cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ዶሮ ከጮኸ ሌሊት የለም ከደብረ ታቦር ወዲያ ክረምት የለም
ዶሮ ከጮኸ ሌሊት የለም ከደብረ ታቦር ወዲያ ክረምት የለም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ፍራንሲስኮ ጎያ
ፍራንሲስኮ ጎያ (እስፓንኛ፦ Francisco Goya) ከ1738 እስከ 1820 ዓም የኖረ የእስፓንያ ሰዓሊ ነበር።
መደብ:የእስፓንያ ሰዎች መደብ:ሠዓሊ
በንጋልኛ
upright=1.25|thumbnail|በንጋልኛ የሚነግሩባቸው ቦታዎች
በንጋልኛ (በንጋልኛ፦ «ባንግላ») በባንግላዴሽና ከባንግላዴሽ አጠገብ በሕንድ አገር ክፍሎች የሚነገር ሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋ ነው።
መደብ:ህንዳዊ-ኢራናዊ ቋንቋዎች መደብ:ሕንድ መደብ:ባንግላዴሽ
ዋናውን ምናሌ ይክፈቱ ዊኪፔዲያ ይፈልጉ ቤንጋሊ ቋንቋ በደቡብ እስያ ውስጥ የቤንጋሊ ብሄረሰብ ቋንቋ ቋንቋ ፒዲኤፍ ያውርዱ ትኩረት ይስጡ ያርትዑ ለተለያዩ መጣጥፎች በ ‹እስልምና› ስሞች ላይ ‹እስልምናን› (Disambiguation) ይመልከቱ ፡፡ ቤንጋሊኛ ቋንቋ (ኢስላም ፣ ኢስላም ፣ ወይም ቤንጋሊ ስሞችም በመባልም ይታወቃል) በደቡብ እስያ ውስጥ የቤንጋሊ ብሄራዊ ቋንቋ ተናጋሪ እና የጽሑፍ ቋንቋ የኢንዶ-አርያን ቋንቋ ነው። ቤንጋሊ በኢንዶ-አውሮፓውያን ቋንቋ ቤተሰብ ውስጥ አራተኛው ትልቁ የቋንቋ ቤተሰብ ሲሆን በአፍሪካ ከሚኖሩት ተናጋሪዎች ብዛት አንጻር ሲታይ በዓለም ትልቁ ስድስተኛው ነው ፡፡ ቤንጋሊ ብቸኛ የግዛት ቋንቋ እና ኦፊሴላዊ ቋንቋ የባንግላዴሽ ሉዓላዊ-ብሔራዊ ቋንቋ-የምእራብ ቋንቋ እና የምእራብ ቤልጋልጋል ፣ ትሪፓራ እና አሳም ኦፊሴላዊ ቋንቋ ነው። ቤንጋሊ ቤንጋል ውስጥ ቤይጋል ውስጥ የአንድአናማ ደሴቶች ዋና ተናጋሪ ቋንቋ ነው። በተጨማሪም በሕንድ የጃርካንድንድ ፣ በባት ፣ መሃሊያ ፣ ሚዙራም እና ኦሪስሳ ውስጥ በሕንድ ግዛቶች ውስጥ የቤንጋሊ ቋንቋ ተናጋሪ የሆኑ ብዙ ሰዎች አሉ ፡፡ ቤንጋሊ ከህንድኛ በኋላ በሕንድ ውስጥ ሁለተኛው በጣም የሚነገር ቋንቋ ነው [12] [13] እንዲሁም በመካከለኛው ምስራቅ ፣ በአሜሪካ እና በአውሮፓ ውስጥ ጉልህ የቤንጋሊ ቋንቋ ተናጋሪዎች አሉ። እናም የሕንድ ብሔራዊ ዝማሬ እና ዝማሬ በቤንጋሊ ተዋቅረዋል ፡፡
ቤንጋሊ ኢብራሂም S ስቪግ በ ‹ቤልጋሊኛ እስክሪፕት› ‹‹ ‹››››› ያለው ቃል አጠራር / bɑːlɑː / ክልል ባንግላዴሽ ባንግላዴሽ ፣ ህንድ ህንድ (በዋነኝነት ምዕራብ ቤንጋል ፣ ትሪፓራ ፣ ጃርካንድ እና ደቡብ አሚም ባርቅ ሸለቆ) እና ኔፓል ኔፓል [1] ኢትዮሎጂ ቤንጋሊ ብሔር የናት ቋንቋ 26 crore [2] 16 crore, (ባንግላዴሽ በባንግላዴሽ (2017) [3]) 10 crore, (ህንድ ህንድ ፣ (2011)) 21,061 (ኔፓል ኔፓል (2011)) [4]
ከ 1948 እስከ 1952 በምሥራቅ ቤንጋል የተደራጀው የቤንጋሊ ቋንቋ ንቅናቄ ከዚህ ቋንቋ ጋር የቤንጋሊ መኖርን አቋቋመ ፡፡ እ.ኤ.አ. የካቲት 21 ቀን 1952 በዳካ ዩኒቨርሲቲ የተማሪዎች እና የተቃዋሚ ፓርቲዎች የተቃውሞ ሰልፎች የብዙዎችን የአፍ መፍቻ ቋንቋ ፣ ቤንጋሊ ለማድረግ ሲሉ ሕይወታቸውን መስዋእትነት አደረጉ ፡፡ እ.ኤ.አ. በ 1987 የቤንጋሊ ቋንቋ ማስተዋወቅ ሕግ የቤንጋሊ የግዴታ ግዴታ በሁሉም የባንግላዴሽ ተግባሮች ውስጥ እንዲሠራ አድርጓል ፡፡
ታሪክ
ጂዮግራፊያዊ ቋንቋ ማስተካከያ
በዓለም ዙሪያ ቤንጋሊ የአፍ መፍቻ ቋንቋ (ከ 265 ሚሊዮን በላይ ህዝብ ብዛት)
ባንግላዴሽ (59.99%) ህንድ (36.21%) ሌላ (1.6%)
ቤንጋሊ የምእራብ ምዕራብ ቤልጋል የሕንድ ግዛት እና አሁን ያለው የባንግላዴሽ ብሄረሰብ የተዋቀረ የባንግባሁሚ ነዋሪዎችን የአፍ መፍቻ ቋንቋ ነው ፡፡
ቤንጋሊ ለንደን ውስጥ ትልልቅ የቤንጋሊ ስደተኞች መኖሪያ በሆነችው በጡል ውስጥ ይነገራታል ከዋናው መሬት በተጨማሪ ቤንጋሊ በትሪፓራ ፣ በደቡብ Assam እና በሕንድ ህብረት አንዶና እና ኒኮባር ደሴቶች ውስጥ የሚኖር የቤንጋል ቋንቋ የአፍ መፍቻ ቋንቋ ነው ፡፡ ቤንጋሊ በአጎራባች ኦሪስሳ ፣ በባትሃር እና በጃራካንድ አካባቢዎች የሚነገር ሲሆን ዴልሂ ፣ ሙምባይ ፣ ቫራኒሳ እና ቫሪንዳቫን ጨምሮ ቤንጋሊ ውጭ ከፍተኛ ቁጥር ያላቸው የቤንጋሊ ተናጋሪዎች አሉ ፡፡ በርካታ የቤኒጋልis በመካከለኛው ምስራቅ ውስጥ ይኖራሉ ፣ [30] [31] [32] አሜሪካ ፣ [33] ሲንጋፖር [34] ፣ ማሌዥያ ፣ አውስትራሊያ ፣ ካናዳ ፣ እንግሊዝ እና ጣሊያን ፡፡
የመንግስት ሁኔታን ማረም Rabindranath Tagore የሕንድ ብሔራዊ ገጣሚ ነው ካዚ ናዚል እስላም የባንግላዴሽ ብሔራዊ ገጣሚ ነው በተጨማሪ ይመልከቱ: - ህንድ በቤንጋሊ ቋንቋ ተናጋሪው ህዝብ ውስጥ ሕንድ ዝርዝር በባንግላዴሽ ህገ-መንግስት አንቀጽ 3 መሠረት ፣ ኢብራሂም ብቸኛው የመንግስት ቋንቋ እና የባንግላዴሽ ኦፊሴላዊ ቋንቋ ነው ፡፡ [11] እ.ኤ.አ.
ቤንጋሊ በሕንድ የሕንድ ህገ-መንግስት ከታወቁት 23 ኦፊሴላዊ ቋንቋዎች አንዱ ነው [35] ቤንጋሊ የምዕራብ ቤንጋል ፣ አሚር እና ትሪፓራ የህንድ ግዛቶች ኦፊሴላዊ ቋንቋ ነው። [36] [36] wanawini minalē yikifetu wīkīpēdīya yifeligu bēnigalī k’wanik’wa bedebubi isiya wisit’i yebēnigalī bihēresebi k’wanik’wa k’wanik’wa pīdī’ēfi yawiridu tikureti yisit’u yariti‘u leteleyayu met’at’ifochi be ‹isilimina› simochi layi ‹isiliminani› (Disambiguation) yimeliketu ፡፡ bēnigalīnya k’wanik’wa (īsilami ፣ īsilami ፣ weyimi bēnigalī simochimi bemebalimi yitawek’ali) bedebubi isiya wisit’i yebēnigalī bihērawī k’wanik’wa tenagarī ina yets’iḥufi k’wanik’wa ye’īnido-āriyani k’wanik’wa newi። bēnigalī be’īnido-āwiropawiyani k’wanik’wa bētesebi wisit’i āratenyawi tilik’u yek’wanik’wa bētesebi sīhoni be’āfirīka kemīnoruti tenagarīwochi bizati ānits’ari sītayi be‘alemi tilik’u sidisitenyawi newi ፡፡ bēnigalī bichenya yegizati k’wanik’wa ina ofīsēlawī k’wanik’wa yebanigiladēshi lu‘alawī-biḥērawī k’wanik’wa-yemi’irabi k’wanik’wa ina yemi’irabi bēligaligali ፣ tirīpara ina āsami ofīsēlawī k’wanik’wa newi። bēnigalī bēnigali wisit’i bēyigali wisit’i ye’ānidi’ānama desētochi wana tenagarī k’wanik’wa newi። betech’emarīmi beḥinidi yejarikanidinidi ፣ bebati ፣ mehalīya ፣ mīzurami ina orīsisa wisit’i beḥinidi gizatochi wisit’i yebēnigalī k’wanik’wa tenagarī yehonu bizu sewochi ālu ፡፡ bēnigalī kehinidinya beḫwala beḥinidi wisit’i huletenyawi bet’ami yemīnegeri k’wanik’wa newi [12] [13] inidīhumi bemekakelenyawi misirak’i ፣ be’āmērīka ina be’āwiropa wisit’i gulihi yebēnigalī k’wanik’wa tenagarīwochi ālu። inami yeḥinidi biḥērawī zimarē ina zimarē bebēnigalī tewak’irewali ፡፡
bēnigalī ībirahīmi S sivīgi be ‹bēligalīnya isikirīpiti› ‹‹ ‹››››› yalewi k’ali āt’erari / bɑːlɑː / kilili banigiladēshi banigiladēshi ፣ hinidi hinidi (bewanenyineti mi‘irabi bēnigali ፣ tirīpara ፣ jarikanidi ina debubi āmīmi barik’i shelek’o) ina nēpali nēpali [1] ītiyolojī bēnigalī biḥēri yenati k’wanik’wa 26 crore [2] 16 crore, (banigiladēshi bebanigiladēshi (2017) [3]) 10 crore, (hinidi hinidi ፣ (2011)) 21,061 (nēpali nēpali (2011)) [4]
yek’wanik’wa bētesebi īnido-āwiropawī īnido-īranawī īnido-āriyani misirak’awī īnido-āriyani bēnigalī-āsa’izi bēnigalī k’edemochu palī-pirarikirī musina befit͟s’umi Uranrani Bangla dimits’ochi yeradī k’wanik’wa yebēnigalī k’ebelēnya bawinidirī zeyēri yejakarika k’wanik’wa Rajbangshi k’ebelēnya zirizirochini bebēnigalīyawī zeyēwochi wisit’i yimeliketu yemet͟s’afīya zedē bēnigalīnya ye’āts’ats’afi siri‘ati bēnigalī birēyili yemenigisiti hunēta ofīsēlawī k’wanik’wa banigiladēshi (yesitētu k’wanik’wa) ḥinidi; bemīk’et’iluti gizatochi ina hibireti gizatochi wisit’i- mi‘irabi bēnigali tirīpara āsami (barik’i shelek’o) jarikanidinidi (i.ē.