cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
አለቃ ገብረ ሐና
200px|thumb|right | አለቃ ገብረ ሐና (?? ያልተረጋገጠ) ከህይወት ታሪካቸው ስንጀምር አንዳንዶች የአባታቸው ስም ደስታ ተገኝ ነው ሲሉ አንዳንዶቹ ደግሞ ገብረ ማርያም ነው ይላሉ። ምናልባት አንዱ የአለም ሌላው ደግሞ የክርስትና ስማቸው ሊሆን ይችላል። የተወለዱት በደቡብ ጎንደር ሀገረ ስብከት በድሮው የደብረታቦር አውራጃ ፎገራ ወረዳ፤ ናብጋ ጊዮርጊስ በተባለው ቦታ በ1814 ዓ.ም. ነው። የመጀመርያ ትምህርታቸውን በአካባቢው ከቀሰሙ በኋላ ወደ ጎጃም ተሻግረው ቅኔን ተቀኙ። ከዚያም ወደ ጎንደር ከተማ ተመልሰው ከመምሕር ወደ አብ ወልደ ማርያም ጽዋትወ ዜማ፤ ከባሕታዊ ገብረ አምላክ አቋቋም፤ ከዐቃቤ ስብሃት ገብረ መድሕን ትርጓሜ መጽሐፍትን እንዲሁም ድጓን ተምረዋል። በእዚህ የሰፋ እውቀታቸው የተነሣ በ26 ዓመታቸው ጎንደር ሊቀካህናትነት ተሾመው ነበር። በዚህም ሹመት ለሰባት ዓመት ማገልገላቸው ይነገራል። በፍትሐ ነገሥት ሊቅነታቸው ደግሞ በዳኝነት እየተሰየሙ አገልግለዋል። አለቃ ገብረ ሐና ጨዋታ አዋቂነታቸው እየታወቀ የመጣው በዚህ ወቅት ነበር። በዚህም እውቀታቸው የትንሹ ዓሊ አጫዋች ሆኑ። አጼ ቴዎድሮስ ሥልጣኑን ሲይዙ አለቃን በቤተ መንግሥት አገኟቸው። አለቃ የቤተ መንግሥቱን ሰዎች በቀልዳቸው ሸንቆጥ ስለሚያደርጉ መስማማት አልቻሉም ነበር። እንዲያውም ዐጼ ቴዎድሮስ «ገብረ ሐና ፍትሐ ነገስቱን ጻፍ፤ ፍርድ ስጥ .. ገንዘብ ያውልህ፤ ቀልድህን ግን ተወኝ።» ሲሉ ተናግረዋቸው ነበር ይባላል። አለቃ ግን አላቆሙም።
በተለይም ደግሞ በንጉሡ ባለሟል በብላታ አድጎ ላይ «አድግ / በግእዝ አህያ ማለት ነው /» እያሉ በሚሰነዝሩት ትችት በተደጋጋሚ ተከሰው ዐጼ ቴዎድሮስ ዘንድ ቀርበዋል። በመጨረሻ ቴዎድሮስ ክስ ሲሰለቻቸው ምላስ ቀርቶ ታገሉና ተሸናነፉ ብለው ፈረዱ። በዚህም ትግል ምሁሩ አለቃ ተሸነፉ። ንጉሡም እንግዲህ ምን ይበጅህ? ሲሉ ጠየቋቸው አለቃም «ድሮስ ትግል የአህያ ሥራ አይደል» ብለው በመመለሣቸው ከአካባቢያቸው ለማራቅ ሲሉ ንጉሡ ገብረ ሐናን ለትግራይ ጨለቆት ሥላሴ አለቃ አድርገው በመሾም ወደ ትግራይ ላኳቸው። ወደካቶሊክነት የተቀየረውና ከአንቷን ዳባዲ ጋር በዐጼ ቴዎድሮስ ዘመን ስለሆነው ሁሉ ደብዳቤ ይለዋወጥ የነበረው የዋድላው ሰው ደብተራ አሰጋኽኝ ጥር 1858 ዓ.ም. ለአንቷን ዳባዲ በጻፈው ደብዳቤ እንዲህ በማለት ይህን ሁኔታ ገልጦት ነበር «አለቃ ገብረ ሐናን ንጉሥ መቱዋቸው። ወደ ትግሬ ወደ ላስታ ተሰደዱ። እጅግ ተዋረዱ እኔም በዋድላ አገኘኋቸው ወደ ቆራጣም ሄዱ» ሲል ጽፏል።
ደስታ እንዳለ ሁሉ መከራም ያለ ስለሆነ ሁለቱንም በጸጋ መቀበል የሰው ልጅ ሁሉ ግዴታ ነው። ካህናት በአጼ ቴዎድሮስ ላይ ባመጹ ጊዜ በአድማው ካሉበት ካህናት መካከል አንዱ ገብረ ሐና መሆናቸው ስለታወቀ ዐጼ ቴዎድሮስ በአለቃ ገብረ ሐና ላይ አምርረው ሊቀጧቸው ዛቱ። አለቃም ሸሽተው ጣና ሐይቅ ሬማ መድኃኔዓለም ገዳም ገቡ። በዚያም ባሕታዊ ጸዐዳ ገብረ ሥላሴ የተባሉ የአቋቋም ሊቅ አገኙ። ሁለቱም ተወያይተው በጎንደር አቋቋም ስልት የመቋሚያውን የአካል እንቅስቃሴ ጨምረው ዝማሜውን አዘጋጁት (በኋላ ተክሌ አቋቋም እየተባለ የሚታወቀው ነው)። ባህታዊ ጸዐዳ «ከእንግዲህ እኔ ወደ ዓለም አልመለስም፤ አንተ ይህንን ስልት አስተምር» ብለው አለቃ ገብረሐናን አደራ አሏቸው። ከዐጼ ቴዎድሮስ ሞት በዃላ በ1864 ዓ.ም. ዐጼ ዮሐንስ ሲነግሡ ከገዳም ወጥተው ወደ ትግራይ አቀኑ። በመቀጠልም በቴዎድሮስ ቤተመንግሥት ሳሉ የሚያውቋቸው ምኒልክ በሸዋ መንገሣቸውን ተከትለው ሸዋ መጡ።
መደብ:ኢትዮጵያ በ19ኛው ክፍለ ዘመን መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ሚራንዳ ዴ ኤብሮ
ሚራንዳ ዴ ኤብሮ (እስፓንኛ፦ Miranda de Ebro) የእስፓንያ መንደር ነው።
ተታመሙ መክሳት ካጡ መንጣት
ተቀመጥ በወንበሬ ተናገር በከንፈሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
?
ሚራንዳ ዴ ኤብሮ
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
የሙት አልቃሹ የቁም ወራሹ
የሙት አልቃሹ የቁም ወራሹ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሙት አልቃሹ የቁም ወራሹ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
እኔ በልጄ ሳዝን ልጄ በልጁ ያዝን
እኔ በልጄ ሳዝን ልጄ በልጁ ያዝን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የሙት አልቃሹ የቁም ወራሹ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እኔ በልጄ ሳዝን ልጄ በልጁ ያዝን
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ጀምሮ ይጨርሳል አልሞ ይተኩሳል
ጀምሮ ይጨርሳል አልሞ ይተኩሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዳንሽዌ
ዳንሽዌ 丹水 (ዳን ውሃ) ወይም ዳንጅያንግ 丹江 (ዳን ወንዝ) በቻይና የሚፈስ ወንዝ ሲሆን ወደ ሃን ወንዝ ይፈሳል፤ ይህም ያንግ-ጸ ወንዝን ይመግባል።
መደብ:ቻይና መደብ:ወንዞች
እኔ ባልኩ ይልኩና ይላኩ
እኔ ባልኩ ይልኩና ይላኩ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ፐራቶስ
ፐራቶስ (ግሪክ፦ Πέρατος) ወይም ኤራቱስ በሲክዮን ነገሥታት ዝርዝር የአፒያ (በኋላ ሲክዮን) ንጉሥ ነበር። ካስቶርን የጠቀሱት ጸሐፊዎች «ኤራቱስ» 46 ዓመት እንደ ነገሠ ይላሉ። ይህ ምናልባት 1987-1941 ዓክልበ. ግድም ያህል ነው። ኤራቱስ ከመሣፖስ ቀጥሎ እንደ ገዛ ሲሉ ፓውሳኒዩስ ግን መሣፖስን አይጠቅስም፤ ሌውኪፖስ ወንድ ልጅ ስላልነበረው የሴት ልጁ ካልቂኒያ እና የፖሠይዶን ልጅ ፐራቶስ ተከተለው ይላል።
መደብ:የሲክዮን ነገሥታት
ገበጣ
right|thumb|300pxገበጣ ኢትዮጵያ ውስጥ የተለመደ ጨዋታ ነው። እንደ ቼስ ና ዳማ በጠፍጣፋ ገበቴ ላይ ሁለት ሰወች የሚጫወቱት የጨዋታ አይነት ነው። በግብጦሽ ህግ መሰረት ገበቴው ላይ 18 ጉድጎዶች ሲኖሩ የተወሰኑ ጠጠሮችም በየጉድጘዱ ይቀመጣሉ። የጨዋታው አላማ እንግዲህ የባላጋራን ጠጠሮች መብላት ነው። የባላጋራ ጠጠሮች ዜሮ ሲቀሩ ያንጊዜ አሸነፍን ይባላል። ስዕሉ የሚያሳየው 3 ረድፍ ያለው ገበጣ ይሁን እንጂ ባለ ሁለት ረድፍ ብቻም አለ።hዳብናሕግ መደብ: ይህን ጨዋታ በኢንተርኔት መጫወት ይቻላል እዚህ ላይ
መደብ: ጨዋታ
የቡልጋሪያ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:ቡልጋሪያ
ሀይድሮጅን
ሀይድሮጅን ኬሚካዊ ንጥረ ነገር ሲሆን ምልክቱም H አተማዊ ቁጥሩም 1 ነው። አተማዊ ክብደቱም 1.008 በመሆኑ አርኬያዊ ሰንጠረዥ ላይ ካሉት ንጥረ ነገሮች ቀላሉ ነው። ነጥበ ብርደቱ -259.16 ሴልሺየስ` ነጥበ ፍሌቱ -252.85` ነው። ስያሜውን ያገኘው በአንቶይን ላቮይሴይር ሲሆን በ1766-81 በሄንሪ ካቬንዲሽ ጥናቶቹን በማመሳከር የ ሀይድሮጅን 2 ኦክስጅን 1ን እውነትነት አረጋገጠ።
አጠቃላይ ባህርያት
መደብ:የጥንተ ንጥር ጥናት
ሶፊያ
ሶፊያ (София) የቡልጋሪያ ዋና ከተማ ነው።
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 1,276,956 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 42.66667°N, 23.3°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአውሮፓ ከተሞች መደብ:ቡልጋሪያ
የሙት አልቃሹ የቁም ወራሽ
የሙት አልቃሹ የቁም ወራሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሙት አልቃሹ የቁም ወራሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ተናት ቀን ይሻላል
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሰኸምሬ ሸድዋሰት
ሰኸምሬ ሸድዋሰት በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (16ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1600-1596 ዓክልበ. አካባቢ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ስሙ «ሰኸምሬ ሸድዋሰት» በቶሪኖ ቀኖና ዝርዝር ብቻ ይታወቃል። በዚያው ዝርዝር ላይ ከእርሱ ቀጥሎ አምስት ሌሎች ስሞች ጠፍተዋል። በአቶ ኪም ራይሆልት አስተሳሰብ ተከታዩ 1 ደዱሞስ ይሆናል።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ኬሚካል ኢንጂኔሪንግ
ኬሚካል ኤንጂኒሪንግ (የጥንተ ንጥር ምህንድስና) ጉልበትንና ቁስን በተግባራዊነት ለመጥቀም፣ ለማስገኘት፣ ለማቀድ፣ ለማጓጓዝና ለመለውጥ፣ የኬሚስትሪ፣ የፊዚክስ፣ የትምህርተ ሂሳብ፣ የሥነ ሕይወትና የሥነ ንዋይ መርኆችን የሚጠቅመው የምህንድስና ዘርፍ ነው።
መደብ:ኬሚካል ኢንጂኔሪንግ
O
thumbnail|220px
O / o በላቲን አልፋቤት አሥራ አምስተኛው ፊደል ነው።
የ«O» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ዐይን» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የዐይን ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣
በፊንቄ ጽሕፈት የፊደሉ ድምጽ እንደ ተናባቢ («ዕ») ሲሆን፣ በግሪክ አልፋቤት ግን ይህ ምልክት የአናባቢ ድምጽ «ኦ» ለማመልከት ተጠቀመ። ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ኦሚክሮን" (Ο ο) ደረሰ። በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ዐ» («ዐይን») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ዐይን» ስለ መጣ፣ የላቲን 'O' ዘመድ ሊባል ይችላል።
መደብ:የላቲን አልፋቤት
ጀምበር ሳለ እሩጥ አባት ሳለ አጊጥ
ጀምበር ሳለ እሩጥ አባት ሳለ አጊጥ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኣደንጓሬ
300px|thumb|አደንጌሬ
ኣደንጓሬ (Phaseolus vulgaris) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:አትክልት
ሉጋልባንዳ
ሉጋልባንዳ «እረኛው» በሱመር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ የኡሩክ ሁለተኛ ንጉሥ ነበረ። 1200 አመታት እንደ ነገሠ ይጨምራል።
ስለ ሉጋልባንዳ የሚናገሩ ሁለት የሱመርኛ ትውፊቶች በሸክላ ጽላት ተገኝተዋል፤ እነርሱም በሊቃውንት «ሊጋልባንዳ በተራራ ዋሻ» እና «ሉጋልባንዳና የአንዙድ ወፍ» ይባላሉ። በ«ሊጋልባንዳ በተራራ ዋሻ»፣ የኡሩክ ንጉሥ ሆኖ የቀደመው ኤንመርካር ሠራዊቱን በአራታ ላይ እንዲዘመት ያሠልፋል፤ ሉጋልባንዳ ከጦር አለቆቹ አንዱ ነው። ነገር ግን የኡሩክ ሠራዊት ወደ አራታ ሲሄድ በረጅም ተራሮች አልፎ፣ ድንገት ሉጋልባንዳ ተዝለፈለፈ። ሊያንቁት አይችሉምና ጓደኞቹ በዋሻ ውስጥ ከስንቅና ከዕጣን ሙጫ ጋር ይተዉትና መንገዳቸውን ይቀጥላሉ። ሉጋልባንዳ በዋሻው ትንግርት ሕልም ያያልና ይጸልያል፣ የጽሑፉ መጨረሻ ግን አሁን ፍርስራሽ ሆኖ በደንብ ሊነብ አይችልም።
በ«ሉጋልባንዳና የአንዙድ ወፍ»፣ ሉጋልባንዳ በሉሉቢ ተራሮች ሆኖ ደብዛው እስካሁን ጠፍቷል፤ ዳሩ ግን ታላላቁ የ«አንዙድ» ወፍ የኤንመርካርን ሠራዊት ዳግመኛ እንዲያገኝ ይረደዋል። የኤንመርካር ሠራዊት አራታን ለ1 አመት ቢከባትም፣ አይከናወንም። ኤንመርካር በኡሩክ መቅደስ ወዳለች ወደ ኢናና መልዕክት እንዲልክ ተልእኮ ይፈልጋል። ቀድሞ በኤንመርካር መንግሥት 50ኛው አመት የማርቱ ሕዝብ በሱመርና በአካድ በሙሉ በተነሡበት ጊዜ ግድግዳ በበረሃ እንዲሠራባቸው ስለ ረዳችው፣ እንደገና እርዳታዋን አሁን በአራታ ዘመቻው ይጠይቃታል። በመጨረሻ ሉጋልባንዳ ወደ ኡሩክ ኢንዲመልስ ፈቃደኛነቱን ይነግረዋልና መልዕክቱን ለኢናና ያደርሳል። የስዋ መልስ አራታና ምጣኔ ሀብቱ እንዴት እንደሚያዙ የሚል ምሳሌ ነው።
ሞጣ ጊዮርጊስ
ከተማዋ የተቆረቆረችዉ በ1747 ዓ/ም በልዕልተ ወለተ እስራኤል እንደሆነ ይነገራል፡፡ ልዕልተ ወለተ እስራኤል የጎንደር ንግስት የነበሩት የእቴጌ ምንትዋብ ልጅ ሲሆኑ ለጎጃሙ ባላባት ለደጅ አዝማች ዮሴዴቅ አቤዴብ ተድረዉ ከጎንደር ወደ ጎጃም መጡ፡፡ልዕልቲቱ ቤተክርስትያን ማሰራት ትወድ ስለነበርና ራዕይ ስላየች የሞጣ ደብረገነት ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስትያንን እንዲመሰረት እንዳደረገች አባቶች ይናገራሉ፡፡ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስትያንን የተከለችበትን ምክንያትም አባቶች ሲገልጹ ልዕልቲቱ በራዕይ "ቅዱስ ጊዮርጊስን ካስደበርሽ ከተማዋ ታድጋለች የአንች ህይወት ግን ያልፋል ነገርግን መድሃኔዓለምን ቤተክርስትያንን ካስደበርሽ የአንች እድሜ ይረዝማል ከተማዋ ግን አታድግም" የሚል ራዕይ አይታ ስለነበር ከተማዋ ብታድግና የኔ ህይወት ቢያልፍ ይሻላል በማለት የቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተክርስትያንን እንደደበረች አባቶች ይናገራሉ፡፡ የሞጣ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስትያን በምስራቅ ጎጃም ዞን በሞጣ ከተማ አስተዳደር ዉስጥ ይገኛል፡፡ቤተ ክርስትያኑ በ1747 ዓ/ም በልዕልተ ወለተ እስራኤል እንደተደበረ የሃይማኖት አባቶች ይናገራሉ፡፡ቤተክርስትያኑ እንደ አብዛኛዉ የጥንት አብያተ ክርስትያናት አሠራር ክብ ሆኖ የተሠራ ባለግርማ ሞገስ ቤተክርስትያን ሲሆን ጥንታዊ የቅርስ ይዘቱን ሳይለቅ በቅርቡ ጥገና ተደርጎለታል፡፡ በቤተክርስትያኑ የዉስጥ ግድግዳ ላይ ረዥም እድሜን እንዳስቆጠሩ በእይታ የሚታወቁ የግድግዳ ላይ ስዕሎች ይገኛሉ፡፡በቤተክርስተያኑ በተለይ የመጽሀፍት ጉባኤ በዘመናዊ መልኩ መማሪያ ክፍል እና መኖሪያ ቤት በመስራት በጥሩ ሁኔታ እየተሰጠ ይገኛል፡፡ ቤተክርስትያኑ የበርካታ ቅርሶች ባለቤት እንደመሆኑ መጠን እነዚህን ቅርሶች ለጉብኝት ክፍት ለማድረግ ይመች ዘንድ ዘመናዊ ሙዝየም በመገንባት ቅርሶችን ለማስጎብኘት ስራ ተጀምርዋል፡፡
ሉጋልባንዳ
የጊልጋመሽ ትውፊት በተባለው አፈ ታሪክ ደግሞ፣ የኋለኛው ኡሩክ ንጉሥ ጊልጋመሽ እራሱን «የቅዱስ ሉጋልባንዳና የኒንሱን ልጅ» ይላል። በዚያ ዘመን፣ ሉጋልባንዳና ሚስቱ ኒንሱን እንደ አማልክት ተቆጠሩ።
የውጭ ምንጮች
መደብ:አፈ ታሪክ መደብ:የሱመር ነገሥታት
የእስፓንያ ነገሥታት ዝርዝር
አፈ ታሪካዊ ዘመን
...
