cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
መቅደላ
መቅደላ አምባ እና ዓፄ ቴዎድሮስ
በንጉሠ ነገሥቱ የፖለቲካ ሥልጣን መባቻ ለሰባት ወራት የተካሄደው የወሎ ዘመቻ የተጠናቀቀውም በመቅደላ መያዝ ነበር፡፡ ዓፄ ቴዎድሮስ ከጎንደር በኋላ የሥልጣን ማእከላቸውን ለጊዜው ወደ ደብረ ታቦር ከዚያም ወደመቅደላ በማዞር ለተቀረው ግዛት ዓርዓያ ሊሆን የሚችል የአስተዳደር ሥርዓት ለማቆም ጥረት የጀመሩት በዚሁ ሥፍራ ነበር፡፡ በርካታና የተለያዩ የጦር መሣሪያዎች፣ ብዛት ያላቸው ገድሎች፣ መጻሕፍትና ድርሳናት እንዲሁም የንጉሠ ነገሥቱ የግል የክብር ዕቃዎች በሥርዓት ተሰድረው ይቀመጡ የነበረው በመቅደላ ግምጃ ቤት ነበር።
በዘመኑ ፲፭ መድፎች፣ ፯ ሞርታሮች፣ ፲፩ ሺ ፷፫ የተለያዩ ጠመንጃዎች፣ ፰፻፸፭ ሽጉጦችና ፬፻፹፩ ሳንጃዎች፣ ፭፻፶፭ የመድፍና የሞርታር አረሮች እንዲሁም ፹፫ ሺ ፭፻፷፫ የተለያዩ ጥይቶች በመቅደላው ግምጃ ቤት እንደነበሩ መረጃዎች ይገልፃሉ፡፡ በአሁኑ ጊዜ ግን ለታሪክ መዘክርነት በቦታው ከሚገኙት ቅርሶች አንዱ ‘ሴባስቶፖል’ የተባለው የንጉሠ ነገሥቱ ትልቅ መድፍ እና ዓፄ ቴዎድሮስ ጊዜያዊ ቤተ መንግሥት ፍርስራሽና የመቃብር ቦታዎች ናቸው፡፡ መጽሐፍቱ፣ ድርሳናቱ፣ የወርቅና ብር ዋንጫዎች፣ አክሊሎችና ሌሎች የንጉሠ ነገሥቱ የግል ሀብቶች የነበሩ ቅርሶች ሁሉ ከመቅደላው ጦርነትና ከዓፄ ቴዎድሮስ እረፍት በኋላ በደላንታ ሜዳ ለጨረታ ተሰጥተው በ ናፒዬር የተመራው የእንግሊዝ ሠራዊት ተቀራምቷቸዋል፡፡ በአሁኑ ጊዜም ከንጉሠ ነገሥቱ አናት ላይ የተሸለተውን ሹሩባ ፀጉር ጨምሮ ሌሎች ቅርሶች በእንግሊዝ አገር የተለያዩ የሥነ-ቅርስ መዘክሮች ውስጥ ተቀምጠው ይገኛሉ።
ከዓርዓያዊ የአስተዳደር ማዕከልነትና ግምጃ ቤትነት ባሻገር የንጉሠ ነገሥቱ ወህኒ ቤትም የሚገኘው በመቅደላ ነበር፡፡ በእጅ ተይዘው በሞት ያልተቀጡ ጠንካራ የሥልጣን ተቀናቃኞች፣ ምርኮኞችና አማጽያን ከመቅደላ ነዋሪዎች ጥቂቶቹ ነበሩ። ከእነዚህም አንዱ የኋላው ንጉሠ ነገሥት የያኔው ደጃዝማች ምኒሊክ ናቸው። ምኒልክ ለ አሥራ አንድ ዓመታት የመቅደላ እስረኛ ነበሩ። አጼ ቴዎድሮስ ከእንግሊዝ መንግሥት ጋር በነበራቸው ጠብ እልህ ውስጥ ገብተው በጎንደር ይኖሩ የነበሩ የውጭ ዜጎችን ሰብስበው ያጎሩት በመቅደላው ወህኒ ቤት ነበር፡፡ በመጨረሻም የመቅደላ አምባ የአጼ ቴዎድሮስ ሥልጣን መደላደል ምልክት የመሆኑን ያህል የፍጻሜያቸውም ተምሳሌት ሆኗል።
ያጥንት ፍላጭ የስጋ ቁራጭ
ያጥንት ፍላጭ የስጋ ቁራጭ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያጥንት ፍላጭ የስጋ ቁራጭ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
መቅደላ
መቅደላ አምባ እና ዓፄ ቴዎድሮስ
ታሪኩን ለሚያውቅ የመቅደላ ጉብኝት ልዩ ስሜት ይፈጥርበታል፡፡ ሁሉም ጐብኝ ግን የቴዎድሮስን ፍፃሜ በዓይነ ህሊናው ማስተዋሉ አይቀርም፡፡ በመቅደላ አምባ አካባቢ ሊጐበኙ ከሚችሉ ጥንታዊና ታሪካዊ ቅርሶች መካከል በ፬ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በአብርሐ ወአጽብሐ ዘመነ መንግሥት መተከሉ የሚነገርለት የሰላምጌ ሥላሴ፣ በአጼ ላሊበላ ዘመን ከአንድ አለት ተፈልፍሎ የተሠራው የፉል አምባ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያን፣ በ፲፭ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በዓፄ ይስሐቅ ዘመነ መንግሥት መመሥረቷ የሚታመነው የመቅደላ ማርያምና በ፳ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በንጉሥ ሚካኤል የተሠራው የተንታ ሚካኤል አብያተ ክርስቲያናት ዋናዎቹ ናቸው፡፡ በውስጣቸውም የኢትዮጵያን ጥንታዊነት የሚዘክሩና በርካታ ተንቀሳቃሽ ቅርሶችን ይዘዋል።
ዋቢ ምንጭ
“አማራ ክልልና መስህቦቿ”
መደብ:የኢትዮጵያ ተራሮች መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:አጼ ቴዎድሮስ
የዓፄ ልብነ ድንግል አጭር ዜና መዋዕል
የዓፄ ልብነ ድንግል አጭር ዜና መዋዕል በዓፄ ሱሰኒዮስ ዘመን የተጻፈ፣ አጠር ያለ ሆኖ የአፄ  ልብነ ድንግልን  ዘመን  በግዕዝ  የሚዳስስ መጽሐፍ ነው። ከታች በኮንቲ ሮሲኒ በግዕዝና በ ጣሊያንኛ  እንደታተመ  ቀርቧል።
ኃይሉ ወልደ ጊዮርጊስ
ደጃዝማች ሀይሉ ወልደጊዮርጊስ የ አፄ ቴዎድሮስ አባት ናቸው።
አፋኝ
የመጀመሪያ እርዳታ ፀረ-አፋኝ
አንዳንድ የእጅ ቴክኒኮች ማነቆትን ሊፈቱ ይችላሉ (ከዚህ በታች ያንብቡ)።
በተጨማሪም ፣ በገበያ ውስጥ አንዳንድ "ፀረ-አፋኝ" መሳሪያዎች (LifeVac እና Dechoker) አሉ።
ለተለመደ ተጎጂዎች የመጀመሪያ እርዳታ
የመጀመሪያው ክፍል ሳል።
ተጎጂው ማሳል ካልቻለ ሁለት ፣ እነዚህን ሁለት ዘዴዎች በእጅ ይጠቀሙ (ከዚህ በታች ሁለቱንም ምስሎች ይመልከቱ)።
እያንዳንዱን ዘዴ በግምት 5 ጊዜ ያድርጉ ፣ እና ወደ ሌላኛው ቴክኒክ ይቀይሩ ፣ እና እነዚህን መዞሪያዎች ያለማቋረጥ ይድገሙት።
ለ እርጉዝ እና ወፍራም ሰዎች - እነዚህ የእጅ ዘዴዎች ይለያያሉ (ከዚህ በታች ያንብቡ).
ማነቆው ከቀጠለ ፣ ወደ ድንገተኛ ህክምና አገልግሎት ይደውሉ።
ተጎጂው ንቃተ ህሊናውን ሊያጣ ይችላል ከጥቂት ጊዜ በኋላ (ከዚህ በታች ያንብቡ) ፣ እና ከዚያ "ፀረ-አፋኝ የልብና የደም ሥር መነቃቃት" ያስፈልገዋል። left|thumb|"ጀርባ ላይ ጥፊዎች" - የተጎጂውን ደረትን በአንድ እጅ ይደግፉ (ውጤታማነትን ለማሻሻል) እና በተቻለ መጠን ተጎጂውን አዘንብሉት ፣ በኋላ በሌላኛው እጅ አጥብቀው ምታ። center|thumb|380x380px|"የሆድ ግፊቶች" (Heimlich Maneuver) - እነሱን ተግብር በጠንካራ ሁኔታ ፣ በደረት እና እምብርት መካከል።
ለነፍሰ ጡር ወይም በጣም ወፍራም ለሆኑ ሰዎች የመጀመሪያ እርዳታ
የመጀመሪያው ክፍል ሳል ደግሞ ።
ተጎጂው ማሳል ካልቻለ ሁለት ፣ እነዚህን ሁለት ዘዴዎች በእጅ ይጠቀሙ (ከዚህ በታች ሁለቱንም ምስሎች ይመልከቱ)።
እያንዳንዱን ዘዴ በግምት 5 ጊዜ ያድርጉ ፣ እና ወደ ሌላኛው ቴክኒክ ይቀይሩ ፣ እና እነዚህን መዞሪያዎች ያለማቋረጥ ይድገሙት።
ማነቆው ከቀጠለ ፣ ወደ ድንገተኛ ህክምና አገልግሎት ይደውሉ።
ተጎጂው ንቃተ ህሊናውን ሊያጣ ይችላል ከጥቂት ጊዜ በኋላ (ከዚህ በታች ያንብቡ) ፣ እና ከዚያ "ፀረ-አፋኝ የልብና የደም ሥር መነቃቃት" ያስፈልገዋል። left|thumb|"ጀርባ ላይ ጥፊዎች" - እንደ ተራ ተጎጂዎች። የተጎጂውን ደረትን በአንድ እጅ ይደግፉ (ውጤታማነትን ለማሻሻል) እና በተቻለ መጠን ተጎጂውን አዘንብሉት ፣ በኋላ በሌላኛው እጅ አጥብቀው ምታ። center|thumb|380x380px|"ፀረ-አፋኝ የደረት ግፊቶች" - እነሱን ተግብር በጠንካራ ሁኔታ ፣ በደረት አጥንት የታችኛው ግማሽ ላይ።
የመጀመሪያ እርዳታ ለአራስ ሕፃናት (ከ 1 ዓመት በታች ለሆኑ)
እነዚህን ሁለት ዘዴዎች ለ ሕፃናት በእጅ ተጠቀም (ከዚህ በታች ያሉትን ሁለቱንም ምስሎች ይመልከቱ)።
እያንዳንዱን ዘዴ በግምት 5 ጊዜ ያድርጉ ፣ እና ወደ ሌላኛው ቴክኒክ ይቀይሩ ፣ እና እነዚህን መዞሪያዎች ያለማቋረጥ ይድገሙት።
ማነቆው ከቀጠለ ፣ ወደ ድንገተኛ ህክምና አገልግሎት ይደውሉ።
ሕፃኑ ከጥቂት ጊዜ በኋላ ንቃተ ህሊናውን ሊያጣ ይችላል ፣ እና ከዚያ "ለጨቅላ ፀረ-አፋኝ የልብና የደም ሥር መነቃቃት" ያስፈልገዋል። center|thumb|400x400px|ግራ - "ጀርባ ላይ ጥፊዎች" ፣ ህፃኑ በትንሹ የተገለበጠ ነው። ቀኝ - "የደረት ግፊቶች" ፣ ሁለት ጣቶች በደረት መሃል የታችኛው ግማሽ ላይ ይጫኑ።
ተጎጂው ምንም ሳያውቅ ሲቀር
ተጠቀም - "ፀረ-አፋኝ የልብና የደም ሥር መነቃቃት" (የተለመደ እንጂ ለጨቅላ ሕፃናት አይደለም)
ወይም "ለጨቅላ ፀረ-አፋኝ የልብና የደም ሥር መነቃቃት" (ከ 1 አመት በታች ለሆኑ ሕፃናት)። (ከታች ያንብቡ)።
ፀረ-የመታፈን የልብና የደም ሥር መነቃቃት ፣ ለተራ ተጎጂዎች
thumb|የልብና የደም ሥር መነቃቃት ፣ የደረት ግፊቶች ። ወደ ድንገተኛ የሕክምና አገልግሎት ጥሪ ያስፈልጋል። thumb|የልብና የደም ሥር መነቃቃት ፣ ማናፈሻዎች (የማዳን እስትንፋስ)። በህፃናት ውስጥ ፣ የሕፃኑን አፍ እና አፍንጫ በአንድ ጊዜ ለመሸፈን አፍን ይጠቀሙ። ተጎጂውን በአግድም ያስቀምጡ ፣ ፊት ለፊት ።
እነዚህን ሁሉ እርምጃዎች ያለማቋረጥ ይድገሙ ፣ ከመጀመሪያው አንድ (የ 30 የደረት ግፊቶች)።
ፀረ-የመታፈን የልብና የደም ሥር መነቃቃት ፣ ለጨቅላ
ወደ ድንገተኛ የሕክምና አገልግሎት ጥሪ ያስፈልጋል።
ለሕፃኑን "ፀረ-አፋኝ የልብና የደም ሥር መነቃቃት" ያለማቋረጥ ያድርጉ ፣
እነዚህን ሁሉ እርምጃዎች ያለማቋረጥ ይድገሙ ፣ ከመጀመሪያው አንድ (የ 30 የደረት ግፊቶች)።
ሣራ
thumb|300px|ሣራና አብርሃም፣ 1900 ዓ.ም. ግድም እንደ ተሣለ
አር.ሲ.ዲ. ኤስፓንዮል
ሪያል ክለብ ዴፖርቲዩ ኤስፓንዮል ዴ ባርሴሎና (ካታላንኛ፦ Reial Club Deportiu Espanyol de Barcelona) በባርሴሎና፣ እስፓንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
ሣራ
ሣራ በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት የአብርሃም ሚስትና የይስሐቅ እናት ነበረች። በዑር ከላውዴዎን ተወልዳ ስሟ በመጀመርያ ሦራ (ወይም በዕብራይስጡ ሣራይ፥ «ልዕልቴ») ሲሆን በኋላ እግዚአብሔር ወደ «ሣራ» (ዕብራይስጥ ሣራህ፥ «ልዕልት») ቀየረው።
በኦሪት ዘፍጥረት 20፡12 ዘንድ፥ አብርሃም ለጌራራ (ፍልስጥኤም) ንጉሥ ለአቢሜሌክ እንዳለው፣ ሣራ የአባቱ (ታራ) ልጅ ሆና በእውነት እህቱ ነበረች። በኩፋሌ 10፡47 ደግሞ አብራም የአባቱን ልጅ ሦራን እንዳገባት ይገልጻል። (ይህ አይነት ትዳር በእግዚአብሔር ሕገጋት የተከለከለው በሕገ ሙሴ ገና ወደፊት ነበር።)
አር.ሲ.ዲ. ኤስፓንዮል
መደብ:የእስፓንያ እግር ኳስ ክለቦች
ሣራ
ዘፍጥረት 17:17፥ ኩፋሌ 12:32 እንደሚለን የአብርሃም ዕድሜ መቶ ሲሆን የሣራ ዕድሜ 90 ዓመት ስለ ተባለ ከአብርሃም በኋላ 10 ዓመታት እንደ ተወለደች ይመስላል። ዘፍጥረት 23:1 እስከ 127 ዓመት በሕይወት ኖረች ይለናል። በኩፋሌው ዜና መዋዕል መሠረት ግን ሣራ በ2024 ዓመተ ዓለም ዐረፈች (14:22)፣ ይህ ከአብርሃም ልደት 148  አመታት በኋላ ሊቆጠር ስለሚችል (10:30) እነዚህ ቁጥሮች ሁሉ አይስማሙም።  የሣራ ዕድሜ በዘፍጥረት 23:1 እስከ 138 ዓመት ድረስ ከሆነ ግን ሁላቸው ይስማሙ ነበር።  በዕብራይስጥ ኦሪት ዘፍጥረት የተሠጡት ዕድሜዎች እንዲህ አይነት ልዩነት ስለሚበዛ፣ ይህ የአይሁድ ረቢዎች ቅጂዎች ግድፋት አልነበረም ለማለት አንችልም።
