cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
አስራት ወልደየስ
ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ እና የአማራ ህዝብ ትግል!!!!! " አንደበት ላጣ ህዝብ ካልተናገሩለት ወንጀል አይሆንም ወይ ወገኑ ነኝ ማለት" ሀይሉ( ገሞራው) ማሳሰቢያ --- ይህ ፅሁፍ ከተፃፈ አራት አመት አልፎታል ፡፡ ነገር ግን በየአመቱ የጓደኞቼ ብዛት ስለሚጨምር ለአዲሶቹ አባላት የተወሰነ ስለ አባታችን ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ መረጃ ለመስጠት ያህል ሲሆን በዛውም የሙት አመታቸውን ለማስታወስ ያህል ነው፡፡ ሌላው ፅሁፉን ምስጋናው አንዷለም ( መለክ ሀራ) እኔን አስፈቅዶ << ግዮናዊነት>> የሚለው መፅሀፉ ውስጥ አካቶታል፡፡ ግዮናዊነት ሊወጣ ሲል ምስገጋናው ፅሁፉን በደንብ አጎልብተው እያለኝ እኔም በግሌ ከ 9- 12 ክፍል የሂሳብ መርጃ መፅሀፍ ( mathematics reference book) እየፃፍኩ በነበረበት ሰአት ስለነበረ ተደራረበብኝና ትንሽ ተዘናጋሁ መፅሀፉ ሲወጣ ግን ህዝቡም ሲወደው የተሻለ ባበረክት ኑሮ ብዬ ተቆጨሁ፡፡ ነገሩን ነው እንጂ አሁን ላይ በጋሻው መርሻ የተፃፈ << አንፀባራቂው ኮከብ>> የተባለ የፕሮፌሰር አስራትን ትግል የሚዳስስ መፅሀፍ ስላለ አንባቢዎች በጥልቀት ያንን ቢያነቡ ስል እመክራለሁ፡፡ 1. ግለ ታሪክ ________ እውቁ የቀዶ ጥገና መምህር ፕሮፌሰር አስራት ወልደየስ ሀምሌ 11 1920ዓ.ም በአዲስ አበባ የተወለዱ ሲሆን፤ በሶስት አመታቸው ቤተሰቡ በሙሉ ወደ ድሬደዋ በመዛወሩ እድገታቸው ድሬደዋ ሊሆን ችሏል፡፡ ጣልያን ኢትዮጲያን ሲወር ገና የ8 አመት ልጅ ቢሆኑም የወረራው ወቅት ግን ለብላቴናው አስራት መጥፎ ትዝታን ጥሎ ያለፈ ነበር:: ገና በመጀመሪያ አመት ላይ ፋሽስት ጣሊያን አያታቸውን ቀኝ አዝማች ፅጌ ወረደን ወደ ጣልያን በምርኮ የወሰዳቸው ሲሆን፣ የ1932ቱን የግራዚያኒ ግድያ ሙከራ ተከትሎ ከ30,000 በላይ ኢትዮጲያዊ ሲያልቁ አባታቸው አቶ ወልደየስ አጥላየ አንዱ መስዋዕት ሆኑ፡፡ ይህንን ተከትሎም በባላቸው ሀዘን ከፍተኛ ህመም ላይ የወደቁት እናታቸው ወዲያውኑ ሞቱባቸው፡፡ --- በ1933ዓ.ም ኢትዮጲያ ከጣሊያን ነፃ ስትወጣ ወደ አዲስ አበባ የመጡት አስራት ወልደየስ በሚቀጥለው አመት ማለትም በ1934ዓ.ም በተፈሪ መኮንን ት.ቤት ዘመናዊ የቀለም ትምህርት ጀምረዋል፡፡ በትምህርት ላይ ጥሩ አቀባበል የነበበራቸው ይህ ምሁር በ1935ዓ.ም የፎቶ ካሜራ ተሸልመዋል፡፡ በኀላም ከ42ቱ ምርጥ ተማሪዎች አንዱ ሆነው የውጭ የመማር እድል አግኝተዋል፡፡ በግብፅ አሌክሳንደሪያ ቪክቶሪያ ኮሌጅ በ1948ዓ.ም በቀዶ ጥገና ሙያ በጥሩ ነጥብ ተመርቀው የወጡት ፕሮፌሰር አስራት ወደ ሌላ ለገር ለመሄድ ወለም ዘለም ሳይሉ ደሀውን ወገናቸውን ሊያገለግሉ ወደ ሀገራቸው መጥተዋል፡፡ ለተከታታይ አምስት አመታት ህዝቡን ሲያገለግሉ ቆይተው ወደ እስኮትላንዱ Edinburgh University specialized ለማድረግ ተመልሰው ሄደዋል፡፡ ትምህርታቸውን እንደጨረሱ ሀገር ቤት ከረጅም ግዜ ልፋት በኀላ የሙያ አጋሮቻቸው ጋር በመሆን የመጀመሪያውን የህክምና ት.ቤት አቋቁመዋል፡፡ በሙያቸው መምህር፣ ሀኪምና የት.ቤቱ ዲን ሆነው ደሀውን ህዝባቸውን አገልግለዋል፡፡ ለዚህም እስከ ንጉሱ የግል ሀኪምነት ድረስ ደርሰዋል፡፡ 2. በወታደራዊው ደርግ ዘመን _____________________ ወታደራዊው መንግስት ስልጣን እንደያዘ ንጉሱን ገሎ ለህዝብ የሰጠውን መግለጫ professor John H. spencer ' Ethiopia at bay' በሚል መፅለፋቸው ሁኔታውን ሲገልፁት፦ " The Dergue announced that Haile selassie has been found dead in bed and that it had immediately summoned the former Emperor's physician Dr. Asrat woldeyes with considerable courage, the doctor publicly denied any such summons. He has been at home all day and no such call ever reach him." ይህም ማለት በግርድፉ (ደርግ ንጉሱን ገሎ ለህዝብ በሰጠው መግለጫ << ሲታመሙብን የግል ሀኪማቸውን እሰጠርቸን ነበር ግን ቤታቸው አልነበሩም>> ሲል ፕሮፌሰሩ ግን << በሰአቱ ቤቴ ነበርኩ መንም የጠራኝ የለም >> ሲሉ ንግግሩን ተቃውመዋል)
1. ነፀብራቅ 2. ዶ.ር አሰፋ ነጋሽ " reflection on the work of professor Asrat: 1997" 3. Amnesty international press release on July 1, 1994
እናትክን በሉልኝ
«እናትክን!» በሉልኝ
ያን ስንቱን ወገኔን የውሃ እጦት ሲያምስ
የድርቀት ጋንጩራ ሲበላ ስንቱን ነፍስ፣
ውሃ ውሃ እያለ ለጋው ሲቀነጠስ
ናይል አባያችን. አለ ነበር ሲፈስ
ለፈፀመው ደባ ለሰራውም ግፉ
«እናትክን!» በሉልኝ በዚያ የምታልፉ                                                   ገጣሚ እና ባለቅኔ ኃይሉ ገብረዮሀንስ (ገሞራው)
ህያዋን ለነገስታት ሙታን ለካህናት ይገብራሉ
ህያዋን ለነገስታት ሙታን ለካህናት ይገብራሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ህያዋን ለነገስታት ሙታን ለካህናት ይገብራሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ከባቄላ አይጠፋም ዲቃላ
ከባቄላ አይጠፋም ዲቃላ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከባቄላ አይጠፋም ዲቃላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ፈሳሸ ኃጢአት
ፈሳሸ ኃጢአት፣ የኃጢአት ዘር ወይንም እርካተ ፈሳሽ (በእንግሊዝኛ sperm) ከሩካቤ ሥጋ ክንዋኔ በኋላ ከወንድ ብልት የሚፈስ ዘር ነው።
መደብ:ሥነ ሕይወት
ቅቅል
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከስጋ ነው።
ሊተረጎም የሚገባ
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ቦህሪየም
thumb|ፖሎኒየም ቦህሪየም (Bohrium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Bh ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 107 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ማልኮም ኤክስ
400px|thumb|ማልኮም ኤክስ ማልኮም ኤክስ (Malcolm X 1917-1957 ዓም) በአሜሪካ አገር ታዋቂ የብሔራዊ መብቶች እንቅስቃሴ መሪ ነበር።
በመጀመርያ በአንድ አነስተኛ ክፍልፋይ «ኔሽን ኦፍ ኢስላም» («የእስልምና ብሔር») ውስጥ አባል ሆነና የልደቱን ስም ማልኮም ሊተል የባርያ ፈንጋይ ቤተሠብ ስም ብሎት ወደ «ማልኮም ኤክስ» ቀየረው። ክፍልፋዩ «ኔሽን ኦፍ ኢስላም» ቢባልም፣ ትምህርቱ ግን እንደ እስልምና በፍጹም አይመስልም። መሪያቸው ስለ መሥራቹ አምልኮት ይሰብክ ነበርና ነጮች ሁሉ አጋንንት እንደ ነበሩ ያስተምር ነበር። ከጊዜ በኋላ ማልኮም ኤክስ ሀሣቡን ቀይሮ ከ«ኔሽን ኦፍ ኢስላም» ለቅቆ ወጣ፣ እምነቱም ወደ ሱኒ እስልምና ቀየረ።  የሌሎችን ሰብአዊ መብት ለመከልከል ያሠበው  ሁሉ ማናቸውም ዘር ቢሆን እሱ ጋኔኑ ነው ብሎ ያስተምር ጀመር። በዚህም ውቅት ወደ መካና ወደ አፍሪካም ጎብኞ ነበር።
ምዕንኛ
ምዕንኛ በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
ማልኮም ኤክስ
ኔሽን ኦፍ ኢስላም እንቅስቃሴ ግን ከርሱ ጋር ስለ ተጣሉ በየጊዜ ዛቻ ያወሩበት ነበር። በ1965 እ.ኤ.አ. በገሐድ ሲናገር በጥይት ተተኩሶ ሞተ። የኔሽን ኦፍ ኢስላም ሤራ እንደ ነበረ የሚያስቡ አሉ። ማልኮም ኤክስ ዛሬ እንደ በጣም ጀግና፣ አስተዋይና ተወዳጅ ጸባይ ያለው ተናጋሪ  ይታወሳል።
መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
ምዕንኛ
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
አልባኒያ
*
ኦክታቭ ሚርቦ
thumb|right|240px|ኦክታቭ ሚርቦ (Octave Mirbeau) ኦክታቭ ሚርቦ (Octave Mirbeau) በአውሮፓውያን አቆጣጠር ከፌብርዋሪ ፲፮ ቀን ፲፰፻፵፰ እስከ ፌብርዋሪ ፲፮ ቀን ፲፱፻፲፯ ዓመተ ምሕረት የነበረ ፈረንሣዊ ተወላጅ ሰው ነው። ይህ ሰው ጸሐፊ፣ ጋዜጠኛ፣ የኪነ ጥበብ አስተያየት ሰጭ (ሐያሲ) ከመሆኑ ሌላ የታወቀ የልብ ወለድ ደራሲ ነበር።
ኦክታቭ ሚርቦ ታጋይ ምሁር፣አናርኪስት፣ለሰላም ተከራካሪ፣የሀየማኖት ጣልቃ ገቢነትን ተቃዋሚ በመሆን ሙሉ ዕድሜውን ለሰው ልጅ መብትና ትክክለኛ ፍርድ ሲታገል የኖረ ሰው ነበር። ስለኪነ ጥበብ በተለይም ስልሰዓሊዎች ያለው አስተያየት በጊዜው ካሉት ጋዜጠኞች ቀደምንነት ስልነበረው ከሁሉም በፊት ትልቅ ማዕረግ ለማግኘት የበቁትን እነ ክሎድ ሞኔን ፣ ኦጉስት ሮደን፣ ቨነሳን ቫን ጎህ፣ ፖል ጎገን፣ ፖል ሴዛንን ለሕዝብ ማስተዋወቅ በቅቷል።
በጣም የታወቁት ሁለቱ ልብ ወለድ መጽሐፍቶቹ ፥ Le Jardin des supplices Le Journal d’une femme de chambre ይባላሉ።
እንደ አውሮውያን አቆጣጠር ፲፱፻፫ ዓ፥ም Les affaires sont les affaires ተብሎ የተጻፈው ቲያትር ድርሰት በመላው አውሮጳ በሚገኙ የቲያትር መድረኮች ላይ ትልቅ ዝነኛነትን አትርፎለታል።
ማጣቀሻ
መደብ:የፈረንሳይ ጸሓፊዎች መደብ:ጋዜጠኛ
ሱሪኛ
ሱሪኛ  በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ከባእድ የጠጡት ኮሶ ይወጣል ደም ጎርሶ
ከባእድ የጠጡት ኮሶ ይወጣል ደም ጎርሶ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከባእድ የጠጡት ኮሶ ይወጣል ደም ጎርሶ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሻቦኛ
ሻቦኛ  በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ህግ ይኖራል ተተክሎ ስርአት ይኖራል ተዛውሮ
ህግ ይኖራል ተተክሎ ስርአት ይኖራል ተዛውሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ህግ ይኖራል ተተክሎ ስርአት ይኖራል ተዛውሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኑሮ ዘዴ
አጠቃላይ የኑሮ ዘዴ መደብ ዝርዝር
ቦሮን
thumb thumb|ቦሮን thumb|ቦሮን ቦሮን (Boron) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ B ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 6 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሩዝ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከሩዝና ሱጎ ነው።
አዘገጃጀት
ሩዝ በስጋ ሶስ (ለ3 ሰው) አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች  3 የቡና ስኒ (300 ግራም) ሩዝ  3 መካከለኛ ጭልፋ (300 ግራም) ጐረድ፣ ጐረድ ተደርጐ የተከተፈ ለስላሳ የበሬ ስጋ  ግማሽ መካከለኛ ጭልፋ የደቀቀ ቀይ ሽንኩርት  1 የሾርባ ማንኪያ የደቀቀ ነጭ ሽንኩርት  2 የሾርባ ማንኪያ የቲማቲም ድልህ  1 የሻይ ማንኪያ በርበሬ  4 የሾርባ ማንኪያ (100 ግራም) የገበታ ቅቤ  ግማሽ የሻይ ማንኪያ ጨው  1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ
አዘገጃጀት 1. በደረቅ ብረት ድስት ቅቤውን ማሞቅ፣ በተጓዳኝ ሩዙ እንዲበስል ለብቻው በሌላ ብረት ድስት መጣድ፤ 2. ቅቤው ላይ ስጋውን ጨምሮ መጥበስ፤ 3. ቀይ ሽንኩርቱንና ነጭ ሽንኩርቱን ጨምሮ ውኃው በደንብ እስኪመጥ ማቁላላት፤ 4. የቲማቲም ድልህና በርበሬ መጨመር፤ 5. ጨውና ቁንዶ በርበሬ ጨምሮ መረቅ እንዲኖረው አድርጐ እንዲበስል መተው፤ 6. ሩዙ በስሎ ውኃውን ሲመጥ ወደተዘጋጀው ሶስ ጨምሮ እንዳይቦካ በዝግታ ማማሰል፤ 7. ለገበታ ሲፈለግ በትኩሱ ጐድጐድ ባለ እቃ ማቅረብ፡፡
ሊተረጎም የሚገባ
መደብ:አበሳሰል
በቆሎ ጥብስ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከበቆሎ ወይም እሸት ነው።
አዘገጃጀት
የበቾሎውን እሽት እሳት ላይ መፕበስ
ሊተረጎም የሚገባ
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ከተኛ አንበሳ ዞርዞር ያለ ቀበሮ ይሻለል
ከተኛ አንበሳ ዞርዞር ያለ ቀበሮ ይሻለል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከተኛ አንበሳ ዞርዞር ያለ ቀበሮ ይሻለል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቃጭፖ ባልስኛ
ቃጭፖ ባልስኛ በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ሳና
ሳና (ዓረብኛ፦ صنعاء /ሰንአ/) የየመን ዋና ከተማ ነው። thumb|የሳና አይነተኛ ፎቅ
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር ከ1996 ቆጠራ 1,747,627 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 15.4°N, 44.23333°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል። thumb|left|280px|1000 አመት እድሜ ያለው ባብ አል-የመን (የየመን በር) በከተማው መሃል ሳና በጣም ጥንታዊ ከተማ ሆኖ ቢያንስ ከ6ኛ ክፍለ-ዘመን ከክርስቶስ በፊት ተመሠረተ። በ500 ዓ.ም. ገዳማ የሂምያሪት መንግሥት ዋና ከተማ እንደ ነበረች ይታመናል። እንዲሁም ከ512 የአክሱም ንጉሥ ካሌብ እንደራሴ መቀመጫ ሆነ። እንደገና ከ562 ዓ.ም. ጀምሮ የፋርስ እንደራሴ መቀመጫ ሆነ። ከዚያ እስልምና ከተነሣ በኋላ ከተማው በአረብም ሆነ በቱርክ ሥልጣን ሁልጊዜ የአውራጃ መቀመጫ ሆኖ ቀረ። ለ1,500 አመት ገዳማ እስከ ዛሬ እንደ ዋና ከተማ ቆይቷል ማለት ነው።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የእስያ ከተሞች
ብሮሚን
thumb thumb|ብሮሚን
ብሮሚን (bromine) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Br ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 35 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ካድሚየም
thumb thumb|ካድሚየም
ካድሚየም (cadmium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Cd ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 48 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ዋሺንግተን ዲሲ
ዋሽንግተን ዲሲ፣ በመደበኛነት የዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ፣ እንዲሁም ልክ ዋሽንግተን ወይም ልክ ዲሲ በመባልም የሚታወቀው፣ ዋና ከተማ እና የዩናይትድ ስቴትስ የፌደራል ወረዳ ብቻ ነው። በፖቶማክ ወንዝ ምሥራቃዊ ዳርቻ ላይ ትገኛለች፣ እሱም ደቡብ ምዕራብ እና ደቡብ ድንበሯን ከዩናይትድ ስቴትስ ቨርጂኒያ ግዛት ጋር ያዋስናል፣ እና ከዩናይትድ ስቴትስ የሜሪላንድ ግዛት በቀሪዎቹ ጎኖቹ የመሬት ድንበር ይጋራል። ከተማዋ የተሰየመችው ለጆርጅ ዋሽንግተን መስራች አባት እና የዩናይትድ ስቴትስ የመጀመሪያ ፕሬዝደንት ሲሆን የፌደራል ዲስትሪክት በኮሎምቢያ የተሰየመው የሀገሪቱ ሴት አካል ነው። የዩኤስ ፌደራል መንግስት መቀመጫ እና የበርካታ አለም አቀፍ ድርጅቶች ከተማ እንደመሆኗ መጠን ከተማዋ አስፈላጊ የአለም የፖለቲካ ዋና ከተማ ነች። በ2016 ከ20 ሚሊዮን በላይ ጎብኝዎችን በማየት በአሜሪካ ውስጥ በብዛት ከሚጎበኙ ከተሞች አንዷ ነች።
ከተማዋ በካፒቶል ሕንፃ ላይ ያተኮረ በአራት ክፍሎች የተከፈለች ሲሆን እስከ 131 የሚደርሱ ሰፈሮች አሉ። በ2020 የሕዝብ ቆጠራ መሠረት፣ 689,545 ሕዝብ አላት፣ ይህም በአሜሪካ ውስጥ 20ኛዋ በሕዝብ ብዛት የምትኖር ከተማ ያደርጋታል እና ከሁለት የአሜሪካ ግዛቶች የበለጠ የሕዝብ ብዛት ይሰጣታል፡ ዋዮሚንግ እና ቨርሞንት። ከሜሪላንድ እና ከቨርጂኒያ ሰፈር የመጡ ተሳፋሪዎች በስራ ሳምንት ውስጥ የከተማዋን የቀን ህዝብ ከአንድ ሚሊዮን በላይ ያሳድጋሉ።የዋሽንግተን ሜትሮፖሊታን አካባቢ፣ የሀገሪቱ ስድስተኛ ትልቁ (የሜሪላንድ፣ ቨርጂኒያ እና ዌስት ቨርጂኒያ ክፍሎችን ጨምሮ) በ2019 6.3 ይሆናል ተብሎ ይገመታል። ሚሊዮን ነዋሪዎች.
