cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ቆምጬ ኣምብው
እህሳ፡፡ በጦር ሜዳ ቅስቀሳ ሲደረግበት ወጣቱ በቃ እዚያ መቆየት አይፈልግም፡፡ በቃ እየተወ መምጣት ጀመረ፡፡ ሽንፈቱ አየለ፡፡ ሌላው ጦርነቱ ደግሞ የአንድ አገር ጦርነት ነበረ፡፡ ያው አሁን በሥልጣን ላይ ያለው መንግሥት አሸንፏል፡፡ ነገር ግን ያንዜ የነበረው ጦርነት ታሪካዊ ተብሎ አይያዝም፡፡ ሁለት ወንድማማቾች ነበሩ የተቃመሱ፡፡ የእርስ በርስ ጦርነት ስለሆነ፡፡ ታሪካዊ ጦርነት የምትይው ከኤርትራ፣ ከሱማሌ፣ ከጣልያን፣ ቱርኮች፣ ግብፆች፣ እንግሊዞች ጋር የነበረው ጦርነት ማለት ነው፡፡ አንድ ጦርነት ታሪካዊ የሚባለው ጦርነት በሚያውቁ ሳይንቲስቶች፣ የጦር ጠበብቶች ሲገመገም ነው፡፡
አሁን ያለው ለሰላም ለዲሞክራሲ፣ ለመልካም አስተዳደር የቆመ አስተዳደር ነው ቢባልም ከላይ የወጣው መመሪያ ትክክል ሆኖ ሳለ ከታች ግን ይሸራረፋል፡፡ ከታች ያየሽ እንደሆን መመሪያዎች፣ ህገ መንግሥቱ፣ ሌሎች ነገሮች እየተሸራረፉ ይገኛሉ፡፡ ተቆጣጥሮ ለማስተካከል ጥብቅ ክትትል ያስፈልጋል፡፡
በኢህአዴግ ዘመን በምርጫ ለምን አልተወዳደሩም?
አይ!. . . መንግሥታት በሥልጣናቸው የሚመጣባቸው አይወዱም፡፡ እኔም ደሞ ከእንግዲህ የአገር ሽማግሌ ነኝ፡፡ ተመርጠሽ ፓርላማ በምትገቢበት ጊዜ ቢያንስ የመጀመሪያ ዲግሪ ሊኖርሽ ይገባል፡፡ ለነገሩ ለተሳትፎም መማር ጥሩ ነው፡፡
ግን ትምህርቱን ለምን እስከ ዲግሪ አልገፉበትም?
እህ እንግዲያ! እኔ በተልዕኮ በህግ የጥብቅና ዲፕሎማ ይዣለሁ፡፡
በመጨረሻ ምን ይላሉ?
መልካም ዘመን ለኢትዮጵያ ሕዝብ፡፡ ከአዲስ አበባ ድረስ ደ/ማርቆስ በመምጣት ቃሌን ተቀብላችሁ በጋዜጣችሁ ስላስተላለፋችሁ አዲስ አድማሶችን አመሰግናለሁ፡፡
---
ይህ ቃለ-ምልልስ በሁለት ክፍሎች በአዲስ አድማስ ጋዜጣ ታትሟል፡፡ ቃለ-ምልልሱን ያገኘነው በጋዜጠኛ አበባየሁ ገበያው መልካም ፈቃድ ነው፡፡ እናመሰግናለን፡፡
መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ሲጠባ ያደገ ጥጃ ቢይዙት ያጓራል
ሲጠባ ያደገ ጥጃ ቢይዙት ያጓራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ባፍ ላይ ይረሳል በመጣፍ ላይ ይወሳል
ባፍ ላይ ይረሳል በመጣፍ ላይ ይወሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ባፍ ላይ ይረሳል በመጣፍ ላይ ይወሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሳሙና
300px|thumbnail|ከፍተኛ ጥራት ያላቸው ሳሙናዎች
ሳሙና በጥንተ ንጥር ጥናት ረገድ ከስብ አሲድና ከአልካሊ የተገኘ ጨው ነው። ለማጽዳት እጅግ ጠቀሜታ ያለበት ውኁድ ነው።
በልማዱ ዘንድ፣ ሳሙና መጀመርያ በጥንት የተገኘው እንስሳን በመሠዋት ጊዜ ሞራ ከዕንጨቱ አመድ ጋር በድንገት ሲቀላቀል ነበር። እንዲሁም ነጥሮን (ሶዲየም ከሰላ ወይም አምቦ አመድ) ከዘይት (ለምሳሌ የብርጕድ፣ የሰሊጥ፣ የሰኖባር ወይም የወይራ ዘይት) ጋር በማቀላቀል የልብስ መንፅህ ሥራ ተገኘ።
እነዚህ ጥንታዊ ሳሙናዎች በተለይ ጨርቅን ለማጽዳት ሲሆኑ፣ በ70 ዓ.ም. ግድም ፕሊኒ እንደ ጻፉ የጋሊያ (አሁን ፈረንሳይ) ሕዝብ ሳሙናን ወደ ፀጉራቸው ይጨምሩ ነበር። ከዚያም በቅርብ ጊዜ ውስጥ ለሰውነት ተስማሚ የሆነው ሳሙና ጥቅም ደግሞ ይስፋፋ ጀመር።
መደብ:ሳሙና
የአስተሳሰብ ሕግጋት
የአስተሳሰብ ሕግጋት ማለት ማናቸውም ስሜት የሚሰጡ ሐሳቦች ሊከተሉዋቸው የሚገቡ ሕግጋት ማለት ነው። ይህ ፈላስፎች በዘመናት ላይ ያገኙት አንድ የሥልጣኔ ምርት ነው። እነዚህ ሕግጋት እጅግ መሠረታዊ እና ሁሉም የዕውቀት ዘርፍ ሊከተሏቸው የሚገባ ብቻ ሳይሆን በዕለት ተዕለት ኑሮ ሳይቀር ሊተገበሩ የሚገቡ ናቸው። የሕግጋቱ ብዛት ሦስት ሲሆን  እንደሚከተለው ይዘረዘራሉ፦
እዚህ ላይ ተቃራኒ ሲባል ዘመናዊና የጠራ ትርጉም አለው፣ አለበለዚያ እላይ የተጠቀሱት ህግጋት አይሰሩም። ለምሳሌ፦ ሁሉም ሰው ኬኒያዊ ነው ለሚለው ዓረፍተ ነገር ተቃራኒ ቢፈለግ፣  ሁሉም ሰው ኬኒያዊ አይደለም እሚል ይሆናል። ይሁንና ሁሉም ሰው ኬኒያዊ አይደለም ማለት ምን ማለት ነው? ማንም ሰው ኬኒያዊ አይደለም ማለት ነውን ወይንስ አንድ አንድ ሰዎች ኬኒያዊ አይደሉም ነው? የመጀመሪያው ዓይነት ተቃርኖ ተጻራሪነት ይባላል። ይሁንና በዘመናዊ ሥነ አመክንዮ ተቃራኒ ሲባል ሁለተኛው ዓይነት ተቃርኖን ወይም በሌላ አነጋገር መጣረስ እሚለውን ዓይነት መንገድ ይይዛል። በሌላ አባባል እዚህ ጽሑፍ ላይ ተቃራኒ ሲባል መጣረስን እንጅ ተጻራሪነትን አይወክልም።
ነጭ እና ጥቁር በተለምዶ ተቃራኒ ተደርገው ይወሰዳሉ። ስለሆነም በ ሕግ ፪ መሰረት፣ ሁሉም ነገር ወይም ነጭ ነው፣ ወይም ደግሞ ጥቁር ነው። ይሁንና ይሄ አስተሳሰብ ስህተት ነው። ሁሉም ነገር ነጭ ነው ሚለው አረፍተ ነገር ተቃራኒ ሁሉም ነገር ነጭ አይደለም  እሚል ነው።  ስለሆነም ሕግ ፪ እሚሰራው ለዚህ አረፍተ ነገር ነው።
መደብ: ተቃርኖ መደብ:ሥነ አምክንዮ
የሞተ ልጅ አንገቱ ረጅም ነው
የሞተ ልጅ አንገቱ ረጅም ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞተ ልጅ አንገቱ ረጅም ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዮኩ ሙሙ
አብዛኛው የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የዮኩ ዘመን ለ21 ዓመታት ቆየ። የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) 20 ዓመት ሲል እሱን እና የድሮ አቆጣጠር በመከተል፣ ይህ ከ1069 እስከ 1049 ዓክልበ. ድረስ ይሆናል። (በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።)
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ፍቅርአዲስ ነቃጥበብ
ፍቅርአዲስ ነቃጥበብ የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ እና ባሕላዊ የሙዚቃ ስራወችን በማቅረብ ትታወቃለች።
የህይወት ታሪክ
ፍቅርአዲስ ነቃጥበብ የተወለደውና ያደገው በሰሜናዊ የኢትዮጵያ ክፍል በጎንደር በሚገኘው በደቢያ ኮላዴባ ውስጥ ነው ፡፡
የሙዚቃ ሙያዋን የጀመረው ገና ከወታደራዊው ጋር በመሆን አንድ ታዋቂ ሙዚቀኛ ጎንደርን የጎበኘ ሲሆን የመጀመሪያ አልበሟን ለመልቀቅ የረዳችው ይህ ትልቅ ስኬት ሆነ ፡፡
ፍቅርአዲስ ነቃጥበብ እንዲሁም በሙዚቃ ዳንሰኛ ሲሆን ታላቅ ኢትዮጵያዊ ዘፋኙ አስቴር አወቀ ለማነሳሳት ይመለከታል ፡፡
የስራ ዝርዝር
አልበሞች
ልዑል አስወደደኝ (1997 ዓ.ም)
ምስክር (2008 ዓ.ም)
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ከፊቾ
ከፊቾ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ጄምስ ሳልተር
ጄምስ ሳልተር (ትውልድ 1925 እ.አ.አ.) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: A Sport and a Pastime በተሰኘው ስራው ይታወቃል።
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ያልተመካ ግልግል ያውቃል
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሲጠሩት ወዴት ሲልኩት አቤት
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኢያሪኮ
ኢያሪኮ (ዕብራይስጥ፦ /ይሪሖ/፣ አረብኛ፦ /ኣሪኃ/) አሁን በፍልስጥኤም ዌስት ባንክ የሚገኝ ከተማ ነው። 20 ሺህ ኗሪዎች አሉበት።
በሥነ ቅርስ ሊቃውንት ዘንድ ኢያሪኮ ከሁሉ አስቀድሞ የተሠፈረው ቦታ ሲሆን በቅደመ-ታሪክ እንደ ተሠራ ይላሉ። ኪታብ አል-ማጃል የተባለው ጽሑፍ እንደሚለው ግን ኢያሪኮ የተሠራው የይስሐቅ ዕድሜ 64 ዓመት ሲሆን (ወይም እንደ የመዛግብት ዋሻ 67 ዓመት ሲሆን) ነበር፣ ከኬብሮን ከኢየሩሳሌም ከደማስቆ በኋላ ተሠራ ማለት ነው። በነዚህ ጽሁፎች ዘንድ፣ ፯ የከነዓን ነገሥታት -- እነርሱም የኬጥያውያን፣ የአሞራውያን፣ የኢያቡሳውያን፣ የከነዓናውያን፣ የጌርጌሳውያን፣ የኤዊያውያንና የፌርዛውያን ነጉሶች -- ኢያሪኮን ሠሩትና በግድግዳ ከበቡት።
እያወቁ ቢስቱ ምንድር ነው መድኃኒቱ
እያወቁ ቢስቱ ምንድር ነው መድኃኒቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። እያወቁ ቢስቱ ምንድር ነው መድኃኒቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኢያሪኮ
በመጽሐፈ ኢያሱ በብሉይ ኪዳን ምዕራፍ ፮ የኢያሪኮ ውግያ ይተረካል።
እያወቁ ቢስቱ ምንድር ነው መድኃኒቱ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኢያሪኮ
መደብ:ከነዓን
አውርስያ
400px|thumb አውርስያ ማለት የአውሮጳና የእስያ አሕጉራት አንዳላይ ሲቆጠሩ ነው።
መደብ:አውሮፓ መደብ:እስያ
ጳጉሜ ሲወልስ ጎተራህን አብስ
ጳጉሜ ሲወልስ ጎተራህን አብስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ለመሄድና ለመላወስ አዛዥ ራስ
ለመሄድና ለመላወስ አዛዥ ራስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
አማረኛ
=አማርኛ አጀማመር= ትንሽ ስለአማርኛ ቋንቋ
1.የአማርኛ ቋንቋ ከክርስቶስ ልደት በፊት ነበረ።በሁለተኛው ክፍለ ዘመን (200-130 ዓ.ዓ) የግብጹ ንጉሥ ጥሊሞስ 7ኛ መምህር የነበረውና የግሪክ መልክዓ ምድር ተመራማሪ አጋታርከስ በሰሜን ኢትዮጵያ የሚኖሩ ህዝቦች የሚናገሩት የአማርኛ ቋንቋ እንደሆነ ጽፏል፥ተረጋግጧል።በአርኪ ኦሎጂያዊ ምርመራ ሂደት በአማርኛ የተቀረጹ ጥንታዊ የድንጋይ ላይ ጽሁፎች ተገኝተዋል (አምሳሉ 1976)
2.አማራዎች ከ3 ሺህ አመት በፊት በአማርኛ ቋንቋ ለንግሥት ሳባ ልጅ "ምኒልክ"ብለው ስም ከአወጡ በኋላ ይሁን በፊት በርካታ ስሞችን በአማርኛ እናገኛለን።
4.በ12ኛው መክዘ አጼ ይኩኖ አምላክ ዘሠን ዐማርኛ ቋንቋ ፈጽሞ ሠለጠነ ፤ ያማረ የተወደደ ፥ ጉሮሮ የማያንቅ ፥ ለንግግር የማያውክ ሁኖ ስለ ተገኘ ፣ የቤተ መንግሥት ቋንቋ ሆነ።ለአማርኛ ዕድገት የማይናቅ አስተዋፅኦ ያደረገው የሀገራዊ ትምህርት ማዕከል ወደ አምሐራ ተቀይሮ አቡነ ኢየሱስ ሞዓ ሐይቅ እስጢፋኖስ ላይ ከፈቱ።በዚህም የተነሣ ሐይቅን ተከትሎ ወለቃ ሌላው የትምህርት ማዕከል ሆነ።ወለቃ-ሐይቅም ደቡቡን ከሰሜን የሚያገናኝ የትምህርትና የባሕል ድልድይ ሆነ።13፣የ14ና 15ኛው መክዘ ቅዱሳን ገድላትን ስንመለከት ይህን ይገልጡልናል። የአማራ የትምህርቱ ኀላፊዎች፥ ማለትም አስተማሪዎቹና ደራሲዎቹ፥ የግዕዝ ፊደል ኆኅያት ለአማርኛ ቋንቋ አልበቃ ስላለ የሚያባቁ ኆኄያት ፈጠሩለት።እነርሱም “ጀ”፥ “ጨ”፥ “ሸ” ፥ “ኘ”፥ “ቸ” ናቸው።አማሮች የነዚህ ኆኄዎች ምንጮች የቶቹ የግዕዝ ኆኄዎች እንደሆኑ አጥንተው፥ “ጀ”ን ከ “ደ”፥ “ጨ”ን ከ “ጠ”፥ “ሸ”ን ከ “ሰ”፥ “ኘ”ን ከ ”ነ”፥ “ቸ”ን ከ “ተ” አስወለዱ።
5.በይኩኖ አምላክ፣በአጼ አምደፅዮን፣በአጼ ዳዊት፤በአጼ ይስሐቅ፣በአጼ ዘርዓያዕቆብ፣በአጼ ገላውዴዎስ፣በአጼ ዘድንግል፣ በርጉም ተክለሃይማኖት፣በአጼ ዮስጦስ እና ቴዎፍሎስ የግዕዝ መጽሐፍ ወደ አማርኛ መተርጉም ጀመሩ።በአጼ ይኩኖአምላክ የወንጌላዊው እጨጌ ተክለሃይማኖት ታሪክ በአማርኛ ተጻፈ።በዐፄ አምደ ፅዮን በተገጠመው የ14ኛው መክዘ መጀመሪያ የአማርኛ ግጥም መካከል, "አስመስሎ ገበሬ ሐርድ ዣን ይስሐቄ የግድ የዣን ሐርበይ ወልድ፤"የሚል ይገኛል።በተለይም በአጼ አምደፅዮንና በአጼ ይስሐቅ ዘመነ መንግሥት ማለትም በ14ኛው እና በ15ኛው ክፍለ ዘመናት ውስጥ ወደ ጽሁፋዊ ቋንቋነት በመሸጋገር ሰፊ አገልግሎት ሰጠ።የነገሥታት ወታደሮች የዘፈኗቸውና "የወታደሮች ዘፈኖች"የሚባሉትን ግጥሞች ስናይ አማርኛ በመካከለኛው ዘመን ይበልጥ እየዳበረ መምጣቱን ያሳያል።
