cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
አርጀንቲና
ባህል
የአርጀንቲና ባህል በስደቱ ዓመታት የተገኙት የሌሎች ድብልቅ መነሻ ነው። ርዕዮተ ዓለም ፣ ማህበራዊ-ዴሞክራሲያዊ አስተሳሰባቸው እና ቋንቋቸው ፣ የነፃነታቸው እምነት ፣ ዴሞክራሲ እና ለሰብአዊ መብት መከበር ጎልቶ ይታያል ፡፡
በአገሪቱ ውስጥ የተለያዩ ባህላዊ እንቅስቃሴዎች እና አስፈላጊ የስነጥበብ እንቅስቃሴ ፣ በቲያትር ፣ በሥዕል ፣ በሥዕል ፣ በሙዚቃ እና በሥነ-ጽሑፍ ውስጥ ትልቅ የስነ-ጥበባት እንቅስቃሴ አለ ፡፡ ኮንፈረንሶች ፣ ኮንሰርቶች ፣ ኤግዚቢሽኖች ፣ ቤተ መዘክርዎች ፣ ኮርሶች ፣ ቲያትር እና የባሌ ዳንስ ትርኢቶች በየቀኑ በአገሪቱ ውስጥ በጣም አስፈላጊ ከተሞች እና በዋናነት በቡኖ አይሪስ ውስጥ ይሰጣሉ ፡፡ በሁሉም ትላልቅ ከተሞች ውስጥ ሲኒማቶግራፊ እና የትያትር ቤቶች ትርatersቶች በብዛት ይገኛሉ ፡፡ እንደ ታንጎ ፣ አፈ ታሪክ (ቀደም ሲል ታንጎ በቡኤነስ አይሪስ እና ሮዛሪየስ ከተሞች ውስጥ ያሉ ታዋቂ ሙዚየሞች ነበሩ) ፣ ነገር ግን ከ “ጋሊያ ቪያጃ” እና ከ tangos መጀመሪያ ጋር ፣ የፓስካል ኮንትራክተርስ እና ካርሎስ Gardel ዘፈን ቆሙ ፡፡ ከሌሎች ሙዚቀኞች ጋር እንደ አንዱ የተለመደ የአርጀንቲና ሙዚቃ ሙዚቃ አንዱ እንደመሆኑ በዓለም ዙሪያ የሚታወቅ ቢሆንም የአርጀንቲና ተረት ተረት ጠንካራ በመሆን የአርጀንቲና አፈ ታሪክ በጥብቅ ይሳተፉ ፡፡ የአርጀንቲና ባህላዊ ሙዚቃ) እና የአርጀንቲና ብሔራዊ ዓለት (በ 1960 እና 1980 መካከል “ተራማጅ ሙዚቃ” እና “ኒው አርጀንቲና የከተማ ሙዚቃ” የሚታወቅ) በልዩ ዝግጅቶች እና በጅምላ በተገኙባቸው ቦታዎች ይጨፈራሉ ፡፡
ማጣቀሻዎች
መደብ:አርጀንቲና
አባ መልከ ጻዲቅ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ሴንቲኔላውያን
400px|thumb|ስሜን ሴንቲኔል ደሴት ከሰማይ ሲታይ ሴንቲኔላውያን የበንጋል ባህረስላጤ ውስጥ በስሜን ሴንቲኔል ደሴት ላይ ከሰው ልጅ ሥልጣኔ ሁሉ ውጭ የሚኖር ብሔር ነው። ደሴቱ ከሕንድ አንዳማን ደሴቶች መካከል ነው። ምናልባት 50-100 ኗሪዎች እንዳሉበት ይታስባል። አጫጭርና ጥቁር እንደ አንዳማን ኗሪዎችም የመሰሉ ሰዎች ናቸው።
ከውጭ አለም በሚጎብኙ ሰዎች ላይ ብዙ ጊዜ ጥቃት ጥለዋልና ስለዚህ ቋንቋቸው ወይም ባሕላቸው በተመለከተ ብዙ አይታወቅም። ሕንድ አገር ይግባኝ ማለት ጥላ በ1962 ዓም ይግባኝ የሚል ድንጋይ አስቀመጠችበት፤ ወደ ደሴቱ መጓዝ በይፋ ክልክል ነው። አንዳንድ ጊዜ ግን ኮኮነት ከተጓዦች በሰላም ተቀብለዋል። በእራቁታቸው እንደሚሄዱ፣ ፍላጻ፣ ጦር ካገኙት ብረት እንደሚስሩ፣ ታንኳ መሥራት እንደሚያውቁ ማወቅ ችለናል።
በ1998 ዓም በስኅተት የደረሱባቸውን ሁለት ሕንዳዊ አሣጥማጆችን ገደሉ። እንደገና በኅዳር ወር 2011 ዓም አንድ አሜሪካዊ ክርስቲያን ሰባኪ ጆን ቻው እነዚህ በአለማችን ስለ ኢየሱስ ወንጌል ምንም ያልሰሙ መጨረሻ ሕዝብ ይሆናሉ ብሎ ስላመነ ወደነሱ ወንጌልን ለመሰብክ ሲሄድ ሰማዕት ሆኖ ተገደለ።
መደብ:ሕንድ መደብ:ብሔሮች
ደባርቅ (ወረዳ)
ደባርቅ በሰሜን ጎንደር  ዞን የሚገኝ ወረዳ ሲሆን ስሙ በዚህ ወረዳ ውስጥ ከሚገኙት ታላቁ ከተማ ይመነጫል።   የሊማሊሞ ገደል ይህን ወረዳ ሰንጥቆት ያልፋል።
ማጣቀሻ
መደብ:ደባርቅ
ዝንጀሮ የራሷን ጠባሳ ሳታይ በባልንጀራዋ ሳቀች
ዝንጀሮ የራሷን ጠባሳ ሳታይ በባልንጀራዋ ሳቀች የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዝንጀሮ የራሷን ጠባሳ ሳታይ በባልንጀራዋ ሳቀች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ባሚር ቶፒ
ባሚር ቶፒ (በ1949 ዓ.ም. የተወለደ) ከ1999 ዓ.ም. ጀምሮ የአልባኒያ ፕሬዚዳንት ሆኗል።
መደብ:የአውሮፓ መሪዎች መደብ:አልባኒያ
አርኪሜዴስ
280px|thumbnail|አርኪሜዴስ 1612 ዓ.ም. እንደ ተሳለ አርኪሜዴስ (ግሪክኛ፦ Αρχιμήδης) (295 -220 ዓክልበ. የኖረ) የጥንታዊ ግሪክ አገር  የሒሳብ ተመራማሪና ሳይንቲስት ነበር።
መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች መደብ:የግሪክ ሰዎች አርኪሜድስ እጅግ በጣም አነስተኛ እና የድካም ዘዴ ን ጽንሰ ሐሳብ በመተግበር እና በጥብቅ የተለያዩ የጂኦሜትሪ ቲዮሬም ንድፈ-ሐሳቦችን በማረጋገጥ ዘመናዊ ካልኩለስ እና ትንተናን ጠብቀው ነበር,[14][15] ጨምሮ- የአንድ ዙር አካባቢ; የላይኛው አካባቢ እና የክብ መጠን; የኤልሊፕስ አካባቢ፤ በፓራቦላ ሥር ያለው አካባቢ፤ የአብዮት ክፍል ጥራዝ፤ የአብዮት ክፍል ጥራዝ፤ እንዲሁም የሽመልስ አካባቢ። [16] [17]
የባል ደግነቱ ውሽሜን መርሳቱ
የባል ደግነቱ ውሽሜን መርሳቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የባል ደግነቱ ውሽሜን መርሳቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ትንኝም ለሆዱ ዝሆንም ለሆዱ ወደ ወንዝ ወረዱ
ትንኝም ለሆዱ ዝሆንም ለሆዱ ወደ ወንዝ ወረዱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ሀደሪኛ
ሀደሪኛ ወይም ሐረርኛ፣ ሐረሬኛ በኢትዮጵያ የሚነገር ቋንቋ ሲሆን የሴማዊ ቋንቋዎች አባል ነው። በሐረር ከተማ የሚገኙት የሐረሪ ብሔረሰብ ተወላጆች የሚናገሩት ቋንቋ ነው። ለዛይኛ እና ስልጤኛ የቀረቡ ብዙ ቃላቶችን ይዟል።
መደብ:ሐረር መደብ:ሴማዊ ቋንቋዎች መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
አድዋ
ዓድዋ በኢትዮጵያ የትግራይ ክልል ከተማ ሲሆን በማዕከላዊ ዞንና በዓድዋ ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ42,672 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 20,774 ወንዶችና 21,898 ሴቶች ይገኙበታል።
አድዋ በርከት ያሉ የከተማ እና የገጠር ቀበሌዎች አጠቃልላ የያዘች ነች፤ ከእነሱም እንዳባገሪማ ፣ ታሕታይ፡ሎጎምቲ ፣ ላዕላይ፡ሎጎምቲ የመሳሰሉ ይገኙበታል፡፡
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ43029 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል።
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች *
የአረቢያ ባሕር
300px|thumbnail|የአረቢያ ባሕር
የአረቢያ ባሕር የተባለው በሕንድ ውቅያኖስ ስሜን ከአረቢያና ከሕንድ መካከል የሚገኝ ባህር ነው።
መደብ:የውሃ አካል መደብ:እስያ
መስከረም ፲፩
መስከረም ፲፩ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፲፩ ኛው ዕለት እና የክረምት ፹፪ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ሉቃስ  ፫፻፶፭ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ዮሐንስ ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ  ደግሞ ፫፻፶፬ ዕለታት ይቀራሉ።
ታሪካዊ ማስታወሻዎች
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ኬፕ ታውን ስታዲየም
ኬፕ ታውን ስታዲየም በደቡብ አፍሪካ የሚገኝ ስታዲየም ነው። ለ2010 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ የተሰራ ሲሆን የተከፈተው በታኅሣሥ ፭ ቀን ፳፻፪ ዓ.ም. ነው።
መደብ:ደቡብ አፍሪካ መደብ:ስፖርት
የኢትዮጵያ ሚኒስቴር መስሪያ ቤቶችና ኤጀንሲዎች
የቀድሞ
መደብ:የኢትዮጵያ መንግሥት
1 ሹታርና
፩ ሹታርና እንደሚታመን በሑራውያን ላይ የነገሡት የሚታኒ መሣፍንት ነበር። እንዲህ ከሆነ ዘመኑ ምናልባት 1497-1480 ዓክልበ. ያሕል ነበር።
ሁሉ አማረኝን ገበያ አታውጣት
ሁሉ አማረኝን ገበያ አታውጣት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉ አማረኝን ገበያ አታውጣት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
1 ሹታርና
መደብ:የሚታኒ ነገሥታት
ሁሉ አማረኝን ገበያ አታውጣት
ትርጉሙ
ፍላጎትን በልኩ ማድረግ ጥሩ ነው። ሁሉን የሚፈልግ ሰው ክስረት ያመጣል ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ብድሩን የማይመልስ ልጅ አይወለድ
ትርጉም
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ትንቢት ይመራል ልጓም ይገራል
ትንቢት ይመራል ልጓም ይገራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
19 August
19 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 13 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ለፍየል ስም አውጣ ቢለው ሞት አይደርስ አለው
ለፍየል ስም አውጣ ቢለው ሞት አይደርስ አለው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ባንክ
የተወሠኑት የባንክ አይነቶችም፡
*
ቋራ(ወረዳ)
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ሲሆን የቃሉ መነሻ ቀደምት ነዋሪዎቹ የሆኑት የኩሊሲ አገዎች ናቸው።ቋራ የሚለው ስያሜ ኩሊሲ ከሚለው የአገውኛ ቃል የተወሰደ ሲሆን ትርጓሜውም ፀሐያማ፡ወይናደጋ ፡ቆላ ማለት ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
አቢሳሬ
አቢሳሬ ከ1817 እስከ 1806 ዓክልበ. ድረስ (ኡልትራ አጭር) የላርሳ ፪ኛ ንጉሥ ነበረ። የጉንጉኑም ተከታይ ነበር። የአቢሳሬ አባት ስም አይታወቅም።
ኡር ደግሞ በግዛቱ ውስጥ ነበረችና በአንዳንድ ጽሑፍ አቢሳሬ «የኡር ንጉሥ»፣ «የኡርና የላርሳ ንጉሥ» ወይም «የአሞራውያን አለቃ» በሚሉት ማዕረጎች ይጠራል። ኒፑር ግን ወደ ላርሳ ተወዳዳሪ ወደ ኢሲን ንጉሥ ኡር-ኒኑርታ ስለ ተመለሠ፤ አቢሳሬ «የሱመርና የአካድ ንጉሥ» የሚለውን ማዕረግ አልደፈረም።
ለዘመኑ ከ፲፩ የዓመት ስሞቹ ሁላቸው በሙሉ ታውቀዋል። ከነርሱም መካከል፦
የውጭ መያያዣ
መደብ:የላርሳ ነገሥታት
ቤተሠብ
ቤተሠብ የቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተሰቦች የቀድሞው የዳን ጀርመናዊውን ህይወት የመነጨው ህይወት በመሬት ውስጥ እንቁላል በመጋባት ለጋብቻ ወንድና ሴት ቤተሰቦች እንዲሞት በማድረግ የእምነት እና የዝውውር ቤተሰቦች ህብረተሰቡን ያመጣል በሰው ልጅ ጥናትና ባሕል ረገድ፣ በልደት ዝምድና፣ በትዳር፣ በጉዲፈቻ ወይም በመሰለ የተዛመዱት ሰዎች ስብሰባ ነው። ትርጉሙ ከግዕዝ ቃል «ሠብ» (ሰው) ደርሷል። በአንዱ መኖርያ ቤት ውስጥ የሚኖረው ቤተሠብ ብቻ ሳይሆን፣ በሌሎች ቦታዎች የሚኖሩት ዘመዶች ደግሞ ቤተሠብ ናቸው። የራቀ ዝምድና ያላቸው ሰዎች ወይም ነገዶች ሁሉ የተዘረጋው ቤተሠብ ሊባሉ ይቻላል። በ1948 ዓ.ም. ተሻሽሎ የወጣ የኢትዮጵያ ሕገ መንግሥት ዘንድ፣ ቤተሠብ የኅብረተሠብ መሠረታዊ አኻድ በመሆኑ ከጥቃቶች ጥብቅና እንዲያገኝ ይገባል።
*
የባሕር ምድር ሥርወ መንግሥት
የባሕር ምድር ሥርወ መንግሥት በቀድሞ ሱመር (ደቡብ መስጴጦምያ ወይም ከላውዴዎን) ከባቢሎኒያ መንግሥት ተለይቶ የተነሣ መንግሥት ነበር።
