cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ለይቶት አባ ንጉሷ
ለይቶት አባ ንጉሷ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አውሬ ዳክዬ
350px|thumb|የአውሬ ዳክዬ ሰትና ወንድ በቀለም እጅግ ይለያያሉ። 650px|thumb|አውሬ ድክዬ የሚገኙባቸው አገሮች አውሬ ዳክዬ (Anas platyrhynchos) የዳክዬ ዝርያ ነው።
ለይቶት አባ ንጉሷ
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
አውሬ ዳክዬ
መደብ:አዕዋፍ
ማርኬ
thumb|300px|ማርኬ በጣልያን
ማርኬ (ጣልኛ፦ Marche) የጣልያን ክፍላገር ነው። ዋና ከተማው አንኮና ነው።
መደብ:የጣልያን ክፍላገራት
መሞትዎት ነው
መሞትዎት ነው
(70)አባ ገብርሀና የተዎለዱትና አርጅተው የሞቱት በጎንደር ክ /ሀ, ፎገራ ወረዳ ናበጋ ጊዮርጊስ የሚባል ገጠር ነበር። ክርስቶስ ሰምራ እየተባለ የሚታወቀው አካባቢ ማለት ነው። እናም ሰው መቼም ኑሮ ኑሮ መሞት አይቀርምና እሳቸውም ነፍሳቸው ልትወጣ እየተንፈራገጡ ሳለ (ሊሞቱ ማለት ነው) አንድ ከጎናቸው ተቀመጦ ጣረ ሞታቸውን ሲከታተል የነበረ ሽማግሌ አለቃን ጠርቶ «በቃ መሞትዎት ነው?» ብሎ ሲጠይቃቼው፣ «የግሚት ልጅ ታድያ ቆዳ እያለፋሁ መሰለህ» ብለውት እርፍ አሉ ይባላል።
መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
ስሜናዊ ቁራ
ስሜናዊ ቁራ ወይም ተራ ቁራ (Corvus corax) በአውርስያና በስሜን አሜሪካ የሚገኝ አዕዋፍ (ቁራ) አይነት ነው። ከብዙ ሌሎች ቁራ ዝርዮች በላይ ትልቅ ነው። 300px|thumb|left|ስሜናዊ ቁራ የሚገኝበት ምድር
የወንድና የሴት ስሜናዊ ቁራ አንድ ባንድ ለሕይወት ትዳር ይቆያሉ።  የቁራው ባልና ሚስት ጎጆ ይሠራሉ፣ የአካባቢያቸውን «ግዛት» ይገዛሉ። በበጋ ወራት ሴት ስሜናዊ ቁራ 3-7 እንቁላል ትጥላለች። ወጣቶቹም አብረው ይጓዛሉ፤ ለሬሳዎችም ሆነ ለቆሻሻ ለመብላት ይወዳደራሉ።
ይህ ዝርያ ከአዕዋፍ ሁሉ የአዕምሮ ብልሃት እንዳለው ይታመናል። ስላገኙት ነገሮች በጩኸታቸው እርስ በርስ ማወራት ይችላሉ። ጨዋታ ሲጫወቱም ታይተዋል። የቁራ ወጣት ስለ አዳዲስ፣ ብሩኅ እቃዎች ትልቅ ጉጉት አለው። ታድጎ ሲያርጅ ግን የቁራ ዓዋቂ አዳዲስ ነገሮችን ምንም አይወድድም።
መደብ:አዕዋፍ
6 አንጠፍ
ኑብኸፐሬ አንተፍ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (17ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1574-1568 ዓክልበ. አካባቢ በሂክሶስ ዘመን የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ከዘመኑ የሆኑት አንዳንድ ጽሑፎች፣ ልዩ ልዩ ቅርሶች፣ መቃብርና የሬሳ ሳትን ሐውልት ይታወቃሉ። የቆጵቶስ አዋጅ በ፫ኛው አመቱ (1571 ዓክልበ. ግ.) የቆጵቶስ ቤተ መቅደስ ቄስ ቴቲ ወልደ ሚንሆተፕ ስለ ወንጀል ከሹመቱ ሻረው።
በአንዱ ቅርስ መሠረት ቀዳሚው 5 አንጠፍ ወንድሙ እንደ ሆነ ይታመናል።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ያዋቂ አጥፊ የጾመኛ ገዳፊ
ያዋቂ አጥፊ የጾመኛ ገዳፊ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያዋቂ አጥፊ የጾመኛ ገዳፊ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አቡነ እስትንፋሰ ክርስቶስ
አቡነ እስትንፋስ ክርስቶስ የስማቸው ትርጓሜ የክርስቶስ፣ የአብ ፣ የወልድ የመንፈስ ቅዱስ እስትንፋስ ማለት ነው ፡፡ ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ በፊታቸው ላይ እፍ ብሎ ጸጋውን፣ በረከቱን ስላሳደረባቸው በዚህ ስም ይጠራሉ ፡፡ የጻድቁ፣ የአባታቸው ስም መልአከ ምክሩ ሲሆን ፤ የእናታቸው ወለተ ማርያም ይባላሉ ፡፡
የትውልድ ቦታቸው በሰሜን ወሎ ሀገረ ስብከት ዳውንት ዐወን ዓባይ የተባለ አካባቢ ነው ፡፡ የተፀነሱት ሚያዝያ ፰፤ የተወለዱት ደግሞ ታኅሣሥ ፰ ቀን ነው ፡፡
የሕይወት ታሪካቸው
ዕድሜያቸው ለትምህርት በደረሰ ጊዜም የመጻሕፍት ዂሉ ርእስ የሚኾን ፊደልንና የሐዋርያው ዮሐንስን መልእክት ደብረ ድባ በሚባል ቦታ ከመምህር ኪራኮስ ተምረዋል፡፡ የሐዋርያትን ሥራ፣ የቅዱስ ጳውሎስን መልእክት፣ የዳዊትን መዝሙር፣ እንደዚሁም ትርጓሜ መጻሕፍትን ተምረዋል፡፡ ከዚህ በኋላ በዘመኑ ከነበሩት ብፁዕ አቡነ ማርቆስ የዲቁና መዓርግ ተቀበሉ፡፡ ከዚያም በሐይቅ አቡነ ኢየሱስ ሞዐ ገዳም መነኰሱ፡፡ ከዚያም ወደ ሕንጻ ደብረ ድባ ሔደው የኢትዮጵያ ሊቀ ጳጳሳት፣ የገዳማት አለቃ፣ የመነኮሳት አባት ከሚኾን ከአባ ሙሴ መዓርገ ቅስና፣ ቍምስና እና ኤጲስ ቆጶስነት በቅደም ተከተል ተቀብለዋል፡፡
ተጋድሎዋቸውና ታመራቸው
አቡነ እስትንፋሰ ክርስቶስ፣ ዐቢይ ጾምን ዐርባ ሌሊትና ዐርባ ቀን እኽልን ውኃ ሳይቀምሱ ይጾሙ ነበር፡፡ እግሮቻቸው እስኪያብጡ ድረስ ቆመው ይጸልዩ ነበር፡፡ ለሽፋሽፍቶቻቸውም ዕረፍትን አይሰጡአቸውም ነበር፡፡
በአንድ ወቅት ወደ አቡነ ኢየሱስ ሞዐ ገዳም ሲሔዱ ወደ ገዳሙ ለመግባት ሐይቁን የሚያሻግራቸው ቢያጡ ተንበርክከው ሲጸልዩ በቅዱስ ሚካኤል እጅ ደንገል (ታንኳ) ቀርቦላቸው ሐይቁን ተሻግረዋል፡፡ ዘጠኝ ዓመት ዓባይ ባሕር ውስጥ በራሳቸው ተዘቅዝቀው በመቆም ለኢትዮጵያ ሲጸልዩ ከቆዩ በኋላ ጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ወደ እርሳቸው መጥቶ ‹‹ከመነኮሳት ዂሉ ብልጫ ያለህ ወዳጄ እስትንፋሰ ክርስቶስ ሆይ፥ ኢትዮጵያን ምሬልሃለሁና ከዚህ ባሕር ውጣ›› ብሏቸዋል፡፡ ከዚያም ማረፊያቸው ወደ ኾነች ዳውንት (ደብረ አስጋጅ) በመመለስ ዐሥራ ሰባት ገዳማትን መሥርተዋል፡፡
ወደ ደብረ ዳሞ በሔዱ ጊዜም በትእምርተ መስቀል አማትበው ያለ ገመድ ከደብረ ዳሞ ተራራ ላይ በመውጣት ከአቡነ አረጋዊ ጋር (ከተሰወሩበት ቦት መጥተው) ተገናኝተዋል፡፡
በየገዳማቱ ሲዘዋወሩ ከሞላ ውኃ በደረሱ ጊዜ በመስቀል ምልክት አማትበው በእግራቸው እንደ ደረቅ መሬት እየረገጡ ይሻገሩ ነበር፡፡ አምስት አንበሶችና አምስት ነብሮች ይከተሏቸው ነበር፤ እነዚያም አንበሶችና ነብሮች የሚመገቡትን ባጡ ጊዜ ድንጋዩን ባርከው ሥጋ ያደረጉላቸው ነበር እነሱም ያንን ይመገቡ ነበር፡፡
የትግራይን አድባራትና ገዳማትን ለመጐብኘት ወደ ቅዱስ ያሬድ ደብር ሲደርሱ እመቤታችን ከቅዱስ ያሬድ (ከብሔረ ሕያዋን መጥቶ) እና ከልጅዋ ጋር ወደ እርሳቸው መጥታ ብዙ ተአምራትን አድርጋላቸዋለች፤ ከቅዱስ ያሬድም ተምረዋል፤ ቡራኬ ተቀብለዋል፡፡
የመጨረሻዎቻቸው ጊዜያት
የጻድቁ የዕረፍታቸው ቀን በደረሰ ጊዜ እንደ ነጋሪት ቃልና እንደ ነጎድጓድ ያለ ድምፅ በሰማይ ተሰማ፤ እንደ ፀሐይ እና እንደ ጨረቃ እንደ ከዋክብት የሚያበሩ የተለያዩ መብራቶች ታዩ፡፡ መሬትም አራት ጊዜ ተንቀጠቀጠች፡፡ ተራሮችና ኮረብቶች እጅግ ተነዋወጡ፡፡ ነፍሳቸው ከሥጋቸው በምትለይበት ሰዓት እንደ መብረቅ የሚጮኽ ታላቅ ድምፅ ከሰማይ ተሰማ፡፡ ያን ጊዜ ሰው ዂሉ፣ እንስሳት፣ አራዊት፣ ዛፎችና ቅጠሎች፣ ተራሮች፣ ኮረብቶች፣ ወፎችም በየወገናቸው አለቀሱ፡፡ ፀሐይና ጨረቃ ጨለሙ፤ ከዋክብትም ረገፉ፡፡
አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ በታላቅ ግርማ፣ በአንድነትና በሦስትነት እየተመሰገኑ መጡ፡፡ ኪሩቤል፣ ሱራፌል ከነማዕጥንታቸው፣ ዘጠና ዘጠኙ ነገደ መላእክት፣ ዐሥራ ሁለቱ ሐዋርያት፣ ዐሥራ አምስቱ ነቢያት፣ ሰማዕታት ከቅዱስ እስጢፋኖስ እስከ ተፈጻሜተ ሰማዕት ሊቀ ጳጳስ ዼጥሮስ ድረስ ያሉት፣ ቅዱሳን መነኮሳት ከአባታቸው ከእንጦንስ ጋር መጡ ፡፡ የሰማዕታት እናታቸው፣ የመነኮሳትና የደናግል አክሊላቸው፣ ክብራቸው፣ መመኪያቸው፣ የሐዋርያት ስብከታቸው፣ የነቢያት ትንቢታቸው፣ የመላእክት እኅታቸው፣ የኃጥኣን ተስፋቸው፣ የፍጥረት ሁሉ አማላጃቸው፣ የምሕረት እናት፣ ወላዲተ አምላክ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ደናግላንን አስከትላ መጣች፡፡
ጻድቁ አባታችን ከጌታችን መድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ቃል ኪዳን ከተቀበሉ በኋላ ለዚህ ክብር ያበቃቸውን እግዚአብሔርን አመስግነው በሰላም ዐረፉ፡፡ ዕረፍታቸውም ሚያዚያ ዘጠኝ ቀን ሲኾን፣ ያረፉበት ቦታም ሰሜን ወሎ ሀገረ ስብከት ዳውንት ከተማ ደብረ አስጋጅ ገዳም ነው፡፡
ከተቀበሉት ቃልኪዳን
ዝክራቸውን የዘከረ፣ መታሰቢያቸውን ያደረገ፣ ስማቸውን የጠራ፣ ገድላቸውን የጻፈ፣ ያጻፈ፣ ያነበበ፣ የተረጐመ፣ የሰማ፤ በፍጹም ልቡና ‹‹አምላከ እስትንፋሰ ክርስቶስ (የእስትንፋሰ ክርስቶስ አምላክ) ኀጢአቴን ይቅር በለኝ›› ብሎ የጸለየ ስሙ በሕይወት መጽሐፍ ይጻፍለታል፡፡ ለቤተ ክርስቲያናቸው መባዕ፣ ስንዴ፣ ዘይት፣ ዕጣን፣ ጧፍ የሰጠ ኀጢአቱ ይደመሰስለታል፤ በገነት፣ በመንግሥተ ሰማያት በደስታ ይኖራል፡፡ በስማቸው የተራቆተውን ያለበሰ፣ የተራበውን ያበላ፣ ያዘነውን ያረጋጋ፣ በመታሰበያቸው ዕለት ለአገልግሎት የሚፈለገውን መልካሙን ነገር ያደረገ ኀጢአቱ ይሰረይለታል፡፡ በየዓመቱ ሚያዚያ ፱ ቀን እና በየወሩ የዕረፍታቸውን መታሰቢያ በዓል ያከበረ፣ ዝክራቸውን የዘከረ ሰማያዊ ክብር ያገኛል፡፡ በስማቸው የጽዋ ማኅበር የሚጠጡ ሰዎች ቢኖሩ በመካከላቸው የጻድቁ አምላክ ይገኛል፡፡ ዝክራቸውን የዘከሩ፣ መታሰቢያቸውን ያደረጉ፣ በስማቸው የተማጸኑ፣ በገድላቸው የተሻሹ፣ በጠበላቸው የተጠመቁና የጠጡ መካኖች ልጅ ይወልዳሉ፡፡ ችግር ደርሶበት ስማቸውን የጠራ፣ ወንድ ወይም ሴት ልጁን በስማቸው የሰየመ፣ በበዓላቸው ቀን ቁራሽ እንጀራና ቀዝቃዛ ውኃ ለነዳያን የሰጠ ኀጢአቱ ይሰረይለታል ፡፡
ካደረጉአቸው ተአምራት መካከል ከፊሉ
ከደቀ መዝሙራቸው ከልብሰ ክርስቶስ ጋር በጎዳና ሲሔዱ የደረቀ የሰው አጥንት አግኝተው ፈጽሞ ወደ እግዚአብሔር ሲለምኑ ያን ጊዜ በጸሎታቸው ኃይል ያ የሞተውና የደረቀው አጥንት ነፍስ ዘርቶ ተነሥቷል፡፡ የቀትር ጋኔን ለክፏት ልቧን ሰውሮአት የአገኘችውን ሰው እና እንስሳ በጥርሷ ትነክስ የነበረች አንዲት ሴት ሕመሟ ጸንቶባት ሞታ ሰዎች ሊቀብሯት ሲሉ የእስትንፋሰ ክርስቶስን መስቀልና መታጠቂያውን በአስከሬኑ ላይ ሲያስቀምጡት በእግዚአብሔር ኃይል ተነሥታለች፡፡ አባታችን እስትንፋሰ ክርስቶስ በብርሃን ሠረገላ ወደ ሰማይ ሲያርጉ ዓይኑ የጠፋ፣ እግሮቹ ልምሾ የኾኑ ሰው ዐይቷቸው ‹‹አባቴ እስትንፋሰ ክርስቶስ ሆይ፥ በጸሎትዎ ፈውሱኝ›› ብሎ ተማጸናቸው፡፡ አባታችን እስትንፋሰ ክርስቶስም ያንን ሰው አዝነውለት በእጃቸው ያለውን መሐረብ ወረወሩለት፡፡ በዚያን ጊዜ ልምሾ የነበሩ እግሮቹ ዳኑ፤ ዓይኑም በራለት፡፡ ስንዴ ዘርተው፣ ወይን፣ ጽድንም፣ ወይራን፣ ግራርንም ተክለው በአንዲት ቀን ለቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ስንዴውን ለመሥዋዕት፣ ወይኑን ለቍርባን ዕለቱን በተአምራት አድርሰዋቸዋል ፡፡
