cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ተራ ድርጭት
ተራ ድርጭት (Coturnix coturnix) በአውርስያ፣ ስሜን አፍሪካ፣ ኢትዮጵያም በጣም ተራ የሆነ የድርጭት አይነት ነው።
መደብ:አዕዋፍ
ቶቤል
ቶቤል፣ ዕብራይስጥ፦ תובל /ቱባል/፣ በኦሪት ዘፍጥረት 10 መሠረት የያፌት ልጅና የኖኅ ልጅ-ልጅ ነበረ። ከዚህ በላይ በትንቢተ ሕዝቅኤል 38፡2-3፣ 39፡1 ቶቤል ይጠቀሳል።
የተለያዩ ልማዶች ስለ ቶቤል መታወቂያ
የክርስትና ጳጳሳት አውስታጥዮስ ዘአንጥዮኪያ (330 ዓ.ም. ግድም) እና ቴዎዶሬቶስ (450 ዓ.ም. ግድም) ደግሞ ይህንን ታሪክ ተቀበሉ። ዳሩ ግን ጀሮም (400 ዓ.ም. ግድም)፣ ኢሲዶር (635 ዓ.ም. ግድም) እና ነኒዩስ (830 ዓ.ም. ግድም) እንዳሉት፣ የቶቤል ተወላጆች ኢቤራውያን ብቻ ከመሆናቸው በላይ፣ ጣልያውያን (የጥንት ጣልያን ኗሪዎች) እና እስፓንያውያን ከቶቤል ተወለዱ። (የድሮ እስፓንያ ሰዎች ደግሞ «ኢቤራውያን» ተባሉ።) ቅዱስ አቡሊድስ ሌላ ልማድ ዘገበ፤ የቶቤል ዘሮች «ሄታሊ» (ወይም በአንዳንድ ቅጂ ተሰላውያን) እንደ ሆኑ ጻፉ። የሱርስጥ ጽሑፍ መጽሐፈ ንብ (1214 ዓ.ም. ግድም) ቶቤል የቢታንያ ሰዎች አባት እንደ ነበር ይላል።
የኬጥያውያን መንግሥት ከወደቀ በኋላ (1190 ዓክልበ. ግድም) በአናቶሊያ ታባል የተባለ መንግሥት ተገኘ፤ ከቶቤል ልጆች እንደ ወጣ የሚያምኑ አሉ። እንዲሁም ጎረቤቶቻቸው ሙሽካውያን ከሞሳሕ እንደ ወጡ ይታመናል። ከዚህም ዘመን በኋላ ግሪኮች ቲባሬኒ የሚባል ሕዝብ በአናቶሊያ ያውቁ ነበር።
ልማዶች ስለ ቶቤል መንግሥት በእስፓንያና በፖርቱጋል ዙሪያ
የነዚህ ትውፊቶች ምንጭ አኒዮ ዳ ቪቴርቦ በ1490 ዓ.ም. ያሳተመው ሀሣዊ ቤሮሦስ የተባለው ሰነድ ይመስላል፤ ይህ ጽሑፍ ግን ባብዛናው እንደ እውነተኛ ታሪክ አይቆጠረም። ነገር ግን ከዚያ በፊት በአራጎን መምህር-ንጉስ 4 ፔድሮ (1360 ዓ.ም. ግድም) መሠረት ቶቤል መጀመርያ በእስፓንያ የሰፈረ ሰው ነበር፣ ጀሮምና ኢሲዶርም እንደ ጻፉ እቤራውያን ከርሱ ተወለዱ፣ በቀድሞ «ሴቱባሌስ» ተብለው በኤብሮ ወንዝ ሠፈሩ፣ በኋላም ስለዚያ ወንዝ ስማቸውን ወደ «ኢቤራውያን» ቀየሩ። እንዲሁም በ1270 ዓ.ም. ግድም የጻፉት የካስቲል መምህር-ንጉሥ 10 አልፎንሶ ተመሳሳይ አፈ ታሪክ አቀረቡ፤ በርሳቸው ጽሁፍ ግን ቶቤል በፒሬኔስ ተራሮች ውስጥ በአስፓ ተራራ ሠፈረ፤ «ሴቱባሌስ» የሚል ስም መጀመርያ ክፍል ከ«ሴቱስ» መጥቶ ትርጉሙ ነገድ ማለት መሆኑን ጨመሩ። በሳቸው ዘንድ ስማቸው በኋላ «ሴልቲቤራውያን» (ቄልቲቤራውያን) ሆነ።
ከዚህም በፊት በ740 ዓ.ም. ያህል የጻፈው ታሪክ ጸሐፊ አቡልቃሲም ታሪፍ አበንታሪክ እንዳለው፣ የያፌት ልጅ ቶቤል (ወይም «ሴም ቶፋይል») እስፓንያን በ3 ልጆቹ መካከል አካፈለው፤ በኲሩ ታራሆ ወደ ስሜን-ምሥራቅ ያለውን ክፍል (ታራሆን፣ በኋላ አራጎን) ተቀበለው። ሁለተኛው ልጅ፣ ዳግማዊ ሴም ቶፋይል፣ በምዕራብ በውቅያኖስ አጠገብ ያለውን ክፍል (ሴቱባል) ወረሰ፤ ታናሹም ኢቤር በምሥራቅ በሜድትራኔአን አጠገብ ያለውን ክፍል (ኢቤሪያ) ተቀበለ። ከዚያ ቶቤል ለራሱ «ሞራር» የተባለ ከተማ ሠራ፣ ይህም አሁን ሜሪዳ፣ እስፓንያ ነው። አበንታሪክ ይህን ዝርዝር ከከተማው ዋና መግቢያ በር በላይ ከተገኘው ድንጊያ ተቀርጾ እንዳነበበው ወደ አረብኛም እንዳስተረጎመው ይለናል።
በስሜን እስፓንያ በሚገኘው ባስክ ብሔር በኩል ደግሞ የባስክ ሊቅ ፖዛ (15ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም.) የጻፈው ቶቤል የባስኮች (የኢቤራውያንም) አባት እንደ ነበር ነው። የፈረንሳይ ባስክ ጸሐፊ ኦጉስተን ቻሆ (19ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም.) «የአይቶር ተውፊት» አሳተመ፤ የባስኮች አባት አይቶር ከቶቤል ዘር እንደ ነበር ይላል።
መደብ:የእስፓንያ አፈታሪካዊ ነገሥታት
የአይሁድ ረቢዎች ልማዶች ስለ ቶቤል በጣልያን
በአይሁድ ረቢዎች ምንጮች የቶቤል ልጆች ስሞች ይለያያሉ። በሀሣዊ ፊሎ (62 ዓ.ም. ግድም) ልጆቹ «ፓናቶባ» እና «ኤቴባ» ሲሆኑ፣ «ፔዔድ» የሚባል አገር ለርስታቸው ተሰጡ። በመካከለኛ ዘመን የታየው የይራሕሜል ዜና መዋዕል ልጆቹን «ፋንቶንያ» እና «አቲፓ» አገራቸውም «ፓሃጥ» ይላቸዋል። በሌላ ሥፍራ ይህ መጽሐፍ ከጀሮም የመጣ መረጃ አለው፤ የቶቤል ልጆች በኢቤርያና እስፓንያ ሠፈሩ ይላል። በሌላ ሥፍራ እንደገና ከዮሲፖን (950 ዓ.ም. ግድም) የወረደ ትውፊት አል። በዚህ ትውፊት የቶቤል ልጆች በቶስካና (የጣልያን ክፍል) ሠፈሩ፤ «ሳቢኖ» የተባለ ከተማ ሠሩ። የኪቲም (ያዋን) ልጆች ግን በዚህ አጠገብ በካምፓንያ ክፍላገር ከተማቸውን «ፖሶማንጋ» ሠሩ። ቲቤር ወንዝ በመካከላቸው ጠረፋቸው ሆነ። ኪቲሞች ግን የሳቢኖ ሴቶች በግድ ከያዙ በኋላ ወደ ጦርነት ሔዱ። ኪቲሞች ለቶቤል ልጆች የጋራ ክልሶቻቸውን ባሳያቸው ጊዜ ጦርነቱ ተጨረሰ። ይህም ትውፊት በአጭሩ በሠፈር ሀያሻር ይገኛል፤ በዚያም የቶቤል ልጆች «አሪፒ»፣ «ኬሴድ»ና «ታዓሪ» ይባላሉ።
የቶቤል ተወላጆች ካዝሮችና ስላቮች ሆኑ የሚለው ሌላ የእስላም ሃልዮ
የአረብኛ መዝገበ ቃላት «ታጅ አል-አሩስ» (በአል-ዙባይዲ፣ 1782 ዓ.ም.) እንደ ዘገበው፣ አንዳንድ የእስላም ደራሲ ካዛሮች (በአሁኑ ሩስያ የኖሩ) ከሞሳሕ እንደ ተወለዱ ሲያምኑ፣ ሌሎች ግን ካዛሮችና ስላቮች ከወንድሙ ቶቤል እንደ ተወለዱ ይላሉ።
ዋቢ መጽሐፍ
መደብ:የኖህ ልጆች
ሀሰት ስለበዛ እውነት ሆነ ዋዛ
ሀሰት ስለበዛ እውነት ሆነ ዋዛ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ውሽቱ ሲበዛ እውነቱ  የዋጋ ግሽበት ይደርስበታል (ዋጋው ይዘቅጣል)።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መኮንን
መኮንን በኢትዮጵያ በወታደራዊ ሙያ ውስጥ ከበታች ባለዕረጎች በላይ ላለ ባለዕረግ የሚሰጥ የጥቅል ስም ነው። በተጨማሪም በአካባቢና በህዝብ ጤና አጠባበቅ ለሰለጠነ ባለ ሙያ የሚሰጥ ስያሜ ነው። ምሳሌ ጤና መኮንን።
መደብ:የኢትዮጵያ ማዕረግ
ባህታዊ እንደናፈቀ ይሞታል
ባህታዊ እንደናፈቀ ይሞታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሚያዝያ ፲፰
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ጅጅጋ ዩኒቨርሲቲ
ጅጅጋ ዩኒቨርስቲ ኢትዮጵያ ውስጥ በሱማሌ ክልል ጅጅጋ ከተማ የሚገኝ የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ነው። ተቋሙ በ1999ዓ.ም ከተቋቋሙት አዳዲስ ዩኒቨርሲቲዎች አንዱ ነው።
ሽመል
300px|thumb|ሽመል ሽመል ወይም አርቃይ (Oxytenanthera abyssinica) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
ይህ በወገኑ «Oxytenanthera» አንድያው ዝርያ ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:አትክልት
የሴት አመዳም የአሮጌ ሆዳም
የሴት አመዳም የአሮጌ ሆዳም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሴት አመዳም የአሮጌ ሆዳም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
መዳ ወላቡ ዩኒቨርሲቲ
መደ ወላቡ ዩኒቨርስቲ ኢትዮጵያ ውስጥ በኦሮሚያ ክልል ባሌ ሮቤ ከተማ የሚገኝ የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ነው። ተቋሙ በ1999ዓ.ም ከተቋቋሙት አዳዲስ ዩኒቨርሲቲዎች አንዱ ነው።
ካምፓሶች
መደብ:የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች
ግንቦት ፮
ግንቦት ፮ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፵፮ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፵፩ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፳ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፲፱ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
አምልኮ
አምልኮ ወይም አምልኮት የሚለው ቃል "መለክ" ማለትም "መገዛት" ከሚል የግዕዝ ቃል የሚመነጭ ሲሆን በሙሉ ሁለንተና የሚቀርብ ልመና፣ ስእለት፣ ማጎብደድ፣ መተናነስ፣ ስግደት፣ መገዛት ፣ አገልግሎት ማለት ነው። መለኮት በባሕርይ የበላይና ገዢነትን ስለሚያመለክት ለሰውና ለፍጡር አይሆንም። ዕብራውያን /ኤል/ ወይም /ኤሎሃ/ የሚሉትን አረቦች /ኢላህ/ ይላሉ። ሁሉም የመለኮት ሥልጣን ያሳያል። በዚህ መልክ ከሄድን ከፈጣሪ ውጪ የማምክ ተግባር የጣዖት አምልኮ ይባላል።
«አምልኮ» የሚለው ቃል በእብራይስጥ /አባድ/ עָבַד ሲሆን በግሪክ ደግሞ /ላትሬኦ/ λατρεύω ነው፤ ይህም ለአንዱ አምላክ ብቻ በሙሉ ሁለንተና የሚቀርብ ልመና፣ ስእለት፣ ማጎብደድ፣ መተናነስ፣ ስግደት፣ መገዛት ፣ አገልግሎት (Adoration፣ worship) ነው፤ ይህም አምልኮ ለአንድ አምላክ ብቻ እንደሚገባ የመለኮታዊ ትምህርት ቅሪት ባለበት ባይብል ላይ ሰፍሯል፦
ልብ አድርግ አንድ ማንነት ብቻ ያለው አንድ አምላክ መሆኑን ለማመልከት «እርሱን» ብቻ አምልክ በሚል በገላጭ (adjective) የተጠፈነገ ነጠላ ተውላጠ ስም እንጂ «እነርሱ» የሚል የለም፤ ታዲያ ሶስት ማንነቶች ያሉባቸውን ምስልና ሃውልት አበይት በሚባሉት በኦርቶዶክስ፣ በካቶሊክ እና በአንግሊካን አብያተ-ክርስቲያናት ለምን ይሰገዳል፣ እጣን ይጨሳት፣ ይሸረገዳል፣ ይጎባደዳል? ይህ የጣኦት አምልኮ ካልሆነ ምን እንበለው? ወገኖቻችን፦ “ለስእልና ለሃውልት የአምልኮ ስግደት ሳይሆን የፀጋ ስግደት ነው የምናደርሰው” ይላሉ፤ እርግጥ ነው የአክብሮት ስግደት ባይብል ላይ ለመላእክትና ለሰዎች አይተናል፤ ግን የት ቦታ ነው ለማይሰማና ለማይለማ ምስልና ሃውልት ስገዱ የተባለው? ከዚያ ይልቅ የተቀረጸውንም ምስል ለአንተ አታድርግ፤ አትስገድላቸው፥ አታምልካቸውምም ተብሏል፦
የሚገርመ የአገራችን ሰዎች እንዲህ ይፀልያሉ፦ “ዓለምን ለማዳን ሲል ኢየሱስ ክርስቶስ “ለ”ተሰቀለበት መስቀል]ም እስገዳለው” የዘወትር ጸሎት «መስቀል» እንጨት፣ ብር፣ ወርቅ ወይም ብረት አይደለምን? ይህንን ቀርፆ ለእርሱ መስገድ የጣኦት ክፍል አይደለምን? [[ሥላሴን በጀሶ ቀርፆ ወደ እነርሱ አምላኬ እያሉ መለማመን ባእድ አምልኮ አይደለምን?