ሦስቱ የዩኤስ የፌዴራል መንግሥት ቅርንጫፎች በአውራጃው ውስጥ ያተኮሩ ናቸው፡ ኮንግረስ (ህግ አውጪ)፣ ፕሬዚዳንቱ (አስፈጻሚ) እና ጠቅላይ ፍርድ ቤት (ዳኝነት)። ዋሽንግተን የበርካታ ብሔራዊ ሐውልቶች እና ሙዚየሞች መኖሪያ ናት፣ በዋነኛነት በናሽናል ሞል ላይ ወይም ዙሪያ። ከተማዋ 177 የውጭ ኤምባሲዎችን ያስተናግዳል እንዲሁም የበርካታ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች ዋና መሥሪያ ቤት፣ የሠራተኛ ማህበራት፣ ለትርፍ ያልተቋቋሙ ድርጅቶች፣ የሎቢ ቡድኖች እና የሙያ ማህበራት፣ የዓለም ባንክ ቡድንን፣ ዓለም አቀፍ የገንዘብ ፈንድን፣ የአሜሪካ መንግስታት ድርጅትን፣ AARP ናሽናል ጂኦግራፊያዊ ሶሳይቲ፣ የሰብአዊ መብት ዘመቻ፣ የአለም አቀፍ የፋይናንስ ኮርፖሬሽን እና የአሜሪካ ቀይ መስቀል።
ከ1973 ጀምሮ በአካባቢው የተመረጠ ከንቲባ እና 13 አባላት ያሉት ምክር ቤት አውራጃውን አስተዳድረዋል። ኮንግረስ በከተማው ላይ የበላይ ስልጣን ይይዛል እና የአካባቢ ህጎችን ሊሽር ይችላል። የዲሲ ነዋሪዎች ድምጽ የማይሰጥ፣ ትልቅ ኮንግረስ ተወካይን ለተወካዮች ምክር ቤት ይመርጣሉ፣ ነገር ግን ወረዳው በሴኔት ውስጥ ውክልና የለውም። የዲስትሪክቱ መራጮች በ1961 በፀደቀው የዩናይትድ ስቴትስ ሕገ መንግሥት ሃያ ሦስተኛ ማሻሻያ መሠረት ሦስት ፕሬዚዳንታዊ መራጮችን ይመርጣሉ።
ታሪክ
በ17ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ አውሮፓውያን አካባቢውን ሲጎበኙ በፖቶማክ ወንዝ ዙሪያ ያሉ የተለያዩ የአልጎንኩዊያን ተናጋሪ የፒስካታዋይ ህዝቦች (ኮኖይ በመባልም የሚታወቁት) ጎሳዎች ይኖሩ ነበር። ናኮችታንክ በመባል የሚታወቀው አንድ ቡድን (በካቶሊክ ሚስዮናውያን ናኮስቲን ተብሎም ይጠራል) በአሁኑ ጊዜ በኮሎምቢያ ዲስትሪክት ውስጥ በአናኮስቲያ ወንዝ ዙሪያ ሰፈሮችን ጠብቋል። ከአውሮፓ ቅኝ ገዥዎች እና ከአጎራባች ጎሳዎች ጋር በተፈጠረ ግጭት የፒስካታዋይ ህዝብ ወደ ሌላ ቦታ እንዲዛወሩ አስገድዷቸዋል፣ አንዳንዶቹም በ1699 በፖይንት ኦፍ ሮክስ፣ ሜሪላንድ አቅራቢያ አዲስ ሰፈራ መስርተዋል።
እ.ኤ.አ. በጥቅምት 6 በፔንስልቬንያ ሙቲን በ 1783 ወደ ፕሪንስተን ፣ ኒው ጀርሲ ፣ ኮንግረስ ለኮንግረሱ ቋሚ የመኖሪያ ቦታ በማክበር ከግምት ውስጥ ለመግባት እራሱን ወደ አጠቃላይ ኮሚቴ ወስኗል ። በማግስቱ የማሳቹሴትስ ኤልብሪጅ ጄሪ ተንቀሳቅሷል “ከዚህ ቀደም እንደተገለፀው ከወንዙ በአንዱ ላይ ተስማሚ አውራጃ መግዛት የሚቻል ከሆነ ለኮንግሬስ አገልግሎት የሚውሉ ሕንፃዎች በ Trenton አቅራቢያ በሚገኘው በዴላዌር ዳርቻ ወይም በፖቶማክ ፣ በጆርጅታውን አቅራቢያ እንዲገነቡ ተንቀሳቅሷል። ለፌዴራል ከተማ"
ጄምስ ማዲሰን በጥር 23, 1788 በታተመው ፌዴራሊስት ቁጥር 43 ላይ አዲሱ የፌደራል መንግስት በብሄራዊ ካፒታል ላይ የራሱን ጥገና እና ደህንነትን ለመጠበቅ ስልጣን ያስፈልገዋል ሲል ተከራክሯል. የ 1783 ፔንስልቬንያ ሙቲኒ የብሄራዊ መንግስት አስፈላጊነት ላይ አፅንዖት ሰጥቷል. ለደህንነቱ ሲባል በየትኛውም ሀገር ላይ አለመተማመን. thumb|የቁም ሥዕል ጊዮርጊስ ዋሽንግተን ኣብ ኣመሪካ፡ መጀመርያ ፕረዚደንት፡ ኣመሪካን ብሪጣንያን ነጻ ኣውጺኡ።የማን ዋና ሀገር በስሙ የተሰየመ ነው። የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ አንድ፣ ክፍል ስምንት “አውራጃ (ከአሥር ማይል ካሬ የማይበልጥ) በተወሰኑ ክልሎች መቋረጥ ምክንያት እና ኮንግረስ በመቀበል የአሜሪካ መንግሥት መቀመጫ ይሆናል” እንዲቋቋም ይፈቅዳል። ሆኖም ሕገ መንግሥቱ ለዋና ከተማው የሚሆን ቦታ አልገለጸም። አሁን የ1790 ስምምነት (Compromise of 1790) በመባል በሚታወቀው ማዲሰን፣ አሌክሳንደር ሃሚልተን እና ቶማስ ጀፈርሰን የፌደራል መንግስት በደቡባዊ ዩናይትድ ስቴትስ አዲሱን ብሄራዊ ዋና ከተማ ለመመስረት የእያንዳንዱን የአብዮታዊ ጦርነት እዳ እንደሚከፍል ተስማምተዋል።
ፋውንዴሽን
እ.ኤ.አ. ሐምሌ 9 ቀን 1790 ኮንግረስ በፖቶማክ ወንዝ ላይ ብሔራዊ ዋና ከተማ እንዲፈጠር የፈቀደውን የመኖሪያ ህጉን አፀደቀ ። ትክክለኛው ቦታ የሚመረጠው በፕሬዚዳንት ጆርጅ ዋሽንግተን ሲሆን እ.ኤ.አ. ጁላይ 16 ህጉን በፈረሙ። በሜሪላንድ እና ቨርጂኒያ ግዛቶች ከተበረከተ መሬት የተቋቋመው የፌደራል ወረዳ የመጀመሪያ ቅርፅ 10 ማይል (16 ኪሜ) የሚለካ ካሬ ነበር። ) በእያንዳንዱ ጎን፣ በድምሩ 100 ካሬ ማይል (259 ኪ.ሜ.2)።
በግዛቱ ውስጥ ሁለት ቅድመ-ነባር ሰፈራዎች ተካተዋል፡ በ1751 የተመሰረተው የጆርጅታውን ወደብ ሜሪላንድ እና በ1749 የተቋቋመው የአሌክሳንድሪያ የወደብ ከተማ ቨርጂኒያ በ1791–92 በአንድሪው ኤሊኮት ስር ቡድን የኤሊኮትን ወንድሞች ጆሴፍን ጨምሮ እና ቤንጃሚን እና አፍሪካ-አሜሪካዊው የስነ ፈለክ ተመራማሪ ቤንጃሚን ባኔከር የፌደራል አውራጃ ድንበሮችን በመቃኘት የድንበር ድንጋዮችን በእያንዳንዱ ማይል ቦታ አስቀምጠዋል። ብዙዎቹ ድንጋዮች አሁንም ቆመዋል.
ከጆርጅታውን በስተምስራቅ በፖቶማክ ሰሜናዊ ባንክ አዲስ የፌደራል ከተማ ተሰራ። በሴፕቴምበር 9፣ 1791 የዋና ከተማዋን ግንባታ የሚቆጣጠሩት ሦስቱ ኮሚሽነሮች ከተማዋን ለፕሬዝዳንት ዋሽንግተን ክብር ሲሉ ሰየሙት። በዚያው ቀን፣ የፌደራል ዲስትሪክት ኮሎምቢያ (የሴት የ"ኮሎምበስ" ዓይነት) ተባለ፣ እሱም በዚያን ጊዜ ለዩናይትድ ስቴትስ በብዛት ጥቅም ላይ የሚውል የግጥም ስም ነበር። ኮንግረስ በኖቬምበር 17, 1800 የመጀመሪያውን ስብሰባ አካሄደ.
ኮንግረስ የ1801 የዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ ኦርጋኒክ ህግን አጽድቆ ዲስትሪክቱን በይፋ አደራጅቶ መላውን ግዛት በፌዴራል መንግስት በብቸኛ ቁጥጥር ስር አድርጎታል። በተጨማሪም በዲስትሪክቱ ውስጥ ያለው ቦታ በሁለት አውራጃዎች ተደራጅቷል፡ የዋሽንግተን አውራጃ በምስራቅ (ወይም በሰሜን) በፖቶማክ እና በምዕራብ (ወይም በደቡብ) የአሌክሳንድሪያ ካውንቲ። ይህ ህግ ከፀደቀ በኋላ፣ በዲስትሪክቱ የሚኖሩ ዜጎች የሜሪላንድ ወይም የቨርጂኒያ ነዋሪ ተደርገው አይቆጠሩም፣ ይህም በመሆኑ በኮንግረስ ውስጥ ያላቸውን ውክልና አብቅቷል።
በ 1812 ጦርነት ወቅት ማቃጠል
thumb|በብላደንስበርግ (1814) ጦርነት ድል ካደረጉ በኋላ ብሪታኒያ ዋሽንግተን ዲሲ ገብተው ዋይት ሀውስን ጨምሮ ሕንፃዎችን አቃጥለዋል። እ.ኤ.አ. ኦገስት 24-25፣ 1814 የዋሽንግተን ቃጠሎ ተብሎ በሚታወቀው ወረራ የእንግሊዝ ጦር በ1812 ጦርነት ዋና ከተማዋን ወረረ። በጥቃቱ ወቅት ካፒቶል፣ ግምጃ ቤት እና ዋይት ሀውስ ተቃጥለው ወድመዋል።[36] አብዛኛዎቹ የመንግስት ሕንፃዎች በፍጥነት ተስተካክለዋል; ነገር ግን ካፒቶል በወቅቱ በግንባታ ላይ የነበረ ሲሆን አሁን ባለው መልኩ እስከ 1868 ድረስ አልተጠናቀቀም.
