cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taimali
O kasaniyarona
9 ko cun, 13 ko niyaro’ i Taimali Siyang. Lupakatj（魯巴卡茲部落）, Tjavualji（大麻里部落）, Kiring（給陵部落）, Tjatjigel（喳其格勒部落）, Anasolay（荒野部落）, Davugele（大武窟部落）, Takidis（德其里部落）, Padrangigrang（溫泉部落）, Calavi（查拉密部落）, Kanadun（金崙部落）, Sasaljak（沙薩拉克部落）, Lalauran（拉勞蘭部落）, Cilalongay（吉拉龍噯部落）.
Skikun
skikun（四季部落）
Itiniay i Datong Cen no Yilan ko skikun a niyaro’, 295 ko sa’osi no parod no loma’, 994 ko sa’osi no tamdaw.
96% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 955 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  39 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal89%, Amis1%, roma6%.
Ira ko picodadan(四季國小、四季國小附幼) i niyaro’.
Ira ko imeng(三星分局四季派出所) i niyaro’.
Ira ko paisingan(四季衛生室) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Maljipa
Maljipa（東源部落）
Itiniay i Mudan(牡丹) Cen no Pingtung(屏東縣) ko Maljipa a niyaro’, 180 ko sa’osi no parod no loma’, 492 ko sa’osi no tamdaw.
97% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 477 ko tamdaw; o roma sato i, 3% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  15 ko tamdaw.
Ira ko paisingan(東源村衛生室) i niyaro’.
Ta´man
Tamdaw 人口
Itiniay i Changbin Cen no Taitung ko Ta´man a niyaro’, 101 ko sa’osi no parod no loma’, 279 ko sa’osi no tamdaw.
90% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 252 ko tamdaw; o roma sato i, 10% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  27 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis88%, roma3%.
Ira ko picodadan(膽曼部落圖書資訊站) i niyaro’.
O kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Sinvi
Itiniay i Alishan Cen no Chiayi ko Sinvi a niyaro’, 128 ko sa’osi no parod no loma’, 375 ko sa’osi no tamdaw.
93% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 350 ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  25 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Cou89%, Bunun3%, Tayal1%, Amis1%.
Ira ko picodadan(新美國小) i niyaro’.
Ira ko imeng(竹崎分局新美派出所) i niyaro’.
Ira ko paisingan(新美村衛生室) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Wutai
Itini i Pingtung ko Wutai Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 304.67 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 244.47 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 58.03 km²), 3,314 ko tamdaw i Wutai Siyang, 1,058 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin sa’osi han ira ko 3,247 a tamdaw, pakaala to 98%(Rukai) no polong no tamdaw. o Rukai ko sa’alomanay i Pingtung.
Wutai（霧臺部落）
Itiniay i Wutai Cen no Pingtung ko Wutai a niyaro’, 224 ko sa’osi no parod no loma’, 758 ko sa’osi no tamdaw.
99% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 747 ko tamdaw; o roma sato i, 1% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  11 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Rukai92%, Paiwan4%, Bunun1%, Amis1%, roma1%.
Ira ko picodadan(霧台國小、霧台國小附幼) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Maljivel
Maljivel（馬里弗勒部落）
Itiniay i Jinfeng(金峰) Cen no Taitung(台東縣) ko Maljivel a niyaro’, 32  ko sa’osi no parod no loma’, 124 ko sa’osi no tamdaw.
Satimolan a kanatal a kimad
Nengneng han ko taliyok no cikiw saheto to o riyar a maemin, nika i satimolan no taypinyan adihay ko mimingay a kanatal. Onini mimingay kanatal, ano harateng han kona tamdamdaw o ikoray to tangasa toni a pala. Nikaorira awa ko mafana’ay a tamdaw, na samanen no tamdamdaw tangasa tonini a pala. Nano to’as awaay ho ko tilid, awaay ko sasing ato filomo , orasaka awa ko pakayraan no mita a mifana’ to ’orip no itiyaay ho a tamdamdaw. Nano to’as awaay ho ko tilid, awaay ko sasing ato filomo , orasaka awa ko pakayraan no mita a mifana’ to ’orip no itiyaay ho a tamdamdaw. Ro:ma i, pakakarkar kami tono liteng ho a loma’ , anca o ’okak no tamdaw , ato lalosidan no saka ’orip. Manga’ay to niyam konini pinakarkar a lalosidan, a mifana’ to ’orip no itiyaay ho a tamdamdaw. Nikaorira, onini sa a lalosidan maemin to makatelang , sa’osi han caay ka hakowa. O nisidayan sa no to’as a tamdaw, o saadihayay i , harateng han deng o sowal aca no tamdaw. Ano mafalifalic ko caciyaw i, nika nano to’as tangasa tahanini ira to caay kalasawad. Ira ko citanengay maherek mikadkad to sowal no tamdamdaw i, makafana’ to tona itiniay a kanatal a tamdamdaw , so’elin to nai Taywanay masadak a mafolaw saan. O tamdamdaw no itiyaay ho, ano pakariyar a mafolaw i , mihawikid aca to ciepocay a pinanowan ato pinalengaw miparo i lonan. Ira ko mikadkaday to kahirahira nonini pinalengaw, makafana’ to nai Taywan ko pisatapangan ko kafolawan a pala. Mikalic to lonan i riyar mikilim to faelohay a pala ko tato’asan no mita, tangasa to i satati’ihay kahiceraan a pala nona hekal. Matiya cinamalay a lotok caay ka citolas misanga’ misafaeloh to sera, o tato’as no mita pakafana’ titanan aka pitolas misa’icel misanga’ to faelohay.
Maljivel
96% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 119 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,   5 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Sirakesay
Sirakesay（永安部落）
10% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 486 ko tamdaw; o roma sato i, 90% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 4,234 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis8%, Truku1%.
Ira ko imeng(吉安太昌派出所) i niyaro’.
Ira ko kofa(太昌郵局) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Mali
Mali（馬利）
thumb|Flag of Mali|alt=Flag of Mali thumb|Location of  Mali  (green)
Itini i 17 00 N, 4 00 W, noAfilika ko Mali. Polong no sekalay i 1,240,192 sq km “saka 24 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 1,220,190 sq km, no nanom a sekalay i, 20,002 sq km ” Polong i 17,467,108 ko tamdaw.
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen(農業) a sera 34.10%, Malo no kilakilangan(林業) a sera 10.20%, malo no roma to a sera 55.70%.
siyoto(首都) O [Bamako(巴馬科) ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakasiwa 22 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Tefo'
left|thumb|100px|Tefo'
Xincheng
Xincheng（新城鄉）
O kasaniyarona
8 ko cun, 12 ko niyaro’ i Xincheng Siyang. Pacidal（華陽部落）, Paudadan（大德﹙巴烏拉藍﹚部落）, Lalumaang（東方羅馬部落）, Palamitan（康樂部落）, Kaliyawan（嘉里部落）, Cilapuk（嘉新部落）, Sudadatan（新城部落）, Pibutingan（順安部落）, Hupu（北埔部落）, Katanka（佳林部落）, Pabuisan（北星部落）, Palinkaan（復興部落）.
Y.P.S.P.T.