ā. be 2011 inide huletenya k’wanik’wa iwik’ina yeteset’ewi) karinataka (inide huletenya k’wanik’wa iwik’ina yeteset’ewi) ānama ina nīkobari desētochi sēra līyoni (kiburi) [5] yechīkago ፣ īlīnoyi.svg chīkago [6] [7] [8] yek’ut’it’iri ākali yebanigiladēshi Bangla ākadamī yehinidi mi‘irabi bēnigali Bangla ākadamī k’wanik’wa kodochi āyi’ēsi’o 639-1 bn āyi’ēsi’o 639-2 bēni ISO 639-3 bēni gilololojī beng1280 [9] lanigusipaweri 59-ē’ēfi-yu bēnigalī-‘alemi.svg be’ālemi wisit’i bejogirafīyawī meliki’ā midirawī sirich’iti yebēnigalī k’wanik’wa bichenyawi bihērawī ina ofīsēlawī k’wanik’wa newi yebēnigalī k’wanik’wa hunēta kebizu ofīsēlawī k’wanik’wa ānidu newi yebēnigalī k’wanik’wa tenagarī sewochi yinoralu (1,00,000+) yebēnigalī k’wanik’wa tenagarī sewochi yinoralu (10,000+) bēnigalilīsikīnigi region.png yedebubi isiya bēnigalīnya tenagarī kilili yebēnigalī k’wanik’wa limati tarīki 1300 ‘ameti newi። chalīyapa yezīhi k’wanik’wa yemejemerīya nidifi newi ፡፡ yebēnigalī k’wanik’wa ye’āsira siminitenyawi kifile-zemeni mech’eresha besiminitenyawi mi‘ite-‘ameti betekenawenewi sefī yebēnigalī šine ts’iḥufi āmakayineti ye’āhununi meliki yiyizali ፡፡ yebēnigalī k’wanik’wa isikirīpiti ‹isilimina› isikirīpiti newi ፡፡ bebanigiladēshi ina bemi’irabi bēligali k’wanik’wa beseferewi yebēnigalī k’wanik’wa yek’alati ina yek’alati āt’erari tinishi liyuneti āle ፡፡ yebēnigalī k’wanik’wa ina šine ts’iḥufi bebēnigali hidasē ginibata ina bebēnigalī biḥērawī simētawīneti ina bebanigiladēshi misireta wisit’i bet’ami āsifelagī mīna tech’awitewali ፡፡
ke 1948 isike 1952 bemiširak’i bēnigali yetederajewi yebēnigalī k’wanik’wa nik’inak’ē kezīhi k’wanik’wa gari yebēnigalī menorini āk’wak’wame ፡፡ i.ē.ā. yekatīti 21 k’eni 1952 bedaka yunīverisītī yetemarīwochi ina yetek’awamī paritīwochi yetek’awimo selifochi yebizuwochini ye’āfi meficha k’wanik’wa ፣ bēnigalī lemadiregi sīlu ḥiyiwetachewini mesiwa’itineti āderegu ፡፡ i.ē.ā. be 1987 yebēnigalī k’wanik’wa masitewawek’i ḥigi yebēnigalī yegidēta gidēta behulumi yebanigiladēshi tegibarochi wisit’i inidīšera ādirigwali ፡፡
tarīki
jīyogirafīyawī k’wanik’wa masitekakeya
be‘alemi zurīya bēnigalī ye’āfi meficha k’wanik’wa (ke 265 mīlīyoni belayi hizibi bizati)
banigiladēshi (59.99%) hinidi (36.21%) lēla (1.6%)
bēnigalī yemi’irabi mi‘irabi bēligali yeḥinidi gizati ina āhuni yalewi yebanigiladēshi bihēresebi yetewak’ere yebanigibahumī newarīwochini ye’āfi meficha k’wanik’wa newi ፡፡
bēnigalī lenideni wisit’i tililik’i yebēnigalī sidetenyochi menorīya behonechiwi bet’uli wisit’i yinegeratali kewanawi merēti betech’emarī bēnigalī betirīpara ፣ bedebubi Assam ina beḥinidi hibireti ānidona ina nīkobari desētochi wisit’i yemīnori yebēnigali k’wanik’wa ye’āfi meficha k’wanik’wa newi ፡፡ bēnigalī be’āgorabachi orīsisa ፣ bebatihari ina bejarakanidi ākababīwochi yemīnegeri sīhoni dēlihī ፣ mumibayi ፣ varanīsa ina varīnidavani ch’emiro bēnigalī wich’i kefitenya k’ut’iri yalachewi yebēnigalī tenagarīwochi ālu ፡፡ berikata yebēnīgaliis bemekakelenyawi misirak’i wisit’i yinoralu ፣ [30] [31] [32] āmērīka ፣ [33] sīnigapori [34] ፣ malēzhiya ፣ āwisitiralīya ፣ kanada ፣ inigilīzi ina t’alīyani ፡፡
bēnigalī beḥinidi yeḥinidi hige-menigisiti ketawek’uti 23 ofīsēlawī k’wanik’wawochi ānidu newi [35] bēnigalī yemi‘irabi bēnigali ፣ āmīri ina tirīpara yehinidi gizatochi ofīsēlawī k’wanik’wa newi። [36] [36]
12 January
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ሊትዌንኛ
upright=1.5|thumbnail|የሊትዌንኛ ቀበሌኞች
ሊትዌንኛ (lietuvių kalba) በተለይ በሊትዌኒያ የሚነገር ባልቲክ ቋንቋ ነው።
መደብ:ህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች መደብ:ሊትዌኒያ
ኤድስ
thumb|200px|ኤችአይቪ ኤድስ በአፍሪቃ
ኤድስ
ኤድስ አኳየርድ ኢምዩኖደፊሸንሲ ሲንድረም የኤችአይቪየመጨረሻ ደረጃ ነው። ኤችአይቪ ያለበት ሰው ኤድስ ደረጃ ላይ ለመድረስ ብዙ አመታት እንደሚወስድ ጥናት ታረጋግጣል። ኤድስ በኤችአይቪ ሳቢያ የሚመፈጠረው የሰውንት የመከላከያ መዳከም ሲሆን ለተለያዩ በሽታዎች የሚያጋልጥ ደረጃ ነው። አንድ ሰው በኤድስ ሞተ የሚባለው አባባል የተሳሳተ ሆኖ ሳለ በተለያዩ በሽታዎች ተጠቅቶ ነው ወደ ሞት ደረጃ ላይ አንድ ሰው ሊደርስ የሚቻለው። እንዲሁም ቫይረሱ ያለባቸው ሰዎች የፀረ-ኤችአይቪ መዳኒቶችን ሳይጅምሩ የኤድስ ደረጃ ሳይ ሳይርስ ብዙ አመት ሊኖሩ ይችላል። አንድ ሰው የኤድስ ደረጃ ላይ ደረሰ ማለት የሚቻለው የኤችአይቪ ቫይርስ የበሽታ መከላከያ ሃይል ተቁዋማትን ደምስሶ እና ሰውነታችን ከማንኛውም በሽታ የመቁዋቁዋሚያ ሃይሉን በማሳጣት ለተለያዩ ኢንፈክሽኖች ይጋለጣል። የሲዲፎር በመባል የሚታውቀውን በነጭ ደም ሴል ውስጥ የሚገኘውን የሴል ቁጥር (cd4 count) ከ200 በታች በማድረስ የቫይረሱ መጠን በደም ውስጥ እንዲጨምር በማድረግ ለሕይወት ኣደገኛ እና ምቹ ግዝ ተባቂ በመባል የሚታውቁትን በሸታዎች ኦፓርቸንሰቲክ እንፈክሽስ (Opportunistic infections) OIs. በመፍጠር የኤድስ ደረጃ ላይ እንዲደርስ ያደርጋል። አንድ ሰው አንድ ወይም ሁለት ኢንፌክሽኖች ሲኖሩበት እና በጣም ዝቅያለ የሲዲፎር ሴል ቁጥር 350 cells/mm3 ወይም በታች ሲሆን እና የቫይረሱ ብዛት (viral load) ከ 1,000 copies/mL በላይ ከሆነ የኤድስ ደረጃ ላይ ደረሰ ሊባል ይችላል።
ኤችአይቪ
የበለጠ መረጃ ለማግኘት ዋና ግጽ ላይ ይመልከቱኤችአይቪ
ኤችአይቪ ህዩመን ኢምዩኖደፊሸንሲ ቫይረስ Human Immunodeficiency Virus (HIV) በመባል የሚታውቅ ቫይረስ ነው። ኤችአይቪ ቫይረስ የሰውነትን የበሽታ መከላከያ በተለይ የነጭ ደም ሴሎችን በማጥቃት በቀላሉ ሰውነት ለበሽታ እንዲጋለጥ የሚያረግ ቫይረስ ነው። ኤችአይቪ ያለባቸው ሰዎች የበሽታው ምልክት ስይታይባቸው ለብዙ አመታት መኖር ይችላሉ። ቫይረሱ በሰውነታ ውስጥ እስከ አስር ዓመት በመቆየት ምንም ሳይታውቅ እና ምንም አይነት ይህመም ምልክት ሳይታይበት በመኖር እና አለማውቅ ከአንድ ሰው ወደሌላ ሰው ሊተላለፍ የሚችል አደገኛ ቫይረስ ነው።
ኤድስ ለመጀመሪያ ጊዜ በኢትዮጵያ
ለመጀመሪያ ጊዜ በኢትዮጵያ ውስጥ የኤድስ ታማሚዎች መኖራችው የተረጋገጠው በ1978 ዓ/ም ነው። በአሁኑ ሰአት በኢትዮጵያ ውስጥ 1.3 ሚሊዮን በላይ የሚቆጠሩ ሰዎች ከኤችአይቪ ቫይርስ ጋር አብረው ይኖራሉ። ኤችአይቪ የሚያመለክት የደም ናሙና የተገኘው በሁለት የደም ናሙናዎችይ ላይ ብቻ ነበር። እነዚህም ከታህሳስ 1976 ዓ.ም እስከ 1977 ዓ.ም ባለው ጊዜ ከተሰበሰቡ የደም ናሙና የተገኘ በመሆኑ ኤችአይቪ ኢትዬጵያ ውስጥ የተገኘው 1976 ዓ.ም ነው።
ምርመራ
ከአካል የሚወጡ ፈሳሾች ላይ ሁሉ ኤችአይቪን ማግኝት የሚቻል ቢሆንም መደበኛ ኤችአይቪ ምርመራ በደም ናሙና ላይ የሚደረግ የኤችአይቪ-1/2 አንቲ ባዲ ምርመራ ነው።
እስታሁን የተሰሩትን የአንቲባዲ ምርመራ አይነቶችን በሁለት ከፍል ማየት ይቻላል።
ኤላይዛ መሰረት አርገው የሚከናወኑ
ኤላይዛ አይ.ኤፍ.ኤ ኤላይዛ-ዌስተርን ብሎት
ፈጣን የኤችአይቪ ምርመራ ማለት ለቫይረሱ የተዘጋጀ አንቲ ቦዲ በደም ውስጥ መኖሩንና አለመኖሩን የሚያመልክት የምርመራ አይነት ነው። በፈጣን የምርመራ ዘዴ ውጤቱን ከ10-60 ደቂቃዎች ውስጥ ማውቅ የሚያስችል የመመርመሪያ ዘዴ ነው።
ምልክቶች HIV
አግልሎ
በኢትዮጵያ ውስጥ በአሁን ሰዓት የኤችእይቪ/ኤድስ ትምህርት በመስፋፋቱ ጥሩ የሆነ ለውጦች በማየት ላይ እንገኛለን። ከቫይረሱ ጋር ለሚኖሩም ሆነ ቫይረሱ እንደሌለባቸው የሚያቁም ሆን የማያቁም የቫይረሱ መስፋፋት ለመግታት የማያቋርጥ ትምህርት ያስፈልጋል። አንድ ሰው ስለኤችእይቪ/ኤድስ ዐውቀቱ ካለው አንደኛ ቫይረሱ እንዳይስፋፋ ይረዳል ሁለተኛ ሰዎችን ከመገለልም ሆነ ከማግለል የሚመጣውን ትልቅ ጥፋት ለመታገል ይረዳል። ከቫይረሱ የበለጠ ሕብረተሰባችን ጎድቶ የነበረ እና አሁንም በመጉዳት ላይ ያለው ይህ አግሎ ነው። እያንዳዱ ገለሰብ ስለኤችእይቪ/ኤድስ ያለው እውቀት ከፍተኛ ከሆነ ከመግላል እና ከመገለል የሚመጣውን መሽማቀቅ እና ጭንቀት መቆጣጠር ከቻልን ማለት ተልቅ ለውጥ እናመጣለን ማለት ነው። ሕብረተሰባችንም ቢሆን ከቫይርሱ ጋር የሚኖሩትን ሰዎች ማግለል እንደሎለብን መረዳት ይኖርበታል። ይሄን ስንል ማግለል የለብንም ብሎ መስበክ ወይም መናገር ብቻ ሳይሆን በዕለት ዕለት ኑሮአችን ላይ በተግባር ማዋል እንዳለብን መረዳት በጣም ጠቃሚ ነው። ይህ የሰውን የማግለል ባህሪ እኛን የአበሻን የጎዳና በመጉዳት ላይ ያለ ስለሆንም ይህ ጎጂ-ባሕል ማስወገድ አለብን። በኢትዮጵያ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ይኸንን ዝምታ የሰበሩ ልንረሳቸው እና ሁሌ ልናስትውሳቸው የሚገቡ እራሳቸውን አውጥተው ከቫይረሱ ጋር እንድሚኖሩ ያስተማሩ እና የብዙ ወጣቶችን ሕይወት ያተረፍ የመጀመሪያው የተስፋ ጎህ ኢትዮጵያማህበር መስራቾች ናቸው።
የኤድስ አመጣጥ