የቀርታግና አገረ ገዢዎች
ከዚህ በኋላ የቀርታግና ሰዎች እስፓንያ ወረሩና ገዙ። የቀርታግና ሰዎች ቢያንስ በባሕር አጠገብ በእስፓንያ ከፊል በዕውነት እንደ ገዙ በታሪክ ሊቃውንት ይቀበላል።
የሮማ አገረ ገዦች
መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች መደብ:የአውሮፓ ታሪክ መደብ:የእስፓንያ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ፓልቶጋ
ፓልቶጋ (ሩስኛ፦ Палтога) የሩስያ መንደር ነው።  295 የሚያሕሉ ሰዎች ይኖሩበታል።
መደብ:የሩስያ ከተሞች
አስራ ሁለቱ መንገዶች
በሥነ ጥምረት አስራ ሁለቱ መንገዶች የሚባሉት ሁለት አላቂ የሆኑ ስብስቦች የሚዛመዱባቸውን ዓይነቶች ብዛት የሚሰላባቸው መንገዶችን ነው። በዚህ አጠቃላይ መንገድ ውስጥ የድርደራ፣ ስብሰባ፣ አይነት ስብሰብ እና ክፍፍል ቀመሮች ተጠቃለው ይገኛሉ።
በሌላ አኳያ፣ አብዛኞቹ የሥነ ጥምረት ጥያቄዎች "እንዴት የተወሰኑ ኳሶች በተወሰኑ ቁናዎች ውስጥ ሊቀመጡ ይችላሉ?" የሚለውን ጥያቄ ከመመለስ ጋር ትይዩ ናችው። እኒህ የኳስ አከፋፈል ስርዓቶች በሒሳብ ተማሪው ሪቻርድ ስታንሌይ በ12 ተከፍለው  በአሁኑ ወቅት አስራ ሁለቱ መንገዶች በመባል ይታወቃሉ። ከታች የሚታየው የቀመር ሰንጠረዝ እንዴት n ኳሶች በ x ቁናዎች ውስጥ ሊከፋፈሉ እንደሚችሉ ያሳየናል። እያንዳንዱ ቀመር የተለያዩ የኳሶቹን፣ የቁናዎቹን ተለየቶ መታወቅ (መሰየም) እና ተለይቶ አለመታወቅ፣ እንዲሁም በቁናዎቹ ውስጥ ስንት ኳስ መቀመጥ እንደሚችል፣ እያዳዱስ ኳስ ስንት ጊዜ መመረጥ እንደሚችል በሚሉት ቅድመ ሁኔታዎች ይወሰናል።
≤1 የሚለው ክፍል የሚወክለው በቁናዎቹ ውስጥ ከ1 በላይ ኳስ ማኖር የተከለከለ መሆኑን ነው (ቢበዛ ቢበዛ 1)። ≥1 የሚለው ክፍል የሚወክለው ማናቸውም ቁናዎች ባዶ መሆን እንደማይችሉ ነው(ቢያንስ ቢያንስ 1)። እንደልብ የሚለው ክፍል በአንጻሩ፣ ማናቸውም ቁጥር ኳሶች በቁናው ውስጥ ሊቀመጡ እንደሚችሉ ነው። ለትንተና እንዲረዳ እያንዳንዱን የአከፋፈል ዘዴ በሦሥት ምልክቶች እንለየዋለን።  የተሰየመ ኳስ በ ተ ይወከላል፣ ያልተሰየመ ደግሞ በል ይወከላል።  እንደልብ በ♥ ሲወከል፣ ≤1  ደግሞ በ - ፣  ≥1  በ + ይወከላል።
የተሰየመ ኳስ፣ የተሰየመ ቁና፣ እንደልብ (ተ ተ ♥)
የመጀመሪያው ኳስ ካሉት x  ቁናወች በአንዱ መቀመጥ ይችላል። ሁለተኛው ኳስ እንዲሁ በx  ቁናዎች ውስጥ መቀመጥ ይችላል።..... እስከ .... n ኛው ኳስ በx ቁናዎች ውስጥ መቀመጥ ይችላል። ስለሆነም n ኳሶች እያንዳንዳቸው x  ምርጫ ስላላቸው አጠቃላይ  የአደላደል መንገዳቸው x^n\, ነው ማለት ነው።
የተሰየመ ኳስ፣ የተሰየመ ቁና፣ ≤1 (ተ ተ -)
አንድ ቁና ውስጥ ቢበዛ ቢበዛ ከ1 በላይ ኳስ እንዳይቀመጥ ያዛል። ስለሆነም የኳሶቹ ብዛት ከቁናዎቹ ብዛት ወይንም እኩል ነው ወይንም ያንሳል። በተረፈ ኳሶቹም፣ ቁናዎቹም ስለተሰየሙ ተለይተው ይታወቃሉ"" እንግዲህ፣ የመጀመሪያው ኳስ በ x ቁናወች ሊቀመጥ ይችላል፣ ሁለተኛው በ x-1፣ ሦስተኛው  በx -2 .... n ኛው በx -n +1 ቁና ሊቀመጥ ይችላል ማለት ነው። ይህ ጉዳይ በሂሳብ ቀመር ሲጻፍ ወዳቂ ፋክቶሪያል ይባላል፣ እርሱም፡
ያልተሰየሙ ኳሶች፣ የተሰየሙ ቁናዎች፣ እንደልብ (ል ተ ♥)
ኳሶቹ አንድ አይነት ናቸው፣ ምንም ሚለያቸው ነገር የለም። ቁናዎቹ ስም ያላቸውና፣ ስለዚህም ተለይተው ሊታዎቁ ይሚችሉ ናቸው። እያንዳንዱ ቁና ውስጥ የተፈለገውን ያክል ኳስ ማስቀመጥ ይቻላል።
በአይነ ህሊና፣ n ኳሶችን ብናሰልፍ፣  በx ቁናዎች ውስጥ ማስቀመጥ ስላለብን የኳሶቹን  ሰልፍ ከx-1 ቦታ ላይ መቆራረጥ ይኖርብናል።  ለምሳሌ 7 ኳሶች* ቢሰጡና  ከ3ት ልንከፍላቸው ብንፈልግ፣ 2 ቦታ ላይ መጉመድ አለብን፣ ለምሳሌ፦  ***|*|***  (ማለቱ የመጀመሪያው ቁና ውስጥ 3 ኳሶች፣ የሚቀጥለው 1፣ ሚቀጥለው 3)።   ከዚህ እንደምንረዳው መጉመጃ  መስመሮቹን  |  እና ኳሶቹን *  በተለያየ መልክ በደረደርን ቁጥር  አዳዲስ አከፋፈል እናገኛለን። ሆኖም ኳሶቹ አንድ አይነት ስለሆኑ፣ መጉመጃዎቹም አንድ አይነት ስለሆኑ፣ የሚገኘውን የድርደራው ውጤት ለኒህ ማካፈል ግድ ይላል። በሒሳብ ቋንቋ  (ኳሶች+ መጉመጃ)! ÷ ((ኳሶች)!(መጉመጃ)!) ነው ማለት ነው። ሆኖም ከላይ እንዳየነው ኳሶች = n -1  ሲሆኑ ፣  መጉመጃ = x -1 ነው። ስለሆነም መልሱ  (x+n-1)! ÷ ((n-1)!(x)!) ነው።
በሌላ አቅጣጫ ለማየት፣ n  አንድ አይነት ኳሶችን በx ለመክፍል ኳሶቹን ስንት ጊዜ ፈቀቅ ማድረግ ያስፈልጋል? መልሱ x-1 ጊዜ ነው።  ስለዚህ ኳሶቹን በተፈለገው መጠን ለመከፋፈል  n+x-1 ክፍተት ያስፈልጋል። ከነዚህ ክፍተቶች n  ቦታዎች መሰብሰብ ጥያቄውን ይመልሳል።  Cn+x-1, n በሒሳብ ቋንቋ፡
ያልተሰየመ ኳስ፣ የተሰየመ ቁና፣ ≤ 1 (ል ተ -)
ኳሶቹ አንድ አይነት ናቸው፣ ምንም ሚለያቸው ነገር የለም። ቁናዎቹ ስም ያላቸውና፣ ስለዚህም ተለይተው ሊታዎቁ የሚችሉ ናቸው። ቁናዎቹ ውስጥ ቢበዛ ቢበዛ 1 ኳስ ብቻ ማስቀመጥ ይፈቀዳል። ስለዚህ የኳሶቹ ቁጥር ከቁናዎቹ ያንሳል።
እንዲህ ከሆነ ዘንድ፣ ጥያቄው እሚሆነው እንግዲ የትኞቹ x ቁናዎች n ኳሶችን ያገኛሉ ነው። ከስብሰባ ጋር አንድ ነው። ከx   ቁናዎች n ዎቹን እንደመሰብሰብ ነው። በሒሳብ ቋንቋ፦
ያልተሰየመ ኳስ፣ የተሰየመ ቁና፣ ≥1 (ል ተ +)
አንድ ቁና ውስጥ ቢያንስ ቢያንስ 1 ኳስ እንዲቀመጥ ያዛል። ስለሆነም የኳሶቹ ብዛት ክቁናዎቹ ወይ እኩል ነው ፣ ወይ ደግሞ ይበልጣል። በተረፈ፣ ኳሶቹ ያልተሰየሙ፣ ተለይተው የማይታወቁ ናቸው። ቁናዎቹ ግን ተለይተው ይታወቃሉ። ስለሆነም አንዱ ጥምረት ከሌላኛው የሚለየው ቁናዎቹ የሚያገኙት ኳስ ብዛት ሲለያይ ብቻ ነው።
በአይነ ህሊና፣ n ኳሶችን ብናሰልፍ፣  በx ቁናዎች ውስጥ ማስቀመጥ ስላለብን የኳሶቹን  ሰልፍ ከx-1 ቦታ ላይ መቆራረጥ ይኖርብናል።  ለምሳሌ 7 ኳሶች* ቢሰጡ  *|*|*|*|*|*|*   ከመጉመጃ  መስመሮቹ |  2ቱን በመምረጥ፣ ኳሶቹን ከ3 መክፈል ይቻላል፣ ለምሳሌ  *  *|*|*|**|*    = {1ኳስ፣ 4ኳስ፣ 3ኳስ}።  ከሚታዩት መጉመጃ መስመሮቹ ውስጥ (ቁና-1)ቹን መሰብሰብ እንደማለት ነው።  ስለሆነም Cn-1, x-1 ነው። በሒሳብ ቋንቋ፡
የተሰየመ ኳስ፣ ያልተሰየመ ቁና፣ ≥1 (ተ ል +)
በፅሞና ሲስተዋል፣ «ከተሰጠ n የኳስ ስብስብ ውስጥ ስንት  ባዶ ያልሆኑ ታህታይ ስብስቦች በተሰጡት ቁናዎች k  ልክ መስራት ይቻላል?» ከሚለው ጥያቄ ጋር አንድ አይነት ነው።  መልሱ፣ በአጭሩ S(n,x) ነው። S(n,x) ሁለተኛው አይነት የስቴርሊንግ ቁጥር በመባል ይታወቃል፣ ሲነበብም «ከn ውስጥ x  ታህታይ ስብስቦች» ማለት ነው።  ስቴርሊንግ ቁጥር  እንዲህም ተደርጎ ይጻፋል  ።
ወይንም
የተሰየመ ኳስ፣ የተሰየመ ቁና፣ ≥1 (ተ ተ + )
አንድ ቁና ውስጥ ቢያንስ ቢያንስ 1 ኳስ እንዲቀመጥ ያዛል። ስለሆነም የኳሶቹ ብዛት ክቁናዎቹ ወይ እኩል ነው ፣ ወይ ደግሞ ይበልጣል። በተረፈ፣ ኳሶቹ የተሰየሙ፣ ተለይተው የሚታወቁ ናቸው። ቁናዎቹም ተለይተው ይታወቃሉ። ስለሆነም አንዱ ጥምረት ከሌላኛው ምንጊዜም ተለይቶ ይታወቃል።
ከላይ እንደተሰጠው (ተ ል +)  አይነት ነው። ሆኖም ግን እዚህ ላይ ቁናዎቹ ስለተሰየሙ፣ ይለያያሉ። ስለሆነም መጀመሪያ  ቁናዎቹ አልተሰየሙም ብለን የምናገኘውን    ፣ ቁናዎቹን በ k! በማብዛት ቁናዎቹ የተሰየሙ ሲሆኑ የሚገኘውን ብዛት እናገኛለን
አመጣጡም፡
የተሰየሙ ኳሶች፣ ያልተሰየሙ ቁናዎች፣ እንደልብ (ተ ል ♥)
ኳሶቹ ተለይተው ይታወቃሉ። ቁናዎቹ ግን አንድ አይነት ናቸው። በያንዳንዱ ቁና እንደልብ ኳሶች ማስቀመጥ ተፈቅዷል። አንዱ ጥምረት ከሌላው የሚለየው የትኛው ኳስ ከማን ጋር ተቧደነ ? ከሚል ጥያቄ መልስ አንጻር ነው።
ከ (ተል+) አንጻር ባዶ ያልሆኑ x ታህታይ ስብስቦች  ከn ኳሶች በS( n, x) ዓይነት መንገድ  ይሰራሉ። ነገር ግን በ(ተል♥) የታህታይ ስብስቦቹ ብዛት የግዴታ ከቁናዎቹ ብዛት ጋር አንድ መሆን የለበትም። ስለሆነም ስብስቦቹን ቁጥር ብዛት ከ 1 እስከ  x  ሊቀያየር ይችላል። በዚህ ምክንያት የእያንዳንዱን የታህታይ ስብስብ ክፍፍል ብዛት በመቁጠር ስንደምር መልሱ ይገኛል ማለት ነው፦  S(n, 1) + S(n, 2) + S(n, 3) + ....+ S(n, x)
ነፋስ ስልክ
የነፋስ ስልክ፣ የእጅ ስልክ ወይም ተንቀሳቃሽ (ሞባይል) ስልክ ሽቦ አልባ በእጅ የሚይዝ ስልክ አይነት ነው። በአሁኑ ዘመን በመላ ዓለሙ ውስጥ የነፋስ ስልኮች ቁጥር ከቆዩት ቤት ውስጥ ቋሚ ባለ ገመድ ስልኮች ቁጥር ይበልጣል። ይህ የሚገርመው የድሮው ቋሚ አይነት ስልኮች ከንፋስ ስልኮች ይልቅ እጅግ ብዙ ዓመታት በገበያው ላይ ኑረዋል፤ ንፋስ ስልኮች ግን ለአጭር ዘመን ብቻ ተገኝተዋል። ስለዚህ በዓለሙ በጠቅላላ የንፋስ ስልክ መስፋፋት ባለፉት ጥቂት ዓመታት ውስጥ እጅግ ተከናወነ። እንዲህም የሆነበት ሳቢያ የንፋስ ስልክ አገልግሎት ለመክፈት ከቤት ስልክ ይልቅ ቀላልና ርካሽ ሆኗል። የዛሬ ንፋስ ስልኮች ደግሞ በአንድ ጊዜ ብዙ ተጨማሪ ችሎታዎች ሊያስገኙ ይችላሉ፤ ከነዚህም ውስጥ ጽሑፍን ማሳየትና መላክ፣ ስዕልን ማሳየትና መላክ፣ ቪዴዮን ከድምጹ ጋራ ማሳየትና መላክ፣ ቴሌቪዥን ማሰራጨትና የኢንተርኔት ግንኙነት ማቅረብ አሉ፤ ይህም ሁሉ በአንድ ትንሽ መሣርያ ሲሆን ከዚህ በላይ እንደ ካሜራ ፎቶዎች ወይም ፊልም ማንሣት ያስችላሉ። ይህም በእንግሊዝኛ እስማርት ፎን የሚባለው መሣሪያ ነው።
አስራ ሁለቱ መንገዶች
የተሰየሙ ኳሶች፣ ያልተሰየሙ ቁናዎች፣ ≤1 (ተ ል -)
ኳሶቹ ተለይተው ይታወቃሉ። ቁናዎቹ ግን አንድ አይነት ናቸው። በያንዳንዱ ቁና ከአንድ በላይ ኳስ ማስቀመጥ ክልክል ነው። ስለዚህ የኳሶቹ ብዛት ከቁናዎቹ መብለጥ የለበትም።
ነፋስ ስልክ
በዓለሙ የንፋስ ስልኮች ቁጥር እየበዛ ሲሆን፣ በአንዳንድ አገራት እንኳን መጠኑ ከሙላት በላይ ደርሶአል፤ ለምሳሌ በ2000 ዓ.ም. በአውሮፓ ህብረት አገራት በአማካኝ ለመቶ መኖሪያዎች 119 ነፋስ ስልክ ግንኙነቶች ነበሩ። ዘመናዊ ንፋስ ስልኮች የሚሰጡት የኢንተርኔት ግንኙነት ፍጥነት ከማናቸውም ሌላ ዘዴ ጋር ይወዳደራል። በተለይ ብዙ ለሚዘዋወሩ፣ በመደሰቻ ቦታ ላሉ ወይም ቋሚ የቤት ኢንተርኔት ግንኙነት ለሌላቸው ተጠቃሚዎች እንደ ኢንተርኔት በር ያገልግላሉ።
መደብ:ፈጠራዎች መደብ:መገናኛ
አስራ ሁለቱ መንገዶች
የተሰየሙ ኳሶች፣ ያልተሰየሙ ቁናዎች፣ ≤1 (ተ ል -)