6.በ16ኛው መክዘ አካባቢ ወደ ኢትዮጵያ የመጡት የካቶሊክ ሚስዮናውያን ከኦርቶዶክስ ሊቃውንት ጋር የነበራቸው ክርክር አማርኛ ቋንቋን በ2 መንገድ ጠቅሞታል።በአንድ በኩል ሚስዮናውያኑ ከነባሩ ግዕዝ ይልቅ አማርኛ ቋንቋን ለሃይማኖት ትምህርት ማስተማሪያነት ስለተጠቀመበት በዚህም አማርኛ የማስተማሪያ ቋንቋ ሆነ። ሚስዮናውያን መልእክቶቻቸውን በአማርኛ እየጻፉ ማስተላለፍ ጀመሩ።በተለይ ፓኤዝ ብዙ የካቶሊክን እምነት የሚገልጡ መጻሕፍት ወደ አማርኛ እንዲተረጎሙ አደረገ።(the missionary Factor,Merid Wolde Aregay,47,1996) ።ይኼ ሂደትም አማርኛን የሃይማኖት ትምህርት መጻፊያ ቋንቋ እንዲሆን አስቻለው።
7.የተዋህዶ ሊቃውንቶች በበኩላቸው አማርኛን ከማስተማር ጎን ለጎን ለሚስዮናውያን መልስ ለመስጠት መጻሕፍ ወደ አማርኛ ተረጎሙ።ከእነዚህ መካከል፦
8.በጀርመን ሚሲዮናውያን አማካኝነት የዮሐንስ ወንጌል ወደ አማርኛ ተተርጉሞ በ1647 ታተመ። ሉዶልፍም የአማርኛ ሰዋስውን በ1698 አሳተመ።ርዕሱ "መጽሐፈ፡ ትምህርት፡ዘልሳን፡አምኅራ" ይሰኛል። በጀርመናዊው ጸሐፊ እዮብ ሉዶልፍ እና ኢትዮጵያዊው አባ ጎርጎርዮስ ትብብር የተደረሰ የአማርኛ ሰዋሰው ነበር። አባ ጎርጎርዮስ ከቤተ አምሓራ ወደ ጣሊያን የሄዱ አባት ናቸው። መጽሐፉ፣ ከተለያዩ የሰዋሰው ጥናቶች በተጨማሪ የሉቃስ11፡1-13 ትርጓሜን፣ አባ ጎርጎሪዮስ ስለ ቅድስት ማርያምየደረሱትን ምስጋና፣ ግጥሞችና የለተ ተለት ንግግሮችን መዝግቦ ይገኛል።
9.ከ16ኛው መክዘ ወዲህም በኢትዮጵያውያን ሊቃውንት ዘንድ የአማርኛ ሰዋስውን መጻፍ ተጀመረ። አማርኛ በ17ኛው መክዘ በስነፁሁፍ ቋንቋነት የበለጠ አደገ።
10.ከ17ኛው መክዘ በኋላ አማርኛ የዕለት ተዕለት ማኅበራዊ ኑሮውን ቦታ ያዘ።በጎንደር ዙሪያ አድባራት የምናገኛቸው የ17ኛው፣ የ18ኛውና ከዚያ በኋላ ያሉት መጻሕፍት በኅዳጋቸው የሚጽፉት የውርስ፣የርስት፣የሽያጭና ግዥ፣የውልደት፣መዛግብት በአማርኛ ቋንቋ የሚጻፉ ነበሩ። ለመጀመሪያ ጊዜ በ1840 ዓ.ም. መፅሀፍ ቅዱስ በአባ አብርሃም/አባ ሮሜ/ ከግዕዝ ወደ አማርኛ ተመለሰ።(የመጽሐፍ ቅዱስ ጥናት፣30,32)
ኩሎ
ኩሎ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
አማረኛ
11.ንጉሥ ሣሕለ ሥላሴም በአማርኛ የመንግሥቱን የመጻጻፍ ሥራ በአማርኛ አደረገ።በዘመነ መሳፍንት የነበሩት እነ ራስ ዓሊ፣ደጃች ውቤ፣ደጃች ጎሹ፣ይጻጻፉ የነበረው በአማርኛ ነበር።የአጼ ቴወድሮስ ዜና መዋዕል በአማርኛ ተጻፈ።የአጼ ዮሐንስ ደብዳቤዎቻቸው በአማርኛ ይጻፉ ነበር።ጥቂቶችን ለመጥቀስ ያህል፦
ኩሎ
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
አማረኛ
12.የዳግማዊ አጼ ምኒሊክ አዋጆችን፣ደብዳቤዎቻቸውን እና የዘመኑን ፍርዶች በአማርኛ ነበሩ። የፕሮፊሰር አፈወርቅ ገብረእየሱስ የመጀመሪያው ልቦለድ “ጦቢያ” በ1900 ዓ.ም በሮም በአማርኛ ታትሟል።በ1908 ዓ.ም የዳግማዊ ምኒልክ ትምህርት ቤት ሲከፈት አማርኛ በስርዓተትምህርቱ ውስጥ ተካቶ እንደ አንድ የትምህርት አይነት መሰጠት ጀመረ።ይህ ተግባር በቀጣይነት በተከፈቱት ሀይማኖታዊም ሆነ የመንግስት ትምህርት ቤቶች ውስጥ ቀጥሏል። በዚሁ ዘመን በኢትዮጵያ የመጀመሪያው አእምሮ ጋዜጣ ተመሰረተ።በአማርኛም ታተመ። ለጋዜጣው አእምሮ ብለው ስም ያወጡለት ምኒልክ ናቸው። በየሳምንቱ ቅዳሜ ዕለት ይታተም ነበር።
=A= =B=
ተንጋሎ ቢተፉ ተመልሶ ታፉ
ተንጋሎ ቢተፉ ተመልሶ ታፉ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ተንጋሎ ቢተፉ ተመልሶ ታፉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ:ተረትና ምሳሌ
የካቲት ፳፩
የካቲት ፳፩፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፸፩ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፶፮ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፺፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፺፬ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
http://www.ethiopianreporter.com/index.php?option=com_content&view=article&id=1314:2010-02-24-08-32-54&catid=105:2009-11-13-13-47-17&Itemid=625
መደብ:ዕለታት
የሞተ ቢሞት ያለን እንጫወት
የሞተ ቢሞት ያለን እንጫወት የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞተ ቢሞት ያለን እንጫወት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ክሮማቶግራፊ
thumb|right|300px| ዘመናዊ የክሮማቶግራፊ ማካሄጃ ማሽን
ክሮማቶግራፊ ማለት የኬሚካል ቅይጦችን ለመለያየት እና ምን ያህል እንደሆኑ ለማወቅ የምንጠቀምባቸው የተለያዩ ስልቶች ናቸዉ ። የአንድን ኬሚካል ቅይጥ በተለያየ የክሮማቶግራፊ መንገዶች መለየት ይቻላል። ለምሳሌ ወረቀት ክሮማቶግራፊ፣ ፈሳሽ ክሮማቶግራፊ እና ጋዝ ክሮማቶግራፊ የተለያዩ የክሮማቶግራፊ መንገዶች ወይም ዘዴዎች ናቸው።
መደብ:የጥንተ ንጥር ጥናት
ዮኩ ማክ አይሌላ
ዮኩ ማክ አይሌላ በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ557 እስከ 550 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የዮኩ ዘመን ለ7 ዓመታት ቆየ። በተለይ የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) እና የድሮ አቆጣጠር በመከተል፣ ይህ ከ557 እስከ 550 ዓክልበ. ድረስ ይሆናል። (በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።)
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ድንቁርና
ድንቁርና ማለት ጆሮ ድምጽን ሳይሰማ ወይም በደንብ ሳይሰማ የችሎታ ጉድለት የኖረበት ደዌ ነው።
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ
በስፖንሰር አድራጊነት ምክንያቶች ቤቲኪንግ የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ተብሎ የሚጠራው የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ በኢትዮጵያ ከፍተኛው የማኅበር እግር ኳስ ክፍል ነው። ሊጉን የሚቆጣጠረው በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ አክሲዮን ማህበር (ቀድሞ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ከ 1997 እስከ 2020 ቁጥጥር ስር ነበር) ነው። እ.ኤ.አ. በ 1997 (በ 1990 E.C) የተቋቋመ ሲሆን የቀደመውን የመጀመሪያውን ምድብ (ኢ. 19444) ተክቷል። በአስራ ስድስት ክለቦች ተወዳድሮ በኢትዮጵያ ከሌሎች የሁለተኛና የከፍተኛ ሊጎች ጋር በማሳደግና በመውረድ ሥርዓት ላይ ይሠራል። ሊጉ ከ 1997–98 የውድድር ዘመን ጀምሮ ቅዱስ ጊዮርጊስ ሲ.ሲ በዚህ ዘመን የሀገሪቱ መሪ ክለብ ሆኖ በ 14 ማዕረጎች (በአጠቃላይ 29 የመጀመሪያ ዲቪዝዮን)
right
ሰው አለወንዙ ብዙ ነው መዘዙ
ሰው አለወንዙ ብዙ ነው መዘዙ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ
ጅማሬዎች
የመጀመሪያው በይፋ እውቅና የተሰጠው የኢትዮጵያ እግር ኳስ ሊግ ስሪት እ.ኤ.አ. በ 1944 ተቋቋመ። በመጀመሪያ አምስት ቡድኖችን የሚወክሉ አምስት ቡድኖች እና የብሪታንያ ወታደራዊ ተልእኮ በኢትዮጵያ (ቢኤምኤም) በቢኤምኤም አሸናፊነት ለመወዳደር ተወዳድረዋል። የኢትዮጵያ ዋንጫ በቀጣዩ ዓመት ተጨምሮበት ከተወሰኑ ክፍተቶች ዓመታት በስተቀር በየጊዜው እየተፎካከረ ይገኛል።
ሰው አለወንዙ ብዙ ነው መዘዙ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ
የፕሪሚየር ሊግ ዘመን
የ 1997-98 የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የውድድር ዘመን መብራት ኃይል ዋንጫውን ያነሳበት ነበር። በቀጣዩ ዓመት ሊጉ የቡድኖቹን ቁጥር ወደ 10 ለማሳደግ ወስኗል ፣ ዓመቱን ሙሉ ተወዳጆች ቅዱስ ጊዮርጊስ ሲ. ቅዱስ ጊዮርጊስ በቀጣዩ ዓመት (1999-00 የውድድር ዘመን) ሻምፒዮን ሆኖ ይደጋግማል። የመብራት ኃይል አጥቂ ዮርዳኖስ አባይ ባሳየው የጥቃት ማሳያ የ 2000–01 የውድድር ዘመን በሊጉ ልዩ ነበር። አባይ በሊጉ ዘመቻ ኢትዮ ኤሌክትሪክን ለሁለተኛ ጊዜ የፕሪሚየር ሊግ ዋንጫ (3 ኛ አጠቃላይ ማዕረግ) በመርዳት በሊጉ ዘመቻ በወቅቱ 24 ግቦችን አስቆጥሯል። በ 2016-17 የውድድር ዘመን 25 ግቦችን በማስቆጠር የደደቢቱ አጥቂ ጌታነህ ከበደ እስኪያልፍ ድረስ የእሱ ሪከርድ 16 ዓመታት ይቆማል። በቀጣዩ የውድድር ዘመን (2001-02 የውድድር ዘመን) ኢትዮ ኤሌክትሪክ በብዙዎች ዘንድ ሻምፒዮን ሆኖ ለመድገም ቢመረጥም በመጨረሻ ሻምፒዮን ከሆነው ከቅዱስ ጊዮርጊስ ጀርባ በመጨረስ ተስፋውን አጣ።
የ 2002–03 የውድድር ዘመን ከአዲስ አበባ ውጭ የመጀመሪያዎቹ እውነተኛ ተፎካካሪዎች የፕሪሚየር ሊግ ዋንጫን ለማግኘት ሲገፋፉ ነበር። የቅዱስ ጊዮርጊስ 4 ኛ የፕሪሚየር ሊግ ዋንጫን (19 ኛውን አጠቃላይ ዋንጫ) ለማረጋገጥ ቅዱስ ጊዮርጊስ ከተፎካካሪዎቹ ኢትዮጵያ ቡና ጋር ድል ማድረግ ሲያስፈልገው የመጨረሻው ቀን ወርዷል። በደቡብ አርባ ምንጭ ከተማ የሚገኘው የሁለተኛው ደረጃ አርባ ምንጭ ጨርቃጨርቅ የመጀመሪያውን ማዕረግ ለማሸነፍ ቢፈልግም ቅዱስ ጊዮርጊስ አ.ማ. በመጨረሻ ግን ቅዱስ ጊዮርጊስ ግጥሚያቸውን ማሸነፍ እና ሻምፒዮንነቱን ለመያዝ ችሏል ነገር ግን በአርባ ምንጭ ጨርቃጨርቅ የተደረገው ጠንካራ ማሳያ ከዋና ከተማው ውጭ ያሉ ቡድኖች እንደገና በከፍተኛ ሊግ ለመወዳደር ዝግጁ መሆናቸውን ያሳያል።
በካፒቴን ካማል አህመድ የሚመራው ሀዋሳ ከተማ አ.ማ በታሪካቸው ለመጀመሪያ ጊዜ የፕሪሚየር ሊጉን ዋንጫ ማንሳት በመቻላቸው የ 2003–04 የውድድር ዘመን ከአዲስ አበባ ውጪ ላሉ ቡድኖች የእድገት ዓመት ሆኖ ነበር። ለፕሪሚየር ሊጉ ሻምፒዮና የኢትዮጵያ ቡና አ.ማ እና ትራንስ ኢትዮጵያ የመሳሰሉትን ለመከላከል ሀዋሳ ከተማ ኒያላ አ.ሲን ማሸነፍ ነበረበት። 5 ኛውን እና 6 ኛውን የፕሪሚየር ሊግ (20 ኛ እና 21 ኛ ዋንጫዎችን በአጠቃላይ) ማንሳት በመቻላቸው ቀጣዮቹ ሁለት የውድድር ዘመናት በቅዱስ ጊዮርጊስ አ.ሲ፡፡