ካረፉ በኋላ (በዐጸደ ነፍስ) ካደረጉአቸው ተአምራት መካከል ጥቂቶቹ
በልጃቸው ዐይነ ሥውር መኾን ተጨንቀው የነበሩ አንዲት እናት እስትንፋሰ ክርስቶስ ልጃቸውን ቢፈውሱላቸው እንደሚመነኵሱ ስእለት ተስለው ጠበሉን ሲያስጠምቁት የልጃቸው ዐይኑ በራለት፡፡ ኾኖም ግን ተስለው የነበረውን ምንኵስና እንዳያደርጉ ዘመዶቻቸው ስለ ከለከሏቸው ልጃቸው ተመልሶ ዐይነ ሥውር ኾኗል፡፡ ወለተ ማርያም የተባሉ እናት ትዳር መሥርተው ለዐሥራ ሁለት ዓመታት ልጅ ሳይወልዱ ሲኖሩ የጻድቁን ገድል አዝለው በስማቸው ስም ቢማጸኑ ልጅ ለመውለድ በቅተዋል፡፡ ሊበተን የነበረውም ትዳራቸውም ተቃንቶላቸዋል፡፡ ከዚህም ባሻገር በጻድቁ አማላጅነት ከጡት ካንሰር በሽታ እንደ ተፈወሱ፣ ጤንነታቸው እንደ ተመለሰላቸው እኒህ እናት ምስክርነት ሰጥተዋል፡፡ የጻድቁ አቡነ እስትንፋሰ ክርስቶስን በዓል ይዘክሩ የነበሩ ሰዎች ላም አካለ ጎደሎ ጥጃ ትወልዳለች፡፡ ከቤተሰቡ መካከል በእምነቷ ጠንካራ የነበረችው እኅታቸው ጥጃዋን በእስትንፋሰ ክርስቶስ ገድል ብታሻት በእግሯ ቆማ ሔዳለች፡፡ የእናቷንም ጡት ተንቀሳቅሳ ለመጥባት ችላለች፡፡ ለአምስት ዓመታት ሆዱ አብጦ የነበረ አንድ ዲያቆን የጻድቁ ገድል የተደገመበትን ጠበል ሲጠጣ ከሕመሙ ተፈውሷል፡፡
ወደ ደብሩ ለመሄድ
በረከት ለመቀበል ወደ ገዳሙ ለመሔድ ከወልድያ እስከ ዳውንት በመኪና የስምንት ሰዓታት መንገድ ይወስዳል፡፡ ከዳውንት ከተማ ወደ ገዳሙ አቅራቢያ የሚያደርሱ አነስተኛ ተሸከርካሪዎችም ይገኛሉ፡፡ ወደ ገዳሙ ለመግባት ለጠነከሩ የአንድ ሰዓት ያህል የእግር ጕዞ ይኖረዋል፡፡ የጻድቁ በዓለ ዕረፍት በሚከበርበት ዕለት (ሚያዝያ ዘጠኝ ቀን) ከወልድያ እስከ ገዳሙ የሚያደርሱ መጓጓዣዎች ስለሚገኙ ሕዝበ ክርስቲያኑ ወደ ገዳሙ በመሔድ ከበረከቱ ተሳታፊ እንዲኾኑ ገዳሙ ጥሪውን ያስተላልፋል፡፡
የጻድቁ ጸሎታቸው ፣ በረከታቸውና አማላጅነታቸው ከዂላችን ጋር ይኹን ፡፡
ወስብሐት ለእግዚአብሔር ፡፡
የበለጠ ለመረዳት እዚህ ላይ ይጫኑ
ለደህና ሰው ዋጋ አነሰው
ለደህና ሰው ዋጋ አነሰው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ጥር ፳፯
ጥር ፳፯ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፵፯ኛው ቀን እና የበጋ ፴፪ኛው ዕለት ነው። ከዚህ ቀን በኋላ እስከ ዓመት መባቻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፲፱ ቀናት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፤ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፲፰ ቀናት ይቀራሉ።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ሁለት ጭላቶች
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ለደህና ሰው ውሸት ለጅብ እሸት
ለደህና ሰው ውሸት ለጅብ እሸት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ቁራ
300px|thumb|[[የአሜሪካ ቁራ]] ቁራ (Corvus) ሰፊ የሆነ የአዕዋፍ ወገን ነው። በወገኑ 45 የሚያህሉ ልዩ ልዩ ዝርዮች አሉበት።
ገብርኤል ቦሪክ
right|frameless ገብርኤል ቦሪክ ፎንት፣ የቺሊ መሃል ግራ ፖለቲከኛ ነው። የቺሊ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመርጠዋል፣በአገራቸው ታሪክ ከፍተኛ ድምጽ ያለው እጩ በመሆን፣የቀኝ አክራሪውን እጩ ሆሴ አንቶኒዮ ካስትን አሸንፈዋል።
እ.ኤ.አ. በ 2011 በአገራቸው በተካሄደው የተማሪዎች ቅስቀሳ ወቅት ቁልፍ መሪ ነበሩ እና ከ 2014 ጀምሮ የሪፐብሊኩ ምክትል ሆነው አገልግለዋል ። እሱ መጀመሪያ ከፑንታ አሬናስ ነው።
እ.ኤ.አ. መጋቢት 11 ቀን 2022 በ36 አመቱ የቺሊ ፕሬዝዳንትነትን ተረከበ ፣በፕላኔታችን ላይ ሁለተኛው ትንሹ መሪ አደረገው።
ማጣቀሻወች
መደብ:ቺሌ
ሬቶርቲዮ (ካምፖ ዴ ኤንሜዲዮ)
ሬቶርቲዮ (እስፓንኛ፦ Retortillo) የእስፓንያ መንደር ነው። የጥንታዊ ከተማ ዩሊዮብሪጋ ፍርስራሽ ባካባቢው ይገኛል።
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ያርድ
ግቢው በእንግሊዝ ንጉሠ ነገሥትም ሆነ በአሜሪካ ልማዳዊ የመለኪያ አሠራሮች ውስጥ 3 ጫማ ወይም 36 ኢንች ያካተተ የእንግሊዝኛ ርዝመት ነው ። 1,760 ያርድ ከ 1 ማይል ጋር እኩል ነው ።
ከ 1959 ጀምሮ በትክክል 0.9144 ሜትር ያህል ደረጃውን የጠበቀ በዓለም አቀፍ ስምምነት ነው ። (የአሜሪካ ጥናት ቅጥር ግቢ በጣም ትንሽ ረዘም ያለ ነው) ።
መደብ:የርቀት መለኪያ
ዲ ኩ
thumb|200px|የጥንታዊ ቻይና ንጉሥ (ዲ) ኩ ዲ ኩ (ቻይንኛ፦ 帝喾) ወይም ጋውሢን (高辛) በቻይና አፈ ታሪክ የጥንታዊ ቻይና ንጉሥ ነበር።
በሽጂ በሲማ ጭየን
በ100 ዓክልበ. ሲማ ጭየን በጻፈው የታላቁ ታሪክ ጸሐፊ መዝገቦች ወይም ሽጂ እንደሚለን፣ የጋውሢን አባት ጅያውጂ ወልደ ሻውሃው ወልደ ኋንግ ዲ ነበር። ከሕጻንነቱ ጀምሮ መናገር ይችል ነበር። ከዧንሡ በኋላ ንጉሥ («ዲ») ኩ የሚለው ስም ወሰደ። ዲ ኩ ለጋሥ፣ አስተዋይ፣ ጨዋ፣ ደግ፣ ቅን ገዢ ይባላል፣ የዘመን መቆጠሪያ ፈጠረ። ልጆቹ ያውና ዥዕ ነበሩ። በኩ መሞት ዥዕ ተከተለው፣ ነገር ግን ዥዕ መጥፎ ንጉሥ ሆኖ ወንድሙ ያው ተከተለው።
በቀርከሃ ዜና መዋዕሎች
የቀርከሃ ዜና መዋዕል በተባለው ጽሑፍ ዘንድ፣ ጋውሢን ወይም ኩ ሲወለድ ድርብ ተርታ ጥርሶች ነበሩት፣ እጅግ ጥበበኛ ነበር። በንጉሥ ዧንሡ ዘመን ጋውሢን የሲን ልዑል ሆነ። ዧንሡ ካረፈ በኋላ (2206 ዓክልበ.) የሸንኖንግ ትውልድ ሹቄ ሁከት አነሣ፣ ነገር ግን ጋውሢን አጠፋውና ንጉሥ ሆነ። ዋና ከተማው በፑ ነበር። ዕውሮች በከበሮና በደወል ሙዚቃ እንዲሠሩ ያድርግ ነበር። በ16ኛው አመት (2190 ዓክልበ.) አለቃው ቹንግ የጎረቤቱን አገር ዩኳይን አጠፋ። በ45ኛው አመት (2161 ዓክልበ.) ልጁን የታንግ ልዑል (ያው) ተከታዩ እንዲሆን አደረገው። ሆኖም በ63ኛው አመት በኩ መሞት (2143 ዓክልበ.) ሌላ ልጁ ዥዕ ተከተለው። ዥዕ ለ9 ዓመታት ነግሦ ግን ከዙፋኑ ተጣለና ወንድሙ ያው ተተካ።
ዋቢ መጽሐፍት
የታላቁ ታሪክ ጸሐፊ መዝገቦች በሲማ ጭየን
7 አንጠፍ
ሰኸምሬ ሄሩሂርመዓት አንጠፍ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (17ኛው ሥርወ መንግሥት) ለአጭር ወራት ምናልባት 1568 ዓክልበ. አካባቢ በሂክሶስ ዘመን የገዛ ፈርዖን እንደ ነበረ ይታመናል።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
የዊኪፔዲያዎች ዝርዝር
thumb|በጽሑፍ ቆጠራ የተደረደሩ የተለያዩ ቋንቋዎችን የሚያሳይ የዊኪፔዲያ መተላለፊያ ገጽ ቅጽበታዊ ገጽ እይታ
መጋቢት ፮
መጋቢት ፮፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፹፮ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፸፩ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፹ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፸፱ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዋቢ ምንጮች=
ሁኒ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
ለደብተራ መቋሚያና ጭራ
ለደብተራ መቋሚያና ጭራ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ፐንጃብኛ
upright=1.25|thumbnail|ፐንጃብኛ የሚነግሩባቸው ቦታዎች
ፐንጃብኛ (ፐንጃቢ) በፓኪስታንና በምዕራብ ሕንድ አገር ክፍሎች የሚነገር ሕንዳዊ-ኢራናዊ ቋንቋ ነው።
በአረብኛ ጽሕፈት ወይም በሕንዳዊ ጽሕፈት (ጉርሙኪ አቡጊዳ) ሊጻፍ ይችላል።
መደብ:ህንዳዊ-ኢራናዊ ቋንቋዎች መደብ:ሕንድ መደብ:ፓኪስታን
የአለቃ የልጅ ልጅ
የአለቃ የልጅ ልጅ
(71)ነገሩ የሆነው ፎገራ ውስጥ ሲሆን በደርግ ዘመን ነው። ካድሬው ህዝቡን ሰብስቦ ስለ መንደር ምስረታ አስፈላጊነት ሲያብራራ «በመንደር ከሰፈራችሁ ውሃና መብራት በየቤታችሁ ይገባላችኋል» እያለ ከቀሰቀሰ በኋላ የህዝቡም ተቃውሞ አዳማጭ ሳያገኝ ሰፈሩ ሜዳ ላይ ተሰርቶ ሕዝብ ሰፈረ። ክረምት ሲመጣም ጣና ሐይቅ እንደተለመደው የፎገራን ሜዳ ቤቴ ብሎ ሲያጥለቀልቀው ህዝቡ ወደ በአካባቢው ከተሞች ተሰደደ። በዛን ወቅት የአለቃን የልጅ ልጅ ጋዜጠኛ አግኝቶ ስለ ሁኔታው ሲያነጋግረው «ያው በካድሬው እንደተነገረን ውሃው በየቤታችን ገብቷል መብራቱ ብቻ ነው የቀረው» ብሎ አስተያየቱን ሰጠ።
መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
ያዋጁን በጆሮ የእለቱን በቀጠሮ
ያዋጁን በጆሮ የእለቱን በቀጠሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያዋጁን በጆሮ የእለቱን በቀጠሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኩሜ (ጣልያን)
ኩሜ ወይም ኩማይ (ሮማይስጥ፦ Cumae) በጥንታዊ ጣልያን አገር የነበረ ከተማ ሲሆን አሁን ፍርስራሽ ነው። ብዙ ቅርሶች ተገኝተውበታል።
መደብ:የጣልያን ከተሞች መደብ:የቀድሞ ከተሞች
Interrupt
በዲጂታል ኮምፒውተሮች ውስጥ፣ ኢንተራፕት ማለት ከሶፍትዌሩ ትኩረት የሚፈልግ ክስተት በሚኖርበት ወቅት ፕሮሰሰሩ የሚሰጠው ምላሽ ነው። የኢንተራፕት ሁነት ፕሮሰሰሩ በማሳወቅ፣ ሲፈቀድለት አሁን ላይ እየሰራ ያለን ኮድ ፕሮሰሰሩ እንዲያቋርጥ በማድረግ፣ ሁነቱ ጊዜውን በጠበቀ መልኩ እንዲከናወን ያደርጋል። ጥያቄው ተቀባይነት ካገኘ፣ ፕሮሰሰሩ የአሁን ላይ ስራዎቹን በማስቆም መልስ ይሰጣል፣ ስቴቱን ያስቀምጣል፣ እና ኢንተራፕት ሃንድለር (ወይም የኢንተራፕት ሰርቪስ ሩቲን፣ አይ.ኤስ.አር (ISR) የሚል መተግበሪያን በመጠቀም ለሁነቱ ምላሽ ይሰጣል። ይህ መስተጓጎል ጊዜያዊ ነው፣ እናም ኢንተራፕቱ ከባድ ችግር እስካልጠቆመ ድረስ፣ ፕሮሰሰሩ መደበኛ ስራውን ይቀጥላል ኢንተራፕት ሃንድለሩ ሲጨርስ። ኢንተራፕቶች በመደበኛነት በሃርድዌር መገልገያዎች ጥቅም ላይ የሚውሉ ሲሆን የኤሌክትሮኒክ ወይም የአካላዊ ሁነት ለውጦች ትኩረት እንደሚያስፈልጋቸው ለመጠቆም ጥቅም ላይ ይውላሉ። በተጨማሪም ኢንተራፕቶች ኮፕፒውተር ብዙ ስራ በሚሰራበት ጊዜ፣ በተለይ በሪል ታይም የኮምፒውቲንግ ስራ ጊዜ ለመተግበር ነው። ኢንተራፕትን በእዚህ መልኩ የሚተገብሩ ሲስተሞች ኢንተራፕት-መራሽ ይባላሉ።
አይነቶች
የኢንተራፕት ምልክቶች በሃርድዌር ወይም ሶፍትዌት ለውጦች ሊሰጡ ይችላሉ። እነዚህም በቅደም ተከተል፣ የሃርድዌር እና የሶፍትዌር ኢንተራፕቶች ተብለው ይከፈላሉ። ለአንድ የተወሰነ ፕሮሰሰር፣ የኢንተራፕር አይነቶች ቁጥር በአርኪቴክቸሩ ይወሰናል።