Y.P.S.P.T.(臺灣阿美族語言永續發展學會)
Otofay
150px|thumb|[[SUZUKI STRAT OSPHERE Otofay]]
Tdlu
Tdlu（豐裡部落）
Itiniay i Shoufeng Cen no Hualien ko Tdlu a niyaro’, 583 ko sa’osi no parod no loma’, 1,631 ko sa’osi no tamdaw.
17% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 284 ko tamdaw; o roma sato i, 83% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 1,347 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis16%, Truku1%.
Ira ko picodadan(豐裡國中、豐里國小) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Snuwing
Itiniay i Ren’ai Cen no Nantou ko snuwing a niyaro’, 364 ko sa’osi no parod no loma’, 1,246 ko sa’osi no tamdaw.
Tafugan
O ngangan no Tafugan (三富橋部落由來)
’Ayaw no Ko-Foko-Go, nawhani misaomah ato ciloma’ ko salong a tamdaw i Cawi’, malinah ko aro' ngara tayra i tatihitihi no Cawi’ a ( sowal no holam San-Fo-caw saan ), sa Tafugan a niyaro han kora kamaro’an. o Sahfongan ko finawlan masaPangcahay koya pala. o moener a sera sanay. ira ko mamangay Cawi’ han no Holam ( codad a ngangan: 豐年祭之旅 )1988.
Snuwing
93% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 1,156 ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  90 ko tamdaw.
Tafugan
O kasiikedan no niyaro’ (部落特色)
O Tafugan a riyaro’, misi’ayaw mililis to riyar ko pasawali a Pangcah,  i katimol no Cawi’ ko Tafugan a riyaro. o sakatimol a niyaro’ no pasawali a 'Amis i Kalinko. saka 9 lin ( 第9鄰 sowal no holam) no Cawi’ a niyaro’ ko limaw no niyaro’, caay ka ’alomanay a tamdaw itini. ano pakayni a misalma’ kita i, talacowa adihay ko makapahay a sasalamaan no riyar a niyaro i Kaliko, nikaorira, awaay ko cilamalay a tngasa itini i Fakong, orasaka masanga'ay kita Parakat to tosiya ato paso a tayra ! Tai-xian mapalacalay to ko niyaroaro‘. o 'edengan a lalan koni ko karomakat.
Snuwing
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Seediq76%, Tayal13%, Bunun2%, Amis1%.
Tafugan
O kasiikedan no niyaro’ (部落特色)
Misi’ayaw mililis to riyar ko pasawali a ’Amis, tada kanga’ayan no palafangay a misalama, nengneng han i lalan tadamahapinang ko lawac. ’adawang no Tafugan niyaro’, o nakamayan to nito'to'an i sacomod no niyaro'. manengneng ko langdaway a riyar i sa’ayaw. o lomaloma’ no niyaro’ i, iraay a misi’ayaw to lotok, iraay to misi’ayaw to riyal, o ka'emingay a niyaro no Pangcah ko Tafugan a riyaro’. nawhani o pasawali misi’ayaw to riyar, orasaka o kakaenen a o foting, o’afar, o kalang ato cekiw ato rengos, saheto itira i riyar a miala, ano fangcalay ko romi’ad i ira to ko kalomaan a kakaenen. saka malopisak to i kasaniyaro’ no pasaetip ko ’Amis miliyas to niyaro’ ato kaliomahan, nengneng han ko tamdaw no niyaro’ caay to ka ’adihay, awaay to ko matengilay to sonisoni. 'edeng to ko mato’asay ato wawawawa itini i niyaro. o roma how i, ano mangalay a tayra i kalinko, pasi'amis fesochan ko parakat to padiling,maedengay cecay ira ko pangkiw no toki a tangasa to.
Wufeng
Wufeng（五峰鄉）
Tafugan
O nikalopisak no Tafugan (人口分佈)
Itiniay i Fengbin Cen(Siyang) no Hualien ko Tafugan a niyaro’, 33  ko sa’osi no parod no loma’,  69 ko sa’osi no tamdaw.
Snuwing
Ira ko picodadan(春陽國小、春陽國小附幼) i niyaro’.
Wufeng
Itini i Hsinchu ko Wufeng Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 210.04 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 139.96 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 139.96 km²), 5,114 ko tamdaw i Wufeng Siyang, 1,895 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin sa’osi han ira ko 4,517 a tamdaw, pakaala to 88%(Tayal, Saysiyat) no polong no tamdaw. o Tayal, Saysiyat ko sa’alomanay i Hsinchu.
Snuwing
Ira ko imeng(仁愛分局春陽派出所) i niyaro’.
Tafugan
O nikalopisak no Tafugan (人口分佈)
mahaop ko 78% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 54  ko tamdaw; o roma sato i, 22% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  15 ko tamdaw.
Snuwing
Ira ko paisingan(春陽村衛生室) i niyaro’.
Tafugan
O nikalopisak no Tafugan (人口分佈)
O kahaop (pa-sin-to,百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i,78% ko Amis.
Snuwing
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Tafugan
O finacadan no Yincomin (所屬阿美族群)
O Pasawali a ’amis ko Tafugan a niyaro', itini i nowalian a lotok, mililis to riyar, mifater to Kalingko na itira i Fakong talatimol tangasa i Madawdaw, saka pasawali a ’amis han. i tiniay i Fengbin-syang (豐濱鄉 sowal no holam ) no Hualien-siyen (花蓮縣 sowal no holam ) ko Tafugan a niyaro’. o Malalo’ong a niyaro, oTingalaw a niyaro, o Fakong a niyaro, o Haciliwan a niyaro, oTidaan a niyaro, o Makota’ay a niyaro, o Laeno a niyaro, o Ticilan a niyaro, o Cawi’ a niyaro ato Tafugan a niyaro, moetep a niyaro ko pipolongan.
Taywan
thumb|Taywan
Tafugan
O pitooran no finawlan (族人信仰)
Tadasakenaay a pitooran no finawlan ko San-fo-kiw tingsikiway, o pitooran ko finawlan no Tafugan i, kalimelaan ko sowal no Kawas, to sakafana’ to ’orip no tamdaw, ato awaay to ko kaka to nikafana’to codad how i. ora ma’araway a kiwkay i, o tingsikiw ato ciwlokiwkay, o ciwlokiwkay a tamdaw ko ka adihay. pakayni sa’opo no kinkay, malosakarikec sto sakarakat no ’orip no Yincomin, mamaan ca ko deamk no sapitolon ko niyaro’.
o Pikafitan i Papotal(外部連接)
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Taywan
Taywan
O cecay a kitakit ko Taywan.
Wufeng
O kasaniyarona
4 ko cun, 31 ko niyaro’ i Wufeng Siyang. Maybalay（和平部落）, Kyu’ang（下比來部落）, Oro’raw:（上比來部落）, Mayl’ux（大冬田部落）, Mayhuman（花園部落）, R’ra’（天湖部落）, Sipazi’（十八兒部落）, Tatoba’（五峰部落）, Sansama:an（上大隘部落）, Sayie（下大隘部落）, Ip’ipa’an bato（朱家莊部落）, Yohae’（高峰部落）, Sansaru（三叉路部落）, Ulay（清泉部落）, Takunan（羅山部落）, Trayan（松本部落）, Lwax khu’（雲山部落）, Minse（民生部落）, R’uyan（白蘭部落）, Ruba’（土場部落）, Kawabata（河頭部落）, Kahaehaeoan（泰平部落）, Ngangihaw（鵝公髻部落）, Singaw（茅圃部落）, Blangaw（桃山部落）, Heku’（黑崮部落）, Kukung（出河部落）, Mintuyu（民都有部落）, Skaru（石鹿部落）, T’apan（忠興部落）, Si’ung（喜翁部落）.