በ1645 ዓክልበ. አካባቢ የኢሲን ከንቲባ ኢሉማ-ኢሊ በሃሙራቢ ልጅ በባቢሎን ንጉሥ ሳምሱ-ኢሉና ላይ በዓመጽ ተነሣና ሥርወ መንግሥቱን መሠረተ። ነገሥታት ሱመራዊ ስሞች ቢወስዱም፣ ያንጊዜ መደበኛ ቋንቋ አካድኛ እንደ ሆነ ይመስላል።
በባሕር ምድር ሥርወ መንግሥት ውስጥ የሚከተሉት ነገሥታት ከአንዳንድ ዝርዝር ጽላት ታውቀዋል። አንዱም ጽላት የነገሡበት ዘመን አመታት ቁጥር ቢሰጥም፣ የነዚህ ድምር ግን 368 ዓመታት ሲሆን በእውነት የቆዩበት ዓመት ከ1645-1463 ዓክልበ ወይም 182 ዓመታት ብቻ ይመስላል።
ከዚህ በላይ ስለነዚህ ነገሥታት የምናውቀው ጥቂት ብቻ ነው።
ድሀ ተበድሎ ማሩኝ ይላል ቶሎ
ድሀ ተበድሎ ማሩኝ ይላል ቶሎ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ክሮኤሽያ
ክሮኤሽያ ወይም ክሮሽያ (ክሮሽኛ፦ Hrvatska /ሕርዋትስካ/) የአውሮፓ አገር ነው። የቀድሞ ዩጎስላቪያ ክፍላገር ነበረ።
«ክሮኤሽያ» በእንግሊዝኛ የ«Croatia» ኣጠራር ያንጸባርቃል። ይህም አጻጻፍ ከሮማይስጥ /ክሮዋቲያ/ ሲሆን ከኗሪ ስም /ሕርዋትስካ/፣ ሕዝቡም /ሕርዋቲ/፣ ቋንቋውም /ሕርዋትስኪ/ ደረሰ። የስላቪክ ቋንቋ ተናጋሪዎች የሆኑት ክሮአት ሕዝብ በዙሪያው ከ810 ዓም ገደማ ታውቀዋል፣ ከ600 ዓም አስቀድሞ ተዘዋዋሪዎች እንደ ነበሩ ይታመናል፤ ከእስኩቴስ ወይም ከሳርማትያ እንደ ደረሱ በብዙ መምህሮች ይታመናል። ትርጉሙ ተከራካሪ ሆኗል፤ በአንዳንድ አስተሳሰቦች ግን ከጥንታዊው ሀገር «አራኾሲያ» (በአሁኑ አፍጋኒስታን፣ ጥንታዊ ፋርስኛ /ሓራሑዋቲስ/) ጋር ዝምድና ይኖረዋል።
*
ቤተ ሰሪ የተሰረቀ ቦታ አይገዛም
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
የበግ እግር አሮስቶ
የበግ እግር አሮስቶ ለ7 ሰው አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች - 3 መካከለኛ የበግ እግር ከነአጥንቱ - 4 መካከለኛ ካሮት - 4 ዝንጣፊ ሲለሪ - 2 ቀጫጭን ባሮ ሽንኩርት - 5 መካከለኛ ቀይ ሽንኩርት - 6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ዘይት - 6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ቬጅቴብል ስቶክ (የአትክልት መረቅ) - 3 የሾርባ ማንኪያ የወይን ጠጅ - 3 የሾርባ ማንኪያ የፉርኖ ዱቄት - 1 የሻይ ማንኪያ ጨው - 1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ - 5 ትላልቅ ፍሬ ነጭ ሽንኩርት
አዘገጃጀት
1. ሥጋውን ማጽዳት፤ 2. ካሮቱንና ቀይ ሽንኩርቱን በቁመቱ አራት ቦታ መቆራረጥ፤ 3. ሲለሪውንና ባሮ ሽንኩርቱን አጥቦ ስምንት ቦታ መቆራረጥ፤ 4. ሥጋውን በቢላዋ እየበሱ ከየዓይነቱ እያደባለቁ በሺሽ ክበብ ሽቦ በመታገዝ ሲለሪ፣ ቀይ ሽንኩርትና ነጭ ሽንኩርት፣ ካሮትና ባሮ ሽንኩርቱን ልጦ ሳይቆራርጡ መክተት፤ 5. በትልቅ ድስት ዘይት አግሎ ሥጋውን በመጨመር ወርቃማ መልክ እስኪያወጣ እያገላበጡ መጥበስ፤ 6. መረቁን አሙቆ ድስቱ ውስጥ ጨምሮ እንዲበስል መተው፤ 7. ሲበስል ስጋውን ማውጣት፤ 8. ከድስቱ ውስጥ ዘይቱን ማጥለልና መረቁን አንተክትኮ መጠኑ እንዲቀንስ ካደረጉ በኋላ ወይኑን ጨምሮ ግማሽ እስኪሆን ማንተክተክ፤ 9. ዱቄቱን ጨምሮ በደንብ ካሹ በኋላ ጨውና ቁንዶ በርበሬ መጨመር፤ 10. ስጋውን በስሱ ቆራርጦ ማባያውን በላዩ ማፍሰስ ወይም ለየብቻ ማቅረብ፤ 11. ከተጠበሰ ድንችና ከክብ ካሮት ወይም በቁመቱ ተቆርጦ ከተቀቀለ ካሮት ጋር ማቅረብ ይቻላል፡፡
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ሐምሌ
=ሀምሌ=
ሐምሌ የወር ስም ሆኖ በሰኔ እና በነሐሴ ወራት መኻል የሚገኝ ከአስራ ሦስቱ ኢትዮጵያ የወራት አቆጣጠር ውስጥ አሥራ አንደኛው (፲፩ ኛው) የወር ስም ነው። «ሐምሌ» ከግዕዙ «ሐመለ» ከሚለው ቃል የመጣ ነው።  ሐምሌ የክረምት ሁለተኛው ወር ነው።
=ዋቢ ምንጮች=
የባል ደግነቱ ውሽምን መርሳቱ
የባል ደግነቱ ውሽምን መርሳቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የባል ደግነቱ ውሽምን መርሳቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሐምሌ
መደብ:ወራት
የባል ደግነቱ ውሽምን መርሳቱ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጳጳስ
ጳጳስ የቤተ ክርስቲያን አገልጋይ ሲሆኑ ከቅስና በሆዋላ የሚመጣ ማዕረግ ነው።
የጳጳስ ደሞዝ ስንት ነው
መደብ:ክርስትና
ጉርጥ
ጉርጥ የእንቁራሪት አይነት ናት። ጉርጥ ከአውስትራሊያ እና አንታርቲካ በስተቀር በሁሉ ክፍለ አህጉር ትገኛለች።
ጉርጦች፣ እንደማንኛውም እንቊራሪት፣ ቆዳቸው ሲሻክር፣ አፋቸው ውስጥ ደግሞ ጥርስ የላቸውም። እንቁራሪቶች፣ ጭንቀት ሲገጥማቸው፣ መርዝ ማመንጨት ይችላሉ።
የውጭ ንባብ
መደብ:አምፊቢያን መደብ:እንቁራሪት
ዲያቆን
ዲያቆን የቤተ ክርስቲያን አገልጋይ ከብዙ ትምህርት በኋላ የሚመጣ ማዕረግ ነው።
ለድቁና ምን መማር ያስፈልጋል
ዲያቆን ለመሆን ከታች የተዘረዘሩት ነገሮች ወሳኝ ናቸው፦
መሰረታዊ የቤተክርስቲያን ትምህርት
ፊደል አቡጊዳ
ዲያቆን ለመሆን ስንት ዓመት ይፈጃል
የአድሜ ገደብ አለው እንጂ.የሚፈጀው አመት እንደ ልጁ የትምህርት አቀባበል ነው
የዲያቆን ደሞዝ ስንት ነው
ድያኮን ማለት በእግዚአብሄር የተመረተ እንኩ አገልጋይ ማለት ነው
መደብ:ክርስትና
ድሀ ተበድሎ ራሱ ይታረቃል ሀብታም በድሎ ተመልሶ ይስቃል
ድሀ ተበድሎ ራሱ ይታረቃል ሀብታም በድሎ ተመልሶ ይስቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቀጨሞ
300px|thumb|ቀጨሞ
ቀጨሞ (Myrsine africana) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
አነስተኛ ዛፍ፣ እስከ 3 ሜትር ይረዝማል፣ ሐምራዊ ፍሬው እንደ ዘንጋዳ ዘር ትንሽ ነው።
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ቀጨሞ ብዙ ጊዜ በደጋ ጫካ ዳር አካባቢ ይገኛል።
የተክሉ ጥቅም
ፍሬዎቹ ትልን ለማስወጣት ይጠቀማል።
እንዲሁም አንበሳ ትልን ለማስወጣት እንደሚበላው ይታመናል።
ደረቅ የቀጨሞ ፍሬ በቀረጥ ዛፍ ቅጠል ዱቄት ለነቀርሳ መጠቀሙ ተዘግቧል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:የመድኃኒት እጽዋት መደብ:ኮሶ በሽታ
ዳንኤል ደሳለው
=ዮናስ ደሳለው= አቶ ዮናስ ደሳለው በድሮው ጎጃም ጠቅላይ ግዛት አገው ምድር አውራጃ በአሁኑ ፈግታ ለኮማ ወረዳ ልዩ ስሙ አ/ቅዳም ከተማ 01 ቀበሌ ከአባታቸው መ/ር ደሳለው በሪሁን እና ከእናታቸው መ/ርት ጥሩእመቤት ዳኛው ጥቅምት 6/2012 ዓ.ም ተወለደ።
ተወለዶ አቅማ ሄዋን እስኪደረስ ድረስ ከአያቱ ጋር አደገ።ከዚያህ በሆላ ወደ አባቱ ዘንድ መኖር ስለፈለገ በፊቱ አጣራር ኮክራ አውራጃ በአሁኑ ፋግታ ለኮማ ወረዳ ኮሪጎሃና ቀበሌ ቸዋሲ ኪ/ምህረት ኑሮውን መስርተው የሚኖሩ ታዋቂ እና ዝናኛ አከበባውን ህብረተሰብ ወይም ማህበረሰብ የሚያከብሩ ታላቅ ሰው ናቸው።
=M= =E=
እስክንድር ነጋ
እስክንድር ነጋ (ህዳር 7 ቀን 1969 እ.ኤ.አ. የተወለደው) ኢትዮጵያዊው ጋዜጠኛ፣ ጦማሪ እና ፖለቲከኛ ሲሆን በኢትዮጵያ መንግስት በአገር ክህደት እና በሽብርተኝነት ተከሷል። በአገር ክህደት ወይም በሽብርተኝነት ወንጀል ጥፋተኛ መሆናቸውን የሚያረጋግጥ ማስረጃ ሳይኖር በገዥው መንግስት የውሸት ክስ ውድቅ ተደርጓል። እስክንድር ነጋ ሌላ መጠሪያ ቢኖረው ፅናት ወይም እዉነት ሊሆን ይችላል ብየ አስባለሁ። እስክንድር ነጋ ለኢትዮጵያውያን የዲሞክራሲ እና የነፃነት ትግል ከፊት ቆሞ የታገለ እንዲሁም ኢህአዴግን ጨምሮ በአሁኑም መንግስት በእስር በድብደባ እየተንገላታ ለእዉነት የታገለ ኢትዮጵያዊ ጀግና ነዉ። እስክንድር ነጋ ጋዜጠኛ እንደመሆኑ እና አለም አቀፉን የ ወርቃማው ብዕር ሽልማት እንደመሸለሙ ይሄንን ያህል ጊዜ ሲታሰር እና ድብደባ እንዲሁም ሰብዓዊ እንግልት ሲደርስበት አለም አቀፉ የ ጋዜጠኞች ማህበር ዝም ማለቱ ያስገርማል። ፍትህ ለ ወርቃማዉ ጋዜጠኛ!!!
የመጀመሪያ ህይወት
እስክንድር ከፍተኛ ትምህርት ካገኙ ወላጆቹ የተወለደ ሲሆን አባቱ ሩትገርስ ዩኒቨርሲቲ የድህረ ምረቃ ስራዎችን ሰርቷል እናቱ ደግሞ በቤሩት አሜሪካ ዩኒቨርስቲ ተወለደ። በመጨረሻ ተፋቱ እና እስክንድር አብረውት የሚኖሩ እናቱ ክሊኒክ ከፈቱ።
እስክንድር በአዲስ አበባ ሳንድፎርድ ትምህርት ቤት ገብቷል። እስክንድር በ1980ዎቹ ወደ አሜሪካ ሄዶ ኮሌጅ ገብቷል፣ ከዚያም በአሜሪካ ዩኒቨርሲቲ ኢኮኖሚክስ ተምሯል።
ሙያ
እስክንድር እ.ኤ.አ. በ1991 ማርክሲስት ደርግን በኢህአዴግ ሃይሎች ከተወገደ በኋላ ወደ ኢትዮጵያ ተመለሰ።በእርግጥም በቀጣዮቹ አመታት የአገዛዙ ተቃዋሚዎች አንዱ ሆነ።የመጀመሪያውን ኢትዮጲስ ጋዜጣ በ1993 አቋቋመ።ሌሎች ጋዜጦችንም አቋቋመ። ፣ አስኳል ፣ ሳተናው እና ምኒልክ።
1998: የአገር ክህደት ጥፋተኛ
እስክንድር በ2007 ዓ.ም መጨረሻ ላይ በፕሬዝዳንት ይቅርታ ከመፈታቱ በፊት ጥፋተኛ ተብሎ የአስራ ሰባት ወራት እስራት ማረፈ።ፍርዱን ተከትሎ ነጋ የጋዜጠኝነት ፍቃድ ተሰርዞ ጋዜጣው በ2007 በባለስልጣናት ተዘግቶ የነበረ ሲሆን በምትኩ በመስመር ላይ ማሳተም ጀመረ።
2005: የሽብርተኝነት ክስ
አብዛኛዎቹ ቀናት ከአውሮፓውያን አቆጣጠር የመጡ ናቸው።
የኢትዮጵያ መንግስት ጋዜጠኞች በአሸባሪነት ተጠርጥረው መያዛቸውን እና የኢትዮጵያ ተዋናይ እና አክቲቪስት ደበበ እሸቱን በቁጥጥር ስር ማዋሉን የሚወቅስ አንድ አምድ በማተም እስክንድር ከአራት ፖለቲከኞች ጋር መስከረም 14 ቀን 2011 በድጋሚ ታስሯል። የኢትዮጵያ የጸረ-ሽብር ህግ "ለቡድኖች 'ለማበረታታት' ወይም 'የሞራል ድጋፍ ይሰጣል' ተብሎ የሚታሰበውን ዘገባ እና መንግስት 'አሸባሪ' ብሎ እንዲፈርድ የሚያደርግ ማንኛውንም ዘገባ ይከለክላል።
እስክንድር እና ተከሳሾቹ አንዱአለም አራጌን ጨምሮ በቅርቡ በኢትዮጵያ የአሸባሪ ድርጅቶች ስም ዝርዝር ውስጥ በገባው ግንቦት ሰባት ውስጥ እጃቸው አለበት ተብሎ ተከሰዋል። በህዳር ወር እሱ እና ተከሳሾቹ "የውጭ ሃይሎች ሰላዮች" ናቸው በሚል በመንግስት ሚዲያ ተከሰው ነበር። በጥር 23 ቀን 2004 የሽብርተኝነት ክስ ጥፋተኛ ሆኖ ተገኝቷል።እ.ኤ.አ. ጁላይ 13 ቀን 2004 እስክንድር በሽብርተኝነት ተከሶ የአስራ ስምንት አመት እስራት ተፈርዶበታል። እ.ኤ.አ. በ2013 የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የእስክንድር ነጋ እስር የአለም አቀፍ ህግን የጣሰ ነው ብሎታል።
2018–2020፡ መልቀቅ፣ ተጨማሪ እስራት እና እንደገና ተለቀቀ (አውሮፓዊ)
በጃንዋሪ 2018 እስክንድር ነጋ በእስር ላይ የሚገኘው ማረሚያ ቤት እንደሚዘጋ ተገለጸ፣ የፖለቲካ እስረኞች የተፈቱት "ብሄራዊ መግባባትን ለመፍጠር" በሚል ሲሆን ነፃነት የተፈቀደለት የግንቦት ሰባት ቡድን አባል ነኝ ሲል የእምነት ቃል ከፈረመ ብቻ ነው። በፌደራል መንግስት በአሸባሪነት የተፈረጁ; ነገር ግን እስክንድር ከበርካታ የፖለቲካ እስረኞች ጋር በፌብሩዋሪ 14/2018 ከእስር ተፈትቷል የተባለው የሀሰት ኑዛዜ ነው በማለት እስክንድር እምቢ ብሏል። በመቀጠልም ኢትዮጲስ የተባለውን ሳምንታዊ የአማርኛ ጋዜጣ ከፍቷል።
በሴፕቴምበር 2019 እስክንድር ነጋ ባልደራስን ለዴሞክራሲ ፓርቲ መስርቶ ነበር።