የሥላሴ፣ የመላእክት፣ የቅዱሳን ምስልና ሃውልት ክፉ መሥራትም አይቻላቸውም፤ ደግምም መልካም ይሠሩ ዘንድ አይችሉም፤ ካልቻሉ ለምን ይሰገድላቸዋል? ይህ የእኛ የሙስሊሞች ጥያቄአችን ብቻ ነው እንጂ ነቀፌታ ወይም መዘርጠጥ አይደለም፤ አላህ ከእርሱ ሌላ ሰዎች የሚያመልኩአቸውን ጣዖታት አትስደቡ ብሎናል፤ ምክንያቱም ድንበርን በማለፍ ያለእውቀት አላህን ይሰድባሉና፦ 6፥108 እነዚያንም ከአላህ ሌላ “የሚጠሩዋቸውን” يَدْعُونَ ጣዖታት አትስደቡ፤ ድንበርን በማለፍ ያለእውቀት አላህን ይሰድባሉና። وَلَا تَسُبُّوا۟ ٱلَّذِينَ يَدْعُونَ مِن دُونِ ٱللَّهِ فَيَسُبُّوا۟ ٱللَّهَ عَدْوًۢا بِغَيْرِ عِلْمٍۢ
“ዒባዳ” عبادة የሚለው ቃል “ዓበደ عَبَدَ “አመለከ” ከሚል ግስ የተገኘ ሲሆን “አምልኮ” ማለት ነው፤ አምልኮ የሚገባው አንዱ አምላክ አላህ ብቻ ነው፤ መልእክተኞችም የተላኩበት ጭብጥ ይህ ነው፦ 16:36 በየሕዝቡም ሁሉ ውስጥ “አላህን #አምልኩ اعْبُدُوا፤ ጣዖትንም ራቁ” በማለት መልክተኛን በእርግጥ ልከናል፤ 21:25 ከአንተ በፊትም፣ እነሆ “ከእኔ ሌላ አምላክ የለምና #አምልኩኝ فَاعْبُدُونِ ” በማለት ወደ እርሱ የምናወርድለት ቢሆን እንጅ ከመልክተኛ አንድንም አልላክንም።
ለናሙና ያክል እነዚህ መልእክተኞች፦ ኑሕ 23:23 ኑሕንም ወደ ሕዝቦቹ በእርግጥ ላክነው፡፡ ወዲያውም «ሕዝቦቼ ሆይ! አላህን #አምልኩ اعْبُدُوا፡፡ ከእርሱ ሌላ ምንም አምላክ የላችሁም፡፡ አትጠነቀቁምን» አላቸው፡፡
ሁድ 11:50 ወደ ዓድም ወንድማቸውን ሁድን ላክን አላቸው ፦ ወገኖቼ ሆይ አላህን #አምልኩ اعْبُدُوا ከእርሱ ሌላ ምንም አምላክ የላችሁም፤ እናንተም ቀጣፊዎች እንጂ ሌላ አይደላችሁም።
ሷሊህ 7:73 ወደ ሠሙድም ወንድማቸውን ሷሊህን ላክን፤ አላቸው ፦ ወገኖቼ ሆይ! አላህን #አምልኩ اعْبُدُوا ፤ ከርሱ ሌላ ለናንተ ምንም አምላክ የላችሁም፤
ኢብራሂምን 29:16 ኢብራሂምንም ለሕዝቦቹ ባለ ጊዜ አስታውስ፦ አላህን #አምልኩ اعْبُدُوا፤ ፍሩትም፤ ይሃችሁ የታውቁ ብትሆኑ ለናንተ በላጭ ነው።
ሙሳ 2:83 የእስራኤል ልጆችንም ጥብቅ ኪዳን አላህን እንጂ ሌላን #አታምልኩ لَا تَعْبُدُون ፤ … በማለት በያዝንባቸው ጊዜ አስታውሱ፡፡
ዒሳ 5:72 አልመሲሕም አለ፦ የእስራኤል ልጆች ሆይ! ጌታዬንና ጌታችሁን አላህን #አምልኩ” اعْبُدُوا፤
ነብያችን 11:2 እንዲህ #በላቸው ፦ አላህን እንጂ ሌላን #አታምልኩ أَلَّا تَعْبُدُوا፤ እኔ ለእናንተ ከእርሱ የተላክሁ አስስጠንቂ እና አብሳሪ ነኝ።
ቁርአን ሲሶው የሚናገረው ስለ ኢባዳ ነው፣ ይህ የቁርአን አንድ ሶስተኛው የአምልኮ ጭብጥ በቀድሞዎቹ መጻሐፍት ውስጥ የተወሳ ነው፣ ለቀድሞቹ ነቢያት የመጣው የተውሂድ ትምህርት ነው በቁርአን ውስጥ የመጣው፣ በፊት ለነበሩት መልክተኞች የተባለው “አምልኩኝ” ሲሆን በነብያችን የተባለው ይህ ነው፤ ይህ ለእሳቸው እና ከእሳቸው በፊት የነበረው የተውሒድ መገሰጫ ነው፦ 26:196 እርሱም ቁርኣን በቀድሞዎቹ መጻሐፍት ውስጥ “የተወሳ” ነው፡፡ 23:68 የቁርኣንን ንግግሩንም አያስተነትኑምን ወይስ ለመጀመሪያዎቹ አባቶቻቸው ያልመጣ ነገር መጣባቸውን? 41:43 ከአንተ በፊት ለነበሩት መልክተኞች የተባለው “ቢጤ” እንጅ ለአንተ ሌላ አይባልም፤ 21:24 ይልቁንም ከእርሱ ሌላ አማልክት ያዙን? አስረጃችሁን አምጡ፤ *ይህ እኔ ዘንድ ያለው መገሠጫ፣ ከኔ በፊትም የነበረው መገሠጫ ነው* በላቸው። በእውነቱ አብዛኞቻቸው እውነቱን አያውቁም፤ ስለዚህ እነርሱ እንቢተኞች ናቸው أَمِ ٱتَّخَذُوا۟ مِن دُونِهِۦٓ ءَالِهَةًۭ ۖ قُلْ هَاتُوا۟ بُرْهَٰنَكُمْ ۖ هَٰذَا ذِكْرُ مَن مَّعِىَ وَذِكْرُ مَن قَبْلِى ۗ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ٱلْحَقَّ ۖ فَهُم مُّعْرِضُونَ ። Or, have they taken gods besides Him? Say: Bring your proof; this is the reminder of those with me and the reminder of those before me. Nay! most of them do not know the truth, so they turn aside. Shakir translation
መደብ:ሃይማኖት
1940ዎቹ
ምዕተ አመታት:
አሥርታት:
ዘመናት: 1940 1941 1942 1943 1944 1945 1946 1947 1948 1949
ታኅሣሥ ፳፯
ታኅሣሥ ፳፯ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፲፯ተኛው እና  የበጋ ወቅት ፪ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፪፻፵፱ ቀናት ሲቀሩ፣ በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፵፰ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ቡዳ በወዳጁ ይጠናል
ቡዳ በወዳጁ ይጠናል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
1875
መደብ:አመታት
ሚያዝያ ፰
ሚያዝያ ፰፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፰ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፰ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፯ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
ጥር ፪
ጥር ፪ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፳፪ ኛው ዕለት እና የበጋ ወቅት ፯ተኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፵፬ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፵፫ ዕለታት ይቀራሉ።
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
የሱቁጥራ ሩማን
የሱቁጥራ ሩማን (Punica protopunica) በሱቁጥራ (የየመን ደሴት) ላይ ብቻ የተገኘ የሩማን ዘመድ ዝርያ ነው። በአሁኑ ጊዜ ወደ ሃዋኢ ደሴት ክፍላገር አሜሪካ ደግሞ ተጨምሯል።
ይህ ሩማን ዛፍ በሱቁጥራ ብዙ አይበላም፤ ፍሬው ለፍየል መኖ እንጂ ለሰዎች አይስማማም። ለቁስል፣ ለሆድ ቁርጠት፣ ለኮሶ መድኃኒት በዱቄት ተደቀቀ። እንዲሁም፣ ቅቤ ለመሥራት ወተቱን በመርጋት ይጠቀማል። እንጨቱም ለትንሽ ስራዎች ወይም ለማገዶ መልካም ነው።
መደብ:አትክልት
የኢትዮጵያና የጅቡቲ የምድር ባቡር ድርጅት
የኢትዮጵያና የጅቡቲ ምድር ባቡር ድርጅት (የቀድሞው ፍራንኮ-ኢትዮጵያ ምድር ባቡር ድርጅት) የ784 ኪ.ሜ ርዝመት ብቸኛና ባለ አንድ መስመር ሲሆን ይህ መስመር የኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባንና ጅቡቲ ከተማን የሚያያይዝ ነው። ከሐያ ዓመታት አድካሚ ስራ በኋላ በ1911 ተሰርቶ ተመርቋል።
እንበረም
እንበረም (ዕብራይስጥ፦ ዐምራም፣ አረብኛ፦ ዒምራን) በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት የሙሴ፣ የአሮንና የማርያም አባት ነበረ። ኦሪት ዘጸአት ስለ እንበረም ጥቂት መረጃ ቢገኝም፣ በመጽሐፈ ኩፋሌ፣ በቁራንና እንዲሁም በሌሎች ምንጮች ተጨማሪ ልማዶች አሉ።
ኦሪት ዘጸአትና ኦሪት ዘኊልቊ
ከዚህ በኋላ ህጻኑ የግብጽኛ ስሙን «ሙሴ» ተቀበለ (ዘጸ ፪፡፲)። በኋላም በምዕራፍ ፮፡፲፮-፳፣ እንዲህ እንረዳለን፦
በዚህ የአማርኛው ትርጉም እንደ ግሪክኛው ይከተላል፤ የዕብራይስጥ ትርጉም ግን «እንበረም የአባቱን እህት ዮካብድን አገባ» ይለናል። በሳምራዊ ኦሪት ቅጂ ደግሞ «አሮንን፣ ሙሴንምና እኅታቸውን ማርያምን ወለደችለት» ይላል።
እንደገና በኦሪት ዘኊልቊ ፳፮፡፶፰-፶፱ እንዲህ እናነባለን፦ «ቀዓትም እንበረምን ወለደ። የእንበረም ሚስት ስም ዮካብድ ነበረ። እርስዋ በግብጽ ከሌዊ የተወለደች የሌዊ ልጅ ነበረች፤ ለእንበረምም አሮንንና ሙሴን እኅታቸውንም ማርያምን ወለደችለት።»
መጽሐፈ ኩፋሌ
መጽሐፈ ኩፋሌ ፴፪፡፲፯-፳፪ ስለ ሙሴ አባት እንበረም ወይም «ዕብራን» እንዲህ ይጨምራል፦
ሙሴም ከተወለደ በኋላ፣ የፈርዖንን ግቢ ምንም ቢገባም፣ መጽሐፍን ያስተማረው ዕውነተኛ አባቱ ዕብራን መሆኑን ይገልጻል (፴፫፡፫)።
እስልምና
የእስላም መምኅሮች ደግሞ ከመጽሐፍ ቅዱስ ለቅመው የሙሴ (ወይም ሙሳ)፣ የአሮን (ወይም ሃሩን) እና የማርያም (ሜሪያም) አባት ስም እንበራም (ኢምራን) ይሉታል። ነገር ግን በቁርዓን ምዕራፍ ሱራ ፫ «የኢምራን ቤተሠብ ሱራ» መሠረት፣ የድንግል ማርያም  (ወይም መርየም) አባት ደግሞ «ዒምራን» ተባለ።  (በክርስትና ልማድ የድንግል ማርያም አባት ኢያቄም ተባለ፤ አዲስ ኪዳን ግን ስለ ስሙ ዝም ይላል።)
አይሁድና
የአይሁድ ረቢዎች መጻሕፍት ስለ እንበረም (ዐምራም) ተጨማሪ ትውፊቶች አሉባቸው። «የጸአት ራባህ» በሚባለው ዘንድ፣ ፈርዖን የዕብራውያን ወንድ ሕጻናት እንዲገደሉ ባዘዘው ጊዜ፣ ዮካብድ በሙሴ ፫ ወር እርጉዝ ሁና፣ ዐምራም ሚስቱን ከትዳር ፈታት፤ ልጆቼስ ቢገደሉ አባት መሆን ምንም አይረባም ብሎ። ሴት ልጁ ማርያም ግን ወቀሰችውና ዳግመኛ እናቷን እንዲያግባት አሳመነችው ይባላል።
ደሳለኝ በሪሁን
= ደሳለው በሪሁን= መ/ር ደሳለኝ በሪሁን በድሮው ጎጃም አጠቃላይ ግዛት አገው ምድር፤በባንጃ አውራጃ፤ በባንጃ ለኮማ ምክትል ወረደነት ከ 1936-1987 ዓ.ም የቆየች ስትሆን ከ1987 ዓ.ም ወዲህ አዊ ብሄረሰብ ዞን ስር በአሁኑ ፈግታ ለኮማ ወረዳ አስተዳደር ኮሪጎሃና ልዩ ስሙ ቸዋሲ ኪዳነ ምህረት ከአባታቸው አቶ በሪሁን ታምር እና ከእናታቸው ወ/ሮ ደስታየሁ አድማስ መስከረም 23 ቀን 1977 ዓ.ም ተወለዱ። መ/ር ደሳለው በሪሁን እድሜው ለትምህርትና ለአቅማ ሄዋን እስኪደረስ ድረስ ከቤተሰቦቻው ጋር በጥሩ ሁኔታ እንክብካቤ አደጉ።ከዚያም በሆላ አባቱ ለትምህርት ከፍተኛ ፍላጎትና ተነሳሽነት ስለነበረው እድሜው ለትምህርት ሲደርስ ወደ ት/ቤት ገብተው በአፍ መፍቻ ቋንቋ አይነት/የኢትዮጵያ ቋንቋዎች እንዲማሩ ተደረገ። ዓ.ም፤ 1991 ዓ.ም አጠ/2ኛ/ደ/ት/ቤት ከ1993-1996 ዓ.ም ተከታትለዋል።ከዚያም ከ12ኛ ክፍል የዩኒቨርስቲ መግቢያ ነጥብ ስለልመጣለት በመምህርነት ሙያ ስልጣና መርሃ ግብር በ ጎንደር መ/ራን ትም/ት ኮሌጅ 3 ሜጀር በሚባለው በማ/ሳይንስ ት/ት ክፍል በዲፕሎማ 10+3 ደረጀ ተመርቀዋል። በተመረቁት በመ/ራነት ሙያ በፋ/ለ ወረዳ ትም/ፅ/ቤት በኩል ተመደቡ። በሌላ መልኩ ጎን ለጎን የራሱን የት/ምት ደረጀ ለማሻሸልም በደ/ ማርቆስ ዩኒቨርስቲ በ12+4 ወይም በዲግሪ ደረጀ በክረምት መረሃ ግብር ከ2000-2004 ዓ.ም ተከታትለው ተመርቀዋል።
እንበረም
አይሁድና
በተልሙድ ዘንድ ደግሞ፣ ዐምራም በረጅም እድሜው ላይ የትዳርና የመፍታት ሕግጋት በእብራውያን መካከል በግብጽ ምድር አሳወቃቸው። በዕድሜው ልክ መቸም ሀጢአት ስላልሠራ፣ ባረፈው ጊዜ ሬሳው ምንም አልበሰበሰም ይላሉ ረቢዎቹም፤ ከዐምራምም በስተቀር ብንያም፣ እሤይና ዶሎሕያ ብቻ ያለ ሀጢአት እንደ ሞቱ ይላሉ።
