cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
መጽሐፈ፡ትምህርት፡ዘልሳን፡አምኅራ።
በተረፈ አንድ አንድ ፊደላት ከአሁኑ ዘመን በተለይ መልኩ ሲቀረጹ ይታያሉ። ለምሳሌ ጨ ፊደል ጠ ሆኖ ከጎንና ጎኑ መያዣ ያለው ፊደል ሆኖ ቀርቧል። የመጽሐፉ ሙሉ ገጾች ከታች ቀርበዋል ፦
400px|thumb|left|የመጽሐፉን ገጾች ለማንበብ ምስሉ ላይ ይጫኑ|page=3
መደብ: 17ኛ ክፍለ ዘመን አማርኛ ሥነ ጽሑፍ መደብ:ሰዋስው መደብ: ላቲን መደብ: አባ ጎርጎሪዮስ መደብ: ኢዮብ ሉዶልፍ
ራፋኤሎ ሳንዚዮ
240px|thumbnail|ራፋኤሎ
ራፋኤሎ ሳንዚዮ ወይም «ራፋኤል» (1475-1512 ዓ.ም.) የጣልያን ሰዓሊ ነበር።
መደብ:የጣልያን ሠዓሊዎች
የተገነዘች ነፍስ የተለጎመች ፈረስ
የተገነዘች ነፍስ የተለጎመች ፈረስ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የተገነዘች ነፍስ የተለጎመች ፈረስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ደብረ ማርቆስ
ደብረ ማርቆስ በኢትዮጵያ በአማራ ብሔራዊ ክልል የምትገኝ ሲሆን የምስራቅ ጎጃም ዞን ዋና ከተማ ናት። እንዲሁም ከተማዋ የ ጉዛምን ወረዳ አስተዳደር መቀመጫ ናት። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ85,597 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 43,229 ወንዶችና 42,368 ሴቶች ይገኙበታል። መገኛ
የደብረማርቆስ ከተማ የምትገኘው በሰሜን ምዕራብ ኢትዮጵያ፣ በአማራ ብሔራዊ ክልላዊ መንግሥት ምስራቅ ጎጃም ከአዲስ አበባ በ 300 ኪ.ሜ ከባህር ዳር ደግሞ 253 ኪ.ሜ ፣ በ 37021’ ሰሜን ላቲቲውድ እና 37º 43’ ምስራቅ ሎንግቲውድ ነው፡፡
ደብረማረቆስ ከተማ የጎጃም ገዥ በነበሩት ደጃዝማቸ ተድላ ጓሉ በ1845 ዓም የተቆረቆረች ሲሆን የከተማዋም መጠሪያ መንቆረር ይባል ነበር፡፡ በ 1872 ዓም ወደ ሥልጣን የመጡት ንጉስ ተክለሃይማኖት ካሁኑ ቅዱስ ማርቆስ ቤተክርስቲያን መመስረት ጋር ተያይዞ የከተማዋ ስያሜ መንቆረር መባሉ ቀርቶ ደብረ ማረቆስ እንዲሆን አዋጅ በማስነገራቸው የከተማዋ መጠሪያ ሊሆን በቃ፡፡ ደብረማርቆሰ በክልሉ ከሚገኙ የሪፎርም ከተሞች አንዷ ስትሆን ከተማዋ በስሯ 6 ቀበሌዎችና ማዘጋጃ ቤት ያሉት የከተማ አስተዳደር አላት፡፡ በ2002 ዓ.ም የተዘጋጀ የተቀናጀ ልማት ፕላን አላት፡፡
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ60,796 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል:: የከተማው አቀማመጥ በ10.33333°N, 37.71667°W ላይ ነው። ደብረ ማርቆስ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የመሰረተ ልማት እየተሟላላት ነው። ከተማዋ አዲስ ድረገጽ ከፍታለች። right|thumb|300px|ደብረ ማርቆስ በ1894 - [[ራስ በዛብህ ግቢ ]]
ምንጮች
3 http://www.mwud.gov.et/web/debremarkos/home
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች
ጥርስና ከንፈር ሲደጋገፍ ያምር
ጥርስና ከንፈር ሲደጋገፍ ያምር የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጥርስና ከንፈር ሲደጋገፍ ያምር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሰባት
ሰባት በተራ አቆጣጠር ከስድስት የሚከተለው ቁጥር ነው።
ምልክቱ ከግዕዝ እንደ ተወረሰ ፯ ነው፣ ይህም ከግሪክ አልፋቤት ፊደል ዜታ (በትንሹ «ζ») እንደ ተወሰደ ይታመናል።
250px|thumb|left|ከሕንዳዊ ላሳናት 7 ምልክቶች ወደ ዘመናዊ «7» የደረሱ ለውጦች። በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 7 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች ተደረጀ።  እነዚህ ምልክቶች በአውሮፓ ከ968 እና 1550 ዓም መካከል እየተደረጁ ተቀባይነት አገኙ።  ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«ሰባት» ምልክት «VII» (ወይም vij) ነበር።
መደብ:ቁጥር
ሙሳ ዳዲ ካማራ
thumb|right|ሙሳ ዳዲ ካማራ ሙሳ ዳዲ ካማራ 3ኛው የጊኔ ፕሬዚዳንት ነበሩ።
መደብ:የአፍሪካ መሪዎች
አየርላንድ
thumb|250px|የአየርላንድ ሪፑብሊክ (ዓረንጓዴ) እና የስሜን አየርላንድ (ክፍት ቀይ) ካውንቲዎች አየርላንድ በአትላንቲክ ውቅያኖስ ውስጥ ከታላቁ ብሪታን አጠገብ የሚገኝ ታላቅ ደሴት ነው። በዚህ ደሴት ላይ ሁለት አገሮች አሉ።
*
እንዳ ኪዳነ ምህረት
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
የሁለት አገር ስደተኛ
የሁለት አገር ስደተኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሁለት አገር ስደተኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሚያዝያ ፲፯
ሚያዝያ ፲፯፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፯ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፳፪ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፴፱ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፴፰ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
የድንችና የእንቁላል ሰላጣ
አዘገጃጀቱ
መደብ:አበሳሰል
የተጠማ ከፈሳሽ የተጠቃ ከነጋሽ
የተጠማ ከፈሳሽ የተጠቃ ከነጋሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የተጠማ ከፈሳሽ የተጠቃ ከነጋሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
መጽሐፈ ምሳሌ
መጽሐፈ ምሳሌ በብሉይ ኪዳን ውስጥ ከንጉሥ ሰሎሞን መጻሕፍት አንዱ ነው።
መደብ: መጽሐፍ ቅዱስ
ኢኩኑም
በሃቲ የነበሩት ካሩም (የንግድ ጣቢያዎች) አስቀጠለ፤ እንዲሁም አንዳንድ ቤተ መቅደስ ወይም አምባ እንዳሠራ ከጽላቶቹ ይታወቃል።
የዓመት ስሞች
የያንዳንዱ አሦራዊ ዓመት ስም ለዚያ ዓመት የተሾመው የሊሙ ስም ነበረ። ከዚህ በታች የዓመቱ ሊሙ እና ብዙ ጊዜ የሊሙ አባት ስም እንደ ኡልትራ አጭር አቆጣጠር ይዘርዝራሉ።
ለ1841 ዓክልበ.፣ አንዱ የሊሙ ዝርዝር በ«ኢዲን-ሲን፤ የሹሊ ወንድም» ፈንታ «ሹሊ፤ የሻሊማሁ ልጅ» ይጻፋል። መግለጫው አንድ ሊሙ በዓመቱ ውስጥ አርፎ በወንድሙ ተተካ ሳይሆን አይቀርም።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
የመሬት ስበት
መደብ:የመሬት ጥናት መደብ:ግስበት
ባቬ
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ኒኮላስ ሎዴሮ
ማርሴሎ ኒኮላስ ሎዴሮ ቤኒቴዝ (Marcelo Nicolás Lodeiro Benítez, መጋቢት ፲፪ ቀን ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለኮሪንቺያንስ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ዎልት ዲዝኒ
260px|thumbnail|ዎልት ዲዝኒ ዎልት ዲዝኒ (እንግሊዝኛ፦ Walt Disney) (1894-1959 ዓም) አሜሪካዊ ካርቱን ፊልም አምራች ነበር።
መደብ:የአሜሪካ የጥበብ ሰዎች
ትሪያሊቲ ኮሚክስ
በሩሃማ ስነ-ጽሑፍና ድራማ ክበብ (ሩስድክ) የተዘጋጀ የኮሚኪስ ቅንብር ነው።
ነቀምት
ነቀምት በኢትዮጵያ የኦሮሚያ ክልል ከተማ ሲሆን በምሥራቅ ወለጋ ዞንና በጉቶ ዋዦ ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ84,506 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 42121 ወንዶችና 42,385 ሴቶች ይገኙበታል።
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ76,727 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። የከተማው አቀማመጥ በ9.08333°N, 36.53333°W ላይ ነው። ነቀምት እያድጉ ክክካልልሉ
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች
ሩስድክ
ሩስድክ የሚለው መጠሪያ ስማችን ምህንፃረ ቃል ሲሆን “የሩሃማ ስነ-ጽሑፍና ድራማ ክበብ” ማለት ነው። ይህንን ስም የመረጠነው ደግሞ እኛ በዘመናችን በዘመኑ በመጨረሻ ዘመን የምንኖር ስንሆን የሰው ልጅ በተፈጥሮው ለአመጽ፣ ለኃጢአት እና እግዚአብሔርን በማይታዘዙት ትውልድ መካከል ስለሚንኖር ምህረትን ለትውልድ፤ ምህረትን ለቤተ ክርስቲያን ተመኝተን ሩሃማ አልን! ሩሃማ ማለት “ምህረት የሚገባት” ማለት ነውና።
ይህንን ሩስድክ የሚለውን መጠሪያ ስም የመረጠንበት ምክንያት እኛ አሁን ያለነው በመጨረሻ ብቻ ሳይሆን በመጨረሻ መጨረሻ ላይ ስንሆን የሰው ልጅ በተፈጥሮው ለአመጽ፣ ለኃጢአት እና [እግዚአብሔር]ን በማይታዘዙት ትውልድ መካከል ስለሚንኖር ምህረትን ለትውልድ፤ ምህረትን ለ[ቤተ ክርስቲያን] ተመኝተን ሩሃማ አልን! ሩሃማ ይሁንልን! ሩሃማ ማለት ምህረት የሚገባት ማለት ነውና።
ማብራሪያ:-
ሩስድክ በኢትዮጵያ ቃለ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን በደቡብ ምእራብ ቀጣና በማሌ አጥቢያት ቤተ ክርስቲያናት ኅብረት በኮይቤ አጥቢያ ቃለ ሕይወት ቤተ ክርስቲያን ውስጥ በ2003 ዓ/ም በአቀፋ አየለ፣ ማህተም ታድዮስ እና ዘገዬ ላሌ አማካኝነት የተደራጀ የስነ-ጽሑፍና ድራማ ክበብ ሲሆን፤ ከ2003 ዓ/ም አንስቶ እስከ አሁን ድረስ በቤተ ክርስቲያን ውስጥ በዓላትን ጨምሮ ሌሎች ፕሮግራሞች ላይ የስነ-ጽሑፍ፣ ድራማ እና ሌሎች አዳድስ የአርት ሥራዎችን በመሥራት በየዓመቱ ለወንጌል ሥርጭት በመውጣት በመስበክና ከሌሎች አጥቢያት ጋር ትስስር በመፍጠር በየአጥቢያቱ በመሄድ እያገለገለ ያለ የስነ-ጽሑፍና የድራማ ቡድን ነው።
አሁን ደግሞ በዚህ ሩስድክ ዊኪ ላይ በሩስድክ አማካኝነት የተሠሩ ሥራዎችን፣ በዝግጅት ላይ ስላሉ እና በቅርቡ በመድረክና በቪድዮ ሊቀርቡ ያሉትን ሥራዎችን ጨምሮ ተከታታይ ድራማዎችን፣ ጽሑፎችን፣ እና ሌሎች ሥራዎችንና ወቅታዊ ዜገባዎችን ከሩስድክ ዜና መጽሔት ታገኛላችሁ።
ቢቺ ኸድ
300px|thumb|ቢቺ ኸድ ቢቺ ኸድ (እንግሊዝኛ፦ Beachy Head) በሱሰክስ፣ እንግላንድ የሚገኝ ታላቅ የጠመኔ ገደል ነው። ከባሕር በላይ (የእንግሊዝ ወሽመጥ) 165 ሜትር ነው።
መኖኩሴውና የታሪክ ጽሐፊው ክቡሩ ቤዳ (Venerable Bede) እንዳመለከተ፣ የኢንግላንድ መጨረሻው አረመኔ ንጉሥ ኤሰልዋልኽና ሕዝቡ በተጠመቁበት ወቅት ያህል (670 ዓም) በእንግላንድ የነበረው የአረመኔዎች ቅሬታ ልጆች ሳይተዉ ከዚህ አካባቢ እራሳቸውን አጠፉ።
መደብ:እንግሊዝ
ሥራ