የሃርድዌር ኢንተራፕቶች
የሃርድዌር ኢንተራፕት ከሃርድ ዌሩ ሁነት ጋር የሚገናኝ ሲሆን በውጪያዊ የሃርድዌር መገልገያ ምሳሌ የኢንተራፕት ጥያቄ (IRQ) የኮፒውተር መስመር፣ ወይም በፕሮሰሰር ሎጂክ ወስጥ መካተታቸው የታወቁ መገልገያዎች (ምሳሌ የሲፒዩ ሰአት ያዥ በአይ.ቢ.ኤም. ሲስተም/370)፣ መገልገያው ከኦፕሬቲንግ ሲስተሙ (ኦ.ኤስ) ትኩረት እንደሚፈልግ ወይም፣ ኦ.ኤስ ከሌለም ሲ.ፒ.ዩውን ከሚያንቀሳቅሰው ከ”ቤር ሜታል” ፕሮግራም ትኩረት እንደሚፈልግ ማሳያ ነው። እንደዚህ አይነት የውጪ መገልገያዎች የኮምፒውተሩ አካል ሊሆኑ ይችላሉ (ምሳሌ፣ ዲስክ ኮንትሮለር)፣ ወይም ወጪያዊ ፔሪፈራልስ (ተቀጽላዎች)። ለምሳሌ፣ የኪቦርድ ቁልፍ መጫን ወይም በPS/2 ቦታ የተሰካ ማውስ ማንቀሳቀስ የሃርድዌር ኢንተራፕቶቹን በማስነሳት ፕሮሰሰሩ የኪቦርድ መጫንን ወይም የማውስ ቦታን እንዲያውቅ ያደርጋል። የሃርድዌር ኢንተራፕቶች ከፕሮሰሰር ሰአቱ ጋር ሳይናበቡ ሊደርሱ ይችላሉ፣ እናም በትእዛዝ ማስፈጸም ጊዜ በየትኛውም ሰአት ሊመጡ ይችላሉ። በቀጣይነትም፣ ሁሉም የሃርድዌር መልእክቶች ከፕሮሰሰር ሰአቱ ጋር እንዲናበቡ በማድረግ እና ድንበራቸውን በጠበቀ ትእዛዝ መልኩ ይፈጸማሉ። በብዙ ሲስተሞች ውስጥ፣ እያንዳንዱ መገልገያ ከተወሰነ የ IRQ ሲግናል ጋር ይቆራኛል። ይህም የትኛው ሃርድዌር አገልግሎት እየጠየቀ እኝደሆነ በቀላሉ ለመለየት እናም ለእዛ መገልገያ አገልግሎት ማቅረቡን ለማፋጠን ይረዳል። በተወሰኑ የድሮ ሲስተሞች ውስጥ ሁሉም ኢንተራፕቶች ወደ አንድ ቦታ የሚላኩ ሲሆን ኦፕሬቲንግ ሲስተሙ ከፍተኛ ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ያልተገለጡ ልዩ ትእዛዞችን ለመለየት ያስችላል። በአሁን ወቅት ያሉ ሲስተሞች ደግሞ፣ የተለየ የኢንተራፕት ሂደት ለእያንዳንዱ የኢንተራፕት አይነት ወይም ለእያንዳንዱ የኢንተራፕት ምንጭ፣ በብዛት እንደ አንድ ወይም ከእዚያ በላይ የቬክተር ቴብሎች ይተገበራል።
ማስክ ማድረግ
አስመሳይ ኢንተራፕቶች
የአስመሳይ (ስፑሪየስ) ኢንተራፕት ማለት የሃርድዌር ኢንተራፕት ሆኖ ምንም ምንጭ ሊገኝለት ያልቻለ ማለት ነው። “ፋንተም ኢንተራፕት” ወይም “ጎስት ኢንተራፕት” ይህንን ሁነት ለመጠቆም ይውላሉ። የአስመሳይ ኢንተራፕቶች ዋየርድ-ኦ.አር (wired-OR) ኢንተራፕት ሰርኪውት ለፕሮሰሰር መግቢያው የደረጃ-ሴንሴቲቭ ጋር ችግር ይሆናል። እንደዚህ አይነት ኢንተራፕቶች ሲስተሙ በሚያስቸግረበት ወቅት መለየት አስቸጋሪ ናቸው። በዋየርድ-ኦ.አር (wired-OR) ሰርኪውት ውስጥ፣ የፓራሲቲክ ካፓሲታንስ ቻርጅ ማድረግ/ዲስቻርጅ ማድረግ በኢንተራፕት መስመሩ ባያስ ሬዚስተር ፕሮሰሰሩ አውቆ የተወሰነ መዘግየት መኖሩን ከዛም የኢንተራፕት ምንጩ እስኪጸዳ ያደርጋል። ኢንተራፕት የሚያደርገው መገልገያ በጣም ቆይቶ ከጸዳ የኢንተራፕት ሰርቪስ ሩቲን (ISR)፣ የአሁን ISR እስኪመለስ የዝምታ ጊዜ ለማሳለፍ እና የኢንተራፕት ሰርኪውቱ እስኪመለስ በቂ ጊዜ አይኖርም። ውጤቱ የሚሆነው፣ ፕሮሰሰሩ ሌላ ኢንተራፕት ሊኣጋጥም ነው ብሎ ይገምታል፣ ምክኒያቱም የኢንተራፕት ጥያቄ በሚያቀርብበት ወቅት ቮልቴጁ በበቂ ሁኔታ ከፍ ብሎ የውስጣዊ ሎጂክ 1 ወይም ሎጂክ 0 ለምፍጠር አይበቃም። የሚታየው ኢንተራፕት የሚለይ ምንጭ አይኖረውም፣ ስለዚህም “አስመሳይ” ሞኒከር ይሆናል። የአስመሳይ ኢንተራፕት በተሳሳተ የሰርኪውት ዲዛይን፣ ከፍተኛ የድምጽ መጠኖች፣ ክሮስቶክ፣ የሰአት አተባበቅ ችግሮች የኤሌክትሪካል ስህተቶች ውጤት ሊሆንም ይችላል፣ ወይም በብዛት ባያጋጥምም፣ የመገልገያ ኢራታ ሊሆን ይችላል። አስመሳይ ኢንተራፕት የሲስተም መቆለፍ ወይም ሌላ ያልተገለጸ ኦፕሬሽን ሊያስከትል ይችላል ISR የተሳሳተ ኢንተራፕት ሊያጋጥም ይችላል ብሎ ከግምት ውስጥ ካላስገባ። አስመሳይ ኢንተራፕቶች በብዛት የዋየርድ-ኦ.አር (wired-OR) ውጤት እንደመሆናቸው፣ በእነዚህ አይነት ሲስተሞች ውስጥ ጥሩ የፕሮግራሚንግ ስራ ለ ISR ሁሉንም የኢንተራፕት ምንጮች እንዲያውቅ እና ምንም ውስኔ እንዳይወስድ (ከመመዝገብ ባላለፈ) የትኛውም ምንጮች ኢንተራፕት እያደረጉ ካልሆነ።
የሶፍትዌር ኢንተራፕቶች
የላሊበላ ከፍልፍል ድንጋይ የተሠሩ አብያተ ክርስቲያናት
በአጭሩ ስለ ዓለት ላይ የተሠሩ አብያተ ክርስቲያናት፣ የዛጉዌ ነገስታት ከሚታወቁባቸው ዓበይት ነገሮች አንዱና ዋነኛው ከተፈጥሮ ዋሻ ውስጥ በመገንባትና ከዓለት ላይ በመፈልፈል አብያተ ክርስቲናትን ማነጻቸው ነው፡፡
እንዲህ ዓይነቱ ሥራ የተጀመረው በ6ኛው መ/ክ/ዘ በአፄ ካሌብ ዘመነ መንግሥት ቢሆንም ከፍተኛ ትኩረት ተሰጥቶት የላቀ ደረጃ የደረሰው ግን በዛጉዌ ነገሥታት ነው፡፡ ለዓለም አስደናቂ ሆኖ የተሠራው ግን በንጉሥ ላሊበላ ነው:: በዚህ ዘመን ከዋሻ ውስጥና ከውቅር አለት አብያተ ክርስቲያናትን ማነፁ እንዲሁም ዝም ብሎ ሳይሆን ራሱን የቻለ ሃይማኖታዊ ትርጉምና መጽሐፍ ቅዱሳዊ አንድምታ ያለው ነው፡፡ ይህ ንጉሥ በጣም እግዚአብሔርን ወዳጅ ነበረ::
እንደሚታወቀው ጌታችን ኢየሱስ ክርስቶስ የተወለደው በቤቴልሄም ዋሻ ውስጥ ሲሆን የተቀበረው ደግሞ ዮሴፍ ለራሱ ጠርቦ ባዘጋጀው አዲስ መቃብር በጎለጎታ ነው፡፡ ስለሆነም አብያተ ክርስቲያናት ከዋሻ ውስጥ መሠራታቸው የጌታችንን የትውልድ ቦታ (የቤቴልሔም ዋሻ) ፣ ከውቅር ዓለት መታነጻቸው ደግሞ የጌታችንን የመቃብር ቦታ (ጎለጎታን) የሚያስታውሱን ናቸው ፣ ሌላም ብዙ ብዙ ትርጉም አላቸው
ላሊበላ
የአዳም መቃብር
ዳዊት ደሳለው
=ዳዊት ደሳለው= አቶ ዳዊት ደሳለው በድሮው ጎጃም ጠቅላይ ግዛት አገው ምድር አውራጃ በአሁኑ ፈግታ ለኮማ ወረዳ ልዩ ስሙ አዲስ ቅዳም ከተማ 01 ቀበሌከአባታቸው መ/ር ደሳለው በሪሁን እና ከእናታቸው መ/ርት ጥሩእመቤት ዳኛው ግንቦት 12/2015 ዓ.ም ተወለደ።
ተወለዶ አቅማ ሄዋን እስኪደረስ ድረስ ከአያቱ ጋር አደገ።ከዚያህ በሆላ ወደ አባቱ ዘንድ መኖር ስለፈለገ በፊቱ አጣራር ኮክራ አውራጃ በአሁኑ ፋግታ ለኮማ ወረዳ ኮሪጎሃና ቀበሌ ቸዋሲ ኪ/ምህረት ኑሮውን መስርተው የሚኖሩ ታዋቂ እና ዝናኛ አከበባውን ህብረተሰብ ወይም ማህበረሰብ የሚያከብሩ ታላቅ ሰው ናቸው።
*
ክርስቲያን ሮድሪጌዝ
ክርስቲያን ገብርኤል ሮድሪጌዝ ባሮቲ (Cristian Gabriel Rodríguez Barotti) (መስከረም ፳ ቀን ፲፱፻፸፰ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለአትሌቲኮ ማድሪድ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ዲ ዥዕ
ዲ ዥዕ (ቻይንኛ፦ 帝挚) በቻይና አፈ ታሪክ የጥንታዊ ቻይና ንጉሥ ነበር።
በ100 ዓክልበ. ሲማ ጭየን የጻፈው የታላቁ ታሪክ ጸሐፊ መዝገቦች (ሽጂ) እና የቀርከሃ ዜና መዋዕል ስለ ዲ ዥዕ ብዙ ባይሉንም 2ቱ መጻሕፍት ይስማማሉ። አባቱ ዲ ኩ («ንጉሥ ኩ») ካረፈ በኋላ የተመረጠው ልጁ የታንግ ልዑል (ያው) ያንጊዜ አልተከተለም፣ ነገር ግን የኩ ሌላ ልጅ የያው ወንድም ዥዕ ዙፋኑን ያዘ። ዲ («ንጉሥ») ዥዕ መጥፎ ንጉሥ ሲሆን ለ9 ዓመታት ብቻ (2142-2133 ዓክልበ. ግድም) ነግሦ ከዙፋኑ ተጣለና ወንድሙ ያው ተተካ።
ዲ ዪ
' የ ቻይና  ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የቻይና ነገሥታት
ሳንታ ፌ፣ ኒው ሜክሲኮ
300px|thumbnail ሳንታ ፌ (እንግሊዝኛ፦ Santa Fe) የኒው ሜክሲኮ አሜሪካ ከተማ ነው። በ1602 ዓ.ም. አካባቢ በስፓኒሾች ተመሠረተ።
ለደደብ ማስረዳት ድንጋይ ቅቤ መቀባት
ለደደብ ማስረዳት ድንጋይ ቅቤ መቀባት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሳንታ ፌ፣ ኒው ሜክሲኮ
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ለደደብ ማስረዳት ድንጋይ ቅቤ መቀባት
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ክለብ አትሌቲኮ ፔኛሮል
ክለብ አትሌቲኮ ፔኛሮል (Club Atlético Peñarol) በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
አይባ
አይባ ከጎንደር ከተማ በስተምስራቅ በኩል 11ኪ.ሜ. ርቆ በወገራ የሚገኝ ቦታ ነው። የአካባቢው ህዝብ በገብስ፣ ስንዴምርትና በግ፣ ፍየል እርባታ መስኮች የተሰማራ ነው ። የዓፄልብነ ድንግል ሚስት  እቴጌ ሰብለ ወንጌል መኖሪያዋን በአይባ አድርጋ ሳለች ከ3ዓመት በኋላ በ1537 በምርኮ ወደ የመን ተሰዶ የነበረው ልጇን ሚናስን እዚሁ ቦታ እንደተረከበች የዜና መዋዕሏ ያትታል ።
በኋላ፣ የአጼ ሚናስ ልጅ የነበረው አጼ ሠርፀ ድንግል ለጤንነት ሲል ከጉዛራ ለቆ የአገሪቱን ዋና ከተማ በ1582 በዚሁ በአይባ መሰረተ ።   በዚህ ቦታ ሠርጸ ድንግል ታዕካ (የቤተ መንግስት ግንብ) እና ቤተክርስቲያን አስርቶ ነበር።  እንዲሁም የካቲት 28፣ 1586 ላይ  ወይዘሮ  ብዝግና አሕቶነ ለተባለች ሴትዮ በዚሁ ቦታ ጉልት ሰርቶላት እንደነበር ታሪክ አጥኝው ዶናልድ ክረሚ መዝግቦት ይገኛል ።
ከዚህ በኋላ አጼ ሱሰኒዮስም የክረምት ወራትን በአይባ ያሳልፍ ነበር፣ ሆኖም በ1611 ጠቅልሎ ከተማውን  ወደደንቀዝ  ቀየረ ።
ደግሞ ይዩ፦
ጉዛራ
ደንቀዝ
ጎርጎራ
ያው እንዳያችሁኝ ቅዳሜ የወጣሁ ይቆጡኛል ብዪ አርብ ማታ መጣሁ
ያው እንዳያችሁኝ ቅዳሜ የወጣሁ ይቆጡኛል ብዪ አርብ ማታ መጣሁ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያው እንዳያችሁኝ ቅዳሜ የወጣሁ ይቆጡኛል ብዪ አርብ ማታ መጣሁ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሆተፕሰኸምዊ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መጋቢት ፯
መጋቢት ፯፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፹፯ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፸፪ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፸፱ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፸፰ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ፖርቱጊዝኛ
thumb|upright=2|ፖርቱጊዝኛ ይፋዊ (አረንጓዴ) የሆነብቸው አገራት
ፖርቱጊዝኛ (português /ፖርቱጌስ/) ከሮማይስጥ የደረሰ ከሮማንስ ቋንቋዎች ቤተሠብ አንድ ነው። ከ240 ሚሎዮን ተናጋሪዎች በላይ አሉት።
መደብ:ሮማንስ ቋንቋዎች መደብ:ፖርቱጋል
ለደግ ንጉስ እለት እለት ማልቀስ
ለደግ ንጉስ እለት እለት ማልቀስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ኩሽ
ደግሞ ይዩ፦
ሲኪም
