cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
፩ኛ ወደ ቆሮንጦስ ፪
ቁጥር ፲፩ - ፲፮
11፤በርሱ፡ውስጥ፡ካለው፡ከሰው፡መንፈስ፡በቀር፡ለሰው፡ያለውን፡የሚያውቅ፡ሰው፡ማን፡ነው፧እንዲሁም፡ ደግሞ፡ከእግዚአብሔር፡መንፈስ፡በቀር፡ለእግዚአብሔር፡ያለውን፡ማንም፡አያውቅም። 12፤እኛ፡ግን፡ከእግዚአብሔር፡እንዲያው፡የተሰጠንን፡እናውቅ፡ዘንድ፡ከእግዚአብሔር፡የኾነውን፡መንፈስ፡ እንጂ፡የዓለምን፡መንፈስ፡አልተቀበልንም። 13፤መንፈሳዊውን፡ነገር፡ከመንፈሳዊው፡ነገር፡ጋራ፡አስተያይተን፡መንፈስ፡በሚያስተምረን፡ቃል፡ይህን፡ ደግሞ፡እንናገራለን፡እንጂ፡የሰው፡ጥበብ፡በሚያስተምረን፡ቃል፡አይደለም። 14፤ለፍጥረታዊ፡ሰው፡የእግዚአብሔር፡መንፈስ፡ነገር፡ሞኝነት፡ነውና፥አይቀበለውም፤በመንፈስም፡ የሚመረመር፡ስለ፡ኾነ፡ሊያውቀው፡አይችልም። 15፤መንፈሳዊ፡ሰው፡ግን፡ዅሉን፡ይመረምራል፡ራሱ፡ግን፡በማንም፡አይመረመርም። 16፤እንዲያስተምረው፡የጌታን፡ልብ፡ማን፡ዐውቆት፡ነው፧እኛ፡ግን፡የክርስቶስ፡ልብ፡አለን።
የመከራ ሎሌ መከራ መስሎ ይታያል
የመከራ ሎሌ መከራ መስሎ ይታያል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመከራ ሎሌ መከራ መስሎ ይታያል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እናት ለልጇ ነቢይ ናት
እናት ለልጇ ነቢይ ናት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የገንዘብን ነገር ካሰላሰሉት አባ ሀናም ሞቱ እንደጨበጡት
የገንዘብን ነገር ካሰላሰሉት አባ ሀናም ሞቱ እንደጨበጡት የአማርኛ ምሳሌ ነው። የገንዘብን ነገር ካሰላሰሉት አባ ሀናም ሞቱ እንደጨበጡት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ፍሬዴሪክ ሾፐን
ፍሬዴሪክ ሾፐን (ፈረንሳይኛ፦ Frédéric Chopin) ከ1802 እስከ 1842 ዓም የኖረ የፖላንድና በኋላ የፈረንሳይ የኦፔራ ደራሲ ነበር።
ሲሊጎ
300px|thumbnail ሲሊጎ (ጣልኛ፦ Siligo) የሳርዲኒያ ጣልያን መንደር ነው። የሕዝቡ ቁጥር962 አካባቢ ነው።
ክዋቻ
ክዋቻ የዛምቢያ ሕጋዊ ገንዘብ ስም ነው። አንድ ክዋቻ መቶ እንግዊ ማለት ነው።
እስከ ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. ድረስ የዛምቢያ የወረቀት ገንዘብ የፕሬዚደንት ኬነዝ ካውንዳን ምስል ያሳዩ ነበር። ከ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. ጀምሮ ግን የካውንዳ ምስል በ "የአፍሪቃ አሳ አጥማጅ ንስር" ምስል ተተክቷል።
ሲሊጎ
መደብ:የጣልያን ከተሞች
ክዋቻ
የስሙ ምንጭ
ክዋቻ የሚለው ቃል በንያንጅኛ እና በቤምባ ቋንቋዎች ንጋት ማለት ሲሆን "አዲስ የነጻነት ንጋት" የሚለውን የዛምቢያን ብሔራዊ መፈክር ያስተጋባል። "እንግዊ" ደግሞ በንያንጅኛ ብርሃን ወይም መብራት ማለት ነው።
መደብ:የአፍሪቃ ገንዘቦች
ፍሬዴሪክ ሾፐን
መደብ:የፖላንድ ሰዎች መደብ:የፈረንሳይ ሰዎች መደብ:ሙዚቀኞች
ናፖሊታንኛ
upright=1.5|thumbnail|ናፖሊታንኛ በደቡብ ጣልያን በሰማያዊ ቀለም ናፖሊታንኛ የደቡብ ጣልያን አገር መነጋገሪያ ነው። ይፋዊ ሁኔታ ባይኖረውም ከጣልኛ እንደ ልዩ ቋንቋ ይቆጠራል።
መደብ:ጣሊያንኛ
ዶሮ ጭራ የምታወጣው ምስጢር
ዶሮ ጭራ የምታወጣው ምስጢር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
በንጋሉሩ
በንጋሉሩ፣ ከ1998 ዓም ቀድሞም ባንጋሎር የሕንድ ከተማ ነው።
መደብ:የሕንድ ከተሞች
የኢትዮጵያ ካርታ 1655
ስለ ካርታው ትችት ና ቁም ነገር
left|600px|thumb| በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
ተቀምጠው የሰቀሉት ቆመው ለማውረድ ያስቸግራል
ተቀምጠው የሰቀሉት ቆመው ለማውረድ ያስቸግራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ባንዳር ሰሪ ቤጋዋን
ባንዳር ሰሪ ቤጋዋን (Bandar Seri Begawan፣ بندر سري بڬاوان) የብሩናይ ዋና ከተማ ነው። ከ1963 ዓ.ም. አስቀድሞ ስሙ ባንዳር ብሩናይ ተባለ። የባንዳር ትርጉም በአማርኛ «መንደር» ነው።
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 2,300,100 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 4.93333°N, 11.96667°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የእስያ ከተሞች
ማርሱስ
ማርሱስ የጀርመን መምኅር ዮሐንስ አቬንቲኑስ ባሳተመው ዜና መዋዕል ዘንድ፣ የጀርመንና ሳርማትያ ፮ኛው ንጉሥ ነበረ። ከአባቱ ሄርሚኖን ቀጥሎ ለ46 ዓመታት (ምናልባት 2065-2019 ዓክልበ. ግድም) ነገሠ። ዋና ከተማው አሁን ማርስበርግ የሚባል ቦታ ሲሆን ማርሲ የተባለው ጀርመናዊ ነገድ ከርሱ እንደ ተወለዱ ይላል።
በማርሱስ ዘመን በግሪክ ውስጥ የዖጊጌስ ጥፋት ውኃ ተከሠተ። በዚህ ዘመን የግብጽ ፈርዖን ኦሲሪስ አፒስ የማረሻ ጥበብ በየቦታው ሲያስተምር ዞሮ ወደ አውሮፓ ገባ። የጥራክያ አምባገነን ሊኩርጉስን ገድሎ አገሩን ከዳኑብ ወንዝ እስከ ደማስቆ ለአለቃው ማሩስ ሰጠ። እንዲሁም ኦሲሪስ ልጁን ማከዶን በኤማጥያ ላይ ሾመው፤ ይህም አገር ከዚያ ጀምሮ መቄዶን ይባል ጀመር። ከዚያ በኋላ ኦሲሪስ አፒስ እራሱ ለጊዜ በግሪክ መንግሥታት ላይ ገዝቶ የዳኑብ ወንዝ ምንጭ ለማግኘት ተጓዘ። በማርሱስ ግዛት (ጀርመን) ሲቆዩ ኦሲሪስና ሚስቱ / እኅቱ ኢሲስ የብረት ሥራ፣ ግብርና፣ ማዳበር፣ የመድኃኒት ዕፅዋት ጥቅም፣ እና ቢራ ከገብስ መጠመቅ ሁሉ እንዳስተማሩ ይባላል። አበንስበርግ በባየርን በአፒስም በዚሁ ዘመን እንደ ተሠራ ይለናል። በመጨረሻ የጊጋንቴስ ወገን ከጣልያን ለማባረር ኦሲሪስ አፒስ ወደዛ ሄዶ ለ፲ ዓመታት ነገሠ። ማርሱስ ግን በልጁ ጋምብሪቪዩስ ተከተለ።
መደብ:የጀርመን አፈ ታሪክ
አፖሎ ፲፩
thumb|የአፖሎ 11 አርማ
አፖሎ 11 ለመጀመሪያ ጊዜ ሰወችን ከመሬት ወደ ጨረቃ ለማጓጓዝ የተዘጋጀ የመንኮራኩር ሚስዮን ነው። ይህ ጉዞ የተቀናበረው በአሜሪካው የጠፈር አጥኝ ተቋም ናሳ ነበር። መንኮራኩሩ ሐምሌ16 1961ዓ.ም ከመሬት ሲመጥቅ፣ በውስጡ ሶስት ጠፈርተኞችን፣ ማለትም ኔል አርምስትሮንግ፣ በዝ አልድሪንና ማይክል ኮሊንስን የያዘ ነበር። መጓጓዣ መንኮራኩሩ ጨረቃ ላይ ከ4 ቀን በኋላ ሐምሌ 20 ሲደረስ፣ በዚሁ ቀን አርምስትሮንግና አልድሪን የጨረቃን ምድር በእግራቸው በመርገጥ የመጀመሪያወቹ ሰዎች ሆኑ። ኮሊንስ ባንጻሩ በጨረቃ ከባቢ በመብረር ከላይ ይጠብቃቸው ስለነበር ጨረቃን አልረገጠም። ይህ ድርጊት በፕሬዘደንት ኬኔዲ "የሰወች ልጅን ጨረቃ ላይ አሳርፎ በሰላም መመለስ" አላማ ያሳካ ነበር።
የመንኮራኩሩ ወደ ጠፈር መመንጠቅና ከንደገና መሬት ላይ ማረፍ
የአፖሎ 11 ሚሲዮን ወደ ጠፈር ሲመነጠቅ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰወች በአለም ዙሪያ በቴለቪዥናቸው ተመልክተውታል። ይህን ሚሲዮን ይዞ የተጓዘው ሮኬት ሳተርን ፬ ሲባል ችቦው እየተንቀለቀለ ወደ ሰማይ ጉዞ የጀመረው ኬኔዲ ጠፈር ማዕከል፣ 1961 ዓ.ም. ነበር።. thumb|right|[[ሳተርን ፬ ሮኬት ጠፈርተኞቹን ይዞ ሲሄድ]] መሬትን ከለቀቀ ከ2 ሰዓት በኋላ የጨረቃ ትዕዛዝ ማዕከልና ማረፊያ ሞጅሎቹ ዋናውን ሮኬት ለቀው በጠፈር ጉዞ ቀጠሉ። ከ3 ቀን በኋላ ትዕዛዝ ማዕከሉና ማረፊያው ሞዱል የጨረቃን ምህዋር ተከትለው ጨረቃን መዞር ጀመሩ። ከአንድ ቀን በኋላ ማረፊያው ሞዱል ከትዕዛዝ ማዕከሉ ተላቆ ጨረቃ ላይ አረፈ። በዚህ የማረፍ ተግባር ወቅት የኮምፒውተር ስህተት ስለገጠመ ማረፊያው ሞዱል በኔል አርምስትሮንግ ቀጥተኛ ትዕዛዝ ስር ነበር። የሆኖ ሆኖ ለ25 ሰኮንዶች በቂ የሆነ ነዳጅ ሲቀር ማረፊያው መንኮራኩር ኔል አርምስትሮንግንና አልድሪንን ይዞ ጨረቃ ላይ በሰላም አረፈ።
ጨረቃ ምድር ላይ የተከናወኑ ስራወች
መንኮራኩሩ ጨረቃ ላይ እንዳረፈ የበዝ አልድሪን መጀመሪያ ተግባር ጸሎት ማቅረብ ነበር። አርምስትሮንግ ቀድሞ በመውጣ በጨረቃ ምድር ላይ የመጀመሪያው ሰው ሆነ። በዚህ ወቅት ከአፉ ነጥቆ የወጣው የመጀመሪያው ንግግር "ይህ ለአንድ ሰው ትንሽ ርምጃ ሲሆን ለሰው ልጅ ግን ታላቅ መመንጠቅ ነው" የሚል ነበር
thumb|left|የኔል አርምስትሮን የመጀመሪያ ቃላት በጨረቃ ላይ
ለሚቀጥሉት ሁለት ሰዓታት አልድሪንና አርምስትሮንግ ፎቶ በማንሳት፣ ጽሁፍ በመጻፍና ናሙና እየቆፈሩ በመሰብሰብ ጊዜያቸውን አሳለፉ። ይህ ጉዳይ በወቅቱ በአለም ዙሪያ ለ6ሚሊዮን ሰወች ከአውስትራሊያ ራዲዮ ጣቢይ የተላለፈ ነበር thumb|right| የኔይል አርምስትሮንግ የእግር ኮቴ በጨረቃ
ጨረቃን መልቀቃቸውና ወደ መሬት መመለሳቸው
እነ አርምስትሮንግ በጨረቃ ላይ በነበሩበት ጊዜ ብዙ ቁሶችን ትተው ተመልሰዋል። ለምሳሌ ከ73 የአለም መሪወች የተላለፉ መልዕክቶችን፣ የሰላምታ መልክዕት በሁሉ የመሬት ላይ ቋንቋወችና የሁለት ሰው ልጆች ስዕሎችን ትተው ተመልሰዋል። የአሜሪካንንም ባንዲራ በጨረቃ ተክለዋል።
ሓምሌ 24 የትዕዛዝ ማዕከሉ መሬት ላይ ሲደርስ ምናልባትም ጠፈርተኞቹ ያልታወቀ አደገኛ ቫይረስ ጨረቃ ላይ አጋጥሟቸው ሊሆን ይችላል በሚል በኳረንታይን ለ3 ሳምንት ከሰው ልጆች ተለይተው ተቀመጡ። ከኳረንታይን ሲወጡ፣ በርግጥም እንደ ታላላቅ ጀግኖች በተለያዩ የአለም ክፍሎች ስማቸው ተጠራ በዋሽንግተን ዲሲና በሜክሲኮ ሲቲ ለጠፈርተኞቹ ትልቅ ሰልፍ ሆነ።
ማጣቀሻ
መደብ:ጨረቃ መደብ:የጠፈር ጉዞ
2 ነቢሪራው
2 ነቢሪራው ምናልባት በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (16ኛው ሥርወ መንግሥት) በ1614 ዓክልበ. ያሕል የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ታሪካዊ ሕሊናው ምንም አልተረጋገጠም። ስሙ የሚገኝ በቶሪኖ ቀኖና ዝርዝር ብቻ ነው። ከ1 ነቢሪራው ወይም «ነቢራውሬ» ቀጥሎ ሁለተኛው «ነቢራውሬ» ወይም «ነቢታውሬ» አለው። ስለዚህ ለአጭር ጊዜ ከነገሡት ፈርዖኖች መካከል እንደ ሆነ ይገመታል።
በተጨማሪ ከዚያ 1500 ዓመት በኋላ በ150 ዓክልበ. ያህል የተሠራ አንድ ጣኦት ምስል ይታወቃል፤ በመሠረቱ በየጎኑ «ያለፉት ፈርዖን ሰዋጀንሬ»፣ «ያለፉት ፈርዖን ነፈርካሬ»፣ «አህሞስ»ና «ቢንፑ» ይጠቀሳል። በአንድ መላ ምት፣ ከጥንታዊ ምስል ተቀድቶ ፈርዖን ነቢሪራው ሰዋጀንሬ፣ ልጁም 2 ነቢሪራው ነፈርካሬ፣ እና በዘመኑ የኖሩት ልዑላን መስፍኖች አህሞስና ቢንፑ ይጠቀሳሉ። በዚህ አስተሳሰብ «ነፈርካሬ» ሲል የዚህ 2 ነቢሪራው ሌላ ስም ሊሆን ይችላል።  ሆኖም የ2 ነቢሪራው ስም በቶሪኖ ቀኖና ብቻ ስለሚገኝ ሌላ ስሙ አይታወቅለትም።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ሳራ በርናርት
ሳራ በርናርት (ፈረንሳይኛ፦ Sarah Bernhardt) ከ1837 እስከ 1915 ዓም ድረስ የኖረች የፈረንሳይ ተዋናይት ነበረች።
ኣንጮቴ
ኣንጮቴ (Coccinia abyssinica) ኢትዮጵያ ውስጥ ብቻ የሚገኝ ዱባ ተክል ነው።
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
ይህ ዱባ ድንቼ ወይም ስረ ገንድ ሲሆን በተለይ የሚበላው ድንቼው ነው እንጂ ፍሬው አይበላም።
አስተዳደግ
ከሰኔ እስከ ጥቅምት ያብባል።
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
በደጋ ከ1300-2800 ሜትር ከፍታ ይገኛል። በሐይቅ ዳር፣ በደን ምንጥር፣ በቊጥቋጦ መሃል ይገኛል።
የተክሉ ጥቅም
እንደ መድሃኒት እጽ ተቆጥሯል፣ ይህ ግን ገና አልተረጋገጠም።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
የዊሠ
የዊሠ (ጥንታዊ እንግሊዝኛ፦ Gewisse) ከአንግሎ-ሳክሶን ሕዝቦች ሴያሕስ (ሳክሶን) ብሔር አንድ ነገድ ነበሩ። ከ677 ዓም በኋላ ስማቸው ወደ «ምዕራብ ሴያሕስ» (ወስት-ሴያሕስ ወይም ወሠክስ) መንግሥት ተቀየረ።
በአንግሎ-ሳክሶን ዜና መዋዕል ዘንድ፣ «ዪዊስ» ከተባለ ቅድማያት ተሰየሙ። በጀርመንኛ «gewiss» /ገቪስ/ ማለት እስካሁን «እርግጥኛ» ሲሆን፣ «የዊሠ» ማለት ምናልባት «እርግጠኛ፣ ታማኝ» እንደ ሆነ ይታስባል። በሌላ አስተሳሰብ የ«የዊሠ» ስም ከጎረቤታቸው ነገድ «ኊቸ» ስም ጋር ተመሳሳይነት ስላለው ከዚያ ጋር መዛመዱ ይሆናል ይባላል።
ከተከታዮቹ መሃል ማዕረጋቸው እስከ 677 ዓም «የየዊሠ ንጉሥ» ተባለ፣ ከንጉሥ ካድዋላ (677-681 ዓም) ጀምሮ ግን ይህ «የወስት-ሴያሕስ ንጉሥ» ሆነ።
መደብ:እንግሊዝ መደብ:የአውሮፓ ታሪክ መደብ:ብሔሮች
እናት ትረገጣለች እንደ መሬት
እናት ትረገጣለች እንደ መሬት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ጨዋታዎች
ላዋቂወች
*
የገጣጣ ሚስት ችግሩን አልቅሶ ካልነገራት አይገባትም
የገጣጣ ሚስት ችግሩን አልቅሶ ካልነገራት አይገባትም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የገጣጣ ሚስት ችግሩን አልቅሶ ካልነገራት አይገባትም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተቀባሪ ወዲያ ማን ያርዳ
ትርጉም
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ማርስበርግ
ማርስበርግ (ጀርመንኛ፦ Marsberg)
መደብ:የጀርመን ከተሞች
ዳይር ስትረይትስ
thumb|right|250px|ዳይር ስትረይትስ
ዳይር ስትረይትስ (እንግሊዝኛ፦ Dire Straits) በዩናይትድ ኪንግደም የተመሠረተ እጅግ ስመ ጥሩ የሆነ የሮክ ሙዚቃ ቡድን ነበረ።
መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም መደብ:ሙዚቀኞች
የመከራ ውዝፍ ያለበት ነጋዴ ከሚወረር አገር ይደርሳል
የመከራ ውዝፍ ያለበት ነጋዴ ከሚወረር አገር ይደርሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመከራ ውዝፍ ያለበት ነጋዴ ከሚወረር አገር ይደርሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኡተር ፕረዴሽ
ኡተር ፕረደሽ በስሜን የምትገኝ የሕንድ ክልል ናት።
የመከራ ውዝፍ ያለበት ነጋዴ ከሚወረር አገር ይደርሳል
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኡተር ፕረዴሽ
መደብ:የሕንድ ክፍላገራት
የባህማስ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:ባህማስ
ኤዲንቦሮ
300px|thumbnail ኤዲንቦሮ (እንግሊዝኛ፦ Edinburgh) የስኮትላንድ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር 482,640 አካባቢ ነው።
መደብ:ስኮትላንድ መደብ:የአውሮፓ ከተሞች
ዶሮ ጭራ ጭራ አወጣች ማረጃዋን ካራ
ዶሮ ጭራ ጭራ አወጣች ማረጃዋን ካራ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የኢትዮጵያ ካርታ 1672
ስለ ካርታው ትችት ና ቁም ነገር
left|800px|thumb| በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
ኣኩኩ
ኣኩኩ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ኦልድ ሳሩም
ኦልድ ሳሩም (ጥንታዊ ሳሩም) እስከ 1210 ዓ.ም. ድረስ ከአሁኑ ሳልዝብሪ እንግሊዝ 2 ማይል ወደ ስሜን የተገኘ ጥንታዊ ከተማ ነበረ። ፍርስራሹ እስካሁን ይታያል።
ኢቤሩስ
ኢቤሩስ ወይም ኢቤር፣ ኢቤሮ በእስፓንያ አፈ ታሪክ ዘንድ ከቶቤል በኋላ ለ37 አመት (ምናልባት 2265-2228 ዓክልበ.) የእስፓንያ 2ኛው ንጉሥ ነበረ።
ከኢቤሩስ ስም የእስፓንያ ጥንታዊ መጠሪያ «ኢቤሪያ» (Iberia) እንዳገኘው ይባላል፤ እንዲሁም ኢቤራውያን ሕዝብ ስለርሱ እንደ ተሰየሙ ተብሏል። በተጨማሪ በሮማይስጥ «ኢቤሩስ» ማለት በእስፓንያ የሚፈስሰው አሁን ኤብሮ ወንዝ የሚባለው ወንዝ ሲሆን፣ ይህ ወንዝ ስሙን ከቶቤል ልጅ ኢቤሩስ እንደተቀበለው ይታመናል። እንዲሁም ይህ ንጉሥ ኢቤሩስ በደቡብ እስፓንያ ግራናዳ ከተማ በጥንታዊ ስሙ «ኢሊቤሪስ» እንደ መሠረተው የሚል ልማድ አለ።
መደብ:የእስፓንያ አፈታሪካዊ ነገሥታት
የመከራን ጉድጓድ ሚዳቋ አትዘለውም
የመከራን ጉድጓድ ሚዳቋ አትዘለውም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመከራን ጉድጓድ ሚዳቋ አትዘለውም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተቀዳዳ ይሻላል ጨምዳዳ
ተቀዳዳ ይሻላል ጨምዳዳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
እናትዋን አይተህ ልጅቷን አግባ
እናትዋን አይተህ ልጅቷን አግባ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የጥንት ቤተ መጻሕፍት ዝርዝር
በጥንት ከነበሩት በተለይም ከሥነ ቅርስ ከታወቁት ቤተ መጻሕፍትና የጽሑፍ ክምችቶች መካከል፦
(
መደብ:ታሪክ መደብ:ትምህርት መደብ:ሥነ ጽሁፍ
የጉልበት ግማሹ አፍ ነው
የጉልበት ግማሹ አፍ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። የጉልበት ግማሹ አፍ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሥነ ጥበብ
ሥነ ጥበብ ብዙ አይነት የሰው ልጅ ድርጊቶችን ያጠቅልላል። እንዲታዩ ወይም እንዲሰሙ እንዲወደዱም በሙያ የሚፈጸሙ ድርጊቶች ማለት ነው።
የሥነ ጥበብ ዋና አይነቶች፦
መደብ:ስነ ጥበብ
የኢትዮጵያ ካርታ 1683 ሀ
ስለ ካርታው ትችት ና ቁም ነገር
left|600px|thumb| በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
15 January
15 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 7 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
አትላንታ
300px|thumbnail አትላንታ (እንግሊዝኛ፦ Atlanta) የጆርጂያ አሜሪካ ከተማ ነው። የሕዝቡ ቁጥር 443,775 አካባቢ ነው።
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
Mohammed Hakena Sugnie
Mohammed Hakena Sugnie
ካርዲፍ
ካርዲፍ (እንግሊዝኛ፦ Cardiff, ዌልስኛ፦ Caerdydd /ካይርዲዝ/) የዌልስ ከተማ ነው።
መደብ:የአውሮፓ ከተሞች መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
የወልወል ጦርነት
በኦጋዴን ክልል በኢትዮጵያ እና በኢጣልያዊ ሶማልያ ያለውን ድንበር እንዲያሠምሩ የተላኩት የብሪታንያ እና የኢትዮጵያ ልዑካን በዚሁ ክልል ውስጥ ለሥራ ይዘጋጁ ነበር። በዚህ ጊዜ ‘ሙስቲ’ በሚባል የኢጣልያ መቶ ዓለቃ የሚታዘዙ ሁለት መቶ ሶማሌያዊ ወታደሮች የኢትዮጵያን ድንበር ጥሰው፤ ከሺህ በላይ የውሐ ጉድጓዶች የነበሯትን፤ በኢትዮጵያ ክልል ውስጥ ያለችውን ወልወልን ከበዋት ተገኙ። በወቅቱ የኦጋዴን ገዥ የነበሩት የፊታውራሪ ሺፈራው ወታደሮችና የኢጣልያን ወገን በሚመራው በሻለቃ ቺማሩታ ወታደሮች ለሁለት ሣምንታት ከተፋጠጡ በኋላ በኢትዮጵያና በፋሽስታዊ ኢጣልያ መካከል ለአምሥት ዓመታት የተከተለው ጦርነት ክብሪት ተጫረ።
ማጣቀሻ
መደብ: ኦጋዴን መደብ: የኢትዮጵያ ጦርነቶች መደብ: የዓፄ ኃይለ ሥላሴ ስርዓት
አበንስበርግ
አበንስበርግ (ጀርመንኛ፦ Abensberg)
ዶሄ
በ1903 ዓም. በኮሪይኛ የተዘጋጀው ዜና መዋዕል ኋንዳን ጎጊ ስለዚሁ አፈታሪካዊ ዘመን መረጃ ይሰጣል፤ ሆኖም በብዙ የኮርያ መምህሮች ዘንድ ይህ መጽሐፍ እንደ ትክክለኛ ታሪክ አይሆንም። ዶሄ ካደረጋቸው ሥራዎች መካከል ዋና ዋናዎቹ እንዲህ ናቸው፦
ዋቢ ምንጭ
መደብ:ጎጆሰን
ፍሎሪዳ
ፍሎሪዳ ከሃምሳዎቹ አንዷ የአሜሪካ ክፍለ ግዛት ናት። ፍሎሪዳ ፀሃያማዋ ክፍለ ግዛት በመባል ትታወቃለች።
*
ዶሮና ቀበሮ ተገናኝተው ጓሮ
ዶሮና ቀበሮ ተገናኝተው ጓሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዶንገም
ዶንገም በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
ተቁመቱ ማጠር የልቡ መጠጠር
ተቁመቱ ማጠር የልቡ መጠጠር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሰመንሬ
ሰመንሬ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (16ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1612 ዓክልበ. አካባቢ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ስሙ «ሰመንሬ» የታወቀው በአንዱ የነሐስ መጥረቢያ ቅርስ ብቻ ነው። እንዲሁም በቶሪኖ ቀኖና ዝርዝር ላይ «ሰመነንሬ» የሚል ፈርዖን አለ። ስለዚህ ሰመንሬ ወይም ሰመነንሬ ለአጭር ጊዜ ከገዙት ፈርዖኖች መካከል እንዳለ ይታስባል።  ምንም ሌላ ስም አይታወቅለትም።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
እናት የሌለው ልጅ ቀላል እንደ ጌሾ ሳይበላ የበላ ሳይናገር ዋሾ
እናት የሌለው ልጅ ቀላል እንደ ጌሾ ሳይበላ የበላ ሳይናገር ዋሾ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የመኮንን ልጅ በከተማ የድሀ ልጅ በውድማ
የመኮንን ልጅ በከተማ የድሀ ልጅ በውድማ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመኮንን ልጅ በከተማ የድሀ ልጅ በውድማ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጥላ ብዜት
ጥላ ብዜት በሌላ ስሙ የዶት ብዜት ወይም የነጥብ ብዜት፡  በሂሳብ ጥናት፣ ሁለት እኩል አባል ያላቸውን የቁጥር ድርድሮች በመውሰድ፣  የአንዱን ድርድር በሌላው ድርድር አንድ ባንድ በማባዛትና የኒህን ውጤቶች ድምር የምናገኝበት ስሌት ነው።   ይህ ስሌት በተለይ ለጨረሮች እጅግ ጠቃሚ ነው።
ለምሳሌ ሁለት የቁጥር ድርድሮች a = [a1, a2, ..., an] እና  b = [b1, b2, ... , bn] ቢሴጡን፣ የዶት ብዜታቸው እንዲህ ይገኛል፡ Σ እዚህ ላይ  የመደመሪያ ምልክት ሲሆን  n ደግሞ የጨረሩ(ቬክተሩ)  ቅጥ ነው።
ሁለት ባለ ሁለት ቅጥ የቁጥር ድርድሮች  [a,b] እና [c,d] ቢሰጡ፣ የዶት ብዜታቸው ይሄ ነው፡  ac + bd. ሁለት ባለ ሦሥት ቅጥ የቁጥር ድርድሮች  [a,b,c] እና  [d,e,f] ቢሰጡ፡ የዶት ብዜታቸው ad + be + cf.
ይህን በቁጥር ለማየት፣ ለምሳሌ የሚከተሉት ባለ ሦሥት ቅጥ የቁጥር ድርድሮች  [1, 3, −5]  እና [4, −2, −1]  ይሰጡ፡ የዶት ብዜታቸው እንዲህ ይሰላል
የጂዖሜትሪ ትርጓሜው
ለምሳሌ ሁለት ቬክተሮች a = <1,2> እና b = <3,5> ቢሰጡን፣ በሁለቱ ቬክተሮች መካከል ያለውን ማዕዘን ለማወቅ ቢፈለግ እንዲህ ይሰላል
የዶት ብዜት ጸባዮች
የዶት ብዜት ተገልባጭ ነው:
የዶት ብዜት ታዳይ  ነው:
የዶት ብዜት  ባይሊኒያር ነው:
የዶት ብዜት በስኬላር ሲባዛ የሚከተለውን ጸባይ ያሳያል:
ሁለት ዜሮ ያልሆኑ ቬክተሮች a እና b እርስ በርስ ቀጤ ነክ   የሚሆኑት የዶት ብዜታቸው   a • b = 0 ከሆነና ከሆነ ብቻ ነው።
ዶት ብዜት በተፈጥሮ ህግጋት ጥናት
መደብ :ጨረር
16 January
16 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 8 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ካዛክኛ
thumb|upright=1.25|ካዛክኛ በተለይ የሚነገርባቸው አገራት ካዛክኛ (қазақша /ቃዛቅሻ/) በካዛክስታንና በጎረቤት አገሮች በተለይም በቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክና በሞንጎሊያ በ15 ሚሊዮን ያሕል ተናጋሪዎች የሚነገር የቱርኪክ ቋንቋዎች ቤተሠብ አባል ነው። በካዛክስታን ከ1932 ዓም እስካሁን የሚጻፈው በቂርሎስ ጽሕፈት ሲሆን በቅርቡ ወደ ላቲን ጽሕፈት ለመመለስ የሚል እቅድ አለ። በቻይና ከ1956 እስከ 1976 ዓም ድረስ በላቲን ጽሕፈት ተጽፎ ከ1976 ዓም ወዲህ በአረብኛ ጽሕፈት ተጽፏል። ይህም አረብኛ ጽሕፈት ደግሞ በቀድሞው ሶቭየት ኅብረት ከ1919 ዓም አስቀድሞ ለካዛክኛ ይጠቀም ነበር።
መደብ:ካዛክስታን መደብ:ቱርኪክ ቋንቋዎች
ካዛን
ካዛን (ሩስኛ፦ Каза́нь፣ ታታርኛ፦ ቃዛን) የሩስያ ከተማ ነው።
መደብ:የሩስያ ከተሞች
ዶጉክ
ዶጉክ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
የጉሮሮን መታነቅ ያይን መደንቆል ያስጥለዋል
የጉሮሮን መታነቅ ያይን መደንቆል ያስጥለዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የጉሮሮን መታነቅ ያይን መደንቆል ያስጥለዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተቁመትህ ማጠሩ ሆድህ መጠጠሩ
ተቁመትህ ማጠሩ ሆድህ መጠጠሩ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉም
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ጀርዚ
300px|thumbnail|የጀርዚ ሥፍራ
ጀርዚ ከፈረንሳይ አገር አጠገብ የሚገኝ የዩናይትድ ኪንግደም ደሴት ነው። ከሌሎች ቅርብ ከሆኑት ትንንሽ ደሴቶች ጋራ የጀርዚ ጠቅላይ ግዛት ይባላል።
መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
የ፷ዎቹ መኮንኖች ግድያ
thumb|right|250px| የየ፷ዎቹ መኮንኖች ግድያ ውሳኔ በደርግ ከፍተኛ ባለሥልጣናት ቀጥተኛ ትዕዛዝ በአጠቃላይ ፷ የቀድሞው የዘውድ ሥርዓት ባለሥልጣናት በአንድ ላይ ያለፍርድ፣ ቅዳሜ ኅዳር ፲፬ ቀን ፲፱፻፷፯ ዓ.ም. ተረሽነው ተገደሉ። እስከዚህ ድርጊት ድረስ ከየካቲት ፲፱፻፷፮ ዓ/ም ጀምሮ ያለደም ማፍሰስ ሲካሄድ የቆየውና በመስከረም ወር የቀድሞውን የዘውድ ሥርዓት ያለአንዳችም ሽብር ከሥልጣን ያወረደው አብዮት ከዚህ ኢሰብዓዊ አድራጎት በኋላ እስከ ዕድሜው ፍጻሜ ድረስ በደም የተጨማለቀ አድርጎታል።
መደብ:ደርግ መደብ: 1967
ፎርድ ሞዴል ቲ
ፎርድ ሞዴል ቲ (በእንግሊዝኛ: Ford Model T) ከ 1908 እስከ 1927 የተሰራ ሞዴል መኪና ነበር.
ሰመራ
ሠመራ በሰሜን ምስራቅ ኢትዮጵያ የአፋር ክልል ዋና ከተማ የሆነችውን አሳይታ ለመተካት አዲስ የተመሰረተች ከተማ ነች።
ፎርድ ሞዴል ቲ
በሄንሪ ፎርድ የተነደፈው ቀላል፣ የበለጠ ጠንካራ እና ርካሽ የመኪና ሞዴል ለዩናይትድ ስቴትስ መካከለኛው መደብ እና በዓለም ላይ 15 ሚሊዮን ዩኒቶች በመመረት በዓለም ላይ በጣም የተሸጠው ሞዴል ነበር እና በቮልስዋገን ሴዳን በልጦ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1972 በአሁኑ ጊዜ የአውቶሞቲቭ ታሪክ አዶ ነው