Taywan
Taywan
thumb|Flag of Taiwan|alt=A red flag, with a small blue rectangle in the top left hand corner on which sits a white sun composed of a circle surrounded by 12 rays. thumb|Territory controlled by the Republic of China: Taiwan Island, Penghu, Kinmen, Matsu Islands, Dongsha Islands and Taiping Island
Itini i 23 30 N, 121 00 E, noAsiya ko Taywan. Polong no sekalay i 35,980 sq km “saka 139 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 32,260 sq km, no nanom a sekalay i, 3,720 sq km ” Polong i 23,464,787 ko tamdaw.
sera(土地)
Masakilac ko sera o malo kakaomahen a sera 22.70%, malo no roma to a sera 77.30%.
siyoto(首都)
O Taypak ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日)
Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakamoetep 10 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit anini i ci Cay ing-wen, patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 5 folad saka 20 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis Kasasiwasiw:Taywan
Xiulin
Xiulin（秀林鄉）
Itini i Hualien ko Xiulin Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 1,623.87 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 1,489.3 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko  88.31 km²), 14,830 ko tamdaw i Xiulin Siyang, 4,504 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin sa’osi han ira ko 13,244 a tamdaw, pakaala to 89%(Truku) no polong no tamdaw. o Truku ko sa’alomanay i Hualien.
Yang di-Pertuan Agong
I 1969 a miheca saka 10 folad saka 6 a romi’ad masofoc ci Yang di-Pertuan Agong, malamikomoday a tamdaw.
Telu´
Telu´（豐坪部落）
Yang di-Pertuan Agong
O Sawara’an no kitakit no Malaysia anini i ci Yang di-Pertuan Agong, patirengan a romi’ad i 2016 a miheca saka 12 folad saka 31 a romi’ad.
Xinyi
Xinyi（信義鄉）
Yang di-Pertuan Agong
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Malaysia
Telu´
Itiniay i Shoufeng Cen no Hualien ko Telu´ a niyaro’, 373 ko sa’osi no parod no loma’, 1,045 ko sa’osi no tamdaw.
Xinyi
Itini i Nantou ko Xinyi Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 1,423.52 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 1,067.28 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko 113.33 km²), 12,373 ko tamdaw i Xinyi Siyang, 3,695 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin sa’osi han ira ko 9,393 a tamdaw, pakaala to 76%(Bunun) no polong no tamdaw. o Bunun ko sa’alomanay i Nantou.
O kasaniyarona
14 ko cun, 17 ko niyaro’ i Xinyi Siyang. Lanngdun（人倫部落）, Qapuciu（洽波石部落）, Tamazuan（達瑪巒部落）, Isingan（雙龍部落）, Laidazuan(malavi)（潭南部落）, Naihunpu（明德部落）, Salitung（豐丘部落）, Sinapalan（希哪巴瀾部落）, Halusipun（筆石部落）, Luluna（羅娜部落）, Qalipusungan（阿里不動部落）, Mahavun （Mamahavunna）（久美部落）, Kalibuan（望鄉部落）, Tungpu daigaz（東埔部落）, Ilausan（依勞善部落）, Valana（法蘭娜部落）, Hanbizan（涵碧蘭部落）.
Telu´
25% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 266 ko tamdaw; o roma sato i, 75% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 779 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Amis24%, roma1%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pabuisan
Pabuisan（北星部落）
Itiniay i Xincheng(新城) Cen no Hualien(花蓮) ko Pabuisan a niyaro’, 140 ko sa’osi no parod no loma’, 377 ko sa’osi no tamdaw.
46% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 175 ko tamdaw; o roma sato i, 54% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 202 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)17%, 撒奇拉雅族1%, Bunun(布農族)2%, Tayal(泰雅族)1%, Truku(太魯閣族)8%, Paiwan1%, roma1%.
Pacavalj
Pacavalj（大鳥部落）
Itiniay i Dawu(大武) Cen no Taitung(台東) ko Pacavalj a niyaro’, 467 ko sa’osi no parod no loma’, 1,217 ko sa’osi no tamdaw.
Ira ko picodadan(大烏國小、大烏國小附幼) i niyaro’.
Ira ko kofa(大烏村辦公室) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pa'anifong
Pa'anifong（巴阿尼豐部落）
Itiniay i Donghe(東河) Cen no Taitung(台東) ko Pa'anifong a niyaro’, 511 ko sa’osi no parod no loma’, 1,057 ko sa’osi no tamdaw.
42% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 446 ko tamdaw; o roma sato i, 58% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 611 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)40%, Bunun(布農族)1%, roma(其他)1%.
Ira ko picodadan(興隆國小、興隆國小附幼) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Tbulan
Tbulan（松鶴部落）
Itiniay i Heping Cen no Taichung ko Tbulan a niyaro’, 291 ko sa’osi no parod no loma’, 693 ko sa’osi no tamdaw.
52% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 358 ko tamdaw; o roma sato i, 48% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 335 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal44%, Amis4%, Paiwan1%, Bunun1%, Cou1%.
Ira ko picodadan(博愛國小、博愛國小附幼) i niyaro’.
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會博愛教會、真耶穌教會博愛教會) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Sinafel
Takaray a sowal 概要
O sinafel i ’orip no Pangcah, anca o roma finacadan, o sinafal hananay, lengaw sanay i palapalaan, lotolotokan a dategn, o sinafel i, angred, cipelak a kaenen, sanaw awaay ko fao, o rayray no paro no loma' ko sinafel, o saka’orip no lomalomaan, sakafangcal no tatireng. iti:ya ho o nipalomaan no 'Amis a kakaenen, ano i herek no pipanayan ato pipahafayan i, caay pipahanhan itiya ko sera, saka, mipaloma to masamaanay a sinafel, o kadasing, tali, 'ariray. Halo itini i fokekokelohan mipaloma to dateng.
O sinafel no 'Amis/Pangcah 阿美族的野菜
縮圖|heci no sokoy O Pangcah hananay a finacadan, lilis sa i riyar ato lotolotokan a maro’, ira ko toloay a mahapingan kora kakaenen no serangawan no 'Amis/Pangcah, o saka cecay i, maolah komaen to masamaanay no i riraray a kakaenen, o cekiw, ’a’owang, foting, kalang, sorita, talapacay, ato masamaanay a rengod. Sakatosa i, ira ko makadodahay a sinafel serangawan, ira ko tatokem, o kakorot, o sokoy, o sama’, o dongec, o tamorak, o fata’an, o kapayaay, o lokot, o paheko, o kalitang, o faliyasan, o ’ariray, o toto’, o tefi’, o saytaw, o komi’ot, o roni, o fida’ol, o naniwac, o rara, o fadas, o da^eci, o sina’osal, o lokiw, o talod, o halopal, wa:ta kaahihay kona sinafel no mita, caay sa kalepon a misiwkay. Sakatolo i, o nisasirawan a titi, ira ko siraw, tena’i no foting, masasiraway a cekiw ato talapacay.