ሥራ ፣ በተፈጥሮ ህግጋት ጥናት መሰረት፣ በጉልበት የሚተላለፍ አቅም መጠን ማለት ነው። የሥራ መለኪያ መስፈርቱ ጁል (j) ይባላል።
የሥራን ጽንሰ ሃሳብ ያገኘው ፈረንሳዊው ሂሳብ ተመራማሪ ጋስፓርድ ጉስታቭ ሲሆን በሱ ትርጓሜ ሥራ ማለት ጉልበት ሲባዛ በርቀት ነበር። ማለት
ሥራ = ጉልበት X  ርቀት  ... ግን ጉልበቱ በርቀቱ አቅጣጫ መሆን አለበት። ከላይ የጻፍነውን አባባል በቀላሉ በሂሳብ ቋንቋ ማስቀመጥ ይቻላል። ለዚህ ተግባር የዶት ብዜትን መጠቀም ግድ ይላል።
ሌሎች ድሮች
መደብ:ሥነ-ተፈጥሮ
ጥርስ የሌላት ጥርስ ያላትን ነክሳ አነካከስ ታስተምራለች
ጥርስ የሌላት ጥርስ ያላትን ነክሳ አነካከስ ታስተምራለች የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጥርስ የሌላት ጥርስ ያላትን ነክሳ አነካከስ ታስተምራለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እንዳ ጻድቃን ዘባረከነ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ቆሮ ሓጋግ
ቆሮ ሓጋግ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ትምህርትን ለፈጠረ ጥይት በርጫን ላገኘ ገነት
ትምህርትን ለፈጠረ ጥይት በርጫን ላገኘ ገነት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ያቫፓይ ካውንቲ፥ አሪዞና
መደብ:ያቫፓይ ካውንቲ፥ አሪዞና
የሁለት እዳ ከፋይ
የሁለት እዳ ከፋይ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሁለት እዳ ከፋይ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
መዝሙረ ዳዊት
መዝሙረ ዳዊት የብሉይ ኪዳን መጽሐፍ ነው።
ስመኘው በቀለ
እ/ር ስመኘው በቀለ (1957 - 2010 አ.ም) የታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ፕሮጀክት ኢንጂነር በመሆን ያገለገለ የኢትዮጵያ መሐንዲስ ነበር. እ.ኤ.አ. በጁላይ 26 ቀን 2018 እ.ኤ.አ. በአዲስ አበባ መስቀል አደባባይ በመኪናው ውስጥ ሕይወቱ አልፎ ተግኝቷል። እ/ር ስመኘው በቀለ በጎንደር ዞን ማክሰኝት ከተማ፣ በ1957 አ.ም ተወለዱ።
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች መደብ:በምህንድስና ሙያ ታዋቂ የሆኑ ሰዎች
ማርን ወንዝ
thumb|300px|ማርን ወንዝ ማርን ወንዝ (Marne) በስሜን ፈረንሳይ የሚፈስስ ወንዝ ነው።
መደብ:ወንዞች መደብ:ፈረንሣይ
ድሀና ጌታ ተሟግቶ ድንጋይና ቅል ተማትቶ የማይሆን ነው ከቶ
ድሀና ጌታ ተሟግቶ ድንጋይና ቅል ተማትቶ የማይሆን ነው ከቶ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስምንት
ስምንት በተራ አቆጣጠር ከሰባት የሚከተለው ቁጥር ነው።
ምልክቱ ከግዕዝ እንደ ተወረሰ ፰ ነው፣ ይህም ከግሪክ አልፋቤት ፊደል ኤታ (በትንሹ «Η η») እንደ ተወሰደ ይታመናል።
250px|thumb|left|ከሕንዳዊ ላሳናት 8 ምልክቶች ወደ ዘመናዊ «8» የደረሱ ለውጦች። በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 8 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች ተደረጀ።  እነዚህ ምልክቶች በአውሮፓ ከ968 እና 1550 ዓም መካከል እየተደረጁ ተቀባይነት አገኙ።  ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«ስምንት» ምልክት «VIII» (ወይም viij) ነበር።
መደብ:ቁጥር
የት ትሂጃለሽ ቢላት በታክሲ አለች
የት ትሂጃለሽ ቢላት በታክሲ አለች የአማርኛ ምሳሌ ነው። የት ትሂጃለሽ ቢላት በታክሲ አለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሆተፒብሬ
ሆተፒብሬ ቀማው ሲሃርነጅሀሪተፍ (ወይም ሰሀተፒብሬ) ላይኛ ግብጽ  በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1806 እስከ 1803 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የአመኒ ቀማው ተከታይ ነበረ። ሕልውና ከአንዳንድ ቅርስ ተረጋግጧል። ከነዚህ በተለይ የሚጠቀሰው በኤብላ የተገኘ ዱላ ቅርስ ነው፤ ይህ በኤብላ ገዥ ኢመያ መቃብር በመገኘቱ የሆተፒብሬም ስም ስላለበት ከፈርዖኑ ለኢመያ የተሰጠ ስጦታ እንደ ነበር ይገመታል።
የግብጽ ታሪክ ሊቅ ኪም ራይሆልት እንደሚያስረዳው የአመኒ ቀማው ልጅና ተከታይ ይሆናል። ስያሜው «ቀማው ሲሀርነጅሀሪተፍ» ማለት «የቀማው ልጅ ሲሀርነጅሀሪተፍ» ይመስለዋል።
በራይሆልት አስተሳሰብ፣ የሆተፒብሬ ተከታይ ዩፍኒ ሲሆን ይህ ምናልባት ወንድሙ ወይም አጎቱ ይሆናል።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ጥቂት ያለው ሁሉ ብርቁ ነው
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
25 August
25 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 19 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ናይጄሪያ
ናይጄሪያ በይፋ የናይጄሪያ ፌዴራላዊ ሪፐብሊክ በምዕራብ አፍሪቃ የምትገኝ አገር ናት። በሕዝብ ብዛትም ከአፍሪቃ አንደኛ ናት። ከቤኒን ፣ ቻድ ፣ ካሜሩን ፣ ኒጄር ፣ እና ከጊኒ ባሕረ ሰላጤ ጋር ድንበር ትካለላለች። በናይጄሪያ ውስጥ ትልቁ ብሔሮች ሀውዛ ፣ ኢግቦ እና ዮሩባ ናቸው። ግማሹ ሕዝብ እስላም ሲሆን ሌላው ግማሽ ደግሞ የክርስትና እምነት ይከተላል። ትንሽ የሕዝቡ ክፍልም ባህላዊ ሃይማኖቶችን ይከተላል።
የሳይንስ ጥናት እንደሚያሳየው ናይጄሪያ ከ፱ሺህ ዓመታት ከክርስቶስ ልደት በፊት ጀምሮ ነዋሪዎች እንደነበሩባት ያሳያል። በቤንዌ እና ክሮስ ወንዞች አካባቢ ያለው ሥፍራ የባንቱ ፍልሰቶች መነሻ እንደ ነበረ ይታመናል።
የናይጄሪያ ስም ከኒጄር ወንዝ ነው የተወሰደው። ናይጄሪያ በአፍሪካ በሕዝብ ቁጥር አንደኛ ስትሆን ከዓለም ደግሞ ሰባተኛ ናት። የናይጄሪያ ኢኮኖሚ በዓለም ላይ በፍጥነት በማደግ ላይ ካሉት ኢኮኖሚዎች ይመደባል። የዓለም አቀፍ ገንዘብ ፈንድ እንደሚገምተው የናይጄሪያ ኢኮኖሚ በ2011 እ.ኤ.አ. በ8% ያድጋል።
መንግሥት እና ፖለቲካ
ናይጄሪያ ፌዴራላዊ ሪፐብሊክ ሲሆን መንግሥቷ በአሜሪካ መንግሥት ላይ ነው የተመረኮዘው። የህግ አውጪው አካል አወቃቀር የዌስትሚኒስትር ሥርዓትን ይከተላል። በአሁኑ ጊዜ ጉድላክ ጆናታን ፕሬዝዳንት ናቸው። ፕሬዝዳንቱ ለሁለት የአራት ዓመት ጊዜ ሲያገለግል በሕዝቡ ነው የሚመረጠው።
የናይጄሪያ ብሔራዊ ምክር ቤት ሁለት አካሎች አሉት። እነዚህም ሴኔት እና የተወካዮች ምክር ቤት ናቸው። ሴኔቱ 109 መቀመጫዎች ሲኖሩት እያንዳንዱ ክልል በሶስት አባሎች ይወከላል። የአቡጃ ርዕሰ አካባቢም አንድ ተወካይ አለው። የሴኔት አባላት በሕዝብ ይመረጣሉ። የተወካዮች ምክር ቤት 360 መቀመጫዎች ሲኖሩት የእያንዳንዱ ክልል ወካዮች በሕዝብ ብዛት ነው የሚወሰነው።
የውጭ ግንኙነቶች
ነፃነቷን በ1960 እ.ኤ.አ. ካገኘች በኋላ ናይጄሪያ ለአፍሪካ ነፃነትና ክብር መታገል ዋና የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ አድርጋለች። የደቡብ አፍሪካን አፓርታይድ ሥራዓት በመቃወም ትልቅ ሚና ተጫውታለች። በ1960ዎቹ እ.ኤ.አ. ናይጄሪያ ከእስራኤል ጋር የጠበቀ ግንኙነት የነበራት ሲሆን እስራኤል የናይጄሪያ ፓርላማ ህንጻዎችን አሰርታለች።
ናይጄሪያ የአፍሪካ አንድነት ድርጅት መስራች አገር ናት። በምዕራብ አፍሪካም ሆነ በአፍሪካ በጠቅላላ ትልቅ ተጽዕኖ አላት። በተጨማሪም እንደ ኤኮዋስ ያሉ የምዕራብ አፍሪካ የትብብር ድርጅቶች መሥራች ናች።
ከ1970ዎቹ እ.ኤ.አ. ጀምሮ ናይጄሪያ ዋና የነዳች አምራች ስትሆን የኦፔክ አባል ሀገር ናት።
ውትድርና
የናይጄሪያ ጦር ሠራዊት ሀገሯን የመከላከል፣ የሀገሯን ፍላጎት የማስጠበቅ እና ፀጥታ አስጠባቂ ጥረቶችን የመደገፍ ግዴታ አለበት። ሠራዊቱ የምድር፣ የባህርና የአየር ኃይል አለው። ሠራዊቱ ከነፃነት ጀምሮ በሀገሯ ታሪክ ላይ ትልቅ ሚና ተጫውቷል። በተለያዩ ጊዜያት የውትድርና ጁንታዎች ሥልጣን በመያዝ አገሯን አስተዳድረዋል።
የናይጄራያ ሠራዊት በፀጥታ ጠባቂነት ደረጃ ከ1995 እ.ኤ.አ. ጀምሮ በላይቤሪያ (1997 እ.ኤ.አ.)፣ አይቮሪ ኮስት (ከ1997 እስከ 1999 እ.ኤ.አ. ) እና ሲየራ ሊዮን (ከ1997 እ.ኤ.አ. 1999 እ.ኤ.አ.) ተሰማርቷል።
ምጣኔ ሀብት
በግብርና ናይጄሪያ በዋናነት ለአለም የምታቀርበው ምርቶች በተለይ ካካውና ጎማ ናቸው። እንዲሁም ፔትሮሊየም ከሚያቀርቡት አገራት 12ኛ ነች። በተጨማሪ፣ የመኪና ሥራ ድርጅት (ኢኖሶን ተሽከርካሪ መፈብረክ) ይኖራል።
መልከዓ ምድር
ናይጄሪያ በምዕራብ አፍሪካ በጊኒ ባሕረ ሰላጤ ላይ ትገኛለች። የቆዳ ስፋቷ 923,768 ካሬ ኪ.ሚ. ሲሆን ከዓለም ፴፪ኛዋ ትልቅ ሀገር ናት። ድንበሯ 4,047 ኪ.ሜ. ርዝመት ሲኖረው ከቤኒን 773 ኪ.ሜ.፣ ኒጄር 1,497 ኪ.ሜ.፣ ቻድ 87 ኪ.ሜ.፣ ካሜሩን 1,690 ኪ.ሜ. ትዋሰናለች። በተጨማሪም 853 ኪ.ሜ. ርዝመት ያለው ጠረፍ አላት።
በናይጄሪያ ውስጥ ከፍተኛው ቦታ ቻፓል ዋዲ ተራራ ሲሆን ከፍታው 2,419 ሜትር ከባህር ጠለል በላይ ነው። የአገሯ ዋና ወንዞች ኒጄር እና ቤንዌ ሲሆን ወደ ኒጄር ደለል ይፈሳሉ።
እንዶት ዋሻ ኮሮማች
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
ፅጌ ማርያም ገብሩ ደስታ
እማሆይ ፅጌ ማርያም ገብሩ ደስታ ዝነኛ ኢትዮጵያዊ ሙዚቀኛ ሲሆኑ የኢትዮጵያ ክላሲካል ሙዚቃዎች እናት ተብለው ይጠራሉ። ነጋድራስ ተሰማ እሸቴ የኢትዮጵያን ሙዚቃ ለመጀመሪያ ጊዜ በጀርመን ሀገር በሸክላ እንዳስቀረፁ ሁሉ እማሆይ ፅጌ ማርያምም ከዓመታት በኋላ የኢትዮጵያን ክላሲካል ሙዚቃዎች በሲዲ በማስቀረፅ ለዓለም ሕብረተሰብ ያስተዋወቁ የመጀመሪያዋ እንስት ሆነዋል።
ናይጄሪያ
የአመራር ክፍሎች
ናይጄሪያ በሠላሳ ስድስት ክፍላገራት እና አንድ የፌዴራል ግዛት ተከፍላለች። እነዚህ ክፍላገራት ወደ ፯፻፸፬ የአካባቢ ግዛቶች ተከፍለዋል።
ፅጌ ማርያም ገብሩ ደስታ
የህይወት ታሪክ
እማሆይ ፅጌ ማርያም ገብሩ ከአባታቸው ከከንቲባ ገብሩ ደስታ በአዲስ አበባ ከተማ በ፲፱፻፲፮ ዓ.ም. ተወለዱ። እማሆይ ትምህርታቸውንም ስዊዘርላንድ ውስጥ በሚገኘው ቅዱስ ክርስትና የሰብዓዊ ትምህርትን አጥንተዋል። እማሆይ ፅጌ ማርያም ቫዮሊን መጫወትን ተምረው በ፱ ዓመታቸው ትርኢት ለማሳየት ችለዋል።
እንዶት ዋሻ ኮሮማች
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ፅጌ ማርያም ገብሩ ደስታ
የህይወት ታሪክ
ጣሊያን ኢትዮጵያን በወረረበት ጊዜ ከመላ ቤተሰባቸው ጋር በመሰደድ የጥቁር አንበሳ ጦር ተቀላቅለው በሽምቅ ውጊያ ሦስት ወንድሞቻቸው ተገድለዋል። ጦርነቱ ሲፋፋምም ቤተሰባቸው በሙሉ ተግዘው ወደ ኔፕልስ፣ ጣሊያን በግዞት ተወሰዱ። በእስር ቆይታቸው አብዛኛውን ጊዜያቸውን የሚያሳልፉት ከካቶሊክ መነኮሳት ጋር በመሆኑ በውስጣቸው መንፈሳዊ ሕይወት እንዲያቆጠቁጥ ምክንያት ሆነ።