ኤድስ በሽታ እንደጀመረ በታማሚዎች ላይ ይታዩ የነበሩት የበሽታ ምልክቶችን በማየት የሰውነት የበሽታ መከላከያ አቅም ከመዳከም ጋር ተያያይዘው የሚመጡ ምልክቶች ሊሆኑ እንደሚችሉ ከመገመት በስተቀር ብዙም የሚታውቅ ነገር አልነበረ፤። ከምን እንደመጣና በምን እንደሚተላለፍ አይታወቅም ነበር። በኋላም በተለያዪ የምርምሮች ዘርፎች ተጠናክረው በመቀጠላቸው የኤድስ በሽታን የሚያመጣው ቫይረስ ለይቶ በማወቅ ተሕዋሱንም በላቦራቶሪ ለይቶ ማውጣት ተችሏል። ይህ የኤድስ በሽታ መንስዔ ተዋሕሳትም በኋላ ላይ ኤችአይቪ የሚለውን ስያሜ አግኝቶዋል ሪትሮ ቫይረስ ከሚባል ተሕዋስ ምድብ ወስጥ መሆኑ ተረጋግጥዋል።
ኤድስ ወይም Acquired Immune Deficiency Syndrome (AIDS) በመባል የታወቀው በሽታ የሚመጣው ህዩመን ኢምዩኖደፊሸንሲ ቫይረስ Human Immunodeficiency Virus (ኤችአይቪ HIV) በሚባል ጀርም ነው። በሽታው የሰውነትን የበሽታ መከላከያ በተለይ ነጭ ሴሎችን በማጥፋት ለቀላል በሽታዎች ለሕይወት ኣስጊ የመሆን ዕድል በመስጠት የሚገድል ነው። የሚተላለፈው ቫይረሱ ያለበት ሰው የተጠቀመበትን ያልፀዳ መርፌ በመጠቀም ወይም ኣስፈላጊዎቹ ጥንቃቄዎች ሳይደረጉ በሚፈጸሙ የተለያዩ የግብረ ሥጋ ግንኙነቶች ነው። ኤድስን የሚያመጣው ሕይወት ያለው ጥገኛ ጠንቅ በኃይለኛ የማጉሊያ መሣሪያዎች ይታያል። ቫይረሱ ሰውነት ውስጥ እያለ እስከ ፰ ዓመታት የማይታመሙና በሽታውን የሚያስተላልፉ ጤነኛ ሰዎች ኣሉ።
የኤድስ በሽታ ሲጀምር ሰውነት ወይም ኣካላችን በቀላሉ የሚከላከላቸው ጀርሞች እንደፈለጋቸው በመባዛት ለሕይወት ኣደገኛ ሆነው ይገኛሉ። ለምሳሌ ያህል ጤነኛ መድን በነበረን ጊዜ ከማይተናኮሉን ባክቴሪያዎች ኣንዱ ኒሞንያ ያስከትላል። የቆዳ ካንሰር (Kaposi's Sarcoma) እና የኣንጎል በሽታም ሊኖሩ ይችላሉ። AIDS-related complex (ARC) ወይም ኣርክ የሚባሉ ምልክቶችም ሊመጡ ይችላሉ። ከእነዚህም መካከል የንፍፊት ማበጥ፣ የማይለቁ ትኩሳቶች፣ ድካምና ተቅማጥ፣ ክብደት መቀንስ (ከ፲ በ፻ በላይ)፣ ደረቅ ሳልና ከባድ የእንቅልፍ ላብ ይገኙበታል። ትረሽ (Thrush) እና ሽንግልስ (Shingles) የሚባሉ በሽታዎችም ሊኖሩ ይችላሉ።
ኤድስ እንዳይዝ የምንከላከልበት የክትባት ዘዴ የለም። በሽታው ከያዘም በኋላ የሚፈውስ መድኃኒት የለም። በኣሁኑ ጊዜ ያለን መከላከያ በበሽታው እንዳንያዝ ኣስፈላጊዎቹን ጥንቃቄዎች ማድረግ ብቻ ነው። በሽታው እንዴት እንደሚተላለፍ በምርምር የተደገፉ መረጃዎችን በመከታተል ተረድቶ ቫይረሶቹ እንዳይሰራጩ ትክክለኛዎቹን ጥንቃቄዎች መከተልና ለሌሎችም ማስተማር የያንዳንዳችን ኃላፊነት መሆን ይገባል። ኤድስ ኣሰቃቂና ኣደገኛ በሽታ ቢሆንም እንደጉንፋን በቀላሉ የሚተላለፍ ስላልሆነ ልንከላከለው የምንችለው በሽታ ነው። ስለ በሽታው በሰፊው ማወቅ ባንፈልግ እንኳን በበሽታው እንዳንያዝ እንዴት እንደምንከላከል መረዳትና ወደ ሌሎች እንዳይተላለፍ እንዴት እንደምንጠነቀቅ ማወቅ እንደሚጠቅሙ ተረጋግጧል።
ኤድስ ቀስ በቀስ እየተስፋፋ የመጣው ከ1970 ዓ.ም. ወዲህ ሲሆን እስከ 1985 እ.ኤ.አ. ድረስ የተበከለ ደም በመወጋትና በመሳሰሉት ብዙ ሰዎች ያለቅብጠታቸው በበሽታው ተይዘዋል። ከ1988 ወዲህ ግን ኤድስ ሲይዝ ነጭ ሴል የሚሠራውን ኣንቲቦዲ (Antibody) በመመርመር የኤድስ ቫይረስ እንዳጋጠመን የሚጣራበት ፈጣን የምርመራ ዘዴ ስለተሠራ በተለይ የደም ማነስን ለመከላከል ሆስፒታል ከሚሰጠን ደም በመተላለፍ ሊይዝ የሚችለው ኤድስ ወደ መጣፋቱ ደርሷል።
መተላለፊያው
ኤድስ በሚከተሉት ሁኔታዎች ሊተላለፍ ይችላል።
መከላከያ
ከኤድስ በሽታ ለመከላከል የሚከተሉትን እርምጃዎች መውሰድ ይጠቅማል።
ተጨማሪ መረጃ
በተጨማሪም የሚከተሉት ታውቀዋል።
የኣንድ ሰው ደም ወደ ሌላው (በብዛት) ሊተላለፍባቸው የሚችልባቸውን ቍሳቁስ ለሌላ ከማዋስ መቆጠብ። ለምሳሌ ያህል የጺም መላጭያ፣ ጥርስ ብሩሽና መፋቂያ የመሳሰሉትን ኣለመዋዋስ። ደም መበካከልን ሊያስከትሉ የሚችሉ ባህሎች ከኣሉ ማረም ወይም እንዲጠፉ ማበረታታት።
የኤድስ ቫይረስ ሊኖርባቸው የሚችሉ ደምና የመሳሰሉትን ጓንት (እና እንዳስላጊነቱም ማስክ) ሳያደርጉ ኣለመነካካት።
ስለበሽታው ለማያውቁ ማሰማትና ለልጆች ማስተማር እንዲሁም ኤድስ ያለባቸውን በሚቻለን ሁሉ የመርዳት ኃላፊነትና በየጊዜው የሚገኙትን የምርምር ውጤቶች ለማወቅ መሞከርና ይኸንኑ ዕውቀት ማሰራጨት ኣለብን።
የኤድስ ቫይረስ ደካማ በመሆኑ ከኣካል ውጭ ለረዥም ጊዜ ኣይኖርም። (እንደ ዕቃው ዓይነት የተነካኩትን ለዓሥር ደቂቃዎች ማፍላት ወይም ኣንድ በመቶ ብሊች ባለው ውሃ መዘፍዘፍ ቫይረሶቹን ሊገድል ይችል ይሆናል።
ኣንድን ሰው የበሽታው ቫይረስ እንዳላጋጠመው በተለያዩ (ተደጋጋሚ) የደም ምርመራዎች ማጣራት ይቻላል። (ኣስቀድሞም የኣካባቢውን የኤድስ ሕግ ማወቅ ጠቃሚ ነው።)
የኤድስ ቫይረስ (እራሱን ስለሚቀያይር ጥሩ ዓይነት) የመከላከያ ክትባት በቅርቡ ላይሠራ እንሚችል ተተምኗል። የቫይረስ በሽታዎችንም ማዳን በጣም ከባድ ስለሆነ (የኤድስም ቫይረስ ከሰው ጂን ጋር ስለሚካለስ) ፈዋሽ መድኃኒት በቅርቡ መገኘቱ ያጠራጥራል ይባላል። እስከዚያው ድረስ ግን በሽታው በየኣገሩ (ኢትዮጵያ ጭምር) መስፋፋቱን ስለቀጠለ ለሞት ከመማቀቅ ኣስቀድሞ ማወቅ የሚሻል ይመስለኛል። ቫይረሱ (ለረዥም ጊዜ) ከነበረባቸው መካከል ፺፱ በ፻ በበሽታው ተይዘዋል።
AZT (ኤዚቲ) እና የመሳሰሉት መድኃኒቶች ቫይረሱ እንዳይባዛ በመከላከል በሽታው እንዳይገድል ጊዜ ለመግዛት ይጠቅማሉ ይባላል።
የኤድስ መኖር ካጠራጠረ በጥሩ ጤንነት ለመኖር መሞከርና መድንን ከሚያዳክሙ መቆጠብ እንደሚራዱ ተገምቷል።
በሽታው በመካከላችን ስለኣለ በኣለማወቅና በጥንቃቄ ጉድለት በኤድስ ብንያዝ ጥፋቱና ፀፀቱ የራሳችን ይመስለኛል። እስከ (1991) በዩናይትድ እስቴትስ ውስጥ የኤድስ ቫይረስ ከተገኘባቸው ፪፻፸ሺህ ሰዎች መካከል ፩፻ሺህ (፩00, 000) በበሽታው ሞተዋል። በዓለም ላይም (፩፶፬ ኣገሮች) ኣንድ ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች በኤድስ በሽታ ተይዘዋል። (ሕዝቡም መጠንቀቅ ካልጀመረ በቫይረሱ የሚበከለው ሰው ቍጥር በየዓመቱ እጥፍ እየሆነ ሊቀጥል እንደሚችልና ለማስታመምም ብዙ ቢሊዮን ዶላርስ እንደሚያስፈልግ ተገምቷል።) ግብረ ሰዶም የሚያዘወትሩና ድረግ የሚወጉ ሰዎች በሽታ ነው እየተባለ ቸል ሲባል ቆይቶ ኣሁን የሁላችንም ጠር መሆኑ ስለተደሰረበት የሚፈለግብንን ብናከናውንና (ከመንግሥታትም ጋር) ብንተባበር በሽታውን መቆጣጠር ይቻል ይሆናል። ፈንጣጣን (እና ደስታ በሽታዎች) ከዓለም ለማጥፋት ከጠቀሙን መካከል ክትባትና የሕዝቡ ትብብር ዋናዎቹ ናቸው። ስለ ግብረ ሥጋ ግንኙነት ማውራት ለማንኛውም ሕብረተሰብ ኣሳፋሪ ቢሆንም ኤድስ ያመጣብን ዱብ-ዕዳ የሕይወት ጉዳይ ስለሆነ መወያየት መጀመር ኣለብን።
ይህ ጽሑፍ የተጻፈው የሕክምና ዕርዳታ ለመስጠት ኣይደለም። በበለጠ ለመረዳት ሓኪሞቻችሁን ኣማክሩ። በ1988 እ.ኤ.አ. ለእያንዳንዱ የዩናይትድ እስቴትስ ቤተሰብ Understanding AIDS የተባለ ፰ ገጽ ጽሑፍ ከU.S. Department of Health and Human Services ሲላክ ወደ አማርኛ በነፃ በዶ/ር ኣበራ ሞላ ተተርጕሞና ተሰራጭቶ ነበር። የእዚህ የ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ጽሑፍ መነሻ ይኸው የHHS Publication No. (CDC) HHS 88-8404 ጽሑፍ ነው።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:ሕክምና
የሮበርት ሙጋቤ ቀልዶች
1:- አፍሪካ ውስጥ በስነ-ስርዓት የሚከበረው ማስጠንቀቂያ "battery low !"የሚለው ብቻ ነው። • 2:- ሴቶች በሙሉ የኤድስ መድሃኒት እስኪገኝ ድረስ የግብረ ስጋ ግንኙነት (Sex) አንፈጽምም ብለው ቢያምጹ ኖሮ፡ ወንዶች በ30 ቀናት ውስጥ መድሃኒቱን ባገኙት ነበር። • 3:- ናይጄርያን የመሰሉ ብዙ ቋንቋዎች የሚናገር ህዝብ ያላቸው አገሮች፡ ዱዳ (መስማት የተሳነው) ፕሬዝደንት ነው የሚያስፈልጋቸው። • 4:- አዳምና ሄዋን ቻይናዊያን ቢሆኑ ኖሮ፡ እስካሁን ድረስ ገነት ውስጥ በኖርን ነበር። ምክንያቱም የእጸ በለስ ፍሬውን ትተው እባቡን በበሉት ነበር። • 5:- ከአንድ ሰው በላይ የምታፈቅር ከሆነ፡ ውስጥህ ያለው ልብ ሳይሆን'memory card' ነው፡ • 6:- አንዳንድ ጊዜ ወደ ኋላ መለስ ብለህ ስትመለከት ከእናትህ በላይ ለሴት ልጅ ገንዘብ የምታጠፋ ከሆነ ያኔ እጀ-ሰብ እውነት መሆኑ ይገባሃል። • 7:- አንዳንድ ሴቶችን ስትመለከት ጂም የሚሰሩ ይመስላሉ። ግን የጂምናዝየምን በር እንኳ አይተውት አያውቁም። ሆኖም ግን ከአንዱ ወንድ ወደ ሌላው ወንድ ለመሮጥ ሲሉ ቅርጻቸውን ይጠብቃሉ። • 8:- ትዳር እያለህ ከተማሪ ሴቶች ጋር መውጣት ደስ የሚልህ ከሆነ ለሚስትህ የተማሪ ዩኒፎርም ግዛላት፡፡ • 9:- ሰይጣን ራሱ gay አልነበረም፡ ምክንያቱም እራቁቱን ከነበረው አዳም እራቁቷን የነበረችውን ሄዋንን ስለመረጠ፡፡ • 10:- አስቀያሚ ከሆንክ አስቀያሚ ነህ ስለ ውስጣዊ ውበት አትናገር ምክንያቱም X-ray እያየን አይደለም የምንሄደው፡፡ • 11:- አምላክ ምርጥ ተመራማሪ ነው፡፡ ምክንያቱም ከወንድ ልጅ የጎድን አጥንት ወስዶ ድምጽ ማጉያ (loud speaker) ፈጠረ፡፡ • 12:- ዓለም አፍሪካን በድላታለች… ከአውሮፓ አንድ ነጭ ወደ አፍሪካ ከመጣ የውጪ ዜጋ ጎብኚ ይባላል። ከአፍሪካ አንድ አፍሪካዊ ወደ አውሮፓ ከሄደ ግን ህገ ወጥ ስደተኛ ይባላል፡፡ • 13 በግሩፕ ነጮች ወደ አፍሪካ ከመጡ ቱሪስት ይባላሉ፡፡ በብዛት አፍሪካዊያን ወደ አውሮፓ ከሄዱ ደግሞ ረፍዩጂስ (ስደተኞች) ይባለሉ። • 14 ነጮች አፍሪካ ውስጥ መጥተው የአፍሪካዊያን አሰሪ ይሆናሉ፡፡ አፍሪካዊያን አውሮፓ ሄደውም የነጮች ሰራተኛ ነው የሚሆኑት…… • • መደብ:ቀልድ
ቋንቋ
thumb|right|upright=2|የ[[አለም ቋንቋ ቤተሰቦች]] ቋንቋ የድምጽ፣ የምልክት ወይም የምስል ቅንብር ሆኖ ለማሰብ ወይም የታሰበን ሃሳብ ለሌላ ለማስተላለፍ የሚረዳ መሳሪያ ነው። በአጭሩ ቋንቋ የምልክቶች ስርዓትና እኒህን ምልክቶች ለማቀናበር የሚያስፈልጉ ህጎች ጥንቅር ነው። ቋንቋዎችን ለመፈረጅ እንዲሁም ለመክፈል የሚያስችሉ መስፈርቶችን ለማስቀመጥ ባለው ችግር ምክንያት በአሁኑ ሰዓት በርግጠኝነት ስንት ቋንቋ በዓለም ላይ እንዳለ ማወቅ አስቸጋሪ ነው። እንደ ተለያየ መስፈርት ግምት ከ3000 እስክ 7000 ቋንቋዎች በአለም ላይ እንዳሉ ስምምነት አለ።
የሰው ልጅ ቋንቋ በተፈጥሮ የሚገኝ ሲሆን ህጻናት ቋንቋን በደመ ነፍስ ይማራሉ። በተፈጥሮ የሚገኙ የሰው ልጅ ቋንቋዎች ከድምጽና ከየሰውነት ክፍሎች ምልክት ይፈጠራሉ። በሺሆች የሚቆጠሩ የሰው ልጆች ቋንቋዎች ቢኖሩም የሁሉም የጋራ የሆኑ ቋሚ ጸባዮች አሏቸው። እኒህ ቋሚ ጸባዮች በሁሉም የተፈጥሮ ቋንቋውች ሠርጸው የሚገኙ እንጂ ላንዱ ሰርተው ላንዱ የማይሰሩ አይደሉም።