ኤፕሪል 25 ቀን 2020 እስክንድር እስካሁን ባልተገለጸ ነገር ግን በዚያው ቀን በተለቀቁት ምክንያቶች በአዲስ አበባ ፖሊስ ተይዟል። እ.ኤ.አ. ሰኔ 30 ቀን 2020 በሐጫሉ ሁንዴሳ ግርግር ወቅት ብጥብጥ እና ትርምስ በማነሳሳት እንደገና ታሰረ።
እ.ኤ.አ. ጥር 7 ቀን 2022 በኢትዮጵያ ገና የገና በዓል ላይ እስክንድር ነጋ ከአንድ አመት ተኩል እስራት በኋላ ተፈቷል። የአብይ መንግስት ያለ ምንም ማስረጃ የመናገር ነፃነት ታጋዩን ካሰረ በኋላ።
ማጣቀሻዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
እንጨት
thumbnail|250px|right|የእንጨት እንጨት ጠንካራ ቃጫማ የዕጽዋት አካል ነው። ይህ አካል በብዙ እጽዋቶች ላይ የሚገኝ ሲሆን ለብዙ መቶ አመታት ለነዳጅነት እንዲሁም ለግንባታ መሳሪያነት ሲጠቅም ቆይቷል።
መደብ:ምህንድስና መደብ:ግንባታ
ወደ ሮማውያን ፲
ወደ ሮማውያን በአዲስ ኪዳን የመጀመሪያው መልዕክት ሲሆን ቅዱስ ጳውሎስ በቆሮንጦስ እያለ በ፶ ዎቹ ዓ.ም. የጻፈው መልዕክት ነው ። ይህ ምዕራፍ ፲ ሲሆን በ፳፩ ንዑስ ክፍሎች ይከፈላል ። ጳውሎስ በዚህ መልዕክቱ መዳን በእስራኤላዊነት እንዳልሆነ ያስተምራል ። አሁንም እግዚአብሔር የመዳን ስጦታውን ለተከታዮቹ እንዲሰጣቸው ይጸልያል ።
ቅዱስ ጳውሎስ ለሮማውያን መልዕክቱን የጻፈበት ምክኒያት አይሁዳውያንና ሮማውያን በሰላም አንድላይ በሮም ለብዙ ዘመን ሲኖሩ ቆይተው ክርስትና በተመሠረተበት ወቅት ፣ አይሁዳውያን ክርስቶስ እኛን ነው የመረጠን ለመንግሥቱ እናንተን አይደለም... ሲሊ ሮማውያን ደግሞ እናንተ ሰቀላችሁት እንጂ ምን አረጋቹህለት... እየተባባሉ እርስበርሳቸው ጥል ስለፈጠሩ እነሱን ለማስታረቅ ጻፈው ።
ቁጥር ፩ - ፲
1፤ወንድሞች፡ሆይ፥የልቤ፡በጎ፡ፈቃድና፡ስለ፡እስራኤል፡ወደ፡እግዚአብሔር፡ልመናዬ፡እንዲድኑ፡ነው። 2፤በዕውቀት፡አይቅኑ፡እንጂ፡ለእግዚአብሔር፡እንዲቀኑ፡እመሰክርላቸዋለኹና። 3፤የእግዚአብሔርን፡ጽድቅ፡ሳያውቁ፡የራሳቸውንም፡ጽድቅ፡ሊያቆሙ፡ሲፈልጉ፥ለእግዚአብሔር፡ጽድቅ፡ አልተገዙም። 4፤የሚያምኑ፡ዅሉ፡ይጸድቁ፡ዘንድ፡ክርስቶስ፡የሕግ፡ፍጻሜ፡ነውና። 5፤ሙሴ፡ከሕግ፡የኾነውን፡ጽድቅ፡የሚያደርገው፡ሰው፡በርሱ፡በሕይወት፡እንዲኖር፡ጽፏልና። 6፤ከእምነት፡የኾነ፡ጽድቅ፡ግን፡እንዲህ፡ይላል፦በልብኽ፦ማን፡ወደ፡ሰማይ፡ይወጣል፧አትበል፤ይህ፡ ክርስቶስን፡ለማውረድ፡ነው፤ 7፤ወይም፦በልብኽ፦ወደ፡ጥልቁ፡ማን፡ይወርዳል፧አትበል፤ይህ፡ክርስቶስን፡ከሙታን፡ለማውጣት፡ነው። 8፤ነገር፡ግን፥ምን፡ይላል፧በአፍኽ፡በልብኽም፡ኾኖ፡ቃሉ፡ቀርቦልኻል፤ይህም፡የምንሰብከው፡የእምነት፡ቃል፡ነው። 9፤ኢየሱስ፡ጌታ፡እንደ፡ኾነ፡በአፍኽ፡ብትመሰክር፡እግዚአብሔርም፡ከሙታን፡እንዳስነሣው፡በልብኽ፡ ብታምን፡ትድናለኽና፤ 10፤ሰው፡በልቡ፡አምኖ፡ይጸድቃልና፥በአፉም፡መስክሮ፡ይድናልና።
ጠቃሚ መልዕክቶች
መደብ:ማርያም መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ
ሳልቫዶር ዳሊ
180px|thumbnail|ሳልቫዶር ዳሊ ሳልቫዶር ዳሊ (እስፓንኛ፦ Salvador Dalí) (1896-1981 ዓ.ም.) የእስፓንያ ሰዓሊ ነበር።
ትንሽ ጎልማሳ ትቢያ ታነሳ
ትንሽ ጎልማሳ ትቢያ ታነሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሳልቫዶር ዳሊ
መደብ:የእስፓንያ ሰዓሊዎች
ትንሽ ጎልማሳ ትቢያ ታነሳ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ዝንጀሮ የቂጧን መላጣ ሳታይ በባልንጀራዋ ትስቃለች
ዝንጀሮ የቂጧን መላጣ ሳታይ በባልንጀራዋ ትስቃለች የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዝንጀሮ የቂጧን መላጣ ሳታይ በባልንጀራዋ ትስቃለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሽመልስ በቀለ
ሽመልስ በቀለ ጎዶ (ጃንዋሪ 2 ቀን 1990 የተወለደው) ለግብፅ ፕሪሚየር ሊግ ክለብ ኤል ጎውና FC በአጥቂ አማካኝነት የሚጫወት እና የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድንን በመምራት ላይ ያለ ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሽናል እግር ኳስ ተጫዋች ነው ። በ 2013 እና 2021 የአፍሪካ ዋንጫ ኢትዮጵያን ወክሏል።
የእንግሊዝ ወሽመጥ
300px|thumbnail|የእንግሊዝ ወሽመጥ
የእንግሊዝ ወሽመጥ በአውሮፓ ውስጥ ከፈረንሳይና ከእንግሊዝ መካከል የሚገኝ ወሽመጥ ነው።
መደብ:የውሃ አካል መደብ:አውሮፓ
ዲዬጎ ፔሬዝ
ዲዬጎ ፈርናንዶ ፔሬዝ አጉዋዶ (Diego Fernando Pérez Aguado, ግንቦት ፲ ቀን ፲፱፻፸፪ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለቦሎኛ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
አፓቼ ካውንቲ፥ አሪዞና
መደብ:አፓቼ ካውንቲ፥ አሪዞና
ደሳለው በሪሁን
=ደሳለው በሪሁን= መ/ር ደሳለኝ በሪሁን በድሮው ጎጃም አጠቃላይ ግዛት አገው ምድር ፤ በባንጃ አውራጃ፤ በባንጃ ለኮማ ምክትል ወረደነት ከ 1936-1987 ዓ.ም የቆየች ስትሆን ከ1987 ዓ.ም ወዲህ በኢትዮጲያ" በአዊ ብሄረሰብ ዞን ስር በአሁኑ ፈግታ ለኮማ ወረዳ አስተዳደር ኮሪጎሃና ልዩ ስሙ ቸዋሲ ኪዳነ ምህረት ከአባታቸው አቶ በሪሁን ታምር እና ከእናታቸው ወ/ሮ ደስታየሁ አድማስ መስከረም 23 ቀን 1978 ዓ.ም ተወለዱ።
መ/ር ደሳለው በሪሁን እድሜው ለትምህርትና ለአቅማ ሄዋን እስኪደረስ ድረስ ከቤተሰቦቻው ጋር በጥሩ ሁኔታ እንክብካቤ አደጉ።ከዚያም በሆላ አባቱ ለትምህርት ከፍተኛ ፍላጎትና ተነሳሽነት ስለነበረው እድሜው ለትምህርት ሲደርስ ወደ ት/ቤት ገብተው በአፍ መፍቻ ቋንቋ አይነት/የኢትዮጲያ ቋንቋዎች እንዲማሩ ተደረገ። ዓ.ም፤ 1991 ዓ.ም ተከታትለዋል።ከዚያም ከ12ኛ ክፍል የዩኒቨርስቲ መግቢያ ነጥብ ስለልመጣለት በመምህርነት ሙያ ስልጣና መርሃ ግብር በ ጎንደር መ/ራን ትም/ት ኮሌጅ 3 ሜጀር በሚባለው በማ/ሳይንስ ት/ት ክፍል በዲፕሎማ 10+3 ደረጀ ተመርቀዋል። በተመረቁት በመ/ራነት ሙያ በፋ/ለ ወረዳ ትም/ፅ/ቤት በኩል ተመደቡ። በሌላ መልኩ ጎን ለጎን የራሱን የት/ምት ደረጀ ለማሻሸልም በደ/ማርቆስ ዩኒቨርስቲ በ12+4 ወይም በዲግሪ ደረጀ በክረምት መረሃ ግብር ከ2000-2004 ዓ.ም ተከታትለው ተመርቀዋል።
=መ/ር ደሳለው በሪሁን=
መ/ር ደሳለው በሪሁን ትዳር ይዘውና ልጅ አፍርተው በድሮው አጣራር ጎጃም አጠቃላይ ግዛት አገው ምድር አውራጃ፤በ ባንጃ ወረዳ፣በባንጃ ምክትል ወረዳነት ከ1936-1987 ዓ.ም ከዚያ ወዲ በኢትዮጵያ አዊ ብሄረሰብ ዞን በአሁኑ ፋግታ ለኮማ ወረዳ አስተዳደር አ/ቅዳም ከተማ 01 ቀበሌ ቅዱስ ገብርኤል ቤተ- ክርስቲያን አጠገብ የመኖርያ ቤት ሰርተው ኮርተው ኑሮውን ከትዳር ጎዳኛቸው ጋር መስርተው አራት ወንድ ልጆች አባት አፍርተው የሚኖሩ ታዋቂ እና ዝናኛ አከበባውን ህብረተሰብ ወይም ማህበረ ሰብ የሚያከብሩ ታላቅ ሰው ናቸው።  π
ፓትርያርክ
ፓትሪያርክ የቤተ ክርስቲያን አገልጋይ ሲሆኑ ከጵጵስና በሆዋላ የሚመጣ ማዕረግ ነው።
የፓትሪያርክ ደሞዝ ስንት ነው
መደብ:ክርስትና
ደሳለው በሪሁን
መደብ:የኢትዮጵያ ክልሎች *
=A=
=የተወሠኑ መዋቅሮች= በአንድ ክፍል የሚያተኩሩ መለጠፊያዎችም አሉ።
π
ትንሽ ሰው ትንሽ ነው
ትንሽ ሰው ትንሽ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ሚስያ
ሚስያ (ግሪክኛ፡- Μυσία /ሚውሲያ/) በጥንት ስሜን-ምዕራብ አናቶሊያ (የአሁኑ ቱርክ አገር) የተገኘ አውራጃ ነበረ።
በኤጊያን ባህር ላይ የነበረችው አዮሊስ አውራጃ ደግሞ በጥንት የሚስያ ክፍል ተባለች።
መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
ሥነ ጥምረት
ሥነ ጥምረት የሒሳብ ቅርንጫፍ ሲሆን የሚያጠናውም ሊቆጠሩ የሚችሉ ጠጣር የሂሳብ ነገሮችን (መዋቅሮችን) ነው።  ሥነ ጥምረት  በውሱን ወይም አእላፍ ተቆጣሪ ስብስቦች  ላይ ተግባራዊ ሲሆን ይታያል። ሥነ ጥምረት የጠጣር ሒሳብ አካል ሲሆን ትኩረቱ የሚያይለው ከአንድ ስብስብ ሊወጡ የሚችሉ ምርጫዎችን በመቁጠር፣ ነገሮች ሊይዙት የሚችሉትን ቅጥ አይነት በሒሳብ በመድረስ፣ እኒህ ቅጦች እንዴት ሊደረስባቸው ይቻላል የሚለውን ጥያቄ በመመለስ ነው።  በሥነ ጥምረት ስር ከሚገኙ የሒሳብ ዘርፎች፣ ግራፍ ኅልዮት እና ሥነ መካለል ዋና ዋናዎቹ ናቸው።
ሥነ ጥምረት
ቀቿ
thumb|upright=1.25|ቀችዋ የሚገኝባቸው ክልሎች ቀቿ (Qhichwa Simi / Runa Shimi / Runa Simi) በደቡብ አሜሪካ በ10 ሚሊዮን ሰዎች የሚናገር ቋንቋ ነው። በጥንታዊ ኢንካ መንግሥት መደበኛ ቋንቋ ነበረ። ዛሬም በቦሊቪያ ፔሩና አንዳንድ አውራጃ በኤክዋዶር መደበኛ ሁኔታ አለው። አይማራ የሚባለው ሌላ ደቡብ-አሜሪካዊ ቋንቋ ዘመድ ነው።
እስፓንያውያን ከወረሩ አስቀድሞ በሰፊ ይሰማ ሲሆን በዚያን ጊዜ ምንም ጽሕፈት አልነበረውም። ይሁንና መቆጣጠር ሲባጎዎች በማሰር ዘዴ ነበር የተፈጸመ። ዛሬ የሚጻፈው በላቲን ፊደል ነው።
ስዋሰው
በቀችዋ ሦስት አናባቢዎች ብቻ አሉ እነሱም አ ኢ ኡ ናቸው። ቁጥሮች:- huk (1), iskay (2), kimsa (3), tawa (4), pichqa (5), suqta (6), qanchis (7), pusaq (8), isqun (9), chunka (10)
ግሦች
አብዛኛው አረፍተ ነገር የ'እርግጠኛነት ምልክት' ባዕድ መድረሻ አለው።
መደብ:ቋንቋዎች መደብ:አርጀንቲና መደብ:ቦሊቪያ መደብ:ፔሩ መደብ:ኤኳዶር
ላም
thumbnail|200px|right ላሞች በዋነኛነት ለማዳ የሆኑ የቤት እንስሳት ናቸው። በሮማይስጥ genus Bos ከሚባሉት ዝርያዎች እጅግ በከፍተኛ መጠን ከተስፋፉት ዋነኞቹ ናቸው። በአጠቃላይም Bos primigenius ተብለው ይጠራሉ። በአገልግሎታቸው ለርቢ፣ ለወተት ምርት፣ ለስጋ፣ ለቆዳ ውጤቶች፣ ለዘይት ምርት፣ እንዲሁም እንደ ህንድ ባሉ ሀገራት ደግሞ እንደ አምልኮ ይጠቀሙባቸዋል።
ደግሞ ይዩ
መደብ:ለማዳ እንስሶች መደብ:የቶራ አስተኔ
15ኛ ሉዊ
15ኛ ሉዊ(1710-1774
=== የሕይወት መጀመሪያ === በ1710 የፈረንሳዩ የሉዊስ ዳውፊን እና የማሪያ ዴ ሳቮያ ልጅ በቬርሳይ ተወለደ። alt=የንጉሥ ደስታ |left|100x100px|ሉዊስ XV ልጅ
ፈንጣጣ
እ.ኤ.አ. በ 1710 ዎቹ አያቱ ፣ አባቱ እና እናቱ በፈንጣጣ ሞቱ ፣ ስለሆነም ትልቁን ልዑል ደሙ ፣ ሉዊስ ሊጠፋ ነበር ፣ ግን ሞግዚቱ አዳነው። በዚያም የ2 ዓመት ልጅ ነበር እና ወራሽ ሆኖ ተመረጠ፣ የ ኦርሊየኑ ፊሊፕ II ንጉሠ ነገሥት ሆኖ ተመረጠ።
ሥርዓተ መንግሥት
ሉዊስ ዘውዱን ሲይዝ ገና የ5 አመቱ ልጅ ነበር ስለዚህ የ ኦርሊንስ ንጉስ ፊሊፕ 2ኛ አስፈለገው።
ገዥው ፌሊፔ በተወሰነ ደረጃ ተወዳጅነት አልነበረውም, ሴቶችን መጠጣት እና ወደ ፍርድ ቤት ማምጣት ይወድ ነበር, ብዙ ተጨማሪ ሴራዎች ነበሩ.ከሜይን መስፍን።
የመጀመሪያ ጋብቻ
ፈረንሣይ ዳውፊን ያስፈልጋት ነበር ፣ስለዚህ የታጨችውን ሰው ፍለጋ ሄዱ ፣የኦርሊንስ ፊልጶስ ከስፔን ጋር እራሱን ማገናኘት ፈልጎ ነበር ፣ስለዚህ በሁለቱም ዘውዶች መካከል የሶስትዮሽ ጋብቻ አደረገ ።የአስቱሪያ ልዊስ ልዑል ሉዊዛ ኢዛቤል ኦርሊንስን አገባ፣ የፓርማው አልጋ ወራሽ ካርሎስ ፊሊፔ ዴ ኦርሊንስ እና ሉዊስ 15 ማሪያና ቪክቶሪያን አገባ። ጋብቻው የተካሄደው በ 1722 እሱ 12 ነበር እና እሷ 4 ነበር
ጥንዶቹ በጣም ወጣት ነበሩ, እና ስለዚህ አሁንም ከሞቱ ጋር ወራሾች አልነበራቸውም 1ኛ ሉዊ የስፔን ንጉስ ጋብቻው ፈርሷል እና በ 1724 ማሪያና ወደ ስፔን ተመለሰች.