የ 2006 - 07 የውድድር ዘመን መጀመሪያ ሊጉ ወደ 16 ክለቦች አድጓል። ቅዱስ ጊዮርጊስ አ.ማ ሶስት አተርን በመከልከል በበርካታ ዓመታት ውስጥ ሀዋሳ ከተማ ለሁለተኛ ጊዜ ዋንጫውን በማሸነፍ የውድድር ዘመኑ ተጠናቀቀ። ሆኖም ቀጣዮቹ ሶስት ተከታታይ ወቅቶች እንደገና በቅዱስ ጊዮርጊስ የበላይነት የሚቆጣጠሩ ሲሆን በአሰልጣኙ መንቾ መሪነት ቅዱስ ጊዮርጊስ 7 ኛ ፣ 8 ኛ እና 9 ኛ የፕሪሚየር ሊግ ማዕረጎቻቸውን (በአጠቃላይ 22 ኛ ፣ 23 ኛ እና 24 ኛ ማዕረጎቻቸውን) ይጨምራል። የቅዱስ ጊዮርጊስ ከፍተኛ ተፎካካሪዎቹ ኢትዮጵያ ቡና የ 2010-11 ዋንጫውን የመጀመሪያውን የፕሪሚየር ሊግ ዋንጫ (በአጠቃላይ ሁለተኛውን ዋንጫ) በማሸነፍ ታላቅ ሩጫቸውን ያቆማሉ። ሆኖም ቅዱስ ጊዮርጊስ በሚቀጥለው የውድድር ዘመን ተመልሶ በ 2011-12 እንደገና ዋንጫውን ያነሳ ነበር። ቅዱስ ጊዮርጊስ ለመድገም ያደረገው ሙከራ እንደ ቀጣዩ የውድድር ዘመን ደደቢት ኤፍ. በምትኩ በታሪካቸው ለመጀመሪያ ጊዜ የዘውድ ሻምፒዮን ይሆናሉ።
ከ2013-14 የውድድር ዘመን እስከ 2016-17 የውድድር ዘመን ቅዱስ ጊዮርጊስ አ.ማ በኢትዮጵያ ውስጥ በአንደኛው ዲቪዚዮን እግር ኳስ አንድ ጊዜ ብቻ የተከናወነ እና በተከታታይ 4 ርዕሶችን ያሸነፈ አንድ ነገር ያደርጋል። በተለይ የ 2016-17 የውድድር ዘመን 16 ክለቦችን ያካተተ ሲሆን ፌደሬሽኑ ሊጉን ከቀድሞው 14 ክለቦች ለማስፋት ከወሰነ በኋላ ነው። በተራው ደግሞ ባለፈው የውድድር ዘመን (2015-16) መጨረሻ ከሊጉ የወረዱት ሁለት ክለቦች ብቻ ሲሆኑ አዲሱን 16 ክለቦች የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ለማቋቋም ከከፍተኛ ሊግ ባደጉ አራት ክለቦች ተተክተዋል።
በግንቦት 2 ቀን 2018 በወልዋሎ አዲግራት ዩኒቨርሲቲ እና በመከላከያ መካከል በተደረገው ጨዋታ ዳኛ ጥቃት ከተሰነዘረበት በኋላ በኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን ሊግ ተቋረጠ። [7] የሊግ ጨዋታ ከሁለት ሳምንት በኋላ ዳኞች በቅርብ ጊዜ ውስጥ የመድን ሽፋን እንደሚቀበሉ እና ቀደም ሲል የህክምና ወጪዎች በተጠያቂ ክለቦች እንደሚሸፈኑ ለአርቢተሮች ማህበር ዋስትና እስከሚሰጥ ድረስ አይቀጥልም። የ 2017-18 የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ የመጀመሪያ ጅማ አባ ጅፋር ኤፍ.ሲ በመሆን በአስደናቂ ሁኔታ ተጠናቋል። በመጨረሻው ቀን በታሪካቸው ለመጀመሪያ ጊዜ ዋንጫውን አንስተዋል። ጅማ አባ ጅፋር እና ቅዱስ ጊዮርጊስ በነጥብ እና በግብ ልዩነት ተለያይተው ወደ መጨረሻው ቀን የገቡ ቢሆንም በጅማ አባ ጅፋር 5 ለ 0 እና በቅዱስ ጊዮርጊስ አ.ሲ 2 ለ 0 ውጤት ማሸነፍ የርዕሱ ጅማ ምስጋና ይገባዋል ማለት ነው +3 የግብ ልዩነት ከቅዱስ ጊዮርጊስ አ.መ. የደመወዝ ጭማሪ እና የቤት ውስጥ ያደጉ ተጫዋቾች ቸልተኝነት እርምጃው የተወሰደባቸው አንዳንድ ምክንያቶች ተደርገዋል።
በግንቦት 5 ቀን 2020 የ 2019-20 ወቅት በ COVID-19 ወረርሽኝ ምክንያት ተሰረዘ። በውጤቱም በዚህ የውድድር ዘመን ምንም ሻምፒዮን አልተሸለመም እንዲሁም ክለቦች ከሊጉ ወርደው አልወጡም።
በታህሳስ 12 ቀን 2020 የ 2020-21 ወቅት በይፋ ተጀመረ። ግንቦት 6 ቀን 2021 ፋሲል ከነማ የ2020-21 የፕሪሚየር ሊግ ሻምፒዮን ፣ የክለቡ የመጀመሪያ አንደኛ ዲቪዥን ማዕረግ መሆኑ ተረጋገጠ።
ውድድር
በፕሪሚየር ሊጉ 16 ክለቦች አሉ። በአንድ ወቅት (ከኖቬምበር እስከ ግንቦት) እያንዳንዱ ክለብ ሌሎቹን ሁለት ጊዜ (ባለ ሁለት ዙር ሮቢን ስርዓት) ፣ አንድ ጊዜ በቤታቸው ስታዲየም እና አንድ ጊዜ በተቃዋሚዎቻቸው ላይ በአጠቃላይ ለ 30 ጨዋታዎች ይጫወታል። ቡድኖች ለማሸነፍ ሶስት ነጥብ እና ለአንድ ነጥብ አንድ ነጥብ ይቀበላሉ። ለኪሳራ ምንም ነጥብ አይሰጥም። ቡድኖች በጠቅላላው ነጥብ ፣ ከዚያም በግብ ልዩነት ፣ ከዚያም ግቦች ተቆጥረዋል። ሦስቱ ዝቅተኛ ደረጃ ያላቸው ቡድኖች ወደ ኢትዮጵያ ከፍተኛ ሊግ (የኢትዮጵያ እግር ኳስ ሁለተኛ ደረጃ) ዝቅ ተደርገዋል እና ከከፍተኛ ሊግ የመጡ ከፍተኛ ሶስት ቡድኖች በቦታቸው ከፍ ብለዋል።
ለአፍሪካ ውድድሮች ብቃት
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ አሸናፊ በቀጣዩ ዓመት ለካፍ ቻምፒየንስ ሊግ በቀጥታ ይሳተፋል። የኢትዮጵያ ዋንጫ አሸናፊው ለካፍ ኮንፌዴሬሽን ዋንጫ የቅድመ ማጣሪያ ዙር ብቁ ይሆናል።
ኢድጋር ሳልተስ
ኢድጋር ሳልተስ (እ.አ.አ. ከ1855 – 1921) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: Mr.Incoul's Misadventure በተሰኘው ስራው ይታወቃል።
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ
ብዙ ጊዜ ማሸነፍ
ሊጉን በተደጋጋሚ በማሸነፍ ደረጃውን የያዙት ክለቦች የሚከተሉት ናቸው፡ አሸንፈዋል።
ያልተማረ አይምርም ያልተወቀረ አያደቅም
ያልተማረ አይምርም ያልተወቀረ አያደቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልተማረ አይምርም ያልተወቀረ አያደቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ
ብዙ ጊዜ ማሸነፍ
ጦር የእግር ኳስ ክለብ እ.አ.አ. ከ 1951 እስከ 1954 በተከታታይ 4 (አራት) ጊዜ በማሸነፍ ታሪክ ያለው ክለብ ነው። ይህ ክለብ በአሁኑ ጊዜ የለም። አሁን ካሉት ክለቦች ደግሞ ቅዱስ ጊዮርጊስ የእግር ኳስ ክለብ እ.አ.አ. ከ 1994 እስከ 1996 በተከታታይ ለ3 (ሶስት) ጊዜ ያህል በማሸነፍ ብቸኛው ክለብ ነው። በደጋፊ ብዛትም ቢሆን ብልጫውን እንደሚይዝ ብዙዎች ይናገራሉ።
ያልተማረ አይምርም ያልተወቀረ አያደቅም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ
ድረ ገጽ ያላቸው
በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙ ክለቦች የራሳቸው የድረ ገጽ አድራሻ ያላቸው ክለቦች 2 (ሁለት) ብቻ ናቸው። እነርሱም፡ ኢትዮጵያ ቡና የእግር ኳስ ክለብ እና ቅዱስ ጊዮርጊስ የእግር ኳስ ክለብ ናቸው። እነሱም:- የቅዱስ ጊዮርጊስ (http://www.saintgeorgefc.com/) እንዲሁም የኢትዮጵያ ቡና የእግር ኳስ ክለብ ድረ ገጽ (http://www.ethiopiancoffeesportclub.com/ ) ናቸው ።
የሊጉ ተሳታፊ ክለቦች
በሊጉ ውስጥ በ፳፻፫ ዓ.ም. የሚሳተፉ ክለቦች 18 (አስራ ስምንት) ናቸው። እነዚህም፦
ደግሞ ይዩ
መደብ:እግር ኳስ
ኩዱር-ማቡግ
300px|thumbnail|የኩዱር-ማቡግ ስም ያለበት በሴት ሠራተኛ ቅርጽ የሆነ መሠረት ችንክር ኩዱር-ማቡግ (ወይም ኩዱር-ማቡክ) የአሞራውያን አለቃ በመስጴጦምያ ነበር። አባቱ ሰምቲ-ሺልሃክ ሲሆን የሁለታቸው ስሞች ኤላማኛ በመሆናቸው ኤላማዊ እንደ ነበሩ ይታስባል። ሆኖም ኩዱር-ማቡግ እራሱ አሞራዊ ወይም ግማሽ አሞራዊ ነበር የሚሉ መምህሮች አሉ። የኩዱር-ማቡግ ማዕረግ «የማርቱ አባት» ሲሆን፣ ከ1739 ዓክልበ. ጀምሮ «የያሙትባል አባት» ሆነ።
በ1745 ዓክልበ. ኩዱር-ማቡግ የላርሳን ድካም ንጉሥ ሲሊ-አዳድን ከዙፋኑ አስወግዶ የራሱን ልጅ ዋራድ-ሲን ዘውዱን አጫነው። እንዲሁም ኩዱር-ማቡግ ካዛሉን፣ ሙቲባልንና ኤሽኑናን እንዳሸነፈ ይመስላል። ሌላውም ልጅ ሪም-ሲን ወንድሙን በላርሳ ዙፋን በ1734 ዓክልበ. ተከተለ። የኩዱር-ማቡግ ሴት ልጅ ኤን-አነዱ ደግሞ የኡር መቅደስ ከፍተኛ ሴት ካህን ሆነች። ሌላም ወንድ ሊጅ ሲን-ሙባሊት ተባለ። እነዚህ ልጆች ስሞች ሁሉ አካድኛ እንጂ ኤላምኛ አይደሉም። ሌላ ሴት ልጁ ማንዚ-ዋርታሽ ግን ኤላምኛ ስም አላት።
ኩዱር-ማቡግ ምናልባት 1730 ዓክልበ. አካባቢ ዓረፈ።
ሂጦሳ
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ገለብ
ገለብ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ፌጦ
አስተዳደግ
በፍጥነት ይበቅላል። ፩ ወይም ፪ ሳምንት ብቻ ከተተከለ በኋላ፣ የሚበላው ቡቃያ በ5 - 13 ሴንቲሜትር ሲቆም፣ ይመረታል።
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
በብዙ አገር ለምሳሌ በኢትዮጵያ፣ ኢንግላንድ፣ ፈረንሳይ፣ ሆላንድና ስካንዲናቪያ ውስጥ፣ ለሰብለ ገበያ ይታደጋል።
የተክሉ ጥቅም
ፌጦ ለተቀመመ ጻዕሙ አለም ዙሪያ በአበሳሰል ውስጥ ይወደዳል።
አቶ ሲገንጣለር (1960 እ.ኤ.አ.) ለፌጦ የሚከተሉት ጥቅሞች ዘግቧል፦
በሐረር፣ ፌጦ የላሞች ግት በሽታ ወይም «ጊጎ» ለማከም እንደ ጠቀመ ተዘግቧል።
በሰዎች አብዝቶ መብላት ያደረገውን የጎን ሕመም ለማከም ተጠቅሟል።
በ2006 እ.ኤ.አ. በጥላሁን ተክለሃይማኖት በተመራ ጥናት፣ የሚከተሉት ጥቅሞች በደብረ ሊባኖስ ዙሪያ ተገኙ፦
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:ወባ
ጳጉሜ ሲወልስ ገበሬ ጎተራህን አብስ
ጳጉሜ ሲወልስ ገበሬ ጎተራህን አብስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ጳጉሜ ቢለግስ ጎታህን አብስ
ጳጉሜ ቢለግስ ጎታህን አብስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
መቅደስ መስፍን
right|300px|thumb|መቅደስ መስፍን መቅደስ መስፍን የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን በማቅረብ ትታወቃለች።
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
እያጫወትኳት ታንቀላፋለች
እያጫወትኳት ታንቀላፋለች የአማርኛ ምሳሌ ነው። እያጫወትኳት ታንቀላፋለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሰው እንደ እውቀቱ ነው
ሰው እንደ እውቀቱ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሥነ-ሐተታ አማልክት
ሥነ-ሐተታ አማልክት (ሚቶሎጂ) ሄርሜቴክ ፍልስፍና ዳግም ውልደት፦ ፯ቱ ጥንታዊያን መርሆዎች 1. የሥነ አእምሮ (ሜንታሊዝም) መርሆ፦ ሁሉም ነገር አእምሮ ነው፤ ሕዋም አእምሮ ነች። 2. የተዛምዶ መርሆ፦ ልክ ከላይ እንዳለው፣ ልክ ከታች እንዳለው ተመሳሳይ ይሆናል። ልክ ከታች እንዳለው ከላይ ያለው ጋር ተመሳሳይ ይሆናል። በመሃል ያለው ከመሃል ይወጣል፤ ከመሃል የወጣው ከመሃል ይሆናል። 3. የንዝረት መርሆ፦ ምንም ባለበት የሚጸና የለም። ሁሉም ነገር ይንቀሳቀሳል፤ ሁሉም ነገር ይነዝራል። 4. የተቃርኖ መርሆ፦ ሁሉም ነገር በሁለታዊነት የተዋቀረ ነው፤ ሁሉም ነገር ተቃራኒ አለው፤ ሁሉም ነገር ተቃራኒ ተጣማጅ አለው፤ የሚመሳሰል እና የማይመሳሰል አንድ ናቸው፤ ተቃራኒዎች በተፈጥሮ ዐይን አንድ ናቸው፤ ሆኖም ግን በመጠን ደረጃ ይለያያሉ፤ ጽንፎች መጨረሻ ላይ ይገናኝሉ፤ ሁሉም እውነት ነው ግን ግማሽ እውነት ብቻ፤ ሁሉም ተቃርኖዎች ሊታረቁ ይችሉ ይሆን ይሆናል። 5. የሥልተ ምት መርሆ፦ ሁሉም ነገር ሥርዓቱን ጠብቆ ይፈሳል፤ ወደ ውስጥ እና ወደ ውጭ። ሁሉም ነገር የራሱ ሞገድ አለው፤ ሁሉም ነገሮች ይነሣሉ ደግሞ መልሰው ይወድቃሉ፤ የፔንዱለም ውዝዋዜ በሁሉም ነገር ውስጥ ይንጸባረቃል፤ በግራ በኩል ያለው የፔንዱለም ጉዞ ወደ ቀኝ ካለው የፔንዱለሙ ጉዞ ጋር እኩል ርቀት ነው፤ ሥልተ ምት ተቻችሎ ይቀጥላል። 6. የምክንያት እና ውጤት መርሆ፦ እያንዳንዱ ምክንያት የራሱ ውጤት አለው፤ እያንዳንዱ ውጤት የራሱ ምክንያት አለው፤ ሁሉም ነገር የሚሆነው “ዕድል ያልታወቀ ሕግ ስያሜ” ነው የሚለው ሕግ መሠረት ነው። በርካታ የተለዩ ምክንያቶች ሊኖሩ ይችላሉ ሆኖም ምንም ከዚህ ሕግ የሚወጣ ነገር የለም። 7. የሥነ ጾታ መርሆ፦ ጾታ በሁሉም ነገር ውስጥ አለ፤ ሁሉም ነገር የየራሱ ተባዕታይ እና አንስታይ መርሆዎች አሉት፤ ጾታ በሁሉም ነገር ላይ ይንጸባረቃል።