ተሃድሶ እና የእርስ በርስ ጦርነት
በ1830ዎቹ የአውራጃው ደቡባዊ የአሌክሳንድሪያ ግዛት በከፊል በኮንግሬስ ቸልተኝነት ወደ ኢኮኖሚያዊ ውድቀት ገባ። የአሌክሳንድሪያ ከተማ በአሜሪካ የባሪያ ንግድ ውስጥ ትልቅ ገበያ ነበረች እና የባርነት ደጋፊ ነዋሪዎች በኮንግረስ ውስጥ አቦሊሽኒስቶች በአውራጃው ውስጥ ያለውን ባርነት ያቆማሉ ብለው ፈርተዋል ፣ ይህም ኢኮኖሚውን የበለጠ አሳዝኖታል። የአሌክሳንድሪያ ዜጎች ቨርጂኒያ አውራጃውን ለመመስረት የሰጠችውን መሬት እንድትመልስ ተማጽነዋል፣ ይህም ወደ ኋላ መመለስ በሚባል ሂደት።
የቨርጂኒያ ጠቅላላ ጉባኤ በየካቲት 1846 የአሌክሳንድሪያን መመለስ ለመቀበል ድምጽ ሰጥቷል። በጁላይ 9, 1846 ኮንግረስ ቨርጂኒያ የሰጠችውን ግዛት በሙሉ ለመመለስ ተስማምቷል. ስለዚህ፣ የዲስትሪክቱ አካባቢ በመጀመሪያ በሜሪላንድ የተለገሰውን ክፍል ብቻ ያቀፈ ነው። የባርነት ደጋፊ የሆኑትን እስክንድርያውያንን ስጋት በማረጋገጥ፣ በ1850 የተደረገው ስምምነት በዲስትሪክቱ ውስጥ የባሪያ ንግድን ይከለክላል፣ ምንም እንኳን በራሱ ባርነት ባይሆንም።
እ.ኤ.አ. በ 1861 የአሜሪካ የእርስ በርስ ጦርነት መፈንዳቱ የፌደራል መንግስት እንዲስፋፋ እና በዲስትሪክቱ ህዝብ ውስጥ ጉልህ የሆነ እድገት አስገኝቷል ፣ ብዙ ነፃ የወጡ ባሪያዎችን ጨምሮ። ፕሬዘደንት አብርሃም ሊንከን በ1862 የካሳ ነፃ ማውጣት ህግን ፈርመዋል፣ እሱም በኮሎምቢያ አውራጃ ባርነትን አብቅቶ ወደ 3,100 የሚጠጉ በባርነት የተያዙ ሰዎችን ነፃ ያወጣ፣ ከነጻ ማውጣት አዋጁ ከዘጠኝ ወራት በፊት። እ.ኤ.አ. በ 1868 ኮንግረስ ለዲስትሪክቱ አፍሪካዊ አሜሪካውያን ወንድ ነዋሪዎች በማዘጋጃ ቤት ምርጫ የመምረጥ መብት ሰጣቸው ።
ማደግ እና መልሶ ማልማት
በ1870 የዲስትሪክቱ ህዝብ ካለፈው ቆጠራ 75% ወደ 132,000 የሚጠጉ ነዋሪዎች አድጓል።[43] ምንም እንኳን የከተማዋ እድገት ቢኖርም ዋሽንግተን አሁንም ቆሻሻ መንገዶች ነበሯት እና መሰረታዊ የንፅህና አጠባበቅ እጦት ነበር። አንዳንድ የኮንግረስ አባላት ዋና ከተማዋን ወደ ምዕራብ አቅጣጫ እንድታንቀሳቅስ ሀሳብ አቅርበዋል፣ ነገር ግን ፕሬዘዳንት ኡሊሴስ ኤስ ግራንት ይህን የመሰለ ሀሳብ ከግምት ውስጥ ለማስገባት ፍቃደኛ አልነበሩም። thumb|ፕሬዝደንት አብርሃም ሊንከን የዩናይትድ ስቴትስ ካፒቶል ጉልላት ግንባታ በአሜሪካ የእርስ በርስ ጦርነት (1861) እንዲቀጥል አበክረው ገለጹ። የሰሜን ዋሽንግተን እና የኋይት ሀውስ እይታ ከዋሽንግተን ሀውልት አናት በ1900ዎቹ መጀመሪያ ላይ
ኮንግረሱ የዋሽንግተን እና የጆርጅታውን ከተሞች የግለሰብ ቻርተሮችን የሻረውን፣ የዋሽንግተን ካውንቲ የሻረው እና ለመላው የኮሎምቢያ ዲስትሪክት አዲስ የክልል መንግስት የፈጠረው የ1871 የኦርጋኒክ ህግን አጽድቋል።
ከተሃድሶው በኋላ፣ ፕሬዘደንት ግራንት በ1873 አሌክሳንደር ሮቤይ ሼፐርድን የዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ ገዥ አድርጎ ሾሙት። Shepherd የዋሽንግተን ከተማን በእጅጉ የሚያሻሽሉ ትልልቅ ፕሮጀክቶችን ፈቀደ፣ ነገር ግን በመጨረሻ የዲስትሪክቱን መንግስት አፈረሰ። እ.ኤ.አ. በ 1874 ኮንግረስ የክልል መንግስትን በተሾሙ ሶስት አባላት ያሉት የኮሚሽነሮች ቦርድ ተክቷል ።
የከተማዋ የመጀመሪያ በሞተር የሚንቀሳቀሱ የጎዳና ላይ መኪናዎች አገልግሎት መስጠት የጀመሩት በ1888 ነው። ከዋሽንግተን ከተማ የመጀመሪያ ድንበሮች ባሻገር በዲስትሪክቱ አካባቢዎች እድገት አስገኝተዋል። የዋሽንግተን የከተማ ፕላን በቀጣዮቹ አስርት ዓመታት ውስጥ በዲስትሪክቱ ውስጥ ተስፋፋ።[የጆርጅታውን የመንገድ ፍርግርግ እና ሌሎች የአስተዳደር ዝርዝሮች በ1895 ከህጋዊዋ የዋሽንግተን ከተማ ጋር ተዋህደዋል።ነገር ግን ከተማዋ ደካማ የመኖሪያ ቤት ሁኔታ ነበራት እና ህዝባዊ ስራዎች ተጨናንቀዋል። በ1900ዎቹ መጀመሪያ ላይ የ"ከተማ ውብ እንቅስቃሴ" አካል በመሆን የከተማ እድሳት ፕሮጀክቶችን በማካሄድ አውራጃው በብሔሩ ውስጥ የመጀመሪያዋ ከተማ ነበረች።
እ.ኤ.አ. በ 1930 ዎቹ በአዲሱ ስምምነት ምክንያት የፌዴራል ወጪ መጨመር በዲስትሪክቱ ውስጥ አዳዲስ የመንግስት ሕንፃዎች ፣ መታሰቢያዎች እና ሙዚየሞች እንዲገነቡ ምክንያት ሆኗል ፣ ለአካባቢው ነዋሪዎች ለደህንነት እና ለትምህርት የሚሰጠውን ገንዘብ በመቀነስ "የእኔ ምርጫዎች ለኒገር ገንዘብ ለማውጣት አይቆሙም." thumb|የአሜሪካ ዋና በበረዶ የተከበበ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት የመንግስት እንቅስቃሴን የበለጠ ጨምሯል, በዋና ከተማው ውስጥ የፌደራል ሰራተኞችን ቁጥር በመጨመር; እ.ኤ.አ. በ 1950 ፣ የዲስትሪክቱ ህዝብ ብዛት 802,178 ነዋሪዎች ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል።
የዜጎች መብቶች እና የቤት አገዛዝ ዘመን
የዩናይትድ ስቴትስ ሕገ መንግሥት ሃያ ሦስተኛው ማሻሻያ እ.ኤ.አ. በ 1961 ጸድቋል ፣ ይህም አውራጃው በምርጫ ኮሌጅ ውስጥ ለፕሬዚዳንት እና ለምክትል ፕሬዝዳንት ምርጫ ሶስት ድምጾችን ሰጥቷል ፣ ግን አሁንም በኮንግረስ ውስጥ ምንም ድምጽ መስጠት አልቻለም ።
የዜጎች መብት መሪ ዶ/ር ማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየር ከተገደለ በኋላ ሚያዝያ 4 ቀን 1968 በአውራጃው ውስጥ ረብሻዎች ተቀስቅሰዋል፣ በዋናነት በ U Street፣ 14th Street፣ 7th Street እና H Street ኮሪደሮች፣ የጥቁሮች መኖሪያ ማዕከላት እና የንግድ አካባቢዎች. ከ13,600 የሚበልጡ የፌደራል ወታደሮች እና የዲ.ሲ. ጦር ብሄራዊ ጥበቃ አባላት ብጥብጡን እስኪያስቆሙ ድረስ ለሶስት ቀናት ብጥብጡ ቀጥሏል። ብዙ መደብሮች እና ሌሎች ሕንፃዎች ተቃጥለዋል; የመልሶ ግንባታው ግንባታ እስከ 1990ዎቹ መጨረሻ ድረስ አልተጠናቀቀም።
እ.ኤ.አ. በ1973፣ ኮንግረስ ለዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ የቤት ህግ ህግን አፅድቋል፣ ይህም ለዲስትሪክቱ ከንቲባ እና አስራ ሶስት አባላት ያሉት ምክር ቤት ያቀርባል። እ.ኤ.አ. በ 1975 ዋልተር ዋሽንግተን ለመጀመሪያ ጊዜ የተመረጠ እና የመጀመሪያው ጥቁር የዲስትሪክቱ ከንቲባ ሆነ።
የመሬት አቀማመጥ እና አካባቢ
thumb|በሌሊት የዋሽንግተን ዲሲ የሰማይ መስመር፣ በጥንታዊ ተመስጧዊ የሆኑ ምልክቶችን በማሳየት ላይ። ዋሽንግተን ዲሲ በዩኤስ ምስራቅ የባህር ጠረፍ መካከለኛ አትላንቲክ ክልል ውስጥ ትገኛለች። በዲስትሪክት ኦፍ ኮሎምቢያ ዳግም ለውጥ ምክንያት፣ ከተማዋ በድምሩ 68.34 ካሬ ማይል (177 ኪ.ሜ.2) ያላት ሲሆን ከዚህ ውስጥ 61.05 ካሬ ማይል (158.1 ኪ.ሜ.2) መሬት እና 7.29 ካሬ ማይል (18.9 ኪ.ሜ.2) (10.67%) ውሃ ነው። ድስትሪክቱ በሰሜን ምዕራብ በሞንትጎመሪ ካውንቲ ሜሪላንድ ይዋሰናል። የፕሪንስ ጆርጅ ካውንቲ, ሜሪላንድ ወደ ምስራቅ; አርሊንግተን ካውንቲ, ቨርጂኒያ ወደ ምዕራብ; እና አሌክሳንድሪያ፣ ቨርጂኒያ ወደ ደቡብ። ዋሽንግተን ዲሲ ከባልቲሞር 38 ማይል (61 ኪሜ) ከፊላደልፊያ 124 ማይል (200 ኪሜ) እና ከኒውዮርክ ከተማ 227 ማይል (365 ኪሜ) ይርቃል።
የፖቶማክ ወንዝ ደቡባዊ ባንክ የዲስትሪክቱን ድንበር ከቨርጂኒያ ጋር የሚዋሰን ሲሆን ሁለት ዋና ዋና ገባር ወንዞች አሉት፡ የአናኮስቲያ ወንዝ እና ሮክ ክሪክ። ቲበር ክሪክ፣ በአንድ ወቅት በናሽናል ሞል በኩል ያለፈው የተፈጥሮ የውሃ ​​መስመር፣ በ1870ዎቹ ሙሉ በሙሉ ከመሬት በታች ተዘግቶ ነበር። ክሪኩ ከ1815 እስከ 1850ዎቹ ድረስ በከተማይቱ በኩል ወደ አናኮስቲያ ወንዝ እንዲያልፍ የሚያስችለውን አሁን የተሞላውን የዋሽንግተን ሲቲ ካናል የተወሰነ ክፍል ፈጠረ። የቼሳፔክ እና የኦሃዮ ካናል በጆርጅታውን ይጀምራል እና በ19ኛው ክፍለ ዘመን በዋሽንግተን ሰሜናዊ ምዕራብ ጫፍ በአትላንቲክ የባህር ሰሌዳ የውድቀት መስመር ላይ የሚገኘውን የፖቶማክ ወንዝ ትንሹን ፏፏቴ ለማለፍ ጥቅም ላይ ውሏል።
በዲስትሪክቱ ውስጥ ያለው ከፍተኛው የተፈጥሮ ከፍታ 409 ጫማ (125 ሜትር) ከባህር ጠለል በላይ በፎርት ሬኖ ፓርክ በላይኛው ሰሜናዊ ምዕራብ ዋሽንግተን ይገኛል። ዝቅተኛው ነጥብ በፖቶማክ ወንዝ ላይ የባህር ከፍታ ነው. የዋሽንግተን ጂኦግራፊያዊ ማእከል በ 4 ኛ እና ኤል ጎዳና NW መገናኛ አጠገብ ነው።
ዲስትሪክቱ 7,464 ኤከር (30.21 ኪ.ሜ.2) የፓርክ መሬት፣ ከከተማዋ አጠቃላይ ስፋት 19% ያህሉ እና ከፍተኛ ጥግግት ካላቸው የአሜሪካ ከተሞች መካከል ሁለተኛው ከፍተኛው መቶኛ አለው። ይህ ምክንያት በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ካሉት 100 በሕዝብ ብዛት ካላቸው ከተሞች ውስጥ በፓርኮች ስርዓት በ2018 ParkScore ደረጃ ለፓርኮች ተደራሽነት እና ጥራት በሀገሪቱ በሦስተኛ ደረጃ እንድትገኝ ዋሽንግተን ዲሲን አስተዋጽዖ አድርጓል ሲል ለትርፍ ያልተቋቋመ ትረስት ፎር የህዝብ መሬት ገልጿል።
ዋሽንግተን በምሽት ከሰማይ ታየች። thumb|የሊንከን መታሰቢያ በአመት ስድስት ሚሊዮን ያህል ጉብኝቶችን ይቀበላል። የብሔራዊ ፓርክ አገልግሎት አብዛኛው 9,122 ኤከር (36.92 ኪ.ሜ.2) በዩኤስ መንግስት ባለቤትነት የተያዘውን የከተማ መሬት ያስተዳድራል። የሮክ ክሪክ ፓርክ 1,754-acre (7.10km2) በሰሜን ምዕራብ ዋሽንግተን ውስጥ የሚገኝ የከተማ ደን ሲሆን ከተማዋን ለሁለት በሚከፋፍል ጅረት ሸለቆ በኩል 9.3 ማይል (15.0 ኪሜ) ይዘልቃል። እ.ኤ.አ. በ1890 የተመሰረተው የሀገሪቱ አራተኛው አንጋፋ ብሄራዊ ፓርክ ሲሆን የተለያዩ የእፅዋት እና የእንስሳት ዝርያዎች መገኛ ሲሆን ራኮን፣ አጋዘን፣ ጉጉት እና ኮዮት ይገኙበታል። ሌሎች የብሔራዊ ፓርክ አገልግሎት ንብረቶች የC&O Canal ብሔራዊ ታሪካዊ ፓርክ፣ ብሔራዊ የገበያ ማዕከል እና መታሰቢያ ፓርኮች፣ ቴዎዶር ሩዝቬልት ደሴት፣ ኮሎምቢያ ደሴት፣ ፎርት ዱፖንት ፓርክ፣ ሜሪዲያን ሂል ፓርክ፣ ኬኒልዎርዝ ፓርክ እና የውሃ ውስጥ አትክልት ስፍራዎች እና አናኮስያ ፓርክ ያካትታሉ። የዲ.ሲ. የፓርኮች እና መዝናኛ መምሪያ የከተማዋን 900 ኤከር (3.6 ኪሜ 2) የአትሌቲክስ ሜዳዎችና የመጫወቻ ሜዳዎች፣ 40 የመዋኛ ገንዳዎች እና 68 የመዝናኛ ማዕከላትን ይጠብቃል። የዩኤስ የግብርና ዲፓርትመንት 446-acre (1.80 km2) የአሜሪካ ብሔራዊ አርቦሬተም በሰሜን ምስራቅ ዋሽንግተን ይሠራል።
የአየር ንብረት
ዋሽንግተን እርጥበታማ የአየር ንብረት ቀጠና ውስጥ ትገኛለች (Köppen: Cfa)። የትሬዋርታ ምደባ እንደ ውቅያኖስ የአየር ንብረት (ዶ) ይገለጻል።
ክረምት ብዙውን ጊዜ በቀላል በረዶ ይቀዘቅዛል ፣ እና ክረምቱ ሞቃት እና እርጥብ ነው። አውራጃው በእጽዋት ጠንካራነት ዞን 8 ሀ በመሃል ከተማ አቅራቢያ እና ዞን 7 ለ በከተማው ውስጥ ሌላ ቦታ ላይ ነው, ይህም እርጥብ የአየር ንብረት መኖሩን ያሳያል.