400px|thumb|ሲኪም በሕንድ
ለዳርቻው ሲሳሱ መካከሉን ተነሱ
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጥር ፴
ጥር ፴ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፶ኛው ቀን እና የበጋ ፴፭ኛው ዕለት ነው። ከዚህ ቀን በኋላ እስከ ዓመት መባቻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፲፮ ቀናት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፤ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፲፭ ቀናት ይቀራሉ።
ሲኪም
ሲኪም በስሜን ምሥራቅ የምትገኝ የሕንድ ክፍላገር ናት። በ1967 ዓም በይፋ ወደ ሕንድ ተጨመረች፤ ከ1634 እስከ 1967 ዓም ድረስ በይፋ ነጻ ንጉዛት (የሲኪም መንግሥት) ነበረች።
ጥር ፴
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ግንቦት ፳፭
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
መንካውሆር
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
ዋቅላሚ
thumb|ዋቅላሚዎች
መንካውሆር
መደብ:ፈርዖን
ያውሬ ስጋ ለወሬ
ያውሬ ስጋ ለወሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያውሬ ስጋ ለወሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዋቅላሚ
የቃሉ መሰረታዊ አመጣጥ
ዋቅላሚ የሚለው ቃል የተገኘው “ውሃ” እና “አቅላሚ” ከተሰኙ ሁልት የአማርኛ ቃላት ሲሆን “Algae” ለሚለው የላቲን ቃል የአማርኛ አቻ ቃል ነው። ስያሜው እንደሚያመለክተው በዚህ መደብ ስር ያሉ ፍጡራን ውሃን የማቅለም ባህርይ አላቸው።
መግለጫ
ዋቅላሚ የሚለው ቃል ከተለያዩ ስርወዘራዊ ቡድኖች የተገኙ እና በተለያዩ የሥርዓተ ምደባ ዘርፎች ውስጥ የሚገኙ የተለያዩ ሕይወት ያላቸው ፍጡራንን የሚወክል ሰፊ ቡድን ነው። በአጠቃላይ ዋቅላሚዎች ስንል እያልን ያለነው፦ በአብዛኛው እውነተኛ ስር፣ግንድ፣ ቅጠል እና ሥርአተሸንዳ የሌላቸው ባለ ቀላል የመራቢያ መዋቅር የሆኑ እና ምግብሰሪ የሆኑ የውሃውስጥ ዕፅዋትመሰል ፍጡራንን ነው። በመላው ዓለም ማለትም፦ በባሕር፣ በጨው አልባ ዉሃማ አካላት እና እርጥበታማ የየብስ ክፍሎች ተሰራጭተው ይገኛሉ። አብዛኛዎቹ ሚክሮስኮፓዊ ሲሆኑ ጥቂቶች ግን በጣም ግዙፎች ናቸው። ለምሳሌ አንዳንድ የባሕር ውስጥ አረሞች (sea weeds) እስከ ፶ ሜትር ያህል ሊረዝሙ ይችላሉ።
ለመጀመሪያ ደረጃ ምደባ መሰረት የሆኑ የዋቅላሚዎች ባህሪያት
የዋቅላሚዎች የመጀመሪያ ደረጃ ምደባ የተወሰኑ የስነቅርፅ ገፅታዎች ላይ የተመሰረተ ነው፡፡ ከነዚህ ገፅታዎች መካከል ዋና ዋናዎቹ፡-
(ሀ) የህዋስ የቀለም ተዋፅኦ፣ (ለ) የተከማቸ ምግብ ኬሚካላዊ ተፈጥሮ፣ (ሐ)የተንቀሳቃሽ ህዋሳት ልምጭት አይነት፣ ቁጥር፣ የመጋጠሚያ ነጥብ እና አንፃራዊ ርዝመት (መ)የህዋስ ግንብ መዋቅር እና
(ሠ) በህዋሱ ውስጥ በትክክል የተደራጀ ኒውክለስ የመኖርና ያለመኖር ሁኔታ ወይም በተለየ ሁኔታ ጉልህ የሆነ የህዋስ መዋቅር ናቸው።
አረንጓዴ ዋቅላሚዎች (chlorophyta)
ባልጩት ዋቅላሚዎች (Bacillariophyta)
ወርቃማ ዋቅላሚዎች (Chrysophyta)
ዳይኖፍላጅላታ (Dinoflagellata)
ቡናማ ዋቅላሚዎች (Phaeophyta)
ቀይ ዋቅላሚዎች (Rhodophyta)
ሰማያዊ አረንጓዴአማ ዋቅላሚዎች (Cyanobacteria)
ስነ ቅርፅ
ዋቅላሚዎች አስገራሚ የስነቅርፅ ተለያይነት የሚታይባቸው ፍጥረቶች ናቸው፡፡ ስነ ቅርፃቸው ላይ በመመስረት ዋቅላሚዎች ፡- አንድህዋሴ ዋቅላሚዎች፣ ኩይዋሳዊ ዋቅላሚዎች፣ዘሃዊ ዋቅላሚዎች፣ መቆ ዋቅላሚዎች እና ዥንቃዊ ዋቅላሚዎች በሚባሉ መደቦች ሊመደቡ ይችላሉ፡፡
1.    አንድ-ህዋሴ ዋቅላሚዎች (Unicellular algae)፦ ህዋስግንብ ያላቸው የማይንቀሳቀሱ ነጠላ ህዋሳት ወይም በሚያጣብቅ ነገር ውስጥ ያሉ የማይንቀሳቀሱ ህዋሳት ናቸው።
2.   ኩይዋሳዊ ዋቅላሚዎች(Colonial algae)፦ የትናንሽ ተንቀሳቃሽ ህዋሳት መደበኛ ቡድኖች።
3.   ዘሃዊ ዋቅላሚዎች(filamentous algae)፦ እንደ ጨሌ ገመድ ሰንሰለት ሰርተው የተደረደሩ ህዋሳት ህዋሳት ናቸው። እንደ ስፓይሮጋይራ ያሉ ዝርያዎች ቅርንጫፍ ይሌላቸው ሲሆኑ እንደ ስቲጎኔማ ያሉት ደግሞ ቅርንጫፍ አላቸው።
4.    መቆ ዋቅላሚዎች(Siphonaceous algae)፦ መቆ ዋቅላሚዎች የሚባሉት በአንድ ህዋስ ውስጥ ብዙ ኒውክለሶች ያሏቸው ፣ ማለትም በህዋስ ግንቦች ባልተከፋፈለ አንድ ቤተህዋስ ውስጥ ብዙ ኒውክለሶች የሚገኙበት የዋቅላሚ አይነት ነው፡፡
5.    ዥንቃዊ ዋቅላሚዎች(Parenchymatous algae)፦ ህብረህዋስ መሰል የሆነ ብቃይ አካል ያላቸው ዋቅላሚዎች ናቸው። ለምሳሌ በብዙ ሜትር የሚለካ ርዝመት ያለው ማክሮሲስቲስ ከዥንቃዊ ዋቅላሚዎች አንዱ ነው።
ስነ ምሕዳር
ዋቅላሚዎቸ በውሃ አካላት ውስጥ በስፋት ይገኛሉ፤ በየብስ ላይም በተለመደ መልኩ ይገኛሉ እንዲሁም በበረዶ አካላት ላይና ባልተለመዱ ቦታዎች ይገኛሉ። የባሕር ውስጥ አረሞች የሚባሉት ከ100 ሜትር በላይ ጥልቀት በሌላቸው የውሃ አካላት ውስጥ ይገኛሉ። ነገርግን እንደ ናቪኩላ ፔናታያሉ ዝርያዎች እስከ 360 ሜትር ጥልቀት ድረስ እንደሚገኙ ተመዝግቧል። የተለያዩ የዋቅላሚ ዝርያዎች ለውሃ ስነ ምህዳር ወሳኝ ሚና አላቸው። በውሃማ አካላት ውስጥ ተንሳፍፈው የሚገኙ ዋቅላሚዎች (ፋይቶፕላንክተኖች) ለአብዛኛው የባህር ውስጥ የምግብ ሰንሰለት መሰረት ሆነው ያገለግላሉ።
ለምግብነት
በተፈጥሮ የሚያድጉ ዋቅላሚዎች በጣም ጠቃሚ የምግብ ምንጭ ናቸው። በተለይ በእስያ አህጉር በአንዳንዶች እጅግ በጣም ጠቃሚ ተብለው የተለዩ አሉ። ቫይታሚን A, B1, B2, B3, B6, እና ቪታሚን C ይዘው ይገኛሉ። በአዮዲን፣ ፖታሲየም፣ ብረት፣ማግኒዥየም እና ካልስየም የበለፀጉ ናቸው። በተጨማሪም ለገበያ የሚመረቱ ደቂቅዋቅላሚዎቸ ሲያኖባክቴሪያዎችን ጨምሮ እንደ ስፓይሩሊና እና ክሎሬላ ያሉት ለስርዓተ-ምግብ ማሟያ ተብለው ይሸጣሉ። በቤታ ካሮቲን ከበለፀገው ዱናሌላ የቪታሚን C ማሟያ ይመረታል።
ዋቅላሚዎች በብዙ አገራት ብሔራዊ ምግብ ናቸው። በቻይና ፋት ቾይን ጨምሮ ከ70 በላይ የዋቅላሚ ዝርያዎች ለብግብነት ይውላሉ። በጃፓን ኖሪ እና አውኖሪን ጨምሮ ከ20 በላይ የዋቅላሚ ዝርያዎች ለምግብነት ይውላሉ። በአየርላንድ ደልስ፣ በቺሊ ኮካዩዮ ለምግብነት የሚውሉ የዋቅላሚ አይነቶች ናቸው። በዌልስ የሌቨርዳቦ ወይም ባረ ለውር የሚባለውን ምግብ ለማዘጋጀት ሌቨር የሚባል ዋቅላሚ ጥቅም ላይ ይውላል፤ በኮሪያ ደግሞ ጂም የሚሰኝ ዋቅላሚ ለምግብነት ያግለግላል። በስኮትላንድ፣ አየርላንድ፣ ግሪንላንድ እና አይስላንድ የባህር ሰላጣ(sea lettuces) እና ባደርሎክ የሰላጣ ግብዓቶች ናቸው። በአሁኑ ሰዓት ዋቅላሚዎች የአለምን የምግብ ችግር ለመፍታት እምቅ አቅም ያላቸው አማራጭ መሆናቸው ከግምት ውስጥ እየገባ ነው።
ለምግብ ዝግጅት የሚያገለግሉ ሁለት ታዋቂ የዋቅላሚ ዝርያዎች አሉ፡
እና ኦሜጋ-3 ፋቲአሲድ የበለፀገ ነው። በተጨማሪም ሰውነታችን በራሱ ያማያመርታቸውን ዘጠኙንም አሚኖ አሲዶች ይዞ ይገኛል።
አርጂኔቶች
አርጂኒክ አሲድ ወይም አርጂኔት ከቡናማ ዋቅላሚዎች የሚገኝ ውህድ ነው። ጥቅሞቹ ለምግብ ማወፈሪያ ከመዋል አንስቶ ለቁስል መሸፈኛነት ጭምር ነው። በባዮቴክኖሎጂ ዘርፍ ሰፊ አገልግሎት አለው። በኒውሜክሲኮ አርጂኔት ለማዘጋጀት እና ለአበሎኒ ምግብነት በኣመት ከ100,000 እስከ 170,000 ቶን የሚደርስ ማክሮሲስቲስ ይመረታል።
የሀይል ምንጭ
ለወደፊቱ ተወዳዳሪ ለመሆን እና በየጊዜው ከሚቀያየረው የሀገርውስጥ ፖሊሲ ባለፈ ራስን ለመቻል የባዮፊውል ዋጋ ከተፈጥሮ ነዳጅ ዋጋ ማንስ አለበት ካልሆነም እኩል መሆን ይኖርበታል። እዚህ ጋ ዋቅላሚን መሰረት ያደረጉ የነዳጅ ውጤቶች ትልቅ ተስፋ ሰጪ ቦታ ይይዛሉ፤ ይህም በቀጥታ የሚያያዘው በተወሰነ ቦታ ላይ በአንድ አመት ውስጥዋ ቅላሚዎች ባላቸው ከፍተኛ ምርት የመስጠት አቅም ላይ ነው።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:አትክልት መደብ:ሥነ ሕይወት
ለዳርቻው ሲሳሱ ከነመሀሉም ተነሱ
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ያውቃል ብሎ ያሟል ያምራል ብሎ ይሸልሟል
ያውቃል ብሎ ያሟል ያምራል ብሎ ይሸልሟል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያውቃል ብሎ ያሟል ያምራል ብሎ ይሸልሟል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ደመቀ ከበደ
ጋዜጠኛና ደራሲ ደመቀ ከበደ ጎጃም-ሞጣ በ1976ዓ.ም ተወለደ። የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቱን በሞጣ አንደኛ ደረጃ ት/ቤት፤የሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን በሞጣ ከፍተኛና መሰናዶ ትምህርት ቤት ተከታትሏል። ለኪነ-ጥበብ ያለውን ልዩ ፍቅር ለማጎልበት በት/ቤት ክበባትና በአራት ዓይና ጎሹ የከያንያን ማህበር ከአባልነት እስከ መሪነት ተሳትፏል።ቤተሰቦቹ እንደአብዛኞቹ ቤተሰቦች ጎበዝ ተማሪነቱን አስተውለው ህክምና ወይም ምህንድስና እንዲያጠና ቢገፋፉትም የቋንቋ አስተማሪዎቹም ሆኑ የሃይስኩል ጓደኞቹ ባሳደሩበት ተፅእኖና በንባብ ፍቅር ባደረበት ስሜት ጋዜጠኝነትን አጥብቆ ወደደ። በተለይ ነጋሽ መሀመድን፣ መዐዛ ብሩን፣ በላይ በቀለንና ታደሰ ሙሉነህን እጅግ መውደዱ ለጋዜጠኝነት ልዩ ፍቅር እንዲያድርበት አድርጓል፤ ለበዓሉ ግርማ ደግሞ ፍቅሩ የትየለሌ ነው፡ እናም ከፍተኛ ውጤት በማምጣት የሚወደውን ሙያ ለማጥናት ዩኒቨርሲቲ ገባ።
ኤስ.ኤል. ቤንፊካ
'''ኤስ.ኤል. ቤንፊካ''' (ፖርቱጊዝኛ፦ Sport Lisboa e Benfica) በሊዝበን፣ ፖርቱጋል የሚገኝ በእግር ኳስ ቡድኑ የታወቀ የስፖርት ክለብ ነው።
ደመቀ ከበደ
ከ2003 ዓ.ም ጀምሮ በአማራ ብዙሃን መገናኛ ድርጅት የስልጠና ፕሮግራም ማሻሻያ ክፍል ተ/ኃላፊ ሆኖ ሰርቷል፣ አሁን በድርጅቱ የዜና ዋና አዘጋጅ/አስተባባሪ/ ሆኖ በማገልገል ላይ ይገኛል፡፡
ኤስ.ኤል. ቤንፊካ
መደብ:የፖርቱጋል እግር ኳስ ክለቦች
ደመቀ ከበደ