ሁለተኛ ጋብቻ
ሌላ ቃል የተገባለት ከፖርቹጋል የመጣች አረመኔ ሲሆን ዋና እጩ ሉዊስ በጣም አስቀያሚ ሆኖ አግኝቷታል እና ስምምነቱን አልዘጋችም ፣ በመጨረሻም ፖላንዳዊቷን ማሪያ ሌዝቺንስካን አገባች። ጥንዶቹ ብዙ ልጆች ነበሯቸው፡- (1727)የሉዊሳ ኢዛቤል መንትዮች (1728) ሉዊዛ በልጅነቷ ሞተች (1729) ፈረንሳዊው ሉዊስ ዳውፊን ዘሮች ነበሩት። (1730) ፌሊፔ ምድርን በመብላቱ በልጅነቱ ሞተ (1733) አደላይድ ነጠላ ሞተች።
ውጤቶቹ
የእሱ የግዛት ዘመን በጠንካራ absolutism ምልክት ነው, ፍርድ ቤቱ በዓል እና lacerous ነበር. በ7 አመት ጦርነት ተሸንፎ ፈረንሳይ ቅኝ ግዛቶቿን አጥታ ቀውስ ውስጥ ገብታለች።
እ.ኤ.አ. በ 1774 በመተካት ሞተ 16ኛ ሉዊ.
ኩቲክ-ኢንሹሺናክ
ኩቲክ-ኢንሹሺናክ (አካድኛ፦ ፑዙር-ኢንሹሺናክ) ከ2013 እስከ 1979 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአዋን (ኤላም) ንጉሥ ነበረ።
ስሙ በአዋን ነገሥታት ዝርዝር መጨረሻው ሲሆን ዘመኑ በአንዳንድ ቅርሶች ይታወቃል። መጀመርያ በአካድ ንጉሥ ሻርካሊሻሪ ዘመን የሱሳ አገረ ገዥ ነበር። ከሻርካሊሻሪ ዕረፍት በኋላ ግን ብሔራዊ ቀውስ በአካድ ተነሣና ኩቲክ-ኢንሹሺናክ ነጻነት አዋጀ። በአካድ ዘመን የመንግሥት ይፋዊ ቋንቋ አካድኛ ሆኖ ነበር፤ ኩቲክ-ኢንሹሺናክ ግን ኤላምንኛን መለሠ፤ አዲስ ጽሕፈት ደግሞ አስገባ።
በቅርብ ጊዜ ውስጥ የአካድ ኃይል ደከመ፤ ጉታውያን መስጴጦምያን ወረሩ። በሱመር ደቡብ ያሉት ከተሞች ዑር፣ ኦሬክና ላጋሽ ነጻነታቸውን አዋጁ። ኩቲክ-ኢንሹሺናክ በአንድ ዘመቻ ወደ መስጴጦምያ ገብቶ ኤሽኑናንና አካድን ያዘ። በኋላ የላጋሽ ንጉሥ ጉዴአ እና የዑር ንጉሥ ኡር-ናሙ አሸነፉት።
በኩቲክ-ኢንሹሺናክ ዕረፍት ኤላም ለጊዜው በሦስት ክፍሎች (ሱሳ፣ አንሻን፣ ሲማሽኪ) ተሰበረ።
ከኩቲክ ኢንሹሺናክ ዘመን የታወቁት ቅርሶች ማሳያ
መደብ:የፋርስ ታሪክ
የባልቴት ወብራ የክረምት ብራ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አሹር-ሻዱኒ
አሹር-ሻዱኒ በአሦር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ ለአንድ ወር (በ1451 ዓክልበ. ገደማ) የአሦር ንጉሥ ነበረ።
ቀዳሚው ኑር-ኢሊ አባቱ ነበር። አንድ ወር ብቻ ከገዛ በኋላ አጎቱ የ1 ኤንሊል-ናሲርም ሁለተኛው ልጁ 1 አሹር-ራቢ ዙፋኑን ከአሹር-ሻዱኒ በመንፍቅለ መንግሥት ያዘው ይላል።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ዝንጀሮና ጥዋ ካፉ ነው የሚያዝ
ዝንጀሮና ጥዋ ካፉ ነው የሚያዝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዝንጀሮና ጥዋ ካፉ ነው የሚያዝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አከርካሪ
alt=ደንደስ|thumb|የደረት አከርካሪalt=ደንደስ|thumb|የተሟላ የአከርካሪ አጥንት የጀርባ ዐጥንት:- ማለትም ከጎድን ዐጥንት ጋር የሚገናኝ ሆኖ፣ በጀርባ ላይ መሀል ለመሀል እስከ ዥበር አንጓ ድረስ የሚወርድ ዐጥንት አከርካሪ ይባላል። የአከርካሪ አጥንቶች እርስ በእርስ ተሰካክተው የሰረሰር መተላለፊያን የሚፈጥሩ 33 አጥንቶች ናቸው።
ደግሞ ይዩ
መደብ:ሥነ አካል
ትንሽ አበላሽ
ትንሽ አበላሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የካቲት ፳፯
የካቲት ፳፯፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፸፯ተኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፷፪ተኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፹፱ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፹፰ ቀናት ይቀራሉ።
የሩዝ ቅቅል
የሩዝ ቅቅል) ለ3 ሰው
አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች 3 የቡና ስኒ (300 ግራም) ሩዝ 1 መካከለኛ ጭልፋ (150 ግራም) የደቀቀ ቀይ ሽንኩርት 6 የሾርባ ማንኪያ ዘይት 1 የሻይ ማንኪያ ጨው 1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ
አዘገጃጀት 1.   ሩዙን በደንብ አጥቦ ደረቅ እስኪል ማንጠፍጠፍ፤ 2.   ዘይት በደረቅ ብረት ድስት ውስጥ አሙቆ ቀይ ሸንኩርቱን በመጨመር ማቁላላት፤ 3.   ሩዙን በላዩ ጨምሮ ደርቆ ቀላ ያለ መልክ እስኪያወጣ ማቁላላት፤ 4.   ሩዙ በተለካበት ዕቃ እጥፍ የሚሆን ውሃ መጨመር፤ 5.   አንዴ ብቻ አማስሎ እስኪበስል መተው፤ 6.   ጨውና ቁንዶ በርበሬውን ጨምሮ ማስተካከል፤ 7.   ውሃው መጦ ሲበስል ማውጣት፤ 8.   ውሃው መጦ ሩዙ ካልበሰለ በማንኪያ መሃሉ ላይ ወጋ አድርጎ የፈላ ውሃ በመጨመር እንደገና እስኪመጥ መጠበቅና ለገበታ ሲፈለግ ከሶሱ ጋር ደባልቆ ወይም ለየብቻ ማቅረብ፡፡
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ካርኪቭ
ካርኪቭ (Харків) — ከተማ በዩክሬን ውስጥ ይገኛል። የአገሪቱ አስፈላጊ የኢንዱስትሪ እና ሳይንሳዊ ማዕከል, የካርኮቭ ክልል የአስተዳደር ማዕከል, የካርኮቭ ክልል እና የካርኮቭ ከተማ ማህበረሰብ. 1,100,000 ሰዎች (2023) የሚኖርባት በዩክሬን ውስጥ ሁለተኛዋ ትልቁ ከተማ። በአቅራቢያ ካሉ ከተሞች እና ወረዳዎች ጋር ከ 2 ሚሊዮን በላይ ህዝብ ያለው የካርኪቭ አግግሎሜሽን ይመሰርታል ።  የዩክሬን ጀግና ከተማ።
ጀጁ (ወረዳ)
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ሁሉ አረሰ ማን ይሸምት
ሁሉ አረሰ ማን ይሸምት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉ አረሰ ማን ይሸምት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
እንዳስላሴ
እንዳስላሴ በኢትዮጵያ የትግራይ ክልል ከተማ ሲሆን በምዕራባዊ ዞንና በታህታይ ቆራሮ ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ43,967 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 21,333 ወንዶችና 22,634 ሴቶች ይገኙበታል።. የከተማው አቀማመጥ በ13.86667°N, 39.73333°W ላይ ነው።
ሁሉ አረሰ ማን ይሸምት
ትርጉሙ
የስራን ክፍፍል አስፈላጊነት የሚያሳይ ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እንዳስላሴ
ምንጮች www.shiremunicipal.gov.et
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:ትግራይ
Maria lezczynska
ማሪያ ሌዝቺንስካ (1703-1768) alt=ግርማዊታችን ማሪያ ሌዝቺንስካ|center|290x290px የንጉሱ ልጅ 1ኛ ስታኒስላውስ የፖላንድ ልዕልት ነበረች፣ ከሩሲያ ወረራ ከቤተሰቧ ጋር መሸሽ ነበረባት። ጋር ያገባ 15ኛ ሉዊ በ 1725, 10 ልጆች ነበሩት እና በቬርሳይ ፍርድ ቤት ጸጥ ያለ ህይወት ይመሩ ነበር.
ባህር-ዳር ቀበሌ 07
ባህር-ዳር ቀበሌ 07 በላይ ዘለቀ ቅፅል ስሟ ጠባቢት ስትባል አብዛኛውን የመንደሯ ሰው ባህር ዳር ጨርቃ ጨርቅ ሰራተኛ ነው።
መደብ:ባሕር ዳር
ቶማስ ኤዲሶን
200px|thumbnail|ቶማስ ኤዲሶን ቶማስ ኤዲሶን (እንግሊዝኛ፦ Thomas Edison) (1839-1924 ዓም) የአሜሪካ ሳይንቲስት ነበር። እሱ የመብራት ኃይል፣ አምፑል፣ ቴሌግራፍ፣ የፊልም ካሜራ የፈጠረ ነበር።
የባሪያ ደግ የቁልቋል ዘንግ የለውም
የባሪያ ደግ የቁልቋል ዘንግ የለውም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የባሪያ ደግ የቁልቋል ዘንግ የለውም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቶማስ ኤዲሶን
መደብ:የአሜሪካ ሳይንቲስቶች
የባሪያ ደግ የቁልቋል ዘንግ የለውም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
መስከረም ፲፬
ታሪካዊ ማስታወሻዎች
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
አሰፋ አባተ
አሰፋ አባተ ደግሞውም «የማሲንቆው አባት»ተብሎ የሚጠራ ሲሆን ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ድምፃዊ ነበር።
የሕይወት ታሪክ
አሰፋ አባተ በ፲፱፻፳፱ ዓ.ም. በወሎ ክፍለ ሀገር የጁ ሳንቃ ቀበሌ ተወለደ። አሰፋ ፱ ዓመት እንደሞላው በድምፁ ግሩምነት ተደንቆ በደሴ ቤተ መንግሥት ሥራ ጀመረ። ከዚያም በ፲፱፻፵፩ ዓ.ም. ወደ አዲስ አበባ በመምጣት በሀገር ፍቅር ማህበር ተቀጠረ።
የሥራዎች ዝርዝር
አሰፋ አባተ በሙዚቃው ዓለም ለአጭር ጊዜ እስከቆየበት ጊዜ ድረስ ፶ የሚሆኑ ዜማዎችን ተጫውቷል። ከነዚህ መካከል «ዓሳ አበላሻለሁ ዓባይ ዳር ነው ቤቴ» እና «የማትበላ ወፍ በጭራ ተይዛ» ይጠቀሳሉ።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አሹር-ቤል-ኒሸሹ
አሹር-ቤል-ኒሸሹ ከ1418 እስከ 1409 ዓክልበ. ድረስ ያሕል የአሦር ገዥ ነበረ።
ለ9 አመታት እንደ ገዛ በአሦር ነገሥታት ዝርዝር ላይ ተመዘገበ።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ፈረንሳዊ ሠዓሊ
የ ፈረንሳይ ሠዓሊ
ደ
*
በለሳ
ማጣቀሻ
መደብ:በለሳ
አባ ሳሙኤል ቤተክርስቲያን
አባ ሳሙኤል ወደ አለቱ ውስጥ የተፈለፈለ ቤተክርስቲያን ሲሆን ከአባ ሳሙኤል ሐይቅ በስተደቡብ ይገኛል። በ1955 ዓ.ም. ዋሻውን ጎብኝቶ የነበረው ሮጀር ሳተር ትልቅ ሃውልት እንደነበርው ሳይመዘግብ አላለፍም። ሆኖም ግን ይህ ሃውልት በአሁኑ ወቅት ብዙ ጉዳት ደርሶበታል። ታሪክ አጥኝው ሪቻርድ ፓንክኸርስት የአንበሳ፣ ዝሆን እና ሁለት ቀጭኔዎች፣ ምናልባትም ሁለት ጠመንጃ የተሸከሙ ሰዎች የሚመስሉ ምስሎች በዋሻው ውስጥ እንደነበሩ በ1966 ያካሄደው ጥናት ይዘግባል። ግድግዳው ላይ ያሉ ሊጠፉ ይደርሱ ጽሑፎች ግን ምንነታቸው በውል እንደማይለይ ሳይጠቅስ አላለፈም።  ይሁንና ሁሉም መረጃዎች ከየትኛው ዘመን እንዲመነጩ አይታወቅም። ኢንተርኔት ።
ማጣቀሻ
መደብ: አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት መደብ: ሸዋ
ሲፊዌ ሻባላላ
ሲፊዌ ሻባላላ ደቡብ አፍሪካዊ የእግር ኳስ ተጫዋች ነው። በአሁኑ ጊዜ ለካይዘር ቺፍስ ይጫወታል።
ቡሩሻንዳ
thumb|280px|ፑሩሽሐቱም ቡሩሻንዳ ወይም ፑሩሽሐቱም የጥንታዊ ሐቲ (አሁን በቱርክ) ከተማ ነበር። ሥፍራው ዛሬ ለሥነ ቅርስ እርግጥኛ አይደለም። ከቱዝ ጎሉ ሐይቅ ደቡብ እንደ ተገኘ ይታስባል።
በኬጥኛ የተጻፈው ግጥም የውግያ ንጉሥ ስለ ታላቁ ሳርጎን ምዕራብ ዘመቻ ነው። ይህ ጽሑፍ በአካድኛ ትርጉም ደግሞ በአሦርና በአማርና ደብዳቤዎች መካከል (በግብጽ) ተገኝቷል። ሳርጎን በጥልቅ በሐቲ አገር እንደ ዘመተ ይናገራሉ። ጽሁፉ እንደሚተርከው፣ በሐቲ በካነሽ የኖሩት አካዳዊ ነጋዴዎች በቡሩሻንዳ ንጉሥ ኑርዳጋል ስለ ተበደሉ ሳርጎን በሩቅ መንገድ ከሠራዊቱ ጋር መጥቶ ኑርዳጋልን እንዲቀጣው በሚል ልመና ልከው አስረዱት። የኑርዳጋል ሰዎች በጸጥታቸው እየኮሩ ዝም ብሎ የሳርጎን ሥራዊት ደረሰና ቶሎ አሸነፋቸው። ሦስት ዓመት በቡሩሻንዳ ቆይተው የከተማውን ግድግዶች ሰበሩ ይላል። ይህ ታሪክ ግን ከገለጸው ዘመን በኋላ እንደ ተጻፈ ይታስባል።
