyar, isaka'etipo Lilis no Riyar a Lotok, i salawacan no Tafokan-'alo ko paniyaro'an.
縮圖|Sakilac no etal no Fakong(行政區劃) 3.Fakong niyaro (豐濱村)：o itiraay i sifo no Fakong no Kalinko kowan,misi'ayaway to Taypin-yang riyar, isaka'etipo Lilis no Riyar a Lotok, i salawacan no Fakong-'alo ko paniyaro'an.
4.Makotaay niyaro' (港口村)：o itiraay i satimolan no Fakong no Kalinko kowan,misi'ayaway to Taypin-yang riyar, isaka'etipo Lilis no Riyar a Lotok, i salawacan no Tarawadaw ko paniyaro'an.
5.Cawi' niyaro' (靜浦村)：o itiraay i sakatimolan no Fakong no Kalinko kowan,misi'ayaway to Taypin-yang riyar, isaka'etipo Lilis no Riyar a Lotok, i salawacan no Tafokan-'alo ko paniyaro'an.
Kaitiraan ato faco no sera (位置與地形)
O itiraay i sawalian no Kalinko-kowan, o dengan onini ko misi'ayaway to Taypin-yang riyar i sakawalian Lilis no Riyar Lotok a etal, malala'ed tona lotok ato  Cingaroan, Tafalong, Kohkoh, ato Posko, isakatimolan madado'edo ato Kakacawan no Posong-kowan, isaka'amisan madado'edo ato Kotofoki a etal. o 'edef no Fakong itiraay i sakawalian no Lilis no Riyar Lotok, o to'edaw no lilis no riyar ira ko pinapina a kilo (km), o tafotafokan a lilis no riyar cowa ka hakowa, o roma sahetoaay a rakarakaan. o nikowanan no Fokong ira ko 162 km2, ilaloma' nonini i, ira ko 7.8% o nipamatangan no tamdaw, o roma sato i, sahetoay o kitakita a pala, no sanlinka, 'alo'aloan ato lawacay no riyar a sera.
O kasiikedan no niyaro’ (部落特色)
O kaitiraan no Fakong, i kawili no ‘alo ato Cilangasan ko pisaopoan naira. o satakaraway a tokos no pasiwali koya Cilangasan. itini i ira ko talo’an no niyaro’ ,to laday to romi’ad, i talo’an ko mato’asay matayal to tatayalen no tireng, mato misanga’ to kopid hatapes, miwikwik misanga’ to sakatayal a lalosidan. caay to kalecad ko ‘orip no aniniay a tamdaw ato i ‘ayaway. ira ko 'eto a patiyaman (sowal mo holam o 7-11 hananay) i tatihi no katatalaan no paso. 縮圖|1996 miheca sa'ayaway piharatengan romi'ad(1996 第一次紀念大會)
O Lalood i Cepo' ato nikalopisak no tamdaw(大港口戰役與人口分佈)
I 1877 mihecaan ira a tayni ko nani Congkoay a Cinpin mi'wco to pala no 'Amis, mipalakoli heca to finawlan no 'Amis tayra i Folalacay micoro' to dafong no sofitay no Cinpin. oya maro'ay i niyaro' a niocoran no Manci ci Tangayhay(林東涯) tatolo ko fafahi ningra mikarona ho to fafahiyan no niyaro' mi'afas to fafahiyan no kapah. Orasaka macekil ko kalalood no 'Amis ato sofitay no Cinpin.kinatolo ko kasariyariyad a malalood cowa ka pakalowid ko sofitay no Cinpin to kapah no 'Amis, saikoray to mitahidang to ko tapang no sofitay no Cinpin to 'alomanay a sofitay nani Kilong, nani Takaw malalitemoh i Folalacay. Pasi'amis sato a tayra i riyar no Cepo' pasiniyaro' to a mikowang to salifong paradid to pito romi'ad. nikawrira, caay ho kalowid 'Amis. Pacalcal milimek tayra i Cilangasan. Latek ira ko cecay a mihecaan, ciherateng to ko Cinpin to sapisa'efitaw to 'Amis, ira to ko sowal no Cinpin, lawidang sato kita cato kalalood saan. Tada ma'ecel ko faloco' no 'Amis a tamdaw toor saan to sowal no Cinpin, papicoro'aen ho tayra i Folalacay to felac ato dafong no sofitay, patatiko tayra i cawi' ira: to nipataheka no sofitay no Cinpin, o roray ato cahiw tangsol sa a micomd i polol no Cinpin i dafdaf, cini'epahan to i, pala'idef han no sofitay koya polol a mitodoh a pasilaloma' mikowang, oya kapah no 'Amis ira 165 ko tamdaw, cecay to ko 'osaw ci Tomon, saheto mahadefek mapatay.
Oninian a lalood mangodoen to ko payrang, orasaka cowa ko pahadaken i papotal, oninian to ko saka ca kafana' ko teloc no 'Amis ato wawa no payran.Ciharateng sato ko teloc no Makotaay niyaro o Cikatopay ngasaw ci Safulo (蔡中涵) mililiw to finawlan a pasifana' tonini tata'angay a demak no 'Amis to sapidipotaw to sera, finawlan ato rayray no to'as kona Lalood, ira ko kaci'icel no to'as no mita a mipa'ading titanan sa ira kita anini, o payrang ko milengatay tona lalood cowa ko 'Amis a tamdaw ko milooday to Kuwaping. ira to a mapacicel ko faloco' no 'alomanay cowa ko sasawaden a miharateng konini a tadamaanay demak sato ko 'alomanay. Orasaka, i 1996 miheca misahalaka ci Safulo midemak to piharateng to mapatayay a liteng no mita, patireng han ni Asoy(曾金水) i aikor no loma' ningra ko tata'angay a 'ongcoy todongay piharateng tona mapatayan,ira ko nanicowacowaay a tamdaw mikapot tona sa'ayaway a piharatengan saopo i Cawi'. Tona lalood maforaw to ko finawlan pasi'amis, pasi'etip, pasitimol sato a maliposak.I 1998 miheca mapatireng ko piharatengan a 'otoc i lawac no pitilidan no Cawi. Do'edoen ko Kalinko-kowa  a citodongay tono finawlan a sa'osi to tamdaw, i 2022 miheca ira ko 17,000 ko parod, latek ira ko 4300 ko tamdaw, itini i Kalinko-Kowan o sasafaay ko tamdaw a etal. i laloma' no Fakong o sasafaay ko tamdaw o Karoroan niyaro' dengan 416 ko tamdaw, o sakakaay ko tamdaw o Fajong niyaro' ira ko 1,753 ko tamdaw.