ፍልፍሌ
300px|thumb|ፍልፍሌ ፍልፍሌ (Parkinsonia aculeata) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ሴሊን ዲዮን
thumb|ሴሊን ዲዮን 2004 ዓም ሴሊን ዲዮን (Céline Dion; 1960- ዓም) ካናዳዊት ዘፋኝ ነች።
መደብ:ዘፋኞች መደብ:ካናዳ
የሞተ አይከሰስ የፈስስ አይታፈስ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ያልተማረ አይጸድቅ ያልተወቀረ አያደቅ
ያልተማረ አይጸድቅ ያልተወቀረ አያደቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልተማረ አይጸድቅ ያልተወቀረ አያደቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የምልክት ቋንቋ
thumbnail
መደብ:ቋንቋዎች
እያየህ ተናገር እየዋኘህ ተሻገር
እያየህ ተናገር እየዋኘህ ተሻገር የአማርኛ ምሳሌ ነው። እያየህ ተናገር እየዋኘህ ተሻገር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ገነት ማስረሻ
ገነት ማስረሻ የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ባህላዊ የሙዚቃ ስራወችን በማቅረብ ትታወቃለች።
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ጸሀይና ንጉስ ሳለ ሁሉም አለ
ጸሀይና ንጉስ ሳለ ሁሉም አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ዮኩ አይሬም
ዮኩ አይሬም (ወይም ዮቃይድ አይሬም) በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ1 እስከ 16 ዓም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት፣ የዮኩ አይሬም ዘመን ለ15 ዓመታት ቆየ። የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) በመከተል፣ ይህ ከ1 እስከ 16 ዓም ድረስ ይሆናል። በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ዩ ቱብ
right|frameless ዩ ቱብ በኮምፒዩተር የመጀመሪያውን ሙሉ ተንቀሳቃሽ ምሥል ማሳየት የቻለ ድረ ገጽ ነው። ድረ ገጹን ከዚህ የሚቀጥለውን ሊንክ ተጭነው ይመልከቱት።
ድር ጣቢያ
መደብ:ኢንተርኔት
ፍጁል
300px|thumb|ፍጁል ፍጁል (Raphanus raphanistrum sativus) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
እያየኋት የምታስቀኝ ሚስት አገባሁ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ነገር ሁሉ በመጀመሪያ ይከብዳል በኋላ እየቀለለ ይሔዳል
ነገር ሁሉ በመጀመሪያ ይከብዳል በኋላ እየቀለለ ይሔዳል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ነገር ሁሉ በመጀመሪያ ይከብዳል በኋላ እየቀለለ ይሔዳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ፍየል ከቀዘነ ዲያቆን ከዘፈነ
ፍየል ከቀዘነ ዲያቆን ከዘፈነ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ኤአናቱም
300px|thumb|የአሞራዎች ጽላት ክፍል
ኤአናቱም ከ2254 እስከ 2195 ዓክልበ. ድረስ ግድም የሱመር ከተማ ላጋሽ ንጉሥ ነበረ። አንድ ጽሑፍ እንደሚገልጸው ስሙ በሱመርኛ «ኤአናቱም» ሲሆን የቲድኑ (ሶርያ) ስያሜው «ሉማ» ነበረ። በርሱ መሪነት ላጋሽ ሰፊ ግዛት ይይዝ ነበር።
ኤአናቱም የአኩርጋል ልጅና ተከታይ ሲሆን የላጋሽ ንጉሥ ከሆነ በኋላ ሌሎቹን ከተሞች ለመያዝ ጀመረ። ኪሽን (ምናልባት ከንጉሡ ካልቡም) ጨመረ። በሐማዚ ንጉሥ ሀዳኒሽ ዘመን ደግሞ ትልቅ እንደ ነበር ይቻላል፤ በኋላ ዘመን በኒፑር መቅደስ «ሀዳኒሽና ሉማ» የተባሉ የአናብስት ሀውልቶች ነበሩ። በኡሩክ ንጉሥ ኤንሻኩሻና ዘመን ኤአናቱም በተለይ አሸናፊ ሆነ፤ የአክሻክ ንጉሥ ዙዙን ድል አደረገ፤ ከዚያ በኋላ ላርሳ፣ ኡማና ዑር ከኤንሻኩሻና ያዘ። ከዚህ በላይ ኤአናቱም መንግሥቱን ወደ ስሜን እስከ ሹቡርና እስከ ማሪ ድረስ አስፋፋ፤ ኤላምንም ወረረ። በመጨረሻ በ2195 ዓክልበ. ግድም ኡሩክና ኒፑር ወድቀው ኤንሻኩሻናን ገለበጠው። ትንሽ ከዚህ በኋላ ግን ኤአናቱም ሞቶ ግዛቱ እንደገና በየከተማው ተከፋፈለ። ስለዚህ የኤንሻኩሻና ልጅ ሉጋል-ኪኒሼ-ዱዱ የሱመር ላዐላይነቱን ከኡሩክና ኒፑር ያዘ። የኤአናቱም ወንድም ኤናናቱም የላጋሽ አለቃ ወይም ከንቲባ ሆነ።
ኤአናቱም በተለይ የሚታወቅበት «የአሞራዎች ጽላት» ስለሚባለው ቅርስ ነው። ይህ ትርዒት የኤአናቱም ድል በኡማ ንጉስ ኤናካሌ ላይ ለማስታወስ ተቀረጸ።
መደብ:የሱመር ነገሥታት
ፈርናንዶ ሙስሌራ
መደብ: ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
የሞተ ያልነበረ ይመስላል ያለ የማይሞት ይመስላል
የሞተ ያልነበረ ይመስላል ያለ የማይሞት ይመስላል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞተ ያልነበረ ይመስላል ያለ የማይሞት ይመስላል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የካቲት ፳፪
የካቲት ፳፪፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፸፪ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፶፯ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፺፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፺፫ ቀናት ይቀራሉ።
የአይርላንድ ነገሥታት ዝርዝር
ማስታወሻ፦ ከ400 ዓ.ም. አስቀድሞ የነበሩት የአይርላንድ ነገሥታት በታሪክ ሊቃውንት ዘንድ ከአፈ ታሪካዊ ሁኔታ በላይ የላቸውም።
የካቲት ፳፪
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
የአይርላንድ ነገሥታት ዝርዝር
ዋቢ መጻሕፍት
የአይርላንድ ነገስታት ልማዶችን ስለ ማስማማት
የካቲት ፳፪
=ልደት=
የአይርላንድ ነገሥታት ዝርዝር
ዋቢ መጻሕፍት
መደብ:የአውሮፓ ታሪክ መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች መደብ:አየርላንድ *
የካቲት ፳፪
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
መካከለኛው ምሥራቅ
400px|thumb መካከለኛው ምሥራቅ ማለት አብዛኛው ጊዜ ዛሬ ከአረቢያ እስከ ቱርክ፣ ከግብጽ እስከ ፋርስ ያሉት አገራት ናቸው።
የአሜሪካ መንግሥት መጀመርያው «መካከለኛው ምሥራቅ» የሚለውን ስያሜ በይፋ የጠቀሙ በ1949 ዓም ሲሆን፣ ትርጉሙ «ከሊብያ እስከ ፓኪስታን፣ ከሶርያና ኢራቅ እስከ ሱዳንና ኢትዮጵያ» ተባለ። በሚከተለው ዓመት ግን በ1950 ዓም የ«መካከለኛው ምሥራቅ» ትርጉም ግብጽ፣ ሶርያ፣ እስራኤል፣ ሊባኖስ፣ ዮርዳኖስ፣ ኢራቅ፣ ሳዑዲ አረቢያ፣ ኩወይት፣ ባሕሬንና ቃጣር ብቻ እንደ ጠቀለለ ወሰነ። አሁንም እነዚህ አገራት ሁሉ ከቱርክ፣ ፋርስ፣ ቆጵሮስ፣ የመን፣ ኦማንና የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች ጭምር በዘልማድ «መካከለኛው ምሥራቅ» ይባላሉ።
መደብ:እስያ
ሉጋል-ኪኒሼ-ዱዱ
ሉጋል-ኪኒሼ-ዱዱ ከ2194 እስከ 2187 ዓክልበ. ድረስ ግድም የኡሩክ ንጉሥና የሱመር አለቃ ነበረ። ከኡሩክ በላይ ኡርን፣ ኪሽንና ኒፑርን ገዛ። ከላጋሽ ንጉሥ ኤንመተና ጋራ የወዳጅነት ስምምነት ተዋዋለ።
ጋሞ
ጋሞ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።በዚህ ብሔር ውስጥ የጋሞ ሕዝብ ይገኛል፡፡ የጋሞ ሕዝብ በኦሟዊ የቋንቋ ቤተሰብ ሥር ከሚጠቃለሉ ቋንቋዎች አንዱ የሆነውን ጋሞኛ (Gamoththo) ይናገራል፡፡የጋሞ ህዝብ ባህሉን ያለቀቀና በሽምግልና ስርዓት ዕርቅ የሚፈፅም በስነ ልቦናው ከፍ ያለ ማህበረሰብ የሚገኝበት ህዝብ ነው።የዞኑ ማዕከል አርባ ምንጭ ስትሆን ውብና ማራኪ መስዕብ ያላት በተፈጥሮ ሀብት የታደለች ከተማ ነች።የጋሞ ማህበረሰብ በድንቅ ጥበቡ በሽመና በመላው አለም ይታወቃል። ጋሞ ሕዝብ የዛሬ 600 ዓመት ከጎንደር የፈለሰ ሕዝብ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ሰው ከሞተ የለ ንስሀ ከፈሰሰ አይታፈስ ውሀ
ሰው ከሞተ የለ ንስሀ ከፈሰሰ አይታፈስ ውሀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
(የማይያዝ የማይጨበጥ ነገር አይጨበጥም አይያዝም) መደብ : ተረትና ምሳሌ
ያልተማረ ዋናተኛ ከዳኛ ፊት እንቢተኛ
ያልተማረ ዋናተኛ ከዳኛ ፊት እንቢተኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልተማረ ዋናተኛ ከዳኛ ፊት እንቢተኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዮኩ አፕጣክ
ዮኩ አፕጣኽ በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ691 እስከ 690 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የዮኩ ዘመን ለ1 ዓመት ቆየ። የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) እና የድሮ አቆጣጠር በመከተል፣ ይህ ከ691 እስከ 690 ዓክልበ. ድረስ ይሆናል። (በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።)
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
እያየኋት የምታስቅ ሚስት አገባሁ
እያየኋት የምታስቅ ሚስት አገባሁ የአማርኛ ምሳሌ ነው። እያየኋት የምታስቅ ሚስት አገባሁ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ክርስቲያኖ ሮናልዶ
300px|thumb|ክርስቲያኖ ሮናልዶ 2022 ዓም
ይህ የዛሬ ኮከብ የሴት ቅድመ አያቱ ኤልዛቤል ዳፒዳድ በአፍሪካዊቷ ሃገር ኬፕ ቨርዴ የተወለዱ ናቸው፤ከአንድ ወንድሙ እና ከሁለት እህቶቹ ጋር በአንዲት ክፍል ውስጥ ኑሮን ለማሸነፍ እንደተጋ የልጅነት ታሪኩ ያስረዳል፤ታዲያ በአንድ ወቅት ይህንን ህይወታቸውን በእግር ኳስ ብቻ ለመቀየር ከእናቱ ጋር ይስማማል፤ለዚህም የሃገሩን ክለብ ስፖርቲንግ ሊዝበን ይቀላቀላል፡፡ በ15 አመቱ ግን እግርኳስን እንዲያቆም የሚያስገድድ የልብ ህመም እንዳለበት ይታወቃል፤በእናቱ ስምምነት መሰረት ቀዶ ጥገና ተደርጎለት ወደ እግር ኳስ ይመለሳል፡፡​
ስፖርቲንግ ሊዝበን እያለ በ2002 ከአርሰን ቬንገር ጋር ተገናኝቷል ወደ ሊቨርፑል የመሄድ እድልም ነበረው፡፡ በመሃል ግን ሰር አሌክስ ፈርጉሰን እና ዩናይትድ ትኩረት ውስጥ ገባ፤በ2003 ስፖርቲንግ ሊዝበን ማንቸስተር ዩናይትድን በወዳጅነት ጨዋታ 3ለ1 አሸነፈ፤ያኔ የማንችስተር ተጨዋቾች ወሬ ሁሉ ስለ ሮናልዶ ሆነ ወዲያውኑ ይሄ ልጅ ወደ ማንቸስተር ዩናይትድ እንዲመጣ ሰር አሌክስ ፈርጉሰንን መወትወት ጀመሩ፡፡​
በ2003-04 የውድድር ዘመን በ£12.4m ሮናልዶ ቀያይ ሰይጣኖቹን ተቀላቀለ ፤እነ ጆርጅ ቤስት፣ብሪያን ሮብሰን፣ኤሪክ ካንቶና ዴቪድ ቤካም የለበሱትን 7ቁጥር መለያ ለበሰ፤ባለተሰጥኦው ተጨዋች የማንቸስተርን ውድ ቁጥር ፈርጉሰን መረጡለት፤የክርስቲያኖ ሮናልዶ ተአምር ገና በመጀመሪያው ጨዋታ ከቦልተን ወንደረርስ ጋር ታየ፤አዲስ የእግር ኳስ ሰው መወለዱ እውን ሆነ፤ከሁለት የውድድር አመታት በኃላ ደግሞ ክርስቲያኖ ሮናልድ የኦልድትራፎርድ ቁንጮ ተጨዋች ሆነ፡፡