Sakatolo i, o nisasirawan a titi, ira ko siraw, tena’i no foting, masasiraway a cekiw ato talapacay.
Tatodong(功能)
O sinafel a dateng, malecad o rengos nengnengen no tamdaw, caay ko tadamaanay a dateng, nikaorira, i kaka no nipalomaan a dateng ko katakaraw kaci’epoc, ci’epocay kakaenen a sinafel. Tadaci’epocay kakaenen ko sinafel, kadofah ko kaci’epoc nira, matongal aca ko dating no malingaday, miparayray aca to tato’asan a serangawan ato fana’, malecaday to nasowalan no ising fangcalay a kakaenen ko sinafel sanay, mifasaw to cahiw ato sakatanektek no tatirengan, misafangcal to sera caka cifao ko nipalomaan, mico’ay to kasafalic no kakarayan, adihay adihay sato ko sasiroma kakaenen a dateng, matongal ko lifon no malingaday.
Hasapimaan(用途)
Hasapimaan no sokoy : Manga’ay mico’ay to ekang, caay kaedeng ko remes, koetengay a remes, sapina’on kakoetengay a remes, sakata^engad no mata, rawraw a adada, sakalaemang no tiring, sapipalasawad to cacefoay. Hasapimaan no sama’ : O angreray, o Kietecay, o mafasaw ko sakawarak ko tatirengan, o parak to remes, ano adada ko mociw mamga’ay ira ko hasapimaan nira, o malifawa ko fi’ik, o mana’na’ ko sawawaan, o naikoran no kasofoc la’ecaan, o fowah o adada no fafahiyan, o kaliwates, miadah to mana’na’ay.
O fadas o safangcalay nipalomaan iraay ko tan-pay-ce, tadakadofah ko weysenso, kay, tie no fadas, pidama^ to lomahaday ho a wawa, sapacikay to remes no faloco’ ato sakafangcal no fitoka^ a adada.
Hasapimaan no dongoc
O akaway no dongec ’atekakay nikaorira, caay kanga’ay mapetek, manga’ay misateka misanga ato misanga to masamaanay a lalosidan, tinako, o takar, ’anengan, fakar, kakoyodan, manga’ay malosafalod. O tafedo nira mangaa’ay sakohawen, o lamit nira manga’ay misatingalaw to remes, mafasaw ko tatirengan, miserer to siya, manga’ay mipaadah to kawsiya. Marohemay a heci manga’ay a makaen. O akaway nira manga’ay miapoh to arika^ no tiyad, sapacikay to remes, saparakat to isi’, miadah to adada no wadis.
Tahapinangan 參考文獻
野菜-阿美族的冰箱
Teldreka
Teldreka（茂林部落）
Itiniay i Maolin Cen no Kaohsiung ko Teldreka a niyaro’, 262 ko sa’osi no parod no loma’, 876 ko sa’osi no tamdaw.
93% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 815 ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  61 ko tamdaw.
Ira ko picodadan(茂林國小、茂林國中、茂林國小附幼、高雄圖書館翠屏分館) i niyaro’.
Ira ko kofa(茂林區公所、茂林郵局、茂林戶政事務所) i niyaro’.
Ira ko imeng(六龜分局茂林分駐所) i niyaro’.
Ira ko paisingan(茂林衛生所) i niyaro’.
Pacidal
Pacidal（華陽部落）
Teldreka
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pacidal
Itiniay i Xincheng(新城) Cen no Hualien(花蓮) ko Pacidal a niyaro’, 161 ko sa’osi no parod no loma’, 398 ko sa’osi no tamdaw.
72% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 285 ko tamdaw; o roma sato i, 28% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 113 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)52%, 撒奇拉雅族1%, Bunun(布農族)5%, Tayal(泰雅族)1%, Truku(太魯閣族)9%, roma(其他)3%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Sito
thumb|left|      Sito
Sito / micodaday / mitiliday（Kuwaping a sowal：學生）
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
Teodoro Obiang Nguema Mbasogo
I 1942 a miheca saka 6 folad saka 5 a romi’ad masofoc ci Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, malamikomoday a tamdaw.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Yanping
Yanping（延平鄉）
Itini i Taitung ko Yanping Siyang. sa’osi han ko po:long no palaan i, ira ko 480.64 km² (lalotolotokan a plalan no sa’osi i ira ko 419.42 km², o palaan noto’as i'a:yaw i ira ko  48.33 km²), 3,828 ko tamdaw i Yanping Siyang, 1,131 ko parod no loma’, itini i niyaro’ a Yincomin sa’osi han ira ko 3,523 a tamdaw, pakaala to 92%(Bunun) no polong no tamdaw. o Bunun ko sa’alomanay i Taitung Siyang.
O kasaniyarona
5 ko cun, 11 ko niyaro’ i Yanping Siyang. Kainisungan（卡努舒岸部落）, Kamisatu（卡米莎度部落）, Kaminu（卡米努部落）, Nakanu（拿卡努部落）, Su nun sung（蘇儂頌部落）, Buklavu（布谷拉夫部落）, Kalisahan（卡里沙汗部落）, Minami（米娜咪部落）, Vakangan（瓦岡岸部落）, Pasikau（巴喜告部落）, Talunas（達魯那斯部落）.
Pacuya
Pacuya（巴族耶部落）
Itiniay i Fuli(富里) Cen no Hualien(花蓮) ko Pacuya a niyaro’, 33  ko sa’osi no parod no loma’, 101 ko sa’osi no tamdaw.
56% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 57  ko tamdaw; o roma sato i, 44% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  44 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)36%, Bunun(布農族)19%, roma(其他)2%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pahko^
thumb|Pahko^|left|100px
Lotong
right|thumb|250px|Lotong. Ono 哺乳類 a 'a'adopen konini. O ko Lotong a ma'min i Taywan.
Siulang
Siulang（秀巒部落）
96% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 108 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   5 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Bunun91%, Paiwan1%, roma4%.
Padrangigrang
Padrangigrang（溫泉部落）
Itiniay i Taimali(太麻里) Cen no Taitung(台東) ko Padrangigrang a niyaro’, 108 ko sa’osi no parod no loma’, 318 ko sa’osi no tamdaw.
96% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 304 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  14 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Paiwan(排灣族)92%, Bunun(布農族)2%, Amis(阿美族)1%, Tayal(泰雅族)1%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Tfuya
Tfuya（特富野部落）
Itiniay i Alishan Cen no Chiayi ko Tfuya a niyaro’, 122 ko sa’osi no parod no loma’, 389 ko sa’osi no tamdaw.
96% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 374 ko tamdaw; o roma sato i, 4% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  15 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Cou90%, Bunun1%, roma1%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Yayo
Yayo（椰油部落）
Itiniay i Lanyu Cen no Taitung ko Yayo a niyaro’, 408 ko sa’osi no parod no loma’, 1,150 ko sa’osi no tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Yami(Tao)73%, Amis3%, Paiwan1%, Puyuma1%, roma1%.
Ira ko picodadan(椰油國小、蘭嶼高中、蘭嶼圖書館、椰油部落圖書資訊站) i niyaro’.
Ira ko kofa(蘭嶼戶政所) i niyaro’.