O tamdaw no Fakong sa'alomanay ko tamdaw a mihecaan itiraay i 1966 miheca, tangasa i 14,600 ko tamdaw, nano yanan nornor sa ko tamdaw mafaraw misatokay. I 2018 miheca a sinkiw to tapang no Fakong a kofa, ira ko masa'adingoay ko sa'osi a tamdaw, orasaka 'aloman a nengengen toya mihecaan.
Itiniay i no Hualien(花蓮縣) ko Fakong a niyaro’, 443  ko sa’osi no parod no loma’, 1,193 ko sa’osi no tamdaw.
69% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 821 ko tamdaw; o roma sato i, 31% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 372 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)64%, Tayal(泰雅族)1%, Puyuma(卑南族)1%, Kebalan(噶瑪蘭)1%, roma(其他)2%.
Sowal (語言)
O niyaro'ay sowal ira ko sowal no 'Amis, sowal no Kafalan ato sowal no Sakizaya.
Tjana’asiya
Tjana’asiya（義林部落）
Fakong
O finacadan no Yincomin (所屬阿美族群)
Itini i nowalian a lotok, mililis to riyar, mihifalat to Kalingko na itira i Fakong talatimol tangasa i Madawdaw, saka pasawali 'Amis/ Pangcah hananay. o pasawalian a 'Amis han, o sa’alomanay a finacadan no Yincomin i Taywan. Caay ka cango’ot kita to saka ’orip ato kakaenen i Fakong. o niyaro' iraay to Fakong a niyaro’, Tafugan a niyaro’, Malaloong niyaro’, Culiu a niyaro’, Tida'an a niyaro’, Haciliwan a niyaro’, La'eno a niyaro’, Makotaay a niyaro’, Cawi a niyaro’ ato Tingalaw a niyaro, polo' a niyaro’ ko kasaniyaro’aro’ i Fengpin-syang. o na niyaro’ a ma'emin i, caayay kalalecad ko rayray no lalengawan, o rakat no kafolaw, o taliyok no paniyaro’an ato kasasiroma no saka’orip, caayay kalecad ko ngarngar no ponka.
Tjana’asiya
Itiniay i Laiyi Cen no Pingtung ko Tjana’asiya a niyaro’, 124 ko sa’osi no parod no loma’, 427 ko sa’osi no tamdaw.
Fakong
O pitooran no finawlan (族人信仰)
O pitooran no finawlan no Malaloong i, ira ko tosa a kyokay itini, o Tingsikiw ato kirisito-kiw. itini i ira ko pito’oran ngara, pakayni sa’opo no kiyokay, malosakarikec ato sakacakat no ’orip no Yincomin. mamaan ca ko demak no sapitolon to niyaro’.
Tjana’asiya
97% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 413 ko tamdaw; o roma sato i, 3% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  14 ko tamdaw.
Fakong
Congsiye(中學)
o nipatirengan no Kalinko-kowan a Congsiye no Fakong(花蓮縣立豐濱國民中學)
Tjana’asiya
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Paiwan91%, Bunun1%, Cou1%, roma3%.
Fakong
Pacefaday Tilid(參考文獻
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Kakafitan i papotal(外部連接)
Kasasiwasiw:Sawali'an 'Amis
Tjana’asiya
Ira ko picodadan(來義鄉幼兒園、新來義部落圖書資訊站) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Walo’
walo’（瓦祿部落）
Itiniay i Nanzhuang Cen no Miaoli ko walo’ a niyaro’, 209 ko sa’osi no parod no loma’, 524 ko sa’osi no tamdaw.
66% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 348 ko tamdaw; o roma sato i, 34% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 176 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Saysiyat52%, Tayal11%.
Ira ko picodadan(東河國小、東河國小附幼、東河部落圖書資訊站) i niyaro’.
Ira ko imeng(頭份分局東河派出所) i niyaro’.
Ira ko paisingan(東河村衛生室) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Peru
Peru（祕魯）
thumb|Flag of Peru|alt=Flag of Peru thumb|Location of  Peru  (dark green)in South America  (grey)
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 18.80%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 53%, malo no roma to a sera 28.20%.
siyoto(首都) O [Lima(利馬) ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakapito 28 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Pedro Pablo Kuczynski(佩德羅·巴勃羅·庫辛斯基), patirengan(擔任) a romi’ad i 2016 a miheca(年) saka 7 folad(月) saka 28 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Mkmatuy
Mkmatuy（馬胎部落）
Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹) ko Mkmatuy a niyaro’, 163 ko sa’osi no parod no loma’, 452 ko sa’osi no tamdaw.
85% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 384 ko tamdaw; o roma sato i, 15% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  68 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)82%, Bunun(布農族)1%, Saysiyat(賽夏族)1%, roma(其他)1%.
Ira ko Kiwkay(真耶穌教會義興教會) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Marshall Island
Masyalu kanatanatal a kitakit(馬紹爾群島共和國)
Takaray sowal(概要)
O Masyalu kanatanatal a kitakit I o pangangan no Masyalo a tamdaw I 「Aolepān Aorōkin M̧ajeļ」,o no Ikilis I 「Marshall Islands」,o ma’alaay a ngangan I o Masyalo, itini’ay I saka’amis no Masinanotay a riyar(太平洋).O cecay a pala no Mikronisya palapalan ko Masylo,o dadahal no pala I 181 sq km,o no riyar a kakahad I cirafasay to tosa a ‘emang sq km, o tamdaw I 68.480,laklak sanay a maro’ I 1,156 a pala ato rakarakan, o sa’alomanay ko tamdaw a maro’I itiraay I Maciwlu a niyaro’ o tatapangan a niyaro’ no kitakit. thumb|Flag of the Marshall Islands O Masyalo a kitakit I o kapolongan ko sici o congtong ko mikowanay,o mitidapi’ay I Amirika, orira ko pidama no Amirika to sofitay a mipidipot,a mipa’orip. Nawhany, caay ka hakowa ko kinaira no maamaan nona kitakit,sa orira ko pitadipi to pipadahof no Amirika, o mifotingay ko saka’rip no tamdaw itini. O payso no itiniay I o no Amirika.