በ2006-07 የውድድር ዘመን ከ20 በላይ ጎሎችን አስቆጠረ ፤በሊጉም በ2008 ከዩናይትድ ጋር ፕሪሚየር ሊጉን እና የአውሮፓ ሻምፒዮንስ ሊግን አነሳ፤በዚህ የውድድር ዘመን በሁሉም ውድድሮች 42 ጎሎችን በማስቆጠር ምርጥ ተጨዋችነቱን አስመሰከረ ፤በ2008 በዩናይትድ ባሳየው ምርጥ እንቅስቃሴ የተነሳ ክርስቲያኖ ሮናልዶ ለመጀመሪያ ጊዜ የባሎንዶር ሽልማትን አገኘ፡፡
ያኔ ኮከብ የሚያሳድዱት ማድሪዶች የኦልድ ትራፎርድን በር ማንኳኳት ጀመሩ፤ሮናልዶ ከኦልድትራፎርድ ይለቃል እየተባለም ግን ማን ዩናይትድ በዚህ ጥበበኛ ፖርቹጋላዊ ጎል አምራችነት ለተከታታይ 3አመታት የፕሪሚየር ሊጉን ዋንጫ አነሳ(ከ2007-09)፡፡በ2009 ዩናይትድ እንደገና ከባርሴሎና ጋር ለሻምፒዮንስ ሊግ ፍፃሜ ደረሰ፤ባርሰሎና በዚህ ጨዋታ 2ለ0 አሸነፈ፤ያ ጨዋታ ሮናልዶ የዩናይትድን ማሊያ የለበሰበት የመጨረሻው ትልቅ ጨዋታ ሆነ፡፡​
ከሳምንታት በኃላ የዝውውር ሪከርድ በጥበበኛው ኮከብ ተሰበረ፡፡ማድሪድ £80m ከፈለ፤ሮናልዶ የልጅነት ህልሜ ወዳለው ሳንቲያጎ ቤርናቦ ተዘዋወረ፤አዲሱ ተፅዕኖ ፈጣሪ ታታሪው ጋላክቲኮን ተቀላቀለ፡፡በሳንቲያጎ ቤርናቦ በመጀመሪያው አመት ብቻ በ35 ጨዋታዎች 32ግቦችን አስቆጠረ ፤በ2010-11 የውድድር ዘመን ደግሞ የላሊጋው ኮከብ ግብ አስቆጣሪ ሆኖ የፒቺቺው አሸናፊ ሆነ፤በ34 ጨዋታዎች 40ግቦችን በማስቆጠር፤ሪያል ማድሪድ ባርሰሎና በኮፓ ዴል ሬይ በዚህ ዘመን ሲያሸንፍ የማሸነፊያ ጎሏ የክርስቲያኖ ሮናልዶ ሆነች፡፡
በሪያል ማድሪድ ሮናልዶ መነሳቱን አላቆመም በየጊዜው የሚጨምር የማይታመን ብቃት የሚያሳይ የጎል ማሽን ሆነ፤በ2012 ላሊጋውን ከማድሪድ ጋር ወሰደ፤በ38 ጨዋታዎች 46 ጎል በማስቆጠር ኮከብ ሆነ በዚህ ወቅት የፊፋ ባሎንዶርን ሌላ ልዩ ብቃት ባሳየው አርጀንቲናዊው ሊዮኔል ሜሲ ተነጠቀ እንጂ ሮናልዶ መሸለም ነበረበት ብለው የሚከራከሩት በርካታ ናቸው። ሮናልዶ እስከ አሥር አመቱ ሀልጋ ላይ በመሽናቱ እናቱን ያስቸግር ነበር እናቱ ደይፐር መቀየሪያ እንኳን አልነበራትም አሁን ጎብዞ የአለም ሪከርድ እየሠራ ይገኛል ስለሱ ታሪክ ተፅፎ አያልቅም።
አህያ በለስላሳ ምላሷ እሾህ ትበላለች
አህያ በለስላሳ ምላሷ እሾህ ትበላለች የአማርኛ ምሳሌ ነው። አህያ በለስላሳ ምላሷ እሾህ ትበላለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ:ተረትና ምሳሌ
የዓፄ ምኒልክ ደብዳቤ
የዓፄ ምኒልክ ደብዳቤ፦ (ደብዳቤ ቊጥር ፩ ሺ ፯፻፲፭ 1715)
ይድረስ ከራስ ሚካኤል
ይህ ፋሪስ ወልደ ማርያም የሚባለው ቦረና ነገሌ የደጃዝማች ካሣ አሽከር ቤቴ ተቃጥሎ ሌባ ሻይ ቢያመጣ እኔ ቤት ተኛ። እኔም በራስ ሚካኤል ቃል አስደግሜ ተመልሶ እዚያው ተመልሶ ተኛ። ይህንኑ ለአፈ ንጉሥ ነሲቡ ጮኬ ከሰይዱ ጋር አጋጥመውኝ ሌባ ሻዩም ሁለት ግዜ አንተው ቤት ከተኛ ክፈል ብለውኝ ቤቴ ሠላሳ ብር ርስቴ አራት ብር ያወጣል ቢሉኝ እንደገና ጮኬ የአገር ሽማግሌ ጎረቤት በገመተው ክፈል በሚል ለአፈ ንጉሥ ማኀተም ወስጄ ሽማግሌ በገመተው ክፈል በሚል ለአፈ ንጉሥ ማኅተም ወስጄ ሽማግሌ በገመተው ልክፈል ሁለት ዋስ ጨርቼ እንገማመት ሳይለኝ ከርሞ አሁን በዓመቱ ከአፈ ንጉሥ ነሲቡ ማኅተም አላወጣም ብሎ ከሶ ማኅተሙም ራስ ሚካኤል ዘንድ ጠፋ። ከዋሶቹ ሠላሳ አራት ብር ተቀበሏቸው። ይህንኑም እንደገና ጮኼ ማ[ኅ]ተም አምጣ አሉኝ ብሏልና ከዋሶቹ የተበላ ሠላሳ አራት ብር ይመለስና የአገር ሽማግሌ ቤቱን የሚያውቅ ጎረቤት በገመተው ይክፈል።
ሐምሌ ፴ ቀን ፲፱፻ ዓ.ም. አዲስ አበባ ከተማ ተጻፈ።
ምንጭ፦ ከሣቴ ብርሃን ቡሩክ ከጳውሎስ ኞኞ አጤ ምኒልክ በሀገር ውስጥ የተጻጻፏቸው ደብዳቤዎች ከሚል መጽሐፍ ላይ ገልበጠው እንደተየቡት
መደብ:አጼ ምኒልክ መደብ:ኢትዮጵያ በ19ኛው ክፍለ ዘመን
ሞጣ
ሞጣ ከተማ የምትገኘው በአማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት በምስራቅ ጎጃም ዞን፣ በ  ሁለት እጁ እነሴ ወረዳ  ከአዲስ አበባ በ371 ኪሜ ከክልሉ መንግስት መቀመጫ ከሆነችው ባህርዳር ከተማ ደግሞ 120 ኪሜ ርቀት ላይ ከዞኑ መቀመጫ ከሆነችው ከደብረማርቆስ ደግሞ 192 ኪሎሜትር ርቀት ላይ ነው።
አስትሮኖሚያዊ መገኛ ቦታዋ ደግሞ 11º 04’ ምስራቅ ላቲቲዩድ እና በ37º 52’ ሰሜን ሎንጊትዩድ ነው።
አመሰራረት
ሞጣ ከተማ የተቆረቆረችው በ 1747 ዓም ነው። የሞጣ ከተማ ስያሜን ስንመለከት ሁለት አይነት አመለካከቶች ይነሳሉ፡፡ የመጀመሪያው አመለካከት “አባ ሞፃ” ከሚባል መነኩሴ ስም የተወሰደ ነው የሚል ሲሆን ይኸውም መነኩሴ የሞጣ ደብረ ገነት ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን ከመደበሩ በፊት የነበረና በቤተክርስቲያኑ የተቀበረ የመጀመሪያው ሰው ነው የሚል ነው፡፡ በብዛት ተቀባይነት ያለው አመለካከት ደግሞ የሞጣ ደብረ ገነት ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያን አሰሪ ከሆነችው ከንግስት ምንትዋብ ልጅ ከልዕልት ወለተ እስራኤል ታሪክ ጋር የተያያዘ ነው፡፡ ልዕልቲቱ ቤተክርስቲያን ማሰራት ትወድ ስለነበር አባቶች እሷ ከሞተች ማካካሻ ይሆናል ተብሎ የተሰጣት በመሆኑ ከዚያ የመጣ ስያሜ ነው ይላሉ፡፡ ልዕልት ወለተ እስራኤል የሞጣ ደብረ ገነት ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያንን ከደበርሽ ከተማዋ ታድጋለች ያንች ህይወት ግን ያልፋል ነገር ግን መድሃኒያለም ቤተክርስቲያንን ከደበርሽ እድሜሽ ይረዝማል ከተማዋ ግን አታድግም የሚል ራዕይ አይታ ስለነበር ከተማዋ ብታድግና የእኔ ህይወት ቢያልፍ ይመረጣል በማለት የሞጣ ደብረ ገነት ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስቲያንን ደበረች ከዚያም በኋላ ህይወቷ እንዳለፈና ከተማዋም ለእርሷ ማካካሻ እንዲሆን ተብሎ ከ1747 ዓ.ም ጀምሮ ስያሜዋን ያገኘች መሆኑን መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡
ሞጣ ጊዮርጊስ
የህዝብ ብዛት
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች
ወይን ውሃ
ወይን ውሀ በ ጎጃም ክፍለ ሀገር ምስራቅ ጎጃም ዞንቢቡኝ ወረዳ የሚገኝ ከተማ ነው። በ ቢቡኝ እና በደጋ ዳሞት መካከል የሚገኝ ከተማ ነው። የድሮ ስሙ ስሞል ሜዳ ይባል ነበር።
«ወይን ውሀ» የሚለው ስም የተወሰደው በሁለት ወንዞች ማለትም በግምባራ እና ማማት ወንዝ መካከል ስለሚገኝ ነው ይባላል። ወይን ውሀ ከሞጣ ከተማ በ፫፪ ኪሎ ሜትር ርቀት በስተምእራብ በኩል ይገኛል።
ወይን ውሃ ከጉጉት ተራራ ስር በደብረሲና ቀበሌ፤ በሞሰባ ሽሜ አቦ ቀበሌ እና  በዳሞት  ተከቦ የሚገኝ ከተማ ነው።
መደብ:ጎጃም
ኤኳዶር
የኤኳዶር ሪፐብሊክ ዴሞክራስያዊ ሀገር ሲሆን በፕሬዚደንት ይመራል። ከደቡብ አሜሪካ 1000 ኪ/ሜ. ወደ ምዕራብ በፓሲፊክ የሚገኙት ጋላፓጎስ ደሴቶች የኤኳዶር ናቸው። በተጨማሪ ኤኳዶር በተለያዩ ተፈጥሮአዊ መናኸሪያዎች በጣም ብዙ ልዩ ልዩ የዱር አራዊትና አትክልት አሉበት፤ ለምሳሌ የጋላፓጎስ ታላላቅ ባሕር ኤሊ። እነዚህ ኤሊዎች ከአንድ መቶ ዓመት በላይ በሕይወት ሊኖሩ ይችላሉ፣ አንዱ ኤሊ እንኳን የ170 ዓመታት ዕድሜ ነበረው። የተፈጥሮአዊ መናኸሪያ መብቶች በኤኳዶር 2000 ዓ.ም. ሕገ መንግሥት ተረጋግጠዋል።
ኤኳዶር ነፃነቱን በ1822 ዓ.ም. አገኘ። ከዚያ በፊት በስፓኒሽ መንግሥት ቅኝ ግዛት ለረጅም ጊዜ ስትሆን ለአጭር ጊዜ ደግሞ በግራን ኮሎምቢያ ሪፐብሊክ ውስጥ ተጨመረ። የነፃነቱ ትግል ለረጅም ዘመን ቆይቶ ብዙ የሰው ልጅ ሕይወት ፈጅቶ ነበር። ከዚያ ጀምሮ አገሩ ወይም ሲቪል ወይም ወታደራዊ መንግሥታት በመፈራረቅ ኖሮዋል። ምጣኔ ሀብቱ የተለማ ነው። የኗሪ ብሔሮችና አፍሪካዊ-ኤኳዶራውያን ሕዝብ ሁለቱም በኤኳዶር ባሕል ላይ ተጽእኖ በመሆናቸው የአስተዋጽኦ ሚና አጫውተዋል።
መደብ:ኤኳዶር
ኃይሌ ገብረ ሥላሴ
ዲናኦል ዕንቁ በ 1998 ዓም ሰኔ 30 ቀን ተወለደ። ዲናኦል ከአባቱ ከአቶ ዕንቁ ከበደ እና ከእናቱ ከወ/ሮ ሂሩት አሰፋ እናም ከወንድምና እህቶቹ ጋር በ44 ማዞሪያ ይኖራል። አሁን ለይ 2014 ዓም የ 9ነኛ ክፍል ተማሪ ነው። የሚማረውም በ አባዶ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ነው። ዲናኦል "በህይወቴ ስኬታማ ሰው ነኝ" ይላል።
ፋይጦን
ፋይጦን (ግሪክኛ፦ Φαέθων) በግሪክ አፈ ታሪክ የሚታወቅ ሰው ነው።
በትውፊት ዘንድ የፀሐይ አምላክ ሄሊዮስ እና የክሊመኔ ልጅ ነበረ። ክሊመኔ የኢትዮጵያ ንጉሥ «ሜሮፕስ» ንግሥት ትባላለች። ፋይጦን ግን አድጎ አባቱ በዕውኑ ሄሊዮስ እንደ ነበር ማስረጃ ፈለገ። ስለዚህ አባቱ ሄሊዮስ የፀሐይቱን ሠረገላ እንዲነዳ ፈቀደው። ፋይጦን ሠረገላውንም ሲነዳ፥ አልቻለበትምና ፀሐይቱ ወደ ምድር ከመጠን እንድትቀርብ አመጣት። ስለዚህ ነው የአይቲዮፒያ (አፍሪቃ) ስዎች ቆዳ የተቃጠለ እንዲሁም ሳህራ በረሃ የተፈጠረ የሚል ትውፊት ነበር። የአማልክት አለቃ ዜውስ ግን ፋይጦንን በመብራቅ ገደለውና ከሠረገላው በኤሪዳኑስ ወንዝ ወደቀ። የዚህ ወንዝ መታወቂያ ፖ ወንዝ በጣልያን አገር መሆኑ ባብዘኛው ይታመን ነበር። እህቶቹ ሲያልቅሱለት ልብን ዛፎች ሆኑ እምባዎቻቸውም ወርቃማ የዛፍ ሙጫ (አምኒት ወይም በግሪክ «ኤሌክትሮን») ሆኑ። ይህ ትውፊት በተለይ በአረመኔው ጸሐፊው ኦቪድ ጽሑፍ ይታወቃል።
ከዚህ ባሻገር አኒዩስ ዳ ቪቴርቦ እና ዮሐንስ አቨንቲኑስ ባሳተሙት መረጃዎች ዘንድ፣ ፋይጦን እንደ ታሪካዊ ግለሰብና የሕዝቡ አለቃ ይታያል። ሚሪና ከአማዞኖቹ ሠራዊት ጋር በከነዓን ባለፈችው ወቅት ካባረረቻቸው ነገዶች መካከል ነበሩ። የፋይጦን ወገን ከከነዓን በመርከብ ወጥተው ለብዙ ዓመታት መኖሪያ ሲፈልጉ በሜድቴራኔያን ባህር ተንቀዋለሉ። በመጨረሻ በ2108 ዓክልበ. ግድም ወደ ጣልያን አገር መጥተው የራዜና ንጉሥ ማሎት ታገስ ከፖ ወንዝ ስሜን እንዲኖሩ ፈቀደላቸው። በኋላ በ2079 ዓክልበ. ግድም ፋይጦን ልጁን ሊጉር በዚያች አገር («ሊጉርያ») ትቶ ግማሽ ሕዝቡን ይዞ ወደ ኢትዮጵያ እንደ ፈለሱ ደግሞ ይጻፋል። ለመሆኑ በዚያው ዘመን ወደ ኩሽ መንግሥት የገባ የከነዓን ትውልድ «ዋቶ» የተመዘገበ ነው። ዋቶና ሕዝቡ በግብጽና በሱዳን ረሃብ አገኝተው እስከ ደጋ ድረስ መንገዳቸውን ቀጠሉና በዚያ ሠፍረው የወይጦ ሕዝቦች ወላጆች ሆኑ ይባላል።
መደብ:የግሪክ አፈታሪክ
ገብረ ክርስቶስ ደስታ
የፍቅር ቃጠሎ
ቀደም ሲል እንዳመለከትኩት የገብረ ክርስቶስ የጻፋቸው ግጥሞች እንደ ሥዕሎቹ በሰፊው አልታወቁም፡፡ ለዚህ ዋነኛው ምክንያት ለሥዕል ሥራው ቅድሚያ መስጠቱ ሊሆን ይችላል፡፡ ነገርግን ገብረ ክርስቶስ በሕይወት እያለ በተለያየ አጋጣሚ ያነበባቸውን፤ በዛሬይቱ ኢትዮጵያ ጋዜጣ ላይ በተለያየ ጊዜ የታተሙትንና በሀገር ቤትና በውጭ ሀገር እያለ በማስታወሻው የተዋቸውን ግጥሞቹን ከያሉበት በማሰባሰብና በመተየብ ለህዝብ እንዲደርሱ ጥረት ላደረጉት በተለይም ለላስ ቬጋሱ አሠፋ ገብረ ማርያምና ጓደኞቹ ከፍተኛ አድናቆት አለኝ፡፡ በዚህ ግለ-ታሪክ ውስጥ የተካተቱት ግጥሞች በሙሉ የተገኙት እነ አሰፋ ካዘጋጁት የግጥም መድብል ሲሆን ገብረ ክርስቶስ በተለያየ ጊዜ የጻፋቸው አርባ ያህል ግጥሞች ተካተዋል፡፡ (This Day in Ethiopian History
መደብ:ገብረ ክርስቶስ ደስታ
ፍየል የለኝ ከነብር ምን አጣላኝ