Ira ko imeng(台東縣東清派出所) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pailasan
Pailasan（八伊拉善部落）
Itiniay i Luye(鹿野) Cen no Taitung(台東) ko Pailasan a niyaro’, 31  ko sa’osi no parod no loma’,  89 ko sa’osi no tamdaw.
Siwkulang 'Amis
Siwkulang 'Amis
Pailasan
83% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 74  ko tamdaw; o roma sato i, 17% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  15 ko tamdaw.
Siwkulang 'Amis
Siwkulang 'Amis tadamakapah a nengnengen adihay ko pisaramaan maolah kako
Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Pailasan
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)73%, roma(其他)10%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Paimpican
thumb|right|100px|Paimpican
Tgbin
Tgbin（桃山部落）
Itiniay i Heping Cen no Taichung ko Tgbin a niyaro’, 135 ko sa’osi no parod no loma’, 424 ko sa’osi no tamdaw.
72% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 306 ko tamdaw; o roma sato i, 28% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 118 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal69%, Paiwan1%, Bunun1%.
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會雪山教會) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Paisingan
thumb|150px|left|Paisingan
Ludja
Ludja（安平部落）
Itiniay i Taiwu(泰武) Cen no Pingtung(屏東縣) ko Ludja a niyaro’, 42  ko sa’osi no parod no loma’, 184 ko sa’osi no tamdaw.
O kolo'aol no Taywan
Mafana’ kiso to kalo'aol i tini i Taywan haw? Pinaay ko kolo 'aol itini i Taywan saan kiso a miharateng?
Ludja
95% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 175 ko tamdaw; o roma sato i, 5% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,   9 ko tamdaw.
O kolo'aol no Taywan
Ano pakaynien i kafana’ nomita o Pangcah/’Amis to kalo’aol i, aratek caay ka pi:na, ano lima ^nem aca, O fitonay, o tekkis, o folo’, o kintor, o mowa, …….nikaorira ano pakaynien i pitilid no mafanaay a tamdaw itini i Taiwan i, pakaaraay to 25 loma 89 ko ka adihai no kasasiloma niengra, lomasato adihaito ko naipapotalay lomaay kanatal ami comod itini i Taiwan.
Ludja
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Paiwan(排灣族)93%, Amis(阿美族)1%, Bunun(布農族)1%.
O kolo'aol no Taywan
Ano kantang haan a somowal i, o rengaw no kalo’aol, tosa aca kosasowalan. Sakacicay i, o masa^opoay ko tapangan a rengaw. Saktosa i, o malopisakay ko rengaw.
Ludja
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
O kolo'aol no Taywan
O masa^opoay ko tapangan a rengaw: Mahapinang to yamasa^poay ko rengaw a ‘aol i, matoya kangdaway a ^aol, o fitonay, o folo’, o kintor, o mowa.
Yama lopisakay ko rengaw i: O kafana^an no mita i, ora tekkis hananay, aratek i, iraho ko romaroma a ‘aolan.
Pakani i pitilid no Linwoji(林務局) apasawal i, pasasilimlim han to masa’opoay ato malopisakay a rengaw a ‘aol i, o masa’opoay a rengaw a ‘aol, mikikaka to malopisakay a ‘aol ko kakahad nira to 2:1 hananay.
O fitonay a ‘aol :O hatiniay a ‘aol i, o kara cicekaay, tataang ko tapangan ningera, ‘atekay ko fatac nira, ma^deng a maro hecek no patih ato ‘adiper, oromasato maro ‘onoc ami ‘orong to rarodisan, to nanom, to capo^eh, o itiya:ayho mangaay a kala’adiperen ko piparoma toka ciceka nira, o maro ‘adiper no niyaro to ‘ada, romasato mangaay a sasangangen to kami.O tekis a ‘aol :O tada fangalay a sasangaen to kalo maanmaan a sakatayal, ano o pongki to, ano o pa^dangan to, ano o fasolan to ato tapira’, o kalo saasik, saheto o tekis ko sapisanga’, lomasato i omara pitangtangan to hemmay ato hakhak, oranan toya cotong fan(竹筒飯), oya kakahaday a paro’ no tekis i osasangaen to saong, iti:yaho o sakapifolaw ami pana^ ato ‘idoc. Sanaw maolah ko Ripon(日本) ami ara tono Taiwanay a tekis a ‘aol, o todongay o sapifolaw nanga, o tefo’ nira mangaay to a mara dateng.
O folo’ a ‘aol: O folo’ a ‘aol i, ma^edeng to a malo padih na roma’, sa hawi caay kahacowa koka ngaay nira a maro sasanga^n to kalo maamaan, nikaolira o tefo’ nira i, oya da^hci hananay, fangcalay a kara datengen, mitangtang hawi ano pacamorhan to ‘oka no fafoy, tadafancal a ka^nen, lomasa magaay a pacakayen, adihai ko mipacakayay i niyaro no Kalinko(花蓮).
O kintor a ‘aol: Manga'ay a sasanga^en to sapisaloma’, maro patih no loma’, ato fakeral, moro ‘adiper no rikot ato omah, o tefo’ nira facal maro dadeng a kangenen.
O mowa a ‘aol: manga'ay a sapisaloma' ko tileng nira, o papah nira i, manga'ay a sapitafo to hemay.
Itini i kalo’aol haw i, o mowa hananay a ‘aol, tada takalaw ko^edaw tatangan ko fadac nira, o sasaloma’en ato sapi saloma’ aca. O tefo’ nira i, facal a kara datengen, o papah nira i, manga’ay a sapitafo to hemmay, deng sahawi maolah ko kolo fawo ami ‘it’it a komaeng.
Masamaanay ko rengaw no kalo’aol. O rengaw no kalo’aol i, iraay ko takaraway 30-40 a fakciu, iraay ko po^neray 1-2 a fakciu, iraay ko tata’kay mato kirang, iraay ko ki^mingay mato tadod, iray ko cihannaay, iraay ko caay ka cihanna, nikaorira awaay ko heci no ‘aol, o tefo’ no kalo’aol i, sahto sanay nga’ayay a karadatengen a koma^en, o saka romahad no ‘aol i, pakayraay to pi rarad no rami aci tefo’ ko saka rennak nira a adihay, o sowal nomi kinkiway i, o rengaw no mihecaan nira tangasa i 10 aca 60 a mihcaan. O karnga:wan no ‘aol i, tiraay i kacihelangan roma i kasi^nawan, romasa i ralid sannay to mihcahca:an a ci tefo’, ano i rotok to ano i ^enar to manga’ay to a romengaw, romasahaw i maolahay a marengaw i rawac no kolo ‘aro.
O sapalikor a sowal to kalo’aol Marawod koka ci tefo’an no kalo’aol i, sahto sanay a manga’iay ka^nen a malo dateng, ira ko nga’aiay a pacakaien, ira ko caay kangaay a pacakaien, ma^den i kacihela^ngan tagasa i forad to 11, nikaorira osowal no pasowalay awaay ko iofong no tefo’, sahaw i pacacamolen to romaroma a dateng ami tangtang, aca o kalo titi ato ‘okak ami safer, ano caay ka ka^nen ko tefo’ nira i, ano ma’ikis soto ko kalo’aol i, o sasanga’en to kalo ma^anma:an, caay ka ^dengan saan aca a sapisaloma’ a cacaay, loma sato to tadamaanay a sakatayal, o pongki, o pa^dangaan, o caina, o fakar, o ‘onoc, o saong, o saasik,…….adi:hai ko sasangaen to kalo’aol hananay.