O kapolongan a sowal no itiniay I o Masylo ato Ikilis. thumb|Seal of the Marshall Islands O tahapinangan no Masyalo palapalan kitakit.(la'enoay a cuka)
Rikisi (歷史)
O tamdaw nona kitakit I ono Satimolan a Sowal ko sowal ngara, o tamdaw sa I ono Satimolan Kitakit, nikawrira,I 1885miheca ma’eco no Toic, tahira I Sakakinacecay Lalood I o Dipong to ko mikowanay.1944miheca,o Amirika to ko mi’ecoay a mikowan, maherek to ko sakakinatosa a lalood I o patoroden no Linhoko ko Amirika a mikowan. Toya pikowanan no Amirika nani 1946miheca tahira I 1968miheca,mipatireng ko Amirika to pitanaman to ‘icel no pakotang, o kafana’an aca I kina 66 a misaliyaliyaw a mitanam to pakotang, onini ko sakaciadada ko itiniay a tamdaw mapatidi’ to lintokin, ono adada toni’an I caay kafilo a paadahen, ano ciwawa sa I sahetoay o mangilosay.
1979miheca,misawad to pikapot I Mikulonisya, sa’iked sato a mipatireng tono niyah a kitakit,o niyah ko mikowan tono niyah a kitakit.1986miheca,matatilid ato Amirika toniyah a nisafaloco’an a pikapot,toya to a miheca 10folad,21romi’ad,si’iked sato a tomireng ko Masylo, caay to ko tao ko mikowanay.1991miheca,1991miheca mikapot to I Linhoko.
Kaitiraan a sera(地理)
O kaitiraan no RapaNui I tosaay ko pecih sakawali ato sa’etip.O sakawali a malilisay a pala I o Lalatak(o kahadakan no cidal sanay),o saka’etio a mililisay a pala I o Lalik(o piceleman no cidal sanay), o kslala’ed no sawali ato sa’etip 208km ko kararaay(nani Posong tahira I Taypak ). O tosa no kalitolo a tamdaw I itiray maro’ I Maciwlo ato Ipay.
Sici(政治)
1979miheca malaheci a masanga’ ko Kinpo(憲法),do’edoen ko rikec nona Kinpo I o congtong ko sakakaay tapang no kitakit, o mikowanay,o mamalatapang a tamdaw I nani tiraay I kakitaan no niyaro’ a piri’en.
Mitanam to 'icel no pakotang(核試爆)
1946miheca tahira I 1968miheca,mipatireng ko Amirika to pitanaman to ‘icel no pakotang, o kafana’an aca I kina 66 a misaliyaliyaw a mitanam to pakotang, onini ko sakaciadada ko itiniay a tamdaw mapatidi’ to lintokin, ono adada toni’an I caay kafilo a paadahen, ano ciwawa sa I sahetoay o mangilosay.
Takofan
Takofan（德高部落）
Itiniay i Guanshan Cen no Taitung ko Takofan a niyaro’, 359 ko sa’osi no parod no loma’, 1,048 ko sa’osi no tamdaw.
55% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 578 ko tamdaw; o roma sato i, 45% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 470 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis52%, Saysiyat1%, roma1%.
Ira ko picodadan(德高國小) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
France
France（法國）
thumb|Fayfay no France|alt=Flag of France thumb|Pikitakitan i Yiropa
Itini i 46°00'N, 2°00'E, no Yoropa ko France.
Polong i 6.6 patek a ’ofad ko tamdaw.
Sera（土地）
Polong no sekalay i 551,500 km2.
Saka 43 ko rayray i kanatanatalan.
O sekalay no sera i, 549,970 km2, no nanom a sekalay i, 1,530 km2.
Masakilac ko sera. O malo kakaomahen(農業) a sera 52.70%, malo no kilakilangan(林業) a sera 29.20%, malo no roma to a sera 18.10%.
Siyoto（首都）
O Paris(巴黎) ko Siyoto.
Katomirengan no kitakit a romi’ad（國家紀念日）
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i 2–folad 14–romi’ad.
O Sawara’an no kitakit(國家) anini i ci Emmanuel Macron, patirengan a romi’ad i 2017 a miheca saka 5 folad saka 14 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw（參考資料）
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis Kasasiwasiw:France Kasasiwasiw:Kitakit Kasasiwasiw:Yoropa
Widang
widang ~widang  ako
O widang no mako Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Peter M. Christian
Peter M. Christian(彼得·克里斯琴)
thumb|President Peter M. Christian|alt=President Peter M. Christian.jpg
I 1947 a miheca(年) saka 10 folad(月) saka 16 a romi’ad masofoc(出生) ci Peter M. Christian, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit(國家) no Micronesia(密克羅尼西亞聯邦) anini i ci Peter M. Christian, patirengan(擔任) a romi’ad i 2015 a miheca saka 5 folad saka 11 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Kalan dalah
Kalan dalah（崙埤部落）
92% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 560 ko tamdaw; o roma sato i, 8% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  51 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)83%, Amis(阿美族)2%, Truku(太魯閣族)1%, roma(其他)4%.
Ira ko picodadan(大同國小、大同國小附幼、大同鄉立圖書館) i niyaro’.
Ira ko kofa(大同鄉公所、大同戶政事務所、大同郵局) i niyaro’.
Ira ko imeng(三星分局大同分駐所) i niyaro’.
Ira ko paisingan(大同衛生所) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Guyana
縮圖|Hata no Kayana kitakit
Kayana Mapapadangay-Kapolongan kitakit ( kuwaping a sowal: 蓋亞那合作共和國; Ikiris a sowal:Co-operative Republic of Guyana,kalopangangan o Kaya(通稱蓋亞那; Ikiris a sowal:Guyana）
縮圖|Kaitiraan no Kayana kitakit O itiraay i saka’amisan no Katimolay-Amirika Karopaw, odengan ko nini a kitakit ko ono Ikiris a sowal ko kalosowal no sifo itini, o mikapotay to Tata'akay Ikiris a Lekatep(Commonwealth of Nations). Iskawalian malafiyaw ato Solinan, isaktimolan miingid to Pasi kitakit, isaka’etipan malafiyaw ato Winoyroyla(República Bolivariana de Venezuela),isaka’amisan o Tasiyang-riyar. Ira ko fangafang to sera ato Solinan ato Winoyroyla, mangalefay ko Winoyroyla cilacila milekal isak’etip no Aysaykoypo-‘Alo a malamicongacongay no Sipanya a Kayana ono Winoyroyla a sera saan. Talacowa itiraay i Katimolan-Amirika Karopaw ko Kayana, o mikapotay heca i Katimolan-Amirika Karopaw a Malekatepay-kitakit(南美洲國家聯盟;Potawya a sowal:União Sul-Americana de Nações; Sipanya a sowal:Unión de Naciones Suramericanas; Holan a sowal:Unie van Zuid-Amerikaanse Naties;Ikiris a sowal;Union of South American Nations), nikawrira, nano to’asan ato nano rikisian o Karopyriyaran-kanatal ko mangataay ko kalawidang.