ሌላ
«የ፲፪ አበው ምስክሮች» ከሚባሉት መጻሕፍት መካከል አንዱ «የሌዊ ምስክር» ይባላል። በዚህ የያዕቆብ ልጅ ሌዊ የሕይወቱን ታሪክ ሲያወራ እንዲህ ተጽፏል፦
ደሳለኝ በሪሁን
መ/ር ደሳለው በሪሁን ትዳር ይዘውና ልጅ አፍርተው በድሮው አጣራር ጎጃም አጠቃላይ ግዛት አገው ምድር አውራጃ፤በ ባንጃ ወረዳ፣በባንጃ ምክትል ወረዳነት ከ1936-1987 ዓ.ም ከዚያ ወዲ አዊ ብሄረሰብ ዞን በአሁኑ ፋግታ ለኮማ ወረዳ አስተዳደር አ/ቅዳም ከተማ 01 ቀበሌ ቅዱስ ገብርኤል ቤተ- ክርስቲያን አጠገብ የመኖርያ ቤት ሰርተው ኮርተው ኑሮውን ከትዳር ጎዳኛቸው ጋር መስርተው አራት ወንድ ልጆች አባት አፍርተው የሚኖሩ ታዋቂ እና ዝናኛ አከበባውን ህብረተሰብ ወይም ማህበረሰብ የሚያከብሩ ታላቅ ሰው ናቸው።
እንበረም
ሌላ
በቁምራን ጥቅል ብራናዎች መካከል አንዱ (4Q535B) በእንበረም እራሱ እንደ ተጻፈ ስለሚለን «የእንበረም ምስክር» ተብሏል። በዚህ መሠረት እንበረም የሚካኤልና የቤሊያል (የዲያብሎስ) ራዕይ አለመ፤ እነዚህ ሁለት «ትጉሃን» መናፍስት፣ አንዱ መልካም ሌላውም ክፉ፣ በሰው ልጆች ላይ ይገዛሉ በሕልሙ ተባለ። በዚሁ ብራና መግቢያ ዘንድ፣ የእንበረም ዕድሜ እስከ 166 ዓመታት ደረሰ፣ ይህም ወደ ግብጽ ከገቡ 152 ዓመታት ነበር ይላል።
ደሳለኝ በሪሁን
መደብ:የኢትዮጵያ ክልሎች *
የተወሠኑ መዋቅሮች
በአንድ ክፍል የሚያተኩሩ መለጠፊያዎችም አሉ።
እንበረም
ሌላ
መደብ:የብሉይ ኪዳን ሰዎች
የዓለም የህዝብ ብዛት
right|thumb|400px|የ [[ሀገራት ካርታ በህዝብ ብዛት ሲታይ—ቻይናና የሕንድ ብቸኛ ከአንድ ቢሊዮን በላይ ሕዝብ የታቀፉ ሀገሮች ናችው]]
የዓለም የህዝብ ብዛት በመሬታችን ላይ ያለውን የሰው ልጆች ቁጥር ይተምናል። በ1998 መጀመሪያ ላይ 6.5 ቢሊዮን እንደደረሰ ይገመታል። ከነዚህ ትምናዎች በመነሳት የዓለም ሕዝብ ከ20ኛው ክፍለ ዘመን በፊት ታይቶ በማይታውቅ ፍጥነት ማደጉን እንደቀጠለ ይታያል። በአንዳንድ ግምቶች፣ እስከ አንድ ቢሊዮን ያህል እድሜያቸው ከአስራ አምስት እስክ ሃያ አራት የሚሆን ወጣቶች እንደሚገኙ ይታመናል። ከቅርብ ጊዜ በሗላ አሁን የምንኖርባት መሬት ልትጠፋ ስለምትችል የሰዉ ልጆችን ወደማርስ ለመላክ ሳይንቲስቶች በጥናት ላይ ናቸው::
ስዋሂሊ
ስዋሂሊ ፡ (ወይም ፡ ኪሷሂሊ Kiswahili) ፡ በምሥራቅ ፡ ፡ የሚናገር ፡  ፡ ቋንቋ ፡ ነው።  (፭ ፡ ሚሊዮን ፡ ተናጋሪዎች) ፡ ልደት ፡ ቋንቋ ፡ ከመሆኑ ፡ በላይ ፡ ለ ፴ ፡ እስከ ፡ ፶ ፡ ሚሊዮን ፡ ሌሎች ፡ ሰዎች ፡ ሁለተኛ ፡ ቋንቋ ፡ ሆኗል። የስዋሂሊ ፡ ስም ፡ መነሻ ፡ ከ ፡ ቃል ፡ «ሰዋሂል» ፡ ነበር ፤ ይህም ፡ የ«ሳኸል» ፡ (ማለት ፡ ዳር) ፡ ብዙ ፡ ቁጥር ፡ ነው። ስለዚህ ፡ የ«ስዋሂሊ» ፡ ትርጉም ፡ የ(ባሕር) ፡ ዳረኞች ፡ ቋንቋ ፡ ሊሆን ፡ ይችላል። የቋንቋው ፡ ቤተሰብ ፡ ባንቱ ፡ ሲሆን ፡ ተናጋሪዎቹ ፡ መርከበኞችና ፡ ነጋዴዎች ፡ በመሆናቸው ፡ መጠን ፡ ከዓረብኛ ፣ ከ ፣ ከ ፣ እና ፡ ከ ፡ ቢሆንም ፡ ብዙ ፡ ቃሎች ፡ ተበድረዋል።
ምሳሌ ፡ ዓረፍተ ፡ ነገሮች
መደብ:ባንቱ ቋንቋዎች
የዓለም የህዝብ ብዛት
መደብ:የሰው ልጅ ጥናት
Penduduk
አቤል ያለው
አቤል ያለው ጥላሁን (መጋቢት 23 ቀን 1996 የተወለደው) የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ክለብ ቅዱስ ጊዮርጊስ እና የኢትዮጵያ ብሔራዊ ቡድን የፊት መስመር ተጫዋች ሆኖ የሚጫወት ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሽናል እግር ኳስ ተጫዋች ነው።
ሜዳ ማርያም
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ሥነ ቅርስ
አርኬዮሎጂ ወይም ሥነ-ቅርስ የሰው ልጆች ባሕል ጥናት ነው። ይህም የድሮ ሰዎችን አንደ ቁሳቁሶች ፣ ስዕሎች እና ጌጦች የመሳሰሉ ቅሪቶችን በመፈለግ፣ መሰብሰብ፣ እና ማጥናት ይከናወናል። «አርኬዮሎጂ» የሚለው ቃል የወጣ ከ2 ግሪክ ቃላት፣ αρχαίος (አርቃዮስ) = «አሮጌ» እና λόγος (ሎጎስ) = «ጥናት» (ወይም «ቃል») ሆኗል።
መደብ:ሥነ ቅርስ
ኩላሊት
ኩላሊት በሰዎችና በብዙ እንስሶች ውስጥ ሽንት የሚሠሩት አካላት ናቸው።
የቃሉ «ኩላሊት» መነሻ ከግዕዝ «ኲሊት» እና በተለይ ከዚሁ ግዕዝ ቃል ብዙ ቁጥር («ኲሊያት») ነበር።
ከ4 መቶ ዓመታት በፊት፣ ኩላሊት የኅሊና መቀመጫ መሆኑ በአውሮፓ በሰፊ ይታመን ነበር። ይህም የተነሣ ከዕብራይስጥ መጽሐፍ ቅዱስ (መዝሙር 7:9) እንዲሁም በከአዲስ ኪዳን (የዮሐንስ ራዕይ 2:23) መሠረት ነው። የዛሬ ሕክምና ሊቃውንት ግን ኩላሊት እንዲህ አይነት ሥነ ልቡናዊ ሚና እንዳለው አይቆጠሩም። የሚያስደንቀው ግን አድሬናል ሆርሞን (ኩላዕጢ እድገንጥር) ወይም ግላንድ (ኩላትጌ ዕጢ) የሚገኘው በኩላሊት በላይኛው ክፍል ነው!!! ታላቅ ደስታ ወይም ድንጋጤ ሲገጥመን ሰውነታችንን መቆጣጠር እስኪያቅተው ድረስ ለዐይምሮዋችን መልክት የሚያስተላልፍ ክፍል ነው ። ብቻ ከፍተኛ ግንኙንት ከዐይምሮዋችን ጋር አለው ፤ ለምሳሌ የፋይት ኦር ፍላይት ስሜታችንን ይቆጣጠራል።
መደብ:ሥነ አካል
የሴት አገሩዋ ባሏ
የሴት አገሩዋ ባሏ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሴት አገሩዋ ባሏ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ታክሎባን
መደብ:የእስያ ከተሞች መደብ:ፊሊፒንስ
ጥር ፫
ጥር ፫ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፳፫ተኛው ዕለት እና የበጋ ወቅት ፰ተኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፵፫ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፵፪ ዕለታት ይቀራሉ።
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ሞኮጆ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ጥር ፭
ጥር ፭ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፳፭ ኛው ዕለት ነው።  ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፵፩ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፵ ዕለታት ይቀራሉ።
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች= ፲፰፻፹፰ ዓ/ም የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት የባቡር ኩባንያ የሀዲድ ሥራውን ውል ተፈራረመ።
=ልደት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ፒ.ዲ.ኤፍ
ተረት እና ምሳሌዎች ለህይወት አስተምህሮ ወሳኝ ሚና አላቸው ትናንት አበው በተለያዩ የህይወት ተሞክሮዎች በቃላት ለመግለጽ  ከበድ በሚሉት ቃላት በውብ ቃላት በተረትና ምሳሌ ሰነደው ጥበብ አስተምህሮው  ለነገው ትውልድ ማስታወሻ አበርክተው  አልፈዋል ።የአበው በረከትን ማይረዳ የደመነፍስ ትውልድ ትርጉም አልባ ህይወት መኖሩን ተስፋ ብሎት ከአበው በስተጀርባ ሁኖ የተሰራን  ያፈርሳል  የነገ አሻረው የተባለሸ ታሪክ ለትውልድ ማስረከብ ሁኖበት አንዱ በብሄር ሌላው በእምነት አልያም በቋንቋ  እያሰበ በመጥፎ ሱስ በተጠቀው ጭንቅላቱ ታሪክህን ወግህን ባህልን ማንነትን በቅፁ ሳይረዳ የተባላሸውን ሰነድ በምዕራባውያን ተረትና ምሳሌ እያጠቃሱ  የወሽት ደራሲዎች አበርክቶ  ሁኗል ።
ሙሃመድ ዩኑስ
thumb|200px|ሙሃመድ ዩኑስ
ፕሮፌሰር ሙሃመድ ዩኑስ (በቤንጋሊ: মুহাম্মদ ইউনুস ) (ትውልድ በ28 ጁን 1940 እ.ኤ.አ.) የባንግላዴሽ የባንክ ባለሞያና ኤኮኖሚስት ናችው። ማይክሮክሬዲት ተብሎ የሚታወቀውን የአነስተኛ የብድር አገልግሎት በችግር ለሚኖሩ ወገኖች የመስጠትን ስራ የጀመሩትና የስፋፉት ሰው ናችው። ፕሮፌሰሩ እንነኝህ ባንክ አላስተናግድ ብሎ የተዋቸውን ድሆች የሚያገለግለውን ግራሚን ባንክን አቋቁመዋል። በጥቅምት 1999 ፕሮፈሠሩና ባንኩ የሰላም የኖቤል ተሸላሚ ለመሆነ በቅተዋል:: ይህም ሽልማት የልማት እድገትና ማህበረሰባዊ ለውጥ ማምጣት እንደሚቻል በማስመስከራቸውና ይህ ደግሞ ለሰላም ወሳኝነት ያለው መሆኑን ሽልማት ሰጭው ኮሚቴ ስላመነበት ነው።
ፕሮፌሰር የበርካታ ሽልማቶች ባለቤት ሲሆኑ ከነዚህም የአለም የምግብ ሽልማት ይገኝበታል። የድሆች አበዳሪ (banker of the poor) በሚል ርዕስ አንድ የስራሳቸውንና የስራቸውን ታሪክ የሚያትት መጽሐፍ ደርሰዋል::
መደብ:ሰዎች መደብ:ባንግላዴሽ
ጥር ፯
ጥር ፯ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፳፯ ኛው ዕለት ነው።  ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፴፱ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፴፰ ዕለታት ይቀራሉ።
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
በርጫ
በርጫ በአጠቃላይ የጫት መቃምን ስነ-ሥርዓት ያጠቃልላል። በርጫ ሲጀመር በፈጣሪ ምስጋና ይከፈትና፡ ወደ ጫት የመቃሙ ሂደት ይገባል። የዘወትር ቃሚዎች ለመቃም ትንሽ ሲቀራቸው ጀምሮ እስከ መጀመሪያው የጫት ጉርሻ ባሉት ሰዓታት ውስጥ ድምፃቸውን የማጉላት፣ እርስበእርስ የመተራረብ፣ አልፎ አልፎም የመሳደብና የመጣላት ባሕሪ ይታይባቸዋል። የሙዚቃ ምርጫቸውም ሞቅ ያለ ነው በዚህ ስዓት።
ሁለተኛው የበርጫ ክፍለ ጊዘ ቁምነገርም ሆን አልሆነ፡ በተጀመረው አርዕስት ላይ ጥልቀት ያለው ውይይትና ክርክር በማድረግና ኃሣብ የማመንጫትና የማብራራት በቃሚዎች ላይ ይታያል። ሦስተኛውና የመጨረሻው ክፍል ዝምታ የሰፈነበት የምርቃና ክፍለ ጊዘ ሲሆን በዚህም ወቅት ቃሚዎች ረብሻ አይፈልጉም። በግል ኃሣባቸው የመዋጥ፣ የማንበብ ወይም ጸጉር የመጠቅለል፣ የጫት እንጨት የመስባበርና ወዘተ ድግግም ነገሮችን የሚስሩበት ወቅት ነው።
መደብ:መዝናናት
ጥር ፮
ጥር ፮ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፳፮ ኛው ዕለት ነው።  ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፵ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፴፱ ዕለታት ይቀራሉ።
፲፱፻፵፫ ዓ.ም. ብጹዕ አቡነ ባስልዮስ (የቀድሞው እጨጌ ገብረ ጊዮርጊስ በካይሮ ቅዱስ ማርቆስ ቤተ ክርስቲያን ከእስክንድርያው ፓትርያርክ መዓርገ ጵጵስና ተቀብለው የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት  ኾነው ተቀቡ። ነገር ግን የፓትርያርክነቱን ማዕርግ የእስክንድርያው ፓትርያርክ ከሞቱ በኋላ ሰኔ ፳፩ ቀን ፲፱፻፶፩ ዓ/ም ነው የተሰጡት።
=ልደት=
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ዶሮ
thumb|250px
ዶሮ መብረር የማትችል የአእዋፍ ዘር ናት። የሰው ልጅ ካለመዳቸው እንስሳት አንዷ ዶሮ ስትሆን የሰው ልጅ ሥጋዋንና ዕንቁላሏን በመብላት ይጠቀማል። ዶሮ ተወዳጅና በብዛት የሚገኝ