ሰን ወንዝ
መደብ:ወንዞች መደብ:ፈረንሣይ
ፅጌ ማርያም ገብሩ ደስታ
የህይወት ታሪክ
እማሆይ ፅጌ ማርያም እንግሊዝኛ፣ ጀርመንኛ፣ ዕብራይስጥኛ፣ አማርኛና ግዕዝን አቀላጥፈው ይናገራሉ። የተለያዩ የሙዚቃ ስራዎቻቸውንም በተለያዩ ኮንሰርቶች ላይ በማቅረብ የሚገኘውንም ገንዘብ ለድሆች መርጃ አውለዋል።
የሥራዎች ዝርዝር
«Homeless Wonder» /ሆምለስ ወንደር/ ፣ «The Son of Seam» /ዘ ሰን ኦፍ ሲም/፣ «The Mad Man's Daughter» /ዘ ማድ ማንስ ዶተር/ እና «Mother's Love» /ማዘርስ ላቭ/ የሚል አርዕስት ያላቸው ሙዚቃዎች ከበርካታ ሥራዎቻቸው ውስጥ እንደ ምሳሌ ይጠቀሳሉ።
ዩማ ካውንቲ፥ አሪዞና
መደብ:ዩማ ካውንቲ፥ አሪዞና
ጥቁር ሰው
ጥቁር ሰው በቴዲ አፍሮ በ፳፻፬ ዓ.ም. የወጣ የሙዚቃ አልበም ነው።
የዜማዎች ዝርዝር
፦
ለምንዘፈነ
መደብ:አልበሞች
አረንጓዴ ግራ ፓርቲ
አረንጓዴ ግራ ፓርቲ (Yeşil Sol Parti ) ወይም YSP በቱርክ ውስጥ በኖቬምበር 25፣ 2012 የተመሰረተ የፖለቲካ ፓርቲ ነው። ምልክቷ የቫዮሌት ግንዱ የሰውን መልክ የሚይዝ ዛፍ፣ ዘውዱ ነጠላ፣ አረንጓዴ ቅጠሎች ያሉት እና ቢጫ ፀሐይ በዘውዱ መካከል የሰውን ቅርጽ ጭንቅላት ያቀፈ ነው። አብሮ ፕሬዚዳንቶቹ Çiğdem Kılıçgün Uçar እና ኢብራሂም አኪን ናቸው።
ታሪክ
ቀደም ሲል ዬሲለር ቬ ሶል ገለሴክ ፓርቲሲ (አረንጓዴ እና የግራ የወደፊት ፓርቲ) ተብሎ የሚጠራው YSP የተቋቋመው እ.ኤ.አ. ህዳር 25 ቀን 2012 በኢሲትሊክ ቬ ዲሞክራሲ ፓርቲ (የእኩልነት እና ለዴሞክራሲ ፓርቲ) እና የየሽለር ፓርቲሲ (አረንጓዴ ፓርቲ) ውህደት ነው። እራሱን የግራ ሊበራል ሃሳብ ያለው አረንጓዴ ፓርቲ ብሎ ይገልፃል።
እ.ኤ.አ. በ 2014 ፓርቲው በ 2014 የቱርክ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ሰላሃቲን ዴሚርታሽን ፕሬዝዳንታዊ እጩ አድርጎ ደግፏል ። በሰኔ 2015 በፓርላማ ምርጫ HDP ን ደግፈዋል።
እ.ኤ.አ. በማርች 24፣ 2023 ውሳኔ፣ HDP፣ Emekci Hareket Partisi (የሰራተኞች ንቅናቄ ፓርቲ) እና Toplumsal Ozgürlük Partisi (ማህበራዊ ነፃነት ፓርቲ) ለፕሬዚዳንታዊ እና ለፓርላማ ምርጫ በYSP ዝርዝሮች ላይ አንድ ሆነው ለመቆም ወሰኑ። ይህ የተቃዋሚ መሪ ከማል ኪሊዳሮግሉ ሚሌት ኢቲፋኪ (የሀገሪቱ ህብረት) ጥምረትን ለማጠናከር ነው። ስለዚህ YSP ለ2023 ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ እንደ ቁልፍ ፓርቲ እየታየ ነው።
ፅጌ ማርያም ገብሩ ደስታ
የሥራዎች ዝርዝር
በ2006 እ.ኤ.አ. ፍራንሲሊስ ፋልሴቶ የተባለው ፈረንሳዊ የኢትዮጵያ ባህላዊ ሙዚቃዎችን ሰብስቦ እንደ አዲስ «ኢቶፒክስ» የተባለ ሲዲ ባወጣበት ጊዜ ቁጥር ፳፩ ላይ የእማሆም ሥራዎች አካቷል። ሲዲው በዓለም አቀፍ ደረጃ ካለው ሰፊ ስርጭት አንፃር ስለ እማሆይ ፅጌ ማርያም ቀሪው ዓለም ብዙ እንዲያውቅ ረድቷል።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ናይጄሪያ
የአመራር ክፍሎች
ስድስት የናይጄሪያ ከተሞች ከአንድ ሚሊዮን በላይ ነዋሪዎች አሉባቸው። እነዚህም ሌጎስ፣ ካኖ፣ ኢባዳን፣ ካዱና፣ ፖርት ሀርኮርት እና ቤኒን ከተማ ናቸው። ሌጎስ ከ፰ ሚሊዮን በላይ ሰዎች ሲኖሩባት ከሣህራ በታች በአፍሪካ ትልቁ ከተማ ናት።
የክፍላገራት ዝርዝር
thumb|320px|ናይጄሪያ ፴፮ ክፍላገራትና አቡጃ ፌዴራል ግዛት አሏት።
ፈዴራል ግዛት፦ አቡጃ
የሕዝብ ስብጥር
ተ.መ.ድ. እንደ ሚገምተው የናይጄሪያ የሕዝብ ቁጥር በ2009 እ.ኤ.አ. 154,729,000 ነበር። የ2006 እ.ኤ.አ. ብሔራዊ ቆጠራ እንደ ሚያመለክተው ከሆነ የሕዝቡ ቁጥር 140,003,542 ነበር።
ብሔረሰቦች
በናይጄሪያ ውስጥ ከ፪፻፶ በላይ ብሔሮች ይገኛሉ። ትልቆቹ ብሔሮች ፉላኒ ወይም ሀውዛ፣ ዮሩባ እና ኢግቦ ናቸው። ከእነሱ ቀጥሎ ደግሞ ኤዶ፣ ኢጃው፣ ካኑሪ፣ ኢቢብዮ፣ ኑፔ እና ቲቭ ይገኛሉ።
ቋንቋዎች
thumb|600px|የናይጄሪያ፣ ካሜሩን እና ቤኒን የቋንቋ ካርታ በናይጄሪያ ውስጥ የተቆጠሩት ቋንቋዎች ፭፻፳፩ ይሆናሉ። ከእነዚህም ውስጥ ፭፻፲ቹ መደበኛ ተናጋሪዎች አሏቸው። ሁለት ቋንቋዎች እንደ ሁለተኛ ቋንቋ ብቻ ነው የሚነገሩት። ዘጠኙ ደግሞ ተናጋሪ የሌላቸው የጠፉ ቋንቋዎች ናቸው።
ከእንግሊዝኛ በኋላ ዋናዎቹ ልሳናት ዮሩብኛ፣ ሐውዝኛና ኢግቦኛ ናቸው።
ማመዛገቢያ
*
ትምህርት ከሚሉት ነቀርሳ ኤድስ ከሚሉት በሽታ ያውጣን
ትምህርት ከሚሉት ነቀርሳ ኤድስ ከሚሉት በሽታ ያውጣን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
መጽሐፈ ኢዮብ
መጽሐፈ ኢዮብ (ዕብራይስጥ: אִיּוֹב‎ – ʾIyyōḇ)
መደብ: መጽሐፍ ቅዱስ
መስከረም ፳
መስከረም 20 ቀን
ታሪካዊ ማስታወሻዎች
መደብ:ዕለታት
ቈማጤ
300px|thumb|ክርክራ
ቈማጤ (Anogeissus) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ የዛፍ ወገን ነው።
ኢፕታር-ሲን
ኢፕታር-ሲን በአሦር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ ለ12 ዓመታት (ከ1634 እስከ 1623  ዓክልበ. ገደማ) የአሦር ንጉሥ ነበረ። ስሙ ግን እርግጥኛ አይደለም። በሌላ ዝርዝር ላይ ግን ስሙ «ሊኩድ-ሻማሽ» ተብሎ ይጻፋል።
ቈማጤ
ክርክራ (A. leiocarpus) በዚሁ ወገን ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ኢፕታር-ሲን
የ1 ሻርማ-አዳድ ልጅና ተከታይ ይባላል፤ ተከታዩም የቤሉባኒ ልጅ ባዛያ ይባላል። ስለዚሁ ዘመን ግን አንዳችም ተጨማሪ መረጃ አይታወቅም።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ጥንቸል ጥላው ጠላት ይመስለዋ
ጥንቸል ጥላው ጠላት ይመስለዋ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጥንቸል ጥላው ጠላት ይመስለዋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የት ትሂጃለሽ ቢሏት በታክሲ
የት ትሂጃለሽ ቢሏት በታክሲ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የት ትሂጃለሽ ቢሏት በታክሲ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ጥንቸል ጥላው ጠላት ይመስለዋ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የት ትሂጃለሽ ቢሏት በታክሲ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የስፔኑ ራፋኤላ
ማሪያ ቴሬሳ ራፋኤላ(1726-1746) center|270x270px
እሷ የስፔን ልጅ ነበረች "5ኛ ፊሊፕ " በ 1744 የፈረንሳይን "ዱፊን ሉዊስ" አገባች እና ሴት ልጅ ወለዱ ራፋኤላ ከወለደች በኋላ ሞተች።
ሀይሉ ዲሣሣ
ሀይሉ ዲሣሣ ታዋቂ ኢትዮጵያዊ የኦሮምኛ ድምፃዊ፣ የግጥምና ዜማ ደራሲ እና ተዋናይ ነው።
የህይወት ታሪክ
ሀይሉ ዲሣሣ በ፲፱፻፵፯ ዓ.ም. በወለጋ ክፍለ ሀገር ልዩ ስሙ ዳሌ ዳርቦ ጃሮ ቱሉ ሰዓ በሚባለው በቄለም አውራጃ በደምቢ ዶሎ ከተማ ተወለደ።
ሀይሉ ዲሣሣ በ፲፱፻፷፮ ዓ.ም. በሀገር ፍቅር ቲያትር በመቀጠር የኦሮምኛ ግጥምና ዜማን በመድረስ የተለያዩ ባህላዊና ዘመናዊ ዜማዎችን ተጫውቷል። ከዚህ በተጨማሪም በተለያዩ ድራማዎች ላይ በተዋናይነት ተሳትፏል። በተቀጠረበት በሀገር ፍቅር ቲያትር ቤትም በማገልገል ላይ ይገኛል።
የሥራዎች ዝርዝር
ሀይሉ ዲሣሣ ሰባት የተለያዩ የኦሮምኛ ካሴቶችን አሳትሟል።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ድሀን ካስለቀሱ በስላሴ ዘንድ ይወቀሱ
ድሀን ካስለቀሱ በስላሴ ዘንድ ይወቀሱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የህልም ሩጫ የጨለማ ፍጥጫ
የህልም ሩጫ የጨለማ ፍጥጫ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የህልም ሩጫ የጨለማ ፍጥጫ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወሎ
ወሎ የሀይማኖት፣ የጥበብና የጀግንነት እንዲሁም የዉበትና የብዝሃነት አምባ ነዉ ስንል እንዲሁ አይደለም።
ወሎ የኢትዮጵያ አራቱ የዜማ ቅኝቶች አምባሰል፣ ባቲ፣ ትዝታና አንቺሆዬ ዜማዎች ፍለቂያ  የጥበብ ምድር ስለሆነች ነዉ። በተጨማሪም ወሎ  የበርካታ ከያንያንና ፃህፍት መፍለቂያ ፣ የጥበበኞች ምድር ናት።
ወሎ የኢትዮጵያ የሃይማኖት ብዝነት እንዲሁም የአንድነትና የመቻቻል  ማሳያ ድንቅና ቅድስት ምድር ናት። የወሎ ምድር የክርስትናና የእስልምና  ሃይማኖቶች የየራሳቸዉን የደመቀ ታሪክ ጠብቀዉ አንድ አካል አንድ አምሳል ሆነዉ የሚኖሩበት ቅድስት ምድር ነዉ።
የኦርቶዶክስ ክርስትና እና የእስልምና ሃይማኖቶች ከፍታን የሚገትፁ ድንቅዬና ብርቅዬ የአምልኮ ቦታዎችና የአስተምህሮ ባለቤቶች  የሚገኙባት ቅድስት ምድር ናት ወሎ።
የአማራ ሳይንት ተደባበ ማሪያም መገኛ ወሎ ነዉ። የግማደ መስቀል መገኛ ግሸን ማሪያም መገኛ አምባሰል ወሎ ነዉ።
ከእስልምና እምነት አንፃርም የነብዩ መሀመድ የመጀመሪያዉ መዉሊድ ከተበረበት የጀማ ንጉሰ ነገስት መስጊድ  መገኛ ወሎ ነዉ። ወሎ እስልምናና ክርስትና አንድ አምሳልና አንድ አካል ሆነዉ ለዘመናት አብነት የዘለቁበት ሰፊ ሚስጢር በውስጣቸው ይዘው ሁለቱን ሀይማኖቶች  አቻችለዉ ትዉልድ ያዘለቁ   የእነ መምህር አካለ ወልድ፣ ቤተ ክርስቲያን ሲያሰሩ ፣ መስጊዱን አብረዉ  የሚያሳንፁ  የእነ ባህታዊ  አባ ምስክርና  የእነ ሀጂ መሀመድ ገታ ቃል ኪዳን  ስላለበት ነዉ።
ከዚህ ጋር በተያያዘ የአካባቢዉን ስነ ቃል ልዋስና ልጅየዉ ሰለሞን አባቱ መሀመድ፣ ምንኛ ደስ ይላል ወሎ ላይ መወለድ፣ የተባለለት ምድር ነዉ ወሎ ።
በረጅምና ዘመን ተሻጋሪ የኢትዮጵያና የአማራ ህዝብ  ታሪክ ዉስጥ ወሎ  የታሪክ ሀብትና ጉልህ አሻራዎች መገኛ ነዉ።
በኢትዮጵያ የመካከለኛዉ ዘመን ታሪክ ዉስጥ የብዙ ነገስታት ዋና የአቅም ግንባታ ማዕከልና የሀይቅ እስጢፋኖስ ገዳም  መገኛዉ ወሎ ነዉ።
የዳግማዊ ሚኒሊክ የአድዋ ጦርነት የክተት አዋጅ ነጋሪት የተጎሰመበት  ወረኢሉ  መገኛዉ ወሎ ነዉ። የጣሊያን ወራሪ ሀይል በማይባር ሀይቅ ዙሪያ  ልኩን ያሳዩት  የእነ ደጃች መንገሻ አብዬ ምድር ነዉ ወሎ
ወሎ በኢትዮጵያ አማራ እና አርጎባ ህዝብ የስነ መንግስት  ታሪክ መሰረት የጣሉ  አርቆ አሳቢ ነገስታቶችን  ለአብነትም እነ ራስ አሊ እና ንጉስ ሚካኤል(ኢማም መሀመድ አሊ… …ወላስማ ካሶ  የተገኙበት ብርቅዬ ምድር ነዉ። ምስራቃዊው ክፍል በአብዛኛው የሚሸፍነው ሙስሊም ማህበረሰቦችን ሲሆን ምእራባዊው ክፍል ደግሞ ክርስቲያኑና ሙስሊሙ ተሳስሮ የሚኖርበት ምድር ነው።
ይህ ሁሉ ማሳያዎችን ጠቅሱ ለማለፍ እንጂ የወሎ የታሪክ ሀብታምነት በዚህ ብቻ የሚያልቅ አይሆንም።
ወሎ የቆንጆዎችና የገራገሮች ምድር ነዉ።ወሎ የአማራ አቃፊነትማሳያ፣ የብዝሃነት ተምሳሌት ነዉ
5ኛ ፊሊጶስ
የአንጁ ፊሊፕ (1683-1746)
ወሎ