thumb|left|300px|ሣራ በፈርዖን ቤተ መንግሥት፣ 1900 ዓ.ም. ግድም እንደ ተሣለ
ሦራ ከአብራም ጋራ ከዑር ወደ ካራን፣ ከካራንም ወደ ከነዓን ተጓዘች። አብርሃም የቤተሠቡ ባለቤት ሲሆን በከብትና በሎሌዎች ረገድ በጣም ሀብታም ሆነ። ረሃብ ወደ ከነዓን አገር በደረሰ ጊዜ ግን ወደ ግብጽ ሄዱ። የሣራህ ውበት ታዋቂ ነበረ፣ በዚያን ጊዜ የግብጽ ሰዎች ለራሳቸው እንዲይዟት ባሏንም አብርሃምን እንዲገድሉት የሚል ጭንቀት ለአብርሃም ነበረ። ስለዚህ እህቱ ብቻ እንደ ሆነች ለማለት አዘዛት። እንዲህ ሆነ፣ የግንጽም ፈርዖን ሣራን ወደ ቤተ መንግሥቱ ጨመራትና ለአብርሃም የብዙ ከብቶች ዋጋ ሰጠው። ሳይነካት ግን እግዚአብሔር ቤተ መንግሥቱን በመቅሠፍት መታ። ስለዚህ ፈርዖን በደሉን ስላወቀ አብርሃምን ሦራንና ከብቶቻቸውንም ከዚያ ሰደዳቸው። በኩፋሌ ዘንድ እነሱ በግብጽ ለ7 ዓመታት ቆዩ፣ ግብፃዊት ባሪያዋን ሀጋርን በዚህ ዘመን እንዳገኙ ይሆናል።
thumb|200px|ሣራ በ1545 ዓ.ም. እንደ ተሣለች
ሣራ እስካሁን ድረስ መካን ሆና ልጅ እንዲገኝ ባሪያዋን ሀጋርን ለአብራም እንደ ሁለተኛ ሚስት ሰጠቻት (ዘፍጥረት 16:3)። ሀጋር የአብርሃም ሚስት ምንም ብትሆን ግን ለሣራ በባርነት ቆየች፣ ስለዚህ ርጉዝ ከሆነች በኋላ በሀጋርና በእመቤቷ በሣራ መካከል መቀኝነት መጣ። ሀጋር ለአብራም እስማይልን ወለደች። ከጥቂት ዓመታት በኋላ የሥላሴ 3 መላዕክት አብርሃምን በከነዓን ሲጎበኙ ሣራ እራሷ ልጅ እንድትወልድ አሉ። ሣራም በዕድሜዋ ልጅ እንድትወልድ ሰምታ በልብዋ ሳቀች። ለምን ሳቅሽ ሲላት ደግሞ አልሳቅሁም ብላ ካደችው። እግዚአብሔር ለኔ ምንም የማይቻለኝ ሥራ የለም አላቸው። ልክ እንዳላቸውም ሣራ ለአብርሃም ልጁን ይስሐቅ ወለደ። ከዚህ በኋላ ከእመቤቷ ጋር ስለ ነበረው መቀያየም ሀጋርና እስማይል ሸሽተው የእስማይል ልጆች በፋራን ምድረ በዳ ሠፈሩ።
ሣራ ገና እርጉዝ በነበረችበት ወቅት በጌራራ ሲቆዩ፣ አብርሃም እንደገና እህቴ ብቻ ናት ብሎ አስመሰለ። እንደ ዘመኑ ልማድ የአገሩ ንጉሥ አቢሜሌክ ለራሱ እንድትሆን ወሰዳት። እንደገና ንጉሡ ሳይነካት እግዚአብሔር ማለደ፣ በሕልሙ ውስጥ ዛተው። የእግዜር ፈቃድ ከአቢሜሌክ ይልቅ አሸነፈና ያንጊዜ ሣራ በነጻ ወጣች፣ አቢሚሌክ ደግሞ ለአብርሃም ብዙ ከብትና ብር ጨመረ (ዘፍጥረት ምዕራፍ 20) ።
ሣራ ቢያንስ 127 ዓመታት ሆና ባረፈችበት ዘመን አብርሃም ለመቃብር አንድ ዋሻ በኬብሮን ከኬጥያዊው ሰው ኤፍሮን ገዛ።
ሣራ የታማኝነት አራያ ሆና በአዲስ ኪዳን ብዙ ጊዜ ትከበራለች -- ሮማውያን 4፡19፣ 9፡9፤ ዕብራውያን 11፡11፣ ወደ ገላትያ ሰዎች 4፡22-26፤ 1 ጴጥሮስ 3፡6።
በቁርአን ደግሞ ሣራ በስሟ ባትጠቀስም በዘፍጥረት ከተገኘው ታሪክ ብዙ አይለይም።
በኋላ የአይሁድ ረቢዎች (ከፈሪሳውያን ወገን የወጡ) እንደ ልማዳቸው ስለ ሣራ የጻፉት ተጨማሪ መረጃዎችና ትችቶች ብዙ አሉ።
ኢሪ-ሆር
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
በሬ
በ[[ህንድ መምባይ በሬ ለሚጎተት ጋሪ ሲያገለግል|thumbnail|350px|right]] በሬ የትልቁ ለማዳ፤ ወንድ የቀንድ ከብት የጎልማሳነት ደረጃ መጠሪያ ነው። እነዚህም በሮማይስጥ genus Bos ከሚባሉት ዝርያዎች እጅግ በከፍተኛ መጠን ከተስፋፉት ዋነኞቹ ናቸው። ይህ እንሥሳ ለእርሻ፣ ለምግብነት እንዲሁም በአንዳንድ ቦታዎች ለመጓጓዣነት ያገለግላል። የዚሁ ዝርያ የሴት ፆታ ላም ትባላለች።
የበሬ ዝርያዎች
የመጨረሻ ምርጥ ተብለው የሚመለከቱት የበሬ ዝርያዎች የእንግሊዝ ነጭ በሬ፣ አንኮሌ ዋቱሲ፣ አንገስ፣ ሳንታ ገርትሩደስ፣ ገርንሲ፣ ሆልስታይን፣ ኤርሺየር፣ ብራንገስ፣ ብራህማን፣ ቺያኒና፣ ሄረፎርድ፣ ቻሮላዪስ፣ እና ጋሎዌይ የበሬ ዝርያ ናቸው።
=የበሬ ሥጋ= የበሬ ሥጋ|thumbnail|350px|right
የበሬ ሥጋ በብዛት በተመሳይ ሁኔታ ተበልቶ፡ ባክቴርያ በማስወገድ ረገድ ግን በአንጻራዊ ሁኔታዎች ተቀምጦ በጥቅም ላይ የሚውል የሙሉ ፕሮቲን ምንጭ ነው።
ሊንና ኤክስትራ ሊን የሚባሉት የሥጋ ደረጃዎች ቀይ ሥጋ ውስጥ በሚገኝ የስብ መጠን ነው የሚወሰኑት። ከስብ መጠን አንጻር ሲታይ፤ ኤክስትራ ሊን ለጤና ተስማሚነቱ ቀዳሚ ነው። በአብዛኛው የመጨረሻ ሊን ተብሎ የሚታየው አይን ራውንድ የበሬ ሥጋና ማንኛውም 4 ግራም ስብና 1.4 ግራም ሳቹሬትድ ስብ በሰርቪንግ ያለው የበሬ ሥጋ ነው። ሌሎች ኤክስትራ ሊን ተብለው የሚታወቁ የበሬ ስጋ ብልቶች ሰርሎይን ቲፕ ሳይድ የበሬ ሥጋ፣ ቶፕ ራውንድ የበሬ ሥጋ፣ ቦተም ራውንድ የበሬ ሥጋና ሰር ሎይን የበሬ ስጋ ናቸው። ከሁሉም በላይ በሊንነት ወይንም ደግሞ በስብ አልባነቱ ወደር የሌለው ግን የበሬ ልብ ነው። የጥጃ ሥጋ ከበሬ ሥጋ ጋር ሲነፃፀር ደግሞ በአጠቃላይ ወደ ግማሽ አካባቢ የስብ ይዞታ እንደሚኖረው ይመለከታል።
ሊን ተብለው የሚመደቡት የበሬ ሥጋ ክፍሎች ረድፍ በርከት ያለ ምርጫ ሲኖር፤ ከሊን ወደ ስብ የበዛበት ተደርገው ሲደረደሩ፦ ብሪስኬት፣ ራውንድ ቶፕ፣ ራውንድ፣ ሻንክ፣ ስርሎይን ቲፕ፣ ቸክና ቦተም ራውንድ የበሬ ሥጋ ናቸው።
ሌሎች ሊን ሥጋ የሚገኝባቸው የበሬ ሥጋ ብልቶች፦ ቶፕሎይን፤ የትከሻ ፕቲት መዳሊዮን ቁርጦች፣ ፍላንክ፣ የትከሻ መሃል፣ ትራይ ቲፕ፣ ተንደርሎይንና ቲ-የጎድን አጥንት የበሬ ሥጋ ናቸው።
አጭር ሎይን የበሬ ሥጋ
ባለሰባት ጎድን የጎድን አጥንት የሆነው የአጭር ሎይን ሰብ ፕራይማል ቁርጦች፡ ማለት ስትሪፕ ሎይንና ቴንደርሎይን፡ በሸፍ ኮናርድ ዌይንቢች የሚበለተው ኒው ዮርክ ስትሪፕ፣ ፊሌት፣ እና ሜዳሊዮን ቁርጥ ተደርጎ ሲሆን፤እስከነ የጎድን አጥንቱ ደግሞ ፖርተርሀውስ ስቴክ፣ ቲ-ቦን ስቴክ፣ እና እንደ ባለአጥንት ኒው ዮርክ ስትሪፕ ስቴክ ተደርጎ ይበለታል።
ቸክ የበሬ ሥጋ
ቶፕ ብሌድ፡ ከጡንቻ ልስላሴ አንፃር ሲታይ፡ ከቴንደር ሎይን ሁለተኛ ነው።
የበሬ ልብ (ኤክስትራ ሊን)
የበሬ ስጋ
ደግሞ ይዩ
መደብ:ለማዳ እንስሶች መደብ:የቶራ አስተኔ
የማርያም ቅዳሴ ገፅ ፲፭
፻፲ ፤ አቤቱ ሞትህን ቅድስ ትሣኤህንም እንናገራለን ። ዕርገትህን ዳግመኛ መምጣትህን እናምናለን። ጌታችን አምላካችን ሆይ እንለምንሃለን ። እንማልድሃለን ። ፻፲፩ ፤ አቤቱ እንደዚያን ጊዜ ይህን ኅብስት (እማሬ) ባርከህ ቆርሰህ ስጥ (አንድ ጊዜ ኅብስቱን ይባርክ) አሜን ። ፻፲፪ ፤ አቤቱ እንደዚያን ጊዜ ይህን ጽዋ (እማሬ) ባርከህ አክብረህ ስጥ (አንድ ጊዜ ጽዋውን ይባርክ) ። ዳግመኛም አንድ ጊዜ በሁለቱም ላይ ይባርክ ። አሜን ። ፻፲፫ ፤ ይህንንም የኔን ማገልገል (ክህነት) አንጻ ምረጥ ውደድም ። አሜን ። ፻፲፬ ፤ በዚህ ምሥጢር እየተራዳኝ ከኔ ጋር ያለ ይህንን ካህን እርሱንም እኔንም ሥጋህን እንደ ገነዙት እንደ ዮሴፍና ኒቆዲሞስ አድርገን ። አሜን ። ፻፲፭ ፤ እንደ አገልጋይ ሥርዐት የሚያገለግል ይህንንም ዲያቆን ዳግመኛ ወደሚበልጥ ወደ እኛ ክህነት ሹመት ማዕረግ አድርሰው ጸጋንና ጽድቅን ባለሟልነትንም የተመላ አድርገው የሥላሴን አኗኗር በልዕልና አይቶ በመንፈስ ቅዱስ መውረድ ፈፅሞ እንዳደነቀ እንደ እስጢፋኖስ አድርገው ። አሜን ። ፻፲፮ ፤ በቅድስት ቤተ ክርስቲያን የተሰበሰቡትን ሕዝብህንም ከካህናቱና ከዲያቆናቱ ጋራ ከታናሹም ከታላቁም ጋራ ቅዱስ ምሥጢርህን ለመቀበል አብቃ ይቅር በል እንጂ አትፍረድ አሜን አቤቱ ማረን አቤቱ ራራልን አቤቱ ይቅር በለን ። ፻፲፯ ፤ አቤቱ ክርስቶስ ማረን ፫ ጊዜ ። ፻፲፰ ፤ በፍፁም ልብ አምላካችንን እግዚአብሔርን እንለምነው ያማረ የመንፈስ ቅዱስ አንድነትን ይሰጠን ዘንድ ። ፻፲፱ ፤ በፊት እንደነበረ ለዘላለሙ ለልጅ ልጅ ይኖራል ። ፻፳ ፤ (በዚህ ጊዜ በጣቱ ጠምቆ በደሙ ስጋውን ይቅባ) ከርሱ ለሚቀበሉ ሰዎች ሁሉ ለዘላለም ሕይወት ይሆናቸው ዘንድ አንድ አድርገህ ስጣቸው ። ፻፳፩ ፤ የአንተ በሚሆን በመንፈስ ቅዱስ አንድ እንሆን ዘንድ መሆንን ስጠን ። በዚህም ጵርስፎራ (በሥጋ በደሙ) አድነን ለዓለሙ ሁሉ በምትሆን በአንተ ለዘላለሙ ሕያዋን እንሆን ዘንድ ። ፻፳፪ ፤ የእግዚአብሔር ስሙ ምስጉን ነው በእግዚአብሔር ስም የሚመጣውም ምስጉን ነው የጌትነቱም ስም ይመስገን ። ይሁን ። ይሁን ። የተመሰገነ ይሁን ። ፻፳፫ ፤ የመንፈስ ቅዱስ ፀጋ ላክልን ።
←ወደ ገፅ ፲፬ ወደ ገፅ ፲፮→
ያፌን እስክውጥ እድሜ ይስጠኝ ይላል እርኩም
ያፌን እስክውጥ እድሜ ይስጠኝ ይላል እርኩም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያፌን እስክውጥ እድሜ ይስጠኝ ይላል እርኩም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቀርሳና ቆንዳልቲ
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ኤጲሮስ
thumb|300px|ኤጲሮስ በ[[አድሪያቲክ ባሕር ላይ]] ኤጲሮስ (ግሪክኛ፦ Ήπειρος /ኤፐይሮስ/) በዛሬው ደቡብ አልባኒያ እና ስሜን-ምዕራብ ግሪክ አገር በጥንት የተገኘ ታሪካዊ አገር ነበር። የኤጲሮስ ሰዎች የግሪኮች ዘመዶች ሆነው የግሪክ ቀበሌኛ ተናጋሪዎች ነበሩ። በ175 ዓክልበ. የኤጲሮስ መንግሥት ለሮሜ መንግሥት ሠራዊት ወደቀ።
መደብ:የአውሮፓ ታሪካዊ አገሮች መደብ:ግሪክ መደብ:አልባኒያ
ሩት ነጋ
ሩት ነጋ (ላቲን፡ Ruth Negga) (የተወለዱት እ.ኤ.አ. ጥር 7 ቀን 1982 ዓ.ም.) ኢትዮ-አይሪሽ ዘግነት ያላቸው ተዋናይ ሲሆኑ በደምብ የታወቁት በኤ.ኤም.ሲ (አፍርካና መካከለኛው ምሥራቅ የቴሌቪዥን ጣቢያ) በቀረቡት ፕሪቸር እና ላቪንግ  በተሰኙ የፊልም ሥራቸው ነው።
ዋቢ
መደብ:በሕይወት ያሉ ሰዎች
ሮድሪጎ ሙኞዝ
ሮድሪጎ ማርቲን ሙኞዝ ሳሎሞን (ጥር ፲፬ ቀን ፲፱፻፸፬ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለክለብ ሊበርታድ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ያፍ እማኝ አደረገኝ ለማኝ
ያፍ እማኝ አደረገኝ ለማኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያፍ እማኝ አደረገኝ ለማኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የትነበርሽ ንጉሴ
የትነበርሽ ንጉሴ በኢትዮጵያ የሕግ ባለሙያ እና የአካል ጉዳተኛ መብትቶች ተሟጋች ናት ፡ እ.ኤ.አ በ 2017 "የአካል ጉዳተኞችን መብቶችን እና ማካተቶችን በማስተዋወቅ እንዲሁም  በማኅበረሰቡ ውስጥ ያሉየአእምሮ ውቅርን መለወጥ የሚያበረታታ ሥራዋ"  ራይት ላይቭሊሁድ ኣዋርድን ተሸልማለች።
የቀደመ ህይወት እና ትምህርት