ደራሲው በ2003 ዓ.ም በኢትዮጵያና በአፍሪካ ለመጀመሪያ ጊዜ በምልክት ቋንቋ፣ በብሬል፣ በኦዲዮ ሲዲና በቴክስት በማሳተም በኢትዮጵያ ብሄራዊ ትያትር  ሚኒስትሮች፣  ምሁራን፣ታላላቅ ሰዎችና አርቲስቶች በተገኙበት አስመርቋል። የመፅሃፉን ማስታዎሻነት ለታሪክ ተመራማሪውና ለኢትዮጵያ ጥናት ተቋም መስራች ፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት፣ለፊስቱላ ሆስፒታል መስራች ዶ/ር ካትሪን ሀምሊን፣ ለኦርኬስትራ ኢትዮጵያ መሰራችና ማሲንቆ ተጫዋች ሚስተር ቻርለስ ሳተን፣ ለኢትዮፒክስ ተከታታይ ሲዲ አሳታሚ ፍራንሲስ ፋልሴቶና በስማቸው ጎዳና ለተጠራላቸው ሚስተር ካላራቦስ ባምቢስ ሰጥቷል፣ በምረቃው እለት በክብር እንግድነት ከተገኙት ምሁራን አንዱ የነበሩት ፕሮፌሰር አንድሪያስ እሼቴ ደራሲው ያዘጋጀውን የማስታዎሻ ስጦታ ለፕሮፌሰር ሪቻርድ ፓንክረስት በክብር ሰጥተውለታል። ደራሲና ጋዜጠኛ ደመቀ ከበደ ለታዋቂ ዘፋኞች ከሰጣቸው የግጥም ስራዎች በተጨማሪ በርካታ ለህትመት የተዘጋጁ ስራዎችን አዘጋጀቶ የህትመት ብርሃን እንዲያገኙ እየተጠባበቀ ነው።
በ 2020 በኢትዮጵያ ባህርዳር ከተማ በተካሄደ የጣና ሽልማት መድረክ ላይ በኢትዮጵያ ፈጣን ወቅታዊና ሚዛናዊ መረጃ ማድረስ በሚለው ዘርፍ አሸናፊ ሆኖ ተሸልሟል።
Paula Danziger
ፓውላ ዳንዚገር (እ.ኤ.አ. ነሐሴ 18፣ 1944 – ጁላይ 8፣ 2004) የህፃናት እና ወጣት ጎልማሶች ሥነ ጽሑፍ አሜሪካዊ ደራሲ ነበር።
የግል ሕይወት
ዳንዚገር ከአባታቸው ከሳሙኤል እና ካሮሊን ዳንዚገር በዋሽንግተን ዲሲ ተወለደ። በልጅነቷ በትምህርት ቤት ብትታገልም፣ በኒው ጀርሲ በሚገኘው Montclair State University ገብታ በ1967 ዲግሪ አግኝታለች። ለሁለተኛ ዲግሪ ስትማር ከ1967-1978 በኒው ጀርሲ የመለስተኛ ደረጃ መምህር ነበረች። በመኪና ግጭት ውስጥ እያለች ትምህርቷ ተቋረጠ፣ ሰካራም ሹፌር መኪናዋን በመግጠም እና የፊት መስኮቱ ላይ ጭንቅላቷን በመግጠም አዕምሮዋን እንድትጎዳ አድርጋለች። እ.ኤ.አ. በ 1978 የሙሉ ጊዜ መፃፍ ማስተማርን ለቅቃለች።
በቀልዱ ምክንያት አንባቢዎች መጽሐፎቿን ቢወዱም አንዳንድ ተቺዎች ግን ላይ ላዩን እና አጠቃላይ ይሏቸዋል። ሌሎች የእውነተኛ ህይወት ጉዳዮችን በመፍታት ስራዋን አወድሰዋል።
ዳንዚገር በ2004 ዓ.ም በልብ ድካም ከተወሳሰበ በኋላ ሞተ። እሷ 59 ነበር
ሽልማቶች
አንዳንድ ሽልማቶች የዳንዚገር ሥራ አግኝተዋል፡-
ለዳባ ለባሽ ነገርህን አታበላሽ
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሰናኽተንሬ አሕሞስ
ሰናኽተንሬ አሕሞስ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (17ኛው ሥርወ መንግሥት) ለአጭር ወራት ምናልባት 1567 ዓክልበ. አካባቢ በሂክሶስ ዘመን የገዛ ፈርዖን እንደ ነበረ ይታመናል።
እስከ 2004 ዓም ድረስ ስሙ «ሰናኽተንሬ» ብቻ ከካርናክ ፈርዖን ዝርዝርና በአንዳንድ መቃብር ተጽፎ ይታወቅ ነበር። በ2004 ዓም ተጨማሪ ቅርሶች ተገኝተው ሌላው ስሙ አሕሞስ (ያሕመስ)፣ የሔሩ ስምም መሪመዓት እንደ ሆነ ታወቀ። የተከታዩ የሰቀነንሬ ታዖ አባት፣ የካሞስና የ1 አሕሞስ አያት እንዲሁም የተቲሸሪ ባለቤት እንደ ሆነ ይገመታል፣ ይህ ግን እርግጥ አይደለም።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ሠርጣን
300px|thumb|የባሕር ሸርጣን ሠርጣን ወይም ሸርጣን በባሕር ወይም በየብስ የሚገኝ በጋጥመ-ብዙ ክፍለ ስፍን ውስጥ የሚገኙት ፍጡሮች ናቸው። እንደ ዛጎል ቢኖራቸውም የዛጎል ለበስ ክፍለስፍን አይደሉም።
በሸርጥ ዓሣ ክፍለመደብ ውስጥ 93 አስተኔዎችና 6,793 ዝርዮች አሉዋቸው። ከነዚህ 850 ያህል ዝርዮች በየብስ ይኖራሉ።
ባሕታዊ ሠርጣን የተባለው አስተኔ የራሱን ዛጎል ስለሌለው በማናቸውም ወና ባዶ ዛጎል ውስጥ ይኖራሉ፤ ይህም ባይገኝም በቆሻሻ ውስጥ ይኖራሉ።
መደብ:እንስሳት
ዩካን
450px|thumbnail|የዩካን ሥፍራ በካናዳ
ዩካን በካናዳ የሚገኝ ግዛት ነው።   ዋና ከተማው ዋይትሆርስ ነው።
መደብ:የካናዳ ክፍላገራት
ታን ሶን ናት ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ
thumb|300px|ታን ሶን ናት ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ታን ሶን ናት ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ በሆ ቺ ሚን ከተማ ቬትናም የሚገኝ ታላቅ አውሮፕላን ማረፊያ ነው።
መደብ:ቬትናም መደብ:የአውሮፕላን ማረፊያዎች
መንካውሬ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ቅዱስ ፔትሮኒዮስ (Michelangelo)
thumb
የቅዱስ ፔትሮኒዮስ ሐውልት (1494–1495) የተሰራው በማይክል አንጄሎ ቡናሮቲ ነው ከእምነ በረድ ቁመቱም 64 ሴ/ሚ ነው። አሁን የሚገኘው በሳን ዶሜኒኮ ቤተ ክርስቲያን በቦሎኛ ጣልያን ነው። ስሙም ቅዱስ ፔትሮኒዮስ የቦሎኛ ጳጳጽ ነበር።
መደብ:የማይክል አንጄሎ ሐውልቶች
ለዳኛ አመልክት እንዲሆን መሰረት
ለዳኛ አመልክት እንዲሆን መሰረት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ያውቃል ብሎ ይሾሟል ያምራል ብሎ ይሸልሟል
ያውቃል ብሎ ይሾሟል ያምራል ብሎ ይሸልሟል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያውቃል ብሎ ይሾሟል ያምራል ብሎ ይሸልሟል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ማኔጦን
ማኔጦን የግብጽ ታሪክ ጸሐፊ ነበረ።
መደብ:ጥንታዊ ግብፅ መደብ:የአፍሪካ ጸሓፊዎች
ይስሐቅ
ይስሐቅ (ዕብራይስጥ፦ יִצְחָק, /ዪጽሓቅ/) በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት የአብርሃምና የሣራ ልጅ ነበረ። ርብቃን አግብቶ መንታ ልጆቻቸው ዔሳው እና ያዕቆብ በሌላ ስማቸው ኤዶምያስና እስራኤል የተባሉትን ሁለት ብሔሮች ወለዱ።
የይስሐቅ ታሪክ በተለይ የሚታወቀው ከብሉይ ኪዳን ኦሪት ዘፍጥረት ነው። በተጨማሪ መጽሐፈ ኩፋሌ ስለ ይስሐቅ ሕይወት ብዙ ይጻፋል።
የይስሐቅ ዕድሜ በመጽሐፈ ኩፋሌ
መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ መደብ:የብሉይ ኪዳን ሰዎች
ያዙኝ ልቀቁኝ
ያዙኝ ልቀቁኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያዙኝ ልቀቁኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አረናቸል ፕረዴሽ
400px|thumb|አረናቸል ፕረዴሽ በሕንድ
አረናቸል ፕረዴሽ በስሜን ምሥራቅ የምትገኝ የሕንድ ክፍላገር ናት።
የቻይና መንግሥታት ደግሞ በግዛቱ ላይ ይግባኝ ማለት ጥለዋልና ለአጭር ወራት በ1955 ዓም የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ሥራዊት በጦርነት ያዘው። ከጦርነቱ በኋላ ግን ወደ ሕንድ ተመለሰ።
ለዳኛ የነገሩት በርጥብ ያቃጠሉት
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴሩ (ወረዳ)
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ለዳኛ ዳኛ አለው ለአንበሳ ተኩላ አለው
= ትርጉሙ =
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ያዛቆነ ሰይጣን ሳያቀስ አይቀርም
ያዛቆነ ሰይጣን ሳያቀስ አይቀርም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያዳቆነ ሰይጣን ሳያቀስ አይቀርም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የማርያም ቅዳሴ
አባ ሕርያቆስ ኤጲስ ቆጶስ አምላክን ስለ ወለደች ስለ እመቤታችን ድንግል ማርያም በመንፈስ ቅዱስ የደረሰው የቁርባን ምስጋና ይህ ነው ። ልመናዋ በረከትዋ ከሁላችን ጋራ ይኑር ለዘለዓለሙ አሜን ። ፩ ፤ እግዚአብሔር ከሁላችን ጋር ይሁን ። ከመንፈስህ ጋር አምላካችንን አመስግኑት ። እውነት ነው ይገባዋል ። ልቦናችሁን ከፍ ከፍ አድርጉ ። በአምላካችን በእግዚአብሔር ዘንድ አለን ። ፪ ፤ ልቦናዬ በጎ ነገርን አወጣ ።ልቦናዬ በጎ ነገርን አወጣ ። ልቦናዬ በጎ ነገርን አወጣ ። ፫ ፤ እኔም የማርያምን ቅዳሴ እናገራለሁ ። በማብዛት አይደለም በማሳነስ ነው እንጂ ። እኔም የድንግልን ውዳሴ እናገራለሁ ። መዘንጋት ባለበት ቃል በማስረዘም አይደለም ። በማሳጠር ነው እንጂ እኔም የድንግልን ገናንነትዋን እናገራለሁ ። ፬ ፤ ዛሬ በዚች ቀን በፍቅርና በትሕትና ግሩም በሚሆን ምሥጢር ፊት እቆማለሁ ። በዚህ ማዕድና ቁርባን ፊት ። ፭ ፤ መንፈሳቸውን ያረከሱ ሰዎች ከርሱ ሊቀምሱ የማይቻላቸው በእውነት ቁርባን ነው ። በበግ በጊደርና በላም ደም እንደ ነበረው እንደ ቀደሙት አባቶች መሥዋዕት አይደለም እሳት ነው እንጂ ። ፮ ፤ ፈቃዱን ለሚሠሩ ልቦናቸውን ላቀኑ ሰዎች የሚያድን እሳት ነው ። ስሙን ለሚክዱ ለዓመፀኞች ሰዎች የሚበላ እሳት ነው ። ገፅ ፩ ወደ ገፅ ፪→
ለድሀ ማን ሰጠው ውሀ
ለድሀ ማን ሰጠው ውሀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ረጀደፍ
መደብ:ፈርዖን
ባሲሊካታ
thumb|300px|ባሲሊካታ በጣልያን
ባሲሊካታ (ጣልኛ፦ Basilicata) የጣልያን ክፍላገር ነው። ዋና ከተማው ፖተንጻ ነው።
መደብ:የጣልያን ክፍላገራት
ስነ ምህዳር
ስነ ምህዳር የሕያዋን ነገሮች ግንኙነቶችና አካባቢዎች የሚያጥና የስነ ሕይወት ዘርፍ ነው።
ሌላ ስሙ ኢኮሎጂ (እንግሊዝኛ) ከጥንታዊ ግሪክኛ «ኦይኮስ» (መኖርያ ቤት) እና «ሎጎስ» (ጥናት፣ ቃል) በ1858 ዓም በጀርመን ሳይንቲስት ኤርንስት ኸክል ተፈጠረ።
መደብ:ሥነ ሕይወት
ሰቀነንሬ ታዖ
ሰቀነንሬ ታዖ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (17ኛው ሥርወ መንግሥት) ለአጭር ወራት ምናልባት 1566-1563 ዓክልበ. አካባቢ በሂክሶስ ዘመን የገዛ ፈርዖን እንደ ነበረ ይታመናል።
በኋላ በአዲስ መንግሥት በተጻፈ ታሪካዊ ልማድ ዘንድ፣ የሂክሶስ ፈርዖን አፐፒ ወደ ሰቀነንሬ ደብዳቤ ጽፎ ጉማሬዎቹ ስላስቸገሩት እንዲያጥፋቸው አዘዘ። ሰቀነንሬ ግን ዘመቻ በሂክሶስ ላይ እንደ ጀመረ ይመስላል። ሬሳው ለሥነ ቅርስ የተገኘው ከጦርነት መሣርዮች ብዙ የራስ ቁስል አለበት፤ ሬሳውም በችኩላ ተዘጋጀ፣ ሂክሶስ ወገን እንደ ገደሉት ይታሥባል። ያም ሆነ ይህ ተከታዩ ካሞስ ዘመቻውን እንደ ተከተለ ይነገራል።
ሰቀነንሬ እንደ ቅድመኞቹ ጥንታዊ መንግሥት ፈርዖኖች በመምሰል ሦስት እኅቶቹን እንዳገባ ይነገራል። እናታቸው ተቲሸሪ ነበረች። ከልጆቻቸው መካከል ካሞስና የካሞስ ተከታይ 1 አሕሞስ (የአዲስ መንግሥት መስራች) አሉ።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ጠበላ