የዩኤስ ካፒቶል በበረዶ ተከቧል
ፀደይ እና መኸር ለመሞቅ ቀላል ናቸው ፣ ክረምቱ ቀዝቃዛ ሲሆን አመታዊ የበረዶ ዝናብ በአማካይ 15.5 ኢንች (39 ሴ.ሜ) ነው። የክረምቱ የሙቀት መጠን ከታህሳስ አጋማሽ እስከ ፌብሩዋሪ አጋማሽ ድረስ በአማካይ ወደ 38 °F (3 ° ሴ) አካባቢ። ነገር ግን ከ60°F (16°C) በላይ ያለው የክረምት ሙቀት ብዙም የተለመደ አይደለም።
ክረምቱ ሞቃት እና እርጥብ ሲሆን የጁላይ እለታዊ አማካኝ 79.8°F (26.6°C) እና አማካኝ ዕለታዊ አንጻራዊ የእርጥበት መጠን 66% ሲሆን ይህም መጠነኛ የሆነ የግል ምቾት ያመጣል። የሙቀት ጠቋሚዎች በበጋው ከፍታ ላይ በመደበኛነት ወደ 100 ዲግሪ ፋራናይት (38 ዲግሪ ሴንቲ ግሬድ) ይቀርባሉ። በበጋው ውስጥ ያለው ሙቀት እና እርጥበት ጥምረት በጣም ተደጋጋሚ ነጎድጓዳማዎችን ያመጣል, አንዳንዶቹም አልፎ አልፎ በአካባቢው አውሎ ነፋሶችን ይፈጥራሉ. thumb|ጠቅላይ ፍርድ ቤት ሕንፃ አውሎ ነፋሶች በዋሽንግተን ላይ በአማካይ በየአራት እና ስድስት ዓመታት አንድ ጊዜ ይነካል ። በጣም ኃይለኛ አውሎ ነፋሶች "nor'easters" ይባላሉ, ይህም ብዙውን ጊዜ በምስራቅ የባህር ዳርቻ ትላልቅ ክፍሎች ላይ ተጽዕኖ ያሳድራል. እ.ኤ.አ. ከጥር 27 እስከ 28 ቀን 1922 ከተማዋ 28 ኢንች (71 ሴ.ሜ) የበረዶ ዝናብ አግኝታለች ፣ ይህም በ 1885 ኦፊሴላዊ ልኬቶች ከጀመሩበት ጊዜ ጀምሮ ትልቁ የበረዶ አውሎ ንፋስ ነው። በወቅቱ በተቀመጡት ማስታወሻዎች መሰረት ከተማዋ ከ30 እስከ 36 ኢንች (76 እና 91 ሴ.ሜ) በጥር 1772 ከበረዶ አውሎ ንፋስ.
ሉሳካ
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር ከነአካባቢው 1,773,300 ሆኖ ሲገመት ከተማው ብቻውን 1,265,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው -15.43333°N, 28.33333°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
ዋሺንግተን ዲሲ
የአየር ንብረት
አውሎ ነፋሶች (ወይም ቀሪዎቻቸው) በበጋ መጨረሻ እና በመኸር መጀመሪያ ላይ አልፎ አልፎ አካባቢውን ይከታተላሉ። ሆኖም፣ ዋሽንግተን ሲደርሱ ብዙ ጊዜ ደካማ ይሆናሉ፣ ይህም በከፊል የከተማዋ መሀል አካባቢ ነው። የፖቶማክ ወንዝ ጎርፍ ግን ከፍተኛ ማዕበል፣ አውሎ ንፋስ እና የውሃ ፍሳሽ ጥምረት በጆርጅታውን ሰፈር ከፍተኛ የንብረት ውድመት ማድረጉ ይታወቃል።
ሉሳካ
በ1897 ዓ.ም. ሉሳካ ለአለቃው ሉሳካ ተሰይሞ በአውሮፓውያን የተስፋፋ መንደር ነበረ። በ1927 ዓ.ም. የእንግሊዝ ቅኝ ግዛት ስሜን ሮዴዝያ መቀመጫ ወዲህ ከሊቪንግስቶን ተዛወረ። በ1957 ዓ.ም. ዛምቢያ ነጻነት ሲያገኝ የዛምቢያ ዋና ከተማ ሆነ።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአፍሪካ ከተሞች
ዋሺንግተን ዲሲ
የአየር ንብረት
በዓመቱ ውስጥ ዝናብ ይከሰታል.
ከፍተኛው የተመዘገበው የሙቀት መጠን 106°F (41°C) በነሐሴ 6፣ 1918 እና በጁላይ 20፣ 1930 ነበር። ዝቅተኛው የሙቀት መጠን -15°F (-26°C) በየካቲት 11፣ 1899፣ ልክ በፊት፣ እ.ኤ.አ. የ 1899 ታላቁ የበረዶ አውሎ ንፋስ [81] በተለመደው አመት፣ ከተማዋ በአማካይ ወደ 37 ቀናት በ90 ዲግሪ ፋራናይት (32°ሴ) እና 64 ምሽቶች ከቅዝቃዜ ምልክት (32°F ወይም 0°C) በታች።[77] በአማካይ፣ የመጀመሪያው ቀን በትንሹ ወይም ከዚያ በታች ቅዝቃዜ ያለው ህዳር 18 ሲሆን የመጨረሻው ቀን መጋቢት 27 ነው።
የከተማ ገጽታ
thumb|አርቦሬተም ብዙ መንገዶችን እና የአትክልት ቦታዎችን እንዲሁም የብሔራዊ ካፒቶል አምዶች ሀውልትን ያካትታል ዋሽንግተን ዲሲ የታቀደ ከተማ ነች። እ.ኤ.አ. በ1791 ፕሬዘዳንት ዋሽንግተን ፒየር (ፒተር) ቻርለስ ኤል ኤንፋንት የተባለውን የፈረንሳይ ተወላጅ አርክቴክት እና የከተማ ፕላነር አዲሷን ዋና ከተማ እንዲቀርፅ አዘዘ። የከተማውን እቅድ ለማውጣት እንዲረዳው ስኮትላንዳዊ ቀያሽ አሌክሳንደር ራልስተንን ጠየቀ። የL'Enfant ፕላን ከአራት ማዕዘኖች የሚወጡ ሰፋፊ መንገዶችን እና መንገዶችን አቅርቧል፣ ይህም ለክፍት ቦታ እና ለመሬት አቀማመጥ። ዲዛይኑን ቶማስ ጀፈርሰን በላከው እንደ ፓሪስ፣ አምስተርዳም፣ ካርልስሩሄ እና ሚላን ባሉ ከተሞች እቅዶች ላይ ተመስርቷል። የL'Enfant ንድፍ እንዲሁ በአትክልት ስፍራ የተሸፈነ "ታላቅ ጎዳና" በግምት 1 ማይል (1.6 ኪሜ) ርዝማኔ እና 400 ጫማ (120 ሜትር) ስፋት ያለው አሁን ናሽናል ሞል በሆነው አካባቢ ነበር። ፕሬዝዳንት ዋሽንግተን የዋና ከተማዋን ግንባታ እንዲቆጣጠሩ ከተሾሙት ሶስት ኮሚሽነሮች ጋር በተፈጠረው ግጭት ምክንያት ኤልንፋንት በማርች 1792 አሰናበቷት። ከL'Enfant ጋር ከተማዋን በመቃኘት ይሰራ የነበረው አንድሪው ኢሊኮት ዲዛይኑን የማጠናቀቅ ኃላፊነት ተሰጥቶት ነበር። ምንም እንኳን ኤሊኮት በመጀመሪያዎቹ እቅዶች ላይ ማሻሻያ ቢያደርግም—በአንዳንድ የመንገድ ቅጦች ላይ ለውጦችን ጨምሮ—ኤል ኤንፋንት አሁንም ለከተማዋ አጠቃላይ ዲዛይን እውቅና ተሰጥቶታል።
ከመሬት ደረጃ የሚታየው ረዥም ሕንፃ።
በዱፖንት ክበብ ሰፈር ውስጥ ባለ 12 ፎቅ የካይሮ አፓርትመንት ሕንፃ (1894) ግንባታ የግንባታ ከፍታ ገደቦችን አነሳሳ።
በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ፣ የኤልኤንፋንት ታላቅ ብሄራዊ ዋና ከተማ ራዕይ በብሔራዊ ሞል ላይ ያለውን የባቡር ጣቢያን ጨምሮ በደሳሳ ሰፈሮች እና በዘፈቀደ በተቀመጡ ህንፃዎች ተበላሽቷል። ኮንግረስ የዋሽንግተንን ሥነ ሥርዓት አስኳል የማስዋብ ኃላፊነት የተሰጠው ልዩ ኮሚቴ አቋቋመ። የማክሚላን ፕላን በመባል የሚታወቀው በ1901 የተጠናቀቀ ሲሆን የካፒቶል ሜዳዎችን እና ናሽናል ሞልን እንደገና ማስዋብ፣ የተጎሳቆሉ አካባቢዎችን ማጽዳት እና አዲስ ከተማ አቀፍ የፓርክ ስርዓት መዘርጋትን ያካትታል። ዕቅዱ የL'Enfant የታሰበውን ንድፍ በእጅጉ ጠብቆታል ተብሎ ይታሰባል። thumb|የኋይት ሀውስ ጓሮ፣ ምስሉ የባህር አንድ ሄሊኮፕተር ከፕሬዝዳንቱ ጋር ሲበር ያሳያል የጆርጅታውን ሰፈር በፌዴራል መሰል ታሪካዊ ተራ ቤቶች ይታወቃል። ከፊት ለፊት ያለው የ19ኛው ክፍለ ዘመን ቼሳፔክ እና ኦሃዮ ቦይ ነው።
በህግ የዋሽንግተን ሰማይ መስመር ዝቅተኛ እና ሰፊ ነው። እ.ኤ.አ. የ 1910 የፌዴራል የህንፃዎች ከፍታ ህግ ከ 20 ጫማ (6.1 ሜትር) ጋር ከተጠጋው የመንገድ ስፋት የማይበልጡ ሕንፃዎችን ይፈቅዳል። ምንም እንኳን ብዙ ሰዎች ቢያምኑም፣ የዲስትሪክቱ ረጅሙ መዋቅር ሆኖ በቆየው የዩናይትድ ስቴትስ ካፒቶል ሕንፃ ወይም 555 ጫማ (169 ሜትር) ዋሽንግተን ሐውልት ላይ ሕንፃዎችን የሚገድብ ሕግ የለም። የከተማው አመራሮች የከፍታ መገደቡን አውራጃው በከተማ ዳርቻ መስፋፋት ምክንያት የሚፈጠሩ የመኖሪያ ቤቶች እና የትራፊክ ችግሮች ውሱን የሆነበት ዋና ምክንያት ነው ሲሉ ተችተዋል።
ዲስትሪክቱ በአራት ኳድራንት እኩል ያልሆነ ቦታ የተከፈለ ነው፡ ሰሜን ምዕራብ (NW)፣ ሰሜን ምስራቅ (NE)፣ ደቡብ ምስራቅ (SE) እና ደቡብ ምዕራብ (SW)። አራት ማዕዘኖቹን የሚይዙት መጥረቢያዎች ከዩኤስ ካፒቶል ሕንፃ ይወጣሉ. ሁሉም የመንገድ ስሞች አካባቢቸውን ለመጠቆም የኳድራንት ምህጻረ ቃልን ያካትታሉ እና የቤት ቁጥሮች በአጠቃላይ ከካፒቶል ርቀው ከሚገኙት ብሎኮች ብዛት ጋር ይዛመዳሉ። አብዛኛዎቹ ጎዳናዎች በፍርግርግ ስርዓተ-ጥለት የተቀመጡት ከምስራቅ - ምዕራብ ጎዳናዎች በፊደል የተሰየሙ (ለምሳሌ ፣ ሲ ስትሪት SW) ፣ ሰሜን - ደቡብ ጎዳናዎች በቁጥር (ለምሳሌ ፣ 4th Street NW) እና ሰያፍ መንገዶች ፣ አብዛኛዎቹ በክልሎች የተሰየሙ ናቸው።.