በአጠቃላይ ከ13 ቢልዮን የሚበልጡ ዶሮዎች እንዳሉ ይገመታል! እንዲሁም ሥጋው በጣም ተወዳጅ በመሆኑ በየዓመቱ ከ33 ቢልዮን ኪሎ ግራም በላይ ለምግብነት ይውላል። ከዚህም በተጨማሪ ዶሮዎች በዓለም ዙሪያ በአንድ ዓመት ውስጥ 600 ቢልዮን ገደማ እንቁላሎችን ይጥላሉ። ዶሮ በምዕራባውያን አገሮች በብዛት የሚገኝ ሲሆን ዋጋውም ርካሽ ነው።
የዶሮ ታሪክ
ዶሮ የእስያ ቀይ የዱር ጅግራ ዝርያ ነው። ሰው ዶሮን በቀላሉ ማልመድ እንደሚችል ለመረዳት ጊዜ አልፈጀበትም። ዶሮና እንቁላል ለገበያ ለማቅረብ ሲባል በሰፊው የዶሮ እርባታ የተጀመረው ከ19ኛው መቶ ዘመን በኋላ ነው። የዶሮ ሥጋ ዛሬ በብዙዎች ዘንድ በጣም ተወዳጅ ምግብ ነው። የከተማ ነዋሪዎችን ጨምሮ በሚልዮን የሚቆጠሩ ቤተሰቦች ለራሳቸውም ሆነ ለገበያ ለማቅረብ ዶሮ ያረባሉ። ብዙ አገሮች ለራሳቸው አገር የአየር ጠባይ የሚስማሙና ጥሩ ምርት የሚሰጡ የዶሮ ዝርያዎችን አራብተዋል። ከእነዚህ መካከል የአውስትራሊያው አውስትራሎፕ፣ መጀመሪያ በሜድትራኒያን የተገኘውና አሁን በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በብዛት ያለው ሌግሆርን፣ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ የሚረቡት ኒው ሃምፕሻየር፣ ፕላይማውዝ ሮክ፣ ሮሜ አይላንድ ሬድ እንዲሁም ውያንዶቴ፤ የእንግሊዞቹ ኮርኒሽ፣ ኦርፒንግቶን እና ሱሴክስ የሚባሉት ጥቂቶቹ ናቸው። በእርባታ ረገድ የተገኘው የተሻሻለ ሳይንሳዊ ዘዴ ዶሮ እርባታ ስኬታማ የግብርና ኢንዱስትሪ እንዲሆን አስችሎታል። የዩናይትድ ስቴትስ ገበሬዎች የዶሮ በሽታን በሳይንሳዊ መንገድ ከመቆጣጠራቸው በተጨማሪ አመጋገባቸውንና አሰፋፈራቸውን በተመለከተ ጥንቃቄ በተሞላበት ዘዴ ክትትል ያደርጋሉ። አንዳንድ ሰዎች እንዲህ ያለውን በገፍ የማርባት ዘዴ እንደ ጭካኔ ይቆጥሩታል። ይሁን እንጂ ይህ አመለካከት ገበሬዎቹ በየጊዜው ይበልጥ ውጤታማ የሆኑ የዶሮ ማራቢያ ዘዴዎችን ከመፈለግ አላገዳቸውም። ዘመናዊው ዘዴ አንድ ሰው ብቻውን ከ25, 000 እስከ 50, 000 የሚያክሉ ዶሮዎችን እንዲያረባ ያስችላል። አንድን ዶሮ ለገበያ ለማድረስ የሚወስደው ጊዜ ሦስት ወር ብቻ ነው።
መደብ:ለማዳ እንስሶች መደብ:አዕዋፍ
ሳርዘና ሚካኤል
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
የምስር አረብኛ
thumbnail|upright=1.25 የምስር አረብኛ (ማፅሪ) በግብፅ (ምስር) የሚነገር የአረብኛ ቀበሌኛ ነው። በግብጽ ግን ይፋዊ ሁኔታ የለውም (መደበኛ አረብኛ ይፋዊ ሆኖ)።
መደብ:ግብፅ መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች
አው ባድር
ኣው-ባዲር፣ አው-ባድር፣ አባዲር፦ (ዑመር አርሪዳ) (በግምት ወደ ፲፫ ኛው ክ/ዘ)፦ በ ፲፫ ኛው ክ/ዘመን ውስጥ የተፃፈውና ስለ ሐረር ጥንታዊ አፈታሪካዊ ታሪክ የሚዘክረው 'ፋዝ መዲናት ሐረር' የተባለው ያልታተመ መጽሐፍ እንደሚገልጸው አባድር (ዑመር አርሪዳ) እጅግ ከተከበሩት የሐረር ሼኽዎች ውስጥ አንዱና ዋንኛው ናቸው።  በዚሁ መጽሓፍ አገላለጽ መሠረት፡ አባድር ከሌሎች በርካታ ሼኾች ጋር በመኾን ከሂጃዝ በ፮፻፩፪ ሂጅሪያ (1216 እ.ኤ.አ) ተነስተው ሐረር ከገቡ በኋላ በአካባቢው የጎሣ እና ኃይማኖት መሪዎች ተመርጠው ዒማም ሆኑ። በቀጣዮቹ ዓመታትም፡ ከተከታዮቻቸው ጋር በመሆን የዚህ ዘመን ፖርቱጋላዊያን ወይም ጣልያኖች ይሆናሉ ተብለው በሚገመቱት የአአዋሚ ንጉሥ ካርቢናል ብ. ማኅራዋል፣ በልጁ ጁርኒያል፣ በሴት ልጁ ማርቃኒሽ(ስ) እና በወንድሙ ሣያደር ላይ በርካታ ጦርነቶችን መርተዋል። እነዚህ ጦርነቶች የተካሄዱት በሐረር ዙርያ ባሉ አካባቢዎች ነው።
አባድር በሐረር የአሚሮች ሥም ዝርዝር ውስጥም ሥማቸው ተጠቅሷል። ከዚህ አኳያ ሦስት ዘመናት ከአባድር የግዛት ዘመናት ጋር ተዛምደዋል። እነዚሀም ከ፫፻፩-፬፻፭ ሂጅሪያ (1000-1014 እ.አ.አ)፣ ቀጥሎም ከጥቂት የተቋረጡ የግዛት ዘመናት በኋላ ከ ፬፻፭-፬፻፲፩ ሂጅሪያ፣ እንዲሁም ስማቸው እስከ አኹን ካልታወቁ ገዢዎች የሥልጣን ዘመናት በኋላ ከ፬፻፶፰-፶፱ ሂጅሪያ ባሉት ጊዘያት ውስጥ አባድር አካባቢዉን መርተዋል። አህመድ አስ-ሣሚ የተባለ ጸሓፊ ጃድዋል አስ-ሣስ ወስ-ሣሚ በተባለው መጽሓፉ የአባድርን የግዛት ዘመን ከ ፫፻፴፫-፫፻፶፫ ሂጅሪያ ያደርገዋል። ይህ ስሌት አሳማኝነቱ ያጠራጥራል፤ ምክንያቱም በአው-ባድር የዘር ሐረግ መሠረት፡ ከመጀመሪያው ከሊፋ ኣቡበከር አስ-ስዲቅ (ረዲ አላሁ አንሁ) እስከ አው-ባድር ዘመን ድረስ፡ የሓያ አምስት ትውልድ ልዩነት ሲስላ ፊት ከተጠቀስው ቁጥር ጋር ስለማይሄድ ነው። ከተገለጹት ዘመናት ውስጥ የፋዝ ዘገባ ከአሚሮች ሥም ዝርዝርና የግዛት ዘመናት እና ከአስ-ሣድ የአውባድር ዘመን ቆጠራዎች በተሻለ ከአው-ባድር የዘር ሐረግ ቆጠራ ስሌት ጋር ይቀራረባል።
በተለይም በሐረር፡ እስከዚህ ዘመን ድረስ አው-ባድርን የሚያወድሱ፣ የሚዘክሩ በርካታ ዝክሪዎች በየቀኑ ይዘከራሉ። በጥንታዊቷ የሐረር ከተማ ውስጥ፡ የሚገኘውና በአካባቢው ሕዝቦች የሚዘየረው የአው-ባድር የቀብር ሥፍራና ቤት-መስጊድ፡ እንዲሁም ቤት-አሩስ አው-ባድር፦ አው-ባድር የሐረሪ ሤት ያገቡበት ተብሎ የሚታመነው ቤት ሥፍራዎች ለአብነት ይጠቀሳሉ።  የአው-ባድር ዝናና መልካም ምግባራት ከሐረር ውጪ ባሉት የኢትዮጵያና አካባቢዋ ባሉ ሙስሊሞች ጭምር በጣም ይከበራሉ፣ ይዘከራሉ።
ከአው-ባድር (ዑመር አር-ሪዳ) ሌላ ተመሳሳይ ስም ያላቸው ዑለማዎች በሐረር አቅራቢያ በተለያዩ ዘመናት ኖረዋል። እነኝህም ታላላቅ ዑለማዎች አባድር ሳይህ ዑስማን፣ አባድር ባያዚድ፣ እና ባዴ አባድር ናቸው።
ምንጭ፦
ኢ. ዋግነር፣ ዘ ዲክሽነሪ ኦፍ ኢትዮጵያን ባዮግራፊ፣ ገጽ 1፣ ቮልዩም 1፣ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የኢትዮጵያ ጥናት ኢንስቲትዩት፣ አዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ።
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች መደብ:ሐረር
ጥር ፰
ጥር ፰ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፳፰ ኛው ዕለት ነው።  ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፴፰ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፴፯ ዕለታት ይቀራሉ።
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ሶማሊላንድ
ሶማሊላንድ እውቅና ያልተሰጠው በስራው ግን እንደ አንድ ልዑላዊ ሃገር የሚንቀሳቀስ በአፍሪካ ቀንድ በሰሜን ምስራቅ ሶማሌ የሚገኝ አካል ነው። ግንቦት ፲ ቀን ፲፱፻፹፫ ዓ/ም፥ የሶማሊላንድ ሕዝብ ነጻነቱን አውጆ ከሶማሌ ፲፰ ክፍለ ሀገራት ፭ቱን አካቶ ይዟል። ይህም በጅቡቲ፣ በኢትዮጵያ፣ በቀድሞው የጣልያን ሶማሊላንድና በአደን ባሕረሰላጤ የሚካለለውን ፻፴፯ ሺ ፮መቶ ካሬ ኪሎሜትር የሚሸፍነውን ቦታ ከሞላ ጎደል ይሸፍናል። የሶማሊላንድ ዋና ከተማ ሃርጌሳ ነው። left|thumbnail|250px|ሶማሊላንድ
ቡዳ ቤት ሰላቢ ገባ
ቡዳ ቤት ሰላቢ ገባ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
መጽሐፈ ሄኖክ
መጽሐፈ ሄኖክ ጥንት የተጻፈ የመጽሐፍ ቅዱስ ዲዩትሮካኖኒካል መጽሓፍ ነው። በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን እምነት ዘንድ ይህም በሰዎች ቃላት በግዕዝ በያሮድ ልጅ በሄኖክ ከማየ አይህ አስቀድሞ ተጽፎ ነበር።
በተጨማሪም ሄኖክ ወደ ሰማያት ተወስዶ የሰማይ ቦታዎችን ያሳዩታል። ከዚህ በላይ ስለ እግዚአብሔር መንግሥት ብዙ ይነበያል፤ ያኔ ጻድቃን ሺ ልጆችን ይወልዳሉና በሰላም በደስታ እንደሚኖሩ የሚል ትንቢት ነው። በዚህ መሠረት የመሢህ፣ የሙታን ትንሣኤ እና የዕለተ ደይን ትንቢቶች መጀመርያ ከሄኖክ ወይም ከአዳም ዘመን ጀምሮ ተገለጹ።
መጽሐፉ በሙላቱ የታወቀው በግዕዙ ትርጉም ሲሆን፣ የተጻፈበት ቋንቋ፡ በተለይም በኢትዮጵያ መምህራን ዘንድ፡ ግዕዝ መሆኑ ይታመናል። ከዚህም ውጭ የመፅሀፉ ፍርስራሽ ብራና ቅጂዎች እስራኤል በሚገኘው በሙት ባሕር ብራናዎች (በቁምራን ዋሾች) ውስጥ በአረማይስጥ ቋንቋ በ1950ዎቹ ተገኝቷል። ይህ መፅሀፍ በምዕራባውያን ምሁራንና ሊቃውንት ዘንድ መጀመርያ የተቀነባበረበት ልሳን ግዕዝ ሳይሆን አረማይስጥ ነው ተብሎ ይታመናል። ከዚህም በላይ አንዳንድ የግሪክኛ ወይም የሮማይስጥ ምንባቦች በከፊል ተርፈዋል።
ምሳሌ
ለምስጋና የሚተጉ የከበሩ የመላእክት ስማችው ይህ ነው።
ከከበሩ ከመላእክት አንዱ ቅዱስ ዑርኤል በመብረቅ በነጐድጓድ የተሾመ ነው።
በሰው ቁስል የተሾመ ከከበሩ ከመላእክት አንዱ ቅዱስ ሩፋኤል ነው። ዲያብሎስን የሚበቀለው አጋንንትንም የሚበቀላችው ከከበሩ ከመላእክት አንዱ ቅዱስ ራጉኤል ነው።
ሆድ ለማታ በልቶ ለጠዋት
ሆድ ለማታ በልቶ ለጠዋት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆድ ለማታ በልቶ ለጠዋት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
መጽሐፈ ሄኖክ
ምሳሌ
ለሰው ባደረገው በጎነት ላይ ለሕዝቡ ታዛዥ ነውና ከከበሩ ከመላእክት አንዱ ሚካኤል ነው።
አእምሯቸውን ባጡ ሰዎችም ላይ የተሾመ ከከበሩ ከመላእክት አንዱ ሠረቃኤል ነው።
ሆድ ለማታ በልቶ ለጠዋት
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መጽሐፈ ሄኖክ
ምሳሌ
በባቦች ላይ በጎነትም ባሉ ጻድቃን ላይ በኪሩቤልም ላይ የተሾመ ከከበሩ ከመላእክት አንዱ ገብርኤል ነው። -- ሄኖክ 6፡1-7
የይሁዳ መልእክት
የይሁዳ መልእክት፡ ፡1፡14-15 ከአዳም ጀምሮ ሰባተኛ የሆነ ሄኖክ። እነሆ፥ ጌታ በሁሉ ላይ እንዲፈርድ፥ በኃጢአተኝነትም ስላደረጉት ስለ ኃጢአተኛ ሥራቸው ሁሉ ዓመፀኞችም ኃጢአተኞች በእርሱ ላይ ስለ ተናገሩ ስለ ጭከና ነገር ሁሉ ኃጢአተኞችን ሁሉ እንዲወቅስ ከአእላፋት ቅዱሳኑ ጋር መጥቶአል ብሎ ለእነዚህ ደግሞ ትንቢት ተናገረ።
መጽሐፉን ለማንበብ
[[ስዕል:3-apoch-3-cr.pdf|thumb|left|300px| የሚያዩት ገጽ ላይ ወይም እዚህ ላይ  በመጫን የመጽሐፉን  ገጾች   ማንበብ ይችላላሉ|page=4]]
መደብ:አዋልድ መጻሕፍት መደብ:ግዕዝ መደብ:ትንቢት
ጉበት
መደብ:ሥነ አካል
የሴት አገሩዋ ባሏ ማደሪያዋ አመሏ
የሴት አገሩዋ ባሏ ማደሪያዋ አመሏ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሴት አገሩዋ ባሏ ማደሪያዋ አመሏ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ላለው ይጨመርለታል
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ውሀ ለወሰደው ፍለጋ የለውም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቸኮላታ
350px|thumb|ቸኮላታ ከረሜላ ቸኮላታ ከካካዎ ዛፍ (Theobroma cacao) ዘሮች ውጥ (ካካው) የተሠራ ጣፋጭ ከረሜላ አይነት ነው። ብዙ ስኳር ሳይጨመር ግን የቸኮላታ ጻዕም መራራ ነው።