ጠበላ በወላይታ፣ ኢትዮጵያ የሚገኝ ከተማ ነው። ጠበላ በዎላይታ ዞን የሁምቦ ወረዳ አስተዳደር ዋና ከተማ ነው። ጠበላ ከአዲስ አበባ ወደ ደቡብ 345 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ትገኛለች። እንዲሁም ጠበላ ከወላይታ ዞን ዋና ከተማ ከሶዶ በስተደቡብ 20 ኪ.ሜ ርቀት ላይ ትገኛለች። በካርታ የከተማዋ ቅንብር 6°42′24 "N 37°46′10"E. በከተማ ውስጥ ያለው ምቹ ኹኔታዎች፤ 24 ሰዓታት የኤሌክትሪክ ኀይል፣ ንጹህ የሕዝብ ውሃ፣ ባንኮች፣ የአንደኛ እና ኹለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች፣ ኮሌጆች፣ የፖስታ አገልግሎት, የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ጤና ማእከል፣ የግል ክሊኒኮች፣ መድኃኒቶች መደብር፣ የሕዝብ ገበያ፣ መንገዶች ዙሪያ ያሉ መብራት፣ የውስጥ እና ከተማ ማቋረጥ አስፋልት መንገዶች እና ሌሎች አሏት።
ዋቢ
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:የወላይታ ከተሞች
ለድህነት የፈጠረው ቢነግድ አይተርፈው
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሰመርኸት
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ለድህነት የፈጠረው ቢነግድ አያተርፍም
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
አላስካ
thumb|300px
አላስካ ከአሜሪካ 50 ክፍላገራት 1ዱ ነው።
መደብ:የአሜሪካ ክፍላገራት
ያየ ላውራ ቢል የሰማ አወራ
ያየ ላውራ ቢል የሰማ አወራ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያየ ላውራ ቢል የሰማ አወራ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
Anan Ameri
አናን አሜሪ አሜሪካዊ ሙዚየም ዳይሬክተር እና ጸሐፊ ነው። የፍልስጤም መጽሐፍ ሽልማት አሸንፋለች። የአረብ ማህበረሰብ የኢኮኖሚ እና ማህበራዊ አገልግሎት ማዕከል የ2020 የአረብ አሜሪካዊቷ ምርጥ ሴት ብሎ ሰየማት። እ.ኤ.አ. በ 2005 ፣ ዲትሮይት ኒውስ የዓመቱን ሚቺጋንያን ሰየመች።
የተወለደችው በደማስቆ ነው። በዌይን ስቴት ዩኒቨርሲቲ ተምራለች።
በሎሪዞንቺ
thumb|300px
በሎሪዞንቺ (በፖርቱጋልኛ: Belo Horizonte፣ ሲተረጎም፦ መልካም አድማስ) የብራዚል ከተማ ነው። ከ2.5 ሚሊዮን በላይ ነዋሪዎች አሉት።
መደብ:ብራዚል መደብ:ከተሞች
ሳንክት ፔቴርቡርግ
ሴንት ፒተርስበርግ ( ሩሲያኛ : Санкт-Петербург, ቲር. ሳንክት-ፒተርበርግ, አይፒኤ: [ˈsankt pʲɪtʲɪrˈburk]፣ ቀደም ሲል ፔትሮግራድ (1914-1924) እና በኋላም ሌኒንግራድ (1924-1991) በሩሲያ ውስጥ ሁለተኛዋ ከተማ ነች። በኔቫ ወንዝ ላይ በባልቲክ ባህር ላይ የፊንላንድ ባሕረ ሰላጤ ራስጌ ላይ፣ ወደ 5.4 ሚሊዮን የሚጠጉ ነዋሪዎች ይኖሩታል። የባልቲክ ባህር፣እንዲሁም ከ1ሚሊዮን በላይ ነዋሪዎች ያላት የአለም ሰሜናዊ ጫፍ ከተማ ነች።የሩሲያ ኢምፔሪያል ዋና ከተማ እና ታሪካዊ ስትራቴጂካዊ ወደብ እንደመሆኗ መጠን የምትተዳደረው እንደ ፌደራል ከተማ ነው።
ከተማዋ የተመሰረተችው በታላቁ ጻር ጴጥሮስ በግንቦት 27 ቀን 1703 የስዊድን ምሽግ በተያዘበት ቦታ ላይ ሲሆን የተሰየመችው በሐዋርያው ​​ቅዱስ ጴጥሮስ ነው። ሴንት ፒተርስበርግ በታሪክ እና በባህል ከሩሲያ ግዛት መወለድ እና ሩሲያ ወደ ዘመናዊ ታሪክ እንደ አውሮፓ ታላቅ ሀይል ከመግባቷ ጋር የተያያዘ ነው። ከ 1713 እስከ 1918 (እ.ኤ.አ. በ 1728 እና በ 1730 መካከል ለአጭር ጊዜ በሞስኮ ተተክቷል) የሩሲያ የ Tsardom ዋና ከተማ እና ተከታዩ የሩሲያ ኢምፓየር ዋና ከተማ ሆና አገልግላለች ። በ1917 ከጥቅምት አብዮት በኋላ ቦልሼቪኮች መንግሥታቸውን ወደ ሞስኮ አዛወሩ።
ሴንት ፒተርስበርግ "የሩሲያ የባህል ዋና ከተማ" በመባል ትታወቃለች እና በ 2018 ከ 15 ሚሊዮን በላይ ቱሪስቶችን ተቀብላለች። ይህ የሩሲያ እና አውሮፓ አስፈላጊ የኢኮኖሚ ፣ የሳይንስ ፣ የባህል እና የቱሪዝም ማዕከል ተደርጎ ይወሰዳል። በዘመናችን ከተማዋ "የሰሜናዊ ካፒታል" የሚል ቅጽል ስም ያላት ሲሆን ለአንዳንድ የፌደራል መንግስት አካላት እንደ የሩሲያ ሕገ-መንግሥታዊ ፍርድ ቤት እና የሩሲያ ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት ሄራልዲክ ካውንስል መኖሪያ ሆና ያገለግላል. በተጨማሪም ለሩሲያ ብሔራዊ ቤተ መፃህፍት መቀመጫ እና ለሩሲያ ጠቅላይ ፍርድ ቤት የታቀደ ቦታ, እንዲሁም የሩሲያ የባህር ኃይል ዋና መሥሪያ ቤት እና የሩሲያ የጦር ኃይሎች የምዕራባዊ ወታደራዊ ዲስትሪክት መኖሪያ ነው. የቅዱስ ፒተርስበርግ ታሪካዊ ማዕከል እና ተዛማጅ የመታሰቢያ ሐውልቶች ቡድኖች የዩኔስኮ የዓለም ቅርስ ቦታን ይመሰርታሉ። ሴንት ፒተርስበርግ የሄርሚቴጅ ቤት ነው፣ በአለም ላይ ካሉት ታላላቅ የስነ ጥበብ ሙዚየሞች አንዱ የሆነው ላክታ ሴንተር፣ በአውሮፓ ረጅሙ ሰማይ ጠቀስ ህንፃዎች፣ እና የ2018 የፊፋ የአለም ዋንጫ እና የUEFA ዩሮ 2020 አስተናጋጅ ከተሞች አንዷ ነበረች።
መደብ:የሩስያ ከተሞች
ሰነጅ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
የቅድስት ድንግል ማርያም ስሞች
የእመቤታችን የቅድስት ድንግል ማርያም 120 ስሞች
1. ሰአሊተ ምሕረት
2. ድንግል
3. እመ ብዙሃን
4. አቁራሪተ መዓት
5. የገብርኤል ብስራት
6. ንፅህተ ንጹሐን
7. ሃገረ እግዚአብሔር
8. ቅድስተ ቅዱሳን
10. መዓርገ ሕይወት
11. ማኅደረ ስብሐት
12. ማኅደረ ትፍስሕት
13. ቤተ ሃይማኖት
14. ብጽዕት
15. ሕሪት
17. ልእልት
18. ውድስት
19. የሰማዕታት እናት
20. የመላዕክት እህት
21. የነቢያት ትንቢት
22. የሐዋርያት ሞገስ
23. እመ ብርሃን
24. ርሕርሕተ ልብ
25. እመ አምላክ
26. የሲና እፀ ጳጦስ
27. የአዳም ተስፋ
28. የአብል ይውሕና
29. የሴት ቸርነት
30. የሔኖክ ደግነት
31. ሙጻአ ፀሐይ
32. ታቦት ዘዶር
34. የቅዱስ ኤፍሬም ባራኪ
35. ምልዕተ ውዳሴ
36. ቡርክት
37. የደስታ መገኛ
38. ምእራግ
39. አዳም ቆማ
41. ማሕደረ መለኮት
42. እሕቱ ለሙሴ
43. ገራሕቱ ለአብርሃም
44. ወለቱ ለዳዊት
45. እሙ ለአማኑኤል
46. ነያ ሰናይት
47. እምነ ጽዮን
48. መዝገበ ብርሃን
49. ጽጌ ሃይማኖት
50. ደብተራ ፍጽምት
51. ማርያም ቅድስት
52. አክሊለ ንጹሐን
53. ብርሃነ ቅዱሳን
54. ወለተ ሐና ወኢያቄም
55. መድኃኒተ ይእቲ
56. ሐመልማለ ገነት
57. ሙዳዬ መና
58. ርግበ ጸአዳ
59. ሐመልማላዊት
60. መንፈሳዊት ሃገር
61. የኖህ መርከብ
62. የሴም ምርቃቱ
63. የሴም እድል ፈንታዉ
64. የአብርሃም ዘመድ
65. ሶልያና
66. እሙ ለፀሐይ ጽድቅ
67. ምስራቀ ምስራቃት
68. በትረ አሮን
69. የገነት ኮል
70. የይስሐቅ ሽቱ
72. የዮሴፍ አረጋጊ
73. ቤዛዊተ ዓለም
75. ወለተ ዳዊት
76. የሙሴ ጽላት
77. የአሮን ካህን ጸናጽል
79. የጌዴዎን ጸምር
80. የሳሙኤል ሽቱ
81. የአሚናዳብ ሰረገላ
82. የዳዊት መሰንቆ
83. የሰሎሞን ቀለበት
84. የኤልያስ መሶበወርቅ
85. የኤልሳዕ ልሕኩት
86. የኢሳይያስ ትንቢት
87. የሕዝቅኤል አዳራሽ
89. የሚኪያስ ኤፍራታ
90. የናሆም ፈዋሽ
91. የዘካርያስ ደስታ
92. ወለተ ጽዮን
93. ንጽሕት ጸምር
94. ደብተራ ዘትዕይንት
96. ኪዳነ ምሕረት
97. በአታ
98. መሰረተ ሕይወት
99. ናዛዚተ ሕዙናን
100. እሕትነ ነያ
101. አንቀጸ አድሕኖ
102. መዓዛ እረፍት
103. ርግብየ ሠናይት
104. ሐረገወይን
105. አንቀጸ ብርሃን
106. ተቅዋም ዘወርቅ
107. መቅደስ
108. ሐመልማለ ወርቅ
109. ብርሃነ ሕይወት
110. ሆሕተ ምስራቅ
111. መዝገቡ ለቃል
112. ፍኖተ ሕይወት
114. መዝገበ ብርሃን
115. ምልእተ ክብር
116. ምልእተ ፍስሐ
118. ጽላተ ኪዳን
119. ጽላተ ሕግ
120. ዳግሚት ሰማይ
ኰሙኒስም
ኰሙኒስም በፖለቲካ ወይም ኅብረተሠብ ጥናት ማለት የ[[ምረታ ባለቤትነት ሁሉ የጋራ እንዲሆን የሚጥረው ፖለቲካዊ ርዕዮተ ዓለም፣ ፍልስፍናና እንቅስቃሴ ነው። ቃሉ ከሮማይስጥ /ኮሙኒስ/ «የጋራ» ደርሷል።
በአለማችን የታወቀው ኰሙኒስም ማርክሲስም-ሌኒኒስም ሲሆን የኰሙኒስት ርዕዮተ-አለም ካሉት አምስቱ መንግሥታት አራቱ ማርክሲስት-ሌኒኒስት ናቸው። እነርሱም ቬትናም፣ የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ፣ ኩባ፣ እና ላዎስ ናቸው። አምስተኛው ወይም ስሜን ኮርያ «ጁቼ ኰሙኒስም» የተባለው ርዮተ አለም ሲኖረው ከ1937 እስከ 1983 ዓም ድረስ እርሱ ደግሞ ማርክሲስት-ሌኒኒስት ይባል ነበር፤ እንዲሁም በርካታ ሌሎች አገራት ከ1983 አስቀድሞ ማርክሲስት-ሌኒኒስት ሆነው ነበር። ሆኖም ብዙ ጊዜ የማርክስ መርሆች በተግባር ወደ እውነትኛ ኰሙኒስም ወይም ለሕዝቡ ጸጥታና ደኅንነት ሳይሆን ወደ ግፍና አምባገንነት ይመሩ ነበር።
ዙዙ
ዙዙ ከሥነ ቅርስ እንደሚታወቅ ከአኒታ በኋላ በካነሽ የነገሠ ንጉሥ ነበር። ይህ ምናልባት 1637-1628 ዓክልበ. ነበር። ማዕረጉ «የአሕላዚና ታላቅ ንጉሥ» ሲሆን፣ «አሕላዚና» ምናልባት ያንጊዜ የካነሽ መንግስት ስያሜ እንደ ነበር የሚል አስተያየት አለ። ስለርሱ ዘመን ግን ብዙ አይታወቅልንም።
የተገኘው ማኅተሙ የበሬ ስዕል አለበት። በመጨረሻው በካነሽ የነበረው የአሦር መንግሥት ካሩም (የንግድ ጣቢያ) በሻላቲዋራ ንጉሥ እጅ እንደ ጠፋ ይታወቃል።
መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
አቤል ሄርናንዴዝ
አቤል ማቲያስ ሄርናንዴዝ ፕላቴሮ (Abel Mathías Hernández Platero) (ነሐሴ ፪ ቀን ፲፱፻፹፪ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለፓሌርሞ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
ማመዛገቢያ
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
የማርያም ቅዳሴ ገፅ ፪
፯ ፤ እሳታውያን የሚሆኑ ሱራፌልና ኪሩቤል ሊነኩት የማይቻላቸው በዕውነት እሳት ነው ። ፰ ፤ ማርያም ሆይ ስለዚህ እንወድሻለን ከፍ ከፍም እናደርግሻለን ዕውነተኛ የጽድቅ መብልንና ዕውነተኛ የሕይወት መጠጥን ወልደሽልናልና ። ፱ ፤ የሐዋርያት ተከታዮች የሆናቹህ በአንብሮ እድ የተሾማቹህ አባቶች ሆይ በእግዚአብሔር ዘንድ ለኛ የምታማልዱ እናንተን ተቀብለናቹኋል እካን ። ከእግዚአብሔር ዘንድ ለኛ የሚያማልዱ እነዚህንም ሁለቱን የጳጳሳት አለቆች በዘመናችን ተቀብለናቸዋል የታላቂቱን አገር የኢትዮጵያን አባ ተክለ ሃይማኖትን በአባቶቻችን አገር ከተማ ላይ ክቡር የሚሆኑ አባ... ፲ ፤ ብፅዕትና ፍሥሕት በሁሉ ዘንድ የተመሰገንሽ ቡርክትና ቅድስት ንጽሕትም ስለሆነች ስለአምላክ እናት ስለ እመቤታችን ድንግል ማርያም ። ፲፩ ፤ ቅዱሳን ክቡራን ረቂቃን ሰማያውያን ኃያላኖችም ስለሚሆኑ ስለ መላእክት አለቆች ሰባኪ ጎዳናንም ስለ ጠረገ ስለ ዮሐንስ መጥምቅ የተመሰገኑ ቅዱሳን አገልጋዮችም ስለሚሆኑ ስለ አራቱ ወንጌላውያን ማቴዎስና ማርቆስ ሉቃስና ዮሐንስ ። ፲፪ ፤ ስለ ቅዱሳን ባሮችህ ጴጥሮስና ያዕቆብ ዮሐንስና እንድርያስ ፊልጶስና በርቶሎሜዎስ ቶማስና ማቴዎስ የእልፍዮስ ልጅ ያዕቆብና ታዴዎስ ስምዖንና ማትያን ዐሥራ ሁለቱ ሐዋርያት ። የኢየሩሳሌም ኤጲስ ቆጶስ የጌታችን ወንድም የሚሆን ሐዋርያው ያዕቆብም ። ቅዱስ ምስጉን የዲያቆናት አለቃ የሰማዕታት መጀመሪያ እስጢፋኖስ ።