ደግሞ ይዩ
መደብ:የቋንቋ ጥናት
ኣናሺሎዝ
ኣናሺሎዝ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
ኅዳር ፳
ኅዳር ፳ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፹ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፪፻፹፮ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፹፭  ቀናት ይቀራሉ።
ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
፲፯፻፸፬ ዓ.ም. በሊቨርፑል የብሪታንያ ከተማ የተመዘገበ የአፍሪቃ ሰዎችን በግዳጅ ለአገልግሎት የሚሸጥ ድርጅት ንብረት የነበረችው “ዞንግ” የምትባለው መርከብ ከጫነቻቸው ሰዎች መቶ ሠላሳ ሦሥቱን አፍሪቃውያኖች መርከበኞቹ በሕይወት እያሉ ወደ ባሕር ጥለው ገደሏቸው። በአሥራ ስምንተኛው ክፍለ ዘመን ለባርነት የሚጫኑ የአፍሪቃ ዜጎች በአውሮፓ ሕግ ፊት እንደ ዕቃ ንብረት እንጂ እንደ ሰው ስለማይቆጠሩ፣ ይሄንን ታላቅ ወንጀል የፈጸሙት ሰዎች አልተከሰሱም። የመርከቧ ባለቤቶች ግን  “ለጠፋው ንብረት’’ የዋስትና ውል የሰጣቸውን ድርጅት በፍርድ ቤት የኪሳራቸውን ዋጋ እንዲከፍላቸው ክስ አቀረቡ።
፲፰፻፳፫ ዓ.ም. በፖሎኝ የሩሲያን በላይነት እና አስተዳደር በመቃወም የ”ትጥቅ ትግል” ተጀመረ።
፲፱፻፵ ዓ.ም. የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት ፍልስጥኤምን በሐይማኖት መሠረት ለሁለት ከፍሎ አንደኛው የይሁዳዊ መንግሥት፤ ሁለተኛውን ክፍል ደግሞ የአረብ መንግሥት እንዲመሠረት የሚያስችለውን “ውሳኔ ፻፹፩” አጸደቀ። ይሄው ውሳኔ በድምጽ ሠላሣ ሦስት አገሮች ሲደግፉት፤ አሥራ ሦሥት አገሮች ተቃውመው አሥር አገሮች ደግሞ የድጋፍም የቅራኔም ድምጽ ከመስጠት ተቆጥበዋል። ኢትዮጵያ እና ብሪታንያ ከነኝህ ከአሥር አገሮች መሀል ይገኛሉ።
ልደት
፲፰፻፹፰ ዓ.ም. ላይቤሪያን ከ፲፱፻፴፯ ዓ.ም. እስከ ሞታቸው ፲፱፻፷፬ ዓ.ም. በፕሬዚደንትነት የመሩት ዊሊያም ቫካናራት ሻድራክ ተብማን ተወለዱ። ፕሬዚደንት ተብማን የ”ዘመናዊቷ ላይቤሪያ” አባት በመባል ይታወቃሉ።
ዕለተ ሞት
፲፯፻፸፫ ዓ.ም. በአውስትሮ-ሁንጋሪያ ግዛት የሁንጋሪያ እና የቦሄሚያ ንግሥት ማሪያ ጠሬዛ ሞተች።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ተሺ ምስክር የታቦት እግር
ተሺ ምስክር የታቦት እግር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ወገራ (ወረዳ)
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
የመንገድ ዳር እሸት ባል የሌላት ሴት
የመንገድ ዳር እሸት ባል የሌላት ሴት የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመንገድ ዳር እሸት ባል የሌላት ሴት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቀለሙ ደስታ
ዶ/ር ቀለሙ ደስታ ኢትዮጵያ ከኣሏት ጥቂት የፕላስቲክ ቀዶ ጥገና ባለሙያዎች አንዱ ናቸው።
የጅብ ችኩል ቶሎ ያፏጫል
የጅብ ችኩል ቶሎ ያፏጫል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የጅብ ችኩል ቶሎ ያፏጫል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
መጋቢት ፳
መጋቢት ፳፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፹፭ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፷፮ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፷፭ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
ሚልተን ኦቦቴ
መደብ:የአፍሪካ መሪዎች
መጋቢት ፳
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ዶሮ ከጮኸ የለም ሌሊት ከቡሄ ወዲያ የለም ክረምት
ዶሮ ከጮኸ የለም ሌሊት ከቡሄ ወዲያ የለም ክረምት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እናቲቱን አይተህ ልጅቷን አግባ
እናቲቱን አይተህ ልጅቷን አግባ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ሜሉሓ
ሜሉሓ በጥንት ከመስጴጦምያ ጋራ (በተለይ 2100-1900 ዓክልበ. ግድም በአካድና ዑር መንግሥት ዘመኖች) ንግድ በመርከቦች ያካኼደ ኣገር ነበር። ዛሬ ምናልባት ፓኪስታን በተባለ ኣገር አንደ ተገኘ (የኢንዱስ ሸለቆ ሥልጣኔ) ይታስባል።
ደግሞ ይዩ
መደብ:የእስያ ታሪክ መደብ:ታሪካዊ አገሮች መደብ:ፓኪስታን
ብራይንግርበርግ
thumbnail|ብራይንግርበርግ ብራይንግርበርግ በኖርድራይን-ቬስትፋለን ክፋልገር የሚገኝ የጀርመን መንደር ነው። በ1997 ዓ.ም. ሕዝብ ቁጠራ ጊዜ 971 ሰዎች ኖሩበት።
መደብ:የጀርመን ከተሞች
ፈረስ ማይ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ተሻገር ከወንዙ ጉድ እንዳያበዙ
ተሻገር ከወንዙ ጉድ እንዳያበዙ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ጥር ፲፬
ጥር ፲፬ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፴፬ ኛው ዕለት ሲሆን ፲፱ ኛው የበጋ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፴፪ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፴፩ ዕለታት ይቀራሉ።
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/January_20
መደብ:ዕለታት
ቤላሩስኛ
frameless|right thumbnail|የቤላሩስኛ ቀበሌኞች
ቤላሩስኛ (беларуская мова /ብየላሩስካያ/) በተለይ በቤላሩስ የሚነገር ስላቪክ ቋንቋ ነው።
መደብ:ስላቪክ ቋንቋዎች መደብ:ቤላሩስ
ዎለድ
ዎለድ ማለት አንድ ሰው  ከተበደረው ዋና ዕዳ በተጨማሪ በየጊዜው የሚከፍለው  ገንዘብ ነው።  ተበዳሪ ይህን ገንዘብ ለምን ለአበዳሪ ይከፍላል  ቢባል ምክንያቱ አበዳሪው ገንዘቡን በሌላ ተግባር ላይ ከማዋል ይልቅ ለተባድሪ ስለሰጠ፣ ስለዚያ ውለታ ነው ተብሎ ሊታሰብ ይቻላል።
አንጎላ
አንጎላ፣ በይፋ የአንጎላ ሪፑብሊክ (ፖርቱጊዝ: República de Angola ፣ ኪኮንጎ: Repubilika ya Ngola) በደቡብ-ምዕራብ አፍሪካ የምትገኝ ሀገር ስትሆን ከናሚቢያ ፣ ከኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፑብሊክ ፣ እና ከዛምቢያ ጋር ድንበር ትጋራላች። በምዕራብ ጫፍ ከአትላንቲክ ውቅያኖስ ጋር ትገናኛለች። የፖርቹጋል ቅኝ-ተገዥ ነበረች። ነዳጅ እና አልማዝ ከተፈጥሮ ሀብቶቿ የሚመደቡ ናቸው። የአንጎላ የሕግ-አስፈጻሚ ፕሬዝዳንቱን ፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩን እና የሚኒስትሮች ካውንስሉን ያጠቃልላል። ሁሉም ሚኒስትሮችና ምክትል ሚኒስትሮች የሚኒስተሮች ካውንስሉን ሲሰሩ በየጊዜው እየተሰበሰቡ ስለተለያዩ የፖለቲካ ጉዳዮች ውሳኔ ይሰጣሉ። የአስራ ስምንቱ ክልሎች መሪዎች በፕሬዝዳንቱ ነው የሚመረጡት። በ1992 እ.ኤ.ኣ. የወጣ ሕገ-መንግስት የመንግስቱን አወቃቀር እና የዜጎችን መብትና ግዴታ ይዘረዝራል። ፕሬዝዳንቱ መንግሥቱ በ2006 እ.ኤ.ኣ. ምርጫ ለማድረግ ዕቅድ እነዳለው ገልጸዋል። ይህ ምርጫ ከ1992 አ.ኤ.ኣ. በኋላ የመጀመሪያው ምርጫ ነው የሚሆነው። አንጎላ ውስጥ ሶስት ዋና ብሔረሰቦች ይገኛሉ። ኦቪምቡንዱ 37% ፣ ኪምቡንዱ 25% ፣ እና ባኮንጎ 13%። ሌሎች ብሔረሰቦች ቾክዌ (ሉንዳ)፣ ጋንጉዌላ፣ ንሀኔካ-ሁምቤ፣ አምቦ፣ ሄሬሮ፣ እና ዢንዱንጋን ያጠቃልላሉ። በተጨማሪም ክልሶች (አውሮፓና አፍሪካዊ) 2% ይሆናሉ። ፖርቱጋሎች አንጎላዊ ካልሆኑ ሰዎች ብዙዎቹ ናቸው።
ዎለድ
ሁለት አይነት ዎለድ አለ። አንደኛው ቀጥተኛ ዎለድ ሲባል ሁለተኛው ተደራራቢ ዎለድ ይባላል።
አንጎላ
ታሪክ
thumb|left|[[ንዚንጋ ምባንዴ|ንግሥት ንዚንጋ ከሏንዳ አስተዳዳሪ ጋር የሰላም ስምምነት ስታደርግ፣ 1657 እ.ኤ.አ.]] በአንጎላ መጀመሪያ የሠፈሩት የኮይሳን ሰዎች ነበሩ። በባንቱ ፍልሰቶች ጊዜ እነዚህ ሰዎች ወደ ደቡብ አንጎላ ሄዱ። በ1483 እ.ኤ.አ. ፖርቱጋሎች በኮንጎ ወንዝ አጠገብ ሠፈሩ። በ1575 እ.ኤ.አ. ፖርቱጋል ካቢንዳ ጋር በባሪያ ንግድ ላይ ያቶከረ ግዛት መሠረተች። በ16ኛው ክፍለ ዘመን፣ ፖርቱጋል የአንጎላ የባህር ጠረፍን ተቆጣጠረች። በተለያዩ ውሎችና ጦርነቶች የፖርቱጋል ቅኝ-ግዛት አንጎላ ተስፋፋ። የፖርቱጋል መመለሻ ጦርነትን ምክኒያት በማድረግ የደች ሪፐብሊክ ሏንዳን ከ1641 እስከ 1648 እ.ኤ.ኣ. ድረስ ተቆጣጠረች።
የቅኝ ግዛት ጊዜ
በ1648 እ.ኤ.ኣ. ፓርቱጋል ሏንዳን እንደገና ተቆጣጠረች። በ1650 እ.ኤ.አ. ደግሞ የተነጠቀችውን መሬት እንዳለ አስመለስች። በ1671 እ.ኤ.አ. ፑንጎ አንዶንጎ የሚባለው ቦታ ወደ ፖርቱጋል ቅኝ ግዛት ተጨመረ። ፖርቱጋል በ1670 እ.ኤ.አ. ኮንጎን እና በ1681 እ.ኤ.አ. ማታምባን ለመውረር ያደረገችው ሙከራ አልተሳካም። በ1885 እ.ኤ.አ. የበርሊን ጉባኤ የፖርቱጋል ቅኝ-ግዛት ድንበርን ከወሰነ በኋላ፣ በብሪታኒያ እና ፖርቱጋል ጥረት በኩል የባቡር-መንገድ፣ እርሻና ማዕድን ተሻሻሉ። እስከ ፳ኛው ክፍለ-ዘመን ድረስ አካባቢው ሙሉ በሙሉ በፖርቱጋል አልተመራም ነበር። በ1951 እ.ኤ.አ. ቅኝ ግዛቱ የባህር ማዶ ክፍለ-ሀገር ሆኖ ፖርቱጊዝ ምዕራብ አፍሪካ ተባለ። ፖርቱጋል አካባቢውን ወደ አምስት መቶ ዓመት ለሚጠጋ ጊዜ ያህል ተቆጣጥራለች። ስለዚህም የአካባቢው ሕዝብ ነጻነት ለመውጣት ያለው ስሜት የተደበላለቀ ነበር።
ዎለድ
ቀጥተኛ ዎለድ ከዋናው ዕዳ  አንጻር ሁልጊዜ እኩል በሆነ ውድር የሚገኝ ዎለድ ነው። በምሳሌ ለማየት ያክል፦ አለሚቱ ከባንክ 1000 ብር  በቀጥተኛ ዎለድ ብትበደር እና  የዎለዱ ውድር በዓመት 10%  ቢሆን፣ እንግዲህ የዎለድ እዳዋ በየዓመቱ 100ብር ይሆናል ማለት ነው። ስለዚህም  በመጀመሪያው ዓመት መጨረሻ ሙሉው እዳዋ 1100 ብር፣ በሁለተኛው ዓመት መጨረሻ 1200 ብር ......ወዘተ እያለ ይሄድና በመቶኛው ዓመት መጨረሻ እዳዋ 2000 ብር ይሆናል። በዚህ አይነት የዎለድ ስርአት  አጠቃላዩ እዳ ከዋናው እዳ እጥፍ ለመሆን አንድ መቶ አመት ይወስድበታል ማለት ነው።
ሌላኛው ዓይነት ዎለድ "ተደራራቢ ዎለድ'' ነው። በብዙ አበዳሪዎች ዘንድ ተጠቃሚነት ያለውም ይህ ዓይነቱ የዎለድ ስርዓት ነው።
አንጎላ
ፖለቲካ
የአንጎላ የሕግ አስፈፃሚ አካል ፕሬዝዳንቱን፣ ምክትል ፕሬዝዳንቱንና የሚኒስትሮች ምክር ቤቱን ያጠቃልላል። ለብዙ ዓመታት አብዛኛው ሥልጣን በፕሬዝዳንቱ እጅ ነው ያተኮረው። የ፲፰ቱ ክልሎች አስተዳዳሪዎች በፕሬዝዳንቱ ነው የሚሾሙት።