ወሎ የአማራዉ፣ የኦሮሞዉ፣ የአፋሩ፣ የአርጎባዉ እና ሌሎችም በፍቅርና በመዋደድ አብረዉ ለዘመናት የዘለቁበት ምድር ነዉ። ብዝሃነት ለወሎ  ጌጥ እንጂ ስጋት ሆኖት አያዉቅም።
5ኛ ፊሊጶስ
በቬርሳይ ፈረንሣይ ተወልዶ፣ ከ1700 እስከ 1746 በስፔን ላይ የነገሠ፣ የረዥም ጊዜ ግዛቱ ለስፔን ክቡር ነው፣ የቦርቦን ቤተሰብ መስርቷል፣ ቤተ መንግሥት ሠራ እና ግዛት አስፋፍቷል።
ልጆች
በመጀመሪያ ከ“ማሪያ ሉይዛ ጋብሪኤላ” ቀጥሎ “ከኢዛቤል ፋርኔስዮ” ጋር ሁለት ጊዜ አገባ። የሚከተሉት ልጆች ነበሩት፡-
1ኛ ሉዊስ (1707-1724) በፈንጣጣ እስከሞተበት ጊዜ ድረስ ለ 8 ወራት የስፔን ንጉስ ነበር 6ኛ ፈርናንዶ (1713-1759) የስፔን ንጉስ ያለ ልጅ ሞተ 3ኛ ካርሎስ (1716-1789) የስፔን ንጉሥ፣ ኔፕልስ፣ ሲሲሊ እና ፓርማ፤ ልጆች ነበሯቸው ማሪያና ቪክቶሪያ (1718-1782) የፖርቹጋል ንግሥት ልጆች ወልዳለች። 1ኛ ፊሊጶስ (1720-1765) የፓርማ መስፍን ልጆች ነበሩት። የስፔኑ ራፋኤላ (1726-1746) “ሉዊስ ዴልፊም”ን አገባች ሴት ልጅ ወለደች። alt=የተለያዩ bourbon|center|የፊሊፕ ቤተሰብ በ1738 ዓ.ም
26 August
26 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 20 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
አሥራ አራት
ምልክቱ ከግዕዝ እንደ ተወረሰ ፲፬ ነው፣ ይህም ከአሥር እና አራት ምልክቶች ነው።
በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 14 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች 1 (አንድ) እና 4 (አራት) ነው። ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«አሥራ አራት» ምልክት «XIV» ነበር።
መደብ:ቁጥር
የዓለም ሀገራት ባንዲራዎች
የአለም ሀገራት ባንዲራዎች ከዚህ እንደሚከተለው ናቸው።
ሀ
ሀንጋሪ ሃይቲ ህንድ ሆንዱራስ ሆንግ ኮንግ
ለ
ሉክሰምበርግ ሊቢያ ሊባኖን ላቲቪያ ላውስ ላይቤሪያ ሌሶቶ
መ
ማሊ ማላዊ ማሌዥያ ማዳጋስካር ሜክሲኮ ሞሪሽየስ ሞሪታንያ ሞሮኮ ሞንጎልያ ሞናኮ ሞዛምቢክ
ረ
ሩሲያ ሩዋንዳ ሮማንያ
ሰ
ሰሜን ኮሪያ ሱዳን ሲንጋፖር ሳሞዓ ሳዑዲ አረቢያ ሳን ማሪኖ ሴኔጋል ስሎቪኒያ ስሎቫኪያ ስኮትላንድ ስዊዘርላንድ ስዊድን ሶማሊያ ሶቪዬት ሕብረት
በ
ቡልጋሪያ ባሃማስ ባርቤዶስ ባንግላዴሽ ቤላሩስ ቤልጅግ ቤኒን ብሪታንያ ብራዚል ቦትስዋና
ተ
ቱርክ ቱርክመኒስታን ቱኒዚያ ታይላንድ ታይዋን ቶጎ
ቸ
ቻይና ቻድ ቼኮስሎቫኪያ
ነ
ኒው ዚላንድ ኒጄር ናይጄሪያ ኔዘርላንድስ ኖርዌይ
አ
አሜሪካ አርጀንቲና አንጎላ አውስትሪያ አውስትሪያ ሀንጋሪ አውስትራሊያ አውስትራሊያ አየርላንድ አፍጋኒስታን ኡዝቤኪስታን ኢራቅ ኢራን ኢትዮጵያ ኤርትራ እስፓኝ እንግሊዝ
ከ
ኩባ ኩዌት ካሜሩን ካናዳ ካዛክስታን ኬንያ ካቦ ቨርዴ ኪርጊዝስታን ክሮኤሺያ ኮሎምቢያ ኮት ዲቯር ኪሪባስ
ዘ
ዚምባብዌ ዛምቢያ
የ
የሞንቴኔግሮ መንግሥት የሰርቢያ መንግሥት የኢትዮጵያ መንግሥት የኦቶማን መንግሥት የኮሪያ ሪፐብሊክ የደቡብ አፍሪካ ሕብረት የጀርመን መንግሥት የጃፓን መንግሥት የግሪክ መንግሥት ዩጋንዳ
ጀ
ጀርመን ጃማይካ ጃፓን ጅቡቲ ጆርዳን
ገ
ጊኔ ጊኔ-ቢሳው ጋምቢያ ጋና ግሪክ ግብፅ ጓተማላ
ፈ
ፈረንሣይ ፊሊፒንስ
ጠ
ጣልያን
ፐ
ፓራጓይ ፓኪስታን ፕወርቶ ሪኮ ፖርቱጋል ፖላንድ ፐላው
ዘጠኝ
ዘጠኝ በተራ አቆጣጠር ከስምንት የሚከተለው ቁጥር ነው።
ምልክቱ ከግዕዝ እንደ ተወረሰ ፱ ነው፣ ይህም ከግሪክ አልፋቤት ፊደል ጤታ («θ») እንደ ተወሰደ ይታመናል።
250px|thumb|left|ከሕንዳዊ ላሳናት 9 ምልክቶች ወደ ዘመናዊ «9» የደረሱ ለውጦች። በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 9 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች ተደረጀ።  እነዚህ ምልክቶች በአውሮፓ ከ968 እና 1550 ዓም መካከል እየተደረጁ ተቀባይነት አገኙ።  ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«ዘጠኝ» ምልክት «IX» ነበር።
መደብ:ቁጥር
ጉልበት
right|290 px|thumb| ጉልበት ማለት በአንድ ቁስ ላይ የሚደረግ ግፊት ወይም ስበት ነው። ይህ ግፊት ወይም ስበት በብዙ ምክንያት ሊመጣ ይችላል፣ ለምሳሌ በመሬት ስበት፣ በማግኔት፣ ወይም ደግሞ በሌላ የቁስን ፍጥነት በሚቀይረ ነገር ሁሉ ይመጣል። good bomb plan
በሁለተኛው የእንቅስቃሴ ህግ መሰረት፣ የጉልበት ቀመር ይህን ይመስላል፦ F ጉልበትን ይወክላል፣
m ግዝፈትን ይወክላል ፣
ትምሀርት የማያልቅ ምርት
ትምሀርት የማያልቅ ምርት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ኅዳር ፲፭
ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
፲፱፻፶፮ ዓ.ም. ፕሬዚደንት ጆን ኤፍ ኬኔዲን ገድለሃል ተብሎ የተወነጀለው ሊ ሃርቪ ኦዝዋልድ ዳላስ የፖሊስ ዋና መሥሪያ ቤት ውስጥ ዓለም አቀፍ ጋዜጠኞችና ቴሌቪዝን ድርጊቱን ለዓለም እየሰራጩ ሳሉ፤ ጃክ ሩቢ የሚባለው ሰው ኦዝዋልድን በሽጉጥ ገደለው።
፲፱፻፶፰ ዓ.ም. አምባገነኑ ጆሴፍ ዴዚሬ ሞቡቱ በኮንጎ የመሪነትን ሥልጣን በጉልበት ጨበጠ። በ፲፱፻፷፬ ዓ.ም. የአገሪቱን ስም ቀይሮ ዛይር ተባለች። እሱም በአምባገነነንነት ሠላሣ ሁለት ዓመታት ከገዛ በኋላ በ፲፱፻፺ ዓ.ም. በኃይል ከሥልጣን ተወገደ።
፲፱፻፷፯ ዓ.ም. ዶናልድ ዮሃንሰን እና ቶም ግሬይ አፋር ክልል ውስጥ ከ ሦሥት ነጥብ ሁለት ሚሊዮን ዓመታት በፊት የኖረችውን የድንቅነሽን ዓጽም አገኙ።
፲፱፻፸፰ ዓ.ም. የግብጽ ወታደራዊ ፈጥኖ ደራሽ ቡድን ተጠልፎ ማልታ ደሴት ላይ ከነመንገደኞቹ በጠላፊዎቹ ቁጥጥር ስር የነበረውን የዓየር ተሽከርካሪ ሲያስለቅቁ ሃምሣ ሰዎች ሕይወታቸውን አጡ።
ዕለተ ሞት
፲፱፻፶፮ ዓ.ም. – ፕሬዚደንት ጆን ኤፍ ኬኔዲን ገድለሃል ተብሎ የተወነጀለው ሊ ሃርቪ ኦዝዋልድ
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
የት አውቅሽ ብሎ አጥብቆ ሳመኝ
የት አውቅሽ ብሎ አጥብቆ ሳመኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የት አውቅሽ ብሎ አጥብቆ ሳመኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የዶሮ አሮስቶ
የዶሮ አሮስቶ (ሮስትድ ቺክን) ለ2 ሰው
አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች - 1 በደንብ የፀዳ ዶሮ (ከ800 ግራም እስከ 1 ኪሎ ግራም የሚመዝን) -    ሩብ ሊትር ዘይት -    6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ቺክን ስቶክ
-   10 የሾርባ ማንከያ ብሬድ ሶስ -   1 የሻይ ማንኪያ ጨው -   3 የሾርባ ማንኪያ የደቀቀ ሮዝመሪኖ -  1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ -    1 የሻይ ማንኪያ በርበሬ -   1 የሻይ ማንኪያ ሰናፍጭ (መስታርድ) -   2 የሾርባ ማንኪያ የደቀቀ ነጭ ሽንኩርት
ኤንሊል-ኒራሪ
ኤንሊል-ኒራሪ ከ1331 እስከ 1321 ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ።
የዶሮ አሮስቶ
አዘገጃጀት
ኤንሊል-ኒራሪ
የአሦር ነገሥታት ዝርዝር እንዳለው ለ፲ አመታት ገዛ።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
የዶሮ አሮስቶ
1. ቁንዶ በርበሬ፣ በርበሬ፣ ሮዝመሪኖ፣ ነጭ ሽንኩርት፣ ሰናፍጭና 6 የሾርባ ማንኪያ ዘይት ደባልቆ መለወስ፤ 2. የዶሮውን ውስጣዊና ውጫዊ አካል በተዘጋጀው ዉሁድ እያሹ መቀባት፤ 3. በብረት ምጣድ ወይም በድስት ውስጥ ትንሽ ዘይት አግሎ እያገላበጡ ወርቃማ መልክ እስኪያወጣ መጥበስ፤ 4. ቀሪውን ዘይት የዳቦ መጋገሪያ በትሪ ላይ አግሎ ዶሮውን ላዩ ላይ ማድረግ፤ 5. ዳቦ መጋገሪያ ውስጥ መክተት፤ 6. እያገላበጡ የራሱን መረቅ ከላይ በመጨመር ማብሰል፤ 7. ዶሮውን አውጥቶ ቺክን ስቶኩን በላዩ ጨምሮ በማማሰል ወፈር ብሎ ሲንተከተክ ማውጣት፤ 8. ጨዉንና ቅመሙን አስተካክሎ በጠቅጣቃ ማጥለያ ማጥለል፤ 9. የተዘጋጀውን (ሶስ..ና ብሬድ ሶሱን ለየብቻ በማድረግ የዶሮ አሮስቶውን ለሁለት ከፍሎ ማቅረብ፡፡
ንግስተ ሳባ (አልበም)
ንግስተ ሳባ የጥበቡ ወርቅዬ አልበም ነው።
የዶሮ አሮስቶ
(ደብረወርቅ አባተ (ሱ ሼፍ)፤ የውጭ ምግቦች አዘገጃጀት፣ 1993)
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ከምባታ ዋሻ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
አሥራ አምስት
አሥራ አምስት በተራ አቆጣጠር ከአሥራ አራት የሚከተለው ቁጥር ነው።
ምልክቱ ከግዕዝ እንደ ተወረሰ ፲፭ ነው፣ ይህም ከአሥር እና አምስት ምልክቶች ነው።
በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 15 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች 1 (አንድ) እና 3 (አምስት) ነው። ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«አሥራ አምስት» ምልክት «XV» ነበር።
1773
1773 አመተ ምኅረት
27 August
27 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 21 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
አጋሮ
በ1960ዎቹ መጀመሪያ ከጂማ ቀጥሎ ሌሎች በምዕራብ ኢትዮጵያ ያሉ አብዛኞቹ ከተሞች የውስጥ ለውስጥ የአስፓልት መንገድ ሳይኖራቸው አጋሮ ግን ከንጉሡ ዘመን ጀምሮ በአስፓልት ያጌጡ የውስጥ ለውስጥ መንገዶች ነበሯት:: አጋሮ በአየሯ መልካነት እና ለኪነ-ጥበብ ባላት ፍቅር በዝነኛ አርቲስቶች ተመራጭ ነበረች :: ከ1960-70ዎቹ ከድምፃውያን ጥላሁን ገሠሠ, መሐሙድ አህመድ, ብዙነሽ በቀለ, መልካሙ ተበጀ, ነዋይ ደበበ, ሐማልማል አባተ, ሃጫሉ ሁንዴሳ, ጌትሽ ማሞ እንዲሁም ሌሎችም... የሚመርጡዋት ከተማ ነበረች ::
አጋሮ ከ1960-70ዎቹ መገባደጃ ከ3-4ሰው የሚይዙ ታክሲ(ላዳ) በመጠቀም ከትላልቅ ከተሞች ጎን ታሪክ ያላት ከተማ ናት አጋሮ.... በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ41,616 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 21,549 ወንዶችና 20,067 ሴቶች ይገኙበታል። እስከ 1878 ዓ.ም. ድረስ የጎማ መንግሥት ዋና ከተማ ነበረ።
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ28,668 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። የከተማው አቀማመጥ በ7.08333°N, 36.65°W ላይ ነው።
📝ኢዩኤል ጌትነት (Toni) agaro city.