Tatapangan no ngangan(國名語源)
O Kayana hananay a ngangan o nani “Guiana”, o imi ona tilid mahaop ho ko Kayana(malamicongacongay no Ikiris a Kayana), Solinan(malamicongacongay no Holan a Kayana), malamicongacongay no Fransu a Kayana ato Kolonpiya, Winoyroyla ato Pasi a pecih. Do’edoen ko Niwcin Ikiris-Citing, “Kayana” o nano sowal no Yincumin no Amirika-Karopaw, o totodong nonini i,”patahtahay to nanom a kitakit” sanay.34 Mapapadangay-Kapolongan kitakit a ngangan i, nani “ mapapadangay-syakaysyuki”. No kuwaping a pifelic i,isaka’amisan no katimolay-amirika a Kayana-pala iraay ko tosa a miliniay ko ngangan a kitakit, o nisiikeday a Kayana “Guyana” ato ipapotalay a malamicongacongay no Fransu a sera “ Guyane française”. Oya misiikeday a kitakit o “Koyana”(Guyana) hananay, oya malamicongacongay no Fransu a sera o “ malamicongacongay no Fransu a Koyana” (Guyane française ) hananay. Ono Taywan a pangangan i, Oya misiikeday a kitakit o “Kayana” hananay, oya malamicongacongay no Fransu a sera o “ malamicongacongay no Fransu a Koyana” (Guyane française ) hananay a pangangan,5 ano ca “malamicongacongay no Fransu a Koyana” hananay ko pipangangan. 縮圖|Con Yaso sa'ayaway congton no Kayana
Rikisi(歷史)
I 1498 miheca ikor no kahera ni Kolistofo-Kolompo ko Kayana ato ilawacay a pala, malalifelifet ko Yoropa a tamdaw a mafolaw a tayni. To ikor to tolo a sici cacorok sa ko Ikiris,Holan ato Fransu a mi’eco a maro’ itini, tahira to i pisatapangan no saka 19 sici i 1814 mihecaan, o Ikiris,Fransu ato Holan mipatireng to hecek to ngangan no sera, malaheci ko pikowan no Ikiris, o “malamicongacongay no Ikiris a Kayana” ko ninian. 1961 miheca pakaala tono niyah-pikowan ta pangangan han to “ Kayana” ,1966 miheca saka 5 folad saka 26 romi’ad misiiked ko Kayana. 1970 miheca saka 2 folad saka 23 romi’ad, oya kakeridan no matayal a Siecian-Kasarekad, o congli ci Fopos-Ponamo milekal to patireng to “mapapadangay-syakaysyuki”, oyanan ko pifalic to ngangan no kitakit to “ mapapadangay-kapolongan kitakit”, midemakay to nikapolongan faco, kalomaocan-nokitakit, misinkiw to sa’ayaway a congtong, ona congtong o teloc no Kuwapin a ngayngay ci Con Yaso(Arthur Raymond Chung).
Sieci(政治)
Yo ikor tono Niyah-Pikowan ko Kayana, oyanan to o “ Kapolong-lomaocan no Finawlan” ato Cemahaday-Kasarekad no Finawlan a macocorok a matayal tono sifo a demak.
1980 miheca malaheci a masanga’ ko “Tatapangan-Rikec no Mapapadangay-Kapolongan kitakit”, o pipatosoken i, “ o milacalay nani milipaysoay-co’enot tayra i Syakaysyuki-ca’enotan ko Kayana, ona kitakit cowa ko mamapecih, ono ihekalay, finawlan ko sakakaay a kitakit, o Mapapadangay-Kapolongan Kayana kitakit”
Itini i katimolay-amirika a kitakit o ‘edengan mi’osaway ho papatayen ko cilafoay to mipatayay raraw.
Tamdaw(人口)
Mademetay ko kilang no Kayana, o tamdaw sa i, matakaray latek ira ko 80 ‘ofad ko tamdaw, oya mi’ecoay a mikowan a Ikiris ‘acaen nangra ko koli nani Afrika a tayni mipamatang, 1834 miheca mapalasawad ko paliwalay to koli a demak, o mikowanay pasitira to i satimolan no Aciya a Indo ato satimolan no sakawalian no Aciya, makaketon to tilid ato mamalakoli a tayni matayal to ka’emeday ko lifong a tayal, onini ko samacemahad no liomah ato pikarkar to tada0fokeloh, no onian ko ka’aloman no masasiromaromaay a finacadan m’ro' itini, o teloc no Indo ira ko 39% ko tamdaw, teloc no Afrika 29%, ciramramay to ‘irang no Indo ato Afrika ira ko 19%, Yincumin 10%, o Kuwaping ato Yoropa a teloc latek ira ko 0.5%. 縮圖|Katima kahicaraan no tamina
Kaitiraan ato kasasikiked a sakowan(地理和行政區劃)
Itiraay i saka’amisan a salawacan no Katimolay-Amirika Karopaw, isaka’amisan o Tasiyang-riyar, isakawalian o Solinan, isakatimolan malafiyaw ato Pasi, isaka’etipan madado’edo ato Winoyroyla.
Mo’etepay ko kasasiiked sakowan. O Finawlan-Iinkay ko mikowanay, ona iinkay ira ko cecay a kakeridan citodongay to kalotayal.
Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah
Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah
thumb|Secretary Kerry meets with Amir of Kuwait (2) (cropped)|alt=Secretary Kerry meets with Amir of Kuwait (2) (cropped).jpg
I 1929 a miheca saka 6 folad saka 6 a romi’ad masofoc ci Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit no Kuwait anini i ci Sabah Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, patirengan a romi’ad i 2006 a miheca saka 1 folad saka 29 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
South sudan
South sudan（南蘇丹）
thumb|Flag of South Sudan|alt=Flag of South Sudan thumb|South Sudan (orthographic projection)
Itini i 8 00 N, 30 00 E, noAfilika ko South sudan. Polong no sekalay i 644,329 sq km “saka 42 ko rayray no ngangan. ” Polong i 12,530,717 ko tamdaw.
siyoto(首都) O [Juba ko Siyoto.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Busi
busi（卜溪部落）
Itiniay i Ren’ai Cen no Nantou ko busi a niyaro’, 69  ko sa’osi no parod no loma’, 249 ko sa’osi no tamdaw.
93% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 232 ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  17 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Seediq85%, Tayal4%, Bunun2%, Amis1%, Truku2%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Cinsbu
Cinsbu（鎮西堡部落）
Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹縣) ko Cinsbu a niyaro’, 52  ko sa’osi no parod no loma’, 206 ko sa’osi no tamdaw.
97% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 199 ko tamdaw; o roma sato i, 3% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   7 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)89%, Amis(阿美族)2%, roma(其他)4%.
O ratoh a sowal no liteng ko niyaro’ no Kiwat
O ratoh a sowal no liteng ko niyaro’ no Kiwat （奇美社阿美族祖先之傳說）
Cinsbu
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會鎮西堡教會、新光天主堂) i niyaro’.
O ratoh a sowal no liteng ko niyaro’ no Kiwat
Itiya no to’asan ho, ira ci Sera “fa’inay”, ci Nakaw “fafahi” kawas a tamdaw malokelon tayni i Tawrayan hananay a pala “Itini i Posko ceroh a niyaro’ anini” saciwawa sa ci Tapang Masera “fa’inayan”, ci Nakaw “fafahiyan” tatosa ko wawa, awaay ko kihar a ma’orip. nika ira ko cecay a romi’ad kafahalan malenlen tata’ak ko nanom, toya pikilim nangra tatosa to salikaka i kalingadan, mingata to ko nanom, mahaop to ko paloma’an, awaen to ko fafanaen cakat sato talakakarayan cangra a tatosa. oya malingaday a malekakaay manengneng ko lenlen o ’alol to, o patay to saan ko faloco’, papasayra to koya nanom cangraan, makera nangra mahecaday o toptop no sapakaen to fafoy mapawpaw pasayra cangraan, taroh tengtewng han nangra kalic han to, pakonira han to nangra ko nika pawpaw. paherekan mapawpaw tahira i sasinang no Cilangasan no lotok, ikor to itira sato cangra patireng to loma’, itira to pamatang mimawmah to sota, o palomaan nangra i o mikafitay toya dodan a hafay, onini to ko kakaenen nangra.
Cinsbu
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
O ratoh a sowal no liteng ko niyaro’ no Kiwat
Ikor to mararamod to kona malekakaay tatosa ’aro sato itira, nika ’adihay ko ’oner itini, caay kangaay matenes itini a maro’, orasaka na i lotokay mafolaw to tayra paloma’ i Kalala, nika itini sa awaay ko kamawmahan, maroray itini maro’, saikoray to mafolaw to tayni toni aniniay a Kiwit a niyaro’. Kafafaed a lotok no Kalala, o Sapat a niyaro’, toni a niyaro’ anini no Sapat i laloma, tatihi no lalan sakatayra i Posong ato Kalingko, kawali a lotok ira ko masahecekay a sapad no fokeloh, doedoen ko sowal no itiniay a finacadan a tamdaw, na iraay ko toptop no pafafoyan mana’ang itini ato talalikan, nika ira ko pamatangay i kaDipongan ho makari’ang. saka iora kosowal no lihaf, oya tadamaanay a lalosidan pinana’ang no i Kiwitay a tenod, ora i’ayaway maro’ i Cilangasan a Kiwit tamdaw, na icowaay kahofocan a pala kafokilan a tamdaw tayra i Makotaay, o na ihawikidan ya tayni, o fana’ no finacadan a tamdaw itiya i o pisamaradan, mitenooy, ato pitolon alikakawa, saheto naitiraay mapawpaw mapatayni, o ’idoc, po’ot, silingsiling naitiraan kafokilan a niyaro’, sacingangan sa ci Alin mihawikidan, ikor to o itiniay to a tamdaw ci Do’ic ko micakayay sa.
Kasasiwasiw:Palidaw 'Amis
Qwayux
Qwayux（武漢部落）
Itiniay i Jianshi Cen no Hsinchu ko Qwayux a niyaro’, 77  ko sa’osi no parod no loma’, 236 ko sa’osi no tamdaw.
86% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 202 ko tamdaw; o roma sato i, 14% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  34 ko tamdaw.
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會福堂教會) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Frank-Walter Steinmeier
Frank-Walter Steinmeier
thumb|Steinmeier Cropped (cropped)|alt=Steinmeier Cropped (cropped).jpg
I 1956 a miheca(年) saka 1 folad saka 5 a romi’ad masofoc(出生) ci Frank-Walter Steinmeier, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit(國家) no Germany anini i ci Frank-Walter Steinmeier, patirengan a romi’ad i 2017 a miheca saka 3 folad saka 19 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Kalala
O ngangan no Kalala (迦納納部落由來)
O Kalala a niyaro’, nawhan malecaday a manengneng to kopid i ’apilis no lotok, saka Kalala han ko pangangan. ka raayay a mihecaan a miaro’ no niyaro' no Kalala, na itiraay i mirenok to maro’ ko Iwantan, yo a micomod tora palaan ko kasakapingan i, ta away to ikol ko mirenokay a 'ada i niyaro', minokay sato ko malinahay a aro' a finacalan a Pangcah.
Misalinalinahan kora paniyaro’an no Kalaka. sakatolo a palaan a misalinalinahan. i ’ayaw i ira ho ko tosa, sake cecay a paniyaro’an no Kalala i Satoko, ira ko hecek no loma’ hananay a heci, nikarira onini a Satoko a pala i, caayay ko so’elinay a Satoko a pala, o Satokoaay ko so’elinay a ngangan, ira ko limaw no fokeloh a hecek a sowal, marawraw sato ko ititiay a finawlan no niyaro’. sake tosa a paniyaro’an i Lalacolan, ira to ko taw-kiw ato talo'an no wangle to misa’opoay itini, sakatolo i Kalala to ko saiklay, nano kecor han ko ka kakahad no kasahefong no dafdaf, melecad 'aol a cayna ta Kalala han.
O kasiikedan no niyaro’(部落特色)
O Kalala a riyaro’, o mamangay a niyaro’i ilaloma'ay no Ruysuy-syang (瑞穗鄉 sowal no holam ) no Hualien-siyen (花蓮縣 sowal no holam ) ko Kalala, itiniay i Taywan 9 a lalan（台9線） to laloma’ay no sakawali a lilis no Cya-cya-na'an a lotok (加加納山). manmaan a fana’ no to’as ato kasaselal cilekakawaay a finawlan no Pangcah. onini a taneng no rayray no tato’asan no mita, pa’oripaw no mita ko makapahay a rayray no mita o Pangcah.