ኳሶቹን ለቁናዎቹ ለማከፈፍል፣ እያንዳንዱን ኳስ ቁናው ውስጥ አንድ በአንድ ማስቀመጥ ግድ ይላል። ሆኖም ቁናዎቹ አንድ አይነት ስለሆኑ ኳሶቹ የትም ቁና ቢቀመጡ አንድ አይነት ድርደራ አላቸው። ስለሆነም  ኳሶቹ ከቁናው ቁጥር እኩል ወይንም አንስተኛ ሲሆኑ፣ የጥምረቱ ብዛት 1 ይሆናል፣ ከቁናው ቁጥር በላይ ከሆኑ፣ አንዱ ቁና ከአንድ በላይ ኳስ መሸከም ግድ ሊለው ስለሆነ የጥምረቱ ብዛት 0 ይሆናል ማለት ነው።
ያልተሰየሙ ኳሶች፣ ያልተሰየሙ ቁናዎች ፣ ≤1 (ል ል -)
ኳሶቹ ተለይተው አይታወቁም። ቁናዎቹም ተለይተው አይታወቁም። በያንዳንዱ ቁና ከአንድ በላይ ኳስ ማስቀመጥ ክልክል ነው። ስለዚህ የኳሶቹ ብዛት ከቁናዎቹ መብለጥ የለበትም። ከበለጠ የጥምረቱ ብዛት 0 ይሆናል። የኳሶቹ ቁጥር ካነሰ 1 ይሆናል። ከላይ ከተሰጠው (ተ ል - ) ጋር አንድ አይነት ነው።
ያልተሰየሙ ኳሶች፣ ያልተሰየሙ ቁናዎች፣ ≥1 ( ል ል + )
ኳሶቹ ተለይተው አይታወቁም። ቁናዎቹም ተለይተው አይታወቁም። እያንዳንዱ ቁና  ባዶ ሊሆን ክልክል ነው። ስለዚህ የኳሶቹ ብዛት ከቁናዎቹ መብለጥ አለበት።
የኳሶቹ ብዛት ከቁናዎቹ ከበለጠ፣ እያንዳንዱ ጥምረት የሚለየው እንግዲህ ስንት ስንት ኳሶችን እንዳቧደንን መለየት ስንችል  ነው። ይሄ ደግሞ የተሰጠን ኤንቲጀር ከመከፋፈል ጋር አንድ አይነት ጥያቄ ነው።  መልሱ በሒስብ ቋንቋ p_x(n)\, ሲሆን፣ ትርጓሜውም  ቁጥር n ን  ለx ክፍሎች ማከፋፈያ መንገዶች ወይንም ቁጥር n ን   በx የተለያዩ ፖዚቲቭ ኢንቲጀሮች የመጻፊያ ዘዴ ብዛት ማለት ነው ።  ለምሳሌ 8 = 1+1+2+4 =. +. + ፡ + ፡፡
ያልተሰየሙ ኳሶች፣ ያልተሰየሙ ቁናዎች፣ እንደልብ (ል ል ♥)
በቁና 1 ኳስ የሚያስገድደውን የላይኛውን (ልል+) ብንተው፣ ባዶ ያልሆኑት ቁናዎች ከ1 ጀምሮ እስከ x ድረስ ይደርሳሉ። ስለሆነም የ(ልል+) ቀመር በመጠቀም፣ n አንድ አይነት ኳሶችን በx አንድ አይነት ቁናወች ለማከፋፈል፣ አጠቃላይ የመንገዱ ብዛት
መደብ:ሥነ ጥምረት
ሶዲየም
thumb|ሶዲየም ሶድየም የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Na ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 11 ነው።
ተናካሽ ውሻ የጅብ መቋደሻ
ተናካሽ ውሻ የጅብ መቋደሻ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
የሙት የለውም መብት
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኡፕሳላ
ኡፕሳላ (ስዊድኛ፦  Uppsala) የስዊድን ከተማ ነው።
መደብ:የስዊድን ከተሞች
ካርግ
thumb|200px|በካርግ ዘመን የተፈጠረው «ካሪምቶ» ፊደል (ከ[[ኋንዳን ጎጊ)]]
ካርግ (ኮሪይኛ፦ 가륵፤ /ካ - ርግ/፣ በላቲን ፊደል Gareuk) በኮርያ ልማዳዊ አፈ ታሪክ በጥንታዊ ኮርያ (ጎጆሰን) የነገሠ ንጉሥ ወይም «ዳንጉን» ነበር። እርሱ ከአባቱ ዳንጉን ቡሩ መንግሥት ቀጥሎ ገዛ።
በጠቅላላ ለ፵፭ ዓመታት(ምናልባት 1964-1919 ዓክልበ.) እንደ ነገሠ ይጻፋል። ከዚያ በኋላ ልጁ ኦሳጉ ተከተለው።
በኋንዳን ጎጊ
በ1903 ዓም. በኮሪይኛ የተዘጋጀው ዜና መዋዕል ኋንዳን ጎጊ ስለዚሁ አፈታሪካዊ ዘመን መረጃ ይሰጣል፤ ሆኖም በብዙ የኮርያ መምህሮች ዘንድ ይህ መጽሐፍ እንደ ትክክለኛ ታሪክ አይሆንም። ካርግ ካደረጋቸው ሥራዎች መካከል ዋና ዋናዎቹ እንዲህ ናቸው፦
ዋቢ ምንጭ
መደብ:ጎጆሰን
እኔ ሳጣ ልጄ ጥርስ አወጣ
እኔ ሳጣ ልጄ ጥርስ አወጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
አየርና ኅዋ ኢንጂኔሪንግ
አየር
የአየርና ኅዋ ኢንጄኔሪን ክፍሎች
አየርና ኅዋ ኢንጂኔሪንግ
ጋደውክ
ጋደውክ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ቤተ ማርያም
በራሱ ሰፊ ግቢ የሚገኝ የላሊበላ ውቅር ቤተ ክርስቲያን ነው። ወደ ቤትክርስቲያኑ ለማለፍ በቤተ መድሃኒ አለም ምዕራብ በሚገኘው አጭር ዋሻ መንገድ ውስጥ ማለፍ ግድ ይላል።  ቤተ ማርያም በአራቱም አቅጣጫ ቤተርክስቲያኖች ከበዋታል።  በምስራቅ ቤተ መድኃኔ አለም፣ በምዕራብ ቤተ ጎልጎታ፣ በሰመን ቤተ መስቀል፣  እና በደቡብ ቤተ ደናግል ናቸው፡፡ ቤተክርስቲያኒቱ በቅዱስ ላሊበላ ከተገነቡት ሁሉ ቀደምት እንደንበረች ትውፊት አለ።
የላሊበላ ከፍልፍል ድንጋይ የተሠሩ አብያተ ክርስቲያናት
መደብ:ላሊበላ መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
የብርሃን ልጆች ጦርነት በጨለማ ልጆች ላይ
300px|thumbnail|«የጦርነት ብራና» «የብርሃን ልጆች ጦርነት በጨለማ ልጆች ላይ» በቁምራን ዋሻ ከተገኙት ከሙት ባሕር ብራናዎች አንዱ ነው።
ምናልባት ከ165 ዓክልበ እና 40 ዓ.ም. መካከል ጽሕፈቱን የጻፈው ንቅናቄ አባላት ስለ መጨረሻው ዘመን ጦርነት የሠልፍ ትዕዛዙን እንደሚስጥ ያምኑ ነበር።
በመጀመርያ ክፍል፣ የብርሃን ልጆች ከነ ሌዊ፣ ይሁዳና ብንያም ወገኖች በኤዶም፣ ሞዓብ፣ አሞንና በአሦር ኪቲም ላይ ጦርነት ያደርጋሉ። ከዚያ በኋላ በግብጽ ኪቲም ላይ ጦርነት ያደርጋሉ።
ከዚያ በኋላ በብርሃን ልጆች ጦርነት ዕቃ ላይ የሚጻፉት መፋክሮች ይዘረዝራል፦
ከዚህ በኋላ በዓላማዎቹ ላይ የሚጻፉት ቃላት ትዕዛዝ ይሰጣል። ለምሳለ፦
መደብ:አይሁድ መደብ:ሥነ ጽሁፍ መደብ:ሥነ ቅርስ
ግራር ጃርሶ
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ጀርባ ለባለቤቱ ባእድ ነው
ጀርባ ለባለቤቱ ባእድ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የቡርኪና ፋሶ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:ቡርኪና ፋሶ
ዓፄ ሱሰኒዮስ
ዓፄ ሱስኒዩስ በዙፋን ስማቸው "መልአክ ሰገድ"  ተብለው ሲታወቁ በ1572 ተወልደው በ1632 (እ.ኤ.አ)አርፈዋል። ከ1606–1632 እ.ኤ.አ. የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት የነበሩ ሲሆን፣ አባታቸው  የአፄ ልብነ ድንግል የልጅ ልጅ  የሆኑት አቤቶ ፋሲለደስ እና ልጃቸው  ደግሞ ዓፄ ፋሲለደስ ነበሩ። እናታቸው ወይዘሮ ሐመልማለ-ወርቅ የተሰኙ የጎጃም አስተዳዳሪ ልጅ ነበሩ።
በሱሰንዮስ ዘመን የነበረው የጀስዩት ሚስዩን አልሜዳ ሱሰንዩስ "ረጅም፣ ወንዳወንድ፣ ትላልቅ አይኖች ያሉት፣ አፍንጫው ቀጥ ያለና ጢሙም በጥንቃቄ የተከረከመ ነው" ካለ በኋላ  አለባበሱን ሲገልፅ  " [በጊዜው የአውሮጳውያን ፋሽን የነበረውን አይነት] እስከ ጉልበቱ የሚደርስ  ከደማቅ ቀይ ሐር  የተሰራ በፍታ በስስ ጥብቅ ያለ ሱሪ እና በትላልቅ ወርቅ ያጌጠ ቀበቶ ለብሶ ከላዩ ላይ በተለያየ ቅርጻቅርጽ ያጌጠ ካባ ይደርባል። "
በህጻንነቱ
ሱሰኒዩስ የተወለደው የአህመድ ግራኝ ሰራዊት ከተሸነፈ በኋላ ሲሆን በዚህ ጊዜ የህዝብ ንቅናቄ ይታይ ነበር። የሱሰኒዮስ ዜና መዋዕል እንደሚያትተው በህፃንነቱ ከአባቱ ጋር ጎጃም ውስጥ ይኖሩበት የነበረው ከተማ በአንድ ተንቀሳቃሽ የኦሮሞ ቡድን ስር ወደቀ ፤ አባቱና ቀሪው የከተማው ሰው ሲገደል እሱ ግን ለአንድ አመት ከግማሽ  በምርኮ  ከኦሮሞው ቡድን መሪ ጋር ተቀመጠ።  ከዚያ በኋላ የኦሮሞው ቡድን በዳሞት ከደጅ አዝማች  አስቦ ጋር ጦርነት ለመግጠም ሞክሮ በመሸነፉ ወደአካባቢው ዋሻወች በመግባት ለመሸሸግ ሞከረ። የደጃአዝማች አስቦ ሰራዊት የተሸሸጉትን ቡድኖች አባላት እዋሻው ድረስ በመግባት ከነመሪያቸው በሰንሰለት አሰሩዋቸውና "ህጻኑን ሱሰኒዮስ ካመጣችሁ ትለቀቃላችሁ ካላመጣችሁ ግን ትገደላላችሁ" አላቸው። ሱሰኒዮስ በዚህ መንገድ ሲለቀቅ፣ ደጃች አስቦ ህጻኑን  መንገዱ ለተባለ  የአቤቶ ፋሲለደስ ወዳጅ በአደራ ሰጡት። መንገዱም  የንግስት አድማስ ሞገሴ (የአፄ ሰርፀ ድንግል እናት)  ቤተኛ ስለነበር ህጻኑ ከንግስቲቱ ዘንድ አደገ ።
ወህኒና አጼ ያዕቆብ
thumb|right|300px| የሱሰኒዮስ ቤ/መንግስት በደንቀዝ (ከሩቁ) በ1590ወቹ የአፄ ሰርፀ ድንግል ልጆች እድሜያቸው ገና ጨቅላ ስለነበር ፣ አጼው ፣ የወንድማቸውን ልጅ  ዘድንግልን ለተተኪ ንጉስነት አጭተውት ነበር። ንግስት ማርያም ሰናና የወቅቱ መሳፍንት (ለምሳሌ ራስ አትናቲወስ)  የ 7 ዓመት ህጻን የነበረው  የሰርፀ ድንግል ልጅ ያዕቆብ   እንዲነገስ የአባቱን ሃሳብ አስቀየሩ። ህጻኑም የነገሰበት ጊዜ ከ1597 እስከ 1603 ነበር። በዚህ ጊዜ የርስ በርስ ጦርነት እንዳይነሳ  ለህጻኑ ስልጣን ተቀናቃኝ ሊሆን ይችላል የተባለውና በህዝቡ ዘንድ  ተወዳጅነት ያተረፈውን  ዘድንግልን በግዞት  ወደ ጣና ሃይቅ እንዲባረር አደረጉ።  ሱሰኒዮስም  ከዘድንግል ጋር አብሮ ከማደጉ በተጨማሪ ይዋደዱ ስለነበር  ( እንዲሁም ልክ እንደ ዘድንግል ለያዕቆብ ስልጣን አስጊ ሆነ ስለተገኘ)  በማምለጥ በጎጃምና ሸዋ  ገዳማት  እንዲሁም በኋላ ከተንቀሳቃሽ ኦሮሞወች ጋር ኑሮውን አደረገ።  አብረውት ከነበሩት ኦሮሞወች ሠራዊት በመመልመል ሸዋ ውስጥ በተለይ ይፋትን፣ መርሃ ቤቴንና ቢዛሞን በጦርነት ተቆጣጠረ።
ወጣቱ ንጉስ ያዕቆብ የጊዜው መኳንንቶች ስልጣን ያለገደብ መሆኑን በመቃወም ስልጣናቸው እንዲገደብ በመሞከሩና በእድሜው ምክናያት በሱ ቦታ ሆኖ አገሪቱን የሚያስተዳድረውን ራስ አትናቲወስን ስልጣን መጋፋት ሲጀምር ከዘመኑ ባለስልጣኖች ጋር ጥል ገባ። በዚህ ጊዜ መኳንንቶቹ "ሃይማኖት የለሽ አረመኔ" እና "ጠንቋይ" ነው የሚል የፈጠራ ወሬ በንጉሱ ላይ በመንዛት በግዞት ከስልጣን እንዲባረርና በእንራያ በስደት እንዲኖር አደረጉት። አጼ ዘድንግልን በ 1603  የጉራጌው ራስዘስላሴ አቀነባባሪነት ንጉሰ ነገስት አደረጉት። ዘድንግል፣ ምንም እንኳ አይምሮው ብሩህ የነበረ መሪ ቢሆንም ወደ ካቶሊክ ሃይማኖት በማዘንበሉ ምክንያት አመጽና ጦርነት ተነስቶበት በ1604  በላባርት ጦርነት  ሞተ።
ንግስና
ዘድንግል ባለፈ ጊዜ ሱሰኒዮስ በምስራቅ ጎጃም በምተገኘው ጥንታዊቷ መርጡለማሪያም ቤ/ክርስቲያን  የዙፋን አክሊል ደፋ (ህዳር 1604 እ.ኤ.አ)።  ነገር ግን ራስ ዘስላሴና አንዳንድ መኳንንት  ቀደምት የተባረረውን ንጉስ ያዕቆብን በመደገፍ አቋም ያዙ፣ እንዲሁም መልሰው አነገሱት ።  በአንድ አገር ሁለት አጼ መኖር ስለማይችል፣   ሱሰኒዮስ፣   ራስዘስላሴን ጦርነት  ገጥሞ ከማረካቸው በኋላ አጼ ያዕቆብን በ1607 ደቡብ ጎጃም ውስጥ  የጎል ጦርነት ተብሎ በሚታወቀው ገጥሞ አሸነፈው።  ከዚህ ጦርነት በኋላ ሱሰኒዮስ ብቸኛው የአገሪቱ መሪ ሆነ።