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:ጎማ (ወረዳ) 📚አዩኤል ጌትነት ሙላት (Toni), Agaro city
የሆነ አይመለስ እሳት አይጎረስ
የሆነ አይመለስ እሳት አይጎረስ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሆነ አይመለስ እሳት አይጎረስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሂማቸል ፕረዴሽ
400px|thumb|ሂማቸል ፕረዴሽ በሕንድ
ሂማቸል ፕረዴሽ በስሜን የምትገኝ የሕንድ ክፍላገር ናት።
መደብ:የሕንድ ክፍላገራት
ትምህርት የማያልቅ ሀብት
ትምህርት የማያልቅ ሀብት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ድሀን ፈርቼ ደጄን በቀን ዘግቼ
ድሀን ፈርቼ ደጄን በቀን ዘግቼ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አሥር
ምልክቱ ከግዕዝ እንደ ተወረሰ ፲ ነው፣ ይህም ከግሪክ አልፋቤት ፊደል ኢዮታ («Ι፣ ι») እንደ ተወሰደ ይታመናል።
በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት 10 ከሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች 1 አንድ እና 0 ዜሮ ተደረጀ። ከዚያ አስቀድሞ በሮማውያን ቁጥር ምልክቶች የ«አሥር» ምልክት «X» ነበር።
መደብ:ቁጥር
ኪራቆስ
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
የትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው
የትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው የአማርኛ ምሳሌ ነው። የትም ፍጪው ዱቄቱን አምጪው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ተልባ በጥባጭ ሳለች ጎመን ቀንጣሹዋን ምች መታት
ተልባ በጥባጭ ሳለች ጎመን ቀንጣሹዋን ምች መታት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ኤንሊል-ኩዱሪ-ኡጹር
ኤንሊል-ኩዱሪ-ኡጹር ከ1203 እስከ 1198  ዓክልበ. ድረስ የአሦር ንጉሥ ነበረ።
በአሦር ነገሥታት ዝርዝር ላይ ለ፭ አመት እንደ ገዛ ይላል። ከዚያ ኒኑርታ-አፒል-ኤኩር መንግሥቱን ቀማ።
ተሁለት ዛፍ የወደቀ
ተሁለት ዛፍ የወደቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኤንሊል-ኩዱሪ-ኡጹር
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ተሁለት ዛፍ የወደቀ
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ዩፍኒ
ዩፍኒ ላይኛ ግብጽ  በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ለአጭር ጊዜ በ1803 ዓክልበ. ግድም የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ስሙ የሚታወቀው ከቶሪኖ ቀኖና ብቻ ስለሆነ፣ ሕልውናው ከሥነ ቅርስ ገና አልተረጋገጠም። በግብጽ ታሪክ ሊቅ ኪም ራይሆልት አስተሳሰብ ዘንድ፣ ከሆተፒብሬ ቀጥሎና ከ6 አመነምሃት በፊት ነገሠ፤ የሆተፒብሬ አጎት ወይም ወንድም ይመስለዋል።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ትሻልን ትቼ ትብስን አገባሁ
ትሻልን ትቼ ትብስን አገባሁ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የሆድ ማበድ ያስቃል በግድ
የሆድ ማበድ ያስቃል በግድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሆድ ማበድ ያስቃል በግድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እስኩቴስ
እስኩቴስ (ግሪክ፦ Σκυθία /ስኩጢያ/) በአውሮጳና በእስያ የተገኘ ጥንታዊ አገር ነበረ።
የእስኩቴስ ሰዎች (ግሪክ፦ Σκύθες /ስኩጠስ/) በታሪክ መዝገቦች መጀመርያ የሚታዩ በ700ዎቹ ዓክልበ. ሲሆን በአሦር ሰነዶች ውስጥ አሽኩዝ ተብለው ነው። ዳሩ ግን በኋላ ዘመን በጻፉት መምህሮች አፈ ታሪክ ዘንድ ከማየ አይኅ ቀጥሎ ከሁሉ አስቀድሞ የኖረ አገር ነበሩ። በቋንቋቸው በእስኩቴስኛ ለራሳቸው የነበራቸው ስያሜ ስኩዳ እንደ ነበር ይመስላል። በምሥራቅ አገሮች ግን ሳካዎች (ፋርስኛ፦ ሳካ፣ ቻይንኛ፦ 塞 /ሳይ/) ተባሉ። ግዛታቸው እጅግ ሰፊ ሆኖ ለረጅም ዘመን ከዳኑብ ወንዝ በአውሮጳ እስከ ሞንጎልያ፣ ቻይናና ሕንድ ጠረፍ ድረስ ይስፋፋ ነበር።
ምዝ ፓክ-ማን
380px|thumb|የምዝ ፓክ-ማን ጨዋታ 1973 ዓም ምዝ ፓክ-ማን ከ1973 ዓም ጀምሮ የወጣ ቪዴዮ ጌም አርኬድ ጨዋታ ሆኗል። በአለም በተለይም በስሜን አሜሪካ ከ1973-1977 ዓም ለወጣቶች እጅግ ዘመናዊ የባሕል ተጽእኖ አደረገ። ጨዋታው እንደ ፊተኛው ፓክ-ማን ቢመስልም፣ በተለያዩ ረገዶች በጣም የተሻለ አጨዋወት አቀረበ። በነዚህ ዓመታት ብዙ ሌሎች አርኬድ ጌሞች ቢወጡም ምንጊዜም ይህንን ጌም የመረጡ ይገኙ ነበር። ከ1980 ዓም ያህል በኋላ ሰዎች እቤታቸው ውስጥ ቪዴዮ ጌም  ይጫወቱ ስለ ነበር ትልቁ የአርኬድ ባሕል ተጽእኖ ይቀነስ ጀመር።
መደብ:ቪዲዮ ጌም መደብ:ሥነ ኅብረተሰብ
እስኩቴስ
መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች መደብ:የእስያ ታሪክ
ሃሪስበርግ፣ ፔንስልቬኒያ
300px|thumbnail ሃሪስበርግ (እንግሊዝኛ፦ Harrisburg) የፔንስልቬኒያ ክፍላገር አሜሪካ ከተማ ነው። በ1711 ዓ.ም. በእንግሊዝ ሰዎች ተሰፈረ።
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
28 August
28 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 22 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ሴንት ጆንስ፥ አሪዞና
ሴንት ጆንስ (St. Johns) በአፓቼ ካውንቲ፥ አሪዞና ፥ ዩናይትድ ስቴትስ የምትገኝ ከተማ ናት። በ2000 እ.ኤ.አ. 3,269 የሚቆጠር ሕዝብ አላት። ከተማዋ የአፓቼ ካውንቲ መቀመጫ ናት።
የሕዝብ እስታትስቲክስ
በ2000 እ.ኤ.አ. 3,269 ሰው ፣ 989 ቤቶች እና 805 ቤተሰቦች አሉ። የሕዝብ ስርጭት 190.9 በ1 ካሬ ኪ.ሜ. ነው።
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:አፓቼ ካውንቲ፥ አሪዞና
ዕድል ጥናት
የዕድል ጥናት የአንድን ወይም ከዚያ በላይ ኩነት እውን የመሆን ዕድል (መጠነ አዝማሚያ) የሚያጠና የሒሳብ ክፍል ነው። ለምሳሌ ሳንቲም በአየር ላይ ተወርውሮ መሬት ላይ ሲያርፍ "ፊት" ወይም "ግልባጭ" የመሆን ኩነት ያጋጥማል። ፊት የመሆን አዝማሚያውን የምንለካው በዕድል ጥናት ሲሆን በአጠቃላይ ሁለት ኩነቶች ስላሉ፣ ከሁለቱ አንዱ የመሆን ዕድሉ 1/2ኛ ወይም 0.5 ነው እንላለን።
በአጠቃላይ መልኩ "እድል ጥናት" ማለት የአንድን ወይም ከዚያ በላይ ኩነት የመሆን አዝማሚያ እምነት ወይም እውቀት የምንገልጽበት መንገድ ነው። በአሁኑ ዘመን ዕድል ጥናት ሁለት አይነት አንድምታ ይይዛል፤
ሒሳብና ዕድል ጥናት
በሒሳብ ጥናት የማናቸውም ኩነት A ዕድል መጠን በ 0 ና 1 መካከል ሲሆን፣ የዚያ ኩነት ዕድል እንዲህ ሲባል በሂሳብ ይወከላል P(A), p(A) or Pr(A) ። እንግዲህ አንድ ኩነት በጭራሽ ዕውን የማይሆን ሆኖ ሲገኝ ዕድሉ 0 ይሆናል ማለት ነው ፣ በርግጥም ያለምንም ጥርጥር ሆኖ ሲገኝ ደግሞ ዕድሉ 1 ነው እንላለን ማለት ነው። (የዚህ ተገላቢጦሽ ግን ሁል ጊዜ እውነት አይደለም። ለምሳሌ 0 እድል ያለው ኩነት ሁልጊዜ የማይሆን አይደለም። ዕድሉ 1 የሆነም ኩነት ሁልጊዜ የሚሆን አይደለም።)
የአንድ ኩነት A ተቃራኒ ኩነት not A (አይደለም A) ይባላል (ማለት ኩነት A የማይፈጠርበት ሁኔታ ማለት ነው); የዚህ ኩነት ዕድል በዚህ መልኩ ይጻፋል P(not A) = 1 - P(A)
ሁለት ኩነቶች A እና B በአንድ ሙከራ ከተፈጠሩ እድላቸው የ A እና B የጋራ እድል ይባላል, በሂሳብ ሲጻፍም P(A \cap B)። ሁለት ኩነቶች እርስ በርስ የተነጣጠሉ ከሆነ እድላቸው ሲሰላ እንዲህ ነው ለምሳሌ፣ ሁለት ሳንቲሞች ቢጎኑ ፣ ሁለቱም ሳንቲሞች አንድ ላይ "ገጽ" የመሆናቸው እድል እንዲህ ይሰላል ለዚህ ምክንያቱ የአንዱ ገጽ መሆን የሌላውን ገጽ መሆን ተጽኖ አያደርግም። ሁለቱ የተነጣጠሉ ኩነቶች ናቸው። ያልተነጣጠሉና አንዱ ሌላው ላይ ጫና የሚያሳርፍ ከሆነ የሁለቱ ባንድ ላይ መከሰት የሚሰላው በምክንያታዊ እድል ነው። ከታች እናየዋለን።
ወይም ኩነት A ፣ ወይም ደግሞ ኩነት B ወይም ሁለቱም በአንድ ሙከራ ላይ የሚፈጠሩ ከሆነ ያ ሁኔታ የ ኩነት A ወይም B ውህድ ይባላ፣ በሂሳብ ሲጻፍም P(A \cup B) ነው። ሁለት ኩነቶች አንዱ ሲፈጠር ሌላው እንዳይፈጠር የሚደራረጉ ከሆኑ (እርስ በርስ አግላይ)፣ የሁለቱ ቅይጥ ዕድል እንዲህ ይሰላል። ለምሳሌ፡ አንድ ዳይስ ወርውረን 1 ወይም 2 የማግኘት እድላችን ሲሰላ ነው። ምክንያቱን 1ንና 2ን አንድ ላይ አናገኝምና።
ሁለት ኩነቶች እርስ በርስ አግላይ ካልሆኑ፣ የቅይጥ ዕድላቸው መጠን እንዲህ ይሰላል ለምሳሌ፡ ከአንድ የካርታ ዴክ ላይ ልብ ወይም ፊት የተሳለባቸው ካርታወች (J,Q,K) ወይም ሁለቱንም የሆነ ካርታ የማግኘት እድላችን እንዲህ ሲል ይሰላል, ለዚህ ምክንያቱ አንድ ካርታ ዴክ 52 ካርታወችን ሲይዝ ከነዚህ ውስጥ 13 ልብ፣ 12 ደግሞ የፊት ካርታወች፣ 3ቱ ደግሞ ሁለቱን የሆኑ ናቸው። እዚህ ላይ መስተዋል ያለበት ሁለቱንም የሆኑት 3ቱ፣ ከ "13 ቱ ልቦችና " ከ "12ቱ የፊት ካርታዎች" ጋር ሁለት ጊዜ ስለተቆጠሩና አንድ ጊዜ ብቻ መቆጠር ስላለባቸው አንድ ጊዜ ተቀንሰዋል።
ምክንያታዊ ዕድል የምንለው አንድ ኩነት B. ከተፈጠረ በኋላ ሌላ ኩነት A የመፈጠር እድል መጠንን ነው። ይህ በሂሳብ ሲጻፍ P(A|B), ሲነበብም " B ከሆነ በኋላ A የመሆን እድሉ"። በሒሳብ ሲተረጎም እንግዲህ
* ለእርስ በርስ ተጋላይ (አግላይ) ኩነቶች
** ለተነጣጣይ ኩነቶች
ማጣቀሻ
ዕድል ጥናት
አምቦ
አምቦ በኢትዮጵያ የኦሮሚያ ክልል ከተማ ሲሆን በምዕራብ ሸዋ ዞን ና በአምቦ ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ49,421 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 24,671 ወንዶችና 24,750 ሴቶች ይገኙበታል።
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ43,029 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። የከተማው አቀማመጥ በ11.46667°N, 36.2°W ላይ ነው።
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:አምቦ (ወረዳ)
ድህነት ከአምላክ መስማማት
ድህነት ከአምላክ መስማማት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሠማያዊ አካላት
መደብ:ሥነ ፈለክ
ለመኖር
ለመኖር በ፳፻፪ እ.ኤ.አ. የወጣ የበዛወርቅ አስፋው አልበም ነው።
የዘፈኖች ዝርዝር
«አሜን» በሲዲ ላይ ብቻ ነው የሚገኘው።
መደብ:አልበሞች
ቢስቢ፥ አሪዞና
ቢስቢ (Bisbee) በኮቻይስ ካውንቲ፥ አሪዞና፥ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ከተማ ነው። ከቱሣን 132 ኪ.ሜ. ወደ ደቡብ-ምሥራቅ ይገኛል። በ1910 እ.ኤ.አ. 9,9019 ሰዎች፣ በ1940 - 5,853 ሰዎች እና በ2000 6,090 ሰዎች ይኖሩ ነበር። ከተማው የኮቻይስ ካውንቲ መቀመጫ ነው።
መልከዓ-ምድር
right ቢስቢ በ31°25'6" ሰሜን ኬክሮስ እና 109°53'52" ምዕራብ ኬንትሮስ ይገኛል። 12.5 ካሬ ኪ.ሜ. ቦታ ሲሸፍን ምንም በውሃ የተሸፈነ ቦታ የለም።
የሆድ ምቀኛ አፍ ነው
የሆድ ምቀኛ አፍ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሆድ ምቀኛ አፍ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቢስቢ፥ አሪዞና
የሕዝብ እስታትስቲክስ
በ2000 እ.ኤ.አ. 6,090 ሰዎች፣ 2,810 ቤቶች እና 1,503 ቤተሰቦች አሉ። የሕዝብ ስርጭት 488.8 በ1 ካሬ ኪ.ሜ. ነው።
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:ኮቻይስ ካውንቲ፥ አሪዞና
የሆድ ምቀኛ አፍ ነው
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተሁሉም ያው ወንድም ቢከፋም ቢበጅም
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ካህናተ ሰማይ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ሳንስ፣ ረፈንሳይ
ሳንስ (ፈረንሳይኛ፦ Sens)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ኤካላቱም
የአሦር ከተማ ነበረ።
ጨርቅ አሚኪ
ጨርቅ አሚኪ(ጃፓን:天城サリー、ኢሚ:Sally Amaki)በ አሜሪካ ውስጥ በሴት ጃፓን ውስጥ የሴት ድምፅ አጫዋች ነውን.