ዎለድ
ተደራራቢ ዎለድ እሚባለው  ከዋናው ብድር መጠን ላይ በወለድ የተጠራቀመ እዳ ተደርቦበት  የሚሰላ ዎለድ ነው። ለምሳሌ፦ አለሚቱ ከባንክ 1000 ብር በተደራራቢ ዎለድ ብትበደር እና የዎለዱ ውድር በዓመት 10% ቢሆን፣ እንግዲህ አጠቃላይ እዳዋ በአመቱ መጨረሻ 1100 ብር ይሆናል ምክንያቱም የአንድ ሺህ አንድ ፐርሰንት መቶ ስለሆነ።  ይሁንና የሚቀጥለው አመት መጨረሻ እዳዋ ሲሰላ፣ ከዋናው እዳ፣ ከአንድ ሺው ብር ብቻ ሳይሆን ተደራቢው መቶ ብር ታክሎበት ከአንድ ሺህ አንድ መቶው ላይ ነው። ስለዚህ የወለድ እዳዋ መቶ አስር ብር ነው። አጠቃላይ እዳዋ   1210 ብር  ይሆናል።  በሶስተኛው ዓመት 1331 ብር.....ወዘተ ይልና....በመቶኛው ዓመት አጠቃላይ እዳዋ $13,780,612.34  (አስራ ሶስት ሚሊዮን ብር በላይ) ይደርሳል ማለት ነው።  ይህ እንግዲህ ተደራራቢ ወለድ ከቀጥተኛ ዎለድ የቱን ያክል በፍጥነት እንደሚያድግ ያሳያል።
አንጎላ
ፖለቲካ
የ1992 እ.ኤ.አ. ሕገ መንግሥት የመንግሥቱን አወቃቀርና የዜጎችን መብቶችና ግዴታዎች ይዘረዝራል። የሀገሩ ሕግ ተርጓሚ አካል የፖርቱጋል ሥርዓትን ይከተላል።
ዎለድ
የተደራራቢ ዎለድ አጠቃላይ ዕዳ በሂሳብ ቋንቋ በቀላሉ ሊሰላ ይችላል። ለዚህ ሲባል የተሰራ ቀመር አለ። ይሄውም፦
አንጎላ
ጦር ኃይል
የአንጎላ ጦር ኃይሎች በመከላከያ ሚኒስቴር ስር ሲሆኑ በሦስት ይከፈላሉ። እነዚህም ምድር ኃይል፣ ባህር ኃይል እና አየር ኃይል ናቸው። የሀገሩ ጠቅላላ ሠራዊት ፻፲ ሺህ ይሆናል። የጦር ኃይሉ ንብረቶች መካከል በሩሲያ የተሰሩ ተዋጊ፣ ቦምብ ጣይና አጓጓዥ አውሮፕላኖች ይገኛሉ። አንዳንድ የጦር ኃይሉ ክፍሎች በኮንጎ ኪንሻሳና ኮንጎ ብራዛቪል ተመድበዋል።
ዎለድ
ለምሳሌ የአለሚቱን የመቶ አመት ዕዳ ለማስላት፣  ዋናው ዕዳን በ አንድ ሺህ እንተካለን፣  ውድሩ 10% ስለሆነ  በ 0.1 ይተካል፣ ጊዜው ደግሞ መቶ አመት ስለሆነ በ 100 ይተካል። ስለሆነም፣  መጪው አጠቃላይ እዳ = 1000*(1+0.1)100 ይሆንና በካልኩሌተር ሲሰላ $13,780,612.34  ይገኛል ማለት ነው።
መደብ: ገንዘብ መደብ: ባንክ መደብ: የገንዘብ ሒሳብ
አንጎላ
መልከዕ-ምድር
አንጎላ፣ በ1,246,620 ካሬ ኪ.ሜ. ከኒጄር ቀጥላ ከዓለም 23ኛው ትልቅ አገር ናት። በስፋት ከማሊ ጋር ትነጻጸራለች። የአሜሪካ የቴክሳስ ክፍላገርን ሁለት ዕጥፍ ታክላለች። አንጎላ ከደቡብ በናሚቢያ፣ ከምሥራቅ በዛምቢያ፣ ከሰሜን-ምሥራቅ በኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና ከምዕራብ በአትላንቲክ ውቅያኖስ ትዋሰናለች።
የአንጎላ አማካይ የባህድ ዳር የአየር ሁኔታ በክረምት 16° ሴንቲግሬድና በበጋ 21° ሴንቲግሬድ ነው። አንጎላ ሁለት ወቅቶች አሏት። እነዚህም ደረቅና ዝናባማ ናቸው።
የአመራር ክልሎች
thumb|የአንጎላ ክልሎች በቁጥር ተሰይመው
መጓጓዣ
የአንጎላ መጓጓዣዎች የሚከተሉትን ያጠቃልላሉ፦
አንጎላ የሰፋ የመጓጓዛ አውታር ቢኖራትም በጊዜ ማለፍና ጦርነት ምክንያት መንገዶች አስፈላጊ ጥገኛ አልተደረገባቸውም። በአንዳንድ ቦታዎች አሽከርካሪዎች መጥፎ ቦታዎችን ለማለፍ ሲሉ ከመንገድ ውጭ ይነዳሉ። እንደዚህ ከማድረግ በፊት ግን በመንገድ ዳር ያሉ በመሬት ውስጥ ስለተቀበሩ ፈንጂዎች የሚያስጠነቅቁ ምልክቶችን ማስተዋል ያስፈልጋል።
ኢኮኖሚ
የአንጎላ ኢኮኖሚ ትልቅ ለውጥ አሳይቷል። የሩብ ምእተ ዓመት ጦርነት ያሳደረበት ተጽእኖን አልፎ ዛሬ በዓለም ውስጥ በፍጥነት በማደግ ላይ ካሉት ኢኮኖሚዎች ይመደባል። በ2004 እ.ኤ.አ. የቻይና ኤክሲምባንክ ፪ ቢሊዮን ብር ለአንጎላ አበድሯል። ይህ ገንዘብ እንደ መንገዶች ያሉትን የአንጎላ መሠረታዊ ተቋሞች ለማሻሻል የሚውል ነው።
ዘ ኢኮኖሚስት መጽሄት በ2008 እ.ኤ.አ. እንደዘገበው ነዳጅና ዕንቁ የአንጎላ ዋና ኤክስፖርቶችና የገቢ ምንጮች ናቸው።
ማመዛገቢያ
መደብ:አንጎላ መደብ:መካከለኛ አፍሪቃ
እናቴ ቤት ጠላ እጠጣለሁ ብላ የቤቷን ውሀ ትታ ወጣች
እናቴ ቤት ጠላ እጠጣለሁ ብላ የቤቷን ውሀ ትታ ወጣች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ዠኔቭ
thumbnail|ዠኔቭ ዠኔቭ የስዊስ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር 194,458 ሰዎች ነው።
የመንገድ ዳር እሸት ባል የሌላት ሴት ለማንም ናት
የመንገድ ዳር እሸት ባል የሌላት ሴት ለማንም ናት የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመንገድ ዳር እሸት ባል የሌላት ሴት ለማንም ናት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ዠኔቭ
መደብ:የስዊዘርላንድ ከተሞች
የመንገድ ዳር እሸት ባል የሌላት ሴት ለማንም ናት
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዛፍ
ዛፍ በሥነ ሕይወት ዘላቂነት ያለው (ብዙ ከረም)፣ ረጅም ግንድ ያለው፣ ቅርንጫፍና ቅጠል ያለው የእንጨት ተክል ነው።
መደብ:አትክልት
ኩሃ
ኩሃ (ወይንም ኲሃ ) ከመቀሌ 9 ኪሎሜትር በስተ ምስራቅ የሚገኝ የእንደርታ ወረዳ አስተዳደር ማዕከልና ከተማ ነው ። ኩሃ የሚለው ስያሜ በአካባቢው በብዛት ከሚበቅል የህያ ዛፍ ስም የመጣ ነው ።  የአሉላ አባ ነጋ አውሮፕላን ማረፊያ በኩሃ ከተማ አስተዳደር ግዛት ውስጥ ይገኛል።
ዊንስተን ቸርችል
ዊንስተን ቹርቺል (እንግሊዝኛ፦ Winston Churchill) 1867-1957 ዓም የኖረ ከ[[1932 እስከ 1937 ዓም. እና እንደገና ከ1943 እስከ 1947 ዓም የዩናይትድ ኪንግደም ጠቅላይ ሚኒስትር ነበሩ።
የኢትዮጵያ ካርታ 1459 ሀ
የየኢትዮጵያ ካርታ 1459 ካርታ በፍራ ማውሮ የተሳለው መረጃ በዘመናዊ ካርታ ተተርጉሞ በታሪክ ተመራማሪወች እንደቀረበ።
ዊንስተን ቸርችል
መደብ:የእንግሊዝ ሰዎች መደብ:የአውሮፓ ታሪክ መደብ:የአውሮፓ መሪዎች
የኢትዮጵያ ካርታ 1459 ሀ
500px|left|thumb| የፍራ ማውሮ ካርታ በዘመናዊ ካርታ ተተርጉሞ
ኩሃ
የውጭ ማያያዣ
ካርታ
የኢትዮጵያ ካርታ 1459 ሀ
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
ኩሃ
ማጣቀሻ
መደብ:እንደርታ
መርዝ ሐረግ
መርዝ ሐረግ (Toxicodendron radicans፤ እንግሊዝኛ፦ Poison Ivy) በምሥራቅ ካናዳና በአሜሪካ አገራት፣ እንዲሁም በጃፓን፣ ምሥራቅ ቻይናና ሩስያ በፓሲፊክ ውቅያኖስ አጠገብ፣ በብዛት የሚበቅል የዱር ዕጅግ አስቸጋሪ አረም ነው።
ይህ ዝርያ ምንም ጥቅም የለውም። ቅጠሎቹ በመርዛም ዘይት ተሸፍነዋል፣ ይህም ዘይት በአብዛኛው ሰዎች ቆዳ ላይ ሃይለኛ እከክና ሽፍታ ያደርጋል።
የሚታወቀው በሦስት ቅጠሊቶቹ አብረው በራሳቸው አገዳ ላይ ነው። እሾሕ የለውም። በመፀው ወራት ቅጠሎቹ ቀይ ይሆናሉ።
ሽፍታው በጥቂት ሰአት ውስጥ በሳሙናና በውሃ ካልታጠበ፣ ፈሳሽ ቁስል ሊሆን ይችላል። የቁስሉ ፈሳሽ ግን እከኩን አያስፋፋም። ብዙ ደቂቃ ሳያልፍ በደንብ ቢታጠብ ቁስል አይሆንም። ያም ሆነ ይህ ቁስሉ በጣም መጥፎ ቢሆንም በሁለት ሳምንት ያህል ይድናል። መደብ:አትክልት መደብ:ስሜን አሜሪካ መደብ:ዕከክ
ጂዮርጂያ
መደብ:የአውሮፓ አገራት መደብ:የእስያ አገራት
መለጠፍያ
{| class="wikitable" ! ሴማዊ ቋንቋዎች !! ኩሻዊ ቋንቋዎች !! ኦሟዊ ቋንቋዎች !! ናይሎ ሰሀራዊ ቋንቋዎች!! ያልተመደቡ
አቢ-ኤሹሕ
አቢ-ኤሹሕ ከ1624 እስከ 1596 ዓክልበ. ድረስ (ኡልትራ አጭር) የባቢሎን 8ኛ ንጉሥ ነበረ። አባቱን ሳምሱ-ኢሉናን ተከተለው።
ለአቢ-ኤሹሕ ዘመን የተለያዩ የዓመት ስሞቹ ታውቀዋል፣ ቅደም-ተከተላቸው ግን አይታወቅም። በአንዱ አመት ካሣውያን አንዳሸነፈ ይዘገባል፤ በሌላው ኤሽኑናን ድል ማድረጉን ይነገራል። በተረፈ የዓመት ስሞቹ የአረመኔነት ሕንፃዎችና ጣኦታት ስለ መሥራቱ ናቸው።
አንዱ ዜና መዋዕል ያለበት ጽላት (ABC 20) እንደሚገልጽ፣ አቢ-ኤሹሕ በኢሉማ-ኢሊ ላይ በመዘመት ጤግሮስ ወንዝን ገደበ፣ ሊይዘው ግን አልቻለም። በዘመኑም የኤላም ንጉሥ ኩቲር-ናሑንቴ ውርሮ ኤላማውያን 30 የባቢሎኒያ ከተሞች ዘረፉ።
በሌላው ጽላት «በንጉሥ አቢ-ኤሹሕ ዘመን ጊሚል-ጉላ እና ታቂስ-ጉላ መምህሮቹ ነበሩ» ይላል። የአቢ-ኤሹሕ ስም በበርካታ ሌሎች ቅርሶች ተገኝቷል።
የአቢ-ኤሹሕ ተከታይ ልጁ አሚ-ዲታና ነበረ።
የውጭ መያያዣ
መደብ:የባቢሎን ነገሥታት
13 January
13 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 5 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
አናናስ
300px|thumb|አናናስ ኣናናስ Ananas comosus ኢትዮጵያ ውስጥና በመላው ዓለም የሚገኝ ተክል ነው።
መጀመርያ በቅድመ-ታሪክ የታረሰበት ቦታ በደቡብ ብራዚል-ፓራጓይ ጠረፍ ዙሪያ እንደ ነበር ይታመናል። ከ1500 ዓም በኋላ የፖርቱጋል እና እስፓንያ መርከበኞች አለም ዙሪያ አስፋፉት።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:ፍራፍሬ
ካሊድ አደም
ካሊድ አደም ባላድረገው ድርጊት በአትላንታ በአስር ላይ ያለ ፍትህን የተራበ ኢትዮጵያዊ ነው።
መጸሃፍ የሚጽፍና አዲስ አበባ የተወለደ ለዛውም በ16 ዓመቱ አሜሪካ የሄደ ግለሰብ ይህን ድርጊት ይፈጽማል የሚል እምነት የለኝም !! ብዙዎች አሜሪካ የፍትህ እና የነጻነት ተምሳሌት ሲያደርጉ ይህንን እና መሰል የፍርደ ገምድልነት ሲታይ ከየትኛውም ሃገር የባሰ ኢፍትሃዊነት ይታያል፡፡ ወንድማችን የታሰረው ኢትዮጵያዊ በመሆኑ እና ከኋላ ቀር ሃገር የመጣ በማለት የሃገራችን ገጽታ ያበላሸ ጉዳይ ነው መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ዶሮ ካልበሏት አሞራ ናት
ዶሮ ካልበሏት አሞራ ናት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቡልጋርኛ
upright=1.25|thumbnail|የቡልጋርኛ ቀበሌኞች
የገበያ ሽብር ለሌባ ሰርጉ ነው
የገበያ ሽብር ለሌባ ሰርጉ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። የገበያ ሽብር ለሌባ ሰርጉ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቡልጋርኛ
ቡልጋርኛ (български /በልጋርስኪ/) በተለይ በቡልጋሪያ የሚነገር ስላቪክ ቋንቋ ነው።
መደብ:ስላቪክ ቋንቋዎች መደብ:ቡልጋሪያ
የገበያ ሽብር ለሌባ ሰርጉ ነው
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተቀመጥ በወንበሬ ተናገር በከንፈሬ
ተቀመጥ በወንበሬ ተናገር በከንፈሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
እንደራሴ
?