ራስ ዘስላሴም ከምርኮ በኋላ ሱሰኒዩስን ይደግፉ እንጂ ቆይተው፣ ንጉሱ ወደ ካቶሊክ ሃይማኖት በማድላቱ፣  መጣላታቸው አልቀረም ። በዚህ ምክንያት በምስራቅ ጎጃም በሚገኝው አምባ ጉዛምን ለእስር ተዳረጉ። አምባው ላይ አመት ከቆዩ በኋላ  በማምለጥ በሽፍትነት እያሉ አንድ ገበሬ ገድሎ እራሳቸውን ለንጉሱ  ሱሰኒዮስ እንደላከ ጄምስ ብሩስ ይተርካል። 300px|left|thumb|በደንቀዝ ተሰርቶ የነበረው የቤተመንግስቱ አቅድ
አሰምሳዮቹ አጼ ያዕቆቦች
ይህ በዚህ እንዳለ፣ የስዕለ ክርስቶስ ሰራዊት ወደ ሰሜን መክተቱን የሰሙት የኦሮሞ ቡድኖች ትግራይን በመወረር ከፍተኛ ጉዳት አደረሱ በዚህ ምክንያት ንጉሱ ወደ ትግራይ ለመሄድ መሰናዶ ጀመረ። በመሃል ግን በርብ ወንዝ ተፋሰስ አካባቢ የመረዋ ኦሮሞ ተብለው የሚታወቁ ቡድኖች ገጥመው  በመጀመሪያው ዙር  ስላላሸነፈ ለሁለተኛ ጊዜ ሃይሉን አጠናክሮ በመግጠም አሸንፎ እንዲበታተኑ አደረገ። የተበተኑት መረዋወች ከሌሎች ኦሮሞወች ጋር ሃይላቸውን አጠናክረው በማበር ለብቀላ እንደገና ወደ በጌ ምድር ወረራ አደረጉ። በዚህ ጊዜ ሱሰኒዩስ ከቀኛዝማች ጁሊየስ እና ክፍለ ክርስቶስ ጋር በመሆን ጥር17፣ 1608 የእብናት ጦርነት ተብሎ በሚታወቀው  ድል አድረጉ። ጀምስ ብሩስ፣ የነገስታቱን ዜና መዋዕል ዋቢ አድርጎ እንደዘገበ፣ በ እብናት ጦርነት ወቅት ከንጉሱ ወገን 400 ሲሞቱ ከወራሪወቹ ዘንድ 12000 ሞተዋል ይላል።
የዚህ ጉዳይ በንዲህ ከተጠናቀቀ በኋላ፣ ባለ ድሉ ሱሰኒዮስ፣  ወደ ትግራይ በሊማሊሞገደል  እና ዋልድባ አድርጎ አቀና። በዚያውም የንጉሰ ነገስትነቱን ማዕረግ ታህሳስ 18፣ 1608 በአክሱም አጸና። በትግራይ ውስጥ ተነስቶ የነበረውንም አመጽና የኦሮሞ ቡድን ጥቃት በማሸነፍ ጸጥታ አሰፈነ።  ይሁንና አሰመሳዩን ያዕቆብን ለመያዝ ያደረገው ጥረት ፍሬ ስላላፈራ ስራውን መልሶ  ለወንድሙ ስዕለ ክርስቶስ ተወለትና ወደ ቤተ መንግስቱ ደንካዝ ተመለሰ። ትንሽ ቆይቶም በስዕለ ክርስቶስ ገፋፊነት ሁለት የአስመሳዩ ያዕቆብ ተከታዮች መሪያቸውን በመግድል አንገቱን ቆርጠው ለሱሰኒዩስ ላኩ። ስኮቱ ጄምስ ብሩስ እንደመዘገበ "የአስመሳዩ እራስ ስላልተሸፋፈነ፣ አሰመሳዩ ፊት ላይ ምንም ጠባሳ፣ ምንም ቁስል፣ ምንም ችግር እንደሌለ አስተዋልን። ይልቁኑ ይሸፋፈን የነበረው ከእውነተኛው ንጉስ ያዕቆብ ጋር ምንም ምሥሥል እንዳልነበረው ለመደበቅ እንደነበር ተገነዘብን" በማለት የደብረ ቢዘኑ አጼ ያዕቆብ ታሪክ በንዲህ መልክ ተቋጨ።
ሱሰኒዮስና የካቶሊክ እምነት
ሱሰኒዮስ በርግጥ ረጅም ጊዜ አገሪቱን ይምራት እንጂ አስተዳደሩ የሚታወቀው የኢትዮጵያን መንግስት ሃይማኖት ከተዋህዶ ወደ ካቶሊክ በመቀየሩ ነው። ሱሰኒዮስ ካቶሊክ ሃይማኖትን የተቀበለበት ምክንያት በሁለት ምክንያት ነበር፦ አንደኛው ፔድሮ ፔዝ የተባለው የጀስዩት ሰባኪ ስላግባባው ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ከፖርቹጋል እና ስፔን  ወታደራዊ ድጋፍ ለማግኘት ነበር። በ ታህሳስ 10፣1607 ለፖርቹጋሉ ንጉስ እና ጥቅምት 14 1607 ለ ሮማው ፓፓ በጻፈው ደብዳቤው (አሁን ድረስ ይገኛል) ወታደሮች እንደሚፈልግ ሲገልጽ ነገር ግን ሃይማኖቱን መቀየሩን በሁለቱም ደብዳቤወች አይገልጽም፤ ይልቁኑ በሁለቱም ደብዳቤወቹ ሙሉ ትጥቅ ያደርጉ የአውሮጳ ወታደሮች እንዲልኩለት ይጠይቃል።   የዚህም ጥያቄ መነሻው የማያቋርጥ አመጽ  አንዴ በሃይማኖት፣ ሌላ ጊዜ በ"አሰምሳይ ያዕቆቦች" በተረፈም በተንቀሳቃሽ የኦሮሞ ቡድኖች ስለተነሳበት ነበር።
ሱሰኒዮስ ከመጀመሪያው ጀምሮ ለካቶሊኮች ብዙ እርዳት አድርጓል፣ ለምሳሌ በግዛቱ መጀምሪያ  ለካቶሊክ ጀስዊቶች በጎርጎራ ሰፋፊ መሬት ሰጥቷቸው ነበር። ቆይቶም በ1622 ፣ የነበሩትን ብዙ ሚስቶች (ከመጀመሪያየቱ ሚስቱ በቀር) በመፍታት፣ የካቶሊክ እምነት መቀበሉን በአደባባይ አስታወቀ።  ሆኖም ግን ፔድሮ ፔዝ ይባል የነበረው ለዘብተኛው የካቶሊኩ ቄስ በበሽታ በመሞቱ ከስፔን አልፎንሶ ሜንዴስ የተባለ ጳጳስ በኢትዮጵያ ላይ ተሹሞ በ1624 መጣ።  አዲሱ ጳጳስ በጣም ግትር፣ እኔ ያልኩት ካልሆነ የሚል፣ ጠባብ አይምሮ የነበረውና መቻቻል የማያውቅ ነበር ።  ቶሎ ብሎም የቅዳሜን ሰንበትነት ሻረ፣ ብዙ አጽዋማትንም አስወጣ፣ ከዚያም በህዝብ ፊት የሮማው ፓፓን የበላይነት በኢትዮጵያ ላይ አወጀ። በዚህ ምክንያት አመጽ ተነሳ። የሱሰኒዩስ ወንድም የማነ ክርስቶስ፣ ጃንደረባው ክፍለ ዋህድ ና ጁሊየስ  ሦስቱ ሆነው ሱሰኒዮስን ሊገድሉት ሞከሩ ግን ሱሰኒዮስ አመለጠ። መልሰውም ጦርነት ጎጃም ውስጥ ከፈቱበት ግን ተሸነፉ thumb|right|300px| ሱሰንዮስ  (ከግራ) ከፖርቹጋል ለተላከው አዲሱ የካቶሊክ ፓትሪያርክ [[ሜንዴዝ (ከቀኝ) አቀባበል ሲያደርግ  ]]
የሃይማኖት አመጽ
በሃይማኖት የተነሳው አመጽ እየጨመረ እንጂ እየበረደ ሊሄድ አልቻለም። በተለይ  በወንድሙ መልክዐ ክርስቶስ ይመራ የነበረው የላስታ አመጽ ሊሸነፍ አልቻለም።  በ1629  ወደ 30 ሺ ወታደሮች አስከትሎ የላስታውን አመጽ ለመቆጣጠር ያደረገው ጥረት ሳይሳካ ቀረ። እንዲያውም መሪ የነበረው የሚስቱ ወንድም ልጅ በጦርነቱ ተገደለ  ለሁለተኛ ጊዜ መልክዓ ክርስቶስን ለመግጠም ያደረገው ሙከራ ከሁሉ ሁሉ የራሱ ወታደሮች ወኔ መኮስመኑን አስገነዘበው። በዚህ ምክንያት  የወታደሮቹን ወኔ ለመገንባት የሃይማኖት ነጻነት በመፍቀድ የ"ዕሮብን ጾም" እንዲጾሙ ፈቀደ።  ይሁንና አሁንም እንደበፊቱ የመልዐከ ክርስቶስ ጦር ሊበገር አልቻለም። ሱሰኒዮስ ያለምንም ፍሬ ወደ ቤ/መንግስቱ ዳንካዝ ባዶ እጁን ተመለ።
ለሶስተኛ ዙር ጦር ለመግጠም በሚዘጋጅበት ጊዜ የሰራዊቱ ወኔ ከመዝቀጡ  የተነሳ ለመዝመት እንደማይፈልጉ ተገነዘበ።   ላስታ ውስጥ የሚካሄደው የማያባራ ጦርነት ምንም ለውጥ እንዳላመጣ፣ የአገሪቱን ግዛት እንደማይጨምር፣ የሚዋጉዋቸውም ሰወች ጠላት እንዳልሆኑና፣ በሃይማኖት ምክንያት የነበረው ሰቆቃ እንዲያቆም በልጁ  በፋሲለደስ አድርገው ወታደሮቹ ምክንያታቸውን ገለጹለት። ሱሰንዮስም መልሶ በዚህ በሶስተኛው ዙር የላስታውን አመጽ ድል ካደረጉለት የቀደመውን የኢትዮጵያ ሃይማኖት እንደሚመልስ  በልጁ ላከባቸው።
የፋሲለደስ ንግግር
የሱሰኒዮስን ቃል ኪዳን ገንዘብ በማድረግ ሰራዊቱ ወደ ላስታ ተመመ። በዚህ መካከል 25፣000 የሚሆኑ የመልክዐ ክርስቶስ ሰራዊት ላስታን ለቀው መሃል መንገድ ላይ ሊገናኙት ሰልፍ እንደጀመሩ መረጃ አገኘ።   ሐምሌ 26፣ 1631 ሰራዊቶች ተገናኙ። በዚህ ጊዜ ሱሰኒዮስ ከጥቂት ፈረሰኞቹ ጋር በመሆን በድፍረት ቀደም ብለው የመጡትን የመልዐክ ክርስቶስ ወታደሮች በማጥቃት እግረኛው ሳይቀላቀላቸው አሽመደመዱት። በዚህ ጊዜ ሌላው የላስታ ሰራዊት በፍርሃት ተበተነ፣ የንጉሱም ፈረሰኛ ጦር ብዙውን ገደለ። በዚህ ሁኔታ አመጸኞቹ ሲሸነፉ መሪያቸው የንጉሱ ወንድም ግን በፈረሱ ፍጥነት ምክንያት ሊያመልጥ ቻለ። በሚቀጥለው ቀን አጼ ሱሰኒዮስ ከልጁ ፋሲለደስ ጋር ያለፈውን ቀን የጦር ውሎ ለመገምገም ወደሜዳ ወጡ። 8000 የሚሆኑ የመልክዐ ክርስቶስ ሰራዊት መሞታቸውን ባየ ጊዜ ፋሲለደስ ለአባቱ እንዲህ ሲል መናገሩን  ጄምስ ብሮስ ያትታል ፡ እነዚህ በሜዳ ላይ ታርደው የምታያቸው ወይም አረመኔ ወይም መሃመዳውያን አይደሉም። ሞታቸውም  ምንም ደስታ  አያመጣም። ክርስቲያን እና የራስህ ሰወች ናቸው፣ አንዳንዶቹም   የስጋ ዘመዶችህ። ምንም ጥቅም የማይገኝበት ይሄ ድል አይደለም! እነዚህን በገደልክ ቁጥር እራስክን በጎራዴ ወግተህ እንደገደልክ ቁጥር ነው።  ስንት ሰው አረድክ? ስንት ተጨማሪ መግደል ተፈልጋህ? መዘባበቻ ሆንን እኮ! በአረመኔወቹና በአረቦች ሳይቀር የእናት አባታቸውን ሃይማኖት ትተው እርስ በርሳቸው የሚተላለቁ እየተባልን የሰው መሳለቂያ ሆንን። የልጁ ወቀሳ ውሸት እንደሌለውና ድሉ በኢትዮጵያን ዘንድ የበለጠ መጠላትን እንጂ መፈቀርን እንዳላተረፈለት ተረዳ። thumb|right|200px|በዳንካዙ የሱሰንዮስ ቤ/መንገስት የጭስ መውጫ ዲዛይን
ስልጣን ርክክብ
የሃይማኖት ነጻነትን ካወጀ በኋላ ሃገሪቱን የመምራት ሃይሉ እንደሌለው ሲገነዘብ ቀስ በቀስ ለልጁ ስልጣኑን አስረከበ። ሐምሌ 1632 ፋሲለደስ ንጉሰ ነገስት ሲሆን ሱሰንዮስ ሙሉ በሙሉ ከስልጣን ወረደ።   ወዲያውም የማይደን በሽታ ሱሰንዮስን ያዘውና በተወለደ በ61 አመቱ  እ.ኤ.አ መስከረም 7፣ 1632  ከዚህ አለም በሞት ተለየ።  በትልቅ ክብርና ስነስርዓት ልጁ በተገኘበተ በ ገነተ እየሱስ ቤ/ክርስቲያን ተቀበረ።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት መደብ :ሱሰንዮስ
ደራ (ወረዳ)
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ጎ
300px|thumbnail|የ«ጎ» ጨዋታ ጎ ወይም በቻይንኛ፦ ወይጪ እጅግ ጥንታዊ የሠንጠረዥ አይነት ጨዋታ ነው። በአፈታሪካዊ ልማድ በኋሥያ ንጉሥ ያው ልጁን ዳንዡ ለማስደሰት ተፈጠረ። በሠንጠረዥ 19 x 19 መስመሮች አሉ። የተቃዋሚውን ድንጋዮች በሙሉ በመክበብ ይጠፋሉ (ከሠንጠረዡ ይወገዳሉ።) ከጥንት ጀምሮ በጣም የሚወደድ ጨዋታ ሆኖአል። ዛሬ በተለይም በኢንተርኔት ላይ እጅግ ብዙ የ«ጎ» ድረ ገጾች ይገኛሉ። በነዚህ ድረገጾች ማንም ሰው በኮምፒውተር ላይ ከሌላ ተጫዋች ጋር ወይንም ከኮምፒውተር ተጫዋች ጋር ሊጫወት ይችላል።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:ቻይና መደብ:ጨዋታ
ጥቅምት ፳
ጥቅምት ፳ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፶ኛው እና የመፀው ፳፭ኛው ዕለት ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፫፻፲፮ ቀናት ሲቀሩ፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፲፭ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
እኔ ከሞትኩ ሀብቴ ለከዝኔ
እኔ ከሞትኩ ሀብቴ ለከዝኔ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ጁነው፣ አላስካ
300px|thumbnail ጁነው (እንግሊዝኛ፦ Juneau) የአላስካ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1873 ዓ.ም. ተመሠረተ።
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ግየውንግህዮ
ግየውንግህዮ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
ስመልየንስክ
ስመልየንስክ (ሩስኛ፦ Смоленск) የሩስያ ሀገር ከተማ ነው።
መደብ:የሩስያ ከተሞች
እኔ ከሞትኩ ማዘር ታብዳለች