Tgleq
Tgleq（鐵立庫部落）
Itiniay i Fuxing Cen no Taoyuan ko Tgleq a niyaro’, 25  ko sa’osi no parod no loma’,  99 ko sa’osi no tamdaw.
Mikadkad to Fangcalay a codad no 'Amis a lifet
Yofayof no TayPakayto Tingsikiw no ’Amis itokay.
Tgleq
93% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 92  ko tamdaw; o roma sato i, 7% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   7 ko tamdaw.
Mikadkad to Fangcalay a codad no 'Amis a lifet
Onini a kasalalifet i, o pirayray to serangawan no ’Amis, naiti:ya ho tangasa i matini, mafiyorto ko icowacowa:ay a kiwkay, mapasadak to ko matiniay a likakawa, mara^ked mahacecay ko faloco’ no singcia.
Kasasiwasiw:Siwkulang 'Amis
Tgleq
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal90%, Amis1%, Truku1%, roma1%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
O Kalo'aol no Taywan
O kalo'aol no Taywan(台灣竹子的種類)
Mafana’ kiso to kalo'aol itini i Taiwan haw?
Pinaay ko kolo'aol itini i Taywan saan kiso a miharateng?
Ano pakaynien i kafana’ no mita o Pangcah/’Amis to kalo’aol i, alatek caay kapapina, alatek limaay ^nemay aca. O fitonay, o tekes, o folo’, o kintol, o mowa (麻竹), nikaorira ano pakaynien i pitilid no mafanaay a tamdaw itini i Taywan i, pakaaraay to 25 oroma 89 ko kaadihay no kasasiloma nira, o loma sato adihay to ko naipapotalay romaay kitakit a mipacomodan itini i Taywan. Ano kantang haan a somowal i, o lengaw no kalo’aol, tosa aca ko sasowalan.
Sakacicay i, o masa'opoay ko tapangan a lengaw.
Sakatosa i, o malopisakay ko lengaw.
O masa'opoay ko tapangan a lengaw: Mahapinangay to ko masa'poay ko lengaw a 'aol, matoya kangdaway a 'aol, o fitonay, o folo’, o kintol, o mowa(麻竹).
Siwa finacadan serangawan a niyalo
75-7-27 a romiad misatapangay a paluwad tonya siwa finacadan a paniyaro'an, itini i fangcalay a pasadak tono yincumin akahilahila a serangawan, itini i makapahay a lotok ato pahanaan, saka adihay ko maolahay a lafan a tayni misalama, itini i taywan o sata angayay no paputal a po u kwan, saka adihay ko tiniay a minengneng tono yincumin a demak, naw hani o icuwacuwaay a kayko tayni a liwku, paka alaw cangra to tokopic no taywan a wenfa.
O Kalo'aol no Taywan
oya malopisakay ko lengaw i: O kafana'an no mita i, oya tekes hananay, alatek, iraho ko romaroma a 'aolan.
Pakani i pitilid no Salinka(林務局) a pasawal, pasasilimlim han to masa’opoay ato malopisakay a lengaw a 'aol i, o masa’opoay a lengaw a 'aol, mikikaka to malopisakay a 'aol ko kakahad nira to tosa ira ko cecay (2/1) hananay.
O fitonay a 'aol: O hatiniay a 'aol i, o cicekaay, tataang ko tapangan nira, 'atekay ko fatac nira, ma'edeng a malohahecek no patih ato 'adipel, oromasato, malo sapisanga' to 'onoc a midimata' to lalosidan, ato miradom to nanom, to capox, o itiyaay ho manga'ay malo’adipel ko ceka nira, o malo'adipel no niyaro to 'ada, o romasato manga'ay a sasangaen to masamaamaanay a tipolok.
Siwa finacadan serangawan a niyalo
thumb|Siwa finacadan serangawan a niyalo (九族文化村)
Saka cecay
siwa ko finacadan, o tayal, o amis, o paiwan, o bunun, O saysiyat, o piyuma, o rukay, o tsou, o yami, kahilahila ko demak ato pinangan, o pafana to tayniay a lafan, ato pafana to ka i kolay teluc, toya lihoc sataangayay o no yincumin a sacecay cecay a luma pikaysak, ira ko kakeruan ato kikian kadufa musiruy a nengnengen. mapatasekal mafana ko cimacima a tayniay a widang, o yincumin no taywan tadafancalay.
O Kalo'aol no Taywan
O folo’ a 'aol: O folo’ a 'aol, manga'ay sapisanga' to patih no loma’, talocowa caay ka hacowa ko kanga'ay nira a malosasangaen to maamaan, nikaorira mara'od ko kacitefo'an nira, oya daheci hananay, kalodatengen no aniniay tamdaw, tangtangen ciira pacamol han to 'okak no fafoy (siraw), fangcal a kaenen, o romasato ano cirafas  adihay ko daheci manga'ay kalali'acaen,
Siwa finacadan serangawan a niyalo
Saka tusa
o pisalamaan fasiw fafiw sanay, o kaolahan no wawa a misalama, ano awa ko icel no falocu akato pikalic, ira ko yufu sawi i cilang taykonsan mayatansyin haytawcan cinkwasan kahilahila atasalamaan, mahemek ko wawa a tayra.
O Kalo'aol no Taywan
Malenak itini i sakowan no Kalinko, itini i Holin, Fata'an, Kohkoh, Posko, Kompo a kasakowan, araod ko saka 4 folad no mihecaan, ka'oradan masadak malenak ko tefo' (daheci) nira, itiya to ko Pangcah/'Amis a tamdaw talalotok a midaheci, ano o cipalaay a Pangcah/'Amis to nipalomaan, mifotfot a midaheci malokakaenen ato kalali'acaen, o nian a daheci ko kalali'aca o todong saka'orip no i niyaro'ay a tamdaw. O ma'ikesay a folo' nira, kalosasanga'en to saksak no kafoti'an, sapi'emel to elip no patih, takan, fasolan ato maamaanan no sakiloma'an.
Siwa finacadan serangawan a niyalo
saka tolo
o pahanaan kahilahila no hana tadamakapahay, iraay ko kisya to pikalican, taliyok han no kisya a cumikay, salipahak sako falucu a minengneng to makapahay a hana. 85-7-27 aromi ad ira ko pikiting a kayki, saka no yincumi a romiad, toya lalomaay a kahilahila dafung adihaya ko pipadang no yincumin saan, mikansya patikul to pipadama saan, toya romiad o pinokayan no yincumin, malacecay mahemek lipahak a misalama.