የመከሩበት ሞተ የወርወሩበት ተሳተ
የመከሩበት ሞተ የወርወሩበት ተሳተ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመከሩበት ሞተ የወርወሩበት ተሳተ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እናቴን ላህል ዘጠኝ ወር ቀረኝ አለች
እናቴን ላህል ዘጠኝ ወር ቀረኝ አለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኡጉይያ
ኡጉይያ የሞሪታንያ ገንዘብ ስም ነው። በዚህ ገንዘብ አንድ ኢጉይያ አምሥት "ኩምስ" ማለት ነው። ኩምስ በአረብኛ አንድ አምሥተኛ ማለት ነው።
እናቴን ላህል ዘጠኝ ወር ቀረኝ አለች
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ኡጉይያ
ሞሪታንያ በ ሲ. ኤፍ ኤ ፍራንክ እስከ ፲፱፻፷፮ ዓ.ም ስትጠቀም ከቆየች በኋላ በአምሥት ፍራንክ ምንዛሪ ገንዘቧን ወደ ኢጉይያ ቀየረች።
ሳንቲሞች
በ፲፱፻፷፮ ዓ.ም. ስሎቫኪያ በሚገኘው የክሮምኒካ ሳንቲም ፋብሪካ የተሠሩት የአንድ፣ አምሥት፣ አሥር እና ሃያ ሳንቲሞች ተሠራጩ።
የወረቀት ገንዘቦች
በ፲፱፻፷፮ ዓ.ም. የአገሪቱ ብሔራዊ ባንክ በሙኒክ በሚገኘው ጊዬሽከ እና ደቭሪዬንት በሚባለው ማተሚያ ቤት የታተሙ የመቶ፤ ሁለት መቶ እና የሺህ ኡጊይያ ወረቀቶጭን አሠራጨ። ከስድስት ዓመት በኋላ፣ የ አምሥት መቶ ኢጉይያ ወረቀት ሲጨመር፤ በ ፲፱፻፺፫ ዓ.ም. ደግሞ የሁለት ሺህ ኢጉይያ ወረቀት ተጨምሯል።
መደብ:የአፍሪቃ ገንዘቦች
ፊንጃል ጊዮርጊስ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
የኢትዮጵያ ካርታ 1592
ስለ ካርታው ትችት ና ቁም ነገር
left|600px|thumb| በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ
ፊዴል ካስትሮ
thumb ፊዴል ካስትሮ (እስፓንኛ፦ Fidel Castro) 1918-2009 ዓም የኖረ ከ1951 እስከ 1969 ዓም ድረስ የኩባ ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ከ1969ም እስከ 2000 ዓም ድረስ የኩባ ፕሬዚዳንት ነበር።
መደብ:መሪዎች መደብ:ኩባ
የኢትዮጵያ ካርታ 1592
ስለ ካርታው ትችት ና ቁም ነገር
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
ጉግል ዜና
thumb ጉግል ዜና (Google News) በኮምፒዩተር ዜናዎችን የሚያቀርብ አገልግሎት ነው። ባለቤቱ ጉግል ድርጅት ነው። የዜና ዌብሣይቱ በአፕሪል 2002 እ.ኤ.አ. የቤታ ለቀቃ ሆኖ ነው የወጣው። በዌብሳይቱ የሚቀርቡት ዜናዎች እንዳሉ በኮምፕዩተር የሚመረጡ እና የሚደራጁ ሲሆን ምንም አይነት የሰው ግንኙነት የለም። አገልግሎቱ በአንድ ቋንቋ ውስጥ በ30 ቀናት ውስጥ የወጡ ዜናዎችን ያቀርባል። በእንግሊዝኛው ዕትም ውስጥ 4,500 የዜና ምንጮች አሉ።
ጉግል ዜና የፍለጋ አገልግሎት ሲኖረው ውጤቶቹንም በቀንና በሰዓት መመደብ ይቻላል።
ውጫዊ መያያዣዎች
መደብ:ጉግል
ትሬንቲኖ-ደቡብ ቲሮል
thumb|300px|ትሬንቲኖ-ደቡብ ቲሮል በጣልያን
ትሬንቲኖ-ደቡብ ቲሮል (ጣልኛ፦ Trentino-Alto Adige /ትሬንቲኖ-አልቶ አዲጄ/) የጣልያን ክፍላገር ነው። ዋና ከተማው ትረንቶ ነው።
መደብ:የጣልያን ክፍላገራት
ሆኖሉሉ
300px|thumbnail|ሆኖሉሉ ሆኖሉሉ (እንግሊዝኛ፦ Honolulu) የሃዋይኢ አሜሪካ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር 390,738 አካባቢ ነው።
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ተስፋ ገብረ ሥላሴ
የግል ማተሚያ ባለንብረት የነበሩና በማተሚያ ቤታቸው ልዩልዩ የጸሎት መጵሐፍትን፥የአማርኛ ማስተማርያ ፊደሎችንና መጵሐፍት እያተሙ ያቀርቡ ነበር ።
መደብ:የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች
መጋቢት ፳፫
መጋቢት ፳፫፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፫ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፹፰ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፷፫ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፷፪ ቀናት ይቀራሉ።
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ተቀማጭ አፉ ምላጭ
ትርጉም
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኣንጨባ
300px|thumb|አንጨባ ኣንጨባ (Ocimum gratissimum) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
ሳሞጊትኛ
upright=1.5|thumbnail|የሳሞጊትኛን ቀበሌኞች በምዕራብ በቀይ፣ ብጫ፣ ብርቱካንና ቡናማ ያሳያል። ሳሞጊትኛ በምዕራብ ሊትዌኒያ የሚነገር የሊትዌንኛ ቀበሌኛ ነው።
ኣንጨባ
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ሳሞጊትኛ
መደብ:ህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች መደብ:ሊትዌኒያ
ዶሮ ጭራ መታረጃዋን አወጣች
ዶሮ ጭራ መታረጃዋን አወጣች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የመከራ ሌሊት አያልቅም
የመከራ ሌሊት አያልቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመከራ ሌሊት አያልቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አርመኒያ
አርመኒያ በአውሮጳና እስያ ጠረፍ የሚገኝ ሀገር ነው።
አርመኒያ ከ1984 ዓም ጀምሮ ራሱን የቻለ ነፃ አገር ሆኗል። የተባባሪ መንግሥታት አባል ቢሆንም፣ ከአንዱ ሌላ አባል እርሱም ፓኪስታን ዲፕሎማስያዊ ተቀባይነት የለውም።
መደብ:አርመኒያ
ሎቲ
ሎቲ (ብዙሀን ማሎቲ) የ ሌሶቶ ንጉዛት ገንዘብ ነው።. አንዱ ሌቶ አንድ መቶ ሊሴንቴ (ነጠላ ሴንቴ) ማለት ነው። ይሄ ገንዘብ ከደቡብ አፍሪቃው ራንድ ጋር የተያያዘ ሲሆን በንጉዛቱ ሁለቱም ገንዘቦች በዕኩልነት ሕጋዊ ገንዘቦች ናቸው።
ሳንቲሞች
የአትም ዘመናቸው ፲፱፻፸፪ የሆነ የ አንድ፤ ሁለት፤ አምሥት፤ አሥር፤ ሃያ አምሥት እና አምሣ ሊሴንቴ እንዲሁም የ አንድ ሎቲ ሳንቲሞች በ ፲፱፻፹ ዓ.ም. ተሠራጩ። የሃያ ሊሴንቴ ሳንቲም ደግሞ ከስምንት ዓመት በኋላ ተሠራጭቷል።
የወረቀት ገንዘብ
በስርጭት ላይ ያሉ የባንክ የወረቀት ገንዘቦች
ናቸው።
እናቴን ሳይ ሴት ማግባቴ ቤትን ሳይ ትምባሆ መጠጣቴ
እናቴን ሳይ ሴት ማግባቴ ቤትን ሳይ ትምባሆ መጠጣቴ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
እምአዕላፍ
ከአዕላፍ (ወሰን የሌለው፣ ማብቂያ የለሽ፣) (Infinity) የተመረጠ የሚል ትርጓሜ ሰምቻለሁ።
እነዚህ ቃላት ደግሞ ማናቸውም ያልተወሰነ ትልቅ ቁጥር ሊያመልከት ይችላሉ።
መደብ:ቁጥር
ጋበሮኔ
ጋበሮኔ (Gaborone) የቦትስዋና ዋና ከተማ ነው። thumbnail|250px|ጋበሮኔ ከሰው ሰራሽ መንኮራኩር ሲታይ
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር (1997 ዓ.ም.) 208,411 ሆኖ ይገመታል። ከተማው -24.75°N, 25.91667°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
ከተማው በ1956 ዓ.ም. ተሠርቶ አለቃውን ጋበሮኔ ለማክበር ጋበሮኔስ ተሰየመ። በ1957 ዓ.ም. የእንግሊዝ ቅኝ ግዛት መቀመጫ ከማፈኪንግ ወዲህ ተዛወረ። በ1961 ዓ.ም. ስሙ ከ'ጋበሮኔስ' ወደ 'ጋቦሮኔ' ተለወጠ።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአፍሪካ ከተሞች
ብራዚሊያ
thumb|right|300px|የብራዚሊያ ቤተ ክርስቲያን በሌሊት
ብራዚሊያ የብራዚል ዋና ከተማ ነው። በ2013 እ.ኤ.አ. የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 2,789,761 ሆኖ ይገመታል። ይህም በብራዚል ውስጥ በሕዝብ ብዛት አራተኛው ትልቅ ከተማ ያረገዋል። ከተማው -15.75°N, -47.95°W  ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:ብራዚል
ሊል
ሊል (ፈረንሳይኛ፦ Lille; ሆላንድኛ፦ Rijsel) የፈረንሳይ ከተማ ነው።
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
የገበያ ግርግር ለሌባ ይበጃል
የገበያ ግርግር ለሌባ ይበጃል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የገበያ ግርግር ለሌባ ይበጃል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የኢትዮጵያ ካርታ 1602
ስለ ካርታው ትችት ና ቁም ነገር
left|600px|thumb| በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
ሩዋል አመንሰን
ሩዋል አመንሰን (ኖርዌይኛ፦ Roald Amundsen) ከ1864 እስከ 1920 ዓም የኖሩ የኖርዌይ ተጓዥ ነበሩ። መጀመርያ ወደ ደቡብ ዋልታ እንዲሁም ወደ ስሜን ዋልታ የተጓዙ ናቸው።
መደብ:ታሪካዊ ተጓዦች መደብ:ኖርዌይ
የመከራ ልጅ ሁል ጊዜ መከራ መስሎ ይታያል
የመከራ ልጅ ሁል ጊዜ መከራ መስሎ ይታያል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመከራ ልጅ ሁል ጊዜ መከራ መስሎ ይታያል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አፍሪካንስ
upright=1.25|thumbnail|አፍሪካንስ በደቡብ አፍሪካ ውስጥ የሚነገርበት ሥፍራ 300px|thumbnail|አፍሪካንስ በናሚቢያ ውስጥ የሚነገርበት ሥፍራ
ተቀማጭ የሌለው ተሟጋች ስልቻ የሌለው ቧጋች
ተቀማጭ የሌለው ተሟጋች ስልቻ የሌለው ቧጋች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
አፍሪካንስ
አፍሪካንስ (Afrikaans) በደቡብ አፍሪካ የሚነገር ምዕራብ ጀርመናዊ ቋንቋ ነው። የቋንቋው መንስኤ ከሆላንድኛ ነው።
መደብ:ጀርመናዊ ቋንቋዎች መደብ:ደቡብ አፍሪካ
ድውንጎል
ድውንጎል በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
ሰውንግ ጀ-ጊ
ሰውንግ ጀ-ጊ (ኮሪይኛ፦ 성재기) የደቡብ ኮሪያ ፋኖ ፋላስፋ ነበር። በሐምሌ 19 ቀን 2005 አ.ም. ዕድሜው ፵፭ ዓመታት ሲሆን ከድልድይ ዘልሎ ራሱን ገደለ።
መደብ:ኮሪያ መደብ:ፈላስፋዎች
እናቴን ያገባ ሁሉም አባቴ ነው
እናቴን ያገባ ሁሉም አባቴ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ወግድ
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ጊኒር(ወረዳ)
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ሻንግ ሥያንግ
ሻንግ ሥያንግ (ቻይንኛ፦ 上庠) በቻይና አፈ ታሪክ ዘንድ በጥንት በቤተ መንግሥት ከተማ የተገኘ ከፍተኛ ትምህርት ተቋም ነበረ።