የዋሽንግተን ከተማ በሰሜን በ Boundary Street (በ1890 ፍሎሪዳ ጎዳና ተብሎ ተሰየመ)፣ ወደ ምዕራብ ሮክ ክሪክ እና በምስራቅ የዋሽንግተን ጎዳና ፍርግርግ የአናኮስቲያ ወንዝ የተዘረጋ ሲሆን በተቻለ መጠን በአውራጃው ከ 1888 ጀምሮ ተዘረጋ። የጆርጅታውን ጎዳናዎች በ1895 ተሰይመዋል። በተለይም እንደ ፔንስልቬንያ አቬኑ—ዋይት ሀውስን ከካፒቶል ጋር የሚያገናኘው እና ኬ ጎዳና—የብዙ የሎቢ ቡድኖች ቢሮዎችን የያዘው አንዳንድ ጎዳናዎች ትኩረት የሚስቡ ናቸው። ሕገ መንግሥታዊ ጎዳና እና የነጻነት ጎዳና፣ በናሽናል ሞል በሰሜን እና በደቡብ በኩል፣ በቅደም ተከተል፣ የብዙ የዋሽንግተን ታዋቂ ሙዚየሞች፣ የስሚዝሶኒያን ተቋም ህንጻዎች፣ የብሔራዊ ቤተ መዛግብት ህንፃን ጨምሮ መኖሪያ ናቸው። ዋሽንግተን 177 የውጭ ኤምባሲዎችን ያስተናግዳል፣ በውጭ ሀገራት ባለቤትነት ከተያዙት ከ1,600 በላይ የመኖሪያ ንብረቶች ውጭ ወደ 297 የሚጠጉ ሕንፃዎችን ያቀፈች ሲሆን ከእነዚህም አብዛኛዎቹ የኢምባሲ ረድፍ ተብሎ በሚታወቀው የማሳቹሴትስ ጎዳና ክፍል ነው።
አርክቴክቸር
thumb|በረዶ፣ ዋሽንግተን ዲሲ በመጀመሪያዎቹ ቀናት የዋሽንግተን አርክቴክቸር በጣም ይለያያል። በአሜሪካ የስነ-ህንፃ ኢንስቲትዩት እ.ኤ.አ. በ 2007 “የአሜሪካ ተወዳጅ አርክቴክቸር” ደረጃ ከያዙት 10 ምርጥ ሕንፃዎች ውስጥ ስድስቱ በኮሎምቢያ ዲስትሪክት ውስጥ ይገኛሉ፡ ዋይት ሀውስ፣ ዋሽንግተን ብሄራዊ ካቴድራል፣ የቶማስ ጀፈርሰን መታሰቢያ፣ የዩናይትድ ስቴትስ ካፒቶል፣ የሊንከን መታሰቢያ ፣ እና የቬትናም የቀድሞ ወታደሮች መታሰቢያ። የኒዮክላሲካል፣ የጆርጂያ፣ የጎቲክ እና የዘመናዊው የስነ-ህንጻ ቅጦች ሁሉም በዋሽንግተን ውስጥ በእነዚያ ስድስቱ መዋቅሮች እና ሌሎች በርካታ ታዋቂ ህንጻዎች መካከል ተንጸባርቀዋል። ለየት ያሉ ሁኔታዎች በፈረንሳይ ሁለተኛ ኢምፓየር ዘይቤ እንደ የአይዘንሃወር ሥራ አስፈፃሚ ቢሮ ሕንፃ ያሉ ሕንፃዎችን ያካትታሉ።[105] የሜሪዲያን ሂል ፓርክ ከጣልያን ህዳሴ መሰል አርክቴክቸር ጋር ተንሸራታች ፏፏቴ ይዟል። የዋሽንግተን ሜትሮ ጣቢያዎች ውስጠኛ ክፍል በብሩታሊዝም በጠንካራ ተጽዕኖ የተነደፉ ናቸው።
በሌሊት የዋሽንግተን ዲሲ የሰማይ መስመር፣ በጥንታዊ ተመስጧዊ የሆኑ ምልክቶችን በማሳየት ላይ።
ከዋሽንግተን መሃል ከተማ ውጭ፣ የስነ-ህንፃ ቅጦች የበለጠ የተለያዩ ናቸው። ታሪካዊ ሕንፃዎች በዋነኝነት የሚነደፉት በ Queen An, Chateausque, Richardsonian Romanesque, Georgian Revival, Beaux-Arts እና በተለያዩ የቪክቶሪያ ቅጦች ውስጥ ነው. የመጋዘፊያ ቤቶች በተለይ ከርስ በርስ ጦርነት በኋላ በተዘጋጁ አካባቢዎች ጎልተው የሚታዩ ሲሆን በተለምዶ የፌደራሊዝም እና የቪክቶሪያን ዲዛይኖችን በመከተል የጆርጅታውን የድሮ ስቶን ቤት በ1765 ተገንብቶ በከተማው ውስጥ እጅግ ጥንታዊው የመጀመሪያ ህንፃ ያደርገዋል። በ1789 የተመሰረተው የጆርጅታውን ዩኒቨርሲቲ የሮማንስክ እና የጎቲክ ሪቫይቫል ስነ-ህንፃ ድብልቅን ያሳያል።የሮናልድ ሬገን ህንፃ በዲስትሪክቱ ውስጥ ትልቁ ህንፃ ሲሆን በአጠቃላይ ወደ 3.1 ሚሊዮን ካሬ ጫማ (288,000 m2) ስፋት አለው። መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአሜሪካ ከተሞች መደብ:ዋሺንግተን ዲሲ
ጫት
500px|thumb|ጫት ጫት ወይንም በርጫ፡ በርጫ  በምስራቅ አፍሪካና በየመን የተለመደ ቅጠል ነው። የጫትን ቅጠል በማኘክ 'ምርቃና' የሚባል ቃሚዎቹ ተወዳጅ ስሜት ነው የሚሉት ላይ መድረስ ይቻላል። ይህ የሚሆነው ጫት ውስጥ ያሉት ንጥረ ነግሮች ኣንጎል ላይ በሚፈጥሩት ለውጥ ሲሆን የጫት ወይም ጅማ የስነ ፍጥረት ስሙ በእንግሊዝኛ Catha edulis ነው።  ጫት የተገኘው ኢትዮጵያ ውስጥ ነው ይባላል።
የጫት ዝርያዎች በኤትዮጵያ ወስጥ በተለያዪ ክፍለ ሃገራት ይገኛል። እንደየአገሩም የጫት (የተክሉ) ዓይነት እና በወስጡ ያለው ንጥረ ነገር ጥንካሬ (የምርቃና ሃይል) ይለያያል። በሃረር እና በአካባቢው የሚገኝ የጫት ዓይነት (ዓወዳይ) የሚባል ሲሆን  ቅርንጫፎቹ ረጃጅም ቅጠሉ ደግሞ ሰፋ ያለ (ከሌሎች የጫት ዓይነቶች ጋር ሲተያይ) በወንዶ ገነት አካባቢ የሚገኘው ደግሞ 'ወንዶ ገነት' የሚባል ሲሆን የማስከር (የምርቃና) ሃይሉ ከዓወዳይ  እንደሚበልጥ  ይነገራል። የተክሉ ዓይነት፡ ቅርንጫፎቹ ቀጫጭን እና አጫጭር፣ ቅጠሉም ቀጠን ብሎ ዓወዳይን  ያህል ወዝ የሌለው። ጫት በተለያዩ የኢትዮጵያ ክልላት በተለያየ አይነት መልኩ በመቃም ላይ ይገኛል። ለአብነትም በአማራ ክልል ውስጥ በጎንደር ባህርዳርና አካባቢዎቹ የጫት አቃቃምም ሆነ አሰፋፈሩ ከሌላው የኢትዮጵያ ክፍል በፍፁም ይለያል ይኅውም በሌላው የሀገራችን ክፍል ጫት ከነ ገረባው ወይም እንጨቱ በአነስተኛ ፕላስቲክ ተደርጎ ሲሸጥ በጎንደር ባህርዳርና አካባቢዎቹ ግን የጫቱ ቅጠል ሊቃም ከሚችል የጫቱ ለስላሳ የግንድ ክፍል ጋር ተቀንጥሶ በሚዛን ከ25 ግራም ጀምሮ እስከ ብዙ ኪሎዎች ይሸጣል። ብዙ ጊዜ ጫት መቃም ከጥቅሙ ጉዳቱ ቢብስም አንዳንድ ጥናቶች ግን ጫት ልክ እንደመድሀኒትም ያገለግላል ይላሉ። ጫት አትኩሮትን ሙሉ በሙሉ ሰርቆ ትውስታን በመንጠቅ ህይወትን አስቸጋሪ ሁኔታ ውስጥ ከሚከታት Attention Deflict Disorder ከተባለው በሽታ ነፃ እንደሚያወጣ ይነገራል።ነገር ግን የምክር አይደለም።
ዩናይትድ እስቴትስ በጫት መጠቀም ክልክል ነው።
ተክሉ
ዛፉ እስክ 7 ሜትር ወይም አንዳንዴ 15-20 ሜትር ይቆማል።
የአረብኛው ስሙ /ጛአት/ ሲሆን የዚህም በፊደል ቁጥር ድምር 501 ሲሆን፣ ጫት 501 ልዩ ልዩ እርጉሞች እንዳሉበት በአንዳንድ አጓጉል እምነት ተገኝቷል።
ሥሩ በአንዳንድ ቦታ ለግሪፕ (ኢንፍሉዌንዛ)፣ ለሆድ ወይም ደረት ችግሮች ተጠቅሟል።
የቅጠሉ አደንዛዥ ውጤት ከድካም ወይም ከረሃብ ያስታግሣል።
ጫትና ጌሾ በእኩል መጠኖች ጥራት ያለ ጠጅ ይሠራል። ይህ ጥራት ከ፰ ቀን በኋላ ግን ይጠፋል።
የጫት ቅጠልና የእንጭብር ሥር ተድቅቀው በቅቤ ለአስማ መሳል ይጠጣል።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:አትክልት
ገብስ ሻይ
ገብስ ሻይ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የሻይ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከአረረ ገብስ ነው።
አዘገጃጀት
መደብ:የኢትዮጵያ መጠጦች
ፒዛ
500px|thumb|የ[[አንቸቪ ዓሣ፣ ወይራ እና ፈረንጅ ጉመሮ ፒዛ]] ፒዛ መጀመርያ በጣልያን አገር አሁንም አለም አቀፍ የሚበላ የምግብ አይነት ነው። ባብዛኛው የሚሰራው ከሊጥ ዳቦ ቂጣ በቲማቲም ወጥና በፎርማጆ ነው፣ ሌሎችም እንደ ጻዕሙ የሚጨመሩ ይዘቶች አሉ።
«ፒዛ» የሚለው ቃል በጣልያን «ፒፃ» ከ990 ዓም ጀምሮ ይዘገባል። ዘመናዊው ፒዛ ከነቲማቲም ከ1800 ዓም ግድም ጀምሮ ተሠራ የሮማን ፒዛ ዓይነተኛ የጣሊያን የምግብ አዘገጃጀት መጽሐፍ።
መደብ:አበሳሰል
ግሪክ (አገር)
መልከዐምድር
በደቡብና በምሥራቅ ወገን አያሌ ደሴቶች አሉ። ከእነርሱም በአያሌዎቹ መንደሮችና ከተሞች ተሠርተውባቸዋል። አንዱ አንቲፖሮስ ይባላል። በእዚህም ስፍራ ያለው ታላቅ ያጌጠ ዋሻ የታወቀ ስመ ጥሩ ነው። እኩሌቶቹም የግሪክ ደሴቶች ከባሕር ወደ ውጪ እየተወረወሩ የወጡ ይመስላሉ። እኩሌቶቹም ከጥንት ጀምረው ይታዩ የነበሩት ያሉበት አይታወቅም ጠፍተዋል። ይህ እንግዳ ነገር እንዲህ እንዲሆን ያደረገው ከባሕር በታች የተነሳው እሳተ ገሞራ ነው።
በደቡብ ግሪክ ወገን ባሉት ደሴቶች አየሩ በአሜሪካ እንዳለው እንደ ቨርጂኒያ ግዛት አየር ቀላል ነው። በዚህ አገር ብዙ አይነት ፍሬ ሁሉ ሞልቶዋል። በሰሜን በኩል ደግሞ አየሩ ቅዝቃዜ ያለበት ነው።
በየጠረፉ የመርከብ መቋሚያዎች ወደቦች ይገኛሉ። ብዙዎቹ የአገሩ ሰዎችም መርከበኞች ናቸው። በደኑም ፓይን (ጥድ) የተባለው ጠንካራ ዛፍ ይገኛል። በላይኛው አውራጃ ኦክ የተባለው ዛፍ ይገኛል። ወደታች ባለው ክፍልም ቸስትነትና ዋልነት የሚባሉት ዕንጨቶች ይገኛሉ።
በዚህ ስፍራ የሚገኘው ዋናው ነገር ደረቅ ፍራፍሬ፣ ዘቢብ፣ ጥጥ፣ ሐር ጠጉር፣ ሩዝ፣ ትንባሆና በቆሎ ነው። የእጅ ሥራ ጥቂት ነው። በቤት የተለመደ ሥራ እንደ ጥጥ እንደ ጠጉር እንደ ሐር የመሰለ ነገር ነው። ቀለም ማግባት ወይም መቀባት በጣም የተለመደ ከሆነ ብዙ ጊዜው ሆነው።
ከዛፎች ፍሬ ዋነኛው ወይራ ሲሆን በብዛት ይተከላል። ወይን፣ በኽረ? ሎሚ፣ በለስ፣ አልሞንድ (ለውዝ)፣ ተምር፣ ሴትሮን፣ ፓሜግራኔት (ሮማን)፣ ኩሬንትም ይበቅላሉ።
መደብ:ግሪክ
ዝግን
ዝግን የኢትዮጵያ የምግብ አይነት ነው፤ ከበሬ ስጋ ይዘጋጃል።
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ቆሞኛ
ቆሞኛ  በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ካዲዝ
ይህ ከተማ ምናልባት ለጥንታዊነት በአውሮፓ ከሁሉ የላቀ ይሆናል። የተመሠረተው በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ሲሆን፣ በ1112 ዓ.ክ.ል.በ. እንደ ሆነ የሚል ልማድ አለ።
በከነዓን ቋንቋ ስሙን «ጋዲር» ( גדר ማለት ግምብ፣ ግድግዳ) አሉት። በኋላ ዘመን ግሪኮች ይህን ወደ Γάδειρα /ጋዲራ/፣ /ጋዴራ/ ቀየሩት። በሮማይስጥም ስሙ Gades /ጋዴስ/ ተብሎ በአረብኛ ደግሞ ይህ قادس /ቃዲስ/ ሆነ።
የጥንቱ ጋዲር ለፊንቄ ነጋዴዎች ከታርቴሶስ (ተርሴስ) ጋር ሲነግዱ እንደ ንግድ ጣቢያ ይጠቅማቸው ነበር። ከዚህ በላይ መጽሐፈ ኩፋሌ ምዕ. 9 የቦታውን ጥንታዊነት ይመሠክራል። በአማርኛ ትርጉም በ9፡11፣ 13 («ጋዴት» በሚል አጻጻፍ)፣ እና 25 («ጋዲር» ተጽፎ) መሠረት ሥፍራው በካም ርስትና በያፌት ርስት መካከል ያለው ጠረፍ የሚወስን ነው። ይህ ማለት ቅርብ የሆነውና በአፍሪካና በአውሮፓ መካከል የሚገኘው የጂብራልታር ወሽመጥ ሳይሆን አይቀርም።
የፊንቄ ጣኦት 'መልቃርት' በዚህ ከተማ ትልቅ ቤተ መቅደስ ነበረው። በግሪኮች አስተያየት የመልቃርት መታወቂያ ከጀግናው ሄራክሌስ ጋር አንድላይ ነበር፤ ይህ ሄራክሌስም የጋዲራ መስራች መሆኑን አመኑ። በዚህም ቤተ መቅደስ ውስጥ ሁለት ግዙፍና ታላላቅ የነሐስ ዓምዶች ይገኙ ነበር። እነኚህ ዓምዶች 'የሄራክሌስ ዓምዶች' እንደ ነበሩ በሰፊ ይታመን ነበር።
በ500 ዓክልበ. ገደማ ከተማው ለቃርጣግና ግዛት ወደቀ። ሃኒባል ከዚህ ደቡብ እስፓንያ ዘመቻ ያድርግ ነበር። በ213 ዓክልበ. ግን ከተማው ለሮማ መንግሥት ሠራዊት ወደቀ። 'ጋዴስ' ተብሎ ትልቅ ከተማ ሆነ። በ5ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ጀርመናዊው ሕዝብ ዊዚጎቶች በወረሩ ጊዜ በጥንታዊ ሕንጻዎች ላይ ብዙ ጥፋት አደረጉ። በ704 ዓ.ም. እስላሞች ያዙትና ስሙን 'ቃዲስ' አሉት። ዘመናዊ ስም 'ካዲዝ' ከዚህ የወጣ ነው። በመጨረሻ በ1254 ዓ.ም. የካስቲል ንጉሥ 10ኛ አልፎንሶ እስላሞቹን አስወጣቸው።
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
በጅብ ቆዳ የተሰራ ከበሮ ቅኝቱ እንብላው እንብላው ነው
በጅብ ቆዳ የተሰራ ከበሮ ቅኝቱ እንብላው እንብላው ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ከነገረኛ ሰው ስንቅ አይደባልቁም
ከነገረኛ ሰው ስንቅ አይደባልቁም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከነገረኛ ሰው ስንቅ አይደባልቁም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አክሮፖሊስ
thumb|አክሮፖሊስ
አክሮፖሊስ (ከግሪክ ακρος ከፍተኛ፣ πόλις ከተማ) ማለት በትርጉሙ 'ከፍተኛ ከተማ' ነው። ከሁሉ ታዋቂ የሆነው አክሮፖሊስ በአቴና ግሪክ የሚገኝ ጥንታዊ ፍርስራሽ ነው።
መደብ:ግሪክ መደብ:ሥነ ቅርስ መደብ:ሥነ ህንጻ
ማክሲሚሊያኖ ፔሬራ
ቪክቶሪዮ ማክሲሚሊያኖ ፔሬራ ፓኤዝ (ሰኔ ፩ ቀን ፲፱፻፸፮ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለቤንፊካ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ሆሆሆ ስቄ ልሙት አለ ሰውየው