እኔ ከሞትኩ ማዘር ታብዳለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ጮቄ
አስደሳቹ ስፊውና ማራኪው ጮቄ በቢቡኝ ወረዳ ውስጥ ከሚገኙ የተፈጥሮ የቱሪስት መስህብ ሃብቶች መካከል አንዱና ዋነኛው ሲሆን ወረዳዋ በስፋት የምትታወቅበት አስደናቂና ከፍተኛ የሆነ ተራራማ ቦታ ነው። ጮቄ ከወረዳዋ ድጓ ፅዮን ከተማ 10 ኪ/ሜ ፣ ከዞን ዋና ከተማ ከደ/ማርቆስ 61 ኪ.ሜ፣ ከክልል ዋና ከተማ ከባህር ዳር 325 ኪ.ሜትር ርቀት ላይ ይገኛል። ጮቄ በእፅዋት ብዝሀነት የታደለና ከ85 በላይ አገር በቀል እፅዋት የሚበቅልበት ሲሆን ከነዚህም ውስጥ ዋና ዋናዎቹ፡- ጅባራ፣ ጓሳ፣ አስታ፣ ቅርቅሃ፣ አምጃ፣ አሸንግድየ፣ ዝግባ/ግምይ/ ተጠቃሽ ናቸው። አባይን ያረገዘ ጮቄ አካባቢው የአባይ ወንዝ የውሃ ምንጭ ሲሆን የአባይ ተፋሰስ የውሃ ማማ እንደሆናና ከአባይ 9.5% ተፋሰስ ድርሻ ያለው ተራራማ የውሃ ስፍራ ነው። እንደ አጠቃላይ ሲታይ የምስራቅ አፍሪካ የውሃ ማማ (East Africa water Tower) የሆነው ጮቄ የአባይ ገባር የሆኑ 273 ትናንሽ የውሃ ጅረትና ከ23 በላይ የሚሆኑ ታላላቅ ወንዞች መፍለቂያ ነው። ከታላላቅ ወንዞች መካከል እናት ሙጋ፣ ግልገል ሙጋ፣ ተምጫ፣ ዝምብል፣ ትልቁ አብያ፣ ትንሹ አብያ፣ ጨሞጋ፣ ጌደብ፣ ጥጃን፣ ጠፍ፣ ጦመ፣አዝዋሪ፣ ተጠቃሽ ሲሆኑ ከነዚህም ቢቡኝ ወረዳ ውስጥ የሚገኙት፡- ዝምብል፣ ትልቁ አብያና ትንሹ አብያ ናቸው። የጮቄ ተራራ ከባህር ወለል በላይ 4088 ሜትር አካባቢ ከፍታ ያለው በመሆኑ የጎጃም ጣራ ( The roof of Gojjam) በመባል ይታወቃል። የጮቄ ተራሮች በምስራቅ ጎጃምና በምዕራብ ጎጃም ዞኖች ዘጠኝ ወረዳዎች ክልል ውስጥ የሚገኝ ሲሆን ጠቅላላ ስፋቱም 53558 ሄክታር በላይ እንደሚደርስ ጥናቶች ያመለክታሉ። ጮቄ በጣም ሰፊ ከመሆኑም የተነሳ ገና ብዙ ያልታወቁ ዋሻዎች፣ ጥንታዊ መኖሪያዎችና ያልተዳሰሱ አስደሳች የተፈጥሮ መስህቦች አሉት ፡፡ የጮቄ አካባቢ፡- በስተ ምስራቅ እነማይና እናርጅ እናውጋ፣ በስተ ሰሜን ምስራቅ 2 እጁ እነሴ በስተ ሰሜን ቢቡኝ በምዕራብ ማቻከል፣ በስተ ደቡብ ስናን እንዲሁም በስተ ደቡብ ምስራቅ ደባይ ጥላት ግን ወረዳዎች ያዋስናል። ይህ ተራራ በዋናነት በቢቡኝ ወረዳ ውስጥ የሚገኙ አምስት ቀበሌዎችን ያቀፈ ነው፡፡ እነሱም፡- አሩሲ መሰሳቢያ ደድ ደብረ ፅዮን ደብረ ጊዮርጊስና ወንበር ቅዱስ ዮሐንስ ቀበሌዎች በዋናነት ይገኛሉ፡፡
የአየር ንብረት ሁኔታ
የጮቄ አካባቢ የዝናብ መጠን ከ900- 1400 ሚ/ሜ የሚደርስ ሲሆን የአካባቢው የሙቀት መጠንም 00c አካባቢ እንደሚደርስና በተለይም በክረምት ወቅት ከሳምንት በላይ በበረዶ ይሸፈናል፡፡ ነገር ግን አሁን አሁን የበረዶ ግግር እየቀነሰ የመጣበት ሁኔታ ይታያል፡፡
ሳውቫዶር ዳ ባዒየ
ሳውቫዶር ዳ ባዒየ (ፖርቱጊዝኛ፦ Salvador da Bahia) የብራዚል ከተማ ነው።
መደብ:ብራዚል መደብ:የደቡብ አሜሪካ ከተሞች
ጮቄ
የመሬት አቀማመጥ
የጮቄ አካባቢ የመሬት አቀማመጥ 86 ከመቶ ተራራማ 1.5 ከመቶ ሸለቋማ ና 12.5 ከመቶ ሜዳማ እንደሆነ መረጃዎች ያመለክታሉ፡፡ የጮቄ የተፋሰሱ የታችኛው ክፍል ማለትም የአብያ ወንዝ መሰል አካባቢዎችን ተከትሎ ሸላቋማ ሲሆን በዚህ አካባቢ እንደ ሾላ፣ ሉል፣ ክትክታ፣ ግራር፣ ቅላባና አምቡስ በመሳሰሉ እፅዋቶች የተሸፈነ ነው፡፡ የመካከለኛው ክፍል ተራራማና ተዳፋታማ ሲሆን ይህ አካባቢ በዋናነት በአስታ የተሸፈነና አልፎ አልፎ የአዕምጃና በሌሎች የተሸፈነ ነው፡፡ የጮቄ የላይኛው አካል በአብዛኛው ሜዳማ ሲሆን ይህም በጅባራ፣ ግምይና አሸንግድየ ተክሎች የተሸፈነና አካባቢው ከፍተኛ የሆነ የግጦሽ ጫና ያለበት ነው፡፡ ከጠጠር ወደ ድጓ ፅዮን ሲጓዙ ግምይና ጅባራ የበዛበትን ድልዳላማ መሬት አልፈን የምናገኘው የፍልፈል ሜዳ ከፍተኛ ቦታን እናገኛለን፡፡ ይህ ቦታ ለቱሪስት ማረፊያነት ማገልገል የሚችል ሲሆን የአካባቢውን ገፅታ ለመመልከት የሚያስችል ከፍተኛ ቦታ ነው፡፡ የጮቄ ተራራ ልዩ ውበትና ተፈጥሮአዊ ፀጋ መላበሱ እንደተጠበቀ ሆኖ የአፍሪካ የውሃ ማማነቱን ሊቀንስ የሚያስችሉ ድርጊቶች ሲፈፀሙበት ይታያል፡፡ ለምሳሌ፡- ስድ ግጦሽ፣ የደን መጨፍጨፍና ብርቅየ የዱር እንስሳት መመናመን በአካባቢው ባሉ አርሶ አደሮች በእርሻና በመኖሪያ ቤት መወረር ይታያል፡፡ ስለሆነም ቀጣይ ይህንን ቦታ ከነውበቱ ለማስቀጠልና ለማልማት ከመንግስትም ሆነ በየደረጃው ካለው ማህበረሰብ ትልቅ ትኩረት ሊሰጠውና የልማት ፕሮጀክት ሊነደፍለት ይገባል እንላለን፡፡
መደብ:ጎጃም
ሻንዶንግ ልሳነ ምድር
300px|thumbnail|የሻንዶንግ ልሳነ ምድር
ሻንዶንግ ልሳነ ምድር በቻይና ሻንዶንግ አውራጃ የሚገኝ ልሳነ ምድር ነው።
መደብ:ቻይና
ጉብር ትንታኔ
ጉብር ትንታኔ የኤሌክትሪክ ዑደትን ለመተንተን እና በእያንዳንዱ የኤሌክትሪክ ጉብር (መጋጠሚያ ነጥብ) ላይ ያለን የኤሌክትሪክ እምቅ አቅምን ለማስላት የሚረዳ የሥነ ኤሌክትሪክ መሰረታዊ መሳሪያ ነው። በሌላ አነጋገር፣ ጉብር ትንታኔ የአንድ ኤሌክትሪክ ዑደት ቅርንጫፍ ጅረትንና ቅርንጫፍ ቮልቴጅ በመጠቀም የዚያን ነጥብ ቮልቴጅ ከአንድ በነሲብ የተመረጠ ጉብር አንጻር የምናሰላበት ዋና መሳሪያ ነው።
የጉብር ትንታኔ ደረጃ በደረጃ
1. የኤሌክትሪክ ዑደቱ ሽቦዎች እሚጋጠሙባቸውን ነጥቦች በሙሉ ንቅሰህ አውጣ። እኒህ መጋጠሚያዎች ጉብር (ኖድ) ይባላሉ።
2. ከነዚህ ጉብሮች አንዱን በነሲብ መርጠህ ዋቢ ጉብር (ማነጻጸሪያ ጉብር) አድርግ።
3. ቮልቴጃቸው የማይታዎቁቱን ሁሉን ጉብሮች ስም ስጥ። ቮልቴጁ እሚታዎቀውን ጉብር መሰየም አስፈላጊ አይደለም።
4. ለእያንዳንዱ የማይታዎቅ የጉብር ቮልቴጅ ፣ የኪርኮፍ ጅረት ህግን በመጠቀም የጅረት ፍሰቱን እኩልዮሽ ጻፍ።
ሁለት እጁ እነሴ
ሁለት እጁ እነሴ በ አማራ ክልል  ምስራቅ ጎጃም ዞን የሚገኝ  ወረዳ ነው። ሞጣ የወረዳው አስተዳደር መቀመጫ ነው ። ሁለት እጁ እነሴ በምዕራብ  ቢቡኝ  በደቡብ  ሰዴ  በምስራቅ  ጎንቻ ሲሶ እነሴ በሰሜን  ደቡብ  ጎንደር ዞን በሰሜን ምዕራብ  ደጋ ዳሞት  እና  ጎንጅ ቆለላ  ያዋስኑታል።
መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:ጎጃም
ጉብር ትንታኔ
የጉብር ትንታኔ ደረጃ በደረጃ
5. በሁለት ቮልቴጃቸው የማይታወቁ ጉብሮች መካከል የቮልቴጅ ምንጭ ካለ፣ ሁለቱን ጉብሮች አንድ ላይ በመጭመቅ ሱፐር ጉብር ፍጠር። የሁለቱ ጉብሮች ጅረት በአንድ እኩልዮሽ ይጠቃለልና አዲስ የቮልቴጅ እኩልዮሽ ይጻፋል።
6. ከኒህ ደረጃዎች በኋላ የሚፈጠረውን የሳይመልታኒየስ እኩልዮሽ ስርዓት፣ በሒሳብ ፈተህ፣ የጉብሮቹን ቮልቴጅ አግኝ።
ምሳሌ
የኪርኮፍ ጅረት ህግን በተጠቀሰው ጉብር ላይ ስንተገብር:
ሳካዎች
ሳካዎች (ጥንታዊ ፋርስኛ፦ /ሳካ/፣ ሮማይስጥ፦ Sacae /ሳካይ/፣ ግሪክ፦ Σάκαι /ሳካይ/፣ ሳንስክሪት፦ /ሣካ/፣ ትንታዊ ቻይንኛ፦ 塞 /ስክ/) የእስኩቴስ ታላቅ ብሄር ወይም የነገዶች ክምችት ነበሩ።
ጉብር ትንታኔ
ምሳሌ
ይህን እኩልዮች ከ V1 አንጻር ስንፈታ:
ሳካዎች
በ523 ዓክልበ. በ3 ልሣናት በገደል የተቀረጸው የቤኂስቱን ጽሑፍ በጥንታዊ ፋርስኛው ትርጉም ለእስኩቴስ «ሳካ» ሲል በባቢሎንኛ ትርጉም «ጊሚራይ» ይላቸዋል። እንዲሁም አያሌ የግሪክ፣ የሮሜ፣ የቻይና፣ እና የሕንድ ምንጮች ስለ ሳካዎች ይመሰክራሉ።
ጉብር ትንታኔ
ምሳሌ
ለተጠቀሱት ተለዋዋጮች የተሰጡትን የቁጥር ዋጋዎች ከላይ ባገኘነው እኩልዮሽ ስንተካ ውጤቱ እንዲህ ይሆናል
ሳካዎች
ከ186 ዓክልበ. በኋላ ሳካዎች ወደ ሕንድ አገር ተባረሩ፤ እዚያም መንግሥት አቁመው እስከ 389 ዓ.ም. ድረስ ይቆይ ነበር።
ጉብር ትንታኔ
ምሳሌ
*
ሳካዎች
መደብ:የእስያ ታሪክ መደብ:ብሔሮች
ኮርትኒ ላቭ
right|thumb|ኮርትኒ ላቭ ኮርትኒ ላቭ ኮቤይን (በ1956 ዓ.ም. ኮርትኒ ሚሸል ሃሪሶን ተወልዳ) አሜሪካዊት ዘፋኝና ትዋናይ ናት።
መያያዣዎች
መደብ:የአሜሪካ የፊልም ተዋናዮች መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች
ሥነ-ሥርዓት ኢንጂኔሪንግ
ሥነ-ሥርዓት ምህንድስና የብዙ ምህንድስና ዘርፎችን ያካተተ ውስብስብ የምህንድስና ስራዎች እንዴት በጥሩ ሁኔታ ተጀምረው እንደሚጠናቀቁ የሚያጠና ዘርፍ ነው።
ታሪክ
ሥነ-ሥርዓት ምህንድስና የተጀመረው አሜሪካን አገር በሚገኘው ቤል የስልክ ላብራቶሪ በ1940ዎቹ ነው።
ክፍሎች
መደብ :ሥነ ስርዓት ምህንድስና
የሚሆን ቢሆን ዝሆን ይበላ ቢሆን
የሚሆን ቢሆን ዝሆን ይበላ ቢሆን የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሚሆን ቢሆን ዝሆን ይበላ ቢሆን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሐምሌ ፯
ሐምሌ ፯ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፯ ኛው ቀን  ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፶፱ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶፰ ቀናት ይቀራሉ። በተጨማሪ ሥላሴ በአብርሃም ቤት የተስተናገዱበት ቀን በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ዓመታዊ የንግሥ በዓል ቀን ነው።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ተክለጻድቅ መኩርያ
ከ ብርሃነ መስቀል ደጀኔ እና ጌታሁን ሽብሩ “ያሠርቱ ምእት፥ የብርዕ ምርት” የተወሰደ
ተክለጻድቅ መኩርያ በ፲፱፻፮ ዓ.ም. በተጉለትና ቡልጋ አውራጃ አሳግርት ልዩ ስሙ ሳር አምባ በተባለ ሥፍራ ተወለዱ።
ዕድሜያቸው ለትምሕርት ሲደርስ መጀመሪያ ከአባታቸውና ቀጥሎም በአጥቢያቸው ባህላዊውን ትምሕርት እስከቅኔ ያለውን ቀስመዋል። ከዚያም አዲስ አበባ መጥተው አሊያንስ ፍራንሴዝና ተፈሪ መኮንን ትምሕርት ቤት ገብተው የጊዜውን የትምሕርት ደረጃ አጠናቀዋል።
ኢጣልያ አገራችንን የወረረች ጊዜም በየካቲት ፲፪ ቀን ፲፱፻፳፱ ዓ.ም. ፍጅት ተይዘው ወደ ሶማሌ ደናኔ ተግዘው ለሦስት ዓመታት ታስረዋል። ከነጻነትም መልስ አገራቸውን በተለያዩ የኃላፊነት ደረጃዎች አገልግለዋል።