እንኳን ከ«ሻንግሥያንግ» አስቀድሞ፣ በቅድመኞቹ አፈ ታሪካዊ ነገስታት ዘመኖች ከ2350 ዓክልበ. ጀምሮ «ቸንግ ጁ» የተባለ ትምህርት ተቋም በቤተ መንግሥት እንደ ነበር ተጽፏል።
ንጉሥ ያው ወይም ንጉሥ ሹን ምናልባት 2060 ዓክልበ. ግድም «ሻንግ ሥያንግ» (ላይኛ ወይም ከፍተኛ አቅርቦት) ለመኳንንት ጡረተኞች አቆመ፣ እንደዚህም «ሥያ ሥያንግ» (下庠 ታችኛ አቅርቦት) ለተራ ሕዝብ ሽማግሎች አቆመ። የመኳንንት ልጆች ለምክር ወይም ለትምህርት ወደ «ሻንግ ሥያንግ» መምህሮች ይሄዱ ነበር፣ የተራ ሕዝብም ልጆች ወደ «ሥያ ሥያንግ» ሄዱ። ንጉሥ ሹን ደግሞ ልዩ የሙዚቃ ክፍል መጀመርያ እንደ መሠረተ ይጻፋል።
እንዲሁም በሥያ ሥርወ መንግሥት (2000-1600 ዓክልበ. ግድም) ከፍተኛው ተቋም «ዶንግ ሹ» እንደ ተባለ ተጽፏል። በሻንግ ሥርወ መንግሥት (1600-1054 ዓክልበ.) ደግሞ ከፍተኛው ተቋም «ዮው ሥዌ» ይባል ነበር።
የጪን ሥርወ መንግሥት (229-214 ዓክልበ.) መሥራች ጪን ሽኋንግ ከመምህራን ብዙዎቹን ገደለ፣ ከመጻሕፍትም ብዙዎቹን አቃጠለ ይባል ነበር። በመሆኑም ለ220 ዓመት ያህል የከፍተኛ ትምህርት ተቋም እንዳልተመሠረተ ይመስላል።
በሃን ሥርወ መንግሥት ዘመን ንጉሥ ፒንግ ሃን አዲስ ቤተ መንግሥታዊ ተቋም በ6 ዓክልበ. መሠረተ (ታይሥዌን ይዩ)።
መደብ:የቻይና ታሪክ መደብ:የጥንት ዩኒቨርሲቲዎች
ዶሮ ጭራ ማረጃዋን አወጣች
ዶሮ ጭራ ማረጃዋን አወጣች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዳንጉን ዋንገም
ዳንጉን ዋንገም በኮርያ ልማዳዊ አፈ ታሪክ በኮሪያ በጥንት የነገሠ ንጉሥ ነበር። እርሱ ከሺንሺ መንግሥት (ፔዳል) ቀጥሎ የአዲስ መንግሥት መሥራች ሆነ። የዚህ መንግሥት ስም «ጆሰን» ሲሆን፣ በኋላ ዘመን (ከ14ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም.) ሌላ «ጆሰን» የተባለ መንግሥት ስለ ኖረ፣ ዳንጉን የመሠረተው መንግሥት አሁን «ጥንታዊ ጆሰን» ወይም «ጎጆሰን» በመባል ይታወቃል። የፔዳል (ጸሐይ) ወገንና የናቱ ወገን «የድብ ጎሣ» በውሕደታቸው የጆሰን ብሔር ሆነው ዳንጉን እንደ ኮርያ መሥራችና አባት ይቆጠራል። ይህ በቻይና (ኋሥያ) ንጉሥ ያው 25ኛው ዓመት እንደ ሆነ ይታመናል።
ታኅሣሥ ፱
ታኅሣሥ ፱ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፺፱ነኛው እና  የመፀው ወቅት ፸፬ተኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፪፻፷፯ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፷፮ ቀናት ይቀራሉ።
ዳንጉን ዋንገም
ዋና ከተማው አሳዳል ምናልባት የአሁኑ ፕዮንግያንግ፥ ወይም ሓርቢን በማንቹርያ ነበር። ከዚህ በላይ ዳንጉን የራሱን አምልኮት እንደ ዐዋጀ ይባላል፤ እስከ ዛሬም ድረስ ዳንጉንን እንደ አምላክ የሚቆጠሩ አንዳንድ ትንንሽ ሃይማኖቶች በኮርያ አገር አሉ።
ታኅሣሥ ፱
ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
ተሰረቀ።
ዳንጉን ዋንገም
በጠቅላላ ለ93 ዓመታት (ወይም ለ1500 ዓመታት በአንድ ትውፊት) እንደ ነገሠ ይጻፋል። ከዚያ በኋላ ልጁ ቡሩ ተከተለው።
ታኅሣሥ ፱
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ዳንጉን ዋንገም
በኋንዳን ጎጊ
በ1903 ዓም. በኮሪይኛ የተዘጋጀው ዜና መዋዕል ኋንዳን ጎጊ ስለዚሁ አፈታሪካዊ ዘመን መረጃ ይሰጣል፤ ሆኖም በብዙ የኮርያ መምህሮች ዘንድ ይህ መጽሐፍ እንደ ትክክለኛ ታሪክ አይሆንም። ስለ ዳንጉን ዋንገውም ወይም ኢምግም ዘመን እንዲህ ይለናል። ዳንጉን ከአባቱ የሺንሺ ንጉሥና ከእናቱ የዉንግ ንግሥት ከልምጭ ዛፍ በታች ተወለደ (ምናልባት 2145 ዓክልበ. ግድም)። የአምላክ ምግባር ስለነበረው ሰዎች ሁሉ አከበሩት ታዘዙለትም፣ እድሜው 14 ዓመት ሲሆን፣ እናቱ የደዕብ ክፍላገር መስፍን አደረገችው። በ2108 ዓክልበ. ግድም የኮርያ ሰዎች (800 ሰዎች) በልምጭ ቦታ በሥነ ስርዓት ዙፋኑን ለዳንጉን ሰጡት። የሕዝቡ አለባበስ ያንጊዜ ከሣር ተሠራ፣ ጫማ ግን አልለበሱም ነበር ይላል። የዳንጉን ዐዋጅ እንዲህ ነበር፦
ከዚህ በኋላ ከሚኒስትሮቹ ፐንግ-ዉ ምድረ በዳ እንዲያቀና፣ ሰውንግጁ ቤተ መንግሥት እንዲያሠራ፣ ጎሺ በእርሻ ተግባር ላይ፣ ሺንጂ ምስሎችን እንዲፈጥር፣ ኪሰውንግ በሕክምና ጥናት ላይ፣ ነዑል ቤተሠቦቹን በዝርዝር እንዲዘግብ፣ ኸዊ እድሎችን (በንግር) በመናገር ላይ፣ ዉ በጦር ሠራዊት ላይ ሾማቸው።
በ2059 ዓክልበ. ግድም በታላቅ ጐርፍ ምክንያት የሕዝቡ ምቾት ተበላሸ። ስለዚህ ዳንጉን ሚኒስትሩን ፐንግ-ዉ ወንዞቹን እንዲገድብ አዘዘው። ሐውልት በ«ዉ» መንደር ተሠራ። በ2058 ዓክልበ. ሚኒስትሩን ፐዳል አምባ በሳምላንግ እንሲያሠራ አዘዘው። በ2042 ዓክልበ. ግድም አልጋ ወራሹን ልዑል ቡሩ በተልእኮ ወደ ዩ ላከው፣ ይህ ምናልባት በኋላ ዳ ዩ የተባለው የኋሥያ (ቻይና) አለቃ ይሆናል። በተጨማሪ ዳንጉን የ፭ ንጥረ ነገሮች ትምህርት አስተማረ፣ «ዩጁ» እና «ያንግጁ» ግዛቶችም ወደ ጆሰን ጨመረ። ዳንጉን ደግሞ «ኈዳይ»ን አሸንፎ ተገዥ አደረገው፣ ዩ-ሹን በተገዥነት አስተዳዳሪነቱን ሰጠው ይለናል። «ዩ-ሹን» ማለት የኋሥያ ንጉሥ ሹን ስም ነው፤ «ኈዳይ»ም በሻንዶንግ ልሳነ ምድር እንደ ነበር ይታስባል። በ2016 ዓክልበ. ግድም ለሀብቱ እድገት መስኖ፣ የሐር ትል፣ እና የአሣ ማጥመድ ሥራ ክፍሎች ወደ ጆሰን አስገባ። ዳንጉን ኢንገም በአገሩ ለ93 ዓመታት ነግሦ አረፈ፣ ልጁም ዳንጉን ቡሩ ያንጊዜ የጆሰን ዳንጉን (ንጉሥ) ሆኖ ተከተለው።
መደብ:ጎጆሰን
የኢትዮጵያ ካርታ 1625
ስለ ካርታው ትችት ና ቁም ነገር
left|600px|thumb| በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
14 January
14 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 6 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ዳያሌክቲክ
thumb|right| ሄግል ዳያሌክቲክ በፍልስፍና ውስጥ ከፍተኛ ቦታ የሚሰጠው ያስተሳሰብ አይነት ነው። ይህ ዘዴ በጥንቱ ግሪክ ሲሰራበት ቆይቶ በፈላስፋው ፕላቶ ለፅሁፍ በቅቷል። መሰረቱም፣ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የተለያዩ አስተያየት ያላቸው ሰወች እርስ በርሳቸው በመነጋገር ለመተማመን ከሚያደርጉት ጥረት የሚነሳ ነው። ይህ ከሬቶሪክ ይለያል፤ ምክንያቱም በሬቶሪክ አንድ ግለሰብ ብቻ ብዙ ጊዜ የወሰደ ንግግር በማድረግ የራሱን ሃሳብ ለሌሎች ማሳመኛነት ሲያቀርብ ስለሆነ ነው።
እንግዲህ በዘመናት ሂደት የተለያዩ አይነት ዲያሌክቲ ዘዴወች ተነስተዋል። ከብዙ በጥቂቱ የማርክስ፣ ሄግል፣ ፕላቶ፣ ሶቅራጥስና የህንዶቹን ፍልስፍናወች ይጠቀልላል።
መሪ ሃሳቦች
የዲያሌክቲክ አስተሳሰብ እንዲሰራ አስፈላጊ የሆኑ መሪ ሃሳቦች (ዓለምን የመመልከቻ ዘዴወች ወይም ርዕዮተ አለሞች)፣ ከነዚህም 4ቱ ወሳኝ አስተሳሰቦች እኒህ ናቸው፦
የሄግል ዲያሌክቲክ
ይህ ታዋቂው ዘዴ ሲሆን በ3 ደረጃወች ተከፍሎ ይቀርባል። ይኸውም በመጀመሪያ ደረጃ ተናጋሪ ቴሲስ ወይም እርሱ እውነት ነው ብሎ ያሰበውን አስተያየት ያቀርባል። በዚህ ጊዜ ተቃውሞ አንታይ ቴሲስን ያስነሳል። በስተመጨረሻ ይህ የሚያሰነሳው ቅራኔ በ ሲንቴሲስ ( ውህደት ) ይረግባል። በዚህ መንገድ ዓለም በየጊዜው እየታደሰችና እየተለወጠች ትሄዳለች ማለት ነው።
የጀርመኑ ሄግል ከላይ የተጠቀሰውን ዘዴ በሌላ መልኩ አስቀምጦታል። የመጀመሪያውን ሃሳብ ንጥር ሲለው ሁለተኛውን የንጥር ተቃራኒ እንግዲህ ከሁለቱ ተጨምቆ የሚወጣውን ደግሞ ተጨባጭ ብሎታል። ይህ የሄግል 3ቱ ቀመር ተብሎ ይታወቃል ፦- ንጥር- የንጥር ተቃራኒ - ተጨባጭ ።
ለምሳሌ የህልውናን ዲያሌክቲክስ ሲገልጽ ፡ በመጀመሪያ ህልውናን በነጠረ ህልው ስናስቀምጥ ከባዶ ነገር ጋር ምንም ልዩነት የለውም ። ሁሉም ወደ መኖር የሚመጣ ነገር በሙሉ ወደ አለመኖር እየተጓዘ መሆኑን ስንረዳ (ለምሳሌ መኖርም መሞት እንደሆነ ስንረዳ) ያንጊዜ ህልውናና ባዶነት በመዋሃድ መሆን ይሆናሉ። በዚህ ምክንያት መሆን የ ንጥር ህልውና የሚያስከትለውን የባዶነት ተቃርኖ ያረግባል ማለት ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ፍልስፍና
ብሔርተኝነት
ብሔርተኝነት የፖለቲካ  ርዕዮት ዓለም ሲሆን  መሪ ሐሳቡ የአንድ ግለሰብ ታማኝነት ከሁሉ ዓይነት የግል ወይንም የቡድን ፍላጎት በላይ ለብሔሩ  ወይንም ለብሔረ መንግስቱ ነው የሚል ነው።  ስለሆነም ብሔርተኝነት  የብሔርን   ማህበራዊ፣ ፖለቲካዊ እና  በተለይ ደግሞ  ምጣኔ ሃብታዊ  ጥቅም ለማሳደግ የሚጥር ሥርዓት ነው። ብሄርተኝነት አንድ ብሄር ከተጋረጠበት የህልውና አደጋ ራሡን ለማዳን የሚጠቀምበት የፖለቲካ ርዮት አለም ነው።
የብሔርተኝነት ታሪክ
ብሔርተኝነት በ18ኛው ክፍለ ዘመን በአውሮጳ ዘንድ የተፈጠረ፣ በኋላም በሃያኛው ክፍለ ዘመን ወደ እስያና አፍሪካ የተስፋፋ እንቅስቃሴ ነው።   ከ18ኛው ክፍለ ዘመን በፊት፣ በብዙ ምክንያቶች፣   አውሮጳዎች   የብሔራዊ ስሜት አልነበራቸውም።  ተገዥነታቸውም  በአካባቢያቸው ላለ ርስት ጉልተኛ  ከዚያም ካለፈ  ለከተማ መንግስት ወይንም ለዘውጋዊ አገዛዝ ወይንም  ለሃይማኖታዊ ሥርዓት ነበር። ፖለቲካዊ ታማኝነታቸው ለብሔራዊ መንግስታቸው ስላልነበር፣  ሥልጣኔ  የብሔር ሳይሆን ፣ ዓለም ዓቀፋዊ ነው የሚል ግንዛቤ ነበራቸው።
በዚህ ወቅት ከሞላ ጎደል ማህበረሰቡ በግብርና የሚተዳደር ነበር። ሠራተኛው መደብ ብዙውን ጊዜውን በጉልበት ሥራ ላይ ስለሚያሳልፍ፣ እንደ መሳፍንት-መኳንንቱና ጻሕፍት-ደብተራዎቹ ጊዜ አግኝቶ ለማንበብና ለመጻፍ ስለማይችል፣ በሁለቱ መደቦች መካከል የነበረው የዕውቀት ልዩነት ከፍተኛ ነበር። ስለዚህ ዕውቀት የውሱኖች እና ለውሱኖች ስለነበር፣ አብዛኛው ማህበረሰብን የሚያሳትፍ ሐሳብ ሊገኝ አልተቻለም። ብሔርተኝነትም በተፈጥሮ የማይገኝ የሐሳብ ዓይነት እና በትምህርት የሚኮለኮል እንደመሆኑ፣ እንዲሁም አብዛኛውን ሕብረተሰብ ካላሳተፈ ትርጉም ስለሌለው በዘመኑ ሊፈጠርም ሆነ ሊያብብ አልቻለም። ሐሳቡን ለማፈለቅ እሚችሉት የኅብረተሰብ መደቦችም፣ ከቁጥራቸው ማነስ የተነሳ ከተለያዩ የአውሮጳ ጻሕፍት ምሁራን ጋር በጊዜው ዓለም ዓቀፍ በነበሩት የግሪክ እና ላቲን ሥልጣኔዎች ላይ ተመርኩዘው ዓለም ዓቀፋዊ (ወይንም አውሮጳ አቀፋዊ) ማንነትን በመያዝ የተጠመዱ እንጂ ለበታች ተገዥዎቻቸው ዕውቀትን ለማካፈል ምንም የሚገፋፋቸው የራስ-ጥቅም አልነበራቸውም።