ደብተራ
ደብተራ ማለት ድንኳን ማለት ነው፤ አንድም ካህንን አገልጋይ መዘመር አንድም በእውቀቱ ከፍ ያለ ሊቅ ማለት ነው።
ቡሩሻንዳ
ከዚህ በኋላ በካነሽ ንጉሥ አኒታ ዘመን ሰነዶች ውስጥ ቡሩሻንዳ እንደገና ይጠቀሳል። የቡሩሻንዳ ንጉሥ ለአኒታ እጅ እንደ ሰጠ ይላል። ይህ የካነሽ ግዛት በኋላ የኬጥያውያን መንግሥት ሆነ።
ደብተራ
●የደብተራ ትርጓሜ በመዛግበተ ቃላት ወጥበባት ደስታ ተክለ ወልድ በመዝገበ ቃላቸው፡- ‹‹ደብተራ – ድንኳን፡፡ ደበተረ – ደብተር ዘረጋ፣ ጻፈ፣ ከተበ ፡፡ ተደበተረ – ተዘረጋ፡፡ ደብተራ – የድንኳን ስም፡፡ ደብተራ – ዜማ. ቅኔ፣ ሳታት (ሰዓታት) የሚያውቅ፣ በደብተራ (በድንኳን) ውስጥ የሚመራ፣ የሚቀኝ፣ የሚዘምር፣ መንፈሳዊ አገልጋይ፣ ካህን፣ አወዳሽ ሳታት ቋሚ፡፡ ደብቴ – ከፊለ ስም ወይም ቁልምጫ፣ የደብተራ ወገን፣ የኔ ደብተራ ማለት ነው፡፡›› ይሉናል፡፡ ● #ግእዙም፡- ‹‹ደብተረ› ማለትን በአወራረዱ ሕግ በተንበለ ቤት አስገብቶ ሲያበቃ ‹‹ተከለ›› ሲል ይተረጕምና ለድንኳን ይሰጠዋል፡፡ ግእዝ ድንኳን ለሚለው ቃል ከደብተራ በተጨማሪ ኀይመትና ደበና ማለትን ይጠቀማል፡፡ ደበና የንጉሥ ድንኳን የሚጠራበት ስም ነው፡፡ ደበናንሳ (ባለእጅ) የሚለው ቃል ከዚህ ስም ጋራ ስለመያያዝ አለመያያዙ አላውቅም! ●የፕ/ር ሥርግው አማርኛ የቤ/ክ መዝገበ ቃላት፡- ‹‹ደብተራ የቃሉ ቀጥተኛ ትርጕም ድንኳን ማለት ነው፡፡ ግን በቤተ ክርስቲያን ውስጥ በቅኔ ማኅሌት የያሬድን ዜማ የሚዘምር፣ የሚመረግድ እንዲሁም ቅኔን የሚቀኝ ደብተራ ይባላል፡፡›› ብሎናል፡፡
መደብ:ክርስትና
እንቁራሪት
እንቁራሪት የአምፊቢያን አይነት ስትሆን መልኳ እንደ ሌላ ጓጉንቸር ነው። ሆኖም፣ ከሌላ ጓጉንቸር በተለየ መልኩ፣ ከውሃ ዳር ይልቅ በደረቅ ቦታ መኖርን ታዘወትራለች፣  ቆዳዋም እየቆረበጠ የሚሻክር ነው። የኋላ እግሮቿ አጭር ስለሆኑ፣ ከመዝለል ይልቅ መራመድን ታዘወትራለች።  ከጓጉንቸር ክፍለመደብ ብዙ አስተኔዎች «እንቊራሪት» ተብለዋል። ጉርጥ አንዱ የእንቁራሪት አስተኔ ሲሆን የብዙ ጉርጦች ቀለም ወደ ቡኒ የተጠጋ ነው።
* እንቁራሪት በውሃ ና በየብስ ትኖራለች። ወደ በየብስ ስትወጣ በሳምባዋ ትተነፍሳለች። በውሃ ውስጥ ደግሞ በስንጥብ(ጊል)ነው።
የአዞቭ ባሕር
300px|thumbnail|የአዞቭ ባሕር በ#13 ይመለከታል።
የአዞቭ ባሕር በአውሮፓ ውስጥ ከጥቁር ባሕር ስሜን የሚገኝ ባሕር ነው።
መደብ:የውሃ አካል መደብ:አውሮፓ
የሜክሲኮ ባሕር ሥላጤ
300px|thumbnail|የሜክሲኮ ባሕር ሥላጤ
የሜክሲኮ ባሕር ሥላጤ የተባለው በካሪቢያን ባሕር ምዕራብ ከአሜሪካና ከሜክሲኮ መካከል የሚገኝ ባህር ነው።
መደብ:የውሃ አካል መደብ:ስሜን አሜሪካ
አምሳል ምትኬ
አምሳል ምትኬ የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ባሕላዊ እና ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን በማቅረብ ትታወቃለች።
የህይወት ታሪክ
ድምጻዊት አምሳል ምትኬ በጎንደር ከተማ ተወለደች ።
የስራ ዝርዝር
አልበሞች <li>አትነካኩኝ <li>አበረረኝ <li>ልዩ ሰው ሲንግሎች <li> አውዳመት <li>መላ በል <li>እንደ ቤተልሔም <li>ፍቅርን ይዤ <li>ወይ ወሎ <li>እንደ ሺህ የሚቆጠር
ሰሜን ተራራ
የ ስሜን ተራራ በሰሜን ጎንደር የሚገኝ የተራሮች ሰንሰለት ሲሆን ከኢትዮጵያ ከፍተኛው ተራራ ራስ ዳሸን በዚሁ ሰንሰለት መካከል ይገኛል።  ይህ የተራራ ሰንሰለት ኢትዮጵያ ውስጥ ብቻ የሚገኙ እንስሳቶችን (እንደ ዋልያ፣ ቀይ ቀበሮ፣ ጭላዳ ዝንጀሮ፣ ወዘተ...) የመሳስሉ ዝርያዎችን አቅፎ ይዟል።  የጥንቱ ግሪክ ጸሐፊ hamad በድርሰቶቹ ውስጥ የግሪኮቹ አማልዕክት በረዶ በበዛበት የኢትዮጵያ ተራሮች እረፍታቸውን እንደሚያሳልፉ መዝግቧል። በአንድ አንድ ተመራማሪወች ዘንድ ይህ ተራራ የስሜን ተራሮች ሰንሰለት ነው ተብሎ ይታመናል።
መደብ:የኢትዮጵያ ተራሮች
አናስታስያ
አናስታስያ (ሺካጎ፣ 17 ሴፕቴምበር 1968 እ.ኤ.አ. ተወልዳ) አሜሪካዊት ዘፋኝ ነች። ሥራዋ በኗሪ አገሯ በሰፊ ባይታወቅም ኖሮ በአውሮጳና በደቡብ አሜሪካ በተለይ ትወደዳለች።
ነጠላ ዘፈኖች
ሁሉም ዓመታ እ.ኤ.አ.
መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች
የአሸዋ ቁልቋል
300px|thumb|ቁልቋል
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
Euphorbia abyssinica (ሌላ ዝርያ) ደግሞ «ቁልቋል» ይባላል።
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ይህ ቁልቋል የትም ቢገኝም መነሻው ከመካከለኛ አሜሪካ ነበር።
የተክሉ ጥቅም
ፍሬው እንደ ሃብሃብ ስለሚጣፈት ይወደዳል።
ከመጠን በላይ ቢመገብ ግን የሆድ ድርቀት ያደርጋል። ስለዚህ በጣም የወደዱት ሰዎች ከብዙ ሻይ ጋር ይበሉታል።
በፍቼ በአንድ ጥናት እንደ ተዘገበ፣ ፍሬውም (1-4) ለራስ ምታት ይበላል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:አትክልት
ደ/ማርቆስ ዩኒቨርስቲ
ደብረ ማርቆስ ዩኒቨርስቲ ኢትዮጵያ ውስጥ በአማራ ክልል ደብረ ማርቆስ ከተማ የሚገኝ የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ነው። ተቋሙ በ1999 ዓ.ም. ከተቋቋሙት አዳዲስ ዩኒቨርሲቲዎች አንዱ ነው።
ካምፓሶች
ዋናው ግቢ-ደብረ ማርቆስ ክተማ ጤና ካምፓስ-ደብረ ማርቆስ ሌሎች ካምፓሶች ቡሬ ካምፓስ-ቡሬ ከተማ ቢቸና ካምፓስ-ቢቸና ካምፓስ
የትብብር ፕሮግራም-መርጦለማሪያም ከተማ መደብ:የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች
እዤን ደላክሯ
thumb|220px|እዤን ደላክሯ
እዤን ደላክሯ (በ ፈረንሳይኛ ፡ Eugène Delacroix) (ሚያዝያ 20 ቀን 1790 - መስከረም 03 ቀን 1856) ፈረንሳዊ ሠዓሊ ነበሩ።
ደ
ጎቶንያል
300px|thumb|ጎቶንያል፣ 1549 ዓም እንደ ተሳለ ጎቶንያል (ዕብራይስጥ፦ עָתְנִיאֵל /ዖትኒየል/፣ ግሪክኛ፦ Γοθονιήλ /ጎጦኒዬል/) በመጽሐፈ መሳፍንት 3:9-11 መሠረት የእስራኤል ፈራጅ ነበር።
መጽሐፉ እንደሚተርከው ዕብራውያን ለስምንት አመት ለመስጴጦምያ (አራም-ናሓራይም) ንጉሥ ኲሰርሰቴም ከተገዙለት በኋላ፣ ለእግዜር ስለ ጮኹ እርሱ የቄኔዝ ልጅ ጎቶንያልን እንደ መሪ አስነሣላቸው። ጎቶንያልም በመንፈስ ቅዱስ ተሞልቶ እስራኤላውያን ንጉሥ ኲሰርሰቴምን ድል ለማድረግ ቻሉና ጎቶንያል ከዚያ ለአርባ ዓመት በሰላም መራቸው። ይህ ዘመን ምናልባት ከ1497 እስከ 1457 ዓ.ክ.ል.በ. ያሕል ሊሆን ይችላል።
ከጎቶንያል አርባ ዓመታት በኋላ፣ የእስራኤል ልጆች እንደገና ክፉ ስለ ሠሩ፣ እግዚአብሔር የሞዓብን ንጉሥ ኤግሎም ከነሞዓባውያን፣ አሞንና አማሌቅ ጋራ አበረታባቸው፣ ለርሱም ለ18 ዓመታት አገለገሉ። እነዚህም ከሴም የተወለዱ አረመኔ ብሔሮች ነበሩ።
ስለ ጎቶንያል ቤተሠብ ያለን መረጃ በመጽሐፈ ኢያሱ ወልደ ነዌ 15:15-17 እና እንደገና በመሳፍንት 1:11-13 ይጠቀሳል። በዚያ ታሪክ ኢያሱ ፈራጅ እየሆነ የጎቶንያል አጐት ካሌብ የሴት ልጁን የዓክሳ እጅ ቅርያትሤፍርን ከከነዓናውያን ለሚይዘው ጎበዝ ሚስት እንዲሰጣት የሚል ቃል ገባ። ይህን ያደረገው ጎበዝ ጎቶንያል ስለ ሆነ የአጐቱን ልጅ ዓክሳን አገባት ይላል። የቅርያትሤፍር ስም በኋላ ዳቤር እንደ ሆነ ይላል።
በኬብሮን አካባቢ የተገኙት ኗሪዎች እንደ ረዥም ዘመን ልማዳቸው የጎቶንያል መቃብር በአንድ የኬብሮን ዋሻ ውስጥ ይገኛል።
መደብ:የብሉይ ኪዳን ሰዎች መደብ:እስራኤል
ሰኸምካሬ ሶንበፍ
ሰኸምካሬ ሶንበፍ ላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1816 እስከ 1812 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የወንድሙ ሰኸምሬ ኹታዊ 1 ሶበክሆተፕ ተከታይ ነበረ።
በግብጽ ታሪክ ሊቅ ኪም ራይሆልት አስተሳሰብ፣ ይህ ፈርዖን የ4 አመነምሃት ልጅና የ፩ ሶበክሆተፕ ወንድም ነበር። ሌሎች መምህሮች ግን ከተከታዩ ከሰኸምካሬ 5 አመነምሃት ጋር አንድ አድርገውታል። ራይሆልት እንደሚያስረዳው፣ ከሶንበፍ ቀጥሎና ከ፪ኛው ሰኸምካሬ በፊት ነሪካሬ የሚባለው ፈርዖን ለአጭር ዘመን ነገሠ።
በእርሱ ዘመን የ14ኛው ሥርወ መንግሥት መጀመርያ ፈርዖን ያክቢም ሰኻኤንሬ በአባይ ወንዝ አፍ ዙሪያ ለእርሱ ተገዥ ሆኖ ነገሠ።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ነሐሴ
=ነሀሴ=
ነሐሴ የወር ስም ሆኖ በሐምሌ እና በጳጉሜ ወራት መኻል የሚገኝ ከአስራ ሦስቱ ኢትዮጵያ የወራት አቆጣጠር ውስጥ አሥራ ሁለተኛው (፲፪ ኛው) የወር ስም ነው። «ነሐሴ» ከግዕዙ «ነሐሰ» ከሚለው ቃል የመጣ ነው።  ነሐሴ የክረምት ሦስተኛው ወር ነው።
አየለ ያረጋል /ኢዜአ/:-
በነሐሴ ወር ነጻ የወጡ የአፍሪቃ አገሮች
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ወራት
ብጫ ሱማራ
ብጫ ሱማራ (እንግሊዝኛ፦ Yellow Submarine /ዬሎው ሰብመሪን/) በ1960 ዓም ዘ ቢተልስ ሙዚቃ ቡድን የሠሩት ዝንኛና ተወዳጅነት ያገኘ የልጆች ካርቶን ፊልም ነበር። በርካታ ዘ ቢተልስ ዘፈኖች በካርቶኑ ሕልም ታሪክ ውስጥ ይሰማሉ።
በሕልሙ ታሪክ ዘንድ፣ «ፔፕርላንድ» («ቁንዶብርብሬ አገር») ከባሕር በታች የሚገኝ፣ ሙዚቃ ወዳጅ፣ ደስ የሚል አገር ነው። አገሩ በ«ሳርጀንት ፔፐርዝ ሎንሊ ሃርትስ ክለብ ባንድ» ጥብቅና ነው («የሀምሳለቃ ቁንዶበርበሬ ብቸኛ ልቦች ጉባኤ ቡድን»)፣ ይህም ዘ ቢተልስ ሙዚካ አልበም ስም ነበር። አንድ ብጫ ሱማራ በኮረብታ ላይ በአዝቴክ ፒራሚድ ላይ ይቀመጣል። በአገሩ ጫፍ ከፍ ያሉ ሰማያዊ ተራሮች አሉ።
ከተራሮች ማዶ የሚኖሩት፣ ሙዚቃን በጣም የጠሉት «ብሉ ሚኒዝ» (ሰማያዊ ጨካኞች) ድንገት ወረሩ። በጥቃቱ መጀመርያ፣ አንድ ታላቅ ሰማያዊ ብርጭቆ ሉል የሙዚቃ ቡድን አባላትን አሠራቸው። ከዚያ ጨካኞቹ በመድፍ ተኩሰው ፔፐርላንድን በፍላጻና ትልቅ አረንጓዴ ቱፋሕ ይደብደባሉ፣ እኚህም የፔፐርላንድ ኗሪዎች እንደ ድንጋይ አደረጋቸው፣ አገር ቤቱንም ሁሉ ከብዙ ቀለሞች ወደ ቡላ ቀየሩት።
የፔፐርላንድ ከንቲባ ሳይማረክ፣ «ፍሬድ» የተባለ መርከበኛ እርዳታ ለመፈልግ በብጫው ሱማራ በኩል ይልከዋል። ፍሬድ በሱማራው ወደ ሊቨርፑል፣ እንግሊዝ ተጉዞ፣ ዘ ቢተልስ አባላት - ጆን ሌኖን፣ ፖል መካርትኒ፣ ጆርጅ ሃሪሰንና ሪንጎ ስታር - አገኛቸውና ወደ ፔፐርላንድ እንዲመልሱ አሳመናቸው። በመንገዳቸው ላይ፣ የሚያልፉባቸው ብዙም ጉዶች የሚታዩባቸው አገራት «የጊዜ ባሕር»፣ «የሳይንስ ባሕር»፣ «የአሰቃቂዎች ባሕር»፣ «የምንም ባሕር»፣ እዚህ የጥንቸል ጅራትና የተራቢ መልክ ያለውን ፍጡር «ጄረሚ ሂላሪ ቡብ» አገኝተው በሱማራ ጉዞ ይሸኛቸዋል። ከዚያም «የርዕስ ምድር ግርጌ ኮረብቶች» ደርሰው በጄረሚ ሳቢያ እሱና ዘ ቢተልስ ከሱማራውና ከፍሬድ ተለይተዋል።  ቁንዶ በርበሬ የርዕስ ምድር ኗሪዎች  እንዲያነጥሱ ያደርጋል፣ እንዳነጠሱም ዘ ቢተልስና ጄረሚ ወደ «ቀዳዳ ባሕር» ተነፉ።  በዚህም ባሕር የብሉ ሚኒዝ ዘበኞች ጄረሚን ማረኩ፤ ዘ ቢተልስ በአንድ አረንጌዴ ቀዳዳ ገብተው «የአረንጓዴ ባሕር» ውስጥ ሆኑ፣ ከዚያ ወደ ፔፐርላንድ ከነሱማራው ይመልሳሉ።