መጀመሪያ ተቀጥረው ያገለገሉት በትምሕርትና ሥነጥበብ ሚኒስቴር ነበር። እዚያም ሳሉ በአገራችን ሰው የተጻፈ የአገራችን ታሪክ አንድም ባለመኖሩ በቁጭትና በመቆርቆር ነበር ‘መጻፍ አለብኝ’ ብለው በደንብ ከሚታወቀው ከቅርቡ ጊዜ በቅጡ ወደማይታወቀው የሩቁ ዘመን መጻፍ የጀመሩት። የመጀመሪያውን መጽሐፍ “የኢትዮጵያ ታሪክ ከዓፄ ቴዎድሮስ እስከ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ” የሚለውን በ ፲፱፻፴፰ ዓ.ም. አሳተሙ። ከጫፍ እስከ ጫፍ ጽፈው የመጨረቻውን መጽሐፍ፣ የታሪካችን መጀመሪያ የሚሆነውን “የኢትዮጵያ ታሪክ ኑብያ-አክሱም-ዛጉዬ እስከ ዓፄ ይኩኖ አምላክ ዘመነ መንግሥት” የሚለውን በ፲፱፻፶፩ ዓ.ም. አቅርበዋል። እኒህኑ መጻሕፍት ትምሕርት ሚኒስቴር ታሪክ ለማስተማሪያ በትምሕርት ቤት ተጠቅሞባቸዋል።
ተክለጻድቅ በምድር ባቡር በዋና ጸሐፊነት፥ በቤተ መጻሕፍት ወመዘክር ዋና ሥራ አስኪያጅነት፥ እንዲሁም በፈረንሳይ፥ በእስራኤል፥ በዩጎዝላቪያ በዲፕሎማሲ ሥራ በመጨረሻም የትምሕርትና የባህል ሚኒስቴር ሆነው አግልግለዋል። በፈቃዳቸው ጡረታም ከወጡ በኋላ በምርምር የታገዙ ሦስት ታላላቅ የታሪክ ሥራዎችን አቅርበዋል።
ተክለጻድቅ ከረጅም የአገልግሎት ዘመን በኋላ በተወለዱ በ ሰማንያ ስድስት ዓመታቸው ሐምሌ ፲፮ ቀን ፲፱፻፺፪ ዓ.ም. አርፈዋል።
የተክለጻድቅን ሥራዎች ዋጋ የምንሰጣቸው ለሚከተሉት ምክንያቶች ነው፦
ዋቢ መጻሕፍት
ብርሃነ መስቀል ደጀኔ እና ጌታሁን ሽብሩ፣ “ያሠርቱ ምእት፥ የብርዕ ምርት ክፍል ፩” ፣ ጳጉሜን ፲፱፻፺፱ ዓ.ም.
መደብ: ተክለጻድቅ መኩርያ መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
ገጠር
ከዝናብ መምጣት በፊት ባሉት ወራት፣ የእህል መራቆት በሚደርስበት ጊዜ፣ እርጥብ መሬት ለገጠሪቱ ኢትዮጵያ  እንደ  ምግብ ዋስታና ያገለግላል። ከነዚህ መሬቶች የሚበቅሉ ሐምልማሎች  እህልን ተክተው ለምግብነት ያገለግላሉ።
23.1% ብቻ የሚሆነው የገጠር ህዝብ ንጹህ ውሃ ማግኛ መሳሪያዎች ሲኖረው ከነዚህ ውስጥ 25% የሚሆኑት መሳሪያዎች በአንድ ወይም በሌላ ወቅት አይሰሩም። ውሃ ለመቅዳት እስከ 1 ኪሎሜትር የሚጓዘው የገጠር ህዝብ 69% ይደርሳል።
ከአለው የኑሮ አስቸጋሪነት አንጻር፣ ምንም እንኳ ከተማ ውስጥ የሚኖረው ኢትዮጵያዊ ብዛት ከአለም አንጻር ዝቅተኛ ቢሆንም፣ ከገጠር ወደ ከተማ ያለው ፍሰት ግን ከፍተኛ ነው። ስለሆነም ኢትዮጵያ ውስጥ ከተሞች የ5% እድገት በየአመቱ ያሳያሉ፡፡ ይሄውም ከህዝብ ቁጥር እድገት፣ 2.9%፣ በጣም ከፍ ያለ ነው።
የእርሻ መሬት ይዞታ
በገጠሪቱ ኢትዮጵያ የሚኖሩ አባዎራዎች የነሲብ የመሬት ይዞታ እጅግ አነስተኛ ከመሆኑም በላይ በየጊዜው ይበልጥ እየቀነሰ የሚሄድ መሆኑን የምግብን ግብርና ድርጅት (ፋኦ) ጥናት ያሳያል ።  ለዚህ ምክንያቱ   የገጠር ህዝብ ከግብርና ውጭ የሚሰማራበት አማራጭ ስራ አለመኖርና  የህዝብ ቁጥር ማደግ እንደሆነ ይሄው ጥናት ይጠቁማል። የኢትዮጵያ ህዝብ ብዛት እድገት ከከተማ ይልቅ በገጠር ያይላል።  የገጠር ሴት 6.99  ልጆች በአማካይ ሲኖራት  የከተማዋ 3.3 ይሆናል።  የፋኦው  ጥናት፣ የልጀነት ጋብቻን፣ የወሊድ መቆጣጠሪያ መድሃኒት አለምኖርን፣ ህጻናትን እንደ የኢኮኖሚ ዋስትና አርጎ መመልከት ባህልን ለሚታየው የተዛባ የህዝብ ቁጥር እድገት ተጠያቂ ያረጋል ።
ስለሆነም በአማራጭ ስራ እጦትና በየጊዜው በሚጨምረው የህዝብ ቁጥር ምክንያት፣ የገጠር እርሻ መሬት ይዞታ ከአመት አመት እያነስ ሄዷል። ለምሳሌ፣ በ1990 ዓ.ም. በተደረገ ጥናት፣ 39% በገጠር የሚኖሩ ገበሬዎች የሚተዳደሩት ከ0.5 ሄክታር በታች በሆነች የእርሻ መሬት ነበር።   89% የሚሆነው ገበሬ የእርሻ መሬት ይዞታው ከ2 ሄክታር አይበልጥም። 0.75% ብቻ የሚሆነው ገበሬ ከ5 ሄክታር በላይ ያለ  የእርሻ መሬት ነበረው ።
ማጣቀሻ
መደብ: ኢትዮጵያ
20 January
20 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 12 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ስፋት ብዜት
የስፋት ብዜት በ3 ቅጥ ውስጥ ባሉ ሁለት ጨረሮች  (ቬክተሮች)  ላይ የሚተገበር የሂሳብ ስሌት ሲሆን ውጤቱም  መጠኑ በሁለቱ  ጨረሮች መካከል ያለው ፓራሎግራም (አራት ማዕዘን) መጠነ ስፋት የሆነና ለሁለቱ ጨረሮችና አቃፊ ጠለላቸው ቀጤነክ የሆነ ጨረር ነው።
የጂዖሜትሪ ትርጓሜ
እንግዲህ የስፋት ብዜት በሂሳባዊ ስሌት እንዲህ ይተረጎማል :
θ እዚህ ላይ በሁለቱ ቬክተሮች መካከል የሚገኝ አንስተኛው ማዕዘን ነው ስለሆነም  (0° ≤ θ ≤ 180°)፣  a እና b  የቬክተሮቹ  a እና b መጠን ናቸው።   n ደግሞ መስፈርት ጨረር  እንደመሆኑ መጠን ርዝመቱ 1 የሆነ ለሁለቱ ጨረሮችና ለአቃፊ ጠለላቸው ቀጤ ነክ  የሆነ ቬክተር ነው።  አቅጣጫው ደግሞ በቀኝ እጅ ደንብ የሚገኝ ሲሆን፣  የደንቡ አሰራር ከጎን ባለው ስዕል መሰረት ይካሄዳል።  ማለት የቀኝ እጅ ሌባ እጣት ወደ ቬክተር  a  አቅጣጫ ሲቀሰር፣ የመሃል ጣት ወደ  b እንዲያመለክት ይደረጋል። በዚህ ሁኔታ አውራጣት  የቬክተር   n ን አቅጣጫ ያመለክታል ማለት ነው።
የማትሪክስ ትርጓሜ
የስፋት ብዜት ከላይ ከተጠቀሰው የጂዖሜትሪ ቀመርና ትርጓሜ በተጨማሪ በማትሪክስ እንዲህ ይሰላል፡ ሁለት ጨረሮች ቢሰጡንና አካላቶቻቸው እንዲህ ቢጻፉ
እና
የስፋት ብዜታቸው የሚከተለው የማትሪክስ ድርድር-ዋጋ ይሆናል፡
ከሊኒያር አልጀብራ ትምህርት እንደሚታወቀው ከላይ የተጠቀሰው ድርድር-ዋጋ እንዲህ ይሰላል
ስለሆነም
ሙሉ በሙሉ የዚህ ድርድር-ዋጋ ሲተነተን ፡
የስፋት ብዜት ጸባዮች
መደብ :ጨረር
ዋጋዱጉ
ዋጋዱጉ የቡርኪና ፋሶ ዋና ከተማ ነው። thumb|250px|በከተማው መሓል ያለው ናሾንዙኒ አደባባይ
በ1433 ዓ.ም. የዮንዮንሴ ወገን የኒንሲን ወገን ሲያሸንፍ ከተማውን ከኒንሲ ይዘው ስሙን ከኩምቢ-ቴንጋ ወደ ዎጎዶጎ ቀየሩት። በጊዜ 'ዎጎዶጎ' እንደ ዛሬው አጠራር 'ዋጋዱጉ' ሆነ።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአፍሪካ ከተሞች መደብ:ቡርኪና ፋሶ
ሲሉራውያን
የሮማ ታሪክ ጸሐፊ ታኪቱስ በ90 ዓም እንደ ጻፈው፣ ሲሉራውያን ጥቁር ጥቅል ጽጉር ስላላቸው ትውልዳቸው ከእስጳንያ እንደ ደረሰ መሰለው። ወደ ስሜኑ በካሌዶኒያ (ስኮትላንድ) የነበሩ ኬልቶች ግን ስለ ቀይ ጽጉራቸው ይታወቁ ነበር።
ሮማውያን ከ35 ዓም ጀምሮ ታላቅ ብሪታንያን ደሴት ከደቡብ ወረሩ፤ ብዙ ብሔሮችም ተሸንፈው ወደ ሮሜ መንግሥት አስተዳደር ተጨመሩ። ሲሉራውያን ግን በትጋት ታግለው እስከ 66 ዓም ተከላከሏቸው።
ከዚያ በኋላ ዌልስ ደግሞ ለሮሜ አስተዳደር ተጨመረች፣ ሆኖም የሲሉራያን ንጉሦች እስከ 172 ዓም ድረስ እንደ ሮሜ ደንበኛ-ንጉሦችና የብሪቶናውያን ከፍተኛ ነገሥታት እንደ ተቆጠሩ ይታስባል። በትውፊት ዘንድ እንደ ታወቀው፣ መጨረሻው ንጉሣቸው ሉኪዮስ (146-172 ዓም?) በ170 ዓም ግድም ለሮሜ ፓፓ ለኤሌውጤሪዩስ ጽፈው በክርስትና እንዲጠመቁ ለመኑዋቸው።  ሰባኪዎችም ከሮሜ ተላኩና ከዚህ ሰዓት ያሕል (170 ዓም) ጀምሮ ብሪቶናውያን ክርስትናን እንደ ተቀበሉ ይመስላል።  በአንድ ቤተክርስቲያን በለንደን (ቅዱስ ጴጥሮስ በኮርንሂል) ውስጥ በተቀረጸ ጽሑፍ፣ ሕንጻው በንጉሥ ሉኪዮስ በ171 ዓም እንደ ተመሠረተ ይላል።
የሉኪዮስ ታሪክ በጽሕፈት መጀመርያው የተገኘው ከ6ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ሲሆን፣ ብዙ የዛሬው መምኅሮች ልማዱ እንደ ተሳተ ያምናሉ። ሆኖም ክርስትና ወደ ታላቅ ብሪታኒያ በሰፊው የገባው በ2ኛው ክፍለ ዘመን በውነት እንደ ነበር በሥነ ቅርስ ይስማማል።  የሉኪዮስ ሕልውናና ጥምቀት ታሪክ ትክክል ከሆነ፣ ሲሉራውያንና ብሪቶናውያን ከኦስሮኤኔ (በስሜን መስጴጦምያ) ጋር ለመጀመርያው ክርስቲያን መንግሥት ቅድምትነት ይግባኝ ማለት አላቸው።
መደብ:ብሔሮች መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች
ፓሪሲ
thumb|right|200px|የፓሪሲ ወርቅ እስታቴር thumb|right|200px|የፓሪሲ ወርቅ እስታቴር
ፓሪሲ በሴን ወንዝ አጠገብ (በአሁኑ ፈረንሳይ) በጥንት ቢያንስ ከ3ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ. ጀምሮ እስከ ሮሜ መንግሥት ድረስ የኖረ የኬልቶች ብሔር ነበር።
በ60 ዓክልበ. ከሌላ ጎሣ ሱዌሲዮኔስ ጋራ በአለቃው ዌርኪንገቶሪክስ መሪነት የዩሊዩስ ቄሣርን ወረራ ተቃወሙ። ዩሊዩስ ቄሣርም እንደ ጻፈ ዋና ከተማቸው በሮማውያን ሥር ሉቴቲያ (የአሁኑም ፓሪስ) ሆነ። ከሮማውያን ቀድሞ ይህ ሥፍራ «ሉኮቶኪያ» ይባል ነበር።
ሌላ ፓሪሲ የሚባል ኬልቲክ ብሔር በአሁኑ እንግላንድ ይገኝ ነበር። የዚህ ብሔር ቅርንጫፍ መሆናቸው በሊቃውንት ተከራካሪ ነው።
ኤላም
thumb|right|የኤላም ግዛት (ቀይ)
ኤላም ጥንታዊ ሃገር ነበር። ዛሬ ደቡብ-ምዕራብ ፋርስ በሆነ አቅራቢያ ተገኘ። መነሻው በዋና ከተማው በሱስን (ሹሻን) እና በካሩን ወንዝ ሸለቆ ከታሪክ መዝገብ መጀመርያ ሲሆን እስከ 547 ክ.በ. ድረስ ቆየ። ከሱመር እና ከአካድ (የዛሬ ኢራቅ) ወደ ምስራቅ የሆነ አገር ነበር። የኤላም መንግሥት ለፋርስ ከወደቀ በኋላ ቢሆንም የኤላም ቋንቋ በፋርስ አሐይመንድ መንግሥት በመደብኝነት ቆይቶ ነበር። ይህ ቋንቋ የፋርስኛ ዘመድ ሳይሆን ምናልባት ለደቡብ ሕንድ ድራቪዲያን ቋንቋዎች የተዛመደ ይሆናል።
እስከ ዛሬም ድረስ በፋርስ አገር ውስጥ ኢላም ክፍላገር ከጥንታዊው አገር ተሰይሞ ይገኛል።
ኤላማውያን የራሳቸውን ሀገር ስም ሃልታምቲ ብለው ሰይመውት ሲሆን ለጎርቤቶቻቸው ለአካዳውያን «ኤላምቱ» በመባል ታወቁ። 'ኤላም' ማለት 'ደጋ' ሊሆን ይቻላል። ከዚህ በላይ በብሉይ ኪዳን (ዕብራይስጥ መጽሐፍ ቅዱስ) አገሩ 'ኤላም' ተብሏል፤ ስሙም ከኖኅ ልጅ ሴም ልጅ ኤላም ነው።
የኤላም ጥንታዊ ዘመን
የኤላም መጀመርያ ከተማ ሱስን ወይም ሹሻን ነበር። አንዳንዴም የሱመር አለቆች ወርረው አገሩን ይገዙ ነበር። በሱመር ነገሥታት መዝገብ ዘንድ የኪሽ ንጉሥ ኤንመባራገሲ (2384 ዓክልበ. ግድም) እንዲሁም የላጋሽ ንጉሥ ኤአናቱም (2200 ዓክልበ.) እና የአዳብ ንጉሥ ሉጋል-አኔ-ሙንዱ (2150 ዓክልበ.) ኤላምን አሸነፉት። በሌሎች ጊዜያት ኤላማውያንም ከተሞች ለምሳሌ የሐማዚ ወይም የአዋን (አቫን) ነገስታት በፈንታቸው ሱመርን ይገዙ ነበር። በአዋን ነገሥታት ዘመን የአካድ ንጉሥ ታላቁ ሳርጎን ኤላምን አሸንፎ (2075 ዓክልበ.) ከመግዛቱ በላይ በኤላም ውስጥ አካድኛን ይፋዊ ቋንቋ አደረገበት። ሆኖም ከሻርካሊሻሪ ዘመን በኋላ በ2013 ዓክልበ ግድም የአካድ መንግሥት በጉታውያን ወረራ ተሰብሮ ኤላም እንደገና ነጻ ወጣና አካድኛን ተወ። የሹሻን አገረ ገዥ የሆነ ኩቲክ-ኢንሹሺናክ ያንጊዜ የአዋን ንጉሥ ሆነና አዲስ ኤላማዊ ጽሕፈት አገባ። ኩቲክ-ኢንሹሺናክ አንሻንንና ሲማሽኪን ወደ ግዛቱ ጨመረ፤ እንኳን በ1986 ዓክልበ. ግድም እርሱ የአካድን ቅሬታ ያዘ። ነገር ግን በ1979 ዓክልበ. ግድም የኡር ንጉሥ ኡር-ናሙ አሸነፈውና የሲማሽኪ ሥርወ መንግሥት በኤላም ተነሣ።