በ18ኛው ክፍለ ዘመን መጨረሻ በአውሮጳ ውስጥ የኢንዱስትሪ መስፋፋት በነባራዊው የመደብ ክፍፍል ላይ ከፍተኛ ለውጥ አስከተለ። ይህን ኢንዱስትሪያዊ ኤኮኖሚ ለማካሄድ የግዴታ ብዙ የተማረ ሰው አስፈለገ። የተማረ ክፍል በበዛ ቁጥር፣ በዚያው ልክ ከሩቅ አገር አውሮጳውያን ጋር በደብዳቤና በመጻህፍት ሐሳብ ከመለዋወጥ ይልቅ በቅርበት እርስ በርስ መለዋወጥ ቀላል ሆኖ ተገኘ። አንድ ሰው፣ በአለም አቀፋዊ ቋንቋዎች (ለምሳሌ ግሪክ እና ላቲን)  ሳይሆን በቅርቡ በሚገኝ  በአፍ መፍቻ ቋንቋው መማር ጀመረ። ይህም ቀስ በቀስ ፣  ሥልጣኔ  በብሔር   እንደሚዎሰን  ግንዛቤ አመጣ።  የዚህ የትምህርት  ብሔርተኝነት፣ የገዥውንም ሆነ የተገዥውን መደብ አንድ የሚያረግ፣ ስለሆነም ሁለቱን መደቦች በአንድ ማንነት፣ በብሔራቸው የሚያስተሳስር ስለሆነ፣  ከፖለቲካዊ  እና መንግስታዊ ብሔርተኘነት  ጋር እያደገ  ሄዶ በስተመጨረሻ በአውሮጳ ውስጥ ብዙ  ለውጦችን አስከትሏል። ከነዚህም ውስጥ፣ የኦቶማንና የአውስትሮ-ሃንጋሪ የዘውግ ሥርዓት መፈረካከስ፣ የጣሊያን እና ጀርመን ብሔረ-መንግስታት መመስረት፣ በኋላም የአንደኛው ዓለም ጦርነት መነሳት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የዚህ ርዕዮት  ውጤቶች ናቸው።
ሁለት ዓይነት ብሔርተኝነት
ምንም እንኳ ዘመናዊ ብሔርተኝነት ከላይ እንደተገለጸው  በአውሮጳ 18ኛው ክፍለ ዘመን እንደተፈጠረ በብዙ የፖለቲካ አጥኝዎች የታመነ ቢሆንም፣ አንድ አንዶች ብሔርተኝነት የተፈጠረ ሳይሆን ምንጊዜም በተፈጥሮ ያለ ነው ይላሉ። ስለሆነም ብሔርተኝነት በሁለት ይከፈላል። የመጀመሪያው አይነት ብሔርተኝነት፣ ዜጋዊ ብሔርተኝነት ሲባል የምዕራባዊ አውሮጳ ብሔርተኝነት በመባል ይታዎቃል። ሁለተኛው እና ተፈጥሮዓዊ ነው የሚለው ደግሞ ብሔረሰባዊ ብሔርተኝነት ይባላል። ብሔረሰብ እዚህ ላይ ከብሔርን ይልቅ ጎሳን ያመላክታል።
ብሔርተኝነት በአሁኑ ዘመን እጅግ ከፍተኛ ኃይልና ፋይዳ ያለው የፖለቲካ ርዕዮት ነው። ሥለሆነም በሰፊው  በተላያዩ ተቋሞች ይጠናል።
ውኑ
ውኑ ዓለም ማለት በምናባችን የምንቀርጸው ሳይሆን በተጨባጭ ተጣሎ ያለው አለም ማለት ነው። ከዐእምሮአችን ውጭ ያለው ቁስ አካሎች የሚኖሩበት ማለት ነው።
መደብ:ፍልስፍና
ተቀማጭ የሌለው ተሟጋች ስልቻ የሌለው አንጋች
ትርጉም
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስብስብ
right|300px|thumb| ሁለት ስብስቦች
ስብስብ ሲባል ተለይተው ሊዘርዘሩ የሚችሉ ነገሮች ክምችት ማለት ነው። ሥነ ስብስብ የሒሳብ ጥናት መሰረት ከመሆኑ የተነሳ በአሁኑ ወቅት በሁሉም የሂሳብ ዘርፎች ሰርጾ ይገኛል። ስለሆነም ከመዋዕለ ህጻናት እስከ ዩኒቨርስቲወች ድረስ የስብስብ ጥናት እንደ ትምህርት ይሰጣል።
ትርጓሜወች
ከላይ እንደተጠቀሰው ስብስብ ማለቱ ጥርት ብለው የተለዩ ነገሮች (የየቅል ነገሮች) ክምችት ማለት ነው። እኒህ የተከማቹ ነገሮች፣ እያንዳንዳቸው፣ የስብስቡ አባል ይሰኛሉ። የአንድ ስብስብ አባላት ማናቸውም አይነት ነገር ሊሆኑ ይችላሉ ፦ ሰወች፣ ቁጥሮች፣ ፊደሎች፣ ሌሎች ስብስቦች፣ ወዘተ... ።
ስብስቦች፣ በእንግሊዝኛ ፊደላት ካፒታል ሌተር ይሰየማሉ። ስብስብ A እና ስብስብ B እኩል ናቸው የሚባሉት ሁለቱም ስብስቦች አንድ አይነትና አንድ አይነት ብቻ ስብስብ ሲኖራቸው ነው።
ስብስብን የመግለጫ መንገዶች
ስብስብን በሁለት አይነት መንገድ መግልጽ ይቻላል። አንደኛው ቃላትን በመጠቀም የስብስቡን አባላት በመወሰን ነው። ምሳሌ፡-
ሁለተኛው መንገድ የስብስቡን አባላት አንድ-ባንድ በመዘርዘር ይሆናል። ለዚህ ተግባር እንዲጠቅም አባላቱን በብራኬት መክበብና የእንግሊዝኛ ኮማ በአባላቱ መካከል በማስቀመጥ ነው። ለምሳሌ
የስብስብ አባላት፣ እያንዳዳቸው በጠራ ሁኔታ የተለያዩ (የየቅል) መሆን አለባቸው። አባላቱ ቢደጋገሙ ምንም ለውጥ አያመጡም። በሌላ አነጋገር የአንድ ሰብስብ ሁለት አባላቱ አንድ አይነት ሊሆኑ አይችሉም። የስብስብ አባላት አደራደር ቅደም-ተከተል የለውም። እንደፈለገ ሊደረደር ይችላል። እንዲህ የሆነበት ምክንያት የስብስብ ጽንሰ ሐሳብ ዋና አላም ማን/ምን የሰብስቡ አባል ነው የሚለውን ጥያቄ ለመመልስ ስለሆነ ነው። ስለዚህም የሚከተሉት ስብስቦች እኩል ናቸው።
የአንድ ስብስብ አባላት ብዙ ከሆኑና የአባላቱ ይዘት ግልጽ ከሆነ ሁሉንም አባላት መጻፍ አያስፈልግም። ለዚህ ተግባር ("...") መጠቀም ይቻላል።
በብራኬት መንገድ እያንዳንዱን አባላት ሳይዘረዝሩ ስብስቡን መግለጽም ይቻላል። ለምሳሌ
እዚህ ላይ የ(":") ምልክት ትርጓሜው "ሆኖ ሲያበቃ" እንደማለት ነው።  ከላይ የተጠቀሰው ምሳሌ ሲነበብ  F  የሁሉም ቁጥሮች  n2 − 4, ስብስብ ሆኖ ሲያበቃ n ደግሞ በ0 እና 19 መካከል ያለ መቁጠሪያ ቁጥር ነው"።
አባልነት
ነገር a የስብስብ B አባል ከሆነ ይህ ኩነት እንዲህ ይወከላል a ∈ B። በሌላ በኩል c የስብስብ B አባል ካልሆነ እንዲህ ይወከላል c ∉ B።
ታህታይ ስብስብ
ማናቸውም የስብስብ A  አባላት የስብስብ  B አባላት ከሆኑ፣   A  የ B  ታህታይ ስብስብ ነው እንላለን። ሲጻፍ  A ⊆ B ( ሲነበበ A  ስብስብ B ውስጥ ይገኛል)። በዚህ ትይዩ እንዲህ በለንም መጻፍ እንችላለን  B ⊇ A, ሲነበብB የA ላዕላይ ስብስብ ነው ወይም  B ስብስብ Aን ይጠቀልላል።
150px|center|ስብስብA የስብስብB ታህታይ ስብስብ ነው ስብስብA የስብስብB ታህታይ ስብስብ ነው
ምሳሌ፡
ባዶ ስብስብ የማናቸውም ስብስብ ታህታይ ስብስብ ነው። ሁሉም ስብስብ በበኩሉ የራሱ ስብስብ ታህታይ ስብስብ ነው።
ሁለት ስብስቦች እኩል እንደሆኑ ለማረጋገጥ የሚያገለግል መምሪያ ሐሳብ ይኼ ነው፦
የስብስብ ብዛት
የስብስብ ብዛት የምንለው የአንድ ስብስብ አባላትን ብዛት ነው። ለምሳሌ የስብስብ B ብዛት በሒሳብ ምልክት እንዲህ ይወከላል፡  B ። ለምሳሌ፡ ስብስብ B የፈረንሳይ ባንዲራ ቀለሞች ስብስብ ቢሆን፣ የ B ብዛት  ሲሰላ  B  ነው፣ ምክንያቱም የፈረንሳይ ባንዲራ ቀለሞች 3 ናቸውና።
ባዶ ስብስብ የምንለው ልዩ ስብስብ በውስጡ ምንም አባላት የሉትም ስለሆነም ብዛቱ ዜሮ ነው እንላለን። ምልክቱም ይሄ ነው፡  ∅  ወይም { } ።  ለምሳሌ ጎናቸው አራት የሆኑ ሶስት ማዕዘኖች ስብስብ ዜሮ አባላት ስላሉት ባዶ ስብስብ ይባላል።
በተጻራሪ አንድ አንድ ስብስቦች አእላፍ ብዛት አሏቸው። ለምሳሌ የቁጥሮች ስብስብን ብንወሰድ አእላፍ አባላት አሉት።  አንድ አንድ አእላፋት ከሌሎች አእላፋት የሚበልጡበት ሁኔታ ይገኛል። ለምሳሌ የውኑ ቁጥር ብዛት ከመቁጠሪያ ቁጥር ብዛት ይበልጣል፣ ምንም እንኳ ሁለቱም ብዛታቸው አእላፍ ቢሆንም። በተጻራሪ አንድ አንድ እኩል የማይመስሉ አዕላፎች እኩል ሆነው ይገኛሉ። ለምሳሌ የመስመር ቁራጭ ና የተቆረጠበት መስመር እኩል ብዛት አላቸው፣ ማለት እኩል የነጥብ ብዛት አላቸው።  እኒህንና እኒህ የመሰሉ እንግዳ የአእላፍ ጠባዮች የተጠኑት በጆርጅ ካንተር ነበር።
ርቢ ስብስቦች(ፓወር ሴት)
የስብስብ S ርቢ ስብስብ የምንለው ማናቸውንም የስብስብ  S ታህታይ ስብስቦች አቅፎ የሚይዝን ስብስብ ነው። ማለት ከ S  አባላት የሚሰሩ ማናቸውንም ስብስቦችና ባዶ ስብስብን ይይዛል። አንድ ብዛቱ አእላፍ ያልሆነ (አባላቱ የሚያልቁ) ስብስብ  ብዛቱ  n  ቢሆነ የርቢ ስብስቡ ብዛት   2n ነው።   የርቢ ስብስብ  እንዲህ ይወከላል  P(S).
ለምሳሌ፡
መሰረታዊ የስብስብ መተግበሪያወች
ከተሰጠ ስብስብ ወይም ስብስቦች ሌሎች ስብስቦች ለመፍጠር የተለያዩ መተግበራዊያወች ይገኛሉ። ከነዚህ ውስጥ ዋና ዋናዎቹ እኒህ ናቸው
ውሁድ ስብስብ
thumb| የ A እና Bውህድ እንዲህ ይወከላልA ∪ B
ምሳሌ:
አንድ አንድ መሰረታዊ የውህድ ስብስብ ጸባዮች:
የጋራ ስብስብ
የሁለት ስብስቦችን የጋራ አባላት በመውሰድ እንዲሁ አዲስ ስብስብ መፍጠር ይቻላል። የA እና B የጋራ ስብስብ እንዲህ ይወከላል A ∩ B,፤ ትርጓሜውም  በ A እና በ B ውስጥ የሚገኙ የጋራ አባላቶች ስብስብ ማለት ነው።   A ∩ B = ∅, ከሆነ A እና  B  የየቅል ስብስብ ይሰኛሉ።
thumb| የ A [[እና B የጋራ ስብስብ በ A ∩ B ይወከላል ]]
ምሳሌዎች:
የጋራ ስብስብ መሰረታዊ ጸባዮች:
የስብስብ ውጭ
ሁለት ስብስቦች ሊቀናነሱ ይችላሉ።  A \ B (ወይም A − B) ማለቱ  ማናቸውም በA  ውስጥ ኖረው ነገር ግን በ B የማይገኙ አባላት ስብስብ ማለቱ ነው።
በአንድ አንድ ስሌቶች ማናቸውም ስብስቦች የአቃፊያቸው አለም አቀፍ ስብስብ አባል እንደሆኑ ተደርገው ሊወሰዱ ይችላሉ። ይህ ሁሉን አቃፊ ስብስብ እንዲህ ይወከላል፡  U ። በዚህ ጊዜ U \ A የ A ውጭ ወይንም የ Aተቃርኖ ይሰኛል።
መሰረታዊ የውጭ ስብስብ ጸባዮች:
የAእና የB ሚዛናዊ ውጭ ስብስብ እንዲህ ይተረጎማል። ለምሳሌ የ {7,8,9,10} እና {9,10,11,12} ሚዛናዊ ውጭ ስብስብ {7,8,11,12} ነው።
ካርቴዣን ብዜት
እያንዳንዷን የአንድ ስብስብ አባላት ከሌላው ስብስብ አባላት ጋር በማያያዝ አዲስ ስብስብ መፍጠር ይቻላል።  የ ስብስብ A እና B ካርቴዥያዊ ብዜት እንዲህ ይወከላል A × B፤ ትርጓሜውም  የቅደም ተከተል ጥንዶች(a, b) ስብስብ ሆኖ ሲያበቃ፣  a እዚህ ላይ  የስብስብ A አባል ሲሆን  b ደግሞ የስብስብ B አባል ነው ማለት ነው።ብብ
ምሳሌ: (green, red), (green, white), (green, green)}.
መሰርታዊ የካርቴዢያዊ ብዜት ጸባዮች: A እና B አላቂ ስብስቦች ቢሆኑ የብዛታቸው ጸባይ እንዲህ ነው
የውጭ ድረ ገጾች
መደብ:ሥነ ስብስብ መደብ:ሥነ አምክንዮ
፩ኛ ወደ ቆሮንጦስ ፪
፩ኛ ወደ ቆሮንጦስ በአዲስ ኪዳን ሁለተኛው መልዕክት ሲሆን ቅዱስ ጳውሎስ በቆሮንጦስ እያለ በ፶ ዎቹ ዓ.ም. ለቆሮንጦስ ሰዎች የጻፈው የመጀመሪያ መልዕክት ነው ። ፲፮ ምዕራፎች ይይዛል ። ይህ ፪ኛ ምዕራፍ ሲሆን በ፲፮ ንዑስ ክፍሎች ይከፈላል ።
ቅዱስ ጳውሎስ ለቆሮንጦስ ሰዎች መልዕክት የጻፈበት ምክኒያት ብዙ ሲሆን ከብዙዎች በጥቂቱ ፣ ከመምህሮቻቸው መዐረግ ሳይደርሱ ደረስን እያሉ በብዙ ቐንቐ በሚናገሩ መምህሮቻቸው እንደነ ራሱ ፣ ጳውሎስ ፣ አጵሎስ... ላይ የሚታበዩ ስለተነሱ ለነዚህ እንደ ዘለፋ እንዲሆን ፤ በቆሮንቶስ ምዕመናን መሀከል መከፋፈላቸውን ሰምቶ ከዚህ ስህታቸው እንዲታረሙ ፤ በተጨማሪም ዓለምን ለማሳፈር እግዚአብሔር ታላቁን ሚሥጥር በዓለም በተናቁት ሰዎች እንዲገለፅ ማድረጉን ለማሳወቅ ጻፈው ።
የሐዋርያው ጳውሎስ መልዕክት ፩ኛ ወደ ቆሮንጦስ ምዕራፍ ፪
ቁጥር ፩ - ፲
1፤እኔም፥ወንድሞች፡ሆይ፥ወደ፡እናንተ፡በመጣኹ፡ጊዜ፡በቃልና፡በጥበብ፡ብልጫ፡ለእግዚአብሔር፡ ምስክርነቴን፡ለእናንተ፡እየነገርኹ፡አልመጣኹም። 2፤በመካከላችኹ፡ሳለኹ፡ከኢየሱስ፡ክርስቶስ፡በቀር፥ርሱም፡አንደ፡ተሰቀለ፡ሌላ፡ነገር፡እንዳላውቅ፡ቈርጬ፡ ነበርና። 3፤እኔም፡በድካምና፡በፍርሀት፡በብዙ፡መንቀጥቀጥም፡በእናንተ፡ዘንድ፡ነበርኹ፤ 4-5፤እምነታችኹም፡በእግዚአብሔር፡ኀይል፡እንጂ፡በሰው፡ጥበብ፡እንዳይኾን፥ቃሌም፡ስብከቴም፡መንፈስንና፡ ኀይልን፡በመግለጥ፡ነበረ፡እንጂ፥በሚያባብል፡በጥበብ፡ቃል፡አልነበረም። 6፤በበሰሉት፡መካከል፡ግን፡ጥበብን፡እንናገራለን፥ነገር፡ግን፥የዚችን፡ዓለም፡ጥበብ፡አይደለም፡ የሚሻሩትንም፡የዚችን፡ዓለም፡ገዢዎች፡ጥበብ፡አይደለም፤ 7፤ነገር፡ግን፥እግዚአብሔር፡አስቀድሞ፡ከዘመናት፡በፊት፡ለክብራችን፡የወሰነውን፥ተሰውሮም፡የነበረውን፡ የእግዚአብሔርን፡ጥበብ፡በምስጢር፡እንናገራለን፥ 8፤ከዚችም፡ዓለም፡ገዢዎች፡አንዱ፡እንኳ፡ይህን፡ጥበብ፡አላወቀም፤ዐውቀውስ፡ቢኾኑ፡የክብርን፡ጌታ፡ ባልሰቀሉትም፡ነበር፤ 9፤ነገር፡ግን፦ዐይን፡ያላየችው፡ዦሮም፡ያልሰማው፡በሰውም፡ልብ፡ያልታሰበው፡እግዚአብሔር፡ለሚወዱት፡ ያዘጋጀው፡ተብሎ፡አንደ፡ተጻፈ፥እንዲህ፡እንናገራለን። 10፤መንፈስም፡የእግዚአብሔርን፡ጥልቅ፡ነገር፡ስንኳ፡ሳይቀር፡ዅሉን፡ይመረምራልና፥ለእኛ፡እግዚአብሔር፡ በመንፈሱ፡በኩል፡ገለጠው።