ሆሆሆ ስቄ ልሙት አለ ሰውየው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆሆሆ ስቄ ልሙት አለ ሰውየው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መ/ር ደሳለኝ በሪሁን
=መ/ር ደሳለው በሪሁን= በአሁኑ ሰአት በስራ መስክ በመምህርነት እየሰራ የለ ለስራ በጣም ታጠሪ እና ጠንካራ ሲሆን በኢትዮጲያ ከሚገኙት መምህራን ውስጥ አንዱ ነው።
ዲዴሳ (ወረዳ)
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ሀራሬ
ሀራሬ (Harare) የዚምባብዌ ዋና ከተማ ነው። thumb|225px|ሃራሬ
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢው ኗሪ ሲጨመር 2,800,111 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 1,600,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው -17.83333°N, 31.05°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
በ1883 ዓ.ም. በእንግሊዝ ወታደሮች ተሠርቶ ምሽግ ሆኖ ስሙ 'ፎርት ሳሊስቡሪ' ተባለ። በ1889 ዓ.ም. በምሽጉ ዙሪያ ከተማ ስላደገ ስሙ ሳሊስቡሪ ሆነ። በ1974 ዓ.ም. ስሙ ሃራሬ ሆነ።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአፍሪካ ከተሞች
ዳኛ ስበር በእጅ ክበር
ዳኛ ስበር በእጅ ክበር የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዳኛ ስበር በእጅ ክበር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የኤሌክትሪክ እምቅ
የኤሌክትሪክ እምቅ    አንድ የኤሌክትሪክ መስክ በተንሰራፋበት ኅዋ ነጥቦች ላይ ያለው እምቅ አቅም ነው። ስለሆነም ከኤሌክትርክ እምቅ አቅም ጋር ይለያያል፣ ምክንያቱም የኤሌክትሪክ እምቅ አቅም የሚለካው አንድ ቻርጅ በአንድ የኤሌክትሪክ መስክ ውስጥ ባለው አቀማመጥ ምክንያት የሚፈጠር ነውና።  በሌላ አነጋገር ኤሌክትሪክ እምቅ የመስክ ባህርይ ሲሆን፣ ኤሌክትሪክ እምቅ አቅም ደግሞ በመስክ ውስጥ ያለ ቻርጅ ባህርይ ነው።
ስለዚህ በአንድ የኅዋ ነጥብ ላይ ተንጣሎ የሚገኝ  ቻርጅ የተወሰነ የኤሌክትሪክ እምቅ አቅም  ቢኖረው፣ ያንን አቅም ለቻርጁ በማካፈል  የመስኩ ኤሌክትሪክ እምቅ ይገኛል ማለት ነው።  የኤሌክትሪከ እምቅ ከኤሌክትሪክ እምቅ አቅም ጋር  ያለው ዝምድና የኤሌክትሪክ መስክ ከኤሌክትሪክ ጉልበት ጋር ካለው ዝምድና ጋር ተመሳሳይ ነው ።  አንድ መፈተኛ ቻርጅ q   በምትገኝበት የኤሌክትሪክ መስክ ውስጥ  የኤሌክትሪክ እምቅ አቅሟ  UE  ቢሆን፣ በዚያ ቦታ ላይ መስኩ ያለው ዬለክትሪከ እምቅ  እንዲህ ይሰላል።
ቀመሩ እንደሚያስረዳ የእምቁ መንስዔ በነጥቡ ላይ የሚገኝ የኤሌክትሪክ መስክ ነው። ስለሆነም የእምቁ መጠን ሙሉ በሙሉ የሚወሰነው በመስኩ ጥንካሬ ነው እንጅ እዛ ነጥብ ላይ ባለ ቻርጅ አይደለም።
200px|thumb| በa እና b መካከል ያለው የእምቅ መጠን በs  ምርጫ አይወሰንም ሆኖም የኤሌክትሪክ እምቅ ያለ መፈተኛ-ቻርጅ፣ በቀጥታ፣ ከመስኩ ጥንካሬ ሊሰላ ይችላል። ይሄውም የሚደረገው በተሰጠ የኤሌክትሪክ መስክ ውስጥ ባሉ ሁለት ነጥቦች መካከል የመስመር ጥረዛ በማካሄድ ነው። በሒሳብ ቋንቋ፡
ከላይ የተሰጠው ቀመር በነጥቦች a እና b  መካከል ያለውን  የአቅም ልዩነት ሲናገር፣  አንድን መፈተኛ ፖዚቲቭ ቻርጅ ከ a ወደ b ለመውሰድ  የሚያስፈልገውን አቅም ይናገራል።   ልዩነቱ (ቮልቴጅ)  ፖዚቲቭ ከሆነ፣ ስራ መስራት ያሰፈልጋል፣ ልዩነቱ ነጌቲቭ ከሆነ፣ መስኩ እራሱ ቻርጁን ወደ b  ስለሚወስደው ስራ መስራት አላስፈላጊ ነው ማለት ነው። ከሁለቱ ነጥቦች አንዱን እንደ ዜሮ የኤሌክትሪክ አቅም በመውሰድ የአቅም ልዩነቱን እንደ የሌላኛው ነጥብ ኤሌክትሪክ አቅም መውሰድ ይቻላል።
ቋማኛ
ቋማኛ በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
የኤሌክትሪክ እምቅ
የኤሌክቲሪክ እምቅ    በ φ, φE ወይንም V  ሊወከል ሲችል፤ መለኪያ መስፈርቱ ቮልት ወይንም  ጁልስ በ ኩሎምብ ነው።   የኤሌክትሪክ እምቅ ጽንሰ ሐሳብ ብዙ ጥቅም ሲኖረው፣ በተለይ የኤሌክትሪክ መስክን ለማስላት አይነተኛ መሳሪያ ነው።
የመደመር (ንብብሮሽ) ስርዓት
ከብዙ ስብስብ ኤሌክትሪክ መስኮች የሚፈጠር የኤሌክትሪክ አቅም የእያንዳንዳቸው መስኮች አቅም ድምር ውጤት ነው። ማለት፦-
በነጥብ ቻርጅ መስክ የሚነሳ የኤሌክትሪክ እምቅ
በr ርቀትላይ፣  በነጥብ ቻርጅ  Q ምክንያት የሚፈጠር የኤሌክትሪክ እምቅ, እንዲህ ይሰላል፦
ብዙ ነጥብ-ቻርጆች ቢሰበሰቡ፣ የኒህ ስብስብ መስክ ኤሌክትሪክ እምቅ፣ የእያንዳንዱ ነጥብ-ቻርጅ እምቅ ድምር ውጤት ነው።
ቋሚ ኤሌክትሪክ መስክ ልዩነት (ቮልቴጅ)
= ከኤሌክትሪክ አቅም ወደ ኤለክትሪክ መስክ = ከላይ እንደሚታየው ከተሰጠ የኤሌክትሪክ መስክ ተነስቶ የመስመር ጥረዛ በመጠቀም  የኤሌክትሪክ አቅምን ስኬላር መስክ ማግኘት ይቻላል።
በተገልባጭ፣ ከተሰጠ የኤሌክትሪክ አቅም ተነስቶ የኤሌክትሪክ መስክን የቬክተር መስክን  ማስላት ይቻላል። ለዚህ የሚረዳ የሒሳብ ቀመር አቀበት ይሰኛል።
መደብ:እምቅ መደብ: የኤሌክትሪክ መስክ
ሴሲየም
thumb thumb|ሴሲየም
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኤድዊን ስሚስ ፓፒሪ
200px|right|thumb|ለፊት በሽታ መድሃኒት የሚያዘው የፓፒሪው ክፍል የኤድዊን ስሚስ ፓፒሪ በአለም ላይ ካሉ የቀዶ ጥገና መጻህፍት ሁሉ ቀደምት የሆነ ነው። በጥንቱ የግብፅ ሄራቲክ የአጻጻፍ ስልት ከክርስቶስ ልደት በፊት በ17ኛው ክፍለ ዘመን ተጻፈ። ለ48 የበሽታ አይነቶች ምልክቶችና መፍትሄወች የተብራራ ጽሁፍ አቅርቧል።
መደብ :ሕክምና መደብ:ሥነ ጽሁፍ መደብ:ጥንታዊ ግብፅ
ቀበቶ (ማሽን)
thumb| ቀበቶና እንቅስቃሴ አቅጣጫወች
ቀበቶ ከተጣጣፊ ቁስ የተሰራ አንድ ዙር የሚሰራ፣ ሁለት የሚሽከረከሩ መዘውሮችን የሚያገናኝ የማሽን ዓይነት ነው።  ቀበቶወች ለእንቅስቃሴ ምንጭ ሆነው ሊያገለግሉ ይችላሉ፣ ወይም ድግሞ ኃይል ለማስተላለፍ ወይም አንጻራዊ እንቅስቃሴን ለመቆጣጠር ይረዳሉ።  በቀበቶ ሁለትበከራወች በአንድ አቅጣጫ እንዲሽከረከሩ ማድረግ ይቻላል ወይም ከተፈለገ ቀበቶውን በማቋረጥ በተቃራኒ አቅጣጫ እንዲሽከረከሩ ማድረግ ይቻላል። በታላቅ የገበያ ቦታወች ላይ የሚሰራበት አመላላሽ ቀበቶ የዚህ ማሽን አንዱ ተግባራዊ መገለጫ ነው።
መደብ:ማሽን መደብ:ምህንድስና
ሹቅ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከባቄላ ወይም አተር ወይም ከሁለቱ ድብልቅ ነው።
ሊተረጎም የሚገባ
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ሀውዜን
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
በጅብ ቆዳ የተሰራ ከበሮ ሲመቱት እንብላው እንብላው ይላል
በጅብ ቆዳ የተሰራ ከበሮ ሲመቱት እንብላው እንብላው ይላል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ቀውግኛ
ቀውግኝ  በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
በርታኛ
በርትኛ  በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ካልሲየም
thumb thumb|ካልሺየም ካልሲየም (calcium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ca ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 20 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ከነገሩ ጾም እደሩ
ከነገሩ ጾም እደሩ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከነገሩ ጾም እደሩ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ካሊፎርኒየም
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ተጋቢኖ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከአተር ዱቄት ነው።
የኢትዮጵያ ባህላዊ የምግብ አይነት (ወፈር ተደርጎ ከሽሮ የሚሰራ ወጥ)
ሆቴል ቢያብር ገንዘብ ያስገኛል
ሆቴል ቢያብር ገንዘብ ያስገኛል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆቴል ቢያብር ገንዘብ ያስገኛል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ለገቢህ ተንገብገብ
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሆቴል ቢያብር ገንዘብ ያስገኛል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቆፍ
<font size="+4"> ቀ ቁ ቂ ቃ ቄ ቅ ቆ ቋ ቈ ቊ -
ቆፍ (ወይም ቃፍ) በጥንታዊ አቡጊዳ ተራ 19ኛው ፊደል ነው። እንዲሁም በከነዓን በአራማያ በዕብራይስጥ ፊደሎች በሶርያም 19ኛው ፊደል "ቆፍ" ይባላል። በዓረብኛ ደግሞ ተመሳሳይ ፊደል "ቃፍ" ተብሎ በ"አብጃድ" ተራ 19ኛ ነው።
ታሪክ
የቆፍ መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ አመልማሎ (የሸማኔ ዕቃ) ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። አጠራሩ ግን "ወጅ" ነበር። በግብፅ የሠሩት ሴማውያን ግን በቋንቋቸው "ቆፍ" ስላሉት፣ ይህ ስዕል "ቀ" ሆኖ እንዲሰማ መጣ።
የከነዓን "ቆፍ" እንዲሁም ከዚህ ምልክት ተወስዶ በዚያ መንገድ የዕብራይስጥና የአራማያ "ቆፍ" የአረብኛም "ቃፍ" ወለደ። ከዚህ በላይ የድሮ የግሪክ አልፋቤት ፊደል "ቆፓ" አባት ሆነ። እሱም የላቲን አልፋቤት (Q q) ወላጅ ሆነ። ስለዚህ እነዚህ ሁሉ የ"ቆፍ" ሩቅ ዘመዶች ሊባሉ ይቻላል። በተጨማሪ የግዕዝ ቁጥር  ፺  (ዘጠና) ከግሪኩ  በመወሰዱ እሱም የ"ቀ" ዘመድ ነው።
ሆደ ሰፊ ነገር አሳላፊ
ሆደ ሰፊ ነገር አሳላፊ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆደ ሰፊ ነገር አሳላፊ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጓያ
thumbnail|right ጓያ የአትክልት አይነት ሲሆን ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ነው። የሚሰራውም ከጓያ ዘር የሚሰራ የንፍሮ አይነት ነው።
በብዛት ከተመገቡት ግን ልምሻ ለሚባል በሽታ የሚያጋልጥ ነው። በህንድና በኢትዮጵያ ለብዙ ሰዎች የሰውነት ልምሻን አስከትሏል።
በዘሮቹ ውስጥ ልምሻውን የሚፈጥረው ጥንተ ንጥር («ODAP») ሲሆን፣ በምዕራብ እስያ አገራት ብዙ ODAP የሌለውን ትውልድ ለማስገኘት የማራባት መርሀግብሮች እየተካሄዱ ነው።
አዘገጃጀት
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል መደብ:አትክልት
ከነገሩ ጾም ይደሩ
ከነገሩ ጾም ይደሩ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከነገሩ ጾም ይደሩ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ንያንጋቶምኛ
ንያንጋቶምኛ በኢትዮጵያ የሚነገር ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ ነው።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ከኑግ ጋር የተገኘ ሰሊጥ በጣም ይጣፍጣል
ከኑግ ጋር የተገኘ ሰሊጥ በጣም ይጣፍጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከኑግ ጋር የተገኘ ሰሊጥ በጣም ይጣፍጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የኅልውና ድንጋጤ
የኅልውና ድንጋጤ በኅልውነት ፍልስፍና እያንዳንዱ ግለሰብ ባለው የኅልውና ነጻነት ምክንያት የሚሰማው መሰረታዊ የመንፈስ አለመረጋጋት(ፍርሃት) ነው።
ከኑግ ጋር የተገኘ ሰሊጥ በጣም ይጣፍጣል
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የኅልውና ድንጋጤ