በዚህ ወቅት ከመስጴጦምያ ጋር ሰላምና ጦርነት ተፈራረቀና እንኳን ገደማ የኡር ንጉሥ ሹ-ሲን ሴት ልጁን ለአንሻን መስፍን በትዳር ሰጠ። ነገር ግን የሱመር ኃይል ደክሞ ይጀምርና በ1879 ዓክልበ. ግድም፤ በሺማሽኪ ንጉስ በኪንዳታ መሪነት ኤላማውያን ከሹሻን ሕዝብ ጋር ኡር ከተማን አጠፉና ንጉሣቸውን የሹ-ሲን ልጅ ኢቢ-ሲንን ማረኩት። ከዚህ በኋላ ግን የኢሲን ከተማ ንጉሶች ኤላማውያን ከኡር አስወጥተው እንደገና ሰርተውት ኤላማውያን የበዘበዙትን ጣኦታቸውን ናና አስመለሱ።
thumb|left|የጥንታዊ ኤላም የብር ዋንጫ
የሚከተለው መንግሥት 'ኤፓርቲ' ይባላል። ደግሞ ከነገስታት ማዕረግ 'ሱካልማህ' ይባላል። በ1858 ዓክልበ. ግድም የመሠረተው ንጉሥ 2 ኤፓርቲ ነበር። በዚህ ጊዜ ሹሻን በኤላም ስልጣን ብትሆንም የመስጴጦምያ ኃያላት እንደ ላርሳ ምንጊዜ ሊይዙት ሞከሩ። በ1745 ዓክልበ. ገደማ ከሹሻን ወደ ስሜን በሆነ ከተማ የነገሠ ሌላ ኤላማዊ ንጉሥ ኩዱር-ማቡግ ልጁን ዋራድ-ሲን በላርሳ ዙፋን ላይ አስቀመጠ። የዋራድ-ሲን ወንድም ሪም-ሲን ተከተለውና በብዛት መስጴጦምያን አሸነፈ።
በዚህ ወቅት በኤፓርቲ መንግሥት ታዋቂ ከሆኑ ነገሥታት መኃል፤ ሺሩክዱቅ የባቢሎንን ሥልጣን ለመቃወም ከሌሎች አገሮች ጋር ስምምነት አደረገ። ሲዌ-ፓላር-ቁፓክ የመስጴጦምያ ነገሥታት እንደ ማሪ ንጉስ ዝምሪ-ሊም እንዲሁም የባቢሎን ንጉስ ሃሙራቢ 'አባት' ብለው ይጠሩት ነበር። ኩዱር-ናሑንተ የአካድ መቅደሶች በዘበዘ። ነገር ግን የኤላም ተጽእኖ በመስጴጦምያ አልቆየም። በ1675 ዓክልበ. ገደማ ሃሙራቢ ኤላማውያን አስወጥቶ የላርሳ ንጉሥ ሪም-ሲን ገለበጠውና መስጴጦምያን በሙሉ ገዛ። ሃሙራቢ የዘፍጥረት 14 አምራፌል ሲሆን ዋራድ-ሲን ወይም ሪም-ሲን አርዮክ እንደ ነበር ቢታስብም ዛሬ ብዙ ሊቃውንት ይህን ሃሳብ አይቀብሉም። በዚህ ምዕራፍ የተጠቀሰው ኤላማዊ ንጉስ ኮሎዶጎምር (በግሪኩ 'ኮዶሎጎሞር') ግን እንኳን ትክክለኛ ኤላማዊ ስም ('ኩዱር-ላጋማር') እንዳለው ይመስላል፤ ላጋማር የአረመኔ እምነታቸው ጣኦት ስም ነበርና።
ካሳውያን በ1507 ዓክልበ. ገደማ ባቢሎንን ካሸነፉ በኋላ ታሪካዊ ምንጮች አይበዙምና ስለ ኤፓርቲ መንግሥት መጨረሻ ዘመን ብዙ አይታወቅም።
የኤላም መካከለኛው ዘመን
ከክርስቶስ በፊት ከ1500 ዓመት ጀምሮ በአንሻን ከተማ ዙርያ አዳዲስ ሥርወ መንግሥታት ተነሡ። የንገስታት ማዕረግ 'የአንሻንና የሱስን ንጉሥ' ተብሎ ነበር። መጀመርያው 1500-1400 የኪዲኑ ሥርወ መንግሥት ሲሆን የሚከተለው 1400-1210 የኢጊሃልኪ ሥርወ መንግሥት ነበር። ከኢጊሃልኪ 10 ነገሥታት አንዳንዱ ካሣዊት ልዕልትን ያገባ ነበር። በ1330 ክ.በ. ገደማ የካሳውያን ንጉስ 2 ኩሪጋልዙ ለጊዜው ኤላምን ወረረ። ከዚያም በ1240 ክ.በ. ገደማ ሌላ ካሳዊ ንጉስ 4 ካሽቲሊያሽ ከኤላም ጋር ሲዋግ አላከናወነም። የኤላም ንጉሥ ኪዲን-ሑትራን በ1232 ክ.በ. የካሳውያን ንጉሥ ኤንሊል-ናዲን-ሹሚ አሸንፎ በ1230 ክ.በ. ደግሞ የካሳውያን ንጉስ አዳድ-ሹማ-ኢዲና አሸነፈ።
የሚከተለው ሥርወ መንግሥት የሹትሩክ ነገሥታት 1210-1100 ያሕል ገዙ። 2ኛው የሹትሩክ ንጉስ ሹትሩክ-ናሑንተ በ1184 ክ.በ. ካሳውይያንን በባቢሎን ሲዋጋ የሃሙራቢ ሕገጋት የተጻፈበትን ድንጋይ ከመማረኩ በላይ የማርዱክና የማኒሽቱሹ ጣኦታትና የናራም-ሲን ሐውልት ወደ ሱስን ማረከባቸው። በ1166 ሹትሩክ-ናሑንተ ካሳውያንን በፍጹም ድል አደረጋቸው። ነገር ግን በ1130 ሱስን ለባቢሎን ንጉሥ ለ1 ናቡከደነጾር ወደቀና የኤላም ንጉሥ ሑተሉሽ-ኢንሹሺናክ ወደ አንሻን ሸሸ። ከሱ በኋላ የኤላም ታሪክ ለጥቂት መቶ ዘመን አይገኝም።
የኤላም አዲስ ዘመንና ፍጻሜ
ከዚህ ዘመን እስከ 800 ክ.በ. ድረስ ስለ ኤላም ብዙ አይታወቀም። ቢያንስ አንሻን የኤላም ከተማ ሆኖ ቀረ። ኤላም ከባቢሎን ጋር በአሦር ላይ ስምምነት ያደርግ ነበር። የባቢሎን ንጉሥ ማር-ቢቲ-አፕላ-ኡሹር (992-987) ከኤላም ትውልድ እንደ ነበር ይታመናል። ኤላማውያን ከባቢሎን ንጉሥ ከማርዱክ-በላሱ-ኢቅቢ ጋራ ጦርነት በአሦር ንጉስ በ5ኛ ሻምሺ-አዳድ (831-819) ላይ አደረጉ። በዚያን ጊዜ ገዳማ ከኤላም ወደ ስሜን የማዳይ (ሜዶን) ሕዝብ በስሜን ፋርስና ዘመዶቹ ፋርሳውያን በኡርምያህ ሐይቅ ዙሪያ ተነሡ።
ንጉሥ ሑምባኒጋሽ (751-725) ከባቢሎን ንጉሥ ከመሮዳክ ባልዳን ጋራ በአሦር ንጉስ በ2ኛ ሳርጎን ላይ ስምምነት እንዳደረገ ይታወቃል። ከሱ የተከተለው ንጉሥ 2ኛ ሹትሩክ-ናሑንተ በ718ና በ716 ክ.በ. በሳርጎን ሠራዊት እጅ ድል ሆነ። የሳርጎን ልጅ ሰናክሬም መሮዳክ-ባላዳንን ገልብጦ የራሱን ልጅ አሹር-ናዲን-ሹሚ በባቢሎን ዙፋን ላይ በ708 ክ.በ. ንጉስ አደረገው።
ሹትሩክ-ናሑንተ በወንድሙ ሐሉሹ ተገድሎ ይህ ሐሉሻ አሹር-ናዲን-ሹሚንና ባቢሎን በ702 ክ.በ. ማረከው። ሐሉሻ ግን በኩትር-ናሑንተ እጅ ተገደለ። ኩትር-ናሑንተ ዙፋኑን ለቅቆ በኡ ፈንታ የነገሠ ሑማ-መናኑ እንደገና ከአሦር ጋር ተዋገ። ሰናክሬም ግን በ697 ክ.በ. ባቢሎንን አጠፋው። በሰናክሬም ልጅ በአስራዶን ዘመን አንድ ኤላማዊ አገረ ገዥ በደቡብ መስጴጦምያ አመፃ አድርጎ ወደ ኤላም ሸሽቶ የኤላም ንጉስ ግን ገደለው። የአስራዶን ልጅ አስናፈር በ661 ክ.በ. ሱስንን ድል አድርጎ ወረራት። በዚህ አመት ደግሞ እስኩታውያን ሜዶንን ስለወረሩ የፋርስ ነገዶች ከዚያ ወደ አንሻን ፈልሶ ንጉሳቸው ተይስፐስ ያንጊዜ አንሻንን ማረከው። ሆኖም ለጊዜው የኤላም ነገሥታት ማዕረግ 'የአንሻንና የሱስን ንጉስ' ተብሎ ቆየ።
ከዚያ በአሦር ውስጥ የብሄራዊ ጦርነት ጊዜ ስለተከተለ እንዲሁም በኤላም የብሔራዊ ጦርነት ዘመን ተነሣ። በመጨረሻ ግን አስናፈር በ648 ክ.በ. ኤላምን በሙሉ ሲያጠፋ እንኳን እርሻቸውን በጨው ዘራ።
ከዚያ በኋላ የኤላም ኅይል ደክሞ በብዙ ትንንሽ መንግሥታት ተከፋፈለ። በመጨረሻ የፋርሶች አሐይመኒድ ነገሥታት በ546 ክ.በ. ሱሳንን ያዙት።
የኤላም መንግሥት ቢጠፋም ተጽእኖው በፋርስ መንግሥት ቀረ። ኤላምኛ ከፋርስ ሶስት ይፋዊ ቋንቋዎች አንዱ ነበር። ኤላምኛ ደግሞ የሐዋርያት ሥራ 2:9 እንደሚመስክር በ1ኛ ክፍለ ዘመን በጴንጤቆስጤ ከተሰሙት ልሳናት አንዱ ነበር።
የኤላም ቋንቋ
ኤላምኛ ለጎረቤቶቹ ለሰናዓርኛም ሆነ ለሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ወይም ለሴማዊ ቋንቋዎች ቤተሰቦች የተዛመደ አልነበረም። በኋለኛ ዘመን የተጻፈበት ከአካድኛ ባለ-ማዕዘን (ኩኔይፎርም) ጽሕፈት በተለመደ ጽሕፈት ሲሆን ከሁሉ ጥንታዊ የሆኑት ሰነዶች ግን ከዚህ በተለየ ማሥመርያ ኤላማዊ ጽሕፈት ነው የተቀረጹት። ባለፈው አመት ውስጥ ለዚህም ተመሳሳይ ጽሕፈት በጂሮፍት ፋርስ ተገኝቷል። ከዚህ በፊት ቅድመ-ኤላማዊ ጽሕፈት የሚባል የስዕል ጽሕፈት ነበረ። ይህ ግን ኤላምኛ ለመጻፍ መጠቀሙ እርግጠኛ አይደለም።
አንዳንድ የቋንቋ ሊቃውንት እንደሚያምኑ ኤላምኛ የዛሬው ደቡብ ሕንድ ድራቪዲያን ቋንቋዎች (ታሚል ተሉጉ ወዘተ.) ዘመድ ይሆናል። በተጨማሪ በዛሬ ፓኪስታን የተገኘው ጥንታዊ የሕንዶስ ወንዝ ሥልጣኔ የሃራፓ ስዕል ጽሕፈት ስለነበረው ከኤላም ጋር ግንኙነት ሊኖር ይችላል ቢሉ፥ እስከ ዛሬ ድረስ ግን ለዚህ ጽሕፈት መፍትሔ ወይም ትርጉም ስላልተገኘም አጠያያቂ ሆኖ ቀርቷል።
መደብ:ታሪካዊ አገሮች መደብ:የፋርስ ታሪክ
ቶሪየም
thumb thumb|ቶርየም ቶሪየም (Thorium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Th ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 90 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ጀርባዬን አሳከከኝ ተንጠራርቼ ማከክ ተሳነኝ
ጀርባዬን አሳከከኝ ተንጠራርቼ ማከክ ተሳነኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ናሽቪል፣ ቴነሲ
300px|thumbnail ናሽቪል (እንግሊዝኛ፦ Nashville) የቴነሲ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1771 ዓ.ም. ተመሠረተ።
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
የመሬት መንቀጥቀጥ በኢትዮጵያ
ይህ ዝርዝር ሁሉንም የኢትዮጵያ የመሬት መንቀጥቀጥ ያጠቃልላል. =የመሬት መንቀጥቀጥ=
=ዋቢዎች=
መደብ:የመሬት መንቀጥቀጥ
እኔ ከሞትኩ ምርጫው ይሰረዛል
እኔ ከሞትኩ ምርጫው ይሰረዛል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ግየውንግሱን
ግየውንግሱን በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
የሚሉሽን በሰማሽ ገበያም ሳልወጣሽ
የሚሉሽን በሰማሽ ገበያም ሳልወጣሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሚሉሽን በሰማሽ ገበያም ሳልወጣሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ግየውንግሱን
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
የሚሉሽን በሰማሽ ገበያም ሳልወጣሽ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የኮሎምቢያ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:ኮሎምቢያ
1 ደዱሞስ
ጀድሆተፕሬ ደዱሞስ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (16ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1595 ዓክልበ. አካባቢ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ስሙ «ጀድሆተፕሬ ደዱሞስ» ከአንድ ጽላት ይታወቃል። ከእርሱ በኋላ ጀድነፈርሬ 2 ደዱሞስ አለ። አንዳንድ ሌላ ቅርስ ወይም ጽላት «ደዱሞስ» ሲል የትኛው ደዱሞስ እንደ ሆነ እርግጥኛ አይደለም።
በቶሪኖ ቀኖና ዝርዝር ላይ ከሰኸምሬ ሸድዋሰት ቀጥሎ አምስት የፈርዖን ስሞች ጠፍተዋል። በአቶ ኪም ራይሆልት አስተሳሰብ ደዱሞስ 1 እና 2 በነዚህ አምስት መካከል ነበሩ።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ቤተ ሚካኤል