የትነበርሽ ንጉሴ የአይን ብርሃኗን ያጣችው በ 5 ዓመቷ ነበር ። ይህ አጋጣሚ በተወለድችበት በአማራ ክልል በስፋት ይተገበር ከነበረው ያለ አድሜ ጋብቻ  አንድታመልጥ እድሉን እንደፈጠረላት ትናገራለች። ፡፡የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቷን በሻሸመኔ ካቶሊክ የዓይነ ስውራን  ት/ቤት ተከታትላ ወደ ዳግማዊ  ምኒልክ ከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት (አካታች ትምህርት ቤት) ገብታ እስከ 12 ኛ ክፍል እዚያ ተማረች። በትምህርት ቤቱ ካላት አካዳሚክ ተሳትፎ በተጨማሪ የተማሪዎችን አማካሪ ጨምሮ ከ 6 በላይ የክለቦችን ክበባት መርታለች ፡፡ አዲስ አበባ ዩኒቨርስቲን በመቀላቀል የመጀመሪያ ዲግሪ በሕግ ሁለተኛ ዲግሪ በማኅበራዊ ሥራ አግኝ ታለች፡፡ ከመደበኛ ትምህርት ውጭ  በልዩ ልዩ እንቅስቃሴዎች ውስጥ በተከታታይ  ትሳተፋለች በዚህም  የመኢአድ የፀረ ኤድስ እንቅስቃሴን ከ2004 - 05 በመምራት በ 2006 የአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ (አአዩ) ሴት ተማሪዎች ማህበርን በመመስረት እንዲሁም የማህበሩ የመጀመሪያ ፕሬዝዳንት በመሆን  አገልግላለች ፡፡
እንቅስቃሴ
ለሴት ልጆች ትምህርትን አጥብቃ በመስራቷ እ.ኤ.አ. በ 2003 በደቡብ አፍሪካ የተቀበለችውን የአማኒታሪ ሽልማትን (አፍሪካዊ አጋርነት ለወሲባዊ እና ስነተዋልዶ ጤና እና  የሴቶች መብቶች ) ጨምሮ ለፀረ-ኤድስ እንቅስቃሴ ባገለገለችበት ወቅት በርካታ ብሔራዊ እና ዓለም አቀፍ ሽልማቶችን አግኝታለች ። ፡፡ ወ / ሮ የትነበርሽ ከአካዳሚክ ህይወቷ ባሻገር በበጎፈቃደኝነት ከ 20 በላይ ድርጅቶች ውስጥ ያገለገለች ሲሆን ከነዚህም ውስጥ በኢትዮጵያ ዓይነ ስውራን የሴቶች ክንፍ ማህበር ለ 4 ዓመታት (እ.ኤ.አ. ከ 2003 እስከ 2007) መርታለች ፡፡ ከዚያም በመቀጠል የአካል ጉዳተኞች ኢኮኖሚያዊ መብትን ጨምሮ በተለያዩ የልማት መርሃ ግብሮች ውስጥ እንዲካተቱ ለማበረታታት የኢትዮጵያ የአካል ጉዳተኞችና የልማት ማዕከል (ኢ.ሲ.ዲ.ዲ.) የተባለ አገር በቀል ድርጅት ለማቋቋም ወሰነች ፡፡ከ2016 ጀምሮ ደግሞ  ቀደም ሲል በዓለምአቀፍ አምባሳደሮች  ቦርድ አባልነት ወክላው  ከነበረው የአካል ጉዳተኞች እና ልማት ብርሃን ለኣለም መንግስታዊ ያልሆነ ድርጅት  ጋር በመተባበር ላይ ትሰራለች ፡
የትነበርሽ ንጉሴ" የአካል ጉዳተኞችን መብትና ማካተት በማስተዋወቋ እና ሙሉ አቅማቸውን እንዲገነዘቡ የሚያስችላቸው አነቃቂ ሥራ  በመስራት በማህበረሰቡ ውስጥ የአስተሳሰብ ለውጥ በመፍጠሯ"  እ.ኤ.አ. በመስከረም ወር 2017 ላይ የተባበሩት መንግስታት ራይት ላይቭሊሁድ ኣዋርድ ፣ “አማራጭ የኖቤል ሽልማት” ፡ ". ክብሩን ከKhadija Ismayilova, Colin Gonsalves, እና የአሜሪካ የአካባቢ ጠበቃRobert Bilott. ጋር  በመጋራት ተሸላሚ ሆናለች። ራይት ላይቭሊሁድ ኣዋርድን በማሸነፏ እና በሄለን ኬለር ሽልማት  መንፈስ  የተበረታታችው የትነበርሽ ንጉሴ በህይወታቸው እና በስራ መስካቸው  ታላቅ ውጤት ያስመዘገቡ የአካል ጉዳተኛ ሴቶችን ለማክበር ከብርሃን  ለኣለም ጋር በመሆን ‹የእርሷ ችሎታዎች ሽልማትን› ኣስጀምራለች ፡፡ www.her-abilities-award.org
ማጣቀሻዎች
መደብ:ራይት ላይቭሊሁድ ኣዋርድ መደብ:የአካል ጉዳተኛ መብቶች ተሟጋች መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ካ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
የማርያም ቅዳሴ ገፅ ፲፮
፻፳፬ ፤ ለጸሎት ተነሡ አቤቱ ይቅርበለን ሰላም ለሁላቹህ ይሁን ከመንፈስህ ጋራ ። ፻፳፭ ፤ የመፈተት ጸሎት ። ሁሉን የፈጠረ ሁሉን የጀመረ ሁሉንም የፈፀመ ሁሉንም የጨበጠ እግዚአብሔር መላዕክትና የመላዕክት አለቆች መናብርትና ሥልጣናት አጋእዝትና ኃይላት ፀሐይና ጨረቃ ከዋክብትም ድርገታትም የሚሰግዱለት ተገዢዎችና ግዛቱ ጉልቱም ናቸውና በሁሉ ባለጠጋ ሲሆን ራሱን ከሁሉ ድሀ አደረገ ። ፻፳፮ ፤ ኃያል ወልድን ፍቅር ከዙፋኑ ሳበው እስከሞትም አደረሰው ። ፻፳፯ ፤ የሚስቡትን ሰዎች በቀንዱ የማይበረታታ ለሚያርዱትም ሰዎች አንገቱን የሚያዘነብል ላም ምን ይደንቅ ። ፻፳፰ ፤ በሚሸልተው ፊት የማይናገር በግ እንደምን ያለ ነው ?። በመከራው ጊዜ በሚወጉት ፊት አፉን ያልገለፀ ምን ትዕግሥት ነው ?። ፻፳፱ ፤ ዮሴፍ ከተወጃጃት ክቡር ዕንቁም በውስጧ ካገኘባት ሣጥን የተገኘ ኅብስት እንደምን ያለ ነው?። ፻፴ ፤ በውስጧ ሰው ካልገባባት አዳራሽ የተገኘ ጽዋ እንደምን ያለ ነው ?። ፻፴፩ ፤ ፈፅሞ የተለየ ሳይሆን ከዚህ ኅብስት የተለየ ይህ ትእምርተ መስቀል ምን ድንቅ ነው መልኩ ልምላሜው ጣዕሙ አንድ ነው እንጂ ። ፻፴፪ ፤ መለኮቱ ከሰውነቱ ፈፅሞ የተለየ እንዳይደለ እንደዚሁም ይህ ትእምርተ መስቀል ከዚህ ኅብስት ፈፅሞ የተለየ አይደለም ። ፻፴፫ ፤ እንዲሁም ገናናነትህ ከትሕትናችን ትሕትናችን ከገናናነትህ ጋራ አንድ ይሁን ዓለምን የያዝህ አንተ አምላካችን ።
←ወደ ገፅ ፲፭ ወደ ገፅ ፲፯→
ክለብ ሊበርታድ
ክለብ ሊበርታድ በአሱንሲዮን፣ ፓራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የፓራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ዳርዊን
ዳርዊን የ ሰሜን ግዛት የ አውስትራሊያ ዋና ከተማ ነው።
መደብ:በአውስትራሊያ ውስጥ ያሉ ከተሞች
ጋውት
thumb|280px|ጎጣላንድ (ሰማያዊ)፣ ጉትላንድ ደሴት (አረንጓዴ)፣ እና ስዊዶች (ቢጫ) እስከ 1000 ዓ.ም. ግድም ድረስ የተለያዩ አገራት ነበሩ።
ጋውት ወይም ጋውቲ፣ ጋውትር፣ ጌጣር፣ ጎጡስ በጥንታዊ ጀርመናውያን አፈ ታሪክ የጎታውያን ነገዶች አባት ነበር።
የጀርመን መምህር ዮሐንስ አቬንቲኑስ (1515 ዓ.ም. ግድም) እንዳለው በናምሩድ ዘመን ጎጡስ ወደ አውሮጳ ከቱዊስኮን ጋር ከሄዱት 20 መኳንንት መካከል አንዱ ነበር። በቱዊስኮን መንግሥት የራሱ ክፍል ጎጣላንድ (አሁን ደቡብ ስዊድን) ሆነ። በአቬንቲኑስ ዘመን ደግሞ የጻፈው ሊቅ ዮሐንስ ማግኑስ እንዳለው፣ ጌጣር ወይም «ጎጉስ» የማጎግም ልጅ ሲሆን የጎታውያን መጀመርያ ንጉሥ በጎጣላንድ ሆነ።
በጥንታዊ ኖርስኛ ልማዶች፣ ጋውቲ ወይም ጋውትር የአረመኔ አምላክ ኦዲን ልጅ ነበር። ብዙ ጊዜ ጋውት ወይም ጋውትር ደግሞ የኦዲን ስያሜ ሆኖ ይታያል።
የጎታውያን ታሪክ የጻፈው መምህር ዮርዳኔስ እንደ መዘገበው፣ የአገር ውጭ ጎታውያን አባት «ጋፕት» ተባለ። ይህ በፊድሉ ለ«ጋውት» እንደ ተሳተ ይገመታል። ዳሩ ግን በዮሐንስ ማግኑስ ዝርዝር «ጋፕቱስ» የቤሪክ ልጅ ሲሆን የውጭ አገር ጎታውያን አባት ነው። የማጎግ ልጅ ጌጣር ግን የውስጣዊ ጎታውያን አባት ይባላል።
መደብ:አፈ ታሪክ መደብ:ስዊድን
ዝንብ
ዝንብ (ዝምብ) እጅግ ሰፊ የሆነ የሦስት አጽቄ ክፍለመደብ ነው። በዚሁ ክፍለመደብ ውስጥ ፩ ሚሊዮን የሚያህሉ ልዩ ዝርያዎች እንዳሉ ይታስባል።  ሁላቸው አንድ ጥንድ ክንፍ ብቻ አላቸው።
በተለይ ከሚታወቁ ተራ ዝምቦች መካከል፦
1 March
1 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም  ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ሮድኢ
ሮድኢ (ዕብራይስጥ፦ דודנים /ዶዳኒም/ ወይም רודנים /ሮዳኒም/፤ ግሪክኛ፦ Ρόδιοι /ሮዲዮይ/) በኦሪት ዘፍጥረት 10:4 ፩ ዜና መዋዕል 1:7 መሠረት የያዋን ያፌት ፬ኛ ልጅ ነበር።
በሳምራዊው ትርጉምና በአንዳንድ ዕብራይስጥ ቅጂ ስሙ ሮዳኒም ተጽፎ መታወቂያው የሩድ (ግሪክኛ፦ ሮዶስ) ደሴት ሰዎች አባት እንደ ነበር ይገመታል። እንዲሁም በግሪክኛው ትርጉም ሮዲዮይ ሲባል ይህም ማለት የሩድ ሰዎች ሊሆን ይችላል። በዕብራይስጥም ይህ «ሮዳኒም» የያዋን ልጅ ስም ቢሆንም «-ኢም» የሚለው መድረሻ ብዙ ጊዜ ለብዙ ቁጥር (ለብሔር ስም) ይጠቀማል። በሌላ አስተሳሰብ ፈረንሳያዊው ምሁር ሳሙኤል ቦሻር «ሮዳኒም» በደቡብ ፈረንሳይ ካለው ከሮን ወንዝ (በጥንት፦ «ሮዳኑስ ወንዝ») ስም ጋር ግንኙነት እንደ ነበር አሰቡ።
በሌላ በኩል ዶዳኒም የሚለው አጻጻፍ በብዙዎች ቅጂዎች በመገኘቱ፣ ግንኙነት ከዶዶና በኤጲሮስ (ስሜን-ሜራብ ግሪክ እና አልባኒያ) ወይም ደግሞ ከዳርዳኒያ (የዛሬው ኮሶቮ አካባቢ) ጋር እንዳለው ታስቧል። እነዚህ አገሮች በግሪኮችና በእልዋሪቆን መካከል ነበሩ። ዳርዳኖይ የሚባል ብሔር በሆሜር ዘንድ በትሮአስ ወገን ተዋጉ። በግብጽም መዝገቦች «ዳርዳናዩ» የተባለ ግሪካዊ ብሔር በ፫ አመንሆተፕ ዘመን (1394-1355 አክልበ.) ሲጠቀስ፤ በኋላ ደግሞ በቃዴሽ ውግያ (1283 ዓክልበ.) «ዳኑኒም» የተባለ ጎሣ በኬጢያውያን ወገን ተዋጉ። እነዚህ ሕዝቦች ምናልባት ከ«ዶዳኒም» ጋር አንድላይ እንደ ሆኑ የሚያስቡ ደራስያን አሉ።
በ62 ዓ.ም. ግድም የተጻፈው አይሁዳዊ መጽሐፍ «የመጽሐፍ ቅዱስ ቅርሶች» (ሐሣዊ-ፊሎ የተባለው መጽሐፍ) እንደሚለው፣ ስሙ ድዎደኒም ተብሎ ልጆቹ ኢጤብ፣ በዓጥ እና ፌኔክ ይባላሉ። ይህ መጨረሻ ልጅ ፌኔክ በባቢሎን ግንብ ወቅት የያፌት ልጆች አለቃ ሆነ (ናምሩድና ዮቅጣን ለካምና ሴም ልጆች አለቆች ሲሆኑ ነው)።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:የኖህ ልጆች
ፊጂ
ፊጂ በሰላማዊ ውቅያኖስ የሚገኝ የደሴቶች አገር ነው። ዋና ከተማው ሱቫ ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አገራት
ኒውካስል፣ ኒው ሳውዝ ዌልስ
ኒውካስል (እንግሊዝኛ: Newcastle) በኒው ሳውዝ ዌልስ፣ አውስትራሊያ ውስጥ ያለ ትልቅ ከተማ ነው።
መደብ:መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
19ኛው ክፍለ ዘመን የግራኝና የልብነ ድንግል ታሪክ በአማርኛ
19ኛው ክፍለ ዘመን የግራኝና የልብነ ድንግል ታሪክ በአማርኛ ማለቱ በ19ኛው ክፍለ ዘመን የተደረሰ፣ የአህመድ ግራኝንና የአፄ ልብነ ድንግልን ታሪክ የሚያትት ድርሰት። እንዲሁም ስለ ኦሮሞ ታሪክ የሚዳስስ ታሪክ። በኮንቲ ሮሲኒ በ1899ዓ.ም. እንደታተመ ቀርቧል።
[[ስዕል:የግራኝናየልብነድንግልታሪክ.pdf|thumb|left|300px| ምስሉ ላይ ወይም እዚህ ላይ ቢጫኑ የመጽሐፉን ሙሉ ገጾች ማንበብ ይችላሉ|page=16]]
መደብ:ልብነ ድንግል መደብ:ግራኝ አህመድ [[መደብ:19ኛ ክፍለ ዘመን አማርኛ ሥነ ጽሑፍ
ሆዜ ማሪያ ኺሜኔዝ
ሆዜ ማሪያ ኺሜኔዝ ዴ ቫርጋስ (ጥር ፲፪ ቀን ፲፱፻፹፯ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለአትሌቲኮ ማድሪድ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ሐምሌ ፫