መደብ :ኅልውነት መደብ :ፍልስፍና
ሰላጣ
ሰላጣ በአለም ሁሉ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የአትክልት አይነት ነው። ብዙ ጊዜ የሚሰራውም ቲማቲምና አንድ አንድ ጊዜ ዘይት፣ ሎሚ ጭማቂ ወይም ቭኒገር ሲጨመር ነው።
አዘገጃጀት
መደብ:አበሳሰል መደብ:አትክልት
ሆደ ሰፊ ይሻላል ከአኩራፊ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሆዱ ሲሞላ ፍቅሩ ሌላ
ሆዱ ሲሞላ ፍቅሩ ሌላ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆዱ ሲሞላ ፍቅሩ ሌላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኑዌርኛ
ኑዌርኛ በደቡብ ሱዳን እንዲሁም በኢትዮጵያ የሚነገር ሲሆን በስሩ ሌሎች ዳየሌክቶታችም  አሉ ። ኑዌርኛ ናይሎ ሳህራዊ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ  ውስጥ ይጠቃለላል።  በኢትዮጵያ የሚነገረው  ኑዌርኛ በዋናነት በጋምቤላ ብሄራዊ ክልላዊ መንግሥት ውስጥ በስፋት ይነገራል። በትምህርት ቋንቋነትም እንደ አንድ የትምህርት አይነት ይሰጣል።
መደብ:ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
መባዓ ጽዮን
ባጠቃላይ፦ መባዓ ጽዮን (ተክለ ማርያም) ፵፯ ዓመት በድቁና፣ ፱ ዓመት በቅስናና ፱ ዓመት በምንኩስና ሕህይወታቸውን አሳልፈዋል። ከዚህ ዓለም ከተለዩ በኋላ  አንድ ተከለ ሃይማኖት የተባለ ሃብታምና ሚስቱ ወለተ ጽዮን  ከጻድቁ ገድል በረከት እንዲያገኙ በማሰብ የመባዓ ጽዮንን ታሪክ "ገድለ መባዓ ጽዮን" በሚል  መጽሐፍ  ምክሖ ጊዮርጊስ በተባለ ፀሐፊ እንዲጻፍ አደረጉ። ይህ መጽሐፍ እጅግ በተዋቡ ደማቅ ስዕሎች ያሸበረቀ ሲሆን ሰአሊው "ኢግናጢየስ" የሚባል ሰው ሊሆን ይችላል በማለት ታሪክ ተመራማሪው ዋሊስ በጅ ገምቷል  ይህ መጽሐፍ በዓፄ ቴወድሮስ  መቅደላ ላይ ሊያሠሩት ለነበረው ቤ/ክርስቲያናቸው እንደስጦታ አዘጋጅተውት በመሃሉ በእንግሊዞች ተወድሶ እንግሊዝ አገር ውስጥ ይገኛል።
ቱዴላ
ቱዴላ (እስፓንኛ፦ Tudela) የእስፓንያ ከተማ ነው።
ሦስቱ እኅትማማች
«ሦስቱ እኅትማማች» በእርሻ ተግባር በስሜን አሜሪካ ኗሪዎች (ቀይ ኢንዲያን የተባሉት) የተለማና የሚጠቀም የግብርና ዘዴ ነው። ሦስቱ ዋና ዋናዎች አዝመራዎቻቸው እነሱም በቆሎ፣ ባቄላ (ወይም ቦሎቄ)፣ እና ዱባ (ማናቸውም አይነት) አንድላይ ሲተከሉ ማለት ነው።
ቱዴላ
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ከወንድም ደረቅ ከወጥ መረቅ
ከወንድም ደረቅ ከወጥ መረቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከወንድም ደረቅ ከወጥ መረቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሦስቱ እኅትማማች
በአዚሁ ዘዴ አስቀድሞ ብዙ ትንንሽ የአፈር ቁልል ይደረጋል። የእያንዳንዱ ቁልል ከፍታ 30 ሴንቲ ሜትር ሲሆን ስፋቱ 50 ሴንቲ ሜትር ይሆናል። በመሃሉ አያሌ የበቆሎ ዘር አንድላይ ይጨመራል።  በአንዳንድ ጎሣ ልማድ ደግሞ፣ ማዳበሪያ እንዲሆን የበሰበሰ ዓሣ ከዘሩ ጋር ይቀበራል።
ከወንድም ደረቅ ከወጥ መረቅ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሦስቱ እኅትማማች
የበቆሎው ቁመት እስከ 15 ሴንቲ ሜትር ድረስ ሲወጣ፣ ባቄላውና ዱባው በመፈራረቅ እንዲከብቡት ይዘራሉ።
እነዚህ ሦስት ሰብሎች በመጠቃቀም ይተባበራሉ። በቆሎው ለባቄላው መንጠላጠል የሚችል መዋቅር ስለሚሰጥ፣ ምሰሶ ማቆም አያስፈልግም። ባቄላውም ለሌሎቹ አትክልት በጣም አስፈላጊ የሆነውን ናይትሮጀን ወደ መሬት ለመጨመር ልዩ ችሎታ አለው። ዱባውም በመሬት ገጽ ላይ እጅግ ሲስፋፋ፣ መዓልቱን በመሸፈኑ አረምን ይከላከላል፤ እንዲሁም ሀረጉ ትንሽ እሾህ የመሰለውን ጸጉር ስላለው የሚጎዱ ነፍሳት ይከለከላል፤ ከዚህም በላይ የዱባ ቅጠል እርጥበት በመጠበቁ እንደ ማዳበሪያ ያገልግላል።
ሦስቱ ተክሎች ስለዚህ በጣም የሚስማሙ በመሆናቸው የበለጠ መልካም ምርት ሊያስገኙ ይቻላል። ይህ ዘዴ በሰፊ እርሻ ወይም ገነት ላይ ሲጠቀም ሚልፓ ይባላል።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:ግብርና መደብ:የስሜን አሜሪካ ኗሪ ብሔሮች
ቆስጣ
thumbnail|right ቆስጣ ወይም እስፒናች ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራበት የአትክልት አይነት ነው።
አዘገጃጀት
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል መደብ:አትክልት
የዔድን ገነት
300px|thumb|1500 ዓም አካባቢ እንደ ተሳለ የዔድን ገነት (ዕብራይስጥ፦ גַּן עֵדֶן /ገን ዐድን/) በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት እግዚአብሔር በሰው ልጅ መጀመርያ ቅድመ ታሪክ በምድር የተከለ ገነት ነበረ። ይህ ገነት በተለይ የሚገለጸው በኦሪት ዘፍጥረት 2 እና 3፣ እንዲሁም በመጽሐፈ ኩፋሌ 4 እና 5 ነው፤ ደግሞ በትንቢተ ሕዝቅያስ 28 ይጠቀሳል። አንዳንዴ በመሳሳት «ዔድን» ሳይሆን የ«ኤዶም» ገነት ተብሏል፤ ኤዶም ግን በትክክል የያዕቆብ ወንድም ዔሳው የመሠረተው ሀገር ነበረ።
መጽሐፈ ኩፋሌ 4:14, 16 እንደሚያብራራልን፣ መጀመርዮቹ ሰዎች አዳም እና ሔዋን በገነት የቆዩበት ዘመን ሰባት አመታት ያህል ነበር። በመጽሐፈ ኩፋሌ አቆጣጠር አስርቱ ቃላት እስከ ተሰጡበት ዓመት ድረስ 2410 ዓመታት ስለሚቆጠር፣ እነዚህ ቅድመ ታሪካዊ ሰባት አመታት ከ4071 እስከ 4064 ዓክልበ. ያህል እንደ ነበሩ መረዳት ይቻላል። ሌሎች ግን በሌሎች ዘዴዎች በኩል ሌሎችን ፍቾች አገኝተዋል። አዳም ከተፈጠረበት ከሥነ-ፍጥረት 6ኛው ቀን ጀምሮ በአዳም 40ኛው ቀን ወደ ገነት እንደ ገባ፣ ሚስቱም ሔዋን በ80ኛው ቀን እንደ ገባች ይለናል (4:9, 12)። ወደ ገነትም ሳይገቡ በተወለዱበት አገር በኤልዳ እየቆየ አዳም መጀመርያው ሳምንት እንስሶችን ያሰይማቸው ነበር፣ ከ፪ኛውም ሳምንት ጀምሮ ሔዋንን ያውቃት ነበር። አዳም ከተፈጠረበት ከዓለም 6ኛው «ቀን» አስቀድሞ ዓለሙ፣ ምድሩ፣ አትክልቱና እንስሶች ሁሉ ወዘተ. ተፈጥረው ነበር፤ እነዚህ 6ቱ «ቀኖች» ግን እንደ አሁን የ24 ሰዓት ቀኖች እንደ ነበሩ አይመስልም።
በሥነ ቅርስ መጀመርያው የምናውቀው ታሪካዊ ሰነድ «የመንደሮቹ መኳያ ሰሌዳ» 3125-3100 ዓክልበ.ግ. ይመስላል፤ ከዚያ አስቀድሞ ለነበረው ዘመን የሰው ልጅ ታሪካዊ መዝገቦች (ሰነዶች) በፍጹም ባለመኖራቸው፣ ይህ ስለ «ቅድመ ታሪክ» አንድ ቅድመ-ታሪካዊ አስተያየት ሲሆን፣ በሰፊ በአብርሃማዊ ሃይማኖቶች (በተለይ ክርስትና፣ እስልምና፣ አይሁድና) የሚገኝ አስተያየት ነው። (ደግሞ ባለሙያ ንድፍን ይዩ።)
300px|thumb|left|1522 ዓም ተሳለ።
«የአዳምና ሔዋን ትግል ከሠይጣን ጋራ»
ይኸውም መጽሐፍ ስለ ዔድን ገነት ተጨማሪ ዝርዝርዎች ይሰጣል። ከነዚህም መሃል፦
ሥፍራ
በመጽሐፍ ቅዱስና ሌሎች ምንጮች ስለ ገነቱ ሥፍራ አንዳንድ ፍንጭ ይሰጣል፤ ስለ ፍንጮቹ ትርጓሜ ግን አስተሳሰቦች ተለይተዋል።
በዚህ ጥንታዊ ወቅት የነበረው መልክዓምድር ከአሁኑ እንደ ተለየ ይመስላል። ከተጠቀሱት ወንዞች፣ የጤግሮስና የኤፍራጥስ መታወቂያዎች ያለ ክርክር ታውቀዋል። «ግዮን» የአባይ (ናይል) ስም ሲሆን ኢትዮጵያንም ይከብባል። የ«ፊሶን» ሥፍራ በተለይ አጠያያቂ ሆኗል፣ ኤውላጥ ግን በኋላ የኖህ ልጆች ዘመን ስሙን ለአገሩ ሰጠ፤ በአረቢያ በቀይ ባሕር አጠገብ እንደ ተገኘ ይታስባል። ቀይ ባሕሩ በዚህ ወቅት ወንዝ ብቻ ከሆነ፣ እሱ የፊሶን መታወቂያ ሊሆን ይቻላል፤ ወይም የሕንድ ሥፍራ ያንጊዜ በአፍሪካና በአረቢያ አጠገብ ከሆነ፣ የፊሶን መታወቂያ ሌሎች እንደሚሉ ሕንዱስ ወንዝ ሊሆን ይቻላል። አባይ ደግሞ ወደ ሜድትራኔያን ባህር ሳይፈስ ወደ ዔድን ለመድረስ በሲናና ዮርዳኖስ በኩል እንደ ተዛወረ ይመስላል።
በዕብራይስጥ ትርጉሙ፣ በኢትዮጵያ ሥፍራ «ኩሽ» አለው፤ በአንዳንድ ምዕራባውያን ሊቃውንት ሃልዮ ዘንድ ይህ «ኩሽ» ኢትዮጵያ ሳይሆን በ1500-1100 ዓክልበ. ግድም ባቢሎንን የገዙት ብሔር «ካሣውያን» ይሆናሉ ብለዋል።
በተቀበልነው ትርጉም በዘፍጥረት ዘንድ አዳምና ሔዋን ከኤድን ወደ ምሥራቅ ተሰደዱ፤ በኩፋሌ ወደ ተፈጠሩበት ወደ ኤልዳ (ወይም «ሞኤልዳ») ተመለሱ፤ ባብዛኞች ጥንታዊ ምንጮች ይህ ከገነት ወደ ምዕራቡ ተገኘ።
ወንዞቹ ሁሉ በዚያን ጊዜ የተጋጠሙበት ምድር አሁን የአረብ በረሃ ቢመስልም፣ በመስጴጦምያ ወይም በአፍሪካ እንደ ነበር የሚሉ ብዙ አሉ። እንዲሁም ሌሎች በጣም ልዩ ልዩ አስተሳስቦች አሉ። ለምሳሌ በሞርሞኒስም ዘንድ፣ የዔድን ገነትና የአዳምና ሔዋን ዕውነተኛ መገኛ በሚዙሪ ክፍላገር አሜሪካ ነበረ።
መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ
የኅልውና ቀውስ
የኅልውና ቀውስ የምንለው አንድ ግለሰብ በህይወት ጎዳናው ላይ በድንገት ቆም ብሎ በአጠቃላይ የህይወቱ መሰረቶች ላይ ጥያቄ ሲያቀርብ ነው፡- ለምሳሌ " ህይወቴ ትርጉም፣ ዋጋ ወይም አላማ  አለው ወይ?" ብሎ ሲጠይቅ። ይህ ጉዳይ በኅልውነት ፍልስፍና ከፍተኛ ቦት ተሰጥቶት የሚጠና ነው።
የኅልውና ቀውስ ብዙ ጊዜ የሚነሳው ባንድ ግለሰብ ህይወት ውስጥ ክፍተኛ ግምት የሚሰጣቸው ክንውኖች ሲፈጸሙ ነው፣ ለምሳሌ ያልን እንደሆን
እንግዲህ ይህን ቀውስ ከሌሎች ለየት የሚያደርገው ጉዳይ አለ። አንድ ግለሰብ የራሱ ህይወት በጣም አስፈላጊ መሆኑን ለራሱ እያወቀ ነገር ግን አጠቃላይ የሰወች ኑሮ ትርጉም የለሽና አላማም የሌለው መሆኑን ሲገነዘብ በጭንቅላት ውስጥ ፍትጊያ (cognitive dissonance ) ይፈጥራል። ይህ ፍትጊያ የከባቢው ባህልና እራሱ አይምሮአችን በደመነፈስ እኒህን ለመከላከል የፈጠራቸውን የመከላከያ መሳሪያወች ያሸንፋል። ስለዚህ የኅልውና ቀውስ በሁሉም ሰው በሁሉም ህብረተሰብ ኅልው በመሆን ብቻ የሚፈጠር መሰረታዊ ጥያቄ ነው። የኅልውነት ፍልስፍና እንግዲህ የሚለው፣ እያንዳንዱ ግለሰብ የየራሱን ህይወት ትርጉምና አላማ በማስቀመጥ ይህን ቀውስ በበቂ ሁኔታ መፍታት ይችላል። መደብ : ኅልውነት መደብ : ፍልስፍና
ሴሪየም
thumb thumb|ሴሪየም ሴሪየም (Cerium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ce ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 58 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ፎሶሊያ
ፎሶሊያ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከአደንጓሬና ከካሮት ነው።
አዘገጃጀት
መደብ: የኢትዮጵያ አበሳሰል
ሊጉርኛ
300px|thumb|የሊጉርኛ ሥፍራ (ቢጫ በ ስሜን-ምዕራብ ጣልያ)
ሊጉርኛ (Lìgure) የሮማንስ ቋንቋዎች ቤተሠብ አባል ሲሆን በተለይ በስሜን-ምዕራብ ኢጣልያ የሚገኝ ቀበሌኛ ነው። 500,000 የሚያሕሉ ተናጋሪዎች አሉት። ከጣልያ ውጭ ደግሞ ተመሳሳይ ቀበሌኞች በጎረቤት ክፍሎች ከፈረንሣይና ከሞናኮ እንዲሁም በኮርሲካ ደሴትና ሳርዲኒያ ደሴት ይገኛሉ።
ቃላት
(Grafîa Ofiçiâ - መደበኛ አጻጻፍ)
የውጭ መያያዣ
መደብ:ሮማንስ ቋንቋዎች መደብ:ጣልያን
ክሎሪን
thumb thumb|ክሎሪን ክሎሪን ንጥረ ነገር ሲሆን ተዋህስ ከውሃ በማጽዳት የሚጠቅም ኬሚካል ነው። ሰውነት ላይ ከተረጨ ጉዳት ያደርሳል
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ከዘመድ አጠገብ የተዳረች ልጅ ትዳር አትይዝም
ከዘመድ አጠገብ የተዳረች ልጅ ትዳር አትይዝም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ከዘመድ አጠገብ የተዳረች ልጅ ትዳር አትይዝም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ
thumb|right|ፀሐፊ ትዕዛዝ ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ ፀሐፊ ትዕዛዝ ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ (፲፰፻፺፫ ዓ/ም - ፲፱፻፷፰ ዓ/ም) በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ መንግሥት በተላለያዩ ጊዜያት የፅሕፈት፤ የእርሻ፤ የአገር ግዛት እና ገንዘብ ሚኒስቴር እንዲሁም የጠቅላይ ግዛት አስተዳዳሪ በመሆን አገልግለዋል። በትውልድ አገራቸው ቡልጋ ቤተ ክርስቲያን ያሠሩ ትልቅ  ሁለ ገብ ሰው ነበሩ።  ወደፊት የንጉሠ ነገሥቱን መንግሥት የሚደመድመው የስድሳ ስድስቱ አብዮት በተፋፋመበት ወቅት፣ እኚህ ሰው ለሕክምና ወደ ሎንዶን መጥተው ሲታከሙ ቆይተው ሐምሌ ፳ ቀን ፲፺፻፷፰ ዓ/ም እዚያው አርፈው ኬንሳል ግሪን (እንግሊዝኛ፦ Kensal Green Cemetery) በሚባል የመቃብር ሥፍራ ተቀበሩ።
የወጣትነት ዘመናት
ፀሐፊ ትዕዛዝ ወልደጊዮርጊስ በተጉለትና ቡልጋ አውራጃ በሞረትና ጅሩ ወረዳ ጎበላ ሚካኤል በሚባል ስፍራ ከተወለዱት ከአባታቸው አቶ ወልደዮሐንስ ናዳቸው እና ከመንዝ ተወላጅዋ እናታቸው ወይዘሮ ወደርየለሽ ወልደገብሬል፣ አዲስ አበባ 'አባታችን ሠፈር'፣ ቅድስት ማርያም ቤተ ክርስቲያን አካባቢ በ፲፰፻፺፫ ዓ/ም ተወለዱ። በዘመኑ ስርዓት የግዕዝ እና አማርኛ ትምህርታቸውን በቅድስት ሥላሴ ቤተ ክርስቲያን ቅጥር ግቢ በሚገኘው ትምህርት ቤት የአማርኛን ጽሕፈትና ንባብ አጠናቀቁ። ከዚያ ቀጥሎ መቼ፣ እንዴትና ለምን ለሚሉት ጥያቄዎች መረጃ ባይገኝም ሆኔም ቀሬ በንግሥተ ነገሥት ዘውዲቱ ዘመን መሆኑ ነው፣ አዲስ አበባ በዳግማዊ ምኒልክ ትምሕርት ቤት ፈረንሳይኛ ቋንቋ አጥንተዋል። በዚህም የቋንቋ ዕውቀት በአስተርጓሚነት ሲያገለግሉ ቆይተው ኢትዮጵያ የዓለም መንግሥታት ማኅበር አባል ስትሆን በ ፲፱፻፲፰ ዓ/ም ወደ  ማኅበሩ ፅሕፈት ቤት ዠኔቭ ይላካሉ።
ከዠኔቭ ሲመለሱ፣ በውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የ ጣልያን፣ ቤልጅግ እና ጀርመን ክፍል ኃላፊ ሆነው ሲሠሩ ከቆዩ በኋላ በ፲፱፻፳፫ ዓ/ም በዚያው የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር በዲሬክቶርነት ማዕርግ ለሦስት ዓመት አገልግለዋል። በ፲፱፻፳፮ ዓ/ም በፅሕፈት ሚኒስቴር ጠቅላይ ዲረክቶር ተብለው ለጥቀውም የንጉሠ ነገሥቱ የግል ፀሐፊ ሆነው እስከ ጠላት ወረራ ድረስ ሲያገለግሉ ቆዩ። ከንጉሠ ነገሥቱም ጋር የቅርብ ግንኙነታቸውና ወደፊት የሚይዙትም የ’ፈላጭ ቆራጭነት’ ሥልጣን የተመሠረተው በዚህ ጊዜ እንደሆነ ይገመታል።
የጠላት ወረራና ያስከተለው ስደት
የንጉሠ ነገሥቱ የግል ፀሐፊ አቶ ወልደ ጊዮርጊስ ፋሽሽት ኢጣልያ አገራችንን በወረረ ጊዜ ክንጉሠ ነገሥቱ ሳይለዩ፣ በማይጨው ዘመቻ ከአዲስ አበባ ወደደሴ አብረው ኅዳር ፲፰ ቀን ፲፱፻፳፰ ዓ/ም ይጓዛሉ ። በኋላም ግንቦት ወር ፲፱፻፳፰ ዓ/ም በጂቡቲ እና በኢየሩሳሌም በኩል አድርገው ከሐይፋ ወደብ እስከ ጅብራልታር በእንግሊዝ የጦር መርከብ፣ ከጅብራልታር እስከ "ሳውዝሃምፕቶን" (እንግሊዝኛ Southampton) የእንግሊዝ ወደብ በመንገደኛ መርከብ ተጉዘው የአምስት ዓመት የስደታቸውን ዘመን አብረው ተሳትፈዋል።
በስደት ዘመን ንጉሠ ነገሥቱ ከቤተሰባቸው ጋር በባዝ ከተማ “ፌየርፊልድ ሃውስ” (እንግሊዝኛ Fairfield House)የስደት ዘመን እንዳሳለፉ ብዙ ተጽፏል። ከቤተ ሰቡም ጋር አብረው የነበሩ (ሠራተኞች፣ አገልጋዮች፣ መነኮሳት) ሌሎች ኢትዮጵያውያን ስደተኞች እንደነበሩ ‘ሉትዝ ሄበር’ (Lutz Haber) “ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በባዝ ከ 1928 – 1932 ዓ.ም” (The Emperor Haile Sellasie I in Bath 1936 – 1940) በሚል ጽሑፉ በሰፊው አስፍሮታል።
ከድል እስከ ግዞት
«የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት ሥልጣን በግዛቱ ውስጥ ያልተወሰነ ነው። ሥልጣኑ ሃይማኖታዊም ሆነ ሥጋዊ ጉዳዮችን ያጠቃልላል። በሥልጣኑ ይሾማል፣ ይሽራል መውሰድም፣ መስጠትም፤ ማሰርም፣ መፍታትም፤ መግደልም፣ መስቀልም ይችላል። ትንሹም ትልቁም ንጉሠ ነገሥቱ የእግዚአብሔር ተወካይ ነው ብሎ ስለሚያምን የእርሱን ትዕዛዝ ያለአንዳችም ሰበብ ወይም ማመካኘት በደስታ ይቀበላል።» “ዝክረ ነገር” ከ ብላቴን ጌታ ማኅተመ ሥላሴ ወልደ መስቀል
«በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ የአስተዳደር ስልት፤ ለሥልጣን የብቃተ ቢስነት ወንጀል ወይም የማይካድ የሙስና ድርጊት ሲታይ የተለመደው ቅጣት ወደሌላ ሥራ መዛወር ሲሆን፤ ለንጉሠ ነገሥቱ ታማኝ አለመሆን ግን ያለምንም ጥርጣሬ በፈጣን ፍርድ በግዞት ዓለም መጥፋትን ያስከትላል።» ጆን ማርካኪስ (John Markakis)፣ “ኢትዮጵያ፥ የባህላዊ ሽከታ ሥነ አካል” (Ethiopia: Anatomy of a Traditional Polity)። እዚህ አስተያየት ላይ ደግሞ ‘የንጉሠ ነገሥቱን ስም እና ተወዳጅነት የሚሻማ/የሚያሳማ ዝናም ያተረፈ ‘ባለ ሥልጣን’ የሚጠብቀው እንዲሁ ተመሳሳይ ቅጣት ነበር’ ብንል ከእውነቱ አንርቅም።
Donna Reed Show
thumb|የስቶን ቤተሠብ
ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ
ከድል እስከ ግዞት
ስለፀሐፌ ትዕዛዝ ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ እምብዛም የተጻፈ ባይኖርም ያሉት ቅንጥብጣቢዎች ከሞላ ጎደል የሚያሳዩን በዓፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመን ከላይ የሠፈሩትን ሁለቱንም ገጽታዎች መጀመሪያ በ”እንደራሴ” መልክ የተጠቀሙበትና በመጨረሻውም የግዞት ዓለምን የቀመሱባቸው ገጽታዎች መሆናቸውን ነው።
Donna Reed Show
The Donna Reed Show (ዘ ዶና ሪድ ሾው) ከ1958 እስከ 1966 እ.ኤ.አ. ድረስ የተሠራ አሜሪካዊ የቤተሠብ ኮሜዲ ነው።
ትምህርተ፡ጤና
የህብረተሰብ ጤና
የአለም ጤና ጥበቃ ድርጅት ጤንነትን እንደሚከተለው ይተነትነዋል፡፡ ጤንነት ማለት ሙሉ የሆነ የአካል፡ የስነልቦናዊ፡ እንዲሁም የማህበረሰብአዊ ደህንነት ነው፡፡ ይህም ሲባል የበሽታ አለመኖር ብቻ ጤነኝነትን አይገልፅም፡፡ http://www.who.int/about/definition/en/
ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ
ከድል እስከ ግዞት
ከንጉሠ ነገሥቱ ጋር አብረው በስደት በነበሩባቸው ዘመናት በታማኝነታቸው የንጉሠ ነገሥቱን እምነት አስገኘላቸው። የግል ጸሐፊነታቸው በኋላም የጽሕፈት ሚኒስቴርነታቸው ከንጉሠ ነገሥቱ ጋር ከማንም የላቀ አቀራረብ (ስለዚህም ተሰሚነትን) ስለሰጣቸው እንዲሁም የራሳቸው የዱኛ ችሎታ ከንጉሠ ነገሥቱ ቀጥሎ ሌላ ማንም ያልነበረውን የሥልጣን መብት ሰጥቷቸዋል። (ባህሩ ዘውዴ - የዘመናዊ ኢትዮጵያ ታሪክ ከ 1847 እስከ 1983)
Donna Reed Show
የተዋናይቱ ዶና ሪድ ሚና በፊልሙ ላይ ዶና ስቶን፣ ብልሃተኛ የሆነች እናት፣ ሚስትና አንዳንዴ ነርስ ናት። ባለቤቷም ሀኪሙ ዶ/ር አሌክስ ስቶን ደሞ ጎበዝ አባት ነው። ወጣት ልጆቻቸውም ሜሪ እና ጄፍ ይባላሉ። በዘመናቸው ለነበረው አሜሪካዊ ትዳር መልካም አራያ ስለ ሆኑ ተወዳጅነት ያገኘ ፕሮግራም ሆኖ ይታወሳል።
ትምህርተ፡ጤና
የህብረተሰብ ጤና
ስለዚህም በሽታ ማለት የማንኛውንም ግለሰብ የአካል፡ የስነልቦናዊ፡ ወይም የማህበረሰብአዊ ደህንነትን የሚያቃውስ ሁኔታ ነው፡፡ === '''የበሽታዎች የወባና ዔ''' ===
ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ
ከድል እስከ ግዞት
ከስደት ሲመለሱ ‘ፀሐፌ ትዕዛዝ’ ተብለው የጽሕፈት ሚንስቴር ሆነው ይሾማሉ። በተለምዶው ስርዓት የጽሕፈት ሚኒስቴሩ የንጉሠ ነገሥቱን መንግሥታዊ መዝገቦች ጸሐፊ እና ጠባቂ ሲሆን፣ ዐዋጆች፤ ትዕዛዛት እና መንግሥታዊ ሰነዶችም በዚሁ ሰው በኩል ያልፋሉ። ይሄ ማለት ደግሞ ከላይ እንደሠፈረው፣ ብላቴን ጌታ ማኅተመ ሥላሴ ወልደመስቀል በ”ዝክረ ነገር” ላይ “ትንሹም ትልቁም ንጉሠ ነገሥቱ የእግዚአብሔር ተወካይ ነው ብሎ ስለሚያምን የእርሱን (የንጉሠ ነገሥቱን) ትዕዛዝ ያለአንዳችም ሰበብ ወይም ማመካኘት በደስታ ይቀበላል።>> ብለው ያስረዱንን ስርዓት ለዚህ ማዕርግ የበቃ ሰው የቱን ያህል ሥልጣን እንደነበረውና ዝንባሌው የራሱን ሥልጣን የማዳበርም ከሆነ ይሀንን ዓይነት መሠረት ይዞ የዝንባሌውን ዓላማ ስኬታማ ማድረግ እንዴት ቀላል እንደሆነ ይገነዘቧል።
Donna Reed Show
ይህ ፕሮግራም ዓለም አቀፍ ኢትዮጵያም ውስጥ ተሰራጭቶ ነበር፣ በንጉሠ ነገሥትም መንግሥት ሆነ በደርጉ ዘመን ቢሆንም  ይታይ ነበር።
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ትምህርተ፡ጤና
የህብረተሰብ ጤና
በሽታ በተለያየ ጠንቅ መንገድ ሊነሳ ይችላል፡፡
ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ
ከድል እስከ ግዞት
ምስጢራዊና የሥልጣን አያያዝ፣ አጠቃቀም እና ‘ከመለኮት የተሠጠ’ መብታቸውን ከማንም ጋር መሻማት የማይፈልጉትስ ንጉሠ ነገሥት እንደዚህ ዓይነት ዐዋጅ ሲያስተላልፉ፣ ምን አስበው ኖሯል? በጊዜው አገራችንን ከፋሽሽት ጣልያን ለማላቀቅ አባቶቻችን እና እናቶቻችን የሚያደርጉትን ተጋድሎ ለመደገፍ ገብተው የነበሩት እንግሊዞች፤ ከድል በኋላ ኢትዮጵያን ቢያንስ በሥራቸው እንደቅኝ ግዛት ለማስተዳደር፤ ይሄ ባይሳካላቸው ደግሞ ሕዝቦቿንና ግዛቷን ከፋፍለው ለመበተን የሚጥሩበት ጊዜ ነበር። ታዲያ ለንጉሠ ነገሥቱ የዚህ አዋጅ መነሻ ምናልባት እንግሊዞች በዓላማቸው የቀናቸው እንደሆነ የሚያሳብቡበት (scape-goat) የዋህ ሰው ማዘጋጀታቸው ኖሯል?
ኢንድራ ጋንዲ
thumb|right|ኢንድራ ጋንዲ
ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ
ከድል እስከ ግዞት
የፀሐፌ ትእዛዝ ወልደ ጊዮርጊስ አነሳስ፣ እድገት፣ ይሄን ያህልም ሥልጣን እስከመያዝ መብቃትና በመጨረሻውም ውስጡ ከተበላ በኋላ እንደሚወረወር የሙዝ ልጣጭ መደረግ ብዙ ያልተመለሱ ጥያቄዎችን በአንባቢ እና የኢትዮጵያን የቅርብ ታሪክ በሚያጠና ሰው ጭንቅላት ላይ ያስነሳሉ።
ኢንድራ ጋንዲ
ኢንድራ ጋንዲ የቀድሞ የሕንድ ጠ/ሚኒስትር ነበሩ።
ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ
በሥልጣን ዘመን
በ፲፱፻፴፬ - ፴፭ ዓ/ም የ”አንግሎ-ኢትዮጵያ ስምምነት” (እንግሊዝኛ Anglo-Ethiopian agreements of 1941-42) ድርድር ወሳኝና ቁልፍ የሆነ ሚና ተጫውተዋል። በተለይም በጊዜው ኦጋዴንን በእንግሊዝ መንግሥት ሥር ለማስተዳደር የሚካሄደውን ሴራ በመቃወም ያደረጉት ትግል በአንዳንድ የብሪታንያ ባለ ሥልጣናት አመለካከት እሳቸውን ያለአግባብ ‘ጸረ-ብሪታንያ’ እንዳስባላቸው ትልቁ የኢትዮጵያ ታሪክ ምሑር ሪቻርድ ፓንክኸርስት ገልጾታል። ይሄንን በተመለከተ እሳቸው “እኔ ለኢትዮጵያ የቆምኩ እንጂ ጸረ ማንም አይደለሁም።” ብለዋል። በ ፲፱፻፴፭ ዓ/ም የንጉሠ ነገሥቱን መንግሥት በአውራጃዎቹና በጠቅላይ ግዛቶቹ ላይ ‘ለማጠንከር’ በወሰዱት እርምጃ የአገር ግዛት ሚኒስቴርነትን ሥልጣን ከጽሕፈት ሚኒስቴር ጋር በመለጠቅ ያዙ። ይሔ ሚኒስቴር በአገሪቱ አጠቃላይ የጸጥታን ጉዳይ የሚቆጣጠርም ስለነበር ፀሐፌ ትዕዛዝን የበለጠ አስከባሪና ተፈሪነትን አስገኝቶላቸዋል። ሆኖም የአገር ግዛት ሚኒስቴርን በ፲፱፻፵፩ ዓ/ም ለቀው የፍትሕ ሚኒስቴርነትን ያዙ። የራሳቸውን ባለሟሎችም በየሚኒስትሩና በየ መንግሥት መሥሪያ ቦታዎች አሠማሩ።
ከጠጅ ወዲያ አስካሪ ከባለቤት ወዲያ መስካሪ
ከጠጅ ወዲያ አስካሪ ከባለቤት ወዲያ መስካሪ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ
በሥልጣን ዘመን
የ ፲፱፻፵፰ ዓመተ ምሕረቱን የሕገ መንግሥት ረቂቅ ከሦስት አሜሪካውያን እና ከጊዜው የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር አክሊሉ ሀብተ-ወልድ ጋር አዘጋጅተዋል።
ግዞት
ሆኖም የውጭ ጋዜጠኖች ፀሐፌ ትዕዛዝን ‘የኢትዮጵያ አምባ ገነን’ ሲሉ ማንሳታቸው ለንጉሠ ነገሥቱ የሳቸው የዝና ተወዳዳሪ ሆኖ መታየት የፀሐፌ ትዕዛዝን ውድቀት ካስጀመሩት ምክንያቶች አንዱ ነው ተብሉ ይገመታል።