ቸኮላታ መጠጥ እና የካካዎ ዛፍ ከጥንት ጀምሮ በሜክሲኮ ታውቀዋል፤ ስያሜውም «ቸኮላታ» እና በአለሙ ልሳናት የተዛመዱት ቃላት ሁላቸው ከናዋትል ስም «ሾኮላትል» ደርሰዋል። የተቀደሠ መጠጥ እንደ ሆነ ይቆጥሩትም ነበር። ከ1520 ዓም በኋላ የካካው ዘር ወደ አውሮፓ ገብቶ፣ እዛም በጣም ተወደደ። ዛሬ በመላው አለም አብዛኛው ካካው በምዕራብ አፍሪካ ይመረታል።
ቸኮላታ ግን ለለማዳ እንስሶች በተለይም ለድመት፣ ለውሻ፣ ለከብት ጤና የሚጎዳ ወይም የሚገድል መርዝ ነው።
መደብ:አበሳሰል
ጪን ሽኋንግ
300px|thumb|ጪን ሽኋንግ (18ኛው ክፍለ ዘመን ተሳለ።) ጪን ሽኋንግ (ቻይንኛ: 秦始皇) በ267 ዓክልበ. ተወልዶ የልደቱ ስም ዪንግ ጀንግ (嬴政) ነበረ። ከ254 ዓክልበ. እስከ 229 ዓክልበ. ድረስ በቻይና መንግሥታት ጦርነት ዘመን የጪን መንግሥት ንጉሥ ነበሩ። በ229 ዓክልበ. ደግሞ ቻይናን በማዋሐድ የመላ ቻይና ንጉሠ ነገሥት ሆኑ። በ218 ዓክልበ. እስካረፉበት ዓመት ድረስ ነገሡ።
መደብ:የቻይና ነገሥታት
19 June
19 June በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሰኔ 12 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ዳክዬን ከውሀው ፈረስን ከገለባው
ዳክዬን ከውሀው ፈረስን ከገለባው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዳክዬን ከውሀው ፈረስን ከገለባው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዳዊትን ያህል መዝሙር ጨለማን ያህል ጥቁር (የለም)
ዳዊትን ያህል መዝሙር ጨለማን ያህል ጥቁር (የለም) የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዳዊትን ያህል መዝሙር ጨለማን ያህል ጥቁር (የለም) የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የሴት አገር ባልዋ
የሴት አገር ባልዋ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሴት አገር ባልዋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሮቶማጉስ
በ3ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ከተማው በልማቱ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ነበር። ሮማውያን ታላቅ አምፊቴያትር (እንደ ስታዲዩም ከቤት ውጭ የሆነ ቴያትር) እንዲሁም ታላላቅ የፍልወሃ ባኞዎች ሠርተው ነበር፣ ከዚህ በላይ የአሣ ገበያ እንደ ኖረ ይታወቃል።
መደብ:የቀድሞ ከተሞች መደብ:የሮሜ መንግሥት መደብ:ፈረንሣይ
ደብረ ማርቆስ ዩኒቨርሲቲ
ደብረ ማርቆስ ዩኒቨርስቲ ኢትዮጵያ ውስጥ በአማራ ክልል ደብረ ማርቆስ ከተማ የሚገኝ የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ነው። ተቋሙ በ1999 ዓ.ም. ከተቋቋሙት አዳዲስ ዩኒቨርሲቲዎች አንዱ ነው።
ካምፓሶች
የትብብር ፕሮግራም-መርጦለማሪያም ከተማ መደብ:የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች
የኡዝቤኪስታን እግር ኳስ ፌዴሬሽን
የኡዝቤኪስታን እግር ኳስ ፌዴሬሽን የኡዝቤኪስታን እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። በ1946 እ.ኤ.አ. ኡዝቤኪስታን በሶቪዬት ሕብረት ውስጥ እያለች የተመሠረተ ሲሆን ከ1994 እ.ኤ.አ. ጀምሮ የፊፋ እና የእስያ እግር ኳስ ኮንፌዴሬሽን አባል ነው። ፌዴሬሽኑ የኡዝቤክ ሊግንና ሌሎችንም ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል። በተጨማሪም የኡዝቤኪስታን ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንን ያቀናጃል።
ኡ
ራያ
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ጥር ፲፫
ጥር ፲፫ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፴፫ ኛው ዕለት ነው።  ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፴፫ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፴፪ ዕለታት ይቀራሉ።
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ዕለተ ሞት=
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
የንግስት ጠባቂ
thumb|ኩዊንስ ጠባቂ ዊንዘር thumb|በቤተሰቦች ፈረሰኞች የተመሰረተው የተገጠመ ጠባቂ የንግስት ህይወት ጠባቂ ይባላል የንግስት ዘበኛ፣ የእንግሊዝ ጠባቂዎች እና የንግስት ህይወት ጠባቂ (የንግስ ዘበኛ እና የንጉስ ህይወት ጠባቂ ተብሎ የሚጠራው ንጉስ ወንድ ሲሆን) በዩናይትድ ኪንግደም ውስጥ ኦፊሴላዊውን የንጉሳዊ መኖሪያ ቤቶችን እንዲጠብቁ ለተያዙ እግረኛ እና ፈረሰኛ ወታደሮች የተሰየሙ ስሞች ናቸው። የብሪቲሽ ጦር ከእንግሊዝ መመለሻ (1660) በፊት የሁለቱም የፈረስ ጠባቂዎች እና የእግር ጠባቂዎች ጦርነቶች አሉት እና ከንጉሥ ቻርልስ II ዘመነ መንግስት ጀምሮ እነዚህ ክፍለ ጦር የሉዓላዊውን ቤተመንግስቶች የመጠበቅ ሃላፊነት ነበረባቸው። ጠባቂዎቹ ሙሉ በሙሉ የሚሰሩ ወታደሮች ናቸው።
የስራ ቦታ
የንግስት ጠባቂ፣ የብሪቲሽ ጠባቂዎች እና የንግስት ህይወት ጠባቂ በብሪቲሽ ጦር የለንደን ዲስትሪክት የስራ ቦታ ስር በሚመጡት የንጉሣዊ መኖሪያ ቤቶች ውስጥ ተቀምጠዋል፣ እሱም ለቤተሰብ ክፍል አስተዳደር ኃላፊነት ነው። ይህ የበኪንግሀም ቤተ መንግስት, ክላረንስ ቤት, የቅዱስ ጄምስ ቤተ መንግስት እና የለንደን ግንብ, እንዲሁም የዊንዘር ቤተመንግስት ይሸፍናል. የንግስት ጠባቂው እንዲሁ በሉዓላዊው ሌላ ኦፊሴላዊ መኖሪያ ፣ ቅዱስየሮድቤት ቤተ መንግስት ውስጥ ተጭኗል ፣ ግን እንደ ለንደን ብዙ ጊዜ አይደለም። በኤድንበርግ ውስጥ ጠባቂው በሬድፎርድ ባራክስ ውስጥ ነዋሪው እግረኛ ሻለቃ ነው። በ ሳንድሪንግሃም ወይም ባልሞራል በንግስት የግል መኖሪያ ቤቶች ላይ አልተሰካም።
የንግስት ዘበኛ በለንደን የሚገኘውን ቡኪንግሃም ቤተ መንግስትን እና የቅዱስ ጀምስ ቤተ መንግስትን (ክላረንስ ሃውስን ጨምሮ) ለመጠበቅ ኃላፊነት ላለው የእግረኛ ክፍል የተሰጠ ስም ነው። ጠባቂው ከአንድ ክፍለ ጦር የተውጣጡ ወታደሮችን ያቀፈ ሲሆን ለሁለት ተከፍሎ ለቡኪንግሃም ቤተ መንግስት እና ለቅዱስ ጀምስ ቤተ መንግስት የሚቆይ ቡድን ነው። የሉዓላዊው ኦፊሴላዊ መኖሪያው አሁንም የቅዱስ ጄምስ ስለሆነ የዘበኛው አዛዥ (የዘበኛው ካፒቴን ተብሎ የሚጠራው) እዚያው ላይ የተመሰረተ ነው, እንደ ክፍለ ጦር ቀለሞች. ሉዓላዊው ሉዓላዊው በሚኖርበት ጊዜ የንግስት ጠባቂው ሶስት መኮንኖችን እና ሌሎች አርባ ደረጃዎችን ይቆጥራል ፣ እያንዳንዳቸው አራት ጠባቂዎች በቡኪንግሃም ቤተመንግስት (በግንባሩ ላይ) እና በሴንት ጄምስ ቤተመንግስት (ሁለት በፍርሪ ፍርድ ቤት ፣ ሁለቱ ወደ ክላረንስ ሃውስ መግቢያ)። ሉዓላዊው መኖሪያ በማይኖርበት ጊዜ ይህ ወደ ሶስት መኮንኖች እና 31 ORs ይቀንሳል፣ እያንዳንዳቸው ሁለት ጠባቂዎች ያሉት። የንግስት ጠባቂ በተፈጥሮ ውስጥ ስነ-ስርዓት ብቻ አይደለም። ቀንና ሌሊት ጠባቂዎች ይሰጣሉ, በኋለኛው ሰዓት ደግሞ የቤተ መንግሥቱን ቅጥር ግቢ ይቆጣጠራሉ. እ.ኤ.አ. እስከ 1959 ድረስ በቡኪንግሃም ቤተ መንግስት ውስጥ ያሉት ጠባቂዎች ከአጥሩ ውጭ ቆመው ነበር። ይህ በሴት ቱሪስት እና በ ቀዝቃዛ ዥረት ጠባቂዎችsማን ላይ የተከሰተውን ክስተት ተከትሎ ቆሟል - በቱሪስቶች እና ተመልካቾች ቀጣይ ጥቃት ምክንያት ጠባቂው ቱሪስቱን ወደ ሰልፍ ሲወጣ ቁርጭምጭሚቱን በእርግጫ መታው። ቱሪስቱ ቅሬታውን ለፖሊስ አቅርቧል እና የጥበቃ ክፍል ለአስር ቀናት በሰፈር ታሰረ። ብዙም ሳይቆይ ጠባቂዎቹ ወደ አጥር ውስጥ ገቡ።
መለጠፍ
በማንኛውም ጊዜ ሶስት እግረኛ ሻለቃዎች ለህዝብ ተግባራት ይለጠፋሉ; ከእነዚህ ውስጥ ሁለቱ የጥበቃ ሻለቃዎች ናቸው (አንዱ ከቡኪንግሃም ቤተ መንግስት ቀጥሎ ባለው ዌሊንግተን ባራክስ እና አንደኛው በዊንዘር ውስጥ በቪክቶሪያ ባራክስ)፣ ሶስተኛው የመስመር እግረኛ ክፍል ነው (በሮያል አርቲለሪ ጦር ሰፈር፣ ዉልዊች)። በተጨማሪም፣ በሮያል አርቲለሪ ባራክስ እና ዌሊንግተን ባራክስ ላይ የተመሰረቱ ሶስት ተጨማሪ ኩባንያዎች አሉ። እነዚህ ሁሉ ክፍሎች በለንደን ዲስትሪክት የአስተዳደር ሥልጣን ስር ይመጣሉ - እንደ ህዝባዊ ግዴታዎች ክፍሎች, በክብረ በዓሉ ላይ መሳተፍ ብቻ ሳይሆን ለሲቪል ባለስልጣናት ወታደራዊ እርዳታ ለመስጠት ቁርጠኛ ናቸው. thumb|በእግረኛ ወታደሮች የተመሰረተው የወረደው ጠባቂ የንግስት ዘበኛ ይባላል
የእግር ጠባቂዎች
በተጨማሪም, ሮያል አየር ኃይል ክፍለ ጦር በዓመት ውስጥ ለሦስት ሳምንታት ያህል ጠባቂውን ይቆጣጠራል. ጠባቂውን የሚጭኑት ክፍሎች እግረኛ ስልጠና ስለሚያስፈልጋቸው የንግስት ቀለም ስኳድሮን ሙሉውን RAF ይወክላል። ሆኖም ፣ በንድፈ ሀሳብ ፣ ማንኛውም የኮመንዌልዝ ክፍል ጠባቂውን ሊሰጥ ይችላል። በብዙ አጋጣሚዎች የጉርካስ፣ RAF Regiment እና የባህር መርከቦች ጠባቂውን ሲያቀርቡ፣ ከሌሎች የኮመንዌልዝ አገሮች የመጡ ጥቂት ክፍሎችም እንዲሁ አድርገዋል (ከዚህ በታች ይመልከቱ)። ከኮመንዌልዝ ሀገር አንድ ክፍል ብቻ ነው የመጣው ንግስቲቱ ርዕሰ መስተዳድር ካልሆኑት ማለትም 1ኛ ሻለቃ ፣ ሮያል ማላይ ሬጅመንት ፣ በ2001።
የባህር ኃይል፣ አየር ኃይል እና የባህር ኃይል
thumb|የግሬናዲየር ጠባቂዎች ሴንትሪ ከቡኪንግሃም ቤተመንግስት ውጭ ተለጠፈ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወዲህ የንግስት ዘበኛን የጫኑ የጉርካስ እና የሮያል ማሪን አባላት ዝርዝር የሚከተለው ነው።
1ኛ ሻለቃ፣ 7ኛው የኤድንበርግ የራሱ የጉርካ ጠመንጃዎች መስፍን፣ ታህሳስ 1971
1ኛ ሻለቃ፣ 10ኛ ልዕልት ማርያም የገዛ ጉርካ ጠመንጃ፣ ጥቅምት 1973
2ኛ ሻለቃ፣ 2ኛው የንጉስ ኤድዋርድ ሰባተኛ የራሱ ጉርካ ጠመንጃ (የሰርሙር ጠመንጃዎች)፣ ህዳር 1975
1ኛ ሻለቃ፣ 6ኛው የንግሥት ኤልዛቤት የገዛ ጉርካ ጠመንጃዎች፣ ነሐሴ 1977
41 ኮማንዶ፣ ሮያል ማሪን፣ ህዳር 1978
42 ኮማንዶ፣ ሮያል ማሪን፣ ሀምሌ 1986
1ኛ ሻለቃ፣ ሮያል ጉርካ ጠመንጃ፣ ነሐሴ 1996
42 ኮማንዶ፣ ሮያል ማሪን፣ ሰኔ 2014
የጉርካስ ብርጌድ፣ ግንቦት 2015
10 የንግስት ገዛ ጉርካ ሎጂስቲክስ ክፍለ ጦር፣ ሜይ–ጁላይ 2019[5]
የ RAF ሬጅመንት የተወሰነ የሥርዓት ክፍል አለው፣ የንግስት ቀለም ጓድ; ይህ ክፍል የንግስት ጠባቂን በሚያቀርብበት ጊዜ RAFን ይወክላል።
እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 2017 የሮያል የባህር ኃይል ከ45 መርከቦች እና የባህር ዳርቻዎች የተውጣጡ በጎ ፈቃደኞች የተቋቋመው የኩባንያውን መጠን ያለው ቡድን ይዞ ጠባቂውን ለሁለት ሳምንታት ያቀፈ ሲሆን ይህም ለመጀመሪያ ጊዜ የሮያል የባህር ኃይል የንግስት ጠባቂን በራሱ መብት ሲመሰርት (ከመወከል ይልቅ) በሮያል ማሪን).