ፍየል የለኝ ከነብር ምን አጣላኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
የሞተን አትርሳ የወደቀን አንሳ
የሞተን አትርሳ የወደቀን አንሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞተን አትርሳ የወደቀን አንሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሰውየው ውሀ ሲወስደው እኔም ወደ ቆላ እወርዳለሁ ብዬ ነበር አለ
ሰውየው ውሀ ሲወስደው እኔም ወደ ቆላ እወርዳለሁ ብዬ ነበር አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ያልተረታ አይረታ ያልጠገበ አይማታ
ያልተረታ አይረታ ያልጠገበ አይማታ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልተረታ አይረታ ያልጠገበ አይማታ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እያደር ይቃቃር
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
T
thumbnail|220px
T / t በላቲን አልፋቤት ሀያኛው ፊደል ነው።
የ«T» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ታው» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የመስቀል ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ታው" (Τ, τ) ደረሰ።
በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ተ» («ታው») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ታው» ስለ መጣ፣ የላቲን 'T' ዘመድ ሊባል ይችላል።
መደብ:የላቲን አልፋቤት
ብርጭቆ
300px|thumbnail|የፊንቄ ብርጭቆ ጋን፣ 1000 ዓክልበ. ግድም
ብርጭቆ ለመቅረጽ የሚችል፣ ብዙ ጊዜ ግልጽ የሆነ ውኁድ ሲሆን ብዙ ጥቅሞች አገኝቶዋል፤ ለምሳሌ መስኮት በመሥራት ይጠቀማል።
ብርጭቆ መጀመርያው በጥንት የተገኘው የሸምበቆ አመድ (አልካሊ) ከቀለጠ አሸዋ (ሲሊካ) ጋራ ሲቀላቀል ነበር። የብርጭቆ ኢንዱስትሪ የጀመረው ምናልባት 1900 ዓክልበ. በፊንቄ ሲሆን፣ ከዚያ አስቀድሞ በተመሳሳይ ዘዴ ሴራሚክ ወይም ሸካክላ በመሥራት በድንገት የተፈጠረ የብርጭቆ ዶቃ አለ።
መደብ:ውሑዶች
1924
ልደት
=ዕለተ ሞት=
መደብ:አመታት
በሬ ሳላይ መጣሁ
በሬ ሳላይ መጣ ሁ
መደብ: ቅኔ
ፍየልና ቀበሮ ምጥማጥና ዶሮ
ፍየልና ቀበሮ ምጥማጥና ዶሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ማናልሞሽ ዲቦ
ማናልሞሽ ዲቦ  የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ባሕላዊ እና ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን በማቅረብ ትታወቃለች።
== የህይወት ታሪክ
የስራ ዝርዝር
አልበሞች
ሳንዲየጎ
ሳንዲየጎ 1.5 ሚሊዮን ነዋሪ ያሎአትና በደቡብ ካሊፎርኒያ የምትገኝ የአሜሪካ ከተማ ነች።
መደብ:የካሊፎርኒያ ከተሞች
ማናልሞሽ ዲቦ
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ኬረለ
400px|thumb|ኬረለ በሕንድ
ኬራላ በደቡባዊ ምዕራብ የምትገኝ የሕንድ ክልል ናት።
መደብ:የሕንድ ክፍላገራት
አህያን ተላም ነድዋት
አህያን ተላም ነድዋት የአማርኛ ምሳሌ ነው። አህያን ተላም ነድዋት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ:ተረትና ምሳሌ
መካከለኛ አሜሪካ
400px|thumb መካከለኛ አሜሪካ ማለት ከሜክሲኮ ደቡብና ከደቡብ አሜሪካ ስሜን ያሉት ፯ አገሮች ናቸው።
ዮኩ ዋይርኬስ
ዮኩ ዋይርኬስ በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ605 እስከ 593 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የዮኩ ዘመን ለ12 ዓመታት ቆየ። የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) እና የድሮ አቆጣጠር በመከተል፣ ይህ ከ605 እስከ 593 ዓክልበ. ድረስ ይሆናል። (በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።)
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
የሞተው ባልሽ የገደለው ውሽማሽ
የሞተው ባልሽ የገደለው ውሽማሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞተው ባልሽ የገደለው ውሽማሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እያደፈ በእንዶድ እየጎለደፈ በሞረድ
እያደፈ በእንዶድ እየጎለደፈ በሞረድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። እያደፈ በእንዶድ እየጎለደፈ በሞረድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሮኒ ጄምስ ዲዮ
thumb|285px|ሮኒ ጄምስ ዲዮ
ሮኒ ጄምስ ዲዮ (እንግሊዝኛ፣ Ronnie James Dio) አሜሪካዊ ዘፋኝና የዘፈን ደራሲ እንዲሁም የግጥም ደራሲ ነበር። ጁላይ 10 ቀን 1942 እ.ኤ.አ. ተወልዶ በሜይ 16 ቀን 2010 እ.ኤ.አ. ሞተ።
ፍየሏን እንደበግ
ፍየሏን እንደበግ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ሰው ያመነ ውሀ የዘገነ
ሰው ያመነ ውሀ የዘገነ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
27 October
27 October በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥቅምት 17 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ርብቃ ሰለሞን
right|300px|thumb|ርብቃ ርብቃ ሰለሞን የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን በማቅረብ ትታወቃለች።
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ያህል ነው እንጂ
ያህል ነው እንጂ
(ከዳንኤል ተፈራ)የደነባ ልጅ ሰ.ሸዋ
መደብ :ቅኔ
ያልተሾመ አያዝ ያልቀሰሰ አያናዝዝ
ያልተሾመ አያዝ ያልቀሰሰ አያናዝዝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልተሾመ አያዝ ያልቀሰሰ አያናዝዝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አይብን ሲያዩት አጓቱን ጠገቡት
አይብን ሲያዩት አጓቱን ጠገቡት የአማርኛ ምሳሌ ነው። አይብን ሲያዩት አጓቱን ጠገቡት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ:ተረትና ምሳሌ
ቱፋሕ
thumb ቱፋህ ወይም ቱፋሕ ገረብ በኢትዮጵያና በሌሎች አገራት የሚገኝ ዛፍ ነው። ፍራፍሬው ደግሞ ፖም፣ ቱፋህ ወይንም አፕል ይባላል።
ለገሂዳ
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ሲክ ሰምፔር ቲራኒስ
280px|thumbnail|የቪርጂኒያ ማኅተም ሲክ ሰምፔር ቲራኒስ (ሮማይስጥ፦ Sic semper tyrannis) ትርጉም «ኢንዲህ ምንጊዜ ለአምባገነኖች» ሲሆን ዩሊዩስ ቄሳር በተገደለበት ወቅት (52 ዓክልበ.) ነፍሰ ገዳዩ ብሩቱስ የጮኸ ቃል መሆኑ ይታመናል። ሆኖም ይህ እርግጥኛ ታሪክ አይደለም። ያም ሆነ ይህ መፈክሩ ለቭርጂኒያ ሰንደቅ ዓለማና አርማ በ1768 ዓ/ም በአሜሪካዊ አብዮት ጊዜ ተመረጠ።
መደብ:ላቲን
አመድ
አመድ ማለት ማናቸውም ነገር በእሳት ከተቃጠለ በኋላ የሚቆየው ቅሬታ ነው።
በጥንተ ንጥር ጥናት ሥር፣ አመድ አልካሊ በመሆኑ፣ የተለያዩ አትክልት አመዶች ከልዩ ልዩ ቁሶች በመቀላቀል፣ ብዙ ጠቃሚ ነገሮች በታሪክ ተገኝተዋል። በተለይም፦
ለአንዳንድ ጥቅም፣ ብዙ ሶዲየም ያላቸው አትክልት እንደ ሸምበቆ የተሻለውን አመድ ይሰጣል፣ ይህም ነጥሮን (ሶዲየም ከሰላ ወይም «አምቦ አመድ») ይባላል። ለሌላ ጥቅም፣ ብዙ ፖታሺየም ያለው እንጨት የተሻለውን አመድ (ፖታሽ ወይም «ድስት አመድ») ይሰጣል።
መደብ:ውሑዶች
ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ
ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ባልካኖች
thumb|400px|ባልካኖች በመልክዓምድር ረገድ - በመስመር ውስጥ። «ባልካኖች አገራት» - ብርቱካን 400px|thumb|የባልካኖች ልሳነ ምድር - ከአውሮጳ ሦስት ትልልቅ ልሳኖች ምሥራቃዊው ነው።
ባልካኖች በአውሮፓ ደቡብ-ምሥራው የሚገኝ ትልቅ አውራጃ ነው። ስሙ ከባልካን ተራሮች ተወሰደ።
ፍየል ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ባልካኖች
በባህል ጥናት ረገድ፣ ግሪክ አገርና ቱርክ እንደ «ባልካኖች» አይቆጠሩም፣ ሮማኒያ፣ ሰርቢያ፣ ክሮኤሽያና ስሎቬኒያ በሙሉ «ባልካን አገራት» ይባላሉ።
ሰው ያስገድላል አባይ ውሀ ያስጮሀል ድንጋይ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እዬዬም ሲዳላ ነው
እዬዬም ሲዳላ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። እዬዬም ሲዳላ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ያልተሾመ አያዝ ያልቀሰሰ አይናዝዝ
ያልተሾመ አያዝ ያልቀሰሰ አይናዝዝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልተሾመ አያዝ ያልቀሰሰ አይናዝዝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የሞተው ባልሽ ገዳዩ ወንድምሽ (ሀዘንሽ ቅጥ አጣ ከቤትሽ አልወጣ)
የሞተው ባልሽ ገዳዩ ወንድምሽ (ሀዘንሽ ቅጥ አጣ ከቤትሽ አልወጣ) የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞተው ባልሽ ገዳዩ ወንድምሽ (ሀዘንሽ ቅጥ አጣ ከቤትሽ አልወጣ) የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሞራ
300px|thumbnail|ሞራ - የበሬ ስብ ከቀለጠ በኋላ
ሞራ የቀለጠ የበሬ ወይም የበግ ስብ ነው። ብዙ ጠቃሚ ነገሮች ከሞራ ተሠርተዋል፤ በተለይም ሳሙናና ሻማ ለመሥራት ጠቅሟል።
መደብ:ሥነ አካል
አጥብቀህ ጎርሰህ ወደ ዘመድህ ተመለስ
አጥብቀህ ጎርሰህ ወደ ዘመድህ ተመለስ የአማርኛ ምሳሌ ነው። አጥብቀህ ጎርሰህ ወደ ዘመድህ ተመለስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ:ተረትና ምሳሌ
አሌክሳንድርያ፣ ቨርጂኒያ
አሌክሳንድርያ በሰሜን አሜሪካ፣ ቨርጂኒያ ስቴት ውስጥ የሚገኝ ከተማ ሲሆን፣ ከአገሪቱ ዋና ከተማ ከዋሺንግተን ዲሲ በ፮ ማይል ዕርቀት ላይ ይገኛል። ምንም እንኳ በፊቱ ዘመን አሌክሳንድርያ የካውንቲ ስፋት የነበረው ቢሆንም፣ በ፩፱፻፳ዎቹ ከቆዳ ስፋቱ ተከፍሎ የአርሊንግትን ካውንቲ ሲመሰረት፣ ከካውንቲነት ወደ ከተማነት ዝቅ ብሏል። ከዚህ በተረፈ፣ በፌርፋክስ ካውንቲ ውስጥ የሚገኝ አሌክሳንድሪያ ተብሎ የሚታወቅ ክፍል ቢኖርም፣ ይህ ግን የፌርፋክስ አካል እንጂ የአሌክሳንድርያ ክፍል ተብሎ አይቆጠርም።
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ብሩናይ
ብሩናይ በእስያ የሚገኝ አገር ሲሆን ዋና ከተማው ባንዳር ሰሪ ቤጋዋን ነው።