አሁን ፔፐርላንድ ደስ የሚል አገር ሳይሆን አበቦቹ እሾህ ሆነዋል፣ ድንጋይ የሆኑት ኗሪዎች ቀለም በሌለው ወና በረሃ ውስጥ አሉ፤ ብሉ ሚኒዝ ያሳዝናቸዋል፣ ሙዚቃም ተከለክሏል።  ዘ ቢተልስ ተደብቀው የሳርጀን ፔፐርዝ ባንድ ትርፍ ልብሶችና ሙዚቃ መሣሪያዎች አገኝተው ይወስዷቸዋል፤ እንደ ሳርጀንት ፔፐርዝ ተለብሰው በሙዚቃና በፍቅር ዘፈኖች  በኩል ሲታገሉ ብሉ ሚኒዙን አሸነፏቸው፣ ኗሪዎቹም ወደ ስጋ፣ አገሩንም ወደ ብዙ ቀለሞች፣ እሾህም ወደ አበባ አስመለሱ። ኦሪጂናሉን ሳርጀንት ፔፐርስ ባንድና ጄረሚንም አዳኟቸው።
የብሉ ሚኒዝ ጨካኝ አለቃ ሳይሸሽ ጄረሚን ገደለ፣ ጄረሚ ግን በተዓምር ተመለሰ፣ አለቃውን በአበቦች ሸፈነው፣ ጸባዩንም ከጭካኔ ወደ ምኅረት ቀየረው። ከዚህስ በኋላ ሁላቸው በፍቅር አንድነት ሙዚቃን በመውደድ ይኖራሉ።
መደብ:ካርቱን መደብ:ሙዚቃ
ናምሩድ
300px|thumb|ናምሩድ በስኮትላንድ ሰዓሊ [[ደይቪድ ስኮት አስተያየት (1824 ዓም ተሳለ)]] በመጽሐፍ ቅዱስ እንዲሁም በአፈ ታሪክ፣ ናምሩድ (ዕብራይስጥ נִמְרוֹד /ኒምሮድ/) የኩሽ ልጅ፣ የካም ልጅ ልጅ እና የኖህ ልጅ-ልጅ-ልጅ ሲሆን የሰናዖር ንጉሥና 'በእግዚአብሔር ፊት ኃያል አዳኝ' ይባላል። በመጽሐፍ ቅዱስ ስሙ የሚገኘው በኦሪት ዘፍጥረት 10፣ በዜና መዋዕልና በትንቢተ ሚክያስ ብቻ ነው። እነዚህ መጻሕፍት ስለ ናምሩድ ብዙ ባይነገሩንም፣ ከመጽሐፍ ቅዱስ ውጭ ስለሱ ያሉት ትውፊቶች ግን በርካታ ናቸው። ከነዚህም ትውፊቶች መካከል ከሁሉ የታወቀው የባቢሎን ግንብ እንዲገነባ ያዘዘ መሆኑ ነው።
በመጽሐፍ ቅዱስ
መጽሐፈ ዜና መዋዕል ቀዳማዊ 1፡10 ከዚህ በላይ ምንም አይጨምርም። ትንቢተ ሚክያስም 5፡6፦ «የአሦርንም አገር በሰይፍ፥ የናምሩድንም አገር በመግቢያው ውስጥ ያፈርሳሉ» ያለው ነው።
በመጽሐፈ ኩፋሌ 8፡39 የኤቦር ሚስት አዙራድ «የአብሮድ ልጅ ናት» ሲል በግሪኩ ደግሞ በ«አብሮድ» ፈንታ «ነብሮድ» አለው፤ ይህም በግሪክ መጽሐፍ ቅዱስ «ናምሩድ» ማለት ነው። ናምሩድ የኤቦር አማትና የፋሌክ ቅድማያት ከሆነ፣ እንግዲህ አብርሃምና አይሁዶች ሁሉ ኢየሱስ ቢሆንም ከናምሩድ ከኩሽና ከካም ትንሽ ተወላጅነት አለባቸው ማለት ነው።
በዘፍጥረት በብዙ ጥንታዊ ግዕዝ ቅጂዎች የናምሩድ ስም ኑቤርድ ወይም ኑቤር ተጽፎ ይታያል፤ ይህም ከግሪኩ አጻጻፍ ነብሮድ የደረሰ ይሆናል። አንድ ግዕዝ ቅጂ ግን «ናምሩድ» አለው፤ ይህም ከአረብኛው አጻጻፍ ታረመ።
በአፈ ታሪክና በትውፊቶች
በአይሁድ ልማዶች ዘንድ በተለይ በታልሙድ እንደሚገኘው ናምሩድ የባቢሎን ግንብ እንዲሠራ ያዘዘው ነው። በአንዳንድም የአይሁዶች ምንጭ ዘንድ፣ ከአብርሃም ጋር የታገለው የባቢሎን ንጉስ አምራፌል (ዘፍ. 14፡1) እና ናምሩድ አንድ ናቸው። ፕሲውዶ-ፊሎ የሚባል የአይሁድ መጽሐፍ (70 ዓ.ም. ያህል ተጽፎ) እንደሚለው፣ ናምሩድ የነገደ ካም አለቃ ሲሆን፣ እንዲሁ ዮቅጣን የነገደ ሴም አለቃ፣ የያዋንም ልጅ ዶዳኒም (ሮድኢ) ልጅ ፌኔክ የነገደ ያፌት አለቃ ሆኑ።
በ1ኛ ክፍለ-ዘመን የአይሁድ ታሪክ ጸሐፊ ፍላቪዩስ ዮሴፉስ ስለ ናምሩድ እንዲህ ብሎ ጻፈ፦
«እግዚአብሔርን ለመናቅና ለማቃለል ያበረታታቸው ናምሩድ ነበረ። እሱ የካም ልጅ ልጅ፣ ደፋር ሰው ነበረ፤ ታላቅ የእጅ ብርታትም ነበረው። ደስታቸው በእግዚአብሔር አማካይነት የደረሠ ሳይሆን ከገዛ ድፍረታቸው የተነሣ እንዲደሰቱ አሳመናቸው። ከዚህ በላይ ቀስ በቀስ መንግሥቱን ወደ አምባገነንነት ቀየረ፤ ሰዎችን ከአምላክ ፍርሃት ለማዛወርና ለራሱ ስልጣን ምንጊዜ ጥገኛ እንዲሆኑ ከማድረግ በቀር ሌላ ዘዴ አላወቀም ነበርና…
ብዙዎቹም የናምሩድን ውሳኔ እንዲከተሉ፣ ለእግዚአብሔርም መገዛት እንደ ቦቅቧቃነት እንዲቆጠሩ በጣም ተዘጋጁ። ግንብም ሠሩ፤ ምንም ጣር አላስቀሩም ወይም በምንም ረገድ ስራቸውን ቸል አላሉም። በስራው ላይ በተደረጉ እጆች ብዛት ምክንያት፣ ማንም ሳይጠብቀው ቶሎ ቶሎ እጅግ ከፍ ከፍ አለ፤ ሆኖም ውፍረቱ በጣም ግዙፍ በመሆኑ፣ ታላቅ ከፍታው ከርቀት ሲታይ ከእውኑ ያነሰው ይመስል ነበር። ውኃ እንዳይዘልቀው የተሠራው በዝፍት ከተመረገ ከተቃጠለ ጡብ ነበር። እግዚአብሔርም እንዲህ ያለ አእምሮ እንደ አደረጉ ባየ ጊዜ፣ በሙሉ እንዲያጠፋቸው አላሰበም፤ በቀድሞ ሐጢአተኞች ጥፋት ጥበበኛ አልሆኑምና፤ ነገር ግን ትርምስ አደረገባቸው፣ የተለያዩም ልሣናት አስገኘባቸው፣ በቋንቋዎች ብዛት ሳቢያ እርስ በርስ እንዳይግባቡ። ግንቡን ያገነቡበት ሥፍራ አሁን ባቢሎን ይባላል፤ ምክንያቱም አስቀድሞ በቀላል የገባቸው ቋንቋ ተደናገረና፤ አይሁዶች 'ባቤል' በሚለው ቃል 'ድብልቅ' ማለታቸው ነውና…»
ኪታብ አል-ማጋል የተባለው ጥንታዊ አረብኛ መጽሐፍ (ከ'ቄሌምንጦስ መጻሕፍት' መሃል) እንደሚለው፤ ናምሩድ ሐዳኒዩንን፣ እላሳርን፣ ሴለውቅያን፣ ክቴሲፎን፣ ሩሂን፣ አትራፓተነን፣ ተላሎንንና ሌሎችን ከተሞች ሠራ። የፋሌቅ ዕድሜ 50 አመት ሲሆን ናምሩድ ኒሲቢስን፣ ራሃን (ኤደሣ) እና ካራንን ሠርቶ ከዚህ በላይ የራግው ዕድሜ 163 አመት በሆነበት ወቅት ናምሩድ የዓለም ንጉስ ሆኖ ለ69 አመታት ነገሠ። በተጨማሪ ናምሩድ 'ጥቁር ጨርቅና ዘወድ በሰማይ አይቶ ሸማኔውን ሳሳንን ጠርቶ እሱ በእንቁ ሠሮቶት በራሱ ላይ ጫነው። እሱ መጀመርያ ዘውድ የጫነው ንጉስ ነበረ። ስለዚህ ነገር ምንም የማያውቁ ሰዎች ዘውድ ከሰማይ ወረደለት አሉ።' በኋላ መጽሐፉ ናምሩድ የእሳትና የጣኦት አምልኮት መሠርቶ ለ3 አመት የአስማት ትምህርት ከኖህ 4ኛ ልጅ ከ'ቡኒተር' እንደ ተቀበለ ይላል ።
ቅዱስ ሄሮኒሙስ 380 ዓ.ም. ገዳማ በጻፉት ጽሕፈት እብራይስጥ ጥያቄዎች ስለ ኦሪት ዘፍጥረት እንደሚሉ፣ ናምሩድ በባቤል ከነገሠ በኋላ «ደግሞ የነገሠባቸው በኦሬክ እሱም ኤደሣ፤ በአርካድ እሱም አሁን ኒሲቢስ፣ በሐላኔ [ካልኔ] እሱም ስሙ ከተቀየረ በኋላ ስለ ንጉስ ሴሌውቆስ 'ሴሌውቅያ' አሁንም እንዲያውም 'ክተሲፎን' የሚባሉ ከተሞች ናቸው» ነገር ግን ይህ ልማዳዊ መታወቂያ በዘመናዊ ሊቃውንት አይቀበለም፤ የናምሩድ ከተሞች በሶርያ ሳይሆኑ ሁላቸው በሱመር ይገኛሉ ባዮች ናቸውና።
በግዕዝ የተጻፈው መጽሐፈ አዳምና ሕይዋን (ምናልባት ከ5ኛ ክፍለዘመን የታወቀ) ደግሞ ለበዓተ መዛግብት ተመሳሳይ ታሪክ አለው፤ በዚህ ግን የዘውዱ ሠሪ ስም 'ሳንጣል'፤ ናምሩድንም ያስተማረው የኖህ 4ኛ ልጅ ስም 'ባርውን' ይባላል።
በ9ኛ መቶ ዘመን 'የነቢያትና የነገሥታት ታሪክ' የጻፉት የእስላም ጸሓፊ ሙሐመድ እብን ጃሪር አል-ታባሪ ይህን የመሰለ ተረት ያቀርባል ። በዚህ መሠረት ናምሩድ ግንቡን በባቢል (ባቢሎን) አስገንቦ አላህ አጠፋውና የሰው ልጅ ቋንቋ ከዚያ ቀድሞ የሶርያ (አራማያ) ሲሆን የዛኔ ወደ 72 ልሣናት ይደባለቃል። ከዚያ በላይ ደግሞ በ13ኛ መቶ ዘመን የጻፉት ሌላ የእስላም ታሪከኛ አቡ አል-ፊዳ ይህን መሰል ታሪክ ሲያወራ የአብርሃም ቅድመ-አያት ዔቦር ግንቡን ለመሥራት እምቢ ስላለ የፊተኛው ቋንቋ ዕብራይስጥ እንዲቀርለት ተፈቀደ ብሎ ይጽፋል።
በሀንጋሪ አፈ ታሪክ ደግሞ የሀንጋሪ ሰዎች አባቶች ወንድማማች 'ሁኖር' እና 'ማጎር' ሲሆኑ እነኚህ የታና ልጅ መንሮጥ እና የሚስቱ የኤነሕ መንታዎች ይባላሉ። በአንዳንድ ትውፊት ይህ መንሮጥ የኩሽ ልጅ ናምሩድ እንደ ነበር ይባላል። ጥቂት ደራሲዎች የ'ታና' እና የ'ኩሽ' ስሞች ከታሪካዊ ሱመራዊ የኪሽ ንጉሥ ኤታና ጋር እንዲሁም ከኩሻን መንግሥት (እስኩቴስ) አባት 'ኩሽ-ታና' ጋር ያለውን ተመሳሳይነት አጠቁመዋል። ሆኖም በአንድ መጽሐፍ ዘንድ የሁኖርና የማጎር አባት የኤነሕም ባል ናምሩድ ሳይሆን የኖህ ልጅ ያፌት ነበረ።
በአርሜኒያ አፈ ታሪክ ዘንድ፣ የአርሜኒያ ሕዝብ መስራች ሐይክ ናምሩድን በቫን ሐይቅ አጠገብ በተካሔደ ፍልሚያ አሸንፎት ነበር።
በዩናይትድ ስቴትስ በሚገኘው በሞርሞን ሃይማኖት መጻሕፍት ዘንድ፣ ልሣናት በተደባለቁበት ጊዜ የ'ያሬድ' ወገኖች መጀመርያውን ቋንቋ ጠብቀው በስሜን ቅርብ ወደ ሆነ፣ ስለ አዳኙም 'ናምሩድ' ወደ ተባለ ሸለቆ እንዲጓዙ ታዘዘ።
ክፉ ናምሩድና ጻድቁ አብርሃም
በመጽሐፍ ቅዱስ ስለ ናምሩድና አብርሃም ምንም ግንኙነት የለም። እንዲያውም ከሁለቱ መካከል 7 ትውልዶች አሉ። ይሁንና በሐሣዊ ፊሎ ጽሕፈት ; በተልሙድም፣ በመካከለኛው ዘመን ረቢዎች ጽሕፈቶች እና በዛሬም አይሁዶች ልማድ ዘንድ፤ ናምሩድና አብርሃም በአንድ ጊዜ የኖሩ ጠላቶች ያደርጋቸዋል። በዚሁ ትውፊት፣ አብርሃም ናምሩድን ስለ ጣኦት አምልኮት ይገሥጸዋል። በቤተ እሥራኤል ጽሕፈት ትዕዛዘ ሰንበት ተመሳሳይ እምነት ይተረካል። እዚህ ግን ናምሩድ የከነዓን ንጉሥ ይባላል።
በኢብራሂም (አብርሃም) እና ባልተሰየመ ንጉሥ መሃል ያለው ተመሳሳይ ክርክር ደግሞ በእስልምና ቁርዓን ይገኛል። በአይሁድ ምንጮች መሠረት፣ የእስላም ሊቃውንት ይህ ንጉሥ ናምሩድ ነበር ይላሉ። ናምሩድ የፈላጭ ቁራጭና የክፋት አራያ ሆኖ በእብራይስጥ 'ናምሩድ ክፉው' (נמרוד הרשע) በአረብኛም 'ናምሩድ አል-ጃባር' (አምባገነን) ይሠየማል።
ሌሎች አስተያየቶች
የታሪክም ሆነ የአፈታሪክ ሊቃውንት ለረጅም ዘመን የናምሩድን መታወቂያ ለመገመት ሙከራዎች አድርገዋል።
የከለዳውያን ጸሐፊ ቤሮስስ በ3ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ. እንደ ጻፉ፣ ከማየ አይኅ በኋላ መጀመርያው ንጉሥ የከላውዴዎን ንጉሥ «ኤወኮዮስ» እንደ ነበር መሠከረ። ስለዚህ በ4ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. በክርስቲያን ሊቀ ጳጳስ አውሳብዮስ አስተያየት ይህ ኤወኮዮስና ናምሩድ አንድ ነበሩ። ከዚህም ጋር በ200 ዓ.ም. ግድም የጻፉት ክላውዲዩስ አይሊያኑስ እንዳለው፣ «ኤወኮሮስ» የባቢሎን ንጉሥና የ«ጊልጋሞስ» አያት ይባላል። የዛሬው ሊቃውንት እምደሚያስቡ፣ የዚህ «ኤወኮሮስ / ኤወኮዮስ» መታወቂያ በተጨማሪ ከኩኔይፎርም ሰነዶች ከታወቀው ከኡሩክ (ኦሬክ) ጥንታዊ መስራች ከኤንመርካር ጋር አንድ ላይ ነው። በጥንታዊ ጽሑፍ ኤንመርካርና የአራታ ንጉሥ ዘንድ፣ ኤንመርካር የግንብ መቅደስ በኡሩክ (ኦሬክ) እና በኤሪዱ (ባቢሎን እንደመሰለው) ሠርተው ነበር። «ባቢሎን» ማለት የኤሪዱ መጠሪያ እንደ ነበር የሚል ማስረጃ በሌሎችም ጥናቶች አለ።
ሌሎች ሊቃውንት ለናምሩድ የተለያዩ መታወቂያዎች አቅርበዋል። የ4ኛው ሮማ ፓፓ ቅሌምንጦስ በጻፉት ደብዳቤ መሠረት፣ ናምሩድ የፋርስ ሃይማኖት ሰባኪ ዞራስተር (ዛራጡሽትራ) ነበረ ። ደግሞ የባቢሎን አምላክ ሜሮዳክ አፈ ታሪክ ከናምሩድ ሕይወት እንደ ተወሰደ ተብሎአል። ሌሎች ሃሣብ ናምሩድ በዕውኑ የአሦር ንጉሥ 1ኛ ቱኩልቲ-ኒኑርታ ነበር ይላል። አሌክሳንድር ሂስሎፕ በ19ኛ ክፍለ ዘመን የጻፈው በግሪክ አፈ ታሪክ ዘንድ የመስጴጦምያ ንጉስና የሴሚራሚስ ባል ኒኑስ ተመሳሳይነት አየ።
በሱመራውያን ነገሥታት ዝርዝር የአካድ መስራች ታላቁ ሳርጎን ስለሆነ እንዲሁም በባቢሎን ዜና መዋእል ስነድ (ABC 19:51) ሳርጎን የባቤል መስራች ስለ ሆነ፣ አንድ ሃልዮ ሳርጎንንና ናምሩድን አንድ ያደርጋቸዋል። ነገር ግን ሌሎች ጽሕፈቶች አካድ ከሳርጎን አስቀድሞ በኤንሻኩሻና እና በሉጋልዛገሢ ዘመናት እንደ ነበር ስለሚመሰክር ይህ ሃሳብ ተጠይቋል። በተጨማሪ ሌላ ሰነድ (ABC 20:18-19) ሳርጎን ባቢሎንን ወደ አካድ ዙሪያ እንዳዛወረው ይላል።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:የብሉይ ኪዳን ሰዎች
ኮቻይስ ካውንቲ፥ አሪዞና
መደብ:ኮቻይስ ካውንቲ፥ አሪዞና
ጆሰፍ ስሚስ
300px|thumb|ጆሰፍ ስሚስ 1835 ዓም ፎቶ ጆሰፍ ስሚስ (1798-1836 ዓም) አሜሪካዊ የሃይማኖት መሪና የሞርሞኒስም መስራች ነበረ።
ጆሰፍ ስሚስ በክርስቲያን ኅብረተሠብ የተወለደው ቢሆንም፣ በወጣትነቱ እንደ አስማተኛ ዝነኛ ሆኖ ነበር። በ«ንግርተኛ ድንጋዮች» እርዳታ የጠፉትን ቅርሶች ለማግኘት ችሎታው እንደ ነበረው ማሳመን ቢሞክር፣ በማናቸውም ፈተና ይህ ዘዴ ሐሣዌ መሆን ሲገለጽ፣ ከድፍረቱ ግን አልዞረም ነበር።
በ1820 ዓም «ሞሮናይ» የተባለ አንድ መልአክ «የወርቅ ጽላቶችን» እንዳሳዩት ብሎ እነኚህን ጽላቶች ወደ እንግሊዝኛ በ«ንግርተኛ ድንጋዮች» ለማስተርጐም ዋና እቅዱ ሆነ። ስሚስ እንደ ነገረው ጽላቶቹ የተቀረጹበት ቋንቋ «ተሐድሶ ግብጽኛ» እንደ ነበር አለ።  ለመሆኑ በዚያ ዘመን ያሕል የታሪካዊ ግብጽኛ ማንበብ ችሎታ እየተፈታ ሲሆን፣ ስሚስ በእውነት ስለ ግብጽኛ ወይም ስለ ቋንቋ ጥናት ያወቀው ብዙ ነገር እንዳልነበረ ግልጽ ነው። 250px|thumb|left|ጆሰፍ ስሚስ ድንጋዮቹን አይቶ የመጽሐፈ ሞርሞን ትርጉም ሲያወራ የወርቅ ጽላቶቹ በሰዎች መቸም አልታዩም፤ ስሚስ እንዳለው እያስተረጎማቸው አንድላይ ከሱ ጋር መኖራቸው አስፈላጊ አልነበረም፣ በመላዕክት እርዳታ ነው ብሎ ድንጋዮቹን በመመልከት የጽሑፉን እንግሊዝኛ ትርጉም በቃል ያወራ ነበር፤ ጓደኞቹም ከዚያ ያወራውን ይጽፉ ነበር። እንዲህ መጽሐፈ ሞርሞን ተፈጠረ።  በዚህ መጽሐፍ ዘንድ አይሁዶች በጥንት ከእስራኤል ወጥተው ወደ አሜሪካ ፈለሱ፤ በኋላም ኢየሱስ ክርስቶስ ደግሞ ወደ እነርሱ በአሜሪካ መጣላቸው ይላል።
በስሚስ ኗሪ ክፍላገር በኒው ዮርክ የነበሩት ሕዝብ በአጠቃላይ ስለ ተቃወሙት፣ ከተከታዮቹ ጋር ወደ ምዕራብ ሸሹ። በአዲስ ሃይማኖቱ ከክርስትና ከሚለዩ ትምህርቶች መካከል፣ ሥላሴን አያስተምርም፣ ኢየሱስና እግዚአብሔር የተለያዩ ናቸው፣ ስሚስ ነቢዩ ነው፣ በተጨማሪ «አንድ ባንድ» ሳይሆን አንዱ ሰው አያሌ ሚስቶች ማግባት መልካም እንደ ሆነ ሁሉ የሚያስተምር ሃይማኖት ሆነ። ሌሎችም ስነ ሥርዐቶች በምስጢር ተጠበቁ።
አንድ ጊዜ የእውነተኛ ግብጽኛ ብራና ከነጋዴ ገዝቶ ይህን ደግሞ «አስተረጎመ»። በጆሰፍ ስሚስ ትርጉም ጽሑፉ የሞርሞኖች «መጽሐፈ አብርሃም» ሆነ። ይህም ብራና አሁን ለሊቃውንት ታውቆ ግን ምንም ስለ አብርሃም የሚል ነገር ሳይሆን፣ በውኑ የግብጻውያን «መጽሐፈ ሙታን» ቅጂ መሆኑን ገለጹ። ሆኖም ሞርሞኖች እስካሁን የስሚስ ብልሃትና ቅንነት ደጋፊዎች ናቸው።
ስሚስ ደግሞ ደብረ ጽዮን እና አዲስ ኢየሩሳሌም በውነት በጣም ለጥ ባለ ቦታ በሚዙሪ ክፍላገር እንደ ተገኙ አስተማረ። በዚህ ስፍራ ግን እጅግ ለጥ ብሎ ምንም ተራራ በፍጹም አይታይም። ያም ሆነ ይህ እስካሁን ድረስ በብዙ ሞርሞኖች እንደ ተቀደሰ ቦታ ይቆጠራል።
ስሚስ በመጨረሻ በቁጡ ሕዝብ በእስር ቤት እያለ ተገደለ። ዳሩ ግን ብዙ ሺህ ተከታዮች ስላገኘ አሁንም ሞርሞኒስም በሰፊ ይገኛል።
መደብ:የአሜሪካ ሰዎች መደብ:ሃይማኖት
መስከረም ፮
መስከረም 6:
ታሪካዊ ማስታወሻዎች
መደብ:ዕለታት
የኖቪባዛር ሳንጃክ
የኖቪ ባዛር ሳንጃክ (ሰርብኛ፦ Novopazarski sandžak/Новопазарски санџак; ቱርክና፦ Yeni Pazar sancağı ) ከ1856 እስከ 1905 ዓም. ድረስ የኦቶማን መንግሥት ሳንጃክ ወይም አስተዳደር ክልል ነበረ። በዛሬው ሞንቴኔግሮ፣ ሰርቢያ እና ኮሶቮ ውስጥ የተገኘው ሲሆን<sup class="reference" id="ref_status">[a] አሁን «ራሽካ» እና «ሳንጃክ» ይባላል።
በኦቶማን ቱርክኛ «ሳንጃክ» ማለት አስተዳደር ክልል ከመሆን በላይ፣ «ሰንደቅ» ደግሞ ማለት ነው፣ እንዲሁም የአማርኛ ቃል «ሰንደቅ» መንስኤ ነው።
የኦቶማን ግዛት
በ1447 ዓም አካባቢ የኦቶማን ቦስኒያ አለቃ ኢሳ-በግ ኢሳኮቪች ከሰርቢያ ደስፖታት መንግሥት ደቡብ-ምዕራብ ክፍሎች በያዘ ጊዘ፣ የኖቪ ባዛር መንደር ገና አልኖረም ነበር፤ በዙሪያው የተገኙት መንደሮች ፖቶክና ፓሪጸ ብቻ ነበሩ። በ1448 ዓም ኢሳኮቪች መንደሩን መሠረተ፤ ገበያ ወይም በቱርክኛ «ፓዛር»፣ መስጊድ፣ የሕዝብ መታጠቢያ ቤት፣ ሆስተልና ግቢ ሠራበት። በመጀመርያ ኖቪ ፓዛር መንደር በጀለጽ ቪላየት (ክፍላገር) በስኮፕየ ጠረፍ አውራጃ ተገኘ። በ1455 ዓም ጀለጽ ወደ ቦስኒያ ሳንጃክ ተጨመረ። ከዚያ በ1477 ዓም መቀመጫው ከጀለጽ ወደ ኖቪ ፓዛር ተዛወረ። ከዚህ የተነሣ የተለየ የኖቪ ፓዛር ሳንጃክ በሩሜሊያ ኤያሌት ውስጥ ተደረገ። በ1572 ዓም የቦስኒያ ሳንጃክ ወደ ኤያሌት ደረጃ በገባችበት ዘመን የኖቪ ፓዛር ሳንጃክ ወደ ቦስኒያ ኤያሌት ተመለሰ። በዚያም እስከ 1856 ዓም ይቆይ ነበር።
መሠረት
በ1856 ዓም የኦቶማን የቪላዬት ሕግ በወጣበት ጊዜ፣ የቦስኒያ ኤያሌት ተጨረሰና ኖቪ ፓዛር ብቸኛ ሳንጃክ ሆኖ መቀመጫው ኖቪ ፓዛር ከተማ ነበረ። በኋላ በ1870 ዓም ወደ አዲሱ ኮሶቮ ቪላዬት ተጨመረ። በኖረበት ዘመን ሁሉ፣ የዛሬው ሳንጃክ አውራጃ (ከኖቪ ባዛሩ ሳንጃክ ተሰይሞ) ወይም ራሽካ፣ ከዚህም በላይ የኮሶቮ ስሜን ክፍል ያጠቅልል ነበር።
የቤርሊን ጉባኤ (1870 ዓም)
thumb|400px|በ1870 ዓም የነበረው ሁኔታ በ1870 ዓም በተካሄደው ቤርሊን ጉባኤ፣ የኦስትሪያ-ሀንጋሪ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንድራሢ የቦስኒያና ሄርጸጎቪና ክፍላገር በኦስትሪያ ሠራዊት ከመያዝ በላይ፣ የአውስትሪያ ወታደሮች በኖቪባዛር ሳንጃክ ውስጥ እንዲቆዩ መብቱን አገኘላቸው። ነገር ግን እነዚህ ግዛቶች በስም የኦቶማን ክፍላገሮች ሆነው ቀሩ። በተጨማሪ፣ የኖቪባዛር ሳንጃክ ከሰርቢያና ሞንቴኔግሮ ግዛቶች መካከል በመቀመጡ እንደ ጠቀሜታ ተቆጠረ። እንዲሁም በዚያ ያሉት የኦስትሪያ ወታደሮች መንገድ ወደ ሳሎኒካ ለመክፈት እንደጠቀሙ በኦስትሪያ ባለሥልጣናት ዘንድ ይነገር ነበር።
የኦቶማን ክልል የነበረቸው ቦስኒያ በኦስትሪያ አስተዳደር መኖርዋ ይሁንና እስከ ሳሎኒካ ድረስ ለመዘመት የሚለው ሀሣብ በተቃራኒ ወገኖች በተለይም በሀንጋራውያን ዘንድ ተቃወመ። ነገር ግን ሰርብያና ሞንቴነግሮ እንዳይዋሕዱ እንዲሁም የሩስያ ተጽእኖ በባልካኖች ውስጥ እንዳይስፋፋ በመከልከሉ የኖቪባዛር መያዝ ጥቅም አይተው ታገሡት።
የኦቶማን አስተዳደር ለውጦች
የኦቶማን መንግሥት መሪዎች በራሳቸው በኩል በ1871 ዓም የኦስትሪያን ተጽእኖ ለመወሰን ኖቪባዛር ሳንጃኩን ከቦስኒያ ቪላዬት (መቀመጫ ሳራዬቮ) ለይተው ወደ ኮሶቮ ቪላዬት (መቀመጫ ፕርሽቲና) አዛውረው ጨመሩት። በ1872 ዓም በይፋ ሳንጃኩን አካፍለው የኦስትሪያ ወታደሮች የበዙባቸው ሠፈሮች የፕልየቭሊያ ሳንጃክ ሆነው የተረፉት ሠፈሮች የስየኒጻ ሳንጃክ ተብለው ተደረጉ።
የኦስትሪያ ወታደሮች በ1901 ዓም ሳንጃኩን መተዋቸው
በ1900 ዓም ኦስትሪያ ባቡር ወደ ኦቶማን መቄዶን ግዛት ለመሥራት የሚለውን ሀሣብ አሳወቀ። ይህ ባቡር በሳንጃኩ መካከል ይሄድ ነበርና በአውሮፓ አገራት መካከል ቀውስ ሆነ። እንዲሁም ቦስኒያ ወደ ኦስትሪያ-ሀንጋሪ ግዛት በይፋ ለመጨምር ያለው ሀሣብ በአገራት ዘንድ በጣም አከራካሪ ሆነ። ነገር ግን ቦስኒያ ወደ ኦስትሪያ መጨመሩ ዕውቅና ከሩስያ እንዲገኝ በምላሽ የኖቪባዛር ሳንጃክ ወደ ኦቶማን ቱርክ መንግሥት እንዲመለስ ተስማሙ። እንግዲህ በዚያን ጊዜ የኦስትሪያ-ሀንጋሪ ወታደሮች ሳንጃኩን ተዉና ለ30 ዓመታት በኦስትሪያ አገዛዝ የነበረችው የቦስኒያ ቪላዬት በይፋ ወደ ኦስትሪያ ተጨመረች።
የ1905 ዓም. ባልካን ጦርነቶችና የኦቶማን አገዛዝ መጨረሻ
በመጀመርያው ባልካን ጦርነት 1905 ዓም የሞንተኔግሮና የሰርቢያ ሠራዊት ሳንጃኩን በቶሎ ያዙ። ከጦርነቱ በኋላ በሎንዶን ውል የሳንጃኩ መሬት በሰርቢያና በሞንቴነግሮ ተካፈለ።
ሕዝብ
የኖቪባዛር ሳንጃክ ሕዝቦች በተለይ ስላቭኛ የሚናገሩ እስላሞች፣ ኦርቶዶክስ ክርስቲያን ሰርቦች፣ የአልባኒያዊ እስላሞችና ቱርኮች ነበሩ።
ከተሞች
መደብ:የአውሮፓ ታሪክ መደብ:ሰርቢያ መደብ:ሞንቴኔግሮ መደብ:ቱርክ
የባሰ አለና አገርህን አትልቀቅ
የባሰ አለና አገርህን አትልቀቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የባሰ አለና አገርህን አትልቀቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኒኮላውስ ኮፐርኒኩስ
180px|thumbnail|ኮፐርኒኩስ በ1572 እንደ ተሳለ ኒኮላውስ ኮፐርኒኩስ (ፖልኛ፦ Mikołaj Kopernik ሚኮላይ ኮፒርንክ) (1465-1535 ዓ.ም.) በፖላንድ ኣገር የተወለደ የሥነ ፈለክ ሳይንቲስት ነበር።
ባትማን
ባትማን (እንግሊዝኛ: Batman) የዲሲ ኮሚክስ ሱፐር-ሂሮ ነው። ልቡ ወለድ ከተማ ጎታም ውስጥ ይኖራል። የእርሱ ሌላ ስም ብሩስ ዌን ነው።
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:ተከታታይ ፊልሞች መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
አሹር-ቤል-ካላ
ከ እስከ    ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ዝንጀሮና ጥዋ ክፉ ነው የሚይዝ
ዝንጀሮና ጥዋ ክፉ ነው የሚይዝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዝንጀሮና ጥዋ ክፉ ነው የሚይዝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሽሮ ፍርፍር
አዘገጃጀት
ሽንኩርቱን እስኪበስል ድረስ በዘይት ማቁላላት፣ ከዚያ በኋላም በርበሬና ቲማቲም መጨመር፣ በነጭ ሽንኩርትና ጨው ማጣፈጥ፣ የሽንብራውን ዱቄት በውኃ በጥብጠን ቁሌቱ ላይ መጨመር፤  ሳያቋርጡ ማማሰል በሚገባ እስኪበስል፡፡
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
እንቆቆ
እንቆቆ በሰሜኑ የኢትዮጵያ ክፍል የሚበቅል ተክል ሲሆን ቀይ ፍሬወችን ያበቅላል። ምንም እንኳ ሳይበስል ሲበላ ቢኮመጥጥም፣ ሲበስል ግን ለዛ ያለው በጣም ያልኮመጠጠ በጣምም ያልጣፈጠ ጣዕም አለው። እንቆቆ ለኮሶ በሽታ አይነተኛ መድሃኒት ነው።
ለእንቆቆ ተስማሚ የሆነ አየር ጠባይና መሬት
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:የመድኃኒት እጽዋት
ሁሉ የሚገኝ ከእሱ የሚገኝ የለም ያለእርሱ
ሁሉ የሚገኝ ከእሱ የሚገኝ የለም ያለእርሱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉ የሚገኝ ከእሱ የሚገኝ የለም ያለእርሱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
የእግዚአብሔርን አጠቃላይ የመስጠትና የመንፈግ ሓይል፣ እንዲሁም ሁሉ ነገር በርሱ የተፈጠረ እንደሆነ የሚያሳይ አባባል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ትንሽ ቆሎ ያደርሳል ካሻሮ
ትንሽ ቆሎ ያደርሳል ካሻሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ትንሹ የፋሲል ግምብ
250px|thumb|right|ትንሹ የፋሲል ግምብ
ትንሹ የፋሲል ግምብ ሌሎች ህንጻዎች ከመገንባታቸው በፊት ለሙከራ ያክል የተገነባ የፋሲል ግቢ የመጀመሪያው አንስተኛ ህንጻ ነው።
ማጣቀሻ
መደብ: ፋሲል ግቢ መደብ: ጎንደር መደብ:ቀዳማዊ ዓፄ ኢያሱ
ድሀ ከርሻ ዳቦዬን ለማንሻ
ድሀ ከርሻ ዳቦዬን ለማንሻ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ማሪያና ቪክቶሪያ
የስፔን ማሪያና ቪክቶሪያ (1718-1782) center|200x200px|ማሪያና
በማድሪድ ውስጥ የተወለደችው ሴት ልጅ "5ኛ ፊሊጶስ" የስፔናዊቷ ፌሊፔ እና ኢዛቤል ፋርኔስዮ፣ በልጅነቷ ጊዜያዊ የፈረንሳይ ንግስት ነበረች። ጋር ያገባ 15ኛ ሉዊ ማሪያና በጣም ወጣት ስለነበረች ምንም ዓይነት ዘር አልነበራቸውም እና ሉዊስ ትልቅ ሴት እንዲያገባ ወደ ስፔን ተመለሰች.
ፖርቱጋል ውስጥ
እ.ኤ.አ. በ 1729 በፖርቹጋል እና በስፔን መካከል ድርብ ጋብቻ ነበር ማሪያና ልዑል ሆሴን አገባች ፣ የፖርቹጋሏ ባርባራ ፈርናንዶ ዳ እስፕንህን አገባች። እሷ እና ሆሴ ውስብስብ ግንኙነት ነበራቸው 4 ሴት ልጆች ወንድ ልጅ አልነበራቸውም። በዙፋኑ ላይ ዲቃላ ሊያስቀምጡ ፈለጉ የበኩር ልጇን ማሪያ (1734-1816) ንግሥት እንድትሆን በመጠየቅ እምቢ አለች፣ ተከተሉአት እና ማሪያ የማዕረግ ስሞችን ተቀበለች።
በ 1750 ከባለቤቷ ጋር ንግሥት ሆነች 1ኛ ሆሴ በ1755 የሊዝበን አደጋ ደረሰ። በ 1777 መበለት ሆነች, ሴት ልጇ እንድትነግስ በመርዳት በ 1782 ሞተች.
የዶሮ ክሬም ሱፕ
ቺክን ክሬም ሱፕ (ለ10 ሰው)
አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች    3 መካከለኛ ጭልፋ (300 ግራም) በስሎ የተገረደፈ የዶሮ ስጋ    1 መካከለኛ ጭልፋ (150 ግራም) ደቆ የተከተፈ ቀይ ሽንኩርት 1 መካከለኛ ጭልፋ (150 ግራም) ደቆ የተከተፈ የባሮ ሽንኩርት    1 መካከለኛ ጭልፋ (150 ግራም) የደቀቀ የሲለሪ ግንድ    5 የሾርባ ማንኪያ ፉርኖ ዱቄት    1 ሊትር ወተት    4 ሊትር ቺክን ስቶክ (የዶሮ መረቅ)    ቡኬጋርኒ    1 የሻይ ማንኪያ ጨው    1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ    3 የሾርባ ማንኪያ የገበታ ቅቤ
አዘገጃጀት 1.   ቅቤውን በወፍራም ብረት ድስት ማቅለጥና ማሞቅ፣ 2.   ሽንኩርት፣ ባሮና ሲለሪውን መጨመር፣ 3.   እንዳይቀላ በጥንቃቄ ማብሰል፣ 4.   ዱቄቱን ጨምሮ ነጣ ያለ አሸዋማ መልክ ቀለም እስኪያወጣ በደንብ ማማሰል፣ 5.   መረቁን አሙቆ ጠብ እያደረጉ እንዳይጓጉል በማማሰል መረቁን ጨርሶ መጨመር፣ 6.   እስኪፈላ እንዳይዝ አልፎ አልፎ ማማሰል፣ 7.   ቡኬጋርኒውን ጨምሮ ማማሰል፣ 8.   ጨውን ማስተካከልና ቁንዶ በርበሬውን መጨመር፣ 9.   እንዲፈላ መተው፣ 10.    መካከለኛ ውፍረት እስኪያገኝ ድረስ ማቆየት፣ 11.    ቡኬጋርኒውን ማውጣት፣ 12.    በማጥለያ ካጠለሉ በኋላ መልሶ ጥዶ ወተት መጨመር፣ 13.    የዶሮውን ስጋ ጨምሮ ማቅረብ፡፡
መደብ:አበሳሰል
አንጉን
አንጉን (Anggun) (1966 ዓም ተወለደች) የኢንዶኔዥያ ዘፋኝ ነች።
መደብ:የኢንዶኔዥያ ዘፋኞች
አባ እንድሪያስ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ኮኮኒኖ ካውንቲ፥ አሪዞና
መደብ:ኮኮኒኖ ካውንቲ፥ አሪዞና
ዝንጀሮን በበግ ለውጠኝ ቢለው ጣፍጩን ትቼ አልማጩን
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ትንሽ ቆሎ ይዞ ካሻሮ ጠጋ
ትንሽ ቆሎ ይዞ ካሻሮ ጠጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የባስ አለ ሚስትህን አትፍታ
የባስ አለ ሚስትህን አትፍታ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የባስ አለ ሚስትህን አትፍታ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አዮሊስ
አዮሊስ ወይም አዮሊያ (ግሪክኛ፡- Αιολίς, Αιολία) በጥንት ምዕራብ አናቶሊያ (የአሁኑ ቱርክ አገር) በኤጊያን ባህር ላይ የተገኘ አውራጃ ነበረ።
አዮሊስ አውራጃ ደግሞ የሚስያ ክፍል ተባለች። ከ800 ዓክልበ. በፊት ግሪኮች (የአዮልያውያን ነገድ) 12 ነፃ ከተሞች ነበሯቸውና አብረው «የአዮልያውያን ማህበር» ሆኑ።
መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ
አላማጣ
አላማጣ በኢትዮጵያ የ[ትግራይ]] ክልል በ ደቡባዊ ዞን የምትገኝ ውብ ከተማ ስትሆን ከአዲስ አበባ 600ኪ ሜትር ርቀት ከክልሉ ዋና ከተማ መቐለ ደግሞ 180 ኪ.ሜ ላይ ትገኛለች። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ45,632 ህዝብ መኖሪያ ስትሆን ከነሱም 22,712 ወንዶችና 22,920 ሴቶች ይኖሩባታል።
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ48,262 ህዝብ መኖሪያ ተደርጋ ተገምታለች። የከተማዋ አቀማመጥ በ12.4°N, 39.55°W ላይ ነው።
3 መንቱሆተፕ
በሥነ ቅርስ ጉድለት ብዙ ስለ ፫ መንቱሆተፕ ድርጊቶች አይታወቅም። አንዳንድ ሕንፃ ከማሠራታቸው በላይ በተለይ የሚታወቀው በ2003 ዓክልበ. ግድም ወደ ፑንት አገር ለንግድ የላከው ተልእኮ ስለ ተከሠተ ነው። በአንድ ጽሑፍ ዘንድ ዓለቃው ሄኔኑና ፫ ሺህ ተጓዦች በየብስ እስከ ኮፕቶስ ከዚያም በመርከብ እስከ ፑንት ድረስ ሔዱ። ይህ ምናልባት የዛሬው ሶማሊላንድ ዙሪያ ይሆናል። ዕጣን፣ ሙጫ እና ሽቶ ይዘው ወደ ግብጽ ተመለሡ።
በ2002 ዓክልበ. ግድም በሞተበት ዓመት ልጁ 4 መንቱሆተፕ (ነብታዊሬ) ፈርዖን እንደ ሆነ ይታስባል።
መደብ:የመካከለኛ መንግሥት ፈርዖኖች
ሁሉን ለእኔ አትበል
ሁሉን ለእኔ አትበል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉን ለእኔ አትበል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
ፍላጎትን በልኩ ማድረግን የሚመክር አባባል ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ምስራቅ እስያ
400px|thumb ምስራቅ እስያ የእስያ ክፍል ሲሆን በተለምዶ የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ፣ የቻይና ሪፐብሊክ፣ ጃፓን፣ ሞንጎሊያ፣ ስሜን ኮሪያና ደቡብ ኮሪያ ማለት ነው።
መደብ:እስያ
ኅዳር ፪
ኅዳር ፪ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፷፪ኛው እና  የመፀው ወቅት ፴፯ተኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፫፻፬ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፫ ቀናት ይቀራሉ።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ሁሉን ቢናገሩት ሆድ ባዶ ይቀራል
ሁሉን ቢናገሩት ሆድ ባዶ ይቀራል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉን ቢናገሩት ሆድ ባዶ ይቀራል የአማርኛ ምሳሌ ነው። == ትርጉም ብሶትን ለመግለፅ ነው
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መትዝ
መትዝ (ፈረንሳይኛ፦ Metz)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ዶሮ ኮተሌት
አስፈላጊ ጥሬ ዕቃዎች •   4 የጸዳ የዶሮ መላላጫ (600 ግራም ያህል የሚመዝን) •   2 የቡና ስኒ (100 ግራም) የፉርኖ ዱቄት •   2 የተመታ እንቁላል •    1 የሻይ ማንኪያ ጨው •   6 የሾርባ ማንኪያ (100 ሚሊ ሊትር) ዘይት •   1 የሻይ ማንኪያ ቁንዶ በርበሬ •   4 የቡና ስኒ (200 ግራም) የዳቦ ዱቄት
አዘገጃጀት 1.   ሥጋውን በሥጋ መቀጥቀጫ መጠፍጠፍ፤ 2.   ጨው፣ ቁንዶ በርበሬና የፉርኖ ዱቄቱን መቀላቀል፤ 3.   ሥጋውን በተቀላቀለው ዱቄት መለወስ፤ 4.   የተመታው እንቁላል ውስጥ እየነከሩ ካወጡ በኋላ የዳቦ ዱቄቱ ላይ መተምተም፤ 5.   ሥጋውን አራት ማዕዘን ቅርጽ መስጠት፤ 6.   የጋለ ዘይት ውስጥ ቅርጽ በተሰጠው በኩል መጥበስ፡፡
መደብ:አበሳሰል
ድሀ ከንቡ ይዳላ
ድሀ ከንቡ ይዳላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
በረኸት
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
አትነካኩኝ
አትነካኩኝ በ2006 እ.ኤ.አ. የወጣ የአምሳል ምትኬ አልበም ነው።
የዜማዎች ዝርዝር
መደብ:አልበሞች
ሒላ ካውንቲ፥ አሪዞና
መደብ:ሒላ ካውንቲ፥ አሪዞና
ኒኑርታ-አፒል-ኤኩር
ኒኑርታ-አፒል-ኤኩር ከ1198 ዓክልበ. እስከ 1186 ዓክልበ. ድረስ የአሦር ንጉስ ነበረ።
የአሦር ነገሥታት ዝርዝር ቅጂዎች ግን ስለ ዘመኑ መጠን ይለያያሉ፤ አንዳንድ እንደሚለው ለ13 ዓመት ሳይሆን ለ3 አመት ብቻ ነገሠ። ባለፈው ቅርብ ጊዜ ግን ለዚሁ ዘመን ተጨማሪ የአመት ስሞች ለሥነ ቅርስ ስለ ተገኙ፣ 13 ዓመት ትክክለኛ እንደ ሆነ ታውቋል።
ዝርዝሩ ስለእርሱ «የኢላ-ሐዳ ልጅ፤ የ1 ኤሪባ-አዳድ ተወላጅ፣ ወደ ካርዱንያሽ ሄደ፤ ከካርዱንያሽም ወጥቶ ዙፋኑን ቀማ» ይላል። አባቱ ኢላ-ሐዳ በ3 አሹር-ኒራሪ ዘመን የሓኒጋልባት (ሚታኒ) አገረ ገዥ ሆኖ ነበር። ዙፋኑን የቀማው ከኤንሊል-ኩዱሪ-ኡጹር ሲሆን በካሳውያን እርዳታ እንደ ተደረገ ይመስላል።
በአንድ ጽላት ዘንድ፣ የካርዱንያሽ (ባቢሎን) ንጉሥ መሊ-ሺፓክ ለኒኑርታ-አፒል-ኤኩር የፈረስ ቡድኖችና ምንጣፎች እንደ ስጦታ ላከው።
በኒኑርታ-አፒል-ኤኩር ዘመን ደግሞ (በ1195 ዓክልበ. ገደማ)፣ አንድ የምድር መንቀጥቀጥ በአሹር ከተማ የነበረውን አረመኔ ቤተ መቅደስን በሙሉ አጠፋው።
ከርሱ ዘመን በኋላ፣ ልጁ 1 አሹር-ዳን የአሦር ንጉሥ ሆነ።
ማመዛገቢያ
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ትንሽ ልጅ ከሰራው ሽማግሌ የጎበኘው
ትንሽ ልጅ ከሰራው ሽማግሌ የጎበኘው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