የቸኮለ አፍስሶ ለቀመ
የቸኮለ አፍስሶ ለቀመ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የቸኮለ አፍስሶ ለቀመ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
እንስብሩክ
250px|thumbnail እንስብሩክ (ጀርመንኛ፦ Innsbruck) በኦስትሪያ የሚገኝ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር  130,894 ያህል ነው።
የቸኮለ አፍስሶ ለቀመ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እንስብሩክ
መደብ:የኦስትሪያ ከተሞች
ሞጆ
ሞጆ በኢትዮጵያ የኦሮሚያ ክልል ከተማ ሲሆን በምስራቅ ሸዋ ዞንና በሉሜ ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ39,316 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 19,278 ወንዶችና 20,038 ሴቶች ይገኙበታል።
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:ሎሜ (ወረዳ)
ጥንቸልም ለሆዷ ዝሆንም ለሆዱ አብረው ውሀ ወረዱ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
29 August
29 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 23 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ተለመደና ዶሮ መከሽከሽ እኝህ እናትሽ ሀሙስ ከች
ተለመደና ዶሮ መከሽከሽ እኝህ እናትሽ ሀሙስ ከች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ቁጥቋጦ ያለዛፍ አይሆንም
ቁጥቋጦ ያለዛፍ አይሆንም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
በሻህ ተክለማሪያም
በሻህ ተክለማርያም ኢትዮጵያዊ የሙዚቃ ዜማ ደራሲ እና አቀናባሪ እንዲሁም የባህልና የዘመናዊ ሙዚቃን ያደራጁ ቀዳሚ ሰው ነበሩ። ብዙ ዜማዎችን ያቀናበሩ ሲሆኑ ፣ በገናናት የሚታወቁት፣ ሙሽራዬንና ያይኔ ተስፋ የተባሉትን ዜማና ጽሁፍ ያቀረቡ ነበሩ። በኢትዮጵያ ለሚገኙ ቲያትር ቤቶችና የኪነ ጥበብ ተቋማት የተቀናበረ የሀገረሰብ ሙዚቃ የመጀመሪያው ዘር የዘሩ ነበሩ።
የህይወት ታሪክ
አቶ በሻህ ተክለማርያም ከአባታቸው ከግራዝማች ተክለማርያም አጥናፈ ሰገድ እና ከእናታቸው ከወ/ሮ የሺወርቅ ወልደ ጻዲቅ መጋቢት ፲፱፻፲፪ ዓ.ም. በባሌ ክፍለ ሀገር በጎባ ከተማ ተወለዱ። በ፬ ዓመት ዕድሜያቸው ወደ አዲስ አበባ በመምጣት የቤተ ክህነት ትምህርታቸውን ጀምረው ሳይጨርሱ በ፰ ዓመት ዕድሜያቸው በዳግማዊ ምኒልክና በተፈሪ መኮንን ትምህርት ቤት በመግባት ዘመናዊውን ትምህርት ገብይተዋል። በድምጸ ሸጋነታቸው የሚታወቁት በሻህ ተክለማርያም በዳግማዊ ምኒልክ ትምህርት ቤት ዘመናዊ የሚዚቃ ትምህርት ሲጀመር ትምህርታቸውን በመከታተል ቫዮሊንና ፒያኖን መጫወት ቻሉ። ጣልያን ኢትዮጵያን ሲወር በሻህ ተክለማርያም ከፍተኛ እሥርና እንግልት ደርሶባቸው ነበር። ከወረራው በኋላም አቶ በሻህ አርቲስቶችን በመመልመል የተለያዩ የኪነ ጥበብ ትርኢቶችን ከማዘጋጀታቸውም ባሻገር ለአገራችን ኪነ ጥበብ መዳበር ከፍተኛ አስተዋጽኦ አድርገዋል። በፈረስይ ሐገር ለሙዚቃ ትምህርት ተልከው በቫዬሊን ክላሲካል ሙዚቃ ተመርቀዋል።
ማስታወቂያ ሚኒስቴር ድምጽ መቅረጫ /ቴፕ ሪኮርደር/ ባልነበረው ጊዜ የዜማና የውዝዋዜ መሪ በመሆናቸው ተጫዋቾችን ስቱዲዮ ድረስ በመውሰድ በቀጥታ ዘፈኑን ለሕዝብ እንዲተላለፍ ያደረጉ ሲሆን በኋላም ማስታወቂያ ሚኒስቴር ቴፕ ሪኮርደር ሲያመጣ ዘፈኖችን በማሰባሰብ ቀርጸው ለትውልድ እንዲቆዩ ታሪካዊ አስተዋጽኦ አበርክተዋል።
መደብ:የኢትዮጵያ ሙዚቀኞች
ማጣቀሻ
የኢትዮጵያ ቴሌቭዥን ሽልማት 1984
ትተውት የማይሄዱትን ባልንጀራ አይቀድሙትም
ትተውት የማይሄዱትን ባልንጀራ አይቀድሙትም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ኅዳር ፰
ኅዳር ፰ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፷፰ተኛው እና  የመፀው ወቅት ፵፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፪፻፺፰ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፺፯ ቀናት ይቀራሉ።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ካርቱም ዩኒቨርሲቲ
ካርቱም ዩኒቨርሲቲ (ዓረብኛ: جامعة الخرطوم) በሱዳን የመንግስት ዩኒቨርሲቲ ነው.
ውጫዊ አገናኞች
መደብ:ሱዳን መደብ:የአፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች
ምስ'ር
ምስ'ር (ሮማይስጥ፦ Lens esculenta ወይም Lens culinaris) በዓለም ዙሪያ የሚታወቅ የአትክልት ምግብ አይነት ነው።
መደብ:አትክልት
ፔፕሲ ኮላ
thumbnail|የ[[እንግሊዝኛ ሎጎ ከ2023 እ.ኤ.አ]] ፔፕሲ-ኮላ (ወይም ፔፕሲ) በአለም ዙሪያ የሚሸጥ ለሥላሣ መጠጥ ነው። የርሱ ዋና መሥሪያ ቤት በኒው ዮርክ አሜሪካ ነው።
መደብ:መጠጦች
PepsiCo
ክዱስ ሃርቤ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ቁስ አካል
ቁስ አካል ማለት ማናቸውም ተጨባጭ ነገሮች የተሰሩበት አካል ማለት ነው። ብዙ ጊዜ አተም እና ሞለኪል ያጠቅሳል። የነገሮች-ህልውና....ህላዌ-ነገር....ቁሳቁሳዊ-ህልዉና...የነገራት-አኗኗር... ነዋሪ-እውነትነት...እውነቴታ...ማተሮ...ነዋርያተ -ተፍጥሮ...ነዋሪ-ነገር...ነዋርያት..ቁሳቁሳዊ -ህላዌ ከሰው ልጅ ህሊና ዉጭ ያለ ነዋሪ ወይም ራሱን ችሎ የሚኖር ፤ ልብ ወለድ ፋንታዝያ  ኢሉዝያ አምሳለ ሃሳብ ያልሆነ፡ በአምስቱ የማወቂያ  መቀበያ ህዋሶች የነገርነታቸውን ባህሪ አመል ጸባይ ሰርጽን የምንቀበላቸው
ማድየ ፕረዴሽ
400px|thumb|ማድየ ፕረዴሽ በሕንድ
ድቡልቡል ትል
ድቡልቡል ትል በግለሰብ ቁጥርም ሆነ በዝርዮች ቁጥር (ምናልባት ፩ ሚሊዮን ዝርዮች) በፍጹም የሚበዛው ክፍለስፍን ነው። ከምድር ሕያዋን ሁሉ አብዛኞቹ ድቡልቡል ትል ናቸው።  አብዛኞቹ ድቡልቡል ትል ደቂቅ ዘአካል ነው፤ አንዳንድ ዝርያ ግን በሰዎች እስከሚታይ ድረስ ትልቅ ይሆናል። አንዳንድም ዝርያ ችግር ሊፈጠር ሲችል «ወስፋት» ይባላል።
ማድየ ፕረዴሽ
ማድየ ፕረዴሽ በመካከለኛ የምትገኝ የሕንድ ክፍላገር ናት።
ቁስ አካል
መደብ: ሳይንስ መደብ: ፍልስፍና
ማድየ ፕረዴሽ
መደብ:የሕንድ ክፍላገራት
ድቡልቡል ትል
እጅግ ደቂቅ ዘአካል የሆኑት አይነቶች የትም ቦታ ይገኛሉ ሲባል ይህም በላይኛ አፈር፣ በውቅያኖስ፣ ወይም በሌላ ሕይወት ውስጥ አሉ ማለት ነው። በ1906 ዓም ሳይንቲስቱ ኔሰን ካብ እንዳለ፣
ተለማማጭ አልማጭ
ተለማማጭ አልማጭ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ፍላግስታፍ፥ አሪዞና
thumb|right ፍላግስታፍ (Flagstaff) በኮኮኒኖ ካውንቲ፥ ሰሜን አሪዞና፥ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ከተማ ነው። በ2000 እ.ኤ.አ. ከተማው 52,894 ሕዝብ ሲኖረው የሰሜን አሪዞና ዩኒቨርስቲ አዚሁ ከተማ ይገኛል።
መልከዓ-ምድር
ፍላግስታፍ በ35°11'57" ሰሜን ኬክሮስ እና 111°37'52" ምዕራብ ይገኛል። የከተማው ጠቅላላ የመሬት ስፋት 164.8 ካሬ ኪ.ሜ. ሲሆን ከዚሁ ውስጥም 0.1 ካሬ ኪ.ሜ. በውሃ የተሸፈነ ነው።
የሕዝብ እስታትስቲክስ
በ2000 እ.ኤ.አ. 52,894 ሰዎች ፣ 19,306 ቤቶች እና 11,602 ቤተሰቦች አሉ። የሕዝብ ስርጭት 321.2 በ1 ካሬ ኪ.ሜ. ነው።
thumb
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:ኮኮኒኖ ካውንቲ፥ አሪዞና
ፍራንክ ሎይድ ራይት
240px|thumbnail|ፍራንክ ሎይድ ራይት
ፍራንክ ሎይድ ራይት (እንግሊዝኛ፦ Frank Lloyd Wright) (1859-1951 ዓም) የአሜሪካ ሥነ ሕንፃ ሊቅ (አርኪቴክት) ነበር።
መደብ:የአሜሪካ ሰዎች መደብ:ሥነ ህንጻ
ቋራ
thumb|right ቋራ ወይም ኮርች ወይም ጎርጎ (Erythrina abyssinica) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው። ይህ ዛፍ የእሳትና የምስጥ ጥቃትን የመቋቋም አቅም አለው። ነጭና ለስላሳ የሆነው ግንዱ ጥሩ ጣውላ የሚወጣው ባይሆንም በቀላሉ ቅርፅ ሊወጣለት የሚችል ዓይነት ነው። በወንዝና ኩሬዎች ዳርቻም ስለሚበቅል ለአፈር ጥበቃና እርከን ሥራ ተመራጭ ነው። ፍሬው መርዛማ ነው። ሆኖም ካልደቀቀ ወይም ካልተፈጨ በስተቀር በቀላሉ አይዋጥም። ቅጠሉ ደግሞ ለከብቶች የቆዳ በሽታ በመድኃኒትነት ያገለግላል።
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
ዋናው ግንዱ አጭር ሲሆን ጥቅጥቅ ያሉና በየአቅጣጫው የሚበተኑ ወፋፍራም ቅርንጫፎች አሉት። ቅጠላቸውን ከሚያራግፉ የዛፍ ዓይነቶች ይመደባል። ቅርንጫፉ ክብ፣ የዘውድ ቅርጽ ያለው ሆኖ ከ፮–፲፪ ሜትር የሚደርስ ስፋት ያለው ነው። ቅርፊቱ ቡናማ፣ ወፍራምና ሻካራ ሆኖ ከግንዱ ጋር የተጣበቀ ነው።
በአንድ ቅርንጫፍ ላይ ሦስት አንድ ላይ የተያያዙ ቅጠሎች ሲገኙ ከሦስቱ ትልቅ የሆነው ቅጠል መጠን እስከ ፲፭ ሣንቲም እርዝማኔ አለው። በቅጠሉ መሐል ያለው ግንድና የቅጠሉ ታችኛው ገፅ አመድማ ቡኒ መልክ ያለው ሆኖ በፀጉር መሰል ነገር የተሸፈነ ነው። የአበቦቹ መጠን አነስተኛ ሆኖ ጠመዝማዛ ቅርጽ አላቸው።የመሐለኛው ክፍል ቀለም ብርቱካንማና ደማቅ ነው። የእያንዳንዱ አበባ ርዝመት በአማካይ ፭ ሣንቲም ይሆናል። ፍሬው ወፍራም ሽፋን (ቅርፊት) ያለው ሲሆን፣ ከ፬–፲፮ ሣንቲም ርዝመት እና ፀጉራማ ነው። ፍሬዎቹ ጥቅጥቅ ብለው የተቀመጡ ናቸው፤ በአንዱ ቅርፊት ውስጥ ከአንድ እስከ አስር የሚደርሱ አብረቅራቂ ቀይ ቀለም ያላቸው የዘር ፍሬዎች ይገኛሉ።
አስተዳደግ
ቆርጦ በመትከል፣ ችግኝ በማፍራትና ዘሩን በመዝራት ማራባት ይቻላል። የዘሮቹ የመብቀል ብቃት አነስተኛ ነው።  በቀዝቃዛ፣ ደረቅና ከነፍሳት ንፁህ በሆነ ቦታ ከሆነ ዘሩ ለረዥም ጊዜ ሳይበላሽ እንዲቆይ ማድረግ ይቻላል።
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ገላጣማ በሆኑት እንጨታማና የሣር ምድር እርጥበታማ፣ እርጥብ ቆላና ወይና ደጋ የአየር ንብረት ክልል ውስጥ በተለይ ከ ፭ መቶ እስከ ፪ሺህ ሜትር ከፍታ ባላቸው አካባቢዎች ይገኛል።
የተክሉ ጥቅም
በዋናነት ለማገዶ ፍጆታ፣ ለተለያዩ ቁሳቁሶች መሥሪያ (ሙቀጫ፣ ከበሮ፣ የንብ ቀፎ) ቅርፊቱና ሥሩ ደግሞ ለመድሃኒትነት ያገለግላል። ለንብ ምግብነት፣ አፈር ጥበቃ፣ የአፈርን ናይትሮጂን መጠን ለመጨመር፣ ለጌጣ ጌጥ፣ ለአጥር ግንባታ፣ ፍሬው ለአንገት ሀብል መስሪያ፣ ቅጠሉ ደግሞ የከብቶች መድሀኒት ለማዘጋጀት ያገለግላል፡፡
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ቁጩና ብስጩ አልማችሁ ፍጩ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ተለፒኑ
ተለፒኑ ከ1488 እስከ 1483 ዓክልበ. አካባቢ ከንግሥቱ ወንድም ከ1 ሑዚያ በኋላ በሐቱሳሽ (በሐቲ አገር ወይም የኬጥያውያን መንግሥት) የገዛ ንጉሥ ነበር።
ንግስቱ ኢሽታፓሪያ ስትሆን እርሷ የሑዚያ ዋና እኅትና የአሙና ልጅ ነበረች። ሑዚያም ንጉሥ ሲሆን እኅቱንና ባሏን ለመግደል አስቦ ተለፒኑ ግን ሤራውን አግኝቶ ሑዚያን ከዙፋኑ አባረረው፣ ተለፒኑም ንጉሥ ሆነ፣ ነገር ግን ሑዚያን ይቅርታ ብሎት ሑዚያ በኋላ በሌላ ሰው እጅ ይገደል ነበር።