ሐምሌ ፫ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፫ኛው ቀን ሲሆን የክረምት ወቅት ፰ኛው ቀን ነው።   ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፷፫ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፷፪ ቀናት ይቀራሉ።
ያፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም
ያፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሐምሌ ፫
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
ያፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም
ትርጉሙ
ያፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሐምሌ ፫
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
ያፍ ወለምታ በቅቤ አይታሽም
ትርጉሙ
መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሐምሌ ፫
መደብ:ዕለታት
የነፋሱ ፍልሚያ
የነፋሱ ፍልሚያ በጃን ፊሊፕ ዌይል የተመራ ወይም ዳይሬክት የተደረገ የ 2019 የኢትዮጵያ ድራማ ፊልም ነው። በ 92 ኛው የአካዳሚ አዋርድስ ለምርጥ አለምአቀፍ ፊቼር ፊልም የኢትዮጵያ መግቢያ ሆኖ የተመረጠ ቢሆንም ለዕጩነት አልቀረበም ነበር።
ጭብጡ
ሁለት ወንድማማቾች በየራሳቸው መንገድ ተጠምደዋል። አንደኛው አትሌት የመሆን ህልሙን አንግቧል ሌላኛው ደግም ፎቶ አንሺ። የሁለቱም ለየቅል ነው ሩጫው አንድ ቦታ ላይ እስከሚገናኙ።
ዋቢ
መደብ:የኢትዮጵያ ፊልሞች መደብ:የ2019 ፊልሞች
ያፍ ዘመድ በመንገድ አይገድ
ያፍ ዘመድ በመንገድ አይገድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያፍ ዘመድ በመንገድ አይገድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የዛጔ ሥርወ-መንግሥት
የዛጐይ ሰርወ መንግስት 1643 እ.ኤ.አ. ባለው ጊዜ በአፍሪካ ስም ቀዳጅ የነበረ መንግስት ነበር።
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ
ናውሩ
ናውሩ በሰላማዊ ውቅያኖስ የሚገኝ ደሴት አገር ነው። ዋና ከተማ የለውም፣ ትልቁ ከተማ ግን ያሬን ነው።
መደብ:አገራት
ሐምሌ ፭
ሐምሌ ፭ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፭ኛው ቀን ሲሆን የክረምት ወቅት ፲ኛው ቀን ነው።   ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፷፩ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፷ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
መደብ:ዕለታት
ከተማ
[[ቶክዮ በአለማችን ከፍተኛ የህዝብ ብዛት ያላት ዋና ከተማ|thumbnail|350px|right]] ከተማ ቋሚ እና ሠፊ ህዝብ የሰፈረበት ቦታ ነው። ይህን ቦታ ለየት የሚያደርገው ራሱን የቻለ አስተዳደር ያለው ሲሆን ይህም የሚመራው በወጣ ህግ ነው።
*
ጌዎግራፊያ፡ማለቱ፡የምድር፡ትምህርት። 1833
ምናልባትም የመጀመሪያው የአማርኛ ጅዎግራፊ መጽሐፍ ሊባል የሚችለው ይህ መጽሐፍ በቄሱ ቻርለስ ዊሊየም ኢዘንበርግ በእንግሊዝ አገር በ1833 ዓ.ም ታተመ።   ስለ አውሮጳ ከተሞች፣ ስለ አገሮች፣ አህጉሮች፣ፈለኮችና ከዋክብት የሚያትተው ይህ መጽሐፍ  268 ገጾችን ያዝላል። ከታች የሚታዩትን ገጾች በመጫን ቀጥታ ማንበብ ወይም ዳውንሎድ አድርገው ቀስ ብለው ማንበብ ይችላሉ።
አስማተ ጳጳሳተ ኢትዮጵያ
አስማተ ጳጳሳተ ኢትዮጵያ ከአቡነ ፍሪምናጦስ ጀምሮ እስከ 1850ዎቹ ድረስ የነበሩትን የኢትዮጵያ ፓትሪያርኮች የሚዘረዝር ጽሑፍ ነው። በ1864 ተደርሶ በ1891 የታተመው ይህ ዝርዝር ከስር ቀርቧል። በዚያውም ግዕዝና የአማርኛ ሥነ ጽሑፍም አካቶ ይዟል።
መደብ: ተዋህዶ መደብ :19ኛ ክፍለ ዘመን አማርኛ ሥነ ጽሑፍ መደብ: ግዕዝ
ያፍላ የለው ቀርፋፋ
ያፍላ የለው ቀርፋፋ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያፍላ የለው ቀርፋፋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ያፍላ ለማኝ አደረገኝ ለማኝ
ያፍላ ለማኝ አደረገኝ ለማኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያፍላ ለማኝ አደረገኝ ለማኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ያፍላ የለው ቀርፋፋ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ያፍላ ለማኝ አደረገኝ ለማኝ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
2 March
2 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም የካቲት 23 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ቁርፋ ጨሌ (ወረዳ)
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ትሮጎዶላይት
ትሮጎዶላይት (ግሪክ፦ Τρωγλοδύται /ትሮግሎዲውታይ/፤ ሮማይስጥ፦ Troglodytae፣ Troglodyti) በግሪካውያንና ሮማውያን የታሪክ ጸሐፊዎች ዘንድ ዋሻ ውስጥ የሚኖሩ የጥንት ስዎች ነበሩ። የትሮጎዶላይት ሕዝብ በተለይ በቀይ ባሕር ዳር በአፍሪቃ እንደ ኖሩ ይጻፍ ነበር።
መደብ:ብሔሮች መደብ:የአፍሪካ ታሪክ
የማርያም ቅዳሴ ገፅ ፲፯
፻፴፬ ፤ ጸልዩ አቡነ ዘበሰማያት ። ፻፴፭ ፤ እንግዲህ እስከ ደኃሪት እስትንፋስ (ዕለተ ሞት) ድረስ ይህን ቃል እንስማ በምንከሰስበት ገንዘብ በሚፈረድብንና ይቅር በሚለን ገንዘብ ። ፻፴፮ ፤ ወልድ ለመፍረድና ይቅር ለማለት ከሰማየ ሰማያት እንደመጣ እንደዚሁም ይህ ኅብስት ከሳሽ ነው ፈራጅም ነው ይቅር ባይም ነው ። ፻፴፯ ፤ ከዚህ ከሚያስደነግጥ ቃል የተነሣ ነፍስ ትፍራ ሕዋስ ይንቀጥቀጥ በውስጥ ያለ ነፍስ የልብ ደጅም ይሰበር ። ፻፴፰ ፤ ይህን መለኮታዊ ኅብስት እንሆ ተቆረሰ ። ይህ ማኅየዊ ጽዋ እንሆ ተዘጋጀ ። የሚቀበል ይምጣ ። አስቀድሞ ራሳቹህን መርምሩ ሰውነታቹህንም አንጹ ። ፻፴፱ ፤ ንጹሕ ያልሆነ ሰው ቢኖር ይወገድ በኃጢአት የወደቀ ሰው ቢኖር አይርሳ የማይረሳ ነውና ። ፻፵ ፤ ይህን ቁርባን የሚያቃልል ሰው ቢኖር አይቅረብ ይከልከል እንጂ ይህ ኅብስት እንደምታዩት እንደ ምድራዊ ኅብስት ብላሽ አይደለም ። </span style=color:red>እሳት መለኮት ነው እንጂ ። ፻፵፩ ፤ ይህን ኅብስት የሚጎርስ ምን አፍ ነው ይህን ኅብስት የሚያላምጥ ምን ጥርስ ነው ይህን ኅብስት የሚችል ምን ሆድ ነው ።? ፻፵፪ ፤ አሁንም አምላካችን ሆይ እንደ ቸርነትህ ነው እንጂ እንደ ኃጢአታችን አይደለም እንበል ። ፻፵፫ ፤ አምላካችን ሆይ እንደ ቸርነትህ ነው እንጂ እንደ ኃጢአታችንም አይደለም (፫ ጊዜ) ። ፻፵፬ ፤ ከዚህም በኋላ የመድኃኔ ዓለም የመላዕክት ሠራዊት በመድኃኔ ዓለም ፊት ይቆማሉ ። መድኃኔ ዓለምን ያመሰግኑታል የመድኃኔ ዓለም ሥጋውና ደሙን ። ወደ መድኃኔ ዓለም ፊት እንቅረብ እርሱንም በማመን ለክርስቶስ እንገዛለን ።
←ወደ ገፅ ፲፮ ወደ ገፅ ፲፰→
ሐምሌ ፮
ሐምሌ ፮ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፮ኛው ቀን ሲሆን የክረምት ወቅት ፲፩ኛው ቀን ነው።   ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፷ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶፱ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
3 March
3 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም የካቲት 24 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
ዋጅካሬ
ዋጅካሬ የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት 8ኛው ሥርወ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
በ7ኛውና 8ኛው ሥርወ መንግሥታት ከተዘረዘሩት ፈርዖኖች ለብዙዎቹ ምንም ፍለጋ ወይም ቅርስ ስላልተገኘ፣ መቸም በእውነት እንደ ነገሡ አይታሥብም። ለዋጅካሬ ዘመን ግን አንድ ጽላት ሰነድ (የቆጵቶስ አዋጆች 'R') ይታወቃል። ይህ ሰነድ የመንግሥትን ነዋይ ለሚያጎዱ ሁሉ ቅጣቱን የሚወስን አዋጅ ነው።  በሰነዱ መጨረሻ «ዋጅካሬ፣ የሐብ ልጅ» ሲል፣ በመቅደሙ «ሔሩ ደመጂብታዊ» ይላል፤ ይህ የዋጅካሬ ሌላ ስም እንደ ሆነ በብዙ ይታስባል። ሰነዱ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ኢዲ (የሸማይ ልጅ) ይጻፋል። ሸማይ የቀድሚው የነፈርካውሆር ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኖ ነበር።
ዋጅካሬ በግብጽ ቀድሞ ዘመን መንግሥት መጨረሻ (2764-2763 ዓክልበ. ግድም) የነገሠው ፈርዖን ይመስላል። በአቢዶስ ፈርዖኖች ዝርዝር ላይ መጨረሻው ፈርዖን «ነፈሪርካሬ» ይባላል። በሸማይ መቃብር ውስጥ፣ አንድ ጽላት ከፈርዖኑ «ፐፒ ነፈሪርካሬ ተገኝቶ ለሸማይ ልጅ ኢዲ እንደ ተጻፈ ይታስባል።  ስለዚህ «ፐፒ ነፈሪርካሬ»፣ «ሔሩ ደመጂብታዊ» እና «ዋጅካሬ» ሁሉ የመጨረሻ ፈርዖን ስሞች እንደ ነበሩ ሊሆኑ ይቻላል።
በቶሪኖ ቀኖና ላይ በመጨረሻው ቦታ ስሙ ጠፍቷል፣ ፈርዖኑ ግን ለ1 ዓመት ተኩል እንደ ገዛ ይላል።
የውጭ መያያዣ
መደብ:የቀድሞ ዘመን ፈርዖኖች
ባቢሎን በሳሎን
ባቢሎን በሳሎን ከታህሳስ 17፣ 2002 ጀምሮ በኢትዮጵያ ብሔራዊ ተአትር ለዕይታ የበቃ የኮመዲ ዘውግ ያለው የውድነህ ክፍሌ ድርሰት ሲሆን አዘጋጁ ደግሞ ተስፋዬ ገብረሐና ናቸው። በሕዝቡ ጥያቄ መሠረት በድጋሚ ወደ መድረክ መጋቢት 18 ቀን 2011 ዓ.ም ተመልሶም ነበር።
ጭብጡ
ውብሸት እና ትዝታ አብሮ መኖርም ሆነ መለያየት ያልሆነላቸው ባልና ሚስት ናቸው። አንዱ የሌላውን እልህ ለማስወጣት ተግቶ እንቅልፍ ያጣል። በግድግዳ በከፈሉት ሳሌናቸው ውስጥ ተፈላጊነታቸውን እና ተደማጭነታቸውን ለማወጅ የቅናት የእልህ ጦር ይመዛሉ።
ዋቢ
መደብ:የኢትዮጵያ ትያትር ድራማዎች
የኢትዮጵያ ካርታ 1699
left|600px|thumb| በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
ያፍላ የለው ቀፋፋ
ያፍላ የለው ቀፋፋ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያፍላ የለው ቀፋፋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጀር
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ይሄ እንግዳ ቸኮለ ሊያድር ነው መሰለኝ
ይሄ እንግዳ ቸኮለ ሊያድር ነው መሰለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ይሄ እንግዳ ቸኮለ ሊያድር ነው መሰለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ይህ ሁሉ ከርከሬሻ ባንቺ የተነሳ
ይህ ሁሉ ከርከሬሻ ባንቺ የተነሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ይህ ሁሉ ከርከሬሻ ባንቺ የተነሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ፒጣና
ፒጣና በጥንታዊ አናቶሊያ (ሐቲ) ታሪክ የኩሻራ ንጉሥ ነበር።
የሚታወቀው ከልጁ አኒታ አዋጅ ነው። በዚያ ሰነድ ዘንድ ፒጣና የኩሻራ ንጉሥ ሲሆን በ1662 ዓክልበ.. ግድም ካነሽን ያዘ። ያሸነፈው ንጉሥ ምናልባት ዋርሻማ ነበር። በዚያም ዓመት ልጁ አኒታ ወደ ካነሽ ዙፋን ተከተለው።
«...የነሻ (ካነሽ) ንጉሥ በኩሻራ ንጉሥ ተማረከ። የኩሻራ ንጉሥ ፒጣና ከከተማው በብርታት ወጣ፤ ነሻ ከተማ በሌሊት በኃይል ያዘ። የነሻን ንጉሥ ማረከ፤ በነሻ ኗሪዎች ላይ ግን ክፋትን አላደረገም። ይልቁንም የሱ አባቶችና እናቶች አደረጋቸው። »
የአኒታ አዋጅ በሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋ በኬጥኛ ስለ ተጻፈ፣ ፒጣና «የኬጥያውያን መንግሥት» (ሂታይት) የሚባለው ግዛት መሥራች እንደ ነበር ይታመናል። ይህ ቋንቋ ከከተማው ካነሽ ስሙን «ነሺሊ» አገኘ፤ ከሐቲ ቋንቋ (ሐትኛ) የተለየ ነበረ። ኬጥኛ የተጻፈው በመስጴጦምያ በተደረጀው በኩነይፎርም ጽሕፈት ስለሆነ፣ የሕንዳዊ-አውሮጳውያን ተናጋሪዎች ከዚህ በፊት ለራሳቸው ፊደላት እንደ ፈጠሩ የሚሉ ትውፊቶች አጠያያቂ ናቸው።
መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
4 March
4 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም የካቲት 25 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
አፍሪካ አሜሪካውያን
አፍሪካ አሜሪካውያን (ጥቁር አሜሪካውያን ተብለው ይጠራሉ እና ቀደም ሲል አፍሮ-አሜሪካውያን) ከአፍሪካ የጥቁር ዘር ቡድኖች ከፊል ወይም ሙሉ የዘር ግንድ ያላቸው አሜሪካውያን ያቀፈ ጎሳ ነው።
ጀት
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ደን
thumb|300px|ፈርዖን ደን ከደቂቃ ሴት ዓላማ በታች የሆነውን ጠላት በዱላ ሲመታ።
ደን የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት (1ኛው ሥርወ መንግሥት) ፈርዖን ነበረ። ስሙ «ደን» ለመጀመርያው ጊዜ የስዕል ቃል ሳይሆን እንደ ፊደላት ለተናባቢ በሚጠቅሙ ምልክቶች (ደ፣ ነ) ተጻፈ። ሌላ ስም ሰምቲ ነበረው፣ ይህ ግን በስዕል ቃል ተጻፈ። በልጅነቱ ንጉሥ ሆኖ እናቱ መርኒት እንደራሴ ሆና ገዛች።
በስመቲ ዘመን የአባይ ሸለቆ ሕዝብ ቁጥር እጅግ ስለ በዛ ብዙ ሕንጻዎች ተሠሩ። በመቃብሩ አንድ ማኅተም የሥርወ መግሥቱ ፈርዖኖች ይዘርዝራል፦ ናርመር፣ አሃ (1 ቴቲ)፣ ጀር፣ ጀት፣ ደን እና መርኒት። ከያንዳንዱ ንጉሥ ስም በፊት «ቀንታመንቲው ሔሩ» የሚለው አርዕስት ይታያል። እነኚህ የአረመኔ ጣኦታት ስሞች ነበሩ። 136 ሎሌዎች ደግሞ ከሰምቲ ጋራ ተቀበሩ።
መደብ:የቀድሞ ዘመን ፈርዖኖች
አንኮበር
አንኮበር በ፲፯፻፳ ዓ/ም በሸዋው ነጋሲ በመርድ አዝማች አብዬ የተመሠረተችና በአልጋ ወሪሹ መርድ አዝማች አምኀ ኢየሱስ የተስፋፋች የሸዋ ከተማ ስትሆን ከደብረ ብርሃን ምስራቃዊ አቅጣጫ ፵፫ ኪሎ ሜትር ርቀት የስምጥ ሸለቆው አፋፍ ላይ ትገኛለች።
አንኮበር ከዐፄ ይኵኖ አምላክ (፲፪፻፸-፲፪፻፹፭ ዓ/ም) ዘመን ጀምሮ ለኢትዮጰያ ነገሥታት በማረፊያነት አገልግላለች። ዐፄ አምደ ጽዮን ፲፫፻፲፬-፲፫፻፵፬ ዓ/ም የድንኳን ከተማቸውን እንደተከሉባት ይነገራል። አስቲት ኪዳነ ምሕረት የርሳቸው ትክል ናት። ጦረኛዉ ዓፄ አምደ ጽዮን በ፲፫፻፴፭ ዓ/ም አዳልን ለማስገበር የዐማራን፣ የዳሞትን፣ የጐዣምን ሠራዊት ይዘው አንኮበር ሠፈሩ።ለ፬ ወራት ያህል እስከ ዘይላና በርበራ ድረስ በመዝለቅ ድል አድርገው አስገብረውታል።
ዐፄ ልብነ ድንግል (፲፭፻፰-፲፭፻፵ ዓ/ም) ደግሞ በተሻለ ሁኔታ በቦለድ የባለወልድን ቤተ ክርስቲያን ለማነጽ ጀምረው እንደነበር የሚጠቁሙ መረጃዎች አሉ። የከተማነት ታሪኳ የጐላው ግን ከግራኝ ወረራ በኋላ ተበታትኖ የቆየውን የጥንታዊ ሸዋን ግዛት አንድ ለማድረግ የሸዋ ስርወ-መንግሥት በአቤቶ ነጋሲ በመንዝ አጋንቻ ላይ በ፲፮፻፷፭ ዓ/ም ተጀምሮ በተከታታይ እስከ ፲፰፻፹፩ ዓ.ም የጥንት ኢትዮጶያ ግዛትን ለማስመለስ በተደረገው እንቅስቃሴ ነው። የኢትዮጵያ ዋና ከተማ ወደ ፲፫ኛው መቶ ክፍለ-ዘመን ሥር መሠረቱ የረር | እንጦጦ እስከዞረበትና በኋላም አዲስ አበባ እስከተቆረቆረችበት ጊዜ ድረስ በቀዝቃዛ አየሯ የምትታወቀው አንኮበር ለአምስት የሸዋ ነገሥታት በማእከልነት አገልግላለች።
አንኮበር የሸዋ ነገሥታት ቋሚ መናኸሪያ ለመሆን የበቃችው ከመርድ አዝማች አምኀየሱስ ዘመነ መንግሥት ሲሆን በ፲፱ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላዶ ሥልጣን በያዙት በንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት በይበልጥ ተስፋፍታ ነበር። ንጉሡ የእጅ ባለሙያዎችን በከፍተኛ ደረጃ ያበረታቱ ስለነበር፣ በርካታ የእደ ጥበብ ሥራዎች ይከናወኑባት ነበር። በቤተ መንግሥት የሚተዳደሩ ከሺ በላይ አናጺዎችና ግንበኞች በተለይም ባሩድ ቀማሚዎች፣ የጦር መሣሪያ ሠራተኞችና አንጥረኞች በወቅቱ ነበሩባት።
የንጉሥ ሣህለ ሥላሴ ዐልጋ ወራሽ ንጉሥ ኃይለ መለኮት ተተክተው ፰ ዓሙታት ያህል እንደገዙ ሸዋ በዓፄ ቴዎድሮስ ሠራዊት ተወረረ። የቴዎድሮስ ሠራዊት አንኮበር ከተማ ግቢው ቅጥሩ ውስጥ ከመግባቱ በፊት ሹማምንቱ የግቢውን ቤተ መንግሥቱን አቃጥለውታል። ዓፄ ቴዎድሮስም በቦታው ድንኳን ጥለው ጥቂት ቀናት ቆይተው የራሳቸውን ወኪል ሾመው ተመልሰዋል። ጥቂት ቆይቶ የሸዋ መኳንንት በአቤቶ ሰይፉ ሣህለ ሥላሴ መሪነት የዓፄ ቴዎድሮስን ተወካይ በዛብህን አባረው ግቢዉን ሲይዙ ዓፄ ቴዎድሮስ ለሁተኛ ጊዜ ወደ ሸዋ ዘምተዉ በተካሄደው ከፍተኛ ጦርነት አንኮበር ክፉኛ መጐዳቷን መረጃዎች ይገልፃሉ። ተዘርፋለች፥ተቃጥላለች።
የ፲፩ ዓመቱ ምኒልክና የሸዋ መኳንንት በግዞት ወደ ጎንደር ተወስደዋል። ምንይሊክ በዓፄ ቴዎድሮስ እጅ በእስራት ከነበሩበት መቅደላ አምልጠው ሲመለሱ አንኮበር እንደገና ተቋቁማ የጥንት ማዕረጓ ተመልሷል።
ዛሬ በአንኮበር ከዓፄ ምኒሊክ ቤተ መንግሥት ፍርስራሽ በተጨማሪ በተለያዩ ዘመናት የተሠሩ አምስት አብያተ ክርስቲያናትና ዘመናዊ የጎብኚዎች መቀበያ ይገኛሉ። እነሱም፦
ንጉሥ ምኒልክ እና ወይዘሮ ጣይቱ ብጡል የፋሲካ ዕለት ሚያዝያ ፳፭ ቀን ፲፰፻፸፭ ዓ/ም የጋብቻ ሥነ ስርዓታቸውን ሲፈጽሙ ቅዱስ ቁርባን የተቀበሉበት የአንኮበር መድኀኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን። ይህ ቤተ ክርስቲያን  በ፲፯፻፸፪ ዓ/ም ሥራው ቢጀመርም የተፈጸመው በንጉሥ ኃይለ መለኮት በ፲፰፻፵፮ ዓ/ም ነው።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች
ማክዶናልድ
ማክዶናልድ በ 1940 በሳን በርናርዲኖ ፣ ካሊፎርኒያ ፣ ዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በሪቻርድ እና በሞሪስ ማክዶናልድ የሚተዳደር ሬስቶራንት ሆኖ የተመሰረተ የአሜሪካ ሁለገብ ፈጣን ምግብ ኮርፖሬሽን ነው። ንግዳቸውን እንደ ሀምበርገር እንደገና አስጠመቁ፣ በኋላም ድርጅቱን ወደ ፍራንቻይዝ ቀየሩት፣ ወርቃማው ቅስቶች አርማ በ1953 በፎኒክስ፣ አሪዞና በሚገኝ ቦታ ተጀመረ። እ.ኤ.አ. በ1955 ሬይ ክሮክ የተባለው ነጋዴ ኩባንያውን እንደ ፍራንቻይዝ ወኪል ተቀላቀለ እና ሰንሰለቱን ከማክዶናልድ ወንድሞች ገዛ። ማክዶናልድ የቀድሞ ዋና መሥሪያ ቤቱን በኦክ ብሩክ፣ ኢሊኖይ ነበረው፣ ነገር ግን ዓለም አቀፉን ዋና መሥሪያ ቤቱን በሰኔ 2018 ወደ ቺካጎ አዛወረው።
ማክዶናልድ በገቢ በዓለም ትልቁ የሬስቶራንት ሰንሰለት ሲሆን ከ69 ሚሊዮን በላይ ደንበኞችን በየቀኑ ከ100 በላይ ሀገራት በ37,855 ማሰራጫዎች እስከ 2018 እያገለገለ ነው። ምንም እንኳን ማክዶናልድ በሀምበርገር፣ በቺዝበርገር እና በፈረንሣይ ጥብስ በብዛት የሚታወቅ ቢሆንም የዶሮ ምርቶችን፣ የቁርስ እቃዎችን እና ለስላሳዎችን ያቀርባሉ። መጠጦች, የወተት ሻካራዎች, መጠቅለያዎች እና ጣፋጭ ምግቦች. ኩባንያው የደንበኞችን ጣዕም በመቀየር እና በምግባቸው ጤናማነት ምክንያት ለሚያመጣቸው አሉታዊ ምላሽ ሰላጣ፣ አሳ፣ ለስላሳ እና ፍራፍሬ ጨምሯል። የማክዶናልድ ኮርፖሬሽን ገቢዎች ከኪራይ፣ የሮያሊቲ ክፍያ እና ፍራንቸዚዎች ከሚከፍሏቸው ክፍያዎች እንዲሁም በኩባንያው በሚተዳደሩ ሬስቶራንቶች ውስጥ ከሚሸጡት ሽያጭ የሚመጡ ናቸው። እ.ኤ.አ. በ 2018 የታተሙ ሁለት ሪፖርቶች እንደሚያመለክቱት ማክዶናልድ 1.7 ሚሊዮን ሠራተኞች ያሉት (ከዋልማርት ጀርባ 2.3 ሚሊዮን ሠራተኞች ያሉት) በዓለም ሁለተኛው ትልቁ የግል ቀጣሪ ነው። እ.ኤ.አ. ከ2020 ጀምሮ ማክዶናልድ ዘጠነኛ-ከፍተኛው የአለም የምርት ስም ግምገማ አለው።
ገብረመድህን
ገብረመድህን የተለያዩት ፍች ሊሆነው ይችላል፦
የአባት ስም
መደብ:የአያት ስሞች
ስኮትላንድ
ስኮትላንድ (ስኮትላንድ፡ ስኮትላንድ፣ ስኮትላንዳዊ ጋሊክ፡ አልባ የዩናይትድ ኪንግደም አካል የሆነች ሀገር ነች። ከታላቋ ብሪታንያ ደሴት ሰሜናዊ ሶስተኛ ክፍልን የምትሸፍን ዋና ላንድ ስኮትላንድ በደቡብ ምስራቅ በኩል 96 ማይል (154 ኪሎ ሜትር) ድንበር አላት። እና በሌላ መልኩ በሰሜን እና በምዕራብ በአትላንቲክ ውቅያኖስ ፣ በሰሜን ባህር በሰሜን ምስራቅ እና በአይሪሽ ባህር በደቡብ የተከበበች ናት ።አገሪቷ ከ 790 በላይ ደሴቶችን ያቀፈች ሲሆን በተለይም በሄብሪድስ እና በሰሜናዊ ደሴቶች ደሴቶች ውስጥ ይገኛሉ ። ዋና ከተማዋን ኤዲንብራን ጨምሮ የህዝቡ ብዛት በሴንትራል ቤልት - በስኮትላንድ ደጋማ ቦታዎች እና በደቡባዊ አፕላንድ መካከል ያለው ሜዳ - በስኮትላንድ ቆላማ አካባቢዎች።
ስኮትላንድ በ 32 የአስተዳደር ንዑስ ክፍሎች ወይም የአካባቢ ባለስልጣናት የተከፋፈለ ነው, የካውንስል አካባቢዎች በመባል ይታወቃሉ. ግላስጎው ከተማ በሕዝብ ብዛት ትልቁ የምክር ቤት አካባቢ ሲሆን ሃይላንድ በአካባቢው ትልቁ ነው። እንደ ትምህርት፣ ማህበራዊ አገልግሎቶች እና መንገዶች እና መጓጓዣ ያሉ ጉዳዮችን የሚሸፍን የተገደበ ራስን በራስ የማስተዳደር ስልጣን ከስኮትላንድ መንግስት ወደ እያንዳንዱ ንዑስ ክፍል ተወስዷል። ስኮትላንድ በዩናይትድ ኪንግደም ሁለተኛዋ ትልቅ ሀገር ነች እና በ 2012 ከህዝቡ 8.3% ይሸፍናል ።