ላሊበላ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው። ከሌሎቹ የላሊበላ አብያተ ክርስቲያናት ለየት የሚያረገው በመቅደሱ ጎንና ጎን 12 ከአለት የተቀረጹ ምስላት መያዙ ነው፡፡ ይሄው 12ቱን ደቀመዛሙርት የሚወክል ነው፡፡  የቅዱስ ላሊበላ መቃብር የሚገኘው በዚሁ ቤት ክርስቲያን ነው።
መደብ:ላሊበላ መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
የአውርስያ እንድርማሚት
350px|thumb|የአውርስያ እንድርማሚት የአውርስያ እንድርማሚት ወይም ተራ እንድርማሚት (Upupa epops) በአውርስያና በአፍሪካ የሚገኝ አዕዋፍ (እንድርማሚት) አይነት ነው። 300px|thumb|left|የአውርስያ እንድርማሚት መኖርያዎች - ብርቱካን፣ ሰማያዊና ጨለማ-አረንጓዴ
መደብ:አዕዋፍ
የአነባብሮ እርግጥ
የአነባብሮ እርግጥ ከአንድ በላይ የሆኑ ራሳቸውን የቻሉ የጅረት ወይንም ቮልቴጅ ምንጮች በአንድ የ ኤሌክትሪክ ዑደት ውስጥ ሲገኙ፣ የሚፈጠረውን የስሌት ውስብስብነት ለመቀነስ የሚረዳ ነው። ምንም እንኳ የአነባብሮ እርግጥ በጣም ጠቃሚ መሳሪያ ቢሆንም፣ የሚተገበርበት የኤሌክትሪክ ዑደት አይነት ከጉብር ትንታኔ ይጠባል። ይሄውም፣ የአነባብሮ እርግጥን ለመጠቀም፣ የሚተነተነው ዑደት ሊኒያር መርብ መሆን አለበት።
የአነባብሮ እርግጥ እሚለው እንዲህ ነው፡ አንድ ሊኒያረ የኤሌክትሪክ ዑደት ውስጥ ከአንድ በላይ ራሳቸውን የቻሉ የጅረት ወይንም የቮልቴጅ ምንጮች ሲገኙ፣ የአጠቃላይ ዑደቱ ውጤት ልክ እያንዳንዳቸው ምንጮች ለየብቻቸው በዑደቱ ላይ ቢገኙና፣ የሚያስገኙት ውጤት ከተሰላ በኋላ በተናጠል የሚገኙትን ውጤቶችን በመደመር (በማነባበር) የአጠቃላይ  ዑደቱን ውጤት ማስገኘት ይቻላል።  በዚህ ወቅት እያንዳንደቸው ምንጮች ከስሌት ሲገለሉ በዜሮ ዋጋና በውስጣቸው ባለ ተቃውሞ ይተካሉ።
የአነባበሮ እርግጥ ደረጃ በደርጃ
የአነባብሮ እርግጥ ትንታኔ በዑደት ትንታኔ ውስጥ በጣም ጠቃሚ ነው። ለዚህ ምክንያቱ ማናቸውንም ዑደቶች ወደ ኖርተን እኩያው እና ቴቭኒን እኩያው ለመቀየር ይረዳልና።
መደብ:ኤሌክትሪክ ዑደት
ግየውንግቻንግ
ግየውንግቻንግ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
መትራሃ
መትራሃ ደሴት በስሜን ምስራቅ ጣና ሐይቅ 1.5 ኪሎ ሜትር ገባ ብላ የምትገኝ ደሴት ናት።  ደሴቲቱ ላይ ብዙ የፈረሱ አብያተ ከርስቲያናት ሲገኙ፣ ከሁሉ ጥንታዊው ቤተክርስቲያን በቀዳማዊ ዳዊት የተሰራ ቢሆንም በግራኝ አህመድ ተቃጥሏል።  ኋላ ከተሰሩት ቤተክርስቲያኖች ውስጥ በቀዳማዊ ዮሃንስ የተሰራው ትልቅ የግምብ ቤተክርስቲያንና የቀዳማዊ እያሱ ቤተ መዘክር ይገኙበታል።  ሆኖም እኒህም በደርቡሾች፣ በ1879ዓ.ም. ተቃጥለዋል ።
ሳክራመንቶ
ሳክራመንቶ (እንግሊዝኛ፦ Sacramento፣ አጠራሩ /ሳክረ'መኖ/) በአሜሪካ የካሊፎርኒያ ክፍላገር ዋና ከተማ ነው። 466,488 ሰዎች ይኖሩበታል።
መትራሃ
ማጣቀሻ
መደብ: ጣና
ሳክራመንቶ
መደብ:የካሊፎርኒያ ከተሞች
ጥቅምት ፳፩
ጥቅምት ፳፩ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፶፩ኛው እና የመፀው ፳፮ኛው ዕለት ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፫፻፲፭ ቀናት ሲቀሩ፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፲፬ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ስትሮንቲየም
thumb thumb|እስትሮንቲየም ስትሮንቲየም (strontium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Sr ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 38 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ጀርባዬን እከከኝ ለኔ ራቀኝ
ጀርባዬን እከከኝ ለኔ ራቀኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ባክትሪያ
thumb|320px|ባክትሪያ ክፍላገር በጥንታዊ ፋርስ መንግሥት፣ 500 ዓክልበ. ግድም
ባክትሪያ (ግሪክ፦ Βακτριανή /ባክትሪያኔ/፣ ፋርስኛ፦ باختر /ቦኅታር/፤ ቻይንኛ፦ 大夏 /ዳሥያ/) በጥንታዊ ዘመን ከኦክሶስ ወንዝና ከሕንዶስ ወንዝ መካከል የነበረው ምድር ሲሆን በአሁኑ ዘመን ይህ በተለይ በአፍጋኒስታን ዙሪያ ማለት ነው።
መደብ:ታሪካዊ አገሮች መደብ:የእስያ ታሪክ
የፈረንጅ ሱፍ
300px|thumb|የፈረንጅ ሱፍ የፈረንጅ ሱፍ (Helianthus annuus) የአትክልት ዝርያ ነው።
ለምግብነት በተለይ ስለ ዘሩ እና ስለ ዘሩ ዘይት በአንዳንድ አገር እንደ ሰብለ ገበያ ይታረሳል።
መደብ:አትክልት
አሌ አላሌ
አሌ ሆይ አላሌ ሆይ
ልጆች እግራቸውን ዘርግተው በመደዳ መሬት /ወለል ላይ ይቀመጣሉ። አጫዋች ወይም ከተጫዋቾቹ አንዱ የግር ጠቋሚ ይሆንና በሚዘመረው አንድ ቃል አንድ እግር ይጠቁማል። በመጨረሻው ቃል የሚጠቆመው እግር ይሰበሰብና ከጨዋታ (ከጥቆማ) ውጪ ይሆናል። ጨዋታው እየተደጋገመ ሁለቱም እግሩ የተጠቆመበት (ቁልቢት ያረፈችበት) ልጅ ከጨዋታው ይወጣል። እንዲህ እየተባለ አንድ ልጅ እስኪቀርና አሸናፊ እስኪሆን ጨዋታው ይቀጥላል።
ገረዴን አያችሁ ወይ
ገረዴን ማርያም ስማ
በርኩማ አሸክማ
በርኩማ የዳገቴ
የሸማ ቅዳዶቴ
ቀድጄ ቀዳድጄ
ሰጠኋት ላበልጄ
ጨረቃ ሳመችኝ
ጨረቃ ድንቡል ቦቃ
አጤ ቤት ገባች አውቃ
ፈተጉ ፈታተጉ
በቁልቢት አስቀመጡ
ቁልቢት
ከስንዴ ቆሎ
ከዳቦ ቆሎ
ይችን ትተሽ
ይቺን አንሺ ቶሎ
አሌሆይ .......... አንድ እግር ይጠቆማል
አላሌሆይ ........ ሁለተኛ እገር ይጠቆማል ..
ገረዴን ..............3ኛ እግር
አያችሁ ወይ ....4ኛ እግር .....እንዲህ እያለ ይቀጥላል
ይችን አንሺ ቶሎ ተብሎ የተጠቆመው እግር ይሰበሰባል፤ የተሰበሰበው እግር ከጨዋታ ውጪ ነው አይጠቆምም።
ጨዋታው ይደገማል ። ጨዋታው ከወጣው እግር ቀጥሎ ባለው እግር እንደገና ይጀምራል ። ሁለቱም እግሮቹ የተጠቆሙበት ከጨዋታ ይወጣል ። ሁሉ ወጥተው አንድ አሸናፊ ልጅ ብቻ እስከሚቀር ይቀጥላል ። ልጆቹ ግጥሙን አውቀው ሁሉም ባንድ ላይ ሲሉት ደማቅ ጨዋታ ይወጣዋል ። አዘማመሩ እንደ «ሀ -ግዕዝ ሁ -ካዕብ» አባባል ዜማ ነው
መደብ:ጨዋታ
ወንድወሰን
ወንድወሰን ማለት የወንዶች ስም ነው።
መደብ:የሚሰጥ ስሞች
ቡጁምቡራ
ቡጁምቡራ እስከ ታህሳስ 2011 ዓም ድረስ የቡሩንዲ ዋና ከተማ ነበር። thumb|200px|ከሳተላይት የተነሳ ፎቶthumb|የቡጁምቡራ ሥፍራ
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 331,700 ሆኖ ይገመታል። ከተማው -3.36667°N, 29.31667°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
ከ1881 ዓ.ም. በፊት ትንሽ መንደር ነበር። በዚያ አመት በጀርመን ምሥራቅ አፍሪካ የወታደር ጣቢያ ሆነ። በ1914 ዓ.ም. የመንግሥታት ማኅበር ሯንዳ-ኡሩንዲ ለቤልጅግ ሥልጣን ሲሰጥ፣ ከተማው የመንግሥት መቀመጫ ሆነ። በ1954 ዓ.ም. ቡሩንዲ ነጻነት ስታገኝ፣ የከተማው ስም ከ'ኡሱምቡራ' ወደ 'ቡጁምቡራ' ተቀየረ።
መደብ:የአፍሪካ ከተሞች
21 January
21 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 13 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
ፔፕሲ (ጨዋታ)
ፔፕሲ ህጻናት የምጫወቱት ጨዋታ ሲሆን የጨርቅ ኳስን በመወርወር ባላንጣን ለመምታት እና ከጨዋታ ውጭ ለማድረግ የሚደርግ ነው። ጨዋታው በአሜሪካ dodge ball /ዶጅ ቦል/ ከሚባለው ጋር ተመሳሳይነት አለው።
የክሮኤሽያ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:ክሮኤሽያ
የሚሉሽን በሰማሽ ገበያም ባልወጣሽ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጎሆል
ጎሆል በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ጥር ፲፭
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
የጎጃም አዝመራ ሽንብራ ነው አሉ እኛም እንዳንበላ ተነቀለ አሉ
የጎጃም አዝመራ ሽንብራ ነው አሉ እኛም እንዳንበላ ተነቀለ አሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የጎጃም አዝመራ ሽንብራ ነው አሉ እኛም እንዳንበላ ተነቀለ አሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሮማርዮ ሪከርድስ
ሮማርዮ ሪከርድስ ባለፉት 15 ዓመታት በሙዚቃ አሳታሚነት እንዲሁም አከፋፋይነት የካበተ ልምድ ያለው ሲሆን አሁን ደግሞ በፊልም ስራዎች በሙዚቃ ክሊፖች እንዲሁም አለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ ሙሉ የፕሮዳክሽን ስራ ጀምራል፤፤ ሮማርዮ ሪከርድስ በኢትዮጵያ ሰፊ የስርጭት አድማሱን በማስፋት በአሁኑ ወቅት ተመራጭ የሙዚቃ አሳታሚ እና አከፋፋይ መሆኑ ተመስክሮለታል በቅርቡም ኦንላይን የሙዚቃ ገብያ በኢትዮጵያ ለመጀመር በዝግጅት ነይ ነን በተጨማሪም ሮማርዮ ሪከርድስ ራሱን ወደ ኢንተርቴመንት ካምፓኒ ለማሳደግ ከኢትዮጵያ ውጭ ካሉ የውጭ ሀገር ተመሳሳይ ካምፓኒዎች ጋር ለመስራት በዝግጅት ላይ ነው፡፡ ይህም የኢትዮጵያን ሙዚቃ አለም አቀፍ ተቀባይነት እንዲያገኝ የበኩላችንን ድረሻ ለመወጣት የረዳናል፡፡ ልዩነቱ በቅርቡ ለህዝብ ያቀረባቸው ስራዎች ውስጥ 1.	በሙዚቃ አልበም ደረጃ 2.	በሙዚቃ ክሊፖ 3.	በፊልም ስራዎች የሐመልማል አባተ ያደላል አልበም በኢትጵያ ከፍተኛ ሽያጭ ያስመዘገበ በግጥም እና በዜማ ደረጃውን የጠበቀ አሬንጅመንቱን እና ማስተሪንግ ታላቁ የሙዚቃ አቀናባሪ abegaz s.kibrework የተካፈለበት አልበም ነው በዝህ የሙዚቃ አልበም ላይ ሮማርዮ ሪከርድስ ከ አመል ፕሮዳክሽን ጋር በመጣመር በቅንጅት የተሰራ ምርጥ አልበም ነው የተወዳጁን አርቲስት ቴዎድሮስ ታደሰን ዛሬ አልበም በግጥም እና በዜማ ደረጃውን የጠበቀ አሬንጅመንት የህንድ አገር እና የአገር ውስጥ ሙያተኞች የተካፈሉበት አልበም ነው የህ አልበም በመላው አለም ዮዮ ሪከርደስ ፕሮዲውስ ያደረገው ሲሆን ከፍተኛ ሽያጭ ያስመዘገበ አልበም በመሆን የተመዘገበ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ድርጅቶች መደብ:የኢትዮጵያ ሙዚቃ