የመስመር እግረኛ
ከለውጥ አማራጮች በፊት፣ በድምሩ ስምንት የጥበቃ ሻለቃዎች ስለነበሩ፣ ሻለቃዎች የመስመር እግረኛ ጦር የንግስት ዘበኛን መግጠም ብርቅ ነበር እናም በዚህ ምክንያት ትልቅ ክብር ነበር። ከ1996 በፊት፣ በለንደን አውራጃ ውስጥ በተደረገው የክዋኔ ጉብኝት አካል በሕዝብ ተግባራት ላይ ያገለገሉት ሁለት ሻለቃዎች ብቻ ነበሩ። ሆኖም የግሬናዲየር ጠባቂዎች ፣የኮልድ ዥረት ጠባቂዎች እና የስኮትስ ጠባቂዎች 2ኛ ሻለቃዎች በታገደ አኒሜሽን ውስጥ ሲቀመጡ፣ እንዲቻል ከሶስቱ የእግር ጠባቂ ሻለቃዎች አንዱን ለመተካት ተወሰነ። የእግር ጠባቂዎች ሻለቃ ለተግባራዊ ሚናዎች ስልጠና ላይ የተቀጠረውን ጥረት መጠን ለመጨመር። እ.ኤ.አ. ከ 1996 እስከ 2013 ፣ የመስመር እግረኛ ሻለቃ በለንደን (በመጀመሪያ በሃውንስሎ ፣ ከዚያ በዎልዊች) በለንደን አውራጃ ትእዛዝ ሰፍኗል ።
የWorcestershire እና Sherwood Foresters Regiment ሴንትሪዎች በዊንዘር እየተለጠፈ ነው። thumb|የWorcestershire እና Sherwood Foresters Regiment ሴንትሪስ በዊንዘር ላይ እየተለጠፈ ነው። 1ኛ ሻለቃ፣ 22ኛው (ቼሻየር) ክፍለ ጦር 1986–1988
1ኛ ሻለቃ፣ የንጉሱ ጦር 1992–1996
1ኛ ሻለቃ፣ የዌልስ ሮያል ሬጅመንት (24ኛ/41ኛ እግር) 1996–1997
1ኛ ሻለቃ፣ የዌሊንግተን ሬጅመንት መስፍን (ዌስት ሪዲንግ) 1998–2000
1ኛ ሻለቃ፣ ዴቨንሻየር እና ዶርሴት ክፍለ ጦር 2000–2001
1ኛ ሻለቃ፣ ሮያል ግሎስተርሻየር፣ በርክሻየር እና ዊልትሻየር ሬጅመንት 2002–2005
1ኛ ሻለቃ፣ የዎርሴስተርሻየር እና የሸርዉድ ደኖች ሬጅመንት (29ኛ/45ኛ ጫማ) 2005–2007
2ኛ ሻለቃ፣ የመርሲያን ክፍለ ጦር (Worcesters እና Foresters) 2007–2008
2ኛ ሻለቃ፣ የፉሲሊየር ሮያል ሬጅመንት 2008–2010
2ኛ ሻለቃ፣ የዌልስ ልዕልት ሮያል ሬጅመንት (ንግስት እና ሮያል ሃምፕሻየር) 2011–2013
የጥንተ ንጥር ጥናት
ኬሚስትሪ ወይም የጥንተ-ንጥር ጥናት የቁሶችን አሰራር እና ጸባይ ያጠናል።
የንግስት ጠባቂ
የመስመር እግረኛ
የግዛት ጦር/የሠራዊት ሪዘርቭ
የጥንተ ንጥር ጥናት
የ«ኬሚስትሪ» ስም የሚመጣ ከእንግሊዝኛ ሲሆን እሱ የተወለደ ከ1700 ዓ.ም. አካባቢ በፊት «አልኬሚ» ከተባለ ሌላ ጥናት ነበር። ይህም አልኬሚ ዋና ዒላማ ብረት ወደ ወርቅ ለመቀየር ነበር። የማይቻል ምኞት እንደ ነበር የዛኔ ተገነዘበ። አልኬሚ የሠራ ሰው 'አልኬሚስት' ተባለ ወይም በአጭሩ 'ኬሚስት'። በኋላ ትውልድ የኬሚስት ሥራ 'ኬሚስትሪ' ተባለ።
የንግስት ጠባቂ
የግዛት ጦር/የሠራዊት ሪዘርቭ
እ.ኤ.አ. በ 1938 የተከበረው አርቲለሪ ኩባንያ ፣ የክልል ጦር ክፍል ፣ የንጉሱን ጠባቂ አቀረበ። ያው ሬጅመንት በ1958 የንግስት ዘበኛን ሰጠ። በ1990ዎቹ ወቅት የክቡር አርቲለሪ ኩባንያ ባንድ ለንግስት ዘበኛ የሙዚቃ ድጋፍ ሰጠ እና አሁንም በ21ኛው ክፍለ ዘመን ቀጥለዋል። በጁን 2015 ከ 3 ኛ ሻለቃ ፣ ሮያል ዌልሽ የመጡ ወታደሮች የለንደንን ግንብ የንግስት ጠባቂ ቡድን አቅርበዋል ።
የጥንተ ንጥር ጥናት
የ«አልኬሚ» ስም ደግሞ የወጣ ከዓረብኛ «አል-ኪሚያ» (الكيمياء ወይም الخيمياء) ማለት «የመቀየር ጥበብ» ሲሆን የዚህ ቃል መነሻ በእርግጠኝነት አይታወቅም። ወይም ከግሪክ «ቄሜያ» (χημεία, ቀላጭ ብረታብረት) ወይም ከግብጽ ዱሮ ስም «ከመት» («የከመት ጥበብ» ለማለት) ሊሆን ይችላል።
እንዲሁም በእንግሊዝኛ chemical ኬሚካል የሚለው ቃል ድምጽ ኃይል ከ«ኬሚስትሪ» ሲሆን፣ በዐማርኛ «ጥንተ ንጥር» መባሉ ከግዕዝ ነው። «ንጥር» ማለት የተነጠረ ወይም የተጠራ እንደ ንጥር ቅቤ ቢሆን ፅንሰ ሀሣቡ ከነጥሮን (ሶዲየም ከሰላ ወይም አምቦ አመድ) ጋር፣ በግሪክም /ኒትሮን/፣ ዓረብኛ /ናጥሩን/፣ ዕብራይስጥ /ኔቴር/፣ ግብጽኛ /ነቸሪት/ («የአምላክ») እንደ ተዛመደ ይታሥባል።
የንጥረ ነገሮች ሰንጠረዥ
ፔሪዮዳዊ ሢስተምክፍለ ጊዜአውዊ ስርአቱ ባምርኛ period የሚለውን´ ጴር ዮድ´ ተብሎ ማድመጽ ዪቻል ይሆን ? ግ እዝ የባህር ማዶን ቃል ውደራሱ ቛንቛ ማድመጽ ስፊ ልምምድ አለው፡ ሌሎች ቛንቋዎች ይህን ያደርጋሉ፡፡
የንጥረ ነገር ስሞች በአማርኛ፦
ዚንቅ ዚንክ አሞሌ ሆምጣጤ ኖራ ዝርግፍ-ብረት በንግሊዘኛው ሊድ   በአማርኛው  ቴሞን  ውይም  እርሳስ ነሃስ እንቆቅ--ብረት (ኮፐር) ኒኬል አሴቶ አቼቶ አሴቲን ባሩድ....ፈንጂ ማቴርያዉነት (ማቴርያል) መርዛሜነት.... የተፍጥሮ ዘረ መሰረት (ኤሌሜንት) ባህርይ
ሀሰት ቢናገሩ ውቃቢ ይርቃል
ሀሰት ቢናገሩ ውቃቢ ይርቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ውቃቢ ማለት ጠባቂ መልዓክ (guardian angel)  ማለት ሲሆን  ውሽት ስንናገር ጠባቂ መልዓካችን እንደሚርቀን የሚያሳይ አባባል ነው።
ሀሰትና ስንቅ እያደረ ያልቅ
ሀሰትና ስንቅ እያደረ ያልቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- አንድ ጊዜ የተዋሽ ውሸት ቀስ እያለ ምንነቱ እንደሚጋለጥ ያሳያል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ተስፋዬ ገሠሠ
ዋቢ ድረገጽ
የተባባሪ ፕሮፌሰር ተስፋዬ ገሠሠ ድረ ገጽ
መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች መደብ:የኢትዮጵያ ተዋናዮች
የአሜሪካ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:የአሜሪካ ተባባሪ ክፍላገሮች
የኪርጊዝ ሪፐብሊክ እግር ኳስ ፌዴሬሽን
የኪርጊዝ ሪፐብሊክ እግር ኳስ ፌዴሬሽን የኪርጊዝስታን እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የኪርጊዝስታን ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የኪርጊዝስታን ብሔራዊ ፉትሳል ቡድንን ይቆጣጠራል። በተጨማሪም የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።
የውጭ መያያዣዎች
ኪ መደብ:ኪርጊዝስታን
የማሌዢያ እግር ኳስ ማህበር
የማሌዢያ እግር ኳስ ማህበር የማሌዢያ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የማሌዢያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።
ማ
ሀሰት አያቀላ እውነት አያደላ
ሀሰት አያቀላ እውነት አያደላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ውሸት እኛን አይቀይረንም፣ እውነቱን ስንናገር ደግሞ ምንም እንኳ ላንዱ የሚረዳ ላንዱ የሚጠቅም ቢሆንም  እንደማዳላት አይቆጠርም።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጆ ባይድን
thumb ጆሴፍ ሮቢኔት ባይደን ጁ.(Joseph Robinette Biden Jr.) 46ኛው የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ነው። ህዳር 20,1942 እ.ኤ.አ. ከእናቱ ካቴሪን እና ከአባቱ ጆሴፍ በስክራቶን,ፔንስልቫንያ ተወለደ።
የሴኔት ቆይታው
የዴላዌር ሴኔተር ሆኖ 4 አስርት አመታትን ማለትም 16 አመታትን በሴኔት ህግ አውጪ ኮሚቴ ሊቀመንበርነትና ሌሎች ማእረጎች ይሰራ ነበር።
የኬንያ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:ኬንያ
ሀሰት አያድንም መራቆት መልክ አያሳምርም
ሀሰት አያድንም መራቆት መልክ አያሳምርም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ውሽት መጨረሻው ጥፋት ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ላለፈ አይጸጸቱም ለሚመጣው አይበለጡም
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሀስት እያደር ይቀላል እውነት እያደር ይበራል
ሀስት እያደር ይቀላል እውነት እያደር ይበራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ውሸት እያደር ክብርን ይቀንሳል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መሀንዲስነት
right|140px ምህንድስና ማለት የሳይንስ እና የሂሳብ መርሆችን በመከተል እንዲሁም የማስተዋል እና የምርምር ችሎታን በመጠቀም በተመጣጣኝ ወጪ ለሰው ልጆች ጥቅም ሊውሉ የሚችሉ ግንባታዎችን መቀየስ፣ ተቋማትን መስራት፣ የመገልገያ ቁሳቁሶችን መፍጠር እና ይተለያዪ የቴክኒክ ችግሮችን መፍትሔ ማግኘትን ያጠቃልላል። ይህንን አይነት ስራ የሚሰራ ሰው 'መሐንዲስ' ተብሎ ይጠራል። የምህንድስና ስራ የተለያዩ ዘርፎች ያሉት ሲሆን በተለምዶ ከሚታወቁት ዘርፎች ውስጥ ሲቭል፣ መካኒካል፣ ኤሌክትሪካል እና ኬሚካል ይጠቀሳሉ። የተክኖሎጂ ማደግ ተከትሎ በአሁኑ ወቅት የምህንድሲና ዘርፎች ሰፋ ያሉ ናቸው። አዲሶቹ የምህንድስና የትኩረት ዘርፎች ሁሉን አቀፍ (መልታይ ዲሲፕለናሪ) እና ውሱን በሆነ የተግባር አቅጣጫ (ስፐሲፊክ አፕልኬሽን) ላይ የተመሰረቱ ናቸው።
ኧሸር
thumb|right|ኧሸር
ሆድ ለባሰው ማጭድ አታውሰው
ሆድ ለባሰው ማጭድ አታውሰው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆድ ለባሰው ማጭድ አታውሰው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኧሸር
አሸር ሬይመንድ አይቪ ወይም ቀለል ብሎ እንደ አሸር፣ አሜሪካዊ ዘፋኝ፣ ሙዚቃ ደራሲ፣ ዳንሰኛ፣ እና ተዋናይ ነው። ሙዚቃን ማቀንቀንም ሆነ መልቀቅን ገና በልጅነት ዕድሜው የጀመረው አሸር በአስራ ዘጠኝ ሰማንያ ዘጠኝ ሁለተኛ አልበሙን ለቆ ስኬትን ጀመረ።
ሆድ ለባሰው ማጭድ አታውሰው
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መሀንዲስነት
ከምህንድስና አይነቶች መካከል፦
ይገኙቤታል። *
ኧሸር
መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች
ሀስት እያደር ይቀላል እውነትና ውሀ እያደር ይጠራል
ሀስት እያደር ይቀላል እውነትና ውሀ እያደር ይጠራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ውሸት እየቆየ ይጋለጣል፣ እውነቱ ደግሞ እያደር እየጠራና እየጎላ ይሄዳል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የአሜሪካ ፕሬዚዳንት
thumb|270px|የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ማኅተም
የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ከአሜሪካ መንግሥት 3ቱ ቅርንጫፎች (ሕግ አውጪው፣ አስፈጻሚው፣ ችሎታዊው) መሀል የ2ኛው ወይም የአስፈጻሚው ቅርንጫፍ ዋና ባለሥልጣን ናቸው።
ይዩ
*
ተዋንያን
ተስፋዬ ሳህሉ ደበበ እሸቱ ወጋየሁ ንጋቱ ፍቃዱ ተክለማርያም ዘነበች ታደሰ ተፈሪ አለሙ ፍስሃ በላይ በላይነሽ አመዴ ሙናዬ መንበሩ ጥላሁን ጉግሳ አለሙ ጥላሁን ጉግሳ መንገሻ ሙሉጌታ ባልቻ ጌትነት እንየው አለማየሁ ታደሰ ሙሉዓለም ታደሰ ይግረም ረታ አሰግድ ገብረእግዚአብሄር በላይ መረሳ አውላቸው ደጀኔ አስራት አንለይ ውሂበ ስላሴ ሱራፊል በጋሻው ተክሌ ደስታ ሰለሞን ቦጋለ
የአውሮፓ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:አውሮፓ
ሳይሌሲያን
thumb|400px|የሳይሌሲያን ሥፍራ በደቡብ ፖላንድ አካባቢ በ'G1' ይመለከታል።