←ወደ ገፅ ፩ ወደ ገፅ ፫→
ያየ ላውራ ቢል ያልሰማ አወራ
ያየ ላውራ ቢል ያልሰማ አወራ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያየ ላውራ ቢል ያልሰማ አወራ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጌታነህ ከበደ
ጌታነህ ከበደ ገበቶ (ተወለደ 2 ሚያዚያ 1992) የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ክለብ ወልቂጤ ከተማ በአጥቂነት የሚጫወት ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሽናል እግር ኳስ ተጫዋች ነው
thumb|right
ጭፈራ
300px|thumb ጭፈራ በሰዎች ውዝዋዜ ወይም እንቅስቃሴ እንዲታይ ወይም ለመደሠት የሚደረግ ኪነት ሥነ ጥበብ ነው። በተለይም ከሙዚቃ ዜማ ጋር በስንኝ የተስተካከለ እንቅስቃሴ ነው። ጭፈራዎች ከባሕል ወደ ባሕል የሚለያዩ ሲሆን በአንዱም ባሕል ውስጥ በርካታ ልዩ ልዩ የጭፈራ አይነቶች ይኖራሉ።
መደብ:ኪነት
ዳ ዩ
350px|thumbnail|ዳ ዩ ዳ ዩ (ቻይንኛ፦ 大禹 «ታላቁ ዩ») በቻይና አፈ ታሪክ የጥንታዊ ቻይና ንጉሥና የሥያ ሥርወ መንግሥት መስራች ነበር።
በአንዳንድ ምንጭ ዘንድ የዩ አባት ጉን ነበረ። የቀርከሃ ዜና መዋዕል በተባለው ጽሑፍ ዘንድ፣ በኋሥያ ንጉሥ ሹን ዘመን (በ2059 ዓክልበ. ግድም) ዩ አዲስ የሥራዎች ሚኒስትር ሆኖ የወንዞቹን ጎርፍ ገደበ። በ2058 ዓክልበ. ዩ የጻውና ወይ ሥራዊት አሸነፈ። በ2047 ዓክልበ. አገሩ በ፲፪ ክፍላገራት ተከፋፈለች። አሁን «ዳ ዩ» ከሹን ጋር እንደ ጋርዮሽ ንጉሥ ተቆጠረ። በ2028 ዓክልበ. ዩ በይፋ የሹን አልጋ ወራሽ ሆነ፤ አገሩም ከ፲፪ ወደ ፱ ክፍላገሮች አከፋፈል ተመለሰ። በ2026 ዓክልበ. ዩ የዮውምያው ብሄር አሸነፈ፣ የኋሥያ ተገዦች ሆኑ። በ2010 ዓክልበ. ሹን አረፈና ዳ ዩ የሥያ ሥርወ መንግሥት መስራች ሆነ።
350px|thumb|left|የዳ ዩ ፱ ክፍላገራት (አንድ አስተያየት) ከዚህ በኋላ ዩ ለ፰ ዓመታት ለብቻው ገዛ። ነገር ግን በጠቅላላ ከሹን ጋራ ዘመኑ ፵፭ ዓመታት ይቆጠራል። በመጨረሻው ዓመት (2002 ዓክልበ. ግድም) መኳንንቱን ወደ ስብሰባ ጠርቶ ከመኳንንቱ አንድ ፋንግፌንግ የሚባለው ወደ ስብስባው ስለ ዘገየ፣ ዳ ዩ ይሙት በቃ ፈረደበት። በኋለና ዘመን ብዙ ትውፊቶች ስለዚህ ፋንግፈንግ ተነሡ። በዚያውም ዓመት ዩ አረፈና ከሦስት ዓመት ልቅሶ በኋላ ልጁ ጪ በ1999 ዓክልበ. ተከተለው።
450px|thumb|left|ዘጠኙ ክፍላገራትና አምስቱ ካሬዎች በሹ ጪንግ ወይም «ብሉይ ሰነዶች» መሠረት፣ ከዘጠኙ ክፍላገራት በላይ ዩ «መላውን ዓለም» በካሬ ዞኖች አከፋፈለ። ከዋና ከተማ ቤተ መንግሥት ዙሪያ እስከ 500 ሊ ድረስ (እስከ 200 ኪሎሜትር ድረስ) መጀመርያው ወይም «ንጉሣዊ ዞን» ሆነ፣ የሚኖሩበት እህልን ይገብራሉ። ከዚያ ዙሪያ እስከ ሌላ 500 ሊ ድረስ «የመኳንንት ዞን» ሆነ። ከዚያም ዙሪያ ሦስተኛው ካሬ ዞን «የጸጥታ ሃይል ዞን» ሲሆን የሚኖሩበት ሠልፍ ይለመዱ ነበር። ከዚያም ዙሪያ አራተኛው ካሬ ዞን «የክልካይ ዞን» ተባለ፤ መጀመርያ 200 መቶ ሊ የዪ ሕዝቦች፣ አፍአ 300 ሊ ቀላል ግዞት የተፈረደባቸው ሰዎች የሚገኙበት ይሆን ነበር። አምስተኛው ካሬ ዞን ወይም «አውሬ ዞን» ያልተሠለጠኑ ሕዝቦችና ከባድ ግዞት የተፈረደባቸው ሰዎች የኖሩበት ነበር። ከዚህ አምስተኛው ካሬ ውጭ የተረፈው አገር ሁሉ ከቤተ መንግሥት ከ1000 ኪ/ሜ በላይ ርቀት ሆኖ በፍጹም አረመኔዎች የታሠቡት ሕዝቦች መኖርያ ነበር።  ይህ ዕቅድ በታሪክ መቸም ተግባራዊ ባይሆንም፣  እስከ 1800 ዓም ያህል ድረስ ለቻይና መሪዎች የአስተሳሰብ ምሳሌ ሆኖ ቀረ።
መደብ:የሥያ ሥርወ መንግሥት
ዲምቱ
ታሪክ
ዴቪድ ቡክሰን የተባለ ጻሓፊ፥ ዲምቱ በብላቴ ወንዝ አካባቢ የሚገኝ የገበያ ስም እንደሆነ ጽፎ ነበር። አንዳንድ አፈታሪኮች እንደምጠቁሙት ከሆነ ገበያው ስያሜውን ያገኘው ከከተማዋ የሚወጣ ትንሽ ንጹህ ወንዝ ከብላቴ ወንዝ ጋር በሚገናኙበት ገበያው ይቆም ስለነበረ ነው። ይህን መገናኘት በወላይትኛ ዳንቷ እያሉ ይጠሩትም ነበር፤ መገናኛ ማለት ነውና። ከጊዜና ከቃሉ አጠራር ዘዬ ጋር ተያይዞ የአሁኑን ስያሜ ይዞ ለከተማውም ስም ሆኖ አረፈው ይባላል። ዲምቱ በወላይታ ውስጥ ከሶዶ ቀጥሎ እጅግ ረጅም ዕድሜ ያስቆጠረች ከተማ ናት። ከተማዋ ከአዲስ አበባ በስተደቡብ ምዕራብ 333 ክሎሜትር ርቃ የሚትገኝ ሲሆን፥ ከዞኑ ዋና ከተማ ሶዶ ደግሞ በ68 ክሎሜትር ርቀት በስተምሥራቅ ትገኛለች። ከተማዋ በስተምሥራቅ በብላቴ ወንዝ የሚትዋሰን ሲሆን ውንዙ ከሲዳማ ክልል እና ከኦሮሚያ ክልል በተመሳሳይ ሁኔታ ያገናኛታል።
ዋቢ
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:የወላይታ ከተሞች
ኤቢ ከማርጎ
thumb|300px ኤቢ ማሪያ ከማርጎ (ፖርቱጊዝኛ፦ Hebe Maria Camargo) የብራዚል ቴሌቪዥን ተዋናይ እና ዘፋኝ ነበሩ። ባለውፈው መስከረም 19 2005 ዓ.ም. 83 ዓመታት ሲሆኑ አርፈዋል።
መደብ:ብራዚል መደብ:ተዋናዮች
ሰኸምኸት
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ያየ ልናገር ቢል የሰማ ላውራ አለ
ያየ ልናገር ቢል የሰማ ላውራ አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያየ ልናገር ቢል የሰማ ላውራ አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሴንትራል ኤስፓኞል
ሴንትራል ኤስፓኞል እግር ኳስ ክለብ በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ኬምብሪጅ
ኬምብሪጅ (እንግሊዝኛ፦ Cambridge) የእንግላንድ ከተማ ነው።
ዝነኛው ተቋም ዩኒቨርስቲ ኦፍ ኬምብሪጅ የሚገኝበት ነው።
ቢልሃርዝያ
ሺስቶሶሚያሲስ ወይም ቢልሃርዝያ (Bilharziasis) ሺስቶሶማ በሚባሉ የደም ወስፋቶች ደም ውስጥ መገኘት የሚመጣ የሰው በሽታ ነው። ሺስቶሶሚያሲስ በመባልም የታወቀውን በሽታ የሚያስከትሉ የተለያይ ዓይነቶችና ኣኗኗር ያሏቸው የእንስሳት ትናንሽ ትሎች ቢኖሩም ሺስቶሶማ ማንሶኒ በመባል የታወቀው ኣንደኛው ነው። ወንድና ሴት ትሎች ተገናኝነው በመጣበቅ የሰው ደም ውስጥ በመኖር ብዙ ሺህ እንቁላሎች ያፈራሉ። ከትሎቹም ጉዳት የተነሳ እንቁላሎቻቸው ከሽንት ጋር ሲወጡም ደም ሊያሸኑ ይችላሉ። እንቅላሎቹ ከሰገራና ከሽንት ጋር ከሰውነት ወደ ውጪ ከወጡ በኋላ ቀንድ ኣውጣ ውስጥ ገብተው ይራባሉ። ከእዚያም ከቀንድ ኣውጣው ወጥተው ውሃ ውስጥ በመቆየት የሰውን ቆዳ በስተው ወደ ደም ስር ይገባሉ። መድኋኒትና የማያስተማምን መከላከያ ክትባቶች ቢኖሩም በሽታውን ለመቆጣጠር ሰገራና ሽንት ማንኛውንም ዓይነት ውሃ እንዳይበክል መቆጣጠር ያስፈልጋል።
ሺስቶሶሚሲስ
በሽታው ሰውን የሚይዘው ሰርኬርያ የሚባሉት የትሉ ኣንድ ዓይነት ደረጃ ሰው ሲዋኝ ወይም በባዶ እግሩ ውሃው ውስጥ ሲሄድ ቆዳን በመብሳት ወደ ሰውነት ስለሚገቡ ነው። ውሃን በወረቀት በማጥለል ወይም አዮዲን ወይም ክሎሪን በመጠቀም ከቀንድ ኣውጣው ወጥተው ወደ ደም ለመግባት የሚጠባበቁትን ሰርኬርያ ዋኝዎች ሊገድል ስለሚችል ውሃውን በመጠጣት በበሽታው እንዳንያዝ ሊጠቅም ይችላል። ውሃን ማፍላት ሰርኬርያዎችን ከመግደሉም ሌላ እንዶድ ቋሚ ውሃ ኣካባቢ መትከል ሳይጠቅም ኣይቀርም ይባላል።
በዓለም ላይ ከወባ ቀጥሎ ከ፪፻ ሚሊዮን በላይ ሰዎችን በማሰቃየት ሺስቶሶማ ሁለተኛ ጠንቅ ነው። በሽታው ኢትዮጵያም ኣለ። የግድቦች መሠራትና የመስኖ ኣጠቃቀም መስፍፋት ቀንድ ኣውጣዎችንና የወባ ትንኞችን ቍጥር ሊያስጨምር ስለሚችል ለሚያስከትሉት በሽታዎች ዕድል እንዳይሰጥ ውሃው እንዲንቀሳቀስና ሌሎች ኣስፈላጊዎች መከታተል ይጠቅማል። ለምሳሌ ያህል ሰርኬርያዎች ከቀንድ ኣውጣ ወጥተው በ48 ሰዓታት ሰው ውስጥ መግባት ካልቻሉ ስለሚሞቱ እነሱ ሊኖሩበት የሚችልን ውሃ ቀድቶ በትንሽ ዕቃ ከተቀመጠ በኋላ ሁለት ቀን እስካለፈው ለገላ መታጠቢያ ሊያገለግል ይችላል። ውሃ ኣጠገብ ሰገራ መውጣትና ሽንት መሽናት እንቁላሎቹ ተፈልፍለው ሚራሲዲያ የሚባሉት የቢልሃርዚያ ሌላው ደረጃ ወደ ቀንድ ኣውጣዎች ዋኝተው እንዲገቡ ስለሚራዳ ሽንት ቤት መጠቀም ኣስገላጊ ነው።
ዶ/ር አክሊሉ ለማ እንዶድ ቀንድ ኣውጣውን ለመግደል ስለሚችል በሽታውን ለመቆጣጠር እንደሚራዳ ስለደረሱበት ዕውቅና ተሰጥቷቸዋል። ዶ/ር ኣክሊሉ ለማም ስለ እንዶድ ጥቅምና የውሃ ትላትል ገዳይነት በማግኘታቸው በ፲፱፻፷፮ ዓ.ም. እና በ፲፱፻፹፮ ዓ.ም. የዩናይትድ እስቴትስ የፈጠራ ባለቤትነት ወይም ፓተንቶች ኣግኝተዋል። እንዲሁም ስለ እንዶድ ምርምር ከዶ/ር ኣክሊሉ ጋር ለብዙ ዓመታት ስላደረጉት ኣስተዋጽዖ ዶ/ር ለገሠ ወልደዮሓንስ ዕውቅና ኣፍርተዋል።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:ሕክምና
ሳሁሬ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ያየ ቢሄድ የሰማ ይመጣል
ያየ ቢሄድ የሰማ ይመጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያየ ቢሄድ የሰማ ይመጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ታኅሣሥ ፲፱
ታኅሣሥ ፲፱ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፱ነኛ እና የወርኀ መፀው ፹፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፶፯ ቀናት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፤ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ  ደግሞ ፪፻፶፮ ቀናት ይቀራሉ።
ዋቢ ምንጮች
{{ወራት}} መደብ:ዕለታት
ሥነ ቁጥር
250px|right|thumb|የመደመሪያ ሰንጠረዥ ሥነ ቁጥር ወይንም በእንግሊዝኛ "አርቲሜቲክስ" ከሁሉ የሒሳብ ዘርፎች አንጋፋውና በሁሉም ሰው ጥቅም ላይ የሚውል ክፍል ነው። ሥነ ቁጥር የቁጥሮችን ቅልቅል ውጤት የሚያጠና ሲሆን ብዙ ጊዜ ቁጥሮች ሲደመሩ፣ ሲቀነሱ፣ ሲባዙና ሲካፈሉ የሚያሳዩትን ባህርይ ይመረምራል። ሒሳብ ተማሪዎች የቁጥር ኅልዮት ውጤቶችን ከፍተኛ ሥነ ቁጥር በማለት ከለተ ተለት መደመርና መቀነስ ጥናቶች ይለዩዋቸዋል።
ኤርፉርት