ይህን የምናውቀው ተለፒኑ በጻፈው የተለፒኑ ዐዋጅ በተባለው ሰነድ ይተረካል። በዚህ አዋጅ የቀደሙት ኬጥያውያን ነገሥታት ዘመኖች ከላባርና (ከ1582 ዓክልበ.) ጀምሮ ይተርካል። በተለይ ስለአወራረሳቸውና ከባቢሎን ውድቀት (1507 ዓክልበ.) ጀምሮ አያሌ ነገሥታት ወይም ወራሾች በአጭር ዘመን ውስጥ እንደ ተገደሉ ይተርካል። በግድያ የመጡት ነገሥታት የአማልክት ቂም እንዳገኙ ያጠቁማል። የራሱን ዘመን እንዲህ ይገልጻል፦
በዚሁ ታሪክ፣ ዙሩ «የንጉሥ ዘበኞች አለቃ» ሲባል ይህ ማዕረግ ለንጉሥ ወንድም እንደ ተሰጠና ዙሩ ታዲያ የአሙና ወንድምና የ1 ዚዳንታ ልጅ እንደ ነበር ይታመናል። ልጁም ታሑርዋይሊ «የወርቃማው ጦር ሰውዬ» ደግሞ ወደፊት ንጉሥ ሆነ። ዙሩ ቀዳሚ ወራሾቹን ቲቲያንና ሐንቲሊን ያስገደላቸው ለአሙና ሦስተኛው ልጅ ሑዚያ ወራሽነት እንዲያገኝ እንደ ነበር ይታስባል።
ተለፒኑ ከቀዳሚዎቹ ይልቅ ሩኅሩኅ ይመስላል፤ ለሑዚያ ይቅርታ ሰጠ፣ በኋላም ሑዚያ ሲገደል ለሑዚያ፣ ቲቲያና ሐንቲሊ ገዳዮች ይቅርታ ሰጥቶ የእርሻ ሥራ አስገደዳቸው ይላል።
ይህንን ሁሉ በቅድሚያ እንደ መሠረት ከተረከ በኋላ፣ የዐዋጁ ድንጋጌ እንዲህ ይላል፦
ተለፒኑ በራሱ በኩል ንጉሥ የሆነው ንግሥቱ የአሙና ልጅ በመሆንዋ ስለ ነበር፣ ይህን መርህ እንደ ሕግ ለማጽናት አስቦ ነበር። በአንድ መስመር ተለፒኑ «በአባቴ ዙፋን ስቀመጥ» ስላለ፣ ማለቱ የንግሥቱ አባት ይሆናል።
በዐዋጁ መጨረሻ ሁለተ ተጨማሪ ሕግጋት ስለ መግደልና ስለ ጠንቋይ ቀምረው ይሰጣሉ፦
የኬጥያውያን ሕግጋት ቋንቋ ለዚህ ጽላት ተመሳሳይ ሲሆን መጀመርያው እንደ ሕገ መንግሥት የወጣው በተለፒኑ ዘመን እንደ ሆነ ታስቧል። የኬጥያውያን ጉባኤ ወይም «ፓንኩሽ» (እንደ መኳንንት ምክር ቤት) በዚያ ተመሠረተ።
መደብ:የኬጥያውያን ነገሥታት
ሚያዝያ ፳፱
ሚያዝያ ፳፱ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፴፱ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፴፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፳፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፳፮ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ትናንሽ ልጆች ትናንሽ ሀብቶች
ትናንሽ ልጆች ትናንሽ ሀብቶች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ስቲቭ ጆብስ
260px|thumbnail|ስቲቭ ጆብስ በ2002 ዓም
ስቲቭ ጆብስ (እንግሊዝኛ፦ Steve Jobs) (1947-2004 ዓም) የአፕል ኮርፖሬሽን መሥራች ነበር።
መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
የጥንቱ ኢትዮጵያ ገዢ መደብ
የጥንቱ የኢትዮጵያ ገዢ መደብ የምንላቸው በዘውድ ስርዓቱ ውስጥ ስልጣን ኑሮዓቸው አገሪቱን የሚያስተዳድሩ የህብረተሰብ ክፍሎችን ነው። እኒህ ክፍሎች በአራት ዋና ክፍሎች ይከፈላሉ፦-
፩- ንጉሠ ነገሥት ወይንም ዐፄ -- በድሮው ስርዓት፣ ንጉሠ ነገሥት ወይም ዐፄ የስልጣን ፍጽምና ነበረው። ስልዚህም በሁሉ ላይ ሙሉ፣ ይግባኝ የማይባልበት ስልጣን ነበረው።
፪- መሳፍንት -- ከሌሎች መሳፍንት ወይም ከንጉስ ቤተሰብ በመወለዳቸው ምክያት ስልጣን የነበራቸው ናቸው። የኒህ ስልጣን ከሁሉ በላይ ግን ከንጉሡ በታች ነበር።
፫- መኳንንት -- እሊህ በንጉሱ ጉልት ተሰጥቷቸው ስልጣናቸው የታወቀላቸው ናቸው። ንጉሱ ፍጽም ስልጣን ስላለው የስልጣናቸው ዋስትና የንጉሱ መልካም ፈቃድ ነበር። ሲሻው ሊሽራቸው ሲሻው ሊሾማቸው ይችላል።
30 August
30 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 24 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ደብረ ዘይት
ደብረ ዘይት በኢትዮጵያ የኦሮሚያ ክልል ከተማ ሲሆን በምስራቅ ሸዋ ዞንና በአድአ ጨዘላ ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ131,159 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 64,642 ወንዶችና 66,517 ሴቶች ይገኙበታል።
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ104,537 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። የከተማው አቀማመጥ በ8.75°N, 38.98333°W ላይ ነው።
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:ኦሮሚያ ክልል
የጥንቱ ኢትዮጵያ ገዢ መደብ
መኳንንቶች (መሳፍንቶችንም ይጨምራል) ጉልታቸው ላይ ባላቸው መብት ምክንያት ከለተ ተለት የእጅ ስራ ተላቀው ኑሯቸውን ከሌላው ህብረተሰብ በበለጠ በተመቻቸ መልኩ ይመሩ ነበር። ስራ ቢሰሩም እንደ ፍርድ መስጠት፣ ጦርነት መሄድ የመሳሰሉ ነበሩ እንጂ እርሻና ሌሎች የእጅ ስራወችን አይሰሩም ነበር።  ገበሬ መደብ ርስት ሲኖረው፣ ይህ ርስት በጉልት ስር ነበር። በሃሳብ ደረጃ፣ መኳንንት በንጉሱ መልካም ፈቃድ የሚተዳደሩ የነበሩ ይሁን እንጅ በተግባር ግን ጉልታቸውን እንደፈለጉ በመሸጥና ለልጅ ልጆቻቸው በማውረስ የራሳቸው የሆነ፣ ከንጉሱ መልካም ፈቃድ የማይመነጭ ሃይል ነበራቸው። ስለሆነም ከሞላ ጎደል የአውሮጳውያንን ፊውዳል ስርዓት የሚያንጸባርቅ ስርዓት ነበር የሚካሄደው።
መኳንንቶች በንጉሱ ፍጽም ስልጣን ላይ ሁለት ጊዜ ተነስተዋል። አንደኛው አጼ ዘድንግልን ከገደሉ በኋላ ሙሉ በሙሉ በዘር የሚመጣ የንጉስ ስልጣንን በመሻር በነርሱ የተመረጠ ንጉስ እንዲነግስ የተወያዩበት ሁኔታ ነበር። ነገር ግን ሱሰኒዮስ በመንገሱ አልተሳካላቸውም። ሁለተኛ ጊዜ ዘመነ መሳፍንትን ያስነሱበት ሁኔታ ተጠቃሽነት አለው።
ዋቢ ጽሑፍ
መደብ:የኢትዮጵያ ማዕረግ መደብ :የኢትዮጵያ ታሪክ መደብ :የኢትዮጵያ ፖለቲካ
የቸገረው እርጉዝ ያገባል ስትወልድበት ገደል ይገባል የባሰበት እመጫቷን
የቸገረው እርጉዝ ያገባል ስትወልድበት ገደል ይገባል የባሰበት እመጫቷን የአማርኛ ምሳሌ ነው። የቸገረው እርጉዝ ያገባል ስትወልድበት ገደል ይገባል የባሰበት እመጫቷን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተለማበት የተጋባበት
ተለማበት የተጋባበት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ቁጭትና መረቅ ለጊዜው ይጣፍጣል
ቁጭትና መረቅ ለጊዜው ይጣፍጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መከለሻ
መከለሻ ማለት ከተለያዩ ቅመማ ቅመሞች በተለያየ መጠን ተደባልቆ የሚዘጋጅ፤ ወጥ ተሠርቶ ሊወጣ ሲል የምጨመር ማጣፈጫ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ቫን፣ ፈረንሳይ
ቫን (ፈረንሳይኛ፦ Vannes)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ሱቲዳ
​ሱቲዳ (ታይኛ: สุทิดา) የታይላንድ እቴጌ የተወለደው 3 ሰኔ 1978 የታይ ንግሥት ናት
የሆድ ብልሀት የጋን መብራት
የሆድ ብልሀት የጋን መብራት የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሆድ ብልሀት የጋን መብራት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ አብያተ ክርስቲያን
መደብ:ተዋህዶ
ኳት አቦ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
አንጌላ መርክል
260px|thumbnail|አንጌላ መርክል በ2002 ዓም
አንጌላ መርክል (ጀርመንኛ፦ Angela Merkel) (1946 ዓም ተወልደው) ከ1998 ዓም ጅምሮ የጀርመን አገር ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነዋል።
መደብ:የጀርመን መሪዎች
ና ያሉት እንግዳ እራቱ ፍሪዳ
ና ያሉት እንግዳ እራቱ ፍሪዳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የቸገረው ዱቄት ከንፋስ ይጠጋል
የቸገረው ዱቄት ከንፋስ ይጠጋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የቸገረው ዱቄት ከንፋስ ይጠጋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የዱር ድመት
የዱር ድመት (ጃጉዋር) በደቡብ አሜሪካ እስከ መካከለኛ አሜሪካ ውስጥ የሚገኝ የግሥላ ወገን አባል ዝርያ ነው።
መደብ:ታላላቅ ድመቶች
ተለጣጭ የጎረቤቷን ድልህ ሟጣጭ
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ቁጭትና መጠጥ ለጊዜው ይጣፍጥ
ቁጭትና መጠጥ ለጊዜው ይጣፍጥ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ግሎብ፥ አሪዞና
ግሎብ (Globe) በሒላ ካውንቲ፥ አሪዞና፥ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ከተማ ነው። በ2000 እ.ኤ.አ. 7,486 ሰዎች በከተማው ይገኛሉ። ከተማው የሒላ ካውንቲ መቀመጫ ነው።
መልከዓ-ምድር
ግሎብ በ33°23'59" ሰሜን ኬክሮስ እና 110°46'54" ምዕራብ ኬንትሮስ ይገኛል። ከተማው 46.7 ካሬ ኪ.ሜ ቦታ ይሸፍናል።
የሕዝብ እስታትስቲክስ
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:ሒላ ካውንቲ፥ አሪዞና
ካነሽ
ካነሽ በጥንታዊ አናቶሊያ ከተማ ነበር።
የካነሽ ገዦች
ደግሞ ይዩ፦ የኬጥያውያን ነገሥታት ዝርዝር
ቻርልስ ዲከንስ
260px|thumbnail|ቻርልስ ዲከንስ
ቻርልስ ዲከንስ (እንግሊዝኛ፦ Charles Dickens) (1804-1862 ዓም) የእንግላንድ ደራሲ ነበር።
መደብ:የእንግሊዝ ጸሓፊዎች
በሉጥ
300px|thumb|የበሉጥ ለውዝ (የ[[ሽኮኮ መኖ) ]] በሉጥ (Quercus) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ወገን ነው።
ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ
280px|thumbnail|ዶ/ር ማርቲን ሉጠር ኪንግ
ቀላል ንኝት
ቀላል ንኝት (Simple diffusion) ሟሚዎች በሙሙት ውስጥ ወይም በከፊል አስተላላፊ ክርታስ በኩል በብዛት ተከማችተው ከሚገኙበት ስፍራ አነስተኛ ክምችት ወዳለበት ስፍራ ነፃ በሆነ መንገድ የሚንቀሳቀሱበት ሂደት ነው። thumb
ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ
ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒዮር (እንግሊዝኛ፦ Dr. Martin Luther King Jr.) (1921-1960 ዓም) ስመ ጥሩ አመሪካዊ የክርስትና ሰባኪና የብሔራዊ መብቶች እንቅስቃሴ መሪ ነበሩ።
ህልም አለኝ (I have a dream)
ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየር በ1963 እ.ኤ.አ. በዋሽንግተን ዲሲ አደባባይ ለተሰበሰቡት አድማጮቹ በሰው ልጅ የነፃነትና የእኩልነት ታሪክ ውስጥ ሲጠቀስ የሚኖረውን "ህልም አለኝ" የተሰኘ ንግግሩን አሰማ፡፡ የዚህን ንግግር ኃያልነትና ጥልቀት ለመረዳት ንግግሩ የተደረገበትን ዘመን ታሪክ መለስ ብሎ መቃኘት ያስፈልጋል፡፡ ጊዜው ሩቅ አይደለም - ማርቲን ሉተር ኪንግ በአደባባይ ለጥቁሮች ጥላቻ ባላቸው ነጮች ከተገደለ እንኳን ገና ሃምሳ ዓመት መሙላቱ ነው፡፡ ዛሬም ድረስ ቅሪቶቹ በተለያየ መንገድ የሚንፀባረቁት በነጮችና በጥቁሮች መካከል የሚደረግ አድልዎ ማርቲን ሉተር ኪንግና መሰሎቹ በኖሩበት ዘመን ህጋዊ ሽፋን ያገኘ ድርጊት ነበር፡፡ ጥቁሮች በአንድ ሀገር ውስጥ አንድ ሰው ሊኖረው የሚገባው የሰውነትና የዜግነት መብቶች ተነፍገዋቸው ነበር፡፡ ጥቁሮች ፡-
ሥነ አካል
thumb|ከአንድርያስ ቨሳሊዩስ ሥነ አካል መጽሐፍ፣ 1535 ዓም ሥነ አካል፣ ሥነ ብልት ወይም አናቶሚ ማለት ሕይወት ያላቸውን ፍጡሮች መዋቅር፣ ክፍሎች፣ ብልቶች፣ እጢዎች ወዘተ. የሚያጥናው ትምህርት ዘርፍ ነው።