የሳይሌሲያን ቋንቋ (ሳይሌሲያን፦ ślōnskŏ gŏdka, ślōnski, አንዳንዴ ደግሞ po naszymu) በፖላንድ የላይኛው ሳይሌሲያ ክፍለ ሀገር፣ በቼክ ሪፑብሊክ እና በጀርመን ሀገር የሚነገር ቋንቋ ነው። በ2011 እ.ኤ.አ. በፖላንድ በተካሄደው ብሔራዊ የሕዝብ ቆጠራ 509 000 ሺ ሰዎች ሳይሌሲያን የመጀመሪያ ቋንቋቸው እንደሆነ አስመዝግበዋል። አንዳንድ የቋንቋ ሊቃውንት የሳይሌሲያን ቋንቋ ከፖልኛ ቋንቋ ጋር በቅርብ የተዛመደ በመሆኑ፣ እንደ ቀበሌኛ አነጋገር ይቆጥሩታል
ማመዛገቢያ
መደብ:ስላቪክ ቋንቋዎች
ቢዋደዱ ጾም ገደፉ ቢጣሉ ተዋረፉ
ቢዋደዱ ጾም ገደፉ ቢጣሉ ተዋረፉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ኦጋም ጽሕፈት
thumb|300px|የኦጋምና የ[[ላቲን አልፋቤት]] ኦጋም ጽሕፈት ለጥንታዊ አይርላንድኛ ቋንቋ የተጠቀመ አጻጻፍ ነበረ። በአይርላንድና በታላቅ ብሪታንያ ምዕራብ 400 ያህል በኦጋም ፊደል የተጻፉ ቅርጾች ተገኝተዋል። እነዚህ በብዛት ከ300 ዓ.ም. እስከ 1000 ዓ.ም. ድረስ በድንጋይ ወይም በእንጨት የተቀረጹ ናቸው። እንዴት እንደ ተለማ የሚገልጹ ሀሣቦች ብዙ ናቸው። በአይርላንድ ትውፊቶች ዘንድ በፌኒየስ ፋርሳ ወይም በኦግማ በጥንት ከባቢሎን ግንብ ቀጥሎ ተፈጠረ።
ፊደሉ ለመቅረጫ በጣም ተስማሚ ነው። ለእያንዳንዱ ተናባቢ ድምጽ ከ1 እስከ 5 ምልክቶች ወይም ከመካከለኛው መስመር ግራ፣ ወይም ቀኝ፣ ወይም ሁለቱም አሉ። ሁለቱም ሲሆን ምልክቶች ካላንጋደዱ ግን አናባቢዎች ያመልከታሉ። ተራ ያልሆነ አናባቢ በልዩ ምልክትም ይጠቆማል።
ሙሉዓለም ታደሰ
ሙሉዓለም ታደሰ (በሐረር 1966 እ.ኤ.አ. ተወልዳ) ስመጥር ኢትዮጵያዊት ተዋናይ ናት።
የውጭ መያያዣ
ሙሉእለም ታደስ በቲሊቭዥን ማሰታወቂያ በጣም እየታወቀቸ ያለቸ እርቲሰት ነች። Article in Addis Tribune
መደብ:የኢትዮጵያ ተዋናዮች She’s dead on 05/05/2021
መሬት ጥናት (ጂዮሎጂ)
የመሬት ጥናት ወይም ጂዮሎጂ (ከግሪክ γη- ጌ፣ ምድር እና λογος ሎጎስ፣ ቃል፥ ጥናት) ስሙ እንደሚያመለክተው የመሬትን አሠራር፣ ተፈጥሯዊ ሁኔታዎችን እና ታሪክ ያጠናል። ይህ ጥናት የመሬትን ውስጣዊ አሰራር አንድንገነዘብ በጣም ከፍተኛ አስተዋጾ ያደርጋል። ይህ ሙያ የተፈጥሮ ሐብቶችም የሚገኙበትን ቦታ እንድናውቅ ይረዳናል።
*
ጂኦሎጂ (ከጥንታዊ ግሪክ γῆ (gê) 'earth'፣ እና λoγία (-logía) 'የዲስኩር ጥናት')[1][2] ስለ ምድርና ስለ ሌሎች የሥነ ፈለክ ነገሮች፣ ከተቀናበረባቸው ገጽታዎች ወይም ዓለቶች እንዲሁም በጊዜ ሂደት ስለሚለዋወጡበት ሂደት የሚጠቅስ የተፈጥሮ ሳይንስ ቅርንጫፍ ነው። ዘመናዊው ጂኦሎጂ ሃይድሮሎጂን ጨምሮ ከሌሎች የምድር ሳይንስ ጋር በእጅጉ የሚጣመር ከመሆኑም በላይ የተዋሃደ የምድር ሥርዓተ ሳይንስና የፕላኔቶች ሳይንስ ዋነኛ ገጽታ እንደሆነ ተደርጎ ይቆጠራል።
ጂኦሎጂ፣ ምድር በውስጣዋላይና በታች ያለውን አወቃቀር እንዲሁም ይህን መዋቅር የቀረጹትን ሂደቶች ይገልጻል። በተጨማሪም በአንድ ቦታ ላይ የሚገኙትን ዓለቶች አንጻራዊና ፍጹም ዕድሜ ለማወቅ እንዲሁም የእነዚህን ዓለቶች ታሪክ ለመግለጽ የሚያስችሉ መሣሪያዎችን ይዟል። [3] የጂኦሎጂ ባለሙያዎች እነዚህን መሳሪያዎች በማቀናጀት በአጠቃላይ የምድርን ጂኦሎጂያዊ ታሪክ ማስመዝገብ፣ እንዲሁም የምድርን እድሜ ማሳየት ይችላሉ።
ጂኦሎጂ ለፕሌት ቴክቶኒክስ፣ ስለ ሕይወት ዝግመተ ለውጥ ታሪክና ለምድር የቀድሞ የአየር ንብረት ዋነኛ ማስረጃ ነው። የጂኦሎጂ ባለሙያዎች የምድርንና የሌሎች የምድር ፕላኔቶችን እንዲሁም በአብዛኛው ጠንካራ የሆኑ ፕላኔቶችን ባሕርይና ሂደት በሰፊው ያጠናሉ። የጂኦሎጂ ባለሙያዎች የምድርን አወቃቀርና ዝግመተ ለውጥ ለመረዳት የተለያዩ ዘዴዎችን ይጠቀማሉ። ከእነዚህም መካከል የመስክ ሥራ፣ የሮክ መግለጫ፣ የጂኦፊዚካል ዘዴ፣ የኬሚካል ምርመራ፣ አካላዊ ሙከራና የቁጥር ሞዴል ይገኙበታል። በተግባራዊ አገላለጽ, ጂኦሎጂ የማዕድን እና የሃይድሮካርቦን አሰሳ እና መጠቀሚያ, የውሃ ሀብቶችን መገምገም, የተፈጥሮ አደጋዎችን መረዳት, የአካባቢ ችግሮችን ማስተካከል, እና ስለ ቀድሞው የአየር ንብረት ለውጥ ማስተዋል መስጠት አስፈላጊ ነው:: ጂኦሎጂ ትልቅ የትምህርት ስነ-ስርዓት ነው። ለሥነ-ምህዳራዊ ምሕንድስና ማዕከል ከመሆኑም በላይ በጂኦቴክኒክ ምህንድስና ውስጥ ትልቅ ሚና ይጫወታል። ጂኦሎጂያዊ ቁስ አብዛኞቹ ጂኦሎጂያዊ መረጃዎች የሚገኙት በጠንካራ የምድር ቁሳቁሶች ላይ ከተደረገ ምርምር ነው ። በተጨማሪም በጂኦሎጂያዊ ዘዴዎች አማካኝነት ሚቲዮራውያንና ሌሎች የምድር ውስጥ የተፈጥሮ ቁሳቁሶች ጥናት ይካሄድባቸዋሉ።
ማዕድን ዋና ርዕስ ማዕድን ማዕድን በተፈጥሮ የሚገኙ ንጥረ ነገሮችና ውህዶች ናቸው፤ እነዚህ ንጥረ ነገሮች አንድ ዓይነት ኬሚካላዊ ይዘት ያላቸው ከመሆኑም ሌላ የአቶሚክ ውህድ እንዲዋቀሩ ትእዛዝ ተሰጥቷል።
የስብራት ንድፍ ፦ አንድ ማዕድን መሰባበር አሊያም መበጣጠስ ፣ ቀደም ሲል ያልተመጣጠነ ገጽታ መፈራረቅ እንዲሁም በተቀነባበረ ቦታ ላይ ባሉ ተመሳሳይ አውሮፕላኖች ላይ መሰባበር ይቻላል ። የተለየ የስበት ኃይል - የአንድ የተወሰነ መጠን ያለው ማዕድን ክብደት። ኤፈርቬሽንስ - በማዕድን ላይ ሃይድሮክሎሪክ አሲድ ንጣፍ ለመፈተሽ መሞከርን ይጨምራል ። ማግኔቲዝም ማግኔትን በመጠቀም ማግኔቲዝምን መፈተሽ ይጠይቃል። ጣዕም፦ ማዕድን እንደ ሃላይት (እንደ ጠረጴዛ ጨው የሚጣፍጥ) ለየት ያለ ጣዕም ሊኖረው ይችላል። https://en.wikipedia.org/wiki/File:Jordens_inre-numbers.svg
ሚያዝያ ፱
ሚያዝያ ፱፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፱ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፮ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ
ዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ በኢትዮጵያ ውስጥ ከሚገኙ የግል ከፍተኛ የትምህርት ተቋማት አንዱ እና ግንባር ቀደሙ ነው።
ሽምብራ
thumbnail ሽምብራ (ዱቤ) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
ዩኒቲ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ
ካምፓሶች
መደብ:የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች መደብ:አዲስ አበባ
ሽምብራ
አስተዳደግ
== በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ሀሰት ነገር ክፉ ገሀነም እሳት ትርፉ
ሀሰት ነገር ክፉ ገሀነም እሳት ትርፉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ውሸት በሰማይ ቤት ለገሃነም ይዳርጋል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
አጭር የአማራ ማታገያ ሀሳብ
አማራ….. ምን ከማን ከየት ወዴት ለምን እንዴት?
Agenagn Kebede.........በአገናኝ ከበደ
ከሁሉም ማስተዋል ይቅደም
በ1960ዎቹ የስልጣን ጥመኝነት ጥላቻ የቅኝ ገዥ ፍላጎት አስፈፃሚ የኢትዮጵያን የወቅቱን የፖለቲካ አሰላለፍ ያልተረዱ የተዘበራረቀ የፖለቲካ አላማ ያላቸው እና በስሜት ያበዱ እንደነ ኦነግ ሕዋሓት መኢሶን  እና ኢህአፓ የመሳሰሉት  የፖለቲካ ሀይሎች የነበሩበት ወቅት ነዉ፡፡ የገባዉም ያልገባዉም የመገንጠል ፍላጎት ያለዉም የሌለዉም ከዉጭ ጠላት የገንዘብ ድጋፍ የሚደረግለትም የማይደረግለትም  በአንድ ላይ ጃንሆይ ላይ ተነሱ፡፡ ግራ የገባቸው ቅኑ ንጉስ ማስተዳደር ከቻላችሁ ዙፋኑ ይሄው ብለው ስልጣናቸውን ለቀቁ፡፡ አለቀ!!! የመንጋ ፖለቲካ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ኢትዮጵያን ሽባ አደረጋት!!! ንጉሱ ከስልጣን ወረዱ!!! የስልጣን ጥመኛ የሆነ ሀይል በያዘው አፈሙዝ እነ መኢሶንን እያሰፈራራ ስልጣን ላይ ቁብ አለ፡፡ ዲፕሎማቶች ሚኒስተሮች እና የጦር ጀኔራሎች ተረሸኑ፡፡ ይሄዉ የፖለቲካ ብስለት የሌለዉ ሀይል የኢትዮጵያን እንቁ ልጆች መቁረጥ ጀመረ፡፡ መንጋዉም ተፀፀተ እንደገና ደርግን አወገዘ ግን አሁንም መንገዉ ላይ የጥይት ናዳ ወረደ፡፡ ከዚህ ላይ ብዙ ትዉልድ አለቀ፡፡  ይህን ሁሉ የወለደው አለማስተዋል እና ሰሜት ያነገበ የመንጋ ፖለቲካ ነው፡፡  ሁሉም ከንጉሱ በኋላ የተሻለ መንግስት መጥቶ የተሻለ ሂወት የሚቀጥል መስሎት ነበር፡፡ ነበር ነው፤ ግን አልሆነም፡፡ ከአፄ ሐይለ ሥላሴ በኋላ ሀገር የሚያስተዳደር ብቁ ሀይል አልነበረም፡፡ ሁሉም ሀገሪቱ እና ህዝቡ በማያውቁት የሶሻሊዝም  የፖለቲካ መጠጥ  ሰክሯል የሀገሩን ፖለቲካ መረዳት ከብዶታል፡፡ደርጉ ደግሞ መልክህ አላማረኝም በማለት የሰከረዉንም ያልሰከረውንም ይረሽናል፡፡ ከጥይት ቀላ የተረፈው ትዉልድ የደርጉ ደካማ ያገር ዉስጥ እና የሀገር ዉጭ ፖለቲካ ለፈጠረው እሳት ማገዶ ሆነ፡፡   በመጨረሻም ባልተጠበቀ መንገድ የፖለቲካ ብስለት የሌለዉ ወታደራዊ ሀይል ህዝቡን እንዳሰቃየ ሕዋሓት በሚባል ሌላ የኢምፐሪያሎች ባሪያ የሆነ ባንዳ የፖለቲካ ስርዓት ተተካ፡፡ የሀገሪቱ  እና የህዝብም ስቃይ ለ 27 ዓመታት ቀጠለ፡፡ በተለይ ይህ ማፊያ የፖለቲካ ድርጅት አማራ-ጥል ማኒፌስቶ እና ህገ-መንግስት ከማዘጋጀት እስከ አማራ የዘር ጭፍጨፋ የደረሰ ኢ-ህጋዊ ኢ-ሰባዊ እና ኢ-ሞራላዊ ስራ በመስራት የነጭ አለቆችን አስደሰተ፡፡ ኋላም ቁጭት በወለደው መራር የአማራ ትግል ለመቀበር በቃ!!! በመጨረሻም እኔም የዉስጥ ትግል አደርጌአለሁ የሚል ከዚያው ከህዋሓት የወጣ ግን በህዋሓት አስተምሮ ያደገ በምስራቅ አፍሪቃ ሉአላዊ የሆነች ኦሮሚያ የምትባል ሀገር በአጭር ጊዜ መመስረት ያሰበ የካቢኔ ስብስብ ብልፅግና በሚል ስያሜ ስልጣኑን ያዘ፣ ስልጣኑን በያዘ ንጋት ከፍተኛ ድጋፍ ያገኘዉ ከአማራ ህዝብ በኩል ነበር፤ ግን በማግስቱ አማራ የለመደውን ሞት ባለመደው ሰይጣን መጎንጨት ጀመረ! የአማራ ስቃይ መቆም አልቻለም! ጭራሽ የዚህ የፖለቲካ አመራሮች አማራ ጠሎችን በማሰባሰብ በአደባባይ አማራ ላይ የዘር ፍጅት አውጀው አማራዉን ማሰገደል ቀጠሉ….. ወዳጀ  በ1960ዎቹ  የተፈጠረች አለማስተዋል ይህን ሁሉ መከራ ወለደች!!! እስቲ እያስታዋልን!!
1.    መግቢያ
ወደ ዋናዉ ፅሁፍ ከመግባታችን በፊት በወፍ በረር የ አምሓራ ምንነትን ከስረወቃላዊ ነገዳዊ እና ብሄራዊ ትንታኔ ጋር አያይዘን እንመለከታለን፡፡ ከስረወ-ቃል አኳያ አምሓራ ማን ነዉ የሚለዉን በተመለከተ የአለቃ ታየ ገብረ-ማሪያምን አና የአቶ አጽሜን ሀሰብ ጨምቆ መመልከቱ ጥሩ ነዉ፡፡፡ሙህራኑ አምሓራ  የሚለዉ ቃል ከእብራይስጥ ሂሜያርት ከሚባል  ቃል እና ከግዝ አም-ሓራ ከሚባል ቃል ሊመጣ እንደሚችል ግምታቸዉን ከአስቀምጡ በኋላ አምሓራ  የሚለዉን ቃል   ጨዋ ሀያል ህዝብ እና ነፃ ህዝብ በማለት  ይተነትኑታል(ታየ፣1898)፡፡  ዓስራት(2008) የአለቃ ታየን የኢትዮጵያ ህዝብ ታሪክ መፅሀፍ እና የመራሪስ አማንን መፅሀፈ ኢብርሐት  አጣቅሶ እንደፃፈዉ  የአምሓራ ነገዳዊ የዘር ግንደ ከሴም ግንድ ከሆነው አርፋክሳድ የሚመዘዝ ነዉ፡፡ አምሓራ ሴማዊ ህዝብ ነዉ፡፡
ሌላዉ የአምሓራ የብሄር ማንነት ጉዳይ ነዉ፡፡ አዲስ አበባ ዪኒቨርሰቲ(2006) የአማራኛ መዝገበ ቃላት በሚል ርዕስ ባሳተመዉ መፅሀፉ ብሄርን አንድ አይነት ባህል እና ስነ-ልቦናዊ አመለካከት ያለዉ በታሪክ እና በኢኮኖሚ የተሳሰረ ህዝብ በማለት  ይገልፀዋል፡፡ አንቶኒ ሰሚዝ የሚባል ሙህር በ2001 እ.ኤ.አ በፃፈዉ የብሄር ማንነት አተረጓጎም በሚለዉ መፅሀፉ ብሄር ማለት በባህል እሳቤ  በትዉስታ በቋንቋ  በዘር ግንድ እና በታሪክ አንድ የሆነ የማህበረሰብ ስብስብ  ነዉ ይላል፡፡፡ አምሓራ ከላይ በተጠቀሱት የብሄር ትርጓሜ  ሚዛን ሲታይ ብሄር ነዉ፡፡ በሁሉም አቅጣጫ የሚኖር አምሓራ ተመሳሳይ ባህል አለዉ አንድ የሚያደረገዉም የታሪክ ገድል አለዉ፤ ተመሳሳይ ስነልቦናዊ ስሪትም አለዉ፤ ከዚህም በተጨማሪ የራሱ  የዘር ግንድ አለዉ!!!!