የስኮትላንድ መንግሥት በ9ኛው ክፍለ ዘመን ራሱን የቻለ ሉዓላዊ አገር ሆኖ እስከ 1707 ድረስ ኖረ። በ1603 የስኮትላንድ ጄምስ ስድስተኛ በውርስ የእንግሊዝና የአየርላንድ ንጉሥ ሆነ፣ በዚህም የሶስቱ መንግሥታት ግላዊ አንድነት ፈጠረ። በመቀጠል ስኮትላንድ በግንቦት 1 ቀን 1707 ከእንግሊዝ መንግሥት ጋር የፖለቲካ ህብረት ፈጠረች አዲስ የታላቋ ብሪታንያ ግዛት። ህብረቱ የስኮትላንድ ፓርላማ እና የእንግሊዝ ፓርላማን የተከተለውን የታላቋ ብሪታንያ ፓርላማ ፈጠረ። እ.ኤ.አ. በ 1801 የታላቋ ብሪታንያ መንግሥት ከአየርላንድ መንግሥት ጋር የፖለቲካ ህብረት ፈጠረ (እ.ኤ.አ.) የታላቋ ብሪታንያ እና የሰሜን አየርላንድ ዩናይትድ ኪንግደም በ 1927)።
በስኮትላንድ ውስጥ፣ የዩናይትድ ኪንግደም ንጉሳዊ አገዛዝ ለቅድመ-ህብረት የስኮትላንድ መንግሥት ልዩ ልዩ ዘይቤዎችን፣ ማዕረጎችን እና ሌሎች የግዛት ምልክቶችን መጠቀሙን ቀጥሏል። በስኮትላንድ ውስጥ ያለው የህግ ስርዓት ከእንግሊዝ እና ከዌልስ እና ከሰሜን አየርላንድ የተለየ ሆኖ ቆይቷል። ስኮትላንድ በሁለቱም በህዝብ እና በግል ህግ ውስጥ የተለየ ስልጣንን ይመሰርታል። ከ 1707 እንግሊዝ ጋር ህብረትን ከተቀላቀለበት ጊዜ ጀምሮ በዩናይትድ ኪንግደም ውስጥ ካሉት የህግ ፣ የትምህርት ፣ የሃይማኖት እና ሌሎች ተቋማት ህልውና መቀጠል ለስኮትላንድ ባህል እና ብሄራዊ ማንነት ቀጣይነት አስተዋጽኦ አድርጓል ።
እ.ኤ.አ. በ 1999 ፣ የስኮትላንድ ፓርላማ እንደገና ተቋቁሟል ፣ በብዙ የሀገር ውስጥ ፖሊሲዎች ላይ ስልጣን ያለው 129 አባላትን ባካተተ ፣ ከስልጣን የተወከለ የፓርላማ አባል። የስኮትላንድ መንግሥት መሪ በስኮትላንድ ምክትል የመጀመሪያ ሚኒስትር የሚደገፈው የስኮትላንድ የመጀመሪያ ሚኒስትር ነው። ስኮትላንድ በዩናይትድ ኪንግደም ፓርላማ በ59 የፓርላማ አባላት ተወክላለች። ስኮትላንድ የብሪቲሽ-አይሪሽ ካውንስል አባል ነች፣ አምስት የስኮትላንድ ፓርላማ አባላትን ወደ ብሪቲሽ-አይሪሽ ፓርላማ ምክር ቤት በመላክ እንዲሁም በመጀመሪያው ሚኒስትር የተወከለው የጋራ የሚኒስትሮች ኮሚቴ አካል በመሆን።
ሥርወ ቃል
ስኮትላንድ የመጣው ከስኮቲ ነው፣ የላቲን የጌልስ ስም ነው። ፊሊፕ ፍሪማን በግሪክ ስኮቶስ (σκότος) ትይዩ የሆነውን "ጨለማ፣ ጨለማ" የሚለውን በመጥቀስ፣ ከህንድ-አውሮፓዊ ሥር * ስኮት የተሰኘ የወራሪ ቡድን ስም የመውሰድ እድልን ገምቷል። የኋለኛው የላቲን ቃል ስኮሺያ (“የጋልስ ምድር”) በመጀመሪያ አየርላንድን ለማመልከት ጥቅም ላይ ውሎ ነበር፣ በተመሳሳይም በጥንታዊ እንግሊዝ ስኮትላንድ ለአየርላንድ ጥቅም ላይ ውሏል። በመጨረሻው በ11ኛው ክፍለ ዘመን፣ ስኮትያ ከአልባኒያ ወይም ከአልባኒ ጎን ለጎን ከወንዙ ፎርዝ በስተሰሜን (ግዕላዊ ተናጋሪ) ስኮትላንድን ለማመልከት ጥቅም ላይ ውሏል። አሁን ስኮትላንድ የሚባለውን ሁሉ ለማካተት ስኮትላንድ እና ስኮትላንድ የሚሉትን ቃላት መጠቀም በመካከለኛው ዘመን መጨረሻ የተለመደ ሆ
የጥንት ታሪክ
የሮማውያን የብሪታንያ ድል ፈጽሞ አልተጠናቀቀም, እና አብዛኛው ዘመናዊ ስኮትላንድ በሮማውያን የፖለቲካ ቁጥጥር ስር አልነበሩም.[40] የመጀመሪያው የሮማውያን ወረራ ወደ ስኮትላንድ በ79 ዓ.ም. አግሪኮላ ስኮትላንድን በወረረ ጊዜ; እ.ኤ.አ. ወደ ደቡብ አፕላንድ. በ 1 ኛው ክፍለ ዘመን የተመሰረቱ የሮማውያን ምሽጎች ቅሪቶች በሰሜን በኩል እስከ ሞራይ ፈርት ድረስ ይገኛሉ። በሮማ ንጉሠ ነገሥት ትራጃን (አር. 98–117) የግዛት ዘመን የሮማውያን ቁጥጥር በታይን ወንዝ እና በሶልዌይ ፈርት መካከል ካለው መስመር በስተደቡብ ወደ ብሪታንያ አልፏል። በዚህ መስመር ላይ የትራጃን ተከታይ ሃድሪያን (አር. 117–138) በሰሜን እንግሊዝ የሃድሪያን ግንብ አቆመ፡ 12  እና ሊምስ ብሪታኒከስ የሮማ ግዛት ሰሜናዊ ድንበር ሆነ። የሮማውያን ተጽእኖ በደቡባዊው የአገሪቱ ክፍል ላይ ከፍተኛ ነበር, እናም ክርስትናን ወደ ስኮትላንድ አስተዋውቀዋል:  13-14 : 38
የአንቶኒን ግንብ የተገነባው ከ142 ጀምሮ በሃድሪያን ተከታይ አንቶኒኑስ ፒዩስ (አር. 138–161) ትእዛዝ ሲሆን የሮማን የስኮትላንድ ክፍል ከደሴቱ የማይተዳደር ክፍል በመከላከል በፈርት ኦፍ ክላይድ እና በፈርት ኦፍ ፈርት መካከል ካለው መስመር በስተሰሜን ይገኛል። ወደ ፊት። እ.ኤ.አ. 208-210 በካሌዶኒያ የተሳካ የሮማውያን ወረራ የተካሄደው በ197 በካሌዶኒያውያን የተደረገውን ስምምነት ለማፍረስ በንጉሠ ነገሥት ሰቨራን ሥርወ መንግሥት ንጉሠ ነገሥት ነበር ፣ ግን በታላቋ ብሪታንያ ላይ ዘላቂ ወረራ የተካሄደው በታላቁ ንጉሠ ነገሥት ሴፕቲዩስ ሞት ምክንያት ነው። ሰቬረስ (አር. 193–211) በኤቦራኩም (ዮርክ) ዘመቻ ላይ እያለ እና ካሌዶናውያን በ210–211 እንደገና አመጹ። በሴቨራን ዘመቻ የሮማውያን ጦር ያቆሙት ምሽጎች በአግሪኮላ በተቋቋመው አቅራቢያ ተቀምጠዋል እና በሃይላንድ ውስጥ በግሌን አፍ ላይ ተሰብስበዋል ።
ለሮማውያን ታሪክ ጸሐፊዎች ታሲተስ እና ካሲየስ ዲዮ፣ የስኮትላንድ ደጋማ ቦታዎች እና ከወንዝ ፎርዝ በስተሰሜን ያለው አካባቢ ካሌዶኒያ ተብሎ ይጠራ ነበር። ካሲየስ ዲዮ እንዳለው የካሌዶኒያ ነዋሪዎች ካሌዶኒያውያን እና ማኤታኢዎች ነበሩ። ሌሎች ጥንታዊ ደራሲያን "ካሌዶኒያን" የሚለውን ቅጽል በሰሜንም ሆነ በብሪታኒያ ውስጥ የትኛውም ቦታ ላይ ለማመልከት ተጠቅመውበታል, ብዙውን ጊዜ የክልሉን ሰዎች እና እንስሳት, ቀዝቃዛ የአየር ጠባይዋን, ዕንቁዋን እና ታዋቂ የእንጨት ኮረብታዎችን (ላቲን: ጨዋማ) ይጠቅሳሉ, ይህም 2 ኛ- ክፍለ ዘመን ዓ.ም ሮማዊው ፈላስፋ ቶለሚ፣ በጂኦግራፊው፣ ከ Beauly Firth ደቡብ-ምዕራብ እንደሆነ ገልጿል።[40] ካሌዶኒያ የሚለው ስም በደንከልድ፣ ሮሃሊየን እና ሺሃሊየን የቦታ ስሞች ላይ ተስተጋብቷል።
መካከለኛ እድሜ
ከስድስተኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ፣ አሁን ስኮትላንድ የሚባለው አካባቢ በሦስት አካባቢዎች ተከፈለ፡- ፒክትላንድ፣ በማዕከላዊ ስኮትላንድ ውስጥ የትንንሽ ጌትነት ሥምሪት ሥራ፤፡ 25–26   ደቡብ ምሥራቅ ስኮትላንድን የገዛው የኖርተምብሪያ አንግሎ ሳክሰን መንግሥት፤፡ 18– 20  እና ዳል ሪያታ፣ በአየርላንድ ሰፋሪዎች የተመሰረቱት፣ የጌሊክ ቋንቋንና ባህልን ይዘው ይመጡ ነበር።. ሥዕሎቹ እስከ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ባሪያዎችን ያቆዩ ነበር (በአብዛኛው በጦርነት የተያዙ)።፡ 26–27
በ Pictland እና Northumbria ላይ የጌሊክ ተጽእኖ ሚስዮናውያን ሆነው በሚሰሩት ብዛት ባላቸው የጌሊክ ተናጋሪ ቀሳውስት አመቻችቷል።፡ 23–24  በስድስተኛው ክፍለ ዘመን በአዮና ደሴት ሲሰራ፣ ሴንት ኮሎምባ ከመጀመሪያዎቹ እና በጣም ታዋቂዎቹ ሚስዮናውያን አንዱ ነበር። 39  ቫይኪንጎች ስኮትላንድን መውረር የጀመሩት በስምንተኛው ክፍለ ዘመን ነው። ዘራፊዎቹ ባሪያዎችን እና የቅንጦት ዕቃዎችን ቢፈልጉም ዋናው ተነሳሽነታቸው መሬት ለማግኘት ነበር። በጣም ጥንታዊዎቹ የኖርስ ሰፈሮች በሰሜናዊ ምዕራብ ስኮትላንድ ውስጥ ነበሩ, ነገር ግን በመጨረሻ በባህር ዳርቻ ላይ ብዙ ቦታዎችን አሸንፈዋል. የድሮው ኖርስ በሰሜናዊ ደሴቶች ውስጥ ጋሊክን ሙሉ በሙሉ ተፈናቅሏል፡ 29–30
በዘጠነኛው ክፍለ ዘመን የኖርስ ስጋት ሲናድ ማክ አይልፒን (ኬኔዝ 1) የሚባል ጌኤል በፒክትላንድ ላይ ስልጣን እንዲይዝ ፈቀደለት፣ የዘመናችን ነገሥታት የዘር ሐረጋቸውን የሚከተሉበት ንጉሣዊ ሥርወ መንግሥት አቋቋመ፣ እና የፒክቲሽ ባሕል መጨረሻ መጀመሪያ ላይ ምልክት ያደርጋል። 31–32   አልባ የሚባለው የሲናኤድ መንግሥት እና ዘሮቹ በባህሪው ጌሊካዊ ነበሩ ነገር ግን ከፒክትላንድ ጋር በተመሳሳይ አካባቢ ነበር። በአሥረኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ፣ የፒክቲሽ ቋንቋ ተናጋሪዎቹ ወደ ጋሊሊክ ሲቀየሩ ጠፋ።፡ 32–33  ከምሥራቃዊ ስኮትላንድ ከወንዙ ፎርዝ በስተሰሜን እና ከወንዙ ስፓይ ወንዝ በስተደቡብ፣ መንግሥቱ በመጀመሪያ ወደ ደቡብ፣ ወደ የቀድሞ የሰሜንምብሪያን መሬቶች፣ እና በሰሜን በኩል ወደ ሞራይ።፡ 34–35  በሚሌኒየሙ መባቻ አካባቢ፣ በግብርና መሬቶች ላይ ማእከላዊነት ተፈጠረ እና የመጀመሪያዎቹ ከተሞች መመስረት ጀመሩ፡ 36–37
በአስራ ሁለተኛው እና አስራ ሶስተኛው ክፍለ ዘመን አብዛኛው የስኮትላንድ ግዛት በአንድ ገዥ ቁጥጥር ስር ነበር። መጀመሪያ ላይ የጌሊክ ባህል የበላይ ነበር፣ ነገር ግን ከፈረንሳይ፣ እንግሊዝ እና ፍላንደርዝ የመጡ ስደተኞች የበለጠ የተለያየ ማህበረሰብ ፈጥረዋል፣ የጌሊክ ቋንቋ በስኮቶች መተካት ጀመረ። ባጠቃላይ የዘመኑ ብሔር-አገር ከዚህ ወጣ። በዚህ ጊዜ መጨረሻ ላይ ከእንግሊዝ ጋር የተደረገ ጦርነት የስኮትላንድ ብሔራዊ ንቃተ ህሊና እድገት ጀመረ።፡ 37-39 : 1  ዴቪድ 1ኛ (1124–53) እና ተተኪዎቹ የንጉሣዊ ኃይልን ያማከለ፡ 41-42  እና ዩናይትድ ዋና ስኮትላንድን በመቆጣጠር ክልሎችን ያዙ። እንደ ሞራይ፣ ጋሎዋይ እና ካትነስ በ1164 የሶመርሌድ ሞትን ተከትሎ በተለያዩ የስኮትላንድ ጎሳዎች ሲገዙ በነበሩት ሄብሪዶች ላይ ስልጣኑን ማራዘም ባይሳካለትም። ሁለቱም የአንግሎ-ኖርማን ገቢ ፈጣሪዎች እና ተወላጆች የጌሊክ አለቆች ንጉሱን በማገልገል ምትክ መሬት ተሰጥቷቸዋል።፡ 53–54  በዚህ ጊዜ ውስጥ ከስኮትላንድ ደቡብ ጎረቤት ጋር ያለው ውስብስብ ግንኙነት የስኮትላንድ ነገሥታት የእንግሊዝ የፖለቲካ አለመረጋጋትን ለመበዝበዝ የተሳካ እና ያልተሳካ ሙከራ በማድረግ ይታወቃል። በመካከለኛው ዘመን በስኮትላንድ እና በእንግሊዝ መካከል ረዥሙ የሰላም ጊዜ፡ ከ1217-1296 *
ይህ ሁሉ ጠባሳ ባንቺ የተነሳ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ብሉይ ኪዳን
ብሉይ ኪዳን ከክርስቶስ ልደት በፊት በልዩ ልዩ ሰዎች እንደ ሙሴ፣ ዳዊት፣ ሰሎሞን፣ ወይም ነቢያት እንደ ዳንኤል የተጸፈው የመጽሐፍ ቅዱስ መጀመሪያ ክፍል ነው ። እነዚህ መጻሕፍት በጠቅላላ በአይሁድና እና በክርስትና ይቀበላሉ።
መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ
ጀድካሬ ኢዜዚ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ጋስቶን ራሚሬዝ