*
ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ
ህልም አለኝ (I have a dream)
ምንም እንኳን ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየርና መሰሎቹ አመፅ-አልባ የትግል ስልትን ቢመርጡም እነርሱ የሚታገሉት የነጮችን የበላይነት የሚያራምደው መዋቅራዊ ስርዓትም ሆነ ግለሰቦች ይህን አመፅ-አልባ ትግል ለማስቀረት የተከተሉት መንገድ ፍፁም ተቃራኒ የሆነ ነበር፡፡ ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየርን ጨምሮ በዚህ አመፅ-አልባ ትግል ውስጥ የተሳተፉት ጥቁሮች ተደብድበዋል፣ ታስረዋል ተገድለዋል፡፡
ዛሬም ድረስ መዋቅራዊ ዘረኝነት (Systemic Racism) በአሜሪካ ጣጣው ያበቃ አይመስልም፡፡ በየግዛቶቹ ከዘረኝነት ጋር የተያያዙ አመፆችና ግድያዎች የየዕለት ዜና ዘገባዎች መሆናቸው አላበቃም፡፡
ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየርና አጋሮቹ ይህንን ጥቁሮቹን ከሰውነትና ከዜግነት በታች ያደረጋቸውን ስርዓት ለማስቀረት አመፁ፡፡ አንዱ የአመፁ መገለጫ የአደባባይ ሰልፍ ማድረግ ነውና በሀገሪቱ ዋና ከተማ በዋሽንግተን ዲ.ሲ አደባባይ ብዙ ሺዎች ሆነው ተሰለፉ፡፡ በዚህ የ1963 እ.ኤ.አ. የአደባባይ ሰልፍ ላይ ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየር "ህልም አለኝ" የተሰኘ ዝነኛ ንግግሩን አሰማ፡፡ በዚህ ንግግሩ ላይ እንዲህ አለ " … ወደ ሀገሪቱ ዋና ከተማ የመጣነው የተሰጠንን ቼክ ልንመነዝር ነው፡፡ የሪፐብሊኩ መስራቾች አንፀባራቂ የሆኑትን ህገ-መንግስት (Constitution)ና የነፃነት አዋጅ (Declaration of Independence) በፃፉ ጊዜ ሁሉም አሜሪካዊ ወራሽ የሚሆንበትን የቃል-ኪዳን ሰነድ (Promissory Note) ነው የሰጡን፡፡ … ይሁን እንጂ አሜሪካ ለጥቁር ህዝቦቿ 'በቂ ስንቅ የለውም' የሚል ማህተም የተረገጠበት 'ደረቅ ቼክ' ሰጥታቸዋለች፡፡ ነገር ግን የፍትህ ባንክ ከስሯል ብለን ማመን አንፈልግም፡፡ በዚህ ሀገር ታላቅ የመጠቀም ዕድል ካዝና (Opportunity Vault) ውስጥ በቂ የሆነ ሀብት የለም ብለን አናምንም፡፡ ስለሆነም ዛሬ የነፃነትን ሀብትና የፍትህን ዋስትና የሚሰጠንን ይህንን ቼክ ልንመነዝር መጥተናል፡፡"
ሌምኖስ
300px|thumb|ሌምኖስ (ቀይ) በ[[ኤጊያን ባህር ውስጥ]] ሌምኖስ (ግሪክ፦ Λήμνος) የግሪክ ደሴት ነው።
ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ
ህልም አለኝ (I have a dream)
ነገር ግን አሁንም ቢሆን ያልተመነዘሩ ቀሪ የቼኩ ስንቆች አሉ፡፡ በግለሰብና በመዋቅራዊ ስርዓት የሚደረጉ መድሎዎች አሁንም አላቋረጡም፡፡ መሳሪያ ያልታጠቁ ጥቁሮች በታጠቁ ፖሊሶች ይገደላሉ፡፡ ጥቁሮች ከነጮቹ የበለጠ በአነስተኛ የህግ መተላለፍ ጥፋቶች የረዥም ዓመታት አሊያም የዕድሜ ልክ እስራት ይፈረድባቸዋል፡፡ በቅርቡ እንኳን በስታርባክስ የቡና መሸጫ ሰው ለመጠበቅ የገቡ ሁለት ጥቁሮች ፖሊስ ተጠርቶ እንዲታሰሩ ተደርጓል፡፡ (ምንም እንኳን በኋላ የስታርባክስ ዋና ስራ አስፈፃሚ በይፋ ይቅርታ ቢጠይቅም) ይህ አይነቱ አድልዎ BLM (Black Lives Matter) የመሳሰሉ እንቅስቃሴዎች እንዲፈጠሩ ምክንያት ሆኗል፡፡
ሌምኖስ
መደብ:ግሪክ
ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ
ህልም አለኝ (I have a dream)
በየትኛውም የዓለም ክፍል ከሚደረጉ ኃይል ካልተቀላቀለባቸው የአመፅ ታሪኮች እንደ ፋኖ ከሚጠቀሱ ባለታሪከኞች መካከል ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየርና አጋሮቹ የሆኑበት ዋነኛው ምክንያት የትግላቸው መነሻ ሰው በቆዳ ቀለሙ በማህበራዊ ህይወቱና በፖለቲካዊ ስልጣን ልዩነት የተነሳ አድልዎ ሳይደረግበት የሰውነት መብቱ ሊከበርለት ይገባል የሚል መሰረታዊ መርሆ በመያዛቸው ነው፡፡
በኢኮኖሚ ያደገም ሆነ ያላደገ ሀገርን የሚመራ ግለሰብም ሆነ ቡድን የዜጎችን ሰብዓዊና የዜግነት መብታቸውን ለማክበር ዘር፣ ሃይማኖት፣ ባህል ልማድና የቆዳ ቀለምን ለአስተዳደራዊም ሆነ ለፖለቲካዊ ጥቅምም ቢሆን መሰረት ሊያደርግ አይገባም፡፡
መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
የኋላ የኋላ አይቀርም ዱላ
የኋላ የኋላ አይቀርም ዱላ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የኋላ የኋላ አይቀርም ዱላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቁፍ ቁፍ አሰኘሽ እንደቄብ ዶሮ ለመከራ ላሳርሽ ኖሮ
ቁፍ ቁፍ አሰኘሽ እንደቄብ ዶሮ ለመከራ ላሳርሽ ኖሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ተለጣጭ የጎረቤቷን ድልህ አሟጣጭ
ተለጣጭ የጎረቤቷን ድልህ አሟጣጭ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
የኦርኾን ጽሕፈት
የኦርኾን ጽሕፈት ቢያንስ ከ7ኛው ክፍለ ዘመን እስከ 13ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ጥንታዊ ቱርክኛ ለመጻፍ ይጠቀም የነበረ አልፋቤት ነው። ይህ ጥንታዊ ቱርክኛ ቋንቋ በመካከለኛው እስያ የተነገረ ሲሆን የዛሬው ቱርኪክ ቋንቋዎች ቤተሠብ አባት ነበረ። በዚሁ ጽሕፈት የተጻፈው ጽሑፎችና ቅርሶች በተለይ በሞንጎልያ፣ ኪርጊዝስታን፣ ሳይቤሪያ፣ ምዕራብ ቻይና ወዘተ. ተገኝተዋል፤ እንዲሁም ተመሳሳይ ጽሕፈቶች በምሥራቅ አውሮጳ እስከ ሀንጋሪ ድረስ ታውቀዋል።
የተደረጀው በኡዝቤኪስታን ከተገኘው ሶግዲያን ጽሕፈት እንደ ሆነ ይታስባል። ሌላ ሃልዮ ግን ፊደሎቹ የተለሙ ከቻይናዊ ጽሕፈት እንደ ነበር ይላል። ከቀኝ ወደ ግራ ይነባል።
ፊደሎቹ
መደብ:ጽሕፈቶች መደብ:የእስያ ታሪክ መደብ:ቱርኪክ ቋንቋዎች መደብ:ኪርጊዝስታን
እንቆቅልሽ (ፊልም)
እንቆቅልሽ የኢትዮጵያ ፊልም ነው። ፊልሙ በሀገሪቱ ሲኒማ ቤቶች ረዥም ጊዜ የቆየ ሲሆን በህዝብ ዘንድ ከፍተኛ ተቀባይነትን አግኝቷል።
[[መደብ:የኢትዮጵያ ፊልሞች])
ዋሻ ሚካኤል
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
የሆድ ነገር ሆድ ይቆርጣል
የሆድ ነገር ሆድ ይቆርጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሆድ ነገር ሆድ ይቆርጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቂል ሲረግሙት የመረቁት ይመስለዋል
ቂል ሲረግሙት የመረቁት ይመስለዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሃንሺን ነብር
ሃንሺን ነብር(ጃፓን:阪神タイガース) የጃፓን ቤዝቦል ቡድን ነው። በ1935 ዓ.ም. ተመሠረተ፣በጃፓን ቤዝቦል እየተስፋፋ በመምጣቱ የአድናቂዎቹ ቁጥር ጨመረ።በአሁኑ ጊዜ በጃፓን ውስጥ በጣም ተወዳጅ የቤዝቦል ቡድን ናቸው።
ውጫዊ አገናኞች
መደብ:ስፖርት መደብ:ጃፓን
ተላም የዋለ በሬ ተሴት የዋለ ገበሬ
ተላም የዋለ በሬ ተሴት የዋለ ገበሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ና ብላ ሳይሉት ከወጡ አውጡልኝ
ና ብላ ሳይሉት ከወጡ አውጡልኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ሳፎርድ፥ አሪዞና
ሳፎርድ (Safford) በግራህም ካውንቲ፥ አሪዞና፥ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ከተማ ነው። በ2000 እ.ኤ.አ. 9,232 ሰዎች በከተማው ይገኛሉ። ከተማው የግራህም ካውንቲ መቀመጫ ነው።
መልከዓ-ምድር
right ሳፎርድ በ32°49'24" ሰሜን ኬክሮስ እና 109°42'53" ምዕራብ ኬንትሮስ ይገኛል። ከተማው 20.6 ካሬ ኪ.ሜ. ስፋት ሲኖረው ከዚህ ውስጥም 0.1 ካሬ ኪ.ሜ. ውሃ ነው።
የሕዝብ እስታትስቲክስ
በ2000 እ.ኤ.አ. 9,232 ሰዎች ፣ 3,331 ቤቶችና 2,394 ቤተሰቦች አሉ። የሕዝብ ስርጭት 450.1 በ1 ካሬ ኪ.ሜ. ነው።
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:ግራህም ካውንቲ፥ አሪዞና
6 አመነምሃት
ሰአንኺብሬ አመኒ አንጠፍ አመንምሃት (ወይም ፮ አመነምሃት) ላይኛ ግብጽ  በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1803 እስከ 1800 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የዩፍኒ ተከታይ ነበረ። ሕልውናው ከአንዳንድ ቅርስ ተረጋግጧል። ሰመንካሬ ነብኑኒ ተከተለው።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
የኤሌክትሪክ ፈሳሻዊ ተምሳሌት
በኤሌክትሪክ አስተላላፊ ብረቶች ውስጥ የሚጓዘው ኤሌክትሪክ ጅረት በአይን ስለማይታይ ብዙ ጊዜ ጸባዩን ለማወቅ አስቸጋሪ ይሆናል። የመጀመሪያዎቹ የኤሌክትሪክ ፍሰት ተመራማሪዎች ኤሌክትሪክ ፍሰትን ይረዱት የነበረው በቱቦ ውስጥ በሚፈስ ውሃ ወይም ፈሳሽ ነገር ተምሳሌትነት ነበር። በዚህ ብቻ ሳይበቁ እራሱ ኤሌክትሪክ ፈሳሽ ነገር ነው ይሉ ነበር። በአሁኑ ጊዜ ያ ግንዛቤ ስህተት መሆኑ የተረጋገጠ ቢሆንም የፈሳሽ ዝውውር አሁን ድረስ ለኤሌክትሪክ ፍሰት ተምሳሌትነት ያገለግላል። በዚህ መንገድ ንጥር (አብስትራክት) የሆኑ የሚመስሉን የኤሌክትሪክ አካላት ና እነሱን አጠናቅሮ የያዘን ዑደት ለመረዳት ያገለግላል። ሆኖም እንደማንኛውም ተምሳሌት (አናሎጂ) ዋናውን ተክተው ሊሰሩ ስለማይችሉ ጥንቃቄ ማድረግ ተገቢ ነው።
የኤሌክትሪክ አካላት ተምሳሌቶች
መደብ:ኤሌክትሪክ ዑደት
ማላጋ
ማላጋ (እስፓንኛ፦ Málaga) የእስፓንያ ከተማ ነው።
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ጌባል
ጌባል (አረብኛ፦ جبيل /ጁባይል/፤ ግሪክ፦ Βύβλος /ቢውብሎስ/) በሊባኖስ የሚገኝ ጥንታዊ ከተማ ነው።
የጥንቱ ፊንቄ ታሪክ ጸሐፊ ሳንኩኒያቶን እንዳለ፣ ጌባል ከሁሉ ጥንታዊ ከተማ ሲሆን በንጉሡ ክሮኖስ (ወይም 'ኤሎስ') በፊንቄ (ከነዓን) አገር ተመሠርቶ ነበር። ለረጅም ጊዜ ከተማው የምስር ፈርዖን ጓደኛ ነበር። በመጽሐፍ ቅዱስ ውስጥ በመዝሙረ ዳዊት 83፡7 እና ትንቢተ ሕዝቅኤል 27፡9 ይጠቀሳል። በኋላ (747 ዓክልበ.) ጌባል ለአሦር ንጉሥ 3 ቴልጌልቴልፌልሶር ተገዥ ሆነ። እንዲሁም በየተራው ወደ ፋርስ፣ መቄዶን እና ሮማ መንግሥታት ተዛወረ፤ ከዚያም ለአረቦች ወደቀ። በመጀመርያው መስቀል ጦርነት (1092 ዓ.ም) ስሙ 'ጊብለት' ተብሎ ለጊዜ የፈረንጆች ማዕከል ሆነ። ከ1508 እስከ 1911 ዓ.ም. በኦቶማን (ቱርክ) መንግሥት ነበር። ከተማው እስከ ዛሬ ድረስ በሊባኖስ ይገኛል።
በጥንት ጌባል ፓፒሩስ (ቄጠማ ወይም የወረቀት ተክል) ወደ ግሪኮች የነገደው ዋናው ወደብ ስለ ሆነ፣ ግሪኮችም የከተማውን ስም Βύβλος /ቢውብሎስ/ ስላሉት፤ ይህ ስም በግሪክ ቋንቋ ደግሞ 'ፓፒሩስ' ወይም 'መጽሐፍ' ማለት ሆነ። ይህም ቃል በእንግሊዝኛ (በታላቅ የአናባቢ መፈራረቅ ምክንያት) የ«Bible» (/ባይብል/፣ መጽሐፍ ቅዱስ) ምንጭ ሆነ።
የነሀሴ ውሀ ጥሩ ነው የሚጠጣው የለም የድሀ ነገር ፍሬ ነው የሚሰማው የለም
የነሀሴ ውሀ ጥሩ ነው የሚጠጣው የለም የድሀ ነገር ፍሬ ነው የሚሰማው የለም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የነሀሴ ውሀ ጥሩ ነው የሚጠጣው የለም የድሀ ነገር ፍሬ ነው የሚሰማው የለም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