ሁኖም አንዳንድ በበታችነት ስሜት የተጠቁ በአምሓራ መሰዋት ኢትዮጵያን ማቆየት የሚሹ እንዲሁም  ሌሎች ትናንሽ ሉአላዊ ሀገራትን መፍጠር የሚፈለጉ የኢምፐሪያሊስት ባሪያዎች የ1960  ፀረ- አምሓራ ሙህራን ፀረ-አምሓራ-ኢትዮጵያዊ ፖለቲከኞች እና ድንዙዝ ተከታዮቻቸዉ አምሓራን ከሀይማኖት  ከቋንቋ እና ከኢትዮጵያዊነት ጋር በማላተም እንዲሁም የአምሓራ መኖሪያ የሆኑ የወሎ የሽዋ የጎጃም እና የጎንደር ክፍለ-ሀገራትን እንደማንነት በመቁጠር አምሓራ  የሚባል ማንነት የለም ይላሉ፡፡ ፀረ- አምሓራ ሙህራኖች አምሓራን በስሜን ኢትዮጵያ ብቻ በተለያዩ አከባቢወች የሚኖር የአማረኛ ቋንቋ ተናጋሪ እና የኦርቶዶክስ ሀይመኖት ተከታይ የሆነ ማህበረሰብ ይሉታል(ዓስራት፣2008 እና ይሁኔ፣2010)፡፡ፀረ-አፍሪቃ ፀረ-ኢትዮጵያ እና  አውሮፓ አፍቃሪ ፖለቲከኞች  የግል ጥቅማቸዉን ለማስጠበቅ ስልጣን ለመያዝ የኢትዮጵያን ሀብት ለመመንዘር እና ኢትዮጵያን ለማፍረስ  ኢትዮጵያን እየጠበቀ ያለዉን አምሓራ ማዳከም ስላለባቸዉ አምሓራ ጨቆኝ ሌላዉ ተጨቋኝ ነበር የሚል ትርከት ፈጥረዉ ይታያሉ(ግርማ፣2008)፡፡
ይህ ለዘመናት የቆየ ኢ-ተገቢያዊ  ፀረ-አምሓራ እና ፀረ-ኢትዮጵያ ሴራ በአንድ በኩል  አምሓራ ግላዊ ባህሪ አንዲያዳብር እና በህልዉናዉ ላይ የተጋረጠበትን አደጋ እንደ ብሄር አንድ ሁኖ እንዳይመክት ትልቅ እንቅፋት ሁኖ ይገኛል፡፡ በሌላ በኩል በኢትዮጵያ የተለያየ ክፍል ያሉ ብሄሮች አምሓራን ጠላት እና ገፊ አድረገዉ አምሓራዉ ላይ እሰር እና ግድያ እእዲፈጽሙ መንገድ የከፈተ ነዉ፡፡ ጅራፍ ራሱ ገርፎ ራሱ ይጮሀል(A whip makes a jittery cry after flogging) እንደሚባለዉ ከአስራ ስድስተኛዉ ክፍለ ዘመን ጀምሮ  አምሓራ በኦሮሞ እና በአዳል ሱልጣኖች መሳደዱ ሳያንሰዉ፤ እንዲሁም ለባለፉት አመታት በአባገነናዊ የደርግ ስርዓት እንዲሁም በትህነግ አስተዳደር የደረሰበት የግፍ ጠባሳ ገና ሳይደርቅ ጭራሽ በግልባጭ ለባለፉት ችግሮች ሁሉ አምሃራ ተጠያቂ ሁኗል፡፡ ስለዚህ አምሓራዉ አንድነቱን አጠነክሮ እና ህለዉናዉን አረጋግጦ  እራሱን ያድን ዘንድ እና ኢትዮጵያን ያቆይ ዘንድ የአምሓራ መደራጀት ብሄርተኝነት እና ህልዉናን የማቆየት አስፈላጊነት ላይ ግንዛቤ መፍጠር አስፈላጊ ነዉ፡፡
2.  ነፍጥ የአማራ የሰላም ምንጭ
ከአፍሪቃይቱ አልጀሪያ የሚገኘዉ የመካከለኘዉ ክፍለ ዘመን የፖለቲካ የፍልስፍና እና የሀይማኖት ሰዉ ቅዱስ ኦግሰቲን ሰላም ዳቦ አይደለም ይልሃል፡፡ አንድ ዳቦ ለአንተ በቂ ብቻ ሳይሆን ሊበዛብህም ይችላል፡፡ ወደ ዳቦ ቤት ጎራ ብለህ አንድ ዳቦ ገዝተህ ለብቻህ  ስትበለዉ ለራስህ ብዙ እና በቂ ሁኖ እራብህን ሊመክትለህ ይችላል፡፡ ሁኖም የገዛኸዉን ዳቦ ወደ አፍህ ከመድረሱ በፊት ለሌላ ሰዎች  ስታከፋፍለዉ ደግሞ ያንተን ድረሻ ጨምሮ ለሁላችሁ የሚታደለዉ የዳቦ መጠን ትንሽ ነዉ፡፡ ሰላም ግን ከዚህ በተቃራኒዉ ነዉ፡፡ ሰላምን ከሁሉም ጋር ስትካፈል የሰላም መጠኑ ቢበዛ እንጅ አያንስም፤ አንተም ብትሆን ሰላምህ ይበዛልሃል፡፡ ግን  የኦሮሞ ፖለቲከኞች እኔ ብቻ ሰላም ከሆንኩ ሌላዉ የራሱ ጉዳይ ለሌሎችም ቢሆን ሰላምን አላካፍልም፤ ሰላምንም ሌሎች እንዳያገኙ እከለክላለሁ በማለት ነጋ ጠባ ካገኙት ጋር መናከስ ይዘዋል:: በተለይ ደግሞ ይህ ጉዳይ በማንነት አማራ በሆኑ እና አማረኛ ተናጋሪ በሆኑ ህዝቦች ይጠነክራል፡፡ አብይ እና የድብቅ እቅድ አስፈፃሚ ቡድናቸው አዲስ አበባን እና ወሎን አካታ የምትይዝ ሌላዋን የምስራቅ አፍሪቃ ሀገር ለለመስረት መንገድ ጠረጋው የተሳከ ይሆን ዘንድ የትኘውም አካባቢ የሚኖር የአማራ ተወላጅ ሆን ተብሎ በኢኮኖሚ እና በፖለቲካ እንዲዳከም ተደርጓል:: አምሓራዉስ ቢሆን እነሱ ማጋራት  ያልፈለጉትን ሰላም ብቻዉን ለምን ይፈልገፋል!!! አምሓራ የራሱን ሰላም መፈለግ አለመት፤ ሰላሙ ነፍጡ ነው፡፡
3.  ዉክልና
ለባለፉት ሀያ ሰባት ሲደመር  አምስት ዓመታት አማራ በኢትዮጵያ ህገ-መንግስት የፖለቲካ ይሁን የኢኮኖሚ ተቋም ተወክሎ አያዉቅም፤ በማንነቱ ተገሏል ተዘልፏል እንዲሁም ተሰዷል፡፡ ቻርለስ ቴለር የሚባል የፖለቲካ ሙህር በሚታወቅበት “poltics of recognition” ፅሁፉ  አንድ አካል  ዉክልና አጣ የሚሉት እዉነት በዚያ አካል ላይ የተሰራ  የታሪክ መዛባትን የሀሰት ታሪክ ትርከትን እና ስም ማጥፋትንም ጭምር ያካትታል ብሎ ተንትኖ ባስቀመጠው ፅሁፍ መሰረት የአማራን ሁኔታ ስናይ አማራ በኢትዮጵየያ ዉስጥ በሁሉም ዘርፎች ዜሮ ዉክልና አለው::
4.  አምሓራዉ ላይ  እየተሰሩ ያሉ ስራዎች
4.1.  የበላይነተን ሱስ የማስቀጠል ፖለቲካ (the legacy of addicted snob)
ይህ የፖለቲካ አካሄድ በህዋሓት ሰዎች እየተተገበረ ሲሆን አሁንም የኦሮሞ ፖለቲከኞች በብልፅግና ስም የኢትዮጵያን ፖለቲካ እና ኢኮኖሚ በመቆጣጠር የበላይ ሁነዉ መኖር የሚፈልጉበት አካሄድ ነው፡፡ ከዚህም በተጨማሪ በኦሮሞ ፖለቲከኞች እና ኢሊቶች ጭምር ኦሮሙማ የሚባል ፕሮጀክት በመቅረጥ የኢትዮጵያን ብሄር ብሄረሰቦች የመሰልቀጥ ተግባር ስራ ላይ ነው፡፡ ኦሮሙማ የሴምን ፖለቲካ ማጥፋት እና ሀበሻን ማጥፋት ሌላ አጀንዳው ሲሆን፤ በዚህ ፕሮጀክት ኤርትራዎች ጭምር የኦሮሙማ ኢላማ ናቸው፡፡ ኦሮሙማ የምስራቅ አፍሪካን ፖለቲካ ያፈርስ ዘንድ እና ሴምን ያጠፋ ዘንድ ጠንካራዉን የአማሃራን ህዝብ እና ክልልን ያገለለ ኢፍታዊ የስልጣን ክፍፍል እንዲሁም በተለየ መልኩ ኢፍታዊ የሆነዉ የኢኮኖሚ  እና  የሀብት ስርጭትን ያደርጋል፡፡ በአጠቃላይ የበላይነተን ሱስ የማስቀጠል ፖለቲካ (the legacy of addicted snob)  ከህዋሓት ወደ ኦሮሞ ከዚህ ደረጃ ላይ ይገኛል፡፡
4.2. ጠቅላይ ሚንስተር አብይ አህመድ ወሳኝ የፖለቲካ እና የኢኮኖሚ መዋቅር ቦታዎችን ለኦሮሞ ብልፅግና አባላት እና  ለኦነግ አመራሮች  እየሰጡ ይገኛሉ(አንዳንዶቹም ኦሮሞ በመሆናቸዉ ብቻ ገና ከዩኒቨርስቲ እንደተመረቁ ካለምንም ልምድ የትልቅ ፐሮጀክት አላፊ ሁነዋል)፡፡
4.3. የኢኮኖሚ  አሻጥር
ኢፍታዊ የሀብት እና የኢኮኖሚ  ክፍፍሉ እንደቀጠለ ነዉ!!!! ለምሳሌ በህዝብ ቁጥር ከኦሮሞ የተሻለው እና ከፍተኛ ግብር የሚሰበሰብበት የአማሃራ ህዝብ ለ2012 ዓ.ም የተመደበለት በጀት 10 ሚሊዮን ከማይሞላው ከትግራይ ህዝብ ያነሰ ነዉ፡፡ ለ 50 ሚሊዮን አማራ ተመጥኖ የተሰጠዉ የ2012 ዓ.ም በጀት ከሁልም ያነሰ ነዉ! የአማራ ባለሃብት የሚገብረዉን ስንመለከት በኢትጵያ ከፍተኛ ግብር የሚሰበሰበው ከአማራ ባለሀብት ሲሆን ከግብር በሚገኘው ገቢ ኦሮሞ ይለማበታል፡፡ ለምሳሌ የ2012 ዓ.ም የበጀት ድልድል እንደሚከተው ቀርቧል
ሀ. የአማራ ክልል በጀት – 47.4 ቢሊዮን ብር
ለ. የአዲስ አበባ ከተማ በጀት — 48.7 ቢሊዮን ብር
መ. የኦሮሚያ ክልል በጀት – 70.1 ቢሊዮን ብር
4.4. ተተኳሽ ሚሳኤሎች ትላልቅ የፋብሪቃ ፓርኮች እና ግዙፍ ፐሮጅክቶች ከትግራይ ክልል ወደ ኦሮሚያ ክልል መዞር ከጀመሩ ቆይተዋል፡፡ በተለይ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ መንግስት እና በህዋሓት አማፅያን ጦርነት በተካሄደበት ወቅት የተለያዩ አስፈላጊ አላቂ ቁሶች ወደ ኦሮሚያ ክልል እንዲሸሹ ተደርገዋል፡፡
4.5. ወሳኝ የኢትዮጵያ መከላከያ ሰራዊት ከፍተኛ አመራሮች ሁሉም ማለት በሚቻል ደረጃ ኦሮሞ ናቸው፡፡
4.6. የገንዘብ የገቢ የጉምርክ የባንክ እና የደህንነት  ቦታወች በጥንፈኛ ኦሮሞ ኢሊቶች ተሞልተዋል፡፡
4.7. አማራ በክልሉ ውስጥ እና ከክልሉ ውጭ ተረጋግቶ ንቁ የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ ተሳትፎ እንዳያደርግ እረፍት መንሳት፤ ይህ በየጊዜው የሚፈጠሩ ግጭቶችን እና አዳዲስ አጀንዳ ፈጠራዎችን ያካትታል፡፡፡
5.  የአማራ ህዝብ የህለዉናዉ ስጋቶች
5.1. ከዉስጥ
5.1.2.   ከራያ ከወልቃይት ከመተከል ከከሚሴ ከደራ ከአዲስ አበባ ጋር በተገናኘ በኦሮሞ  በትግሬ እና በባለሁለት-ማንነት ፖለቲከኞች እና ሙህራን የሚሰራ የኢኮኖሚ እና የፖለቲካ አሻጥር
5.1.3.   አማራ በብዛት የሚገኝባቸው የ ደቡብ  እና የደቡብ ምዕራብ የኢትዮጵያ ክፍል ለአማራው ከፍተኛ የህልዉና ስጋት መሆናቸው
5.1.4.   አማራን እና አገውን ወክለናል በማለት በክልል እና በፌደራል የስልጣን መዋቅር ውስጥ ያሉ ሂሊና   ሞራል ምግባር  እና ብልጠት አልቦ ካቢኔዎች
5.1.5.   የአምሓራ ክልል ህዝብን አንድነት ለመሸርሸር የሚሰሩ የህዋሓት ዘመን ተጠቃሚ ፖለቲከኞች የብልፅግና ዘመን ተጠቃሚ ፖለቲከኞች አኩራፊ ፖለቲከኞች የአዉራጃዊነት ሀሳብ አቀንቃኞች በጎጥ እና በሀይማኖት ሽፋን የግል ጥቅም አሳዳጆች እና ፀረ-አማራዎች የአማራ አንድነትን ለማላላት የሚሰሩት ሴራ
5.1.6. ወንድማማች እና የኢትዮጵያ ጥንት ህዝቦች በሆኑት አማራ እና አገው መካከል ቅራኔ ለመፍጠር የሚፈልጉ ጥቅመኞች
5.1.8.   የጠላት አጀንዳ ያስፈፅሙ ዘንድ ከአረብ ሀገራት ከግብፅ ከአዉረፓ አገራት እና  ከአሜሪካ ደጎም ያለ  የገንዘብ ድጋፍ የሚደረግላቸዉ  ባንዳዎች እና የሁከት እስትራቴጂስቶች
5.1.9.   ፀረ- አማራ የአገር ዉስጥ ሚዲያዎች
5.2.ከዉጭ
5.2.1.       ኢትዮጵያን ማፍረስ የሚፈልጉ ሀይሎች
5.2.2.      የሊበራሊስት የኮንሰረቫቲቭ-ዲሞክራቲስት እና የሶሻሊስት አገራቶች የፖለቲካ የኢኮኖሚ እና የሀይማኖት ፍላጎት
5.2.3.      የምስራቅ አፍሪካ ጅኦ-ፖለቲክስ
5.2.4.      የጎረቤት አገራት ፖለቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ  ያለመረጋጋት ሁኔታ
5.2.5.      ግብፅ የምትፈጥረው የውሃ ፖለቲካ ተፅኖ
5.2.7.      በፀረ- አማራ በፀረ- ኢትዮጵያ እና በባንዳዎች እየተሰራ ያለው የውጭ ዲፕሎማሲ[1]
6.  የመደራጀት አስፈላጊነት
6.1.  ካልተደራጀን እኛ ታላለቆቹ ሙተን  ልጆቻችን ለዘመናት   እንደ ኩርዳኖች ወይም እንደ ጅብሲወች የሚሳደዱ የሚደበቁ ወይም የሚታረዱ ይሆናሉ፡፡
6.2. አሁን ያለንበት የኢትዮጵየ የፖለቲካ ዘመን በባህል እና በአጓጉል እምነት የተጠመዶየኦሮሞፖለቲከኞች የጠለፉት ሲሆን ፖለቲካው ፍታዊ ማድረግ የሚቻለው በጠነከረ ክንድ ነው ለዚህ ደግሞ ትብብር ወሳኝ ነው፡፡ ልብ በሉ  የቲራስማከስ ፍትህ የጠንካሮች ፍላጎትን ትመስላለች የሚለው አባባል ጊዜው አሁን ነው፡፡
6.3. ስንደራጅ ታሪካዊ የፍትህ ተቋም አቋቁመን  የአማራን ፍትህ ያጓደሉ ሁሉ በፍትህ ነፃነታቸው ይጓደላል[2]
6.5. የኦሮሞ ሙህራን ፖለቲከኞች እና ተስፋፊዎች  የኦሮሞን ግዛት ማስፋፋት (Oromolandization) ላይ ተጠምደዋል፡፡ ከተደራጅን ይህን በቀላሉ እንመክተዋለን፡፡
7.  መቀረፍ ያለባቸው ጎጅ አማራን እየጎዱ ያሉ ባህሪያት
7.1.   ግላዊ ባህሪ(Solitiude behavior)