ጋስቶን ኤዘኪል ራሚሬዝ ፔሬይራ (ኅዳር ፳፫ ቀን ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለሳውዝሃምፕተን ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ሰው ለሰው
ሰው ለሰው ከመጋቢት 03፣ 2010(እ.ኤ.አ) ጀምሮ በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ለዕይታ የበቃ የአማርኛ ተከታታይ ድራማ ሲሆን ፕሮድዩስ ያደረጉት ብስራት ገመቹ ፣ መስፍን ጌታቸው ፣ ዳንኤል ኃይሌ እና ሰለሞን ዓለሙ ናቸው። የድርሰት ሥራው የታምሩ ብርሃኑ ፣ መስፍን ጌታቸው ፣ ነብዩ ተካልኝ እና ሰለሞን ዓለሙ ፈለቀ ነው።
ጭብጡ
መስፍን እና ማሕሌት ለፍትህ ይተጋሉ። የሥራ ባልደርባቸው አስናቀ ህገ ወጥ በሆነ ተሰማርቷል። ልጃቸው ብሩክ የወንድሟ ገዳይ ተብሎ በእባቷ የሚታመን መድኃኒት ከተባለች ልጃቸው ጋር የፍቅር ግኑኝነት ውስጥ ይሆናሉ። እነርሱን ለማለያየት የመዲ እናት የማትሰራው ሸር የለም። በሌላ መልኩ የአስናቀን የህገ ወጥ ስራ ለማጋለጥ ለትቀን የሚተጉ መርማሪ ፖሊሶች አይሆኑ ይሆናሉ።
ዋቢ
መደብ:የኢትዮጵያ ተከታታይ አማርኛ ድራማዎች መደብ:በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን የቀረቡ ተከታታይ ድራማዎች
ደቡብ ሱዳን
ደቡብ ሱዳን በ2003 ዓ.ም. ከሱዳን የተገነጠለ አዲስ ሀገር ነው። ዋና ከተማው ጁባ ነው።
ከ፷ በላይ ኗሪ ቋንቋዎች እያሉ መደበኛው ቋንቋ ግን እንግሊዝኛ ነው። አሁን ከሀገሩ 8 ሚሊዮን ኗሪዎች ምናልባት ስልሳ ከመቶ ክርስቲያኖች ናቸው።  ከነዚህ አብዛኞቹ የሮማ ካቶሊክ ወይንም የአንግሊካን ቤተክርስቲያን ምዕመናን ናቸው።
መደብ:የአፍሪካ አገራት
ኢካሮስ
አባትና ልጅ ክንፋቸውን እያራገቡ መብረር ሲጀምሩ ኢካሮስ ልቡ እንደሸፈተና በኋላም መሬትን እየለቀቁ ወደ አየሩ ሲቀዝፉ ኢካሮስ በደስታ እራሱን መቆጣጠር እንዳቃትው ታሪኩ ያትታል። የአባቱን ምክር ረስቶ፣ ወደ ሰማይ፣ ወደ ላይ ፀሐይን ተጠግቶ በመብረሩም  ክንፉን አጣብቆ የያዝው ሰም በመቅለጡ ኢካሮስ ወደ ባሕሩ ወደቆ እንደተከሰከሰ አፈታሪኩ ያትታል። ይህ ባሕር እስከ አሁን ዘመን የኢካሮስ ባሕር ወይንም ኢካርያ ይባላል።
አንድ አንድ ታሪክ አጥኘወች የዚህን አፈታሪክ መልዕት ሰዎች ከመጠን ያለፈ የገንዘብ፣ የስልጣልን፣ የመታዎቅ ወዘተ...ፍላጎት ባደረባቸው ጊዜ ውድቀታቸውም በዚያው ልክ ይፋጠናል እሚል ነው።
ማጣቀሻ
መደብ: የግሪክ አፈታሪክ
ምስካዬ ኅዙናን መድኀኔ ዓለም
thumb|right|450px|ምስካዬ ኅዙናን መድኀኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን ምስካዬ ኅዙናን መድኀኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን፣ አዲስ አበባ
'
“ሞዓ አንበሳ ዘእምነገደ ይሁዳ ፤ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሥዩመ እግዚአብሔር ንጉሠ ነገሥት ዘኢትዮጵያ
ይድረስ ከብፁዕ አባቴ እጨጌ ገብረ ጊዮርጊስ እንደምን ሰንብተዋል ፤ እኛ እግዚአብሔር ይመስገን ደህና ነን። እስካሁን ባለነው አኳኋን የምናስበው ለናንተ ነው እንጂ ወደኛ ምንም የሚያሳስብ የለም። ይልቁንም የኛ እዚህ መሆንና በየጊዜው ጀኔቭ በሚደረገው ስብሰባ ፤ ቢፈቀድልን የኛ መሄድ ባይፈቀድልንም መላክተኛችንን መላክ ለመጣንበት ጉዳይ ዋና ረዳታችን ስለሆነ የፈጣሪያችን ፍርድ የኢትዮጵያን ጉዳይ እስካጠቃለልን ድረስ እዚሁ ሆኖ ማዳመጥ የሚያስፈልግ መሆኑን ስለተረዳነው የፈጣሪያችንን ቁርጥ እስክናውቅ ድረስ በዚሁ በእንግሊዝ አገር ለመቆየት ቆርጠናል።
የእግዚአብሔር ቸርነት ፈቅዶልንና አሰናብቶን ወደ ኢየሩሳሌም እስከምንመጣበት ቀን ድረስ የሃይማኖት ችግር እንዳያገኘን የሚያድጉትም ልጆቻችን የሃይማኖታቸውን መሠረት እንዳያጡት አስበን አንድ ጽላትና አምስት መነኮሳት የሚያስፈልጉትን ንዋየ ቅድሳትና መጻሕፍት ሰጥተውት ይዞ እንዲመጣ አባ ሐናን ልኬዋለሁና ከመምህር ገሪማ ጋራ ተማክራችሁ ዐቢይ ጾም ሳይገባ እንዲደርስ አድርጋችሁ እንድትልኩልን ይሁን።
በየጠረፋችንም ተሰደው በሰው ግዛት ላሉትም ሰዎቻችን እንደዚሁ ሰው መላክ አስፈላጊ ሳይሆን አይቀርምና እየተመካከራችሁበትና ፈቃዱ የሚሆን መነኩሴ እየመረጣችሁ እስክናስታውቃችሁ ድረስ መጠበቅ ነው።
ጥር ፲፫ ቀን ፲፱፻፳፱ ዓ/ም ፣ ሎንዶን”
እጨጌ ገብረ ጊዮርጊስም ይሄ መልእክት እንደደረሳቸው በኢየሩሳሌም ዴር ሡልጣን የኢትዮጵያ ገዳም የነበረውን፣ በስመ መድኀኔ ዓለም የተጠራ ጽላት ፤ ለቁርባንና ለጸሎት የሚያስፈልጉትን ንዋየ ቅድሳት እና መጻሕፍት ጭምር በአምስት መነኮሳት እጅ አስይዘው በፍጥነት ወደእንግሊዝ አገር ላኩ።
የተላኩትም መነኮሳት፦ ናቸው። እነዚህ መነኮሳትም እንግሊዝ አገር እንደደረሱ፣ ሚያዝያ ፳፯ ቀን ፲፱፻፳፱ ዓ/ም አንድ መካነ ጸሎት ባርከው እንደ ቤተ ክርስቲያን ሕግ የጸሎትና የቁርባን ሥርዓት ያደርጉ ጀመር። ከዚያም የተነሳ ያች ቤተ ክርስቲያን በስደት ያለች ኦርቶዶክሳዊት የኢትዮጵያ ቤተ ክርስቲያን ተብላ ትጠራ ጀመር።
የፋሺስት ኢጣልያ ኃይል ተደምስሶ የኢትዮጵያ ነጻነት ሲመለስ ይሄ በስደት እንግሊዝ አገር የነበረው የመድኀኔ ዓለም ጽላትም ከግርማዊት እቴጌ መነን ጋር ነሐሴ ፳፫ ቀን ፲፱፻፴፫ ዓ/ም ተመልሶ አገሩ ገባ። ከዚያም በኋላ ሚያዝያ ፳፯ ቀን ፲፱፻፴፭ ዓ/ም በቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ሆስፒታል ቅጽር ግቢ በታነፀው ቤተ ክርስቲያን “ምስካዬ ኅዙናን መድኀኔ ዓለም” ተብሎ ቅዳሴ ቤቱ ተከበረ።
በስደት በነበሩበት ዘመናት ሥርዓተ ቅዳሴ እንደተለመደው በግዕዝ ሲዘመር፣ በሥርዓቱ ውስጥ የተካተቱት ጸሎቶችም ሆኑ የቅዱስ ወንጌል ምንባብ፣ ወዘተ. ግን በአማርኛ ቋንቋ ነበር የሚነበቡት። አሁንም ይሄ ታቦት ተመልሶ ከገባ በኋላ በአባ ሐና ጅማ እና በአባ ኃይሌ ብሩክ መሪነት ሥርዓቱ ቀጠለ። በአገሪቱም ይሄ አዲስና ምእመኑን የሚያሳትፍ ተራማጅ ሥርዓት በኢትዮጵያ በጊዜው ያልተለመደ ቢሆንም የከተማው ምእመናን ጧት እና ማታ የምስካዬ ኅዙናን መድኀኔ ዓለምን ቤተ ክርስቲያን ማዘውተር ልምድ ሆነ። በተጨማሪም፣ የአጥቢያው ተፈሪ መኮንን ትምህርት ቤት እና እቴጌ መነን ትምህርት ቤት ተማሪዎች እሑድ እሑድ የማይለዩ አስቀዳሾች ነበሩ። በዚህ ዓይነት እስከ ፲፱፻፵ ዓ/ም ቆይቶ በጊዜው የነበረበት የቅዳሴ ቤት መጥበብ ግልጽ ስለሆነ ንጉሠ ነገሥቱ አሁን ቤተ ክርስቲያኑ የሚገኝበትን ቦታ ለአዲስ ቤተ ክርስቲያን ግንባት እንዲሆን አዘዙ።
የቤተ ክርስቲያን ግንባታ
ግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ የአዲሱን የምስካዬ ኅዙናን መድኀኔ ዓለም ቤተ ክርስቲያን መሠረት ድንጋይ ሚያዝያ ፳፯ ቀን ፲፱፻፵ ዓ/ም ሲያስቀምጡ አትኩሮታቸው ወጣቱ ትውልድ ላይ እንደነበር ያደረጉት ንግግር ያመለክታል።
“… በተፈሪ መኮንን ተማሪ ቤት ክበብ ውስጥ ይህን የአዲሱን ቤተ ክርስቲያን መሠረት ስንመሠርት በዚህ ተማሪ ቤት የሚማሩት ክርስቲያናውያን ወጣቶች የኦርቶዶክሳዊት ሃይማኖታቸውን ሥርዓት እንዲጠቀሙበት አስበን ነው።
የጥበብ መጀመሪያ እግዚአብሔርን መፍራት ነው ፤ ሃይማኖቱን የማያከብር ሃይማኖት የሌለው፣ እርሱም የሚያምነው ደገፋ የሌለው፣ እርሱንም ማንም የማያምነው የሁለት ዓለም ስደተኛ ነው። ፍሬውን ለማየት ተስፋችን እርሱ ምስካዬ ኅዙናን መድኀኔ ዓለም ነው።” የቤተ ክርስቲያኑ ሕንፃ ግንባታ በሚካሄድበት ጊዜ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ በቅርብ እንደተረዳው፣ ንጉሠ ነገሥቱ፣ ልዑላን እና ልዑላት ቤተ ሰቦቻቸው፤ መሳፍንቱ እና መኳንንቱ የሕንፃውን መገንቢያ ድንጋይ በትከሻቸው እያቀረቡ እንደተሳተፉ ተገንዝቧል።
በዚህ ዓይነት እርምጃ ተገንብቶ፣ ልክ በሁለት ዓመቱ በ፲፱፻፵፪ ዓ/ም ግንባታው ተፈጽሞ ቤተ ቅዳሴው ሚያዝያ ፳፯ ቀን ተመረቀ።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:አብያተ ክርስቲያናት
ቁኒ (ወረዳ)
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
የማርያም ቅዳሴ ገፅ ፲፰
፻፵፭ ፤ መኳንንት ደጆቻችሁን ክፈቱ ። ፻፵፮ ፤ የቆማቹህ ሰዎች ራሳችሁን ዝቅ ዝቅ አድርጉ ። ፻፵፯ ፤ አቤቱ ሁሉን ለፈጠርህ ለማትታይ አምላክ ለአንተ ሰውነታችንን እንዘረጋለን ሁሉን ለምታዋርድ ለአንተ ራሳችንን እናዋርዳለን ሁሉን ለምታሰግድ ለአንተ እንሰግዳለን ሁሉን ለምትገዛ ለአንተ እንገዛለን ። ፻፵፰ ፤ የተሠወረውን የምትገልጽ የተገለጸውን ሁሉ የምትሠውር ሆይ በውስጥ ያለውን የምታወጣ በውጭ ያለውን የምታስገባ ሆይ ። አሁንም በእውነት የሚጠሩህን የወገኖችህን ጩኸታቸውን ስማ ። ፻፵፱ ፤ በፍርሃት ሆናችሁ ለእግዚአብሔር ስገዱ አቤቱ በፊትህ እንሰግዳለን እናመሰግንሃለንም ። ፻፶ ፤ ጸሎተ ንስሐ ። ፻፶፩ ፤ ተመልከት ቅድሳት ለቅዱሳን ነው ። ቅዱስ አብ አንድ ነው ። ቅዱስ ወልድም አንድ ነው ። መንፈስ ቅዱስም አንድ ነው ። ፻፶፪ ፤ እግዚአብሔር ከሁላችሁ ጋራ ይሁን ። ከመንፈስ ጋራ ። አቤቱ ክርስቶስ ማረን (፳፩ ጊዜ) ። ፻፶፫ ፤ በንስሐ ውስጥ ያላችሁ ሰዎች ራሳችሁን ዝቅ ዝቅ አድርጉ ። ፻፶፬ ፤ ከዚህ በኋላ ወደ ሕዝቡ ተመልሶ አምላካችን እግዚአብሔር ሆይ ቅዳሴ ሐዋርያት ቁጥር ፺፭ - ፻፳፮ ። ፻፶፭ ፤ ሐዳፌ ነፍስ ። እናንተ የክርስቲያን ወገን ሆይ በዚች ቀን እንደተሰበሰባችሁ እንደዚሁ ክብርት በምትሆን በደብረፅዮንና በሰማይ ባለች ነፃ በምታወጣ በእየሩሳሌም ይሰብስባችሁ ። ፻፶፮ ፤ ይህንንም የማርያም የምስጋናዋን ቃል እንደሰማችሁ የሕፃናትን የምስጋና ቃል ይልቁንም ከጣዕሙ ብዛት የተነሳ አጥንትን የሚያለመልም የመላዕክትን ምስጋና እንደዚሁ ያሰማችሁ ። ፻፶፯ ፤ የእሳት ነበልባል ድንኳኖች ወደ ተተከሉበት የካህናት አለቃ ወዳለበት ያግባችሁ የተሳለ የፊቱ መልክ ከዚያ አለ ። ንጹሕ አክሊልና ብሩህ ልብስ ከዚያ አለ ። እርሱም ከላይ የተገኘ ነው እንጂ የስው እጅ ያልተጠበበበት ነው ። ፻፶፰ ፤ የቅዱሳን ማኀበር ወዳለበት ያግባችሁ ያስተማሩ የሐዋርያትም ማኀበር ድል የነሱ የሰማዕታት ማኀበር ብሩካን የሚሆኑ የጻድቃንም ማኀበር የተሾሙ የካህናት ማኀበር ትጉሃን የሚሆኑ የመላዕክት ማኀበር ፍፁማን ደናግልና የመነኮሳት ማኀበር ወዳለበት ያግባችሁ ። ከሁሉ በላይ ከሆነች ከአንዲት ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ፍፁም አንድነቷ ሁሉ ጋራ ከነርሱም ጋራ ታቦትዘዶር ወዳለችበት ይህችውም እመቤታችን ማርያም ናት ። ፻፶፱ ፤ እንግዲህ ሞትን የምታለብስና ወደ ሲኦል የምታወርድ ትዕቢትና መታጀርንም ጌጥ አናድርግ ። ፻፷ ፤ እንግዲህ የሥጋ ንጽሕና ብቻ ያይደለ ትሕትናን ከንጽሕና ጋራ ገንዘብ እናድርግ ። መንፈስን ንጹሕ በማድረግ ነብያት እግዚአብሔርን አይተውታልና ። ፻፷፩ ፤ እንግዲህ እንደሐዋርያት ፍቅርን የዋሃትንም ገንዘብ እናድርግ ጌታቸውን ወደውታልና የዓመፃ ማሠሪያን ሁሉ ያሥሩ ይፈቱም ዘንድ እንደርሱ ያለውን ሥልጣን የሰጣቸው ።