250px|thumbnail ኤርፉርት (ጀርመንኛ፦ Erfurt) የጀርመን ቲውሪንገን መቀመጫ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር 210,118 ያህል ነው።
ሥነ ቁጥር
ታሪክ
የሰው ልጆች ከጥንት ጀምሮ ሥነ ቁጥርን ተጠቅመዋል። ለምሳሌ አፍሪቃ ውስጥ የተገኘ 22፣000 ዓመት እንዳለው የሚቆጠር የአጥንቶች ቁርጥራጭ ለመቁጠርና ለመደመር ያገለግል እንደነበር ይጠቀሳል። በኋላም የግብጽ እና ባቢሎን ሰወች ቁጥርን መጻፍ እንደጀመሩና ይህን ፈጠራቸውን ለመደመርና ለመቀነስ እንደተገለገሉበት አሁን የተገኙ ቅርሶች ያስገነዝባሉ። የግብጽን የአጻጻፍ ስልት የተከተሉ ግሪኮችም በዩክሊድ እና ሌሎች የግሪክ ተማሪዎች አማካይነት ጥናቱን ለማሳደግ ችለዋል። ሆኖም እስከዚህ ዘመን የነበረው የቁጥር አጻጻፍ ስልት አቀማመጣዊ አልነበረም። ስለሆነም ለመደመርና ለመቀነስ፣ በተለይ ደግሞ ለማባዛትና ለማካፈል እጅግ የተወሳሰበና አሰልቺ ነበር።
ኤርፉርት
መደብ:የጀርመን ከተሞች
ሥነ ቁጥር
ታሪክ
የሒሳብና የሥነ ቁጥር እድገት ከፍተኛ እመርታ ያሳየው ሕንዳውያን ተማሪዎች ዜሮና አቀማመጣዊ አጻጻፍ ስልትን በ4ኛው ክፍለዘመን ሲፈለስፉ ነበር። ይህም አሁን በመላው አለም የሚሰራበት ህንዲ-አረብ ቁጥር (ማለቱ፡ 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 ) እንዲፈጠር አደረገ። ፊቦናቺ የተሰኘው የጣሊያን ነጋዴ የዚህን ድንቅ ቁጥር ቀመርና ጥቅም በመጽሐፉ በ1202 ዓ.ም. (እ.ኤ.አ) በመጻፍና በአውሮጳ አገራት ሁሉ በማሰራጨት ታዋቂነቱ እንዲገን ሆነ።
የፓሌርሞ እግር ኳስ ክለብ
ፓለርሞ እግር ኳስ ክለብ (Palermo Football Club SpA) በ ፓሌርሞ ፣ ጣሊያን ውስጥ የእግር ኳስ ቡድን ነው።
ሥነ ቁጥር
ታሪክ
የህንዲ-አረብ ቁጥር ስርዓት በጣም ቀላል ከመሆኑ የተነሳ የሒሳብ ትምህርት በአውሮጳ እንዲያድግ ከፍተኛ አስተዋጽኦ አደረገ። ይሄው አዲሱ ስልት ለሒሳብ ጥናት መሰረት በመሆን የጥንቶቹን ሒሳብ ተማሪዎች ድንቅ ውጤቶች ከአዲሱ ስርዓት ጋር ሲነጻጻሩ እምብዛም ሆነው እንዲታዩ አደረጉ። የሂንዲ አረብ ቁጥር ስርዓት ለዘመናዊው የሒሳብ ትምህርት መነሳት ምክንያት ነው ቢባል ማጋነን አይሆንም።
የፓሌርሞ እግር ኳስ ክለብ
መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ሥነ ቁጥር
አስርዮሽ የቁጥር ስርዓት
አስርዮሽ የቁጥር ስርዓት አስር የተለያዩ ምልክቶችን በመጠቀም ቁጥሮችን የሚወከያ ስልት ነው። ከዚህ በተረፈ በአስርዮሽ ስርዓት አቀማመጣዊ ዋጋ ለያንዳንዱ ቁጥር ይሰጠዋል። በዚሁ ስርዓት ነጥብን በመጠቀም ክፍልፋዮች ከሙሉ ቁጥሮች ይለያሉ። ለምሳሌ 507.36 ፡ 5 መቶዎች፣ 0 አስሮች፣ 7 አንዶች ሲደመር 3 አስረኛወች፣ 6 መቶኛወች ን ለመወከል ይረዳል
መደመር (+)
መደመር ሁለት ተደማሪ ቁጥሮችን በማዋሃድ አንድ ድምር ውጤትን ያገኛል። ከሁለት በላይ ቁጥሮችን መደመር ሁለት ሁለት ቁጥሮችን እየደጋገሙ ከመደመር ጋር አንድ ነው።
*
ጂን
ጂን (ቻይንኛ፦ 廑) በጥንታዊ ቻይና የሥያ ሥርወ መንግሥት ዘመን ንጉሥ ነበር። ሌላ ስሙ ዪንጅያ ነበር።
መደብ:የሥያ ሥርወ መንግሥት
ሳናኅት
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
መካከለኛ ቢኮልኛ
upright=1.25|thumb|መካከለኛ ቢኮልኛ በአገሩ መካከል በስተምሥራቅ አረንጓዴ ሆኖ ይታያል።
መካከለኛ ቢኮልኛ በፊልፒንስ የሚነገር ቋንቋ ነው። ከቢኮልኛ ቋንቋዎች መሀከል አንድ አባል ነው። 2.5 ሚሊዮን ተናጋሪዎች አሉ። ዛሬ በላቲን አልፋቤት ቢጻፍም ድሮ (ከስፓኒሾች አስቀድሞ) በባይባዪን ጽሕፈት ይጻፍ ነበር። አንዳንድ ቃላት ከእስፓንኛ ወይም ከሳንስክሪት በብድር ተወስደዋል።
ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ
ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ የኤርትራ ብሔራዊ መዝሙር ነው።
መካከለኛ ቢኮልኛ
መደብ:አውስትሮኔዚያን ቋንቋዎች መደብ:ፊሊፒንስ
ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ
በዓል ደማ እንዳልቀሰ ተደምሲሱ መስዋእታ ብሓርነት ተደቢሱ መዋእል ነኺሳ አብ ዕላማ ትእምርቲ ጽንዓት ኮይኑ ስማ ኤርትራ ዛሓበን ውጹዓት አመስኪራ ሓቂ ከምትዕወት ኤርትራ ኤርትራ አብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ ናጽነት ዘምጽኦ ልዑል ኒሕ ንህንጻ ንልምዓት ክንሰርሕ ስልጣኔ ከነልብሳ ግርማ ሕድሪ'ለና ግምጃ ክንስልማ ኤርትራ ኤርትራ አብ ዓለም ጨቢጣቶ ግቡእ ክብራ*፪
መደብ: ኤርትራ
ሊፒት-እሽታር
250px|thumbnail|የሊፒት-እሽታር ስም ያለበት የመሠረት ሸክላ ሊፒት-እሽታር በሱመር የኢሲን ሥርወ መንግሥት 5ኛው ንጉሥ ነበረ (1833-1823 ዓክልበ. የነገሠ)። በርሱ ዘመን መጀመርያ የኢሲን ተወዳዳሪ የላርሳ ንጉሥ ጉንጉኑም ኡርን ከኢሲን ያዘ። ሊፒት-እሽታር በተለይ የሚታወቀው በ1832 ዓክልበ. ባወጣው ሕገ መንግሥት ምክንያት ነው። ይህ ሕገ ፍትሕ ከላጋሽ ንጉስ ከኡሩካጊና ሕግጋት በኋላ፣ ከኡርም ንጉሥ ከኡር-ናሙ ሕግጋት በኋላ የወጣ ሲሆን ለሱመር ሦስተኛው የሚታወቀው ሕገ መንግሥት ነው።
ዘመን
በሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር ላይ ፲፩ ዓመታት እንደ ነገሠ ሲለን ከዘመኑ ፲ የዓመት ስሞች ብቻ ይታወቃሉ። ከመጀመርያው ዓመቱ በቀር ግን የሌሎቹ ዓመታት (a-i) ቅድም-ተከተላቸው እርግጥኛ አይደለም። ከነዚህም መካከል ለምሳሌ፦
በተወዳዳሪው ጉንጉኑም ፲፫ኛው ዓመት (1832 ዓክልበ.)፣ የሊፒት-እሽታር ሴት ልጅ ኤኒንሱንዚ የዑር መቅደስ ጣኦት ሴት ካህን ሆና እንድትሾም አረጋገጠ። ስለዚህ የሊፒት-እሽታር ዓመት «g» ከዚያ በኋላ ሊሆን አይችልም።
በ1826 ዓክልበ.፣ ጉንጉኑም «የመንገድ ቤት» እንደ ያዘና ቦይ እንደ ከፈተ ይዘገባል። እነዚህ ድርጊቶች ደግሞ በሊፒት-እሽታር ሰነዶች ይጠቀሳሉ። የሊፒ- እሽታር ሻለቃ ናና-ኪአጝ በጻፉለት ደብዳቤ ዘንድ፣ ፮ መቶ የጉንጉኑም ወታደሮች «የመንገድ ቤት» ይዘው አዲስ ቦይ ሊከፈቱ ነው ሲል የሊፒት-እሽታርን እርዳታ ይለምናል። በሊፒት-እሽታር መልስ ፪ ሺህ ጦረኞች፣ ፪ ሺህ ቀስተኞች፣ እና ፪ ሺህ ባለ ዶማዎች መላኩን አመለከተ። ጉንጉኑምን ድል እንዳደረጉ አይመስልም፤ ጉንጉኑምም «የሱመርና አካድ ንጉሥ» የሚለውን ማዕረግ ይግባኝ ነበረው፤ ኢሲን ግን ለጊዜው ነጻነቱን ጠበቀው።
የሊፒት-እሽታር ሕግጋት (1832 ዓክልበ.)
ጽሑፉ በብዙ ፍርስራሽ ላይ ተገኝቷል። በሙሉ የተገኙት ሕግጋት የሚከተሉት ናቸው።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:የኢሲን ነገሥታት መደብ:የመስጴጦምያ ታሪክ መደብ:ሕገ መንግሥታት
መጋቢት ፰
መጋቢት ፰፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፹፰ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፸፫ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፸፰ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፸፯ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
የማርያም ቅዳሴ ገፅ ፫
፲፫ ፤ በቀናች ሃይማኖት ስላረፉ ስለ ቅዱሳን ሰማዕታት ሁሉ ጳውሎስ ጢሞቴዎስ ሲላስና በርናባስ ቲቶና ፊሊሞንና ቀለምንጦስም ሰባ ሁለቱ አርድዕት አምስት መቶ ባልንጀራዎች ሃይማኖታቸው ስለ ቀና ስለ ሦስት መቶ አሥራ ስምንቱ ሊቃውንት ። ፲፬ ፤ እሊህንም ሁሉንም ለአንተ ወገን ሊሆኑ አስባቸው ፣ ብፁዕ ወቅዱስ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት አባ.... ብፁዕ ሊቀ ጳጳስ አባ.... አስባቸው በሕይወታቸውም ትጠብቃቸው ዘንድ ኃጢያታቸውንም ይቅር ትላቸው ዘንድ እኛንም በእነርሱ ጸሎት ትምረን ዘንድ ለዘላለሙ ። ፲፭ ፤ ጸሎተ ቡራኬ ፣ ቅዳሴ ሐዋርያት ቁ ፲ - ፳፩ ። ፲፮ ፤ የጳጳሳቱን አለቆች ጳጳሳቱንና ኤጲስ ቆጶሳቱን ቀሳውስቱንና ዲያቆናቱን የክርስቲያንንም ወገኖች ሁሉ አቤቱ ማራቸው ይቅርም በላቸው ። ፲፯ ፤ አማላጅቱ ሆይ እሊህንም ሁሉንም ከልጅሽ ዘንድ አማልጂ የጳጳሳትንና የሊቃነ ጳጳሳትን የኤጲስ ቆጶሳትን ሁሉ ነፍስ ያሳርፍ ዘንድ የቀሳውስትንና የዲያቆናትንም ዕውነተኛውን የቃል ጎዳና የሚያቀኑ ። ነገሥታትና መኳንንቱን መሳፍንቱንም በሥልጣን የሚኖሩትን ወራዙትንና ደናግልን መነኮሳትንምባለጠጋውንና ድሀውን ታላቁንና ታናሹን ባልቴቱንና አባት እናት የሞቱበትን መጻተኛውንና ችግረኛውን አስቀድሞ ከቤተክርስቲያን ማኅበር ተለይተው ያረፉትን የክርስቲያንንም ወገኖች ሁሉ ።
←ወደ ገፅ ፪ ወደ ገፅ ፬→
መጋቢት ፰
መደብ:ዕለታት
ኤፍ.ሲ. ግሮኒንገን
'''ኤፍ.ሲ. ግሮኒንገን''' በግሮኒንገን፣ ኔዘርላንድ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የኔዘርላንድስ እግር ኳስ ክለቦች
ሚናስ
አጼ ሚናስ በዙፋን ስማቸው ቀዳማዊ አድማስ ሰገድ ከ1559 እስከ መጋቢት 1፣ 1563 እ.ኤ.አ የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገስት የነበሩ መሪ ናቸው።  የአጼ ገላውዲዎስ ወንድም ሲሆኑ የአጼ ልብነ ድንግል ልጅም ናቸው።
በአህመድ ግራኝ ጦርነት ዘመን ህጻኑ ሚናስ በምርኮ ተያዘ። ሆኖም ግን ከሌሎች እስረኞች በተለየ መልኩ በግራኝ አህመድ ሚስት በድል ወምበሬ እንደተያዘ ታሪክ ያትታል። በእስር ዘመኑ ሚናስ የባቲ ድልወምበሬን ልጅ አግብቶ ይኖር ነበር። ሆኖም ግራኝ አህመድ በ1542 ከየመን እና መሰል እስላም አገሮች ለሚያደርገው ጦርነት እርዳታ ለማሰባሰብ ሲል ሚናስንንና ሌሎች ውድ ስጦታወችን ለየመኑ ሱልጣን ዘቢድ ፓሻ ላከ ሆኖም ግን በወይናደጋ ጦርነት የግራኝ አህመድ ጦር ሲሸነፍ  የግራኝ ልጅ በሚናስ ወንድም በአጼገላውዲወስ ተማረከ። ይህን እስረኛ በመጠቀም ገላውዲወስ ወንድማቸውን ሚናስን ከየመን አገር በእስረኛ ልውውጥ እንዲመጣ አደረጉ። በዚህ ጊዜ በአገሪቱ ለብዙ ቀናት ከፍተኛ ደስታ እንደነበር ታሪክ ተመራማሪ ሪቻርድ ፐንክኽርስት መዝግቧል፡፡
የአገዛዝ ዘመን
አጼ ገላውዲወስ በስቅለት ቀን፣ 1559 ጦርነት ላይ ሲያርፍ፣ ጎጃም ውስጥ ከደብረወርቅ በደቡባዊ ምዕራብ በኩል በሚገኘው መንግስተ ሰማያት በተባለ ቦታ ሚናስ ወንድሙን ተክተው ነገሱ።  በነገሰ ወዲያው ሰሞን ከእናቱ እቴጌ ሰብለ ወንጌል ቀድማ ሚስቱ እቴጌ አድማስ ሞገሴ (ስሉስ ሃይሌ) ተሰሚነት እንዳላት አወጀ። እቴጌ ሰብለ ወንጌል ግን በባሉዋ አጼ ልብነ ድንግል ጀምሮ ብዙ ውጣ ውረድን ያሳለፈችና በህዝቡ ዘንድ ከፍተኛ መወዳድ የነበራት ንግስት ስለነበረች ከፍ ብሎ የተጠቀሰው ስራው ንጉሱ ውለታ እንደማያውቅ ግድየለሽ በህዝቡ ዘንድ እንዲታይ አደረገው።