መደብ:የእስያ አገራት
ሰው ያለስራው የተሰረቀ አህያ ይነዳል
ሰው ያለስራው የተሰረቀ አህያ ይነዳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የሞተውን አያ ይለዋል
የሞተውን አያ ይለዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞተውን አያ ይለዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቬኔዝዌላ
400px|thumb|left|የቬኔዝዌላ ፕሬዚዳንት ክርክር። ቀይ - ማዱሮ ዕውቀና ተሰጠ። ሰማያዊ፦ ጓይዶ ዕውቀና ተሰጠ ቬኔዝዌላ (እስፓንኛ፦ Venezuela) የደቡብ አሜሪካ አገር ነው። ዋና ከተማው ካራካስ ነው።
2011 ዓም የመሪነት ቀውስ
በ2011 ዓም በቬኔዝዌላ የመሪነት ክርክር አለ። ባለፈው ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ አቶ ኒኮላስ ማዱሮ አሸነፈ። የተቀራኒው አቶ ዋን ጓይዶ ወገን ግን በምርጫ ስላልተሳተፈ እሱ አልተመረጠም። ዳሩ ግን አቶ ጓይዶ በዋሺንግተን ዲሲ ድጋፍ አሁን በራሱ አዋጅ ራሱን ለፕሬዚዳንትነቱ ሾመ።
የዋሺንግተን ቅርብ ጭፍሮ አገራት ሁሉ የአቶ ጓይዶን ፕሬዚዳንትነት ጸድቀው፤ በ«ዲሞክራሲ» ዘመናዊ ትርጉም ዘንድ የአገሩ ሕዝብ ድምጽ ከዋሺንግተን ዲሲ ፈቃድ አይበልጥም ማለታቸው ነው። በተጨማሪ ዋሺንግተን ለዓለም አገራት ሁሉ «ወገናችሁን ምረጡ» ብሎ ያስገድዳል።
መደብ:ቬኔዝዌላ
ፍዳ ለሀጥአን እሴት ለጻድቃን
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
የአፍሪካ ፈንግል
የአፍሪካ ፈንግል ወይም እንቅልፍ የለሽ የእንስሳትና የሌሎች እንስሳት ጥገኛ በሽታ  ነው። መንስኤው  በየፈንግል ብሩሲ ዝርያ ጥገኛ ህዋስ አማካኝነት ነው። ሰዎችን የሚያጠቁ ሁለት አይነት ናቸው፣ ፈንግል ብሩሲ ጋምቢነስ (ቲ.ቢ.ጂ) እና ፈንግል ብሩሲ ሮዲሲንስ (ቲ.ቢ.አር.). ቲ.ቢ.ጂ በሽታው ከተገኘባቸው ለ98% በላይ መንስኤ ሆኖ ተገኝቶአል። ሁሉም ሚተላለፉት በተመረዘ  የቆላ ዝንብ አማካኝነት ነው። በአብዛኛው በገጠር ቦታዎች የተለመዱ ናቸው።
በመጀመሪያ፣ በበሽታው የመጀመሪያ ደረጃ ትኩሳት፣ ራስ ምታት፣ ማሳከክ፣ እና የመገጣጠሚያ ህመም ስሜት ናቸው። ይህም የሚጀመረው በተነከሱ ከአንድ እስከ ሶስት ሳምንታት ባለው ጊዜ ውስጥ ነው። ከሳምንታትና ከወራት በኋላ የሁለተኛ ደረጃው ማቃዠት፣ መደንዘዝ፣ መዘባራቅና የእንቅልፍ ችግር በማስከተል ይጀምራል።  ምርመራው  በደም ጠብታ ወይም በፍርንትት ፈሳሽ ውስጥ ጥገኛ ተህዋስያኑን በመፈለግ ይጀምራል። የሸፊትነክ ቀዳዳ የበሽታውን የመጀመሪያና የሁለተኛ ደረጃ ልዩነቱን ለመንገር ይፈለጋል።
አሰቃቂውን በሽታ ለመከላከል ለአደጋው ተጋላጭ የሆኑትን ሰዎች የቲ.ቢ.ጂ የደም ምርመራ ማካሄድን ያካትታል። በሽታው ገና እንደጀመረ ማለትም በስርአተ ነርብ ላይ ምልክቶች ከመታየታቸው በፊት ከታወቀ በሽታውን ማዳን ቀላል ነው። የመጀመሪያ ደረጃውን ለማከም ፔንታማይዲን ወይም ሱራሚን መድሀኒቶችን መጠቀም ነው። የሁለተኛ ደረጃውን ለማከም  ኢፍሎርንቲን ወይም ኒፉርቲሞክእና ኢፍሎርንቲን ቅልቅል ለቲ.ቢ.ጂ ይይዛል። ምንም እንኳን  ሜላርስፕሮል ለሁሉም ቢሰራም ፣ ከፍተኛ የጎንዮሽ ጉዳት ስላለው በተለይ ለ ቲ.ቢ.አር ያገለግላል።
በሽታው ከሰሀራ በታች ባሉ በተወሰኑ የአፍሪካ አገራት ይከሰታል፣ በ36 ሀገራት ውስጥ የሚገኙ 70 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች በአደጋ ላይ ናቸው። በ2010 ለ9000 ሞት መንስኤ ሲሆን ይህም ቁጥር ከ1990 ማለትም 34,000 ከነበረው የቀነሰ ነው። በ2012 ውስጥ አዲስ ከተያዙት 7000 ህመምተኞች ጨምሮ በአሁኑ ወቅት በግምት 30,000 ሰዎች በበሽታው ተይዘዋል። ከነዚህ ህሙማን ውስጥ ከ80% የሚበልጠው በኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ውስጥ ነው። በቅርብ ታሪክ ውስጥ ሶስት ዋና ዋና ወረርሽኞች ተነስተዋል፤ አንዱ ከ1896 እስከ 1906 እ.ኤ.አ. በዋናነት ዩጋንዳ ውስጥና በኮንጎ ቤዝንና ሁለቱ ደግሞ በበርካታ አፍሪካ ሀገራት ውስጥ የተከሰቱ ሲሆን ይኸውም በ1920ና 1970 እ.ኤ.አ. የተከሰቱት ናቸው። ላሞች እና ሌሎች እንስሳት በሽታውን ሊሸከሙ ይችላሉ፣ እናም በበሽታው ሊያዙ ይችላሉ።
ማጣቀሻዎች
መደብ:ሕክምና
እዬዬ ሲደላ ነው
እዬዬ ሲደላ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። እዬዬ ሲደላ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
Z
thumbnail|220px
Z / z በላቲን አልፋቤት 26ኛ እና መጨረሻው ፊደል ነው።
የ«Z» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ዛይን» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የመኮትኮቻ ስዕል መሰለ። ለዚህ ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ዜታ" (Ζ ζ) ደረሰ።
በነዚህ አልፋቤቶች ሁሉ እንዲሁም በጥንታዊ ኢታሊክ አልፋቤት፣ ይህ ፊደል 𐌆 (Z ወኡም /ዝ/) ሰባተኛው ነበር። በሮማይስጥ ግን፣ በአንዳንድ መዝገቦች ዘንድ፣ የሮሜ ኬንሶርና አምባገነን አፒዩስ ክላውዲዩስ ካይኩስ በ320 ዓክልበ. «Z»ን ስላልወደደ ከላቲን ፊደል እንደ ጣለው ይባላል።
ሆኖም የ/ዝ/ ድምጽ በግሪክኛ ስለተገኘ፣ በጊዜ ላይ የግሪክ ወይም የሌሎችም ቋንቋዎች ቃላት በሮማይስጥ ለመጻፍ የ/ዝ/ ምልክት አስፈላጊነት እንደገና ታየ። ስለዚህ ከ85 ዓም ግድም በኋላ የግሪኩ ቅርጽ Z እንደገና ለዚህ ድምጽ ወደ ሮማይስጥ ተበደረ። በቀድሞው ሰባተኛው ሥፍራ አዲሱ ፊደል G ተሳክቶ ስለ ሆነ፣ Z አሁን መጨረሻውን ቦታ ወሰደ።
በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ዘ» («ዘይ») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ዛይን» ስለ መጣ፣ የላቲን 'Z' ዘመድ ሊባል ይችላል።
አየለ ተሰማ
ፊት ፡ አውራሪ ፡ አየለ ፡ ተሰማ 1 ፊታ አውራሪ አየለ ተሰማ ‹‹ ዳዊት ፡ ዘጎንደር ፡ ዘምትዉልደ ፡ ጌድዮን ፡ ዘገበዘ ፡ አክሱም፡፡ ›› 2 ዳዊት ፡ ዘጎንደር ፡ ዘምትዉልደ ፡ ጌድዮን ፡ ዘገበዘ ፡ አክሱም፡፡ ‹‹ ጀግና ፡ ሚታወሰው ፡ ወይም ፡ ከሞተ  ፡ ወይም ፡ ከተለየ! ›› ያሉት አበው እውን ሁኖ ያሄዉ አሁን አንድ ስመ ጥር ጀግና ልናነሳ ተገደድን ‹‹ ፊት ፡ አውራሪ ፡ አየለ ፡ ተሰማ! ›› የጀግና ባህሪው ብዙ ቢሆንም ‹‹ ጀግናን ፡ ከደረቱ ፡ አበባን ፡ ከአናቱ ፡ ይለዩ! ›› እንደ ተባለ አየለም የጀግንነት ባህሪው የተለየ ገና በንጭጩ በደረቱ ነው፡፡ ‹‹ የማይችሉት ፡ ድንጋይ ፡ ሲያወጡት ፡ ደረት ፡ ሲያወርዱት ፡ ጉልበት ፡ ይመታል! ›› እንደ ተባለ አየለም በልጅነቱ ለሸክም አይመችም ነበረ ሲያወጡት ደረት ሲያወርዱት ጉልበት ይጎነትላል፡፡ አገሬውም ‹‹ እግሩ ፡ ለጠጠር ፡ ደረቱ ፡ ለጦር ፡ የተመቸ ፡ ነው! ›› ይለዋል፡፡ አሱም እራሱ መጀገን አምሮት ፋሺስት ጣሊያን ኑሮዉን ሊኖር ሀገር ሲገባ ‹‹ አይ! ፡ ጣሊያን ፡ አንተ ፡ ያየኸኝ ፡ ከጉልበት ፡ እኔ ፡ ያየሁህ ፡ ከደረት! ›› ሰላለ ፡ ጀግነቱ ፡ የተለየ ፡ ከደረቱ ፡ ነው ፡ የተባለዉም ፡ ለዚያ ፡ ነው፡፡ እና አየለ ለሀገሩ ዳር ድንበር ፤ ለሀገሩ ነፃነት ፤ ‹‹ ነፍጥ! ›› አንግቶ ጫካ ሲገባ ያገሩ ነዋሪ ፤ ያገሩ ጉበል ‹‹ ሽማግሌ ፡ በምክሩ  : አርበኛ : በሰናድሩ ፡ ይለያል! ›› ብሎ ለሱ ሊገዛ ፣ ለሱ ሊያድር ገብቶለታል፡፡ እንደሱ ተከታዮች አባባል ‹‹ የሱ ነፍጥ! ›› አሉ ‹‹ ለእርሳሱ ፡ ማስፈንጠሪያ  ፡ መዶቃዱቅ ( ቧንቧ ) ፡ አለው ፡ ውስጥ ፡ ለውስጥ ፡ ጥይቱ ፡ ሲሄድ ፡ ያለው ፡ ባሩድ ፡ እሳትን ፡ የሚተፋና ፡ ርሳሱም ፡ መትቶ ፡ የሚገድል ፡ ነው! ›› ይላሉ፡፡ ነፍጥ ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ ‹‹ ባልንጀራዬ! ፤ ባልደረባዬ! ፤ የኔ ቢጤ! ›› ሚለዉ ቢኖር ‹‹ አባ ጓንዴ! ነዉ ፈረሱ! ›› አንድ ቀን አሉ አየለ እና ፈረሱ ፋሺስት ጣሊያን ሲያሳዳቸዉ ቢያድር በመንገድ ላይ ሳሉ እራባቸዉ በዚህን ጊዜ አባ አየለ ከፈረሱ ጋር ወደ መንደር ወጠዉ ካንድ ባዶ ቤት የሚበላ ሲያዩ በስርቆት ማለት ነዉ ህሊናቸዉን ወቀሳቸዉ እና ለፈረሳቸዉ ‹‹ የማናውቀውን ፡ ሌብነት፣                                             ልንሰርቅ ፡ ገብተን ፡ ከሰው : ቤት፣                                      ይቅርብን ፡ ጓዴ ፡ እንውጣ፣                                              የሚጠብቀን : መጣ! ›› ብለዉ ፈረሳቸዉን በቃለ ሰብአዊ አወሩት ፡፡ ይህን ነገር የሰማ ያአገሩ ኗሪም ‹‹ ለፈረስ ፡ ለበቅሎ ፡ ይተርፍ ፡ የነበረ፣                                                                     ዛሬስ ፡ ለሰው ፡ ያኽል ፡ ይቸግር ፡ ጀመረ! ›› ብሎ አነባ፡፡ እሳቸዉ እራሳቸዉም ይባላል ለሰዉ ሲመክሩ ‹‹ ሌሊት ፡ ከጭቃ ፡ ላይ ፡ ፈረስ ፡ ቢጥልህ፣                                                     ወንድሜ ፡ አትናደድ ፡ ማንም ፡ አላየህ፣                                                      ይልቁን ፡ ተጠንቀቅ ፡ ቀን ፡ እንዳይጥልህ! ›› ነዉ ሚሉ አሉ፡፡ እና አንድ ቀን ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ ሰባስጌ በተባለ የፋሽስት የጦር ካምፕ ቦታ ላይ ከትንሽ ተከታዩቻቸዉ ጋር ጥቃት ፈፅመዉ ሶስት ወታደር ገድለዉና ብዛት ያለቸዉን በማቁሰላቸዉ፤ የፋሽስት ጣሊያን ባለስልጣናት ‹‹ ምን? ፡ ቀረኝ ፡ በሎ ፡ ነዉ ፡ ይሄን ፡ ሚያረገዉ! ›› ብለዉ አጠገብ ባሉ ባንዳወች ቢያፈጡ ‹‹ ተሰማ ፡ ሳይቀጣው ፡ በልጅነት ፡ ቀርቶ፣ ገና ፡ ራስ ፡ ይመታል ፡ እንኳን ፡ ባት ፡ አግኝቶ! ›› ብለዋል፡፡
Z
መደብ:የላቲን አልፋቤት
አየለ ተሰማ
በዚህን ጊዜ የፋሽስት ጣሊያን ጦር እሱን ለመያዝ ቢቸግራቸዉ ቤተሰቦቹን አባቱን ቀኝ አዝማች ተሰማን ፤ ወንድሞቹን ልጅ ታደሰ እና ረዳን በመያዝ በጎንደር አርበኞች በሚታሰሩበት እስር ቤት አጎሯቸዉ፡፡ በእሰር ቤቱም በተነሳዉ የታይፎይድ ወረርሽኝ ብዙ አርበኞች ሲያልቁ ወንድማቸዉ ልጅ ታደሰም የዚህ ገፈት ቀማሽ ሆኑ፡፡ እህታቸዉም ወ/ሮ አቻም የለሽ ተሰማ ሽማግሌዉ አባቷን ቀኝ አዝማች ተሰማ እና ወንድሟን ረዳን ለማስፈታት ባደረገችዉ ጥረት እንዲሁም ፋሺስት ጣሊያ ‹‹  ሎሌ ፡ ለሰህተት ፡ ጌታ ፡ ለምህረት! ›› እንደ ተፈጠረ ይታወቅላቸዉ ዘንድ ጥቂት አርበኞችን በምህረት ፈቱ፡፡ አባታቸዉ ግን ቀኝ አዝማች ተሰማ ከእስር እንደ ወጡ በሳምንቱ ሞቱ፡፡
ፊት አዉራሪ አየለም ተሰማም ከአባታቸዉ ሞት በዉሃላ በከፍተኛ ቁጭት እና የአርበኝነት ስሜት ከወንድሙ ከግራዝማች ረዳና ከልጅ አበራ ጋር በመሆን ‹‹ በሜጀር ፡ ባንቲ : ቸኮ : ሴንታታ! ›› የሚመራዉን የጣሊያንን ጦር በመተማ አካባቢ ነጋዴ ባህር ‹‹ አማኒት ›› ተብሎ በሚጠራዉ ቦታ ሰኔ ሃያ ዘጠኝ ቀን 1938 ዓ.ም አስደናቂ ጀብድ በመስራት የፋሽስትን ጦር በመደምሰስ አኩሪ ታሪክ ሰሩ። በዚህን ጊዜ  ሜጀር ፡ ባንቲ : ቸኮ : ሴንታታ!