Kalimelaan a halaka no niyaro’
I ayaw, oni kapahay a Kalala a riyaro’, itiniay i O-he(舞鶴) a pala no Ruysuy-syangno Hualien-siyen, o finawlan no Pangcah a tamdaw ko adihayay. nano kecor han ko ka kakahad no kasahefong no dafdaf, melecad ’aol a cayna, o so’elinay tora sowal, o matiniay a masacaynaay a pala, tangasa i herek no lahok no romi'ami'ad, manengneng to ko mitaliyokay a to'em i tirengtirengan, kilangkilangan, lotoklotokan, matena’ ko rakat no fali saka no riyaran ko romi’ad fa’edet kala’orad, ano caeca ko fangcalay ka’oripan, nika fangcal ko liomah, matatodong paloma to ka-pi(咖啡). yo tayni to ko Dipon a mikowan to Taywan i, o matatodong a paloma to ka-pi a pala itini.
kinaira no Kalala a pisapala
Itini i Kalala a niyaro’, dadoedoan ko nipalomaan a orip, i Kalala a pisapala i, pisapala, sakatolo to sakasepat a folad mikelet to talacay, sakalima to sakaenem a folad mikelet to panay, mipahanhan I sakapito a folad ,tangasa i sakafalo to sakasiwa a folad mikelet to moraw, sakamoetep a folad mikelet to Ka-pi, saka safaw cecay a folad, o misatapang a Paloma to panay.
I enaray ko ’orip a Pangcah haw i, fangcal ko pisapala nangra, o panay to ko nipalomaan, caay to koya ’ayaway a hafay, faliyasan, fonga, rihom, tefo’ ato dateng ko nipalomaan. ira ko matiyaay a sowal, o kalasemeray i, sowal sa, o matokaay to ko lamit no pinaloma, latek caay ka fangcal ko kinaira tona nihecaan saan. o kalahemekay i, sowal sa, malalokay to ko kalomanmaan a pinaloma, maemin to fangcal, caay to pitolas ko lengaw no pinaloma saan.
O nikalopisak no Kalala (人口分佈)
Itiniay i Ruisui(瑞穗) Cen no Hualien(花蓮) ko Kalala a niyaro’, 151 ko sa’osi no parod no loma’, 459 ko sa’osi no tamdaw.
76% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 347 ko tamdaw; o roma sato i, 24% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 112 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)73%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)2%.
O finacadan no Yincomin (所屬阿美族群)
O Siwkolan a ’amis han ko Kalala a niyaro', o tatapangan a niyaro’, ira ko Tafalong, Fata’an, Kiwit, mililis to tarawadaw no Siwkolang a siniyaro’, na itira i tarawadaw no Kalingko talatimol tangasa i Cilamitay, nawhani maemin paniyaro’ i lawac no Siwkolan a tarawadaw sa mapangangan to Siwkolan a ‘amis. iraay to Kiwit a niyaro’, Olaw a niyaro’, Olalip niyaro’, Kalala a niyaro’, Sapat a niyaro’, Atolan a niyaro’, Langas a niyaro’, Lacihakan a niyaro’, Koyo a niyaro’ ato Morocan a niyaro, falo a niyaro' ko kasaniyaro'aro' i Ruysuy-syang.
O pitooran no finawlan (族人信仰)
itini i ira ko pitooran nangra, pakayni sa’opo no kiwkay, malosakarikec sto sakacakat no ’orip no Yincumin, mamaan ca ko deamk no sapitolon ko niyaro’. ora ma’araway a kiwkay i, ira ko tosaay a kinkay i Kalala, o tingsikiw ato ciwlokiwkay, o ciwlokiwkay a tamdaw ko ka adihay. kalimelaan ko sowal no Kawas, to sakafana’ to ’orip no tamdaw, ato awaay to ko kaka to nikafana’ to codad how i. ta masalimela to sakalacecay no faloco’ no finawlan no niyaro’. o so'linay a piti'eran ita ko miktonay to sowal a Kawas. saka, aka ka ngyangi ko faloco' ita. aka pisawad kita a miharateng to nipatalahkalan ita a kacifaloco'an.
O kasadakan Tilid(參考文獻)
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Tjaranauma
Tjaranauma（萬安部落）
Itiniay i Taiwu Cen no Pingtung ko Tjaranauma a niyaro’, 125 ko sa’osi no parod no loma’, 543 ko sa’osi no tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Paiwan94%, Amis2%, Bunun1%, roma1%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Masafalat
Masafalat（Kuwaping a sowal: 焚風）
Mitodohay(焚燒) a fali ko roma a ngangan nona faedetay(熱的) a fali, (o sowal no Payrang: siyo-hong (sio-hong）), o nani kaikolay no tokos kona faedetay ma’icangay a fali, soni ira soni awa ko pinangan nona fali, o nani kafekang no tokos a mido^do to ’apilis pasikaeno ko feriw nira.
Macakat ko fali talakafekang mita’elif to tingroh no tokos, tahira toya misiikolay to fali i, ma’icangay to ko fali, itiya a makolemi ko fali a matongal ko faedet nira. Yo pasayra kaeno ko fali i, faedet to ko kaenoay, o sakahatini nira i, oya katalakaeno no fali to molefot a laya’ to kong-ce(公尺) i, macakatay ko faedet to mo^tep a faedet no se-ses(攝氏), ano nani tosa a molefot a laya’ to kong-ce(公尺) i, macakatay ko faedet to mo^tep a faedet no se-ses(攝氏), onini ko sakafaedet no kaenoay, o faedet no kaenoay ikaka to kafekangay ma’icangay haca kona fali, mansa o mitodohay a fali han kona ma’icangay faedetay a fali.
ngangan
O nano sowal i misaLatingay a finawlan ko ngangan nona mitodohay a fali. Adihay ko roma a ngangan nira i kasakitakit, i Taywan i, o kafaedet nona fali a singangan to mitodohay a fali.
Ma’orad
Kanca ka’orad ca kasaan ano(阿爾卑斯) hananay a tokos, 10% awa ko mihakelongay a ’orad toya kaira no faedetay a fali.
O nikafiyor to tamdaw
O kairaan no faedetay a fali i, mafiyor nira ko faloco’ ato pirakat no ’irang ato o maamaan no tireng, o mahapinangay i, adadaay ko fongoh, satatiih sanay to mamang ko tireng.
Pi’arawan to lakaw
中文維基百科https://zh.wikipedia.org/wiki/%E7%84%9A%E9%A2%A9
Bounnhang Vorachith
Bounnhang Vorachith(本揚·沃拉吉)
thumb|Bounnhang Vorachith 2016 (cropped)|alt=Bounnhang Vorachith 2016 (cropped).jpg
I 1938 a miheca(年) saka 8 folad saka 15 a romi’ad masofoc(出生) ci Bounnhang Vorachith, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit(國家) no Laos(寮國) anini i ci Bounnhang Vorachith, patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 1 folad saka 22 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Peter Mutharika
Peter Mutharika
thumb|Arthur Peter Mutharika 2014 (cropped)|alt=Arthur Peter Mutharika 2014 (cropped).jpg
I 1940 a miheca saka folad saka  a romi’ad masofoc ci Peter Mutharika, malamikomoday a tamdaw.
O Sawara’an no kitakit no Malawi anini i ci Peter Mutharika, patirengan a romi’ad i 2014 a miheca saka 5 folad saka 31 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Belarus
Belarus（kuwaping a sowal：白俄羅斯）
thumb|O Hata no Payroros(Flag of Belarus)|alt=Flag of Belarus.svg thumb|o kaitiraan no Payworos
Takaray a Sowal(概略)
Payworos-Sowiai-Siyakaisyuki Kapolongan Kitakit(Payworos a sowal:Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка，Rosiya a sowal:Белорусская Советская Социалистическая РеспубликаHolam a sowal:白俄羅斯蘇維埃社會主義共和國)misiiked nani Rosiya i 1991 miheca saka 8 folad saka 25 romi’ad, toya miheca saka 9 folad saka 19 romi’ad falicen ko pangangan to 「Payworos Kapolongan a Kitakit」. Isakawali ato isaka’amis no Payworos i, malafiyaway ato Rosiya, isakatimol madado’edo’ay ko sera ato Wukolan, sika’etip malafiyaw to Polan, Litaowan ato Latowiya.
O kakahad no sera 207.600㎢, o tamadw 950 ko ofad(2018 a sa’osi),[5] sahetoay i syoto Misko ato ingataay a toaki,mahaop ko 80% o itinitiniay ko sofoc a tamdaw. O mamangay a finacadan i, silsil han ira ko Rosiya, Polan ato Wukolan. Iaikor tono 1995 a miheca, o sowal no Payworos ato sowal no Rosiya polong hananay a mala no sifoan a sowal, i Rikec no Kitakit ato Kinpo awaay ko piketon to tilid to no Kitakit a Pitooran,sahetoay o mitooray to Toncen-Ciyaw(Kirisiya asowal:Ορθόδοξη Εκκλησία，orthódoxi ekklisía；Rosiya a sowal:Православная Церковь，Romaan a tilid:pravoslavnaja tserkovʹ ; Holam a sowal:正教會 anoca東正教會，簡稱東正教), do’edo sa i, o Tinsokyo, o mitooray ci Kristoan i,adihay ko masamaamaanay a lisin( tinako:Kalomowadan nani Patay) mala o pahanhanay a romi'ad no kitakit.
Tatapangan no Nangan(辭源)
I sasifo’an no 17 sici, nani kawali ko Monko a tamdaw mitekop to Kifu-Ros, ’edeng o i aniniay a Payworos ko pakatokeray to sapi’ecoaw no Monko a sofitay, sa ira ho ko cowa ko mamada’econg no Tatan-Monko sanay a roma a imi no「Payworos」.
Ira ko masasiromaromaay a pifelih to sano Kuwaping a sowal to Payworos( Белару́сь), sa’ayaway o 「別洛露西亞」hananay, ono aniniay to i,o「白俄羅斯」hananay,itini i sowal no Slafu,o「Бела」a imi i, o kohecalay sanay, orasaka,「白俄羅斯」han to ko pangangan. I’ayaw no pisiikedan nona kitakit a pangangan no Ikiris i, misiiked to a miniyahpikowan ko Byelorussia (Белору́ссия) i, pangangan hananay to Belarus.[6]
Ora「kohecal;白」sanay i ngangan no Payworos, ira ko pinapina a tatapangan a sowal:
1.Itiya ho i 13 sici tahira i 14 sici,o maro’ay i tona aniniay a Payworos a etal o sahetoay o mitooray to Kristo a Slafu a tamdaw, o Payworos tamdaw hahany no i Sa’etipan a Yoropa a tamdaw a pangangan. O isa’etipay a Poloti a tamdaw(Latowiya a sowal:Balti; Litawan asowal: baltai; Holam a sowal:波羅的人), oroma a finacadan konini sa o「kohetingay Ros」hananay a mitahidang,o itiraay sa i sakawaliay a Wukolan a tamdaw o「kohengangay Ros」hananay a mipangangan.
2. o itiniay a maro’ a Slafu a tamdaw, maolahay a ciriko’ to kahecalay, sa pangangan han to kohecalay Ros.[7],[8]
3.o caay ka cilamlam to ’ilang no Tatan a tamdaw(Monko a tamdaw) i,o 「kohecalay Ros a Tamdaw」.
4. I’ayaw no 1267 miheca yo caayay ho ka cowat no Hontian Monko a Ros Tamdaw o 「kohecalay Ros a Tamdaw」hananay. Sa ira ko sowal no Matayalay i Congko a Tarokos no Payworos, iraay ko tadamaanay a imi nona Payworos, o「Misiikeday Pikowan、Naifaloco’ay、ya caay ka cowat no Tatan a palakoli」sanay.
Kifu-Ros a kitakit nipatirengan no Wicin a tamdaw(維京人建立基輔羅斯)
Itiyaho i saka 9 sici tahira i saka11 sici, o aniniay a Payworos a sera sahetoay o nipatirengan no Wicin a tamdaw i 862 mihecaan a Kifu-Ros kitakit, onini i
Wicin (Katelangay a sowal no Kunos:víkingr; Holam a sowal:維京人) a finacadan o Falongko hananay(Lowitin a sowal:Varjager;Rosiya asowal:Варяги, Varyagi; Holam a sowal:瓦良格人,瓦里亞基人). Latek itiyay ho i saka7 ato saka 8 sici ona Falangko a tamdaw looden nangra ko Sa’etipay Slafu a Fnacadan(東斯拉夫人:o aniniay a Payworos, Wukolan ato Rosiya a thumb|O Kifu a Tokai(Collage of Kiev) a ngangan), ikoray to i,patireng sato to Liwliko Hontian Kitakit itini tona pala no Sa’etipay Slafu, pangangan han to「Ros」, o tatapangan a niyaro’(syoto) itiraan i Kifu no Wukolan, sa itini i rikis i,o「Kifu-Ros」hananay kopitahidang. Itini i pala no Sa’etipay Slafu(Payworos a sowal:Усходнія славяне; Rosiya a sowal:Восточные славяне; Wukolan a sowal:Східні слов'яни）i,o sa’ayaway a malacecayay a Hontian Kitakit konini, orasaka, 700 ko mihecaan ko kahalafin a mikowan ton a pala, oninian to ko nornor  sato a malaklak a patireng to mamamamangay a no Kakita’an a Kitakit(Latin a sowal:Magnus Dux; Toic a sowal:Großherzogtum; Holam a sowal:公國).
Mknahuy
Mknahuy（拿互伊部落）
Belarus
Kifu-Ros a kitakit nipatirengan no Wicin a tamdaw(維京人建立基輔羅斯)
Itiya ho i 13 ~14 sici ona malopisakay a Kakita’an a Kitakit mapapolong ato Litawan Tata’akay a Kakita’an a Kitakit(Latin a sowal:Magnus Ducatus Lituania，Litawan a sowal:Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė; Holam a sowal:立陶宛大公國).Nikawria i 13 sici ma’eco no Monko ko Rosiya, o Payworos macowat no Cinca-Hanko(Ikiris a sowla: Golden Horde; Monko a sowal:Алтан Орд; Holoam a sowal:欽察汗國), talaen ko katayni no Litawan Tata’akay a Kakita’an a Kitakit mi’eco to Kifu, sacaacaay aca ka tekop no Monko a Hontian Kitakit.[10]
Mknahuy
Itiniay i Jianshi(尖石) Cen no Hsinchu(新竹) ko Mknahuy a niyaro’, 115 ko sa’osi no parod no loma’, 321 ko sa’osi no tamdaw.
Belarus
Patireng to Litawan Kakita’an ato Polan(成立波蘭立陶宛聯邦)
I 1386 miheca saka 2 folad saka 2 romi’ad mapapolong ko Litawan Tata’akay a Kakita’an a Kitakit ato Polan, onika lalamod no sawara’an nona tosaay kitakit,[11] ikor to i, matatilid to Lopulin-Nikapolong(Litawan a sowal:Liublino unija; Polon a sowal:Unia lubelska; Holam a sowal:盧布林聯合）a patireng to Polan-Lopulin a kitakit. Tahira to i 1696 a miheca maceror no Polan a sowal ko sowal no Payworos malasifoan a sowal, patokeled sa a milekal caay to katatodong i rikec no kitakit ko sowal no Payworos saan.[12]
Cipawkan
Cipawkan（德安部落）
Belarus
Ifan Tata’angay Honti a pikowan(伊凡大帝統治時期)
thumb|Nikola I Paporowici(Portrait of Emperor Nicholas I ) I 1486 miheca o Tata’angay Mosko a Kakita’an a Kitakit (Rosiya a sowal:Великое Княжество Московское; Romaan a tilid:Velikoe Knjažestvo Moskovskoe; Ikiris a sowal:Grand Duchy of Moscow; Holam a sowal:莫斯科大公國) a tamdaw ci Ifan III Wasiliyiewici (Rosiya a sowal:Иван III Васильевич，Roman a tilid:Ivan III Vasil’evič; Holan a sowal:伊凡三世·瓦西里耶維奇, kalopangang o Ifan Tata’angay Honti;伊凡大帝) cifaloco’ to sapipalacecayaw to polong a「Ros Kitakit」, isa’ayaway a nisafalo’an i o pisapipolongan to sera no Payworos,Wukolan ato isa’etipay a sera no Rosiya.[13] Tahira to i 1795 miheca o Rosiya Hontian a Kitakit, Porosi ato Awtili cifaloco’ to sapicikcikaw a mipecih to Polan, ta mapalasawad ko kalalekatep no Polan ato Litawan.[14] Tona kala’afa’afasan to sera no Polan, o sera no Payworos mala no cecay a pala no Rosiya Hontian a Kitakit, i kala Honti no Rosiya ci Nikola I Paporowici( Rosiya a sowal:Николай I Павлович，Holam a sowal:尼古拉一世·巴甫洛維奇) ato ci Alisanta III (Rosiya a sowal:Алекса́ндр III; Holam a sowal:亞歷山大三世·亞歷山德羅維奇) i, ma’enec a mapalasawad ko punka no Polan ato Payworos, oninian ko sakatalipa’elal no falco’ no tamtamdaw no Payoros i 19sici.
Mknahuy
77% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 248 ko tamdaw; o roma sato i, 23% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  73 ko tamdaw.
Cipawkan
16% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 1,051 ko tamdaw; o roma sato i, 84% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 5,611 ko tamdaw.
Cingaroan
Cingaroan（鳳信部落）
Cipawkan
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)13%, Truku(太魯閣族)2%, roma(其他)0.5%.
Cingaroan
Likisi no Cingaloan niyaro’ 鳯信部落史
O kimad ni Afo Amid—Tomok no Cingaloan[U1] niyaro’.
Cipawkan
Ira ko picodadan(中原國小、中原國小附幼) i niyaro’.
Cingaroan
Likisi no Cingaloan niyaro’ 鳯信部落史
I nika malamama(Tomok) no Cingaroan a niyaro’ kako, itiya a pakafana’ ko mato’asay i takowanan to rayray no niyaro’, saka painiay kako i matini.
Cipawkan
Ira ko kofa(花蓮縣農會、農糧署東區分署) i niyaro’.
Mknahuy
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)74%, Amis(阿美族)2%, roma(其他)1%.
Ira ko picodadan(義興國民小學) i niyaro’.
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會尖石教會、尖石天主堂) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Cipawkan
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Natauran
Natauran (那豆蘭部落)
Takubuwan
Takubuwan（達固部灣部落）
Bwarung
bwarung（廬山部落）
Natauran
U niyaru` nu maku, u niyaru` nu maku i tira i Natauran saetip u pisakeruan nu binauran, sawalisa u pidatengan nu niyam.
Takubuwan
Itiniay i Hualien Cen no Hualien ko Takubuwan a niyaro’, 451 ko sa’osi no parod no loma’, 1,209 ko sa’osi no tamdaw.
Bwarung
Itiniay i Ren’ai Cen no Nantou ko bwarung a niyaro’, 272 ko sa’osi no parod no loma’, 870 ko sa’osi no tamdaw.
Takubuwan
17% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 211 ko tamdaw; o roma sato i, 83% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 998 ko tamdaw.
Natauran
Bangcal ku niyaru` nu maku ,sakaulahan nu tamtamdaw anu cacay ku radiw maemin tu a makeru
Bwarung
84% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 735 ko tamdaw; o roma sato i, 16% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 135 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Seediq75%, Tayal6%, Bunun3%, Truku1%.