←ወደ ገፅ ፲፯ ወደ ገፅ ፲፱→
ነጠላ
ነጠላ በኢትዮጵያውያን እና በኤርትራውያን ከሚለብሱት ጥጥ የተሰራ ድርብ ሽፋን ያለው ስካርፍ ነው።
መደብ:አለባበስ
1ኛ-6ኛ
የአፍሪካ ሀገራት ባንዲራዎች ከዚህ ናቸው።
ለ
ሊቢያ
ላይቤሪያ
ሌሶቶ
መ
መዕከለዊ አፍሪካ
ማሊ
ማላዊ
ማዳጋስካር
ምዕራብ ሳሃራ
ሞሪሽየስ
ሞሪታንያ
ሞሮኮ
ሞዛምቢክ
ረ
ሩዋንዳ
ሰ
ሱዳን
ሴኔጋል
ስዊዘርላንድ
ሶማሊያ
በ
ቡሩንዲ
ቡርኪ ንፋሶ
ቤኒን
ተ
ቱኒዚያ
ቶጎ
ቸ
ቻድ
ነ
ኒጄር
ናይጄሪያ
አ
ኡጋንዳ
ኢትዮጵያ
ኤርትራ
ከ
ካሜሩን
ኬንያ
ኮት ዲቯር ኮንጎ
ኮንጎ ዲ.ሪ
ዘ
ዚምባብዌ
ዛምቢያ
የ
የኢትዮጵያ መንግሥት
የደቡብ አፍሪካ ሕብረት
ዩጋንዳ
ደ
ደቡብ አፍሪካ
ደቡብ ሱዳን
ጀ
ጅቡቲ
ገ
ጊኔ-ቢሳው
ጋምቢያ
ጋና
ግብፅ
መደብ:ሰንደቅዓላማ
መደብ:አገራት
ይህ አንበሳ ደም ደም አገሳ
ይህ አንበሳ ደም ደም አገሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ይህ አንበሳ ደም ደም አገሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
መንግስቱ
መንግስቱ የተለያዩት ፍች ሊሆነው ይችላል፦
የተሰጠ ስም
መደብ:የሚሰጥ ስሞች
ሳውዝሃምፕተን እግር ኳስ ክለብ
ሳውዝሃምፕተን እግር ኳስ ክለብ (እንግሊዝኛ፦ Southampton Football Club) በሳውዝሃምፕተን ከተማ እንግሊዝ አገር የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
የካቲት ፫
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
5 March
5 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም የካቲት 26 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
አባ ሊቃኖስ
ጻድቁ ገድላቸውን የፈጸሙት በኢትዮዽያ ቢሆንም ሃገረ ሙላዳቸው የጥንቱ የሮም ግዛት የሆነችው ታናሽ እስያ ናት:: አባ ሊቃኖስ ከዘጠኙ (ተስዓቱ) ቅዱሳን አንዱ ናቸው:: ዘጠኙ ቅዱሳን ተወልደው ያደጉት ምንም በአንድ የሮም ግዛት ሥር ቢሆንም መነሻ ቦታቸው ግን የተለያየ ነው::
ኩታ
ኩታ ብዙ ኤርትራውያን እና ኢትዮጵያውያን ወንዶች ከቺፎን የተሰራ ልብስ ሲለብሱ በተለይም ቤተክርስትያን ሲሄዱ ጭንቅላትና ትከሻቸውን ለመሸፈን የሚጠቀሙበት ልብስ ነው።
መደብ:አለባበስ
ዘይት
ዘይት ማንኛውም ፖላር ያልሆነ ኬሚካላዊ ንጥረ ነገር በዋነኛነት ከሃይድሮካርቦኖች የተዋቀረ እና ሃይድሮፎቢክ (ከውሃ ጋር የማይቀላቀል) እና ሊፊፊሊክ (ከሌሎች ዘይቶች ጋር የተቀላቀለ) ነው። ዘይቶች አብዛኛውን ጊዜ ተቀጣጣይ እና ወለል-አክቲቭ ናቸው. አብዛኛዎቹ ዘይቶች በክፍል ሙቀት ውስጥ ፈሳሽ የሆኑ ያልተሟሉ ቅባቶች ናቸው.
ይህ እንግዳ ቸኮለ ሊያድር ነው መሰለኝ
ይህ እንግዳ ቸኮለ ሊያድር ነው መሰለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ይህ እንግዳ ቸኮለ ሊያድር ነው መሰለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቃጫማ
ታዋቂ ሰዎች
ቃጫማ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ማቴዎስ
ማቴዎስ የሚለው ስም ልዩ ልዩ ትርጉሞች አሉት።
ሐምሌ ፲፪
ሐምሌ ፲፪ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፲፪ኛው ቀን ሲሆን የክረምት ወቅት ፲፯ኛው ቀን ነው።   ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፶፬ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶፫ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ይህ ከርከሬሻ ዳቦዬን ለማንሻ
ይህ ከርከሬሻ ዳቦዬን ለማንሻ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ይህ ከርከሬሻ ዳቦዬን ለማንሻ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የአኪሊዮስ ተረከዝ
250px|thumbnail|right| አኬሊዮስ በቀስት ተረከዙን እንደተመታ የሚዘክር ሃውልት የትሮጃንን ጦርነት ከተካፈሉ ሁሉ አኪሊዮስ ዋናው ጀግና እንደነበር ሆሜር በድርሰቱ በኢሊያድ ያስነብባል። ግሪኮች የዚህን ምክንያት እንዲህ ሲሉ በአፈታሪካቸው ይናገራሉ፦
አኪሊዮስ ሕጻን እያለ ወደፊት በጦርነት እንደሚሞት ትንቢት ይነገር ነበር። እናቱም ልጇ እንዳይሞትባት ስለፈራች መፍትሄ ታፈላልግ ነበር። ምትሃታዊው ከሆነው ስቴክስ ወንዝ ውስጥ የተነከረ ሰው ከማንኛውም አደጋ ይድናል ሲባል ስለስማች ወደዚሁ ወንዝ ወስዳ ሕጻኑን በተረከዙ ይዛ ነከረችው።
እንደተባለውም በሰውነቱ ላይ ምንም አደጋ ስለማይደርስበት፣ ወጣቱ አኪሊዮስ እጅግ የተዋጣለት ተዋጊ ሆነ። በተሳተፈባቸው ማናቸውም ጦርነቶች ምንም ጭረት እንኳ ሳይደርስበት በአሸናፊነት እየተወጣ ስሙ ገነነ። የጠላት ወገን በብዙ ፍርሃት በሚርድባቸው በነዚያ ወራት፣ አንድ ጊዜ እንዳጋጣሚ ፓሪስ የተባለ የጠላት ወታደር የአኪሊዮስን ተረከዝ አነጣጥሮ መርዝ በተቀባ ቀስት መታው። እናቱ በምትሃተኛው ወንዝ ውስጥ ስትነክረው በተረከዙ ይዛው ስለነበር የወንዙ ውሃ ተረከዙን አልነካውም ነበር፣ ስለሆነም አክሊዮስ በፍጥነት ሞተ።
የዚህ አፈታሪክ ትርጉም፣ ማናቸውም ገዝፈው እሚታዩ ግለሰቦችም ሆነ ሥርዓቶች፣ ሁሉም እሚያጠፋቸው ድክመት አላቸው። አፈታርኩም እንዳየነዉ የአኪሊዮስ ተረከዝ በምትሃተኛዉ ወንዝ ስላልተነከረ ህወቱን ያጠፋበት ድክመት ሆንዋል።
ጢያ
ጢያ የሚታወቀው ከአጠቅገቡ በሚገኘው ታሪካዊ ቅርስ ነው። በዚህ ቦታ 36 እራሳቸውን ችለው የቆሙ የደንጊያ ሃውልቶች ሲገኙ፣ 32ቱ ትርጉማቸው በውል የማይታውቅ ቅርጻ ቅርጾች፣ እንደ ጎራዴ ምስል ያሉ  በላያቸው ላይ ሰፍረውባቸው ይገኛሉ። እንዳንድ ተማሪዎች  አገላለጽ እኒህ ቦታወች የመቃብር ቦታ ነበሩ ። የጀርመን ብሔር አጥኝዎች እኒህን ሃውልቶች በ1927 እንዳጠኑ ይዘገባል ።  ከ1972ዓ.ም. ጀምሮ አካባቢው በዩኔስኮ የአለም ቅርስ ተደርጎ ተመድቧል።
ሌሎች ከጢያ አጠገብ የሚገኙ መስህቦች መልካ አዋሽና ሔራ ሸጣን እና አገሶቄ ይጠቀሳሉ።
እንደ 1997 የህዝብ ቆጠራ፣ ጢያ ውስጥ 3፣363 ሰዎች ይኖሩ ነበር ።
የውጭ ንባቦች
መደብ:የኢትዮጵያ አለም አቀፍ ቅርሶች መደብ :ጉራጌ ዞን መደብ :የኢትዮጵያ ከተሞች
ነቃሽ
ነቃሽ በሚያዚያ 03 ቀን 1991(እ.ኤ.አ) በአዲስ አበባ ማዘጋጃ ቤት ባህልና ቲያትር አዳራሽ የታየ የኢትዮጵያ ቴአትር ድራማ ነው። ነቃሽ በድጋሚ መጋቢት 24 ቀን 2011 ዓ.ም. ወደ መድረክ ተመልሷል፤ በሐገር ፍቅር ትያትርም መታየት ጀምሮ ነበር።
ጭብጡ
የተውኔቱ ጭብጥ በሕክምና ተቋማት ላይ የሚታዩ ሙያዊ ደባዎች ላይ የሚያጠነጥን ሲሆን ሙያቸውን ለግል ጥቅማቸው የሚያውሉትን የሚተችና የሚያስተምር ታሪክ ነው። በአስክሬን ሽያጭ፣ በመድሃኒት አቅርቦት፣ ከአስክሬን ላይ ስለሚደረጉ ዘረፋዎች ገልጦ ያሳያል።
6 March
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
መምህር ደሴ ቀለብ
መምህር ደሴ ቀለብ /የግዕዝ አባት/ - በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ መምህርና የግእዝ ተናጋሪ ማኅበረሰብእ መስራች የሆነውን የመምህር ደሴ ቀለብ የግእዝ ትምህርት ትንሣኤ ግእዝ በሚል ዐምድ በላይፍ መጽሔት እና በሐመር መጽሔት ይከታተሉ። በስምዐ ጽድቅ ጋዜጣም። መምህር ደሴ ቀለብ የግእዝ አባት /የግዕዝ አባት ነው። መምህር ደሴ ቀለብ በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የፊሎሎጂ መምህርና የግእዝ ተናጋሪ ቤተሰብእ /የቤተ ግእዝ መሥራች ነው ። ትንሣኤ ግእዝ የሚልም መጽሐፍ ጽፏል። ከቤተሰቦቹም በሀገራችን ለመጀመሪያ ጊዜ ቋንቋውን የአፍ መፍቻም እንዲሆን አድርጓል፡፡
ቃሉ
ታዋቂ ሰዎች
ቃሉ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ማርቆስ
ማርቆስ የሚለው ስም ልዩ ልዩ ትርጉሞች አሉት።
ኩሻራ
300px|thumbnail|ጥንታዊ ሐቲ አገር ኩሻራ በጥንታዊ ሐቲ (አናቶሊያ፣ አሁንም ቱርክ አገር) የተገኘ ከተማ-አገር ነበረ። ሥፍራው በእርግጥ አይታወቅም።
በአንድ ጽላት ዘንድ፣ የአካድ ንጉሥ ናራም-ሲን (2035 ዓክልበ. ግድም)  የኩሻራን ንጉሥ ትሽቢንኪ ከሐቲ ንጉሥ ፓምባና ከ፲ ሌሎች ጋራ አሸነፋቸው።
የኩሻራ ንጉሥ ፒጣና ካነሽን በ1662 ዓክልበ. ግድም እንደ ያዘ ይታወቃል። ከዚያ ልጁ አኒታ በዘመቻ ዛልፓን፣ ሐቱሳሽን፣ ቡሩሻንዳንና ሌሎችን ከተሞች አሸነፈ። በኋላ የኬጥያውያን መንግሥት ንጉሥ 1 ሐቱሺሊ መነሻው በኩሻራ እንደ ነበር አመለከተ። ስለዚህ የኩሻራ ቋንቋ የሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች አባል የሆነ ኬጥኛ ይሆናል።
ሉቃስ
ሉቃስ የሚለው ስም ልዩ ልዩ ትርጉሞች አሉት።
ሐምሌ ፲፭
ሐምሌ ፲፭ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፲፭ኛው ቀን ሲሆን የክረምት ወቅት ፳ኛው ቀን ነው።   ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፶፩ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፶ቀናት ይቀራሉ።
ጓዳልኪቪር ወንዝ
ጓዳልኪቪር ወንዝ (እስፓንኛ፦ Guadalquivir፤ በጥንት Baetis /ባይቲስ/፣ /ቤቲስ/) በእስፓንያ ውስጥ የሚገኝ ታላቅ ወንዝ ነው።
መደብ:ወንዞች መደብ:ስፔን
ሐምሌ ፲፭
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ጳጉሜን
ጳጉሜን የተባለችው 13ኛዋ ወር በፅርእ ኤፓጉሜኔ ስትባል ሊቃውንት ተረፍ ይሏታል። የጳጉሜን አመጣጥ ስናይ በቀደምት ኢትዮጵያውያን ሊቃውንት ጥልቅ ጥናት 1 እለት = 24 ሰአት ከ52 ካልኢት ከ31 ሳልሲት ነው። ይህን ለማወቅ:- 52 ካልኢት ስንት ነው? በዚህ ስሌት 1 ካልኢት = 24 ሴኮንድ ነው። ስለዚህ 52ቱ ካልኢቶች 1248 ሴኮንድ ነው።(24X52=1248) =20 ደቂቃ ከ48 ሴኮንድ 31 ሳልሲት ደግሞ 1 ሴኮንድ 2.5 ሳልሲት ስለሆነ =31/2.5 =12.4 ሴኮንድ ባጠቃላይ 20 ደቂቃ + 48 ሴኮንድ + 12.4 ሴኮንድ =20 ደቂቃ + 60.4 ሴኮንድ =21 ደቂቃ ከ0.4 ሴኮንድ ስለዚህ ይህንን ትርፍ ስንደምር ጳጉሜን 5፣6 እና 7ን ይሰጣል