ይህን ያየና የሰማ የሀገሩ ኗሪ እና ጉብል
‹‹ አባት ፡ አስገዳይ ፡ ወንደም : አስገዳይ : ብለዉ : ሲያሙት ነጭ : ሰዉ : ገዳይ ፡ ወርዶ : አማኒት ገዳይ ፡ አማኒት እንደ ፡ አራስ : ነብር : ተጉዞ ፡ ሌሊት ገዳይ ፡ ኩመር ፡ በር በለዉ : እያለ : ከቀስቅስ : ጋር የአባቱን ፡ ጠላት : የተሰማን የታዴን : ጠላት : የወንድሙን በቁሙ ፡ ጠጣዉ : በሳንጃ : አልቢን አርዶ : በካር : ጠጣዉ : ደሙን፡፡ ›› እያለ ሲሸልል እና ሲፎክር
አንዲት የጎንደር ጉበል እርጉዝ ሁኗ ኑሯ ‹‹ ሰጋ አማረኝ! ›› አለች አገሬዉ
‹‹ ሥጋ ፡ አማረኝ : አለች :የቀለቤሰ ፡ እናት፣ መተማ ፡ አትሄድም ፡ ወይ ፡ ከታረደበት! ›› ብለዉ መለሱላት ፡፡
ይህን አኩሪ ደል የሰሙትም ስደተኛዉ ንጉስ ቀዳማዊ ሃይለ ስላሴ በግራዝማች ራዳ አማካኝት ‹‹ ያባይ ፡ ምልክቱ ፡ አንደበቱ ፡ የገዳይ : ምልክቱ : ሽልማቱ! ›› ብለዉ የአድንቆት ደብዳቤና 300 ጠበንጃ፤ 3000 ጥይትና 1000 ብር ላኩ።
300px|thumb|ፊታውራሪ አየለ ተሰማ
ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ
የፋሽስት ጣሊያን መንግስት ሃገራችን በግፍ በወረረበት ወቅት ሃገራችን ብዙ ስመጥር ጅግኖችን አፍርታለች። በዚህ ወረራ ወቅት በጎንደር ከጓንግ ወንዝ እስከ መተማ ድረስ በጀግንነት ሃገሩን ከወረራ ነፃ ካደረጉት መካከል ጀግናዉ አርበኛ ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ አባ ጓዴ አንዱ ነበሩ። በአንድ ወቅት ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ ሰባስጌ በተባለ የፋሽስት የጦር ካምፕ ቦታ ላይ ከትንሽ ተከታዩቻቸዉ ጋር ጥቃት ፈፅመዉ 3 ወታደር ገድለዉና ብዛት ያለቸዉን በማቁሰላቸዉ፤ የፋሽስት ጣሊያን ባለስልጣናት በፊት አዉራሪ አየለ ላይ የተጠናከረ ዘመቻ በማድረግ አሳድደዉ ለመግደል ያላደረጉት ጥረት አልነበረም። ነገር ግን እሱን መያዝ ቢቸግራቸዉ ቤተሰቦቹን አባቱን ቀኝ አዝማች ተሰማን ፤ ወንድሞቹን ልጅ ታደሰ እና ረዳን በመያዝ በጎንደር አርበኞች በሚታጎሩበት እስር ቤት አሰሯቸዉ። ነገር ግን በወቅቱ በእስር ቤቱ በተነሳዉ የታይፎይድ በሽታ ብዙ አርበኞች ሲሞቱ ልጅ ታደሰ የገፈቱ ተቃማሽ ነበር። ይሁን እንጅ የቀሪዎች ህይወት ለማትረፍ በተደረገዉ ጥረት ወ/ሮ አቻሽማን ተሰማ ሽማግሌዉ አባቷን ቀኝ አዝማች ተሰማ እና ወንድሟን ረዳን ለማስፈታት ባደረገችዉ ጥረትና በዚህ ወቅትም ብዙ የጎንደር አርበኞች በጣሊያን ባለስልጣናት ምህረት ተደርጎላቸዉ ከስር ተፈተዋል። ይሁን እንጅ ቀኝ አዝማች ተሰማ በወቅቱ በታመሙት የታይፎይድ በሽታ በተፈቱ በሳምንታት ዉስጥ ለሞት አበቃቸዉ። ታዲያ ለዚህ ሁሉ የቤተሰብ ችግር አምጭ ተደርጎ የታየዉ ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ ነበር። ለፊት አዉራሪ ግን የእነሱ ሞት ለነፃነታቸዉ እንደ መሰዋዕትነት አድረጎ ነዉ የቆጠረዉ። በዚህ ልዩ የቁጭት አርበኝነትና ሃገር ወዳድነት ስሜት ጀግናዉ አርበኛ ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ አባ ጓዴ ከወንድሙ ከግራዝማች ረዳና ከልጅ አበራ ጋር በመሆን በሜጀር ባንቲ ቸኮ ሴንታታ የሚመራዉን የጣሊያንን ጦር በመተማ አካባቢ ነጋዴ ባህር አማኒት ተብሎ በሚጠራዉ ቦታ በሰኔ 29 ቀን 1938 ዓ.ም በመሄድ አስደናቂ ጀብድ በመስራት የፋሽስትን ጦር በመደምሰስ አኩሪ ታሪክ ሰሩ። ይህ ጀብዳቸዉም እስከ ስደተኛዉ ንጉስ ቀዳማዊ ሃይለ ስላሴ ድረስ በመሰማቱ ጃንሆይም የአድንቆት ደብዳቤና በግራዝማች ራዳ አማካኝት 300 ጠበንጃ፤ 3000 ጥይትና 1000 ብር ልከዋል። በአባባ ገሪማ ታፈረ "ጎንደሬ በጋሻዉ" እና በሕይዎት ህዳሩ የቀ.ኃ.ስ መልክተኛ "ያች ቀን ተረሳች" መፃህፎች ስለጀግናዉ አርበኛ ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ እና ወንድማቸዉ ግራዝማች ረዳ ተገልፆል። በዚህ የአማኒት ጦርነት ድል መሰረት ለጀግናዉ አርበኛ ፊት አዉራሪ አየለ ተሰማ በህዝብ እንዲህ በፉከራና በቀረርቶ ተገጠላቸዉ፡፡ ዘላለማዊ ክብርና ሞገስ ለምንጊዜም ሃገር ወዳድ የነፃነት ጀግኖች አባቶቻችና እናቶቻችን!! አሹ ዋሴ
መደብ:አርበኞች ጊዜ
ተግደርዳሪ በልቶ ሽሮ ተበዳሪ
ተግደርዳሪ በልቶ ሽሮ ተበዳሪ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ፍጥም አያናግር የጎርፍ ሙላት አያሻግር
ፍጥም አያናግር የጎርፍ ሙላት አያሻግር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ላቲን አሜሪካ
400px|thumb ላቲን አሜሪካ ማለት በስሜን አሜሪካ ወይንም በደቡብ አሜሪካ ያሉትና ከሮማይስጥ የደረሱት ልሳናት (እስፓንኛ፣ ፖርቱጊዝኛ ወይም ፈረንሳይኛ) በይፋ የሚነገሩባቸው አገራት ማለት ነው።
{{መዋቅር}የ FitnessGram PACER ፈተና ባለ ብዙ ደረጃ የኤሮቢክ አቅም ፈተና ሲሆን በቀጣይነትም እየከበደ ይሄዳል።
ፈተናው የተማሪውን የኤሮቢክ አቅም እንደ የአካል ብቃት ግራም ምዘና ለመለካት ይጠቅማል። ተማሪዎች በተቻላቸው መጠን ወደ ኋላ እና ወደ ፊት ይሮጣሉ፣ እያንዳንዱ ጭን በድምፅ ይገለጻል። ተማሪው ከፍተኛውን የጭን ውጤታቸውን እስኪያገኝ ድረስ ፈተናው እየቀጠለ ሲሄድ ፈተናው በሂደት ፍጥነት ይኖረዋል።
የPACER የፈተና ውጤት በ FitnessGram ሶፍትዌር ውስጥ ለጡንቻ ጥንካሬ፣ ጽናት፣ ተለዋዋጭነት እና የሰውነት ስብጥር ውጤቶች ጋር ተጣምሮ ተማሪው በጤናማ የአካል ብቃት ዞን™ ወይም የፍላጎት ማሻሻያ ዞን ™ ውስጥ መሆኑን ለማወቅ።}
መደብ:ስሜን አሜሪካ መደብ:ደቡብ አሜሪካ
ያልተቀጣ ልጅ ቢቆጡት ያለቅሳል
ያልተቀጣ ልጅ ቢቆጡት ያለቅሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልተቀጣ ልጅ ቢቆጡት ያለቅሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሰው ጥራ ቢሉት መራራን ጠራት
ሰው ጥራ ቢሉት መራራን ጠራት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቬቱሎኒያ
ቬቱሎኒያ (Vetulonia) በጣልያን አገር የጥንታዊ የኤትሩስካውያን ከተማ ፍርስራሽ ያለበት መንደር ነው። በጥንታዊ ኤትሩስክኛ ቋንቋ ስሙ ቫትሉም ተባለ፣ በሮማይስጥም ዌቱሎኒዩም ሆነ።
መደብ:የጣልያን ከተሞች
እሜቴን ከማዝገም አዝሎ መሮጥ ይሻል
እሜቴን ከማዝገም አዝሎ መሮጥ ይሻል የአማርኛ ምሳሌ ነው። እሜቴን ከማዝገም አዝሎ መሮጥ ይሻል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ:ተረትና ምሳሌ
Here's Lucy
thumb|275px|ከ1969 እ.ኤ.አ. ትርዒት «ሉሲ በአድመኛ ሰልፍ ላይ ስትሄድ»
በዚሁ ተከታታይ ትርዒት ውስጥ፣ ብሌን ለብሌን የምትይዝ ስመ ጥሩዋ ክቡር የሉሲል ባል ሚና «ሉሲ ካርተር» ሆኖ ለ«ትንግርት ሥራ ማስገኛ ድርጅት» ሎስ አንጄሌስ ለአጎትዋ እየሠራች ብዙ ቧልት እና የዘመኑን ቄንጥ ያቀርባል። በውጭ  አገርም በሰፊ ተሠራጭቶ ነበር።
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ርእስ ኣልባ
ርእስ ማለት የኣንድ ነገር የበላይ የሆነ ፣ መሰረት ፣ መጀመሪያ ፣ ልክ እስትንፋስ ማለት ነው። ብዙ ጊዜ ርእስ ያለው ነገር ቁም ነገር ኣለበት። ለምሳሌ ሰው ትንፋሽ ኣለበት፣ ሕይወት ያላቸው ነገሮች ሁሉ እስትፋስ ኣለባቸው። ሰው ሁሉ ፈጣሪ ያለበት (ያመነ) ዶሞ የተረጋጋ መንፈስ ኣለበት። ርእስ ያለው ነገር ሁሉ መጀመሪያዊ ኣለበት ይሆናል። ዳኝነት ቅንነት ሃቀኝነት የእኩሉነት በሕይወቱ ይታያሉ። በማን በርእስ (በራስ) ያለበት። የሌለበት ደሞ ያው እንደ ጅረት ውሃ ሰው እየጎዳ ራሱን እየጎዳ ይሄዳል። ኣያቋርጥም መግፋት እያተላተመ ከዚያም ከዚህም። ርእስ ኣልባ ባዶ ቁጥር ቁጭ እያተረፈ ከማንም እየቀነሰ ከሰው ራስንም እየደከመ።
ትግስት አፈወርቅ
የህይወት ታሪክ
ጎንደር ተወልዳ ጎንደር ያደገች
የስራ ዝርዝር
ሙዚቀኛ
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ውድድር
thumb|200px|width=150|length=150| የ[[አስረካቢው ግራፍ (ምስል) በጥቁር የተሳለው ሲሆን፣ የ ታካኪ መስመሩ ደግሞ በቀይ ደምቋል። የታካኪ መስመሩ ኩርባ አስረካቢው በሚታየው ነጥብ ላይ ካለው ውድድር ጋር እኩል ነው]]
በካልኩለስ ትምህርት፣  ውድድር  ማለት አንድ አስረካቢ ግቤቱ ሲቀየር ውጤቱ የሚቀየርበት የመቅጽበት ውድር መጠን ነው። በሌላ አነጋገር፣ ውድድር ማለት አንድ መጠን በሌላ መጠን መቀየር ምክንያት የሚያሳየውን እድገት ወይም ክስመት መለኪያ ዘዴ ነው። ለምሳሌ የአንድ እቃን የአቀማመጥ ውድድር ከጊዜ አንጻር አገኘን ስንል፣ ያ እቃ በእያንዳንዷ ቅጽበት ያለውን ፍጥነት አገኘን እንደማለት ነው።
ሥነ ውድድር የአንድን ፈንክሽኝ ውድድር የምናገኝበት ሂደት ነው። የዚህ ሂደት ተገልባጭ ኢውድድር ይባላል። መሠረታዊው የካልኩለስ እርግጥ እንደሚያስረዳ ኢውድድር፣ ከጥረዛ ጋር ምንም ለውጥ የላቸውም። ሥነ ውድድርና ሥነ ጥረዛ ሁለቱ ዋና የካልኩለስ መሰረታዊ መተግበሪያወች ናቸው።
ማጣቀሻ
መደብ:ካልኩለስ
ኦስሎ
ኦስሎ የኖርዌ ዋና ከተማ ነው። thumb|left|250px|ከኤከበርግ ወደ ግሬፍሴን
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 876፣391 ሆኖ ይገመታል። ከተማው -14.45°N, -17.08333°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
በኖርዌ መዝገቦች መሠረት፣ ከተማው መጀመርያ አስሎ ተብሎ የተመሠረተ በ1041 ዓ.ም. ገደማ በንጉሥ ሃራልድ 3ኛ ነበር። ከ1291 ዓ.ም. የአገሩ ዋና ከተማ ሆኗል። ከ1616 ዓ.ም. እስከ 1917 ዓ.ም. ድረስ ስሙ ክርስቲያና ተባለ፤ ከዚያ በኋላ ግን ስሙ ወደ ኦስሎ ተመለሰ።
መደብ:ኖርዌይ መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአውሮፓ ከተሞች
የሞት በደለኛ አያይዞ በዳኛ
የሞት በደለኛ አያይዞ በዳኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሞት በደለኛ አያይዞ በዳኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስካንዲናቪያ
400px|thumb ስካንዲናቪያ በስሜን አውሮጳ የሚገኝ አውራጃ ሲሆን ስሙ የመጣ ከስካንዲናቪያ ልሳነ ምድር ነው። አብዛኛው ጊዜ «ስካንዲናቪያ» ማለት ዴንማርክ፣ ኖርዌና ስዊደን አገራት ብቻ ነው። አንዳንዴ ግን አይስላንድ፣ ፊንላንድና ፋሮ ደሴቶች ይጨመራሉ።
መደብ:አውሮፓ
28 October
28 October በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥቅምት 18 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
እሽቢ-ኤራ
እሽቢ-ኤራ ከ1900 እስከ 1872 ዓክልበ. ግድም ድረስ (ኡልትራ አጭር አቆጣጠር) የኢሲን ንጉሥና ከ1878 በኋላ የሱመር ንጉሥ ነበር።
በሱመር ነገሥታት ዝርዝር ላይ ለ፴፫ ዓመታት እንደ ገዛ ሲለን፣ ከ፳፱ ወይም ፴ የዓመት ስሞች ብቻ ለእርሱ ተገኝተዋል። ከነዚህም ውስጥ ለምሳሌ፦
በኡር ንጉሥ ኢቢ-ሲን ዘመን (1901-1879 ዓክልበ.) የዑር መንግሥት ኃይል እየወደቀ ነበር። ጠላቶቹ አሞራውያንና ኤላም ያስቸግሩት ጀመር። በዚያም ዓመት ታላቅ ረሃብ በመካከለኛ ምሥራቅ ጀመረ። ኢሽቢ-ኤራ አንድ አሞራዊ ሹም ከማሪ ሲሆን ኢቢ-ሲን የኒፑርና የኢሲን ገዥ አደረገው። በረሃብ ምክንያት እህል ለዑር ለመግዛት ኢቢ-ሲን ብዙ ብር ለኢሽቢ-ኤራ ሰጠው። ኢሽቢ-ኤራ ግን የኢሲን መንግሥት ነጻነት አዋጀ። ኤላማውያን ሲያስቸግሩ ኢሽቢ-ኤራና ኢቢ-ሲን ይዋጋቸው ነበር።  በመጨረሻ በ1879 ዓክልበ. ግድም ኤላማውያን በንጉሣቸው ኪንዳቱ ሥር ዑርን አጠፉ። በሚከተለው ዓመት አሞራዊው እሽቢ-ኤራ ኤላማውያንን ከዑር አስወጣቸውና የሱመርና አካድ ላዕላይነት ያዘ።
መደብ:የኢሲን ነገሥታት