O Kalo'aol no Taywan
Ono mowa (麻竹) a 'aol, ano misatolo to, msa'ariri to, alaen ko mowa (麻竹) a 'aol malo'anongnongan, matakop no faliyos, caay kapiloh no fali a tanektek. O roma sato manga'ay alaen ko 'aol nira malosasanga'en to dadangoyan no mifotingay tamdaw, i 'ayaw no pisanga' todadangoyan, o matatodongay ko 'imeced no 'aol ko sapisanga', ano 7, 9 ko 'aol, misanga' to takar nira to sapateleng ato sapili'akong, matatodong ko kali'akong nira 'aol, itiya midohdoh to sakaeca ko patiko a mafiyac, maherek to rira, kelacen to po'ot ko papotalay a podac noya 'aol, masakahemaw ciira a papawpaw i nanom, maherek to rira, teleken to a mikedec mifalod to nawa, sakaeca a lohak, maherek to a misanga', itiya a manga'ay patayraen i nanom, mitanam, mikilim to malesa'ay to picomod no nanom, itiya miliyaw mipoot to 'epong no malesa'ay, ano awaay to ko sasalofen, itiya to a mipafetir mitahidang to cisikawasay mita'ong to awaayay a ma'araw (Kawas), mipalemed to nia dadangoyan, mifoting tarariyar, caay ka hinac, kadofah ko kacifoting, oroma manga'ay ko kasadak, rihaday ko pinakay, o sanay no mifotingay a tamdaw, saka cidadangoyan o todong o dafong saka'orip ko nian.
O papah nira, pitpiten a miala, manga’ay kalosasanga'en to sapitafo to hemmay. 'Aloman ko mitafoay to hemay, pacamolen to titi, mato sowal no payrang o pakcang (肉粽) hanan naira, pa'acaen i mangalayay tamdaw, malotafo a talacowacowa.
Si’ung
Si’ung（喜翁部落）
O Kalo'aol no Taywan
Itini i kalo’aol, o mowa (麻竹) a 'aol, tada takaraw ko lengaw, ko'edaw ko fatac nira, manga'ay alaen malo sapisaloma. O tefo’ nira, fangcal a kara datengen, ano maraod ko kacitefo'an, miala to tefo' kalo deteng, pacamol to maamaan sapasikaen.
Si’ung
Itiniay i Wufeng Cen(五峰) no Hsinchu ko Si’ung a niyaro’,  3  ko sa’osi no parod no loma’,  35 ko sa’osi no tamdaw.
O Kalo'aol no Taywan
O lengaw no kalo’aol, ira ko takaraway 30-40 a fakciw, ira ko po'eneray 1-2 a fakciw, iraay ko tata’kay mato kilang, ira ko ki'emingay matiya o talodo', ira ko cihannaay, ira ko caayay ka cihanna, nikaorira awaay ko heci no 'aol, o tefo’ no kalo’aol, sahto manga’ayay a kaladatengen a makaen, o saka lengaw no 'aol, pakayni i pilalad no rami a citefo’ a malenak a adihay, o sowal no mikinkiway, o lengaw no mihecaan nira tangasa i 10 miheca ano eca 60 a mihecaan.
Si’ung
77% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 27  ko tamdaw; o roma sato i, 23% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   8 ko tamdaw.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Siri
thumb|right|200px|Siri Ono 哺乳類 a pina’orip konini. Iraay ko ato wa'a.
Ira ko tosaay a siri i Taywan i 'ayaw, o 褐色山羊 ato 台灣長鬃山羊. O ccay ngafol ko 台灣長鬃山羊.
Kakako pasiiked (科學分類)
：ma'oripay
：sakololay(脊椎)
：tosa-sackih(偶蹄)
：siri
O serangawan (文化影響)
I serangawan no Holam i, tadafangcalay a 'a'adopen ko siri. I serangawan no ka'etipay a kanatal i, o cicediay ko pinangan no siri, o homikayay ko pinangan no tadasiri. I Yotaya a kanatal i, o maliyangay ko siri, o mitengilay ko tadasiri.
Luhung
Itiniay i Fuxing(復興) Cen no Taoyuan(桃園市) ko Luhung a niyaro’, 248 ko sa’osi no parod no loma’, 749 ko sa’osi no tamdaw.
80% ko ka’aloman no Yincomin(原住民), polong han i, 597 ko tamdaw; o roma sato i, 20% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 152 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Tayal(泰雅族)75%, Amis(阿美族)2%, Paiwan(排灣族)1%, roma(其他)2%.
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會三民教會、三民天主堂) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Thgahan
Thgahan（大加汗部落）
Itiniay i Wanrong Cen no Hualien ko Thgahan a niyaro’, 49  ko sa’osi no parod no loma’, 117 ko sa’osi no tamdaw.
97% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 114 ko tamdaw; o roma sato i, 3% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,   3 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Truku59%, Amis1%, Tayal12%, Seediq14%, roma12%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pakala’ac
Pakala’ac（瑞興部落）
O masadafdafay kakahad ko pala' no Pakala'ac adihay ko tayniay misalama' a lafang.
68% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 318 ko tamdaw; o roma sato i, 32% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i, 150 ko tamdaw.
Ira ko picodadan(瑞源國中) i niyaro’.
Ira ko paisingan(瑞和村衛生室) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Midateng
Takaray a sowal 概要
o tadamaolahay komaen to masamaamaanay a sinafel ko 'Amis, saka, ano tayra i palapalaan, i omahomahan, i lotolotokan matayal, i ayaw no ponokayan i, caay piparateng sa midateng to sinafel, adihay i pala lengaw sanay, ano o maan ko pinadateng, polong han mipacamol a misafel, o sa aleretay a kaenen ko sakalafi'.
midateng 採野菜
itiya ho ko mapakoyoc ko 'orip no Yancomin, o sinafel aca ko dateng, awa ko payso sapi'aca to paliwalan no Payrang a dateng, caay paka'aca to titi' ato foting, saka, o mato'asay to, o wawa to, ano i palapalaan lengaw sanay a sinafel i, midateng to malodateng no loma', o malalokay a tamdaw i, romi'ami'ad sa tayra i palapalaan mikilim to sinafel, ira ko pafeli'an no Kawas kita to safangcalay a sinafel.
I riyar海邊採集
I ‘orip no itinay pasawali a Pangcah i, o pitaro’an nangra koni pariyaran, ano ira ko manmaan ademakan no niyaro’, ano o piilisinan, o patalomaay, o cipadesay a loma’ i, milekal to mitahidang to kasaselal ato focingkay, itini aca i riyar cangra a mipacing, micekiw, mifoting, sapakaen to polong no finawlan a salikaka. Ira ko sowal no Pangcah, o pinsing niyam ko riyar saan, saka, ano sakakomaenan to foting, cekiw, masamaanay rengos noriyar, ‘aowang, solita, adihay ko kakaenen I riyar.
Yemen
Yemen（葉門）
thumb|Flag of Yemen|alt=Flag of Yemen thumb|Location of  Yemen  (red)
Itini i 15 00 N, 48 00 E, noAsiya ko Yemen. Polong no sekalay i 527,968 sq km “saka 50 ko rayray no ngangan. ” “O sekalay no sera i, 527,968 sq km, no nanom a sekalay i, 0 sq km ” Polong i 27,392,779 ko tamdaw.
sera(土地) Masakilac ko sera o malo kakaomahen a sera 44.50%, Malo no kilakilangan a sera 1%, malo no roma to a sera 54.50%.
siyoto(首都) O [Sanaa ko Siyoto.
katomirengan no kitakit a romi’ad(國家紀念日) Pihiratengan no kitakit a romi’ad i sakalima 22 a romi’ad.
O Sawara’an no kitakit anini i ci Abdrabbuh Mansur Hadi, patirengan a romi’ad i 2012 a miheca saka 2 folad saka 27 a romi’ad.
Pi’arawan to lakaw
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Skaru
Skaru（石鹿部落）
Itiniay i Wufeng Cen no Hsinchu ko Skaru a niyaro’, 78  ko sa’osi no parod no loma’, 152 ko sa’osi no tamdaw.
40% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 61  ko tamdaw; o roma sato i, 60% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  91 ko tamdaw.
Luis Guillermo Solís
thumb|President Luis Guillermo Solis|alt=President Luis Guillermo Solis.jpg
Skaru
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal37%, Saysiyat3%, Bunun1%.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Luis Guillermo Solís
O Sawara’an no kitakit(國家) no Costa riga(哥斯大黎加) anini i ci Luis Guillermo Solís, patirengan a romi’ad i 2014 a miheca(年) saka 5 folad saka 8 a romi’ad.
No papotalay a kakafit
Kasasiwasiw:Pasawalian 'Amis
Yin-cu-mincu-way-yin-huwey
Yin-cu-mincu-way-yin-huwey （原住民族委員會）
Yin-cu-mincu-weyin-huwey (sapuru han a panganga –Yin-min-huwey) u miebaway, u mipadamaay tu demak nu masaniyaniyaru’ay a tarakaway a Seyhu nu mita i Taywan.
Na i 1996 a miheca tu sabaw tusa a bulad a nipatireng.
U miebaway, u padamaay tu masama:anay a demakan nu yin-cu-min i Sey-hu.
Pi’arawan to lakaw
原住民族委員會
Kasasiwasiw:U suwal nu i amisay a Pangcah
Korismas
Korismas (kuwaping a sowal: 聖誕)
O kasofocan ni Yis ko Korismas, i saka 25 a romi'ad no saka 12 a folad to mihecahecaan.
O pihifangan ko Korismas i kasakanatal, o tadamaanay a romi'ad i saetipay a kanatal.
Caay kaedeng ca i kiwkay, o kaacangan to no 'alomanay ko Korismas imatini.
Parecad a maacang ko 'alomanay to Korismas ato faelohay a mihecaan, pinapina to a lipay ko kaacangan a romi'ad.
I Korismas a micacakay to maamaan ko tamdamdaw, o sapafeli to idang, ano eca i o sapakapah to loma'.
Kasasiwasiw:Korismas
Pakara'ac
Pangangan 南竹湖名稱由來
O kara'ac han ko pangangan toya kalang, itiya o kakitaan no 南竹湖，o sa'ayaway mala kakitaan, sa ci ngangan sa, ci Kalitang alac ko ngangan nira, o no kalang ato no tamdaw a ngangan,patateko han micamol ko tilid, malo ngangan to no niyaro, sa tahnini, pakara'ac han to ko nganganｐno 南竹湖.
Mo Gilligan
右|無框|697x697像素 Ni Mo Gilligan ket maysa nga Ingles a komedyante.
Pakara'ac
Tahapinangan 特色
Pakara'ac hananay a niyaro' i katimol no Kakacawan a niyaro'.o 'Amis a finacadan. I tiya ho, o kimad no mato'as a no misalisin pacakat, anca mitahidang to adingo no to'as, cakanca mipaka'en talalotok midateng,sa tala'alo mikesi', mikalangay to kohecalay a kalang, i lawac no 'alo ato senasena'an, ira ko kohecalay a kalang o kara'acay ko ngangan ona kalang, sa pangangan han no 'Amis to pakara'ac han koya niyaro' itini.
Tamdaw 人口
Itiniay i Changbin(長濱) Cen no Taitung(台東) ko Pakara'ac a niyaro’, 156 ko sa’osi no parod no loma’, 444 ko sa’osi no tamdaw.
91% ko ka’aloman(多的) no Yincomin(原住民), polong han i, 403 ko tamdaw; o roma sato i, 9% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong(全部) han i,  41 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan(族群) i, ko Amis(阿美族)87%, roma(其他)3%.
O kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Yofing
100px|thumb|Yofing ([[kuwaping a sowal: 郵局)]] 100px|left|thumb|Yofing ([[kuwaping a sowal: 郵局)]] thumb|ˇ60px|Yofing thumb|left
Slamaw
Slamaw（佳陽部落）
Itiniay i Heping Cen no Taichung ko Slamaw a niyaro’, 148 ko sa’osi no parod no loma’, 271 ko sa’osi no tamdaw.
73% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 199 ko tamdaw; o roma sato i, 27% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i,  72 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal69%, Bunun4%.
Ira ko imeng(和平分局德基派出所) i niyaro’.
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會新佳陽教會) i niyaro’.
Itiniay i Heping Cen no Taichung ko Slamaw a niyaro’, 287 ko sa’osi no parod no loma’, 705 ko sa’osi no tamdaw.
47% ko ka’aloman no Yincomin, polong han i, 334 ko tamdaw; o roma sato i, 53% ko ka’aloman no roma a finacadan, polong han i, 371 ko tamdaw.
O pa-sin-to(百分比) no ka’aloman no tamdaw no kasafinacadan i, ko Tayal43%, Amis3%, Bunun1%, roma1%.
Ira ko picodadan(梨山國小、梨山國中、梨山國小附幼) i niyaro’.
Ira ko paisingan(梨山衛生所) i niyaro’.
Ira ko Kiwkay(台灣基督長老教會梨山教會) i niyaro’.
o kasadakan no lihaf
Kasasiwasiw:Farangaw 'Amis
Pakasaw
Pakasaw (kuwaping a sowal: 成年禮前集訓)
O pakasaw hananay i sa’amisana kasa’etal no ‘Amis i, oya mamiselal a pakarongay(年齡階級最低的少年組成員), pakonglinen no kafafaw a selal ko mira i papotal no niyaro’, maedeng cecay a lipay(一週時間) anca mo^tep a romi’ad. O nikonglinan i, ira ko ipapotalay a miki’orip, mi’adop, ;odot, radiw, lisin, kero, mikasoy(砍木柴), misaloma’(建房子), misanga’ to lalan(舖路), paamekang......o maamaaan a saki’orip a tayalan. Tona pikonglinan a romi’ad i, sapoeneren ko faloco’ a minanam, milicay to kafokilan. Cowa kanga’ay a miala to kakaenen nai loma’ a tayra tora pikonglinan, o nikaenan naira i, saheto o nialaan i omaomahan, ngosngos hananay anca tangtangan to hasapaterep to cahiw no tiyad. Ira ko paysin to nikaenan toya pikonglinan a romi’ad, o dateng i, o dengan o lapot no konga, awakay no tali ato kacipa’ay ko nga’ayay a kaenen. Ya papah no dateng ato foting i, cowa kanga’ay a kaenen. O sapipa’icel to faloco’ no tamdaw kona pilalang to kakaenen, roma sato tona pilalang to dateng no palapalaan i, hay misa’icel ko kapah a mi’adop sanay ko patosokan nona demak. Ona pikonglin deng o pipalatamdaw to pakarongay to saki’orip i palapalaan.
參考文獻一：	吳明義、李來旺、黃東秋，2002，《牽源─阿美族民俗風情》. 臺東：交通部觀光局東部海岸國家風景區管理處. 參考文獻二：	吳明義，1998，〈臺灣原住民的傳統教育─以阿美族為範例〉，《臺灣本土文化國際學術研討會論文集》. 臺北：臺灣師範大學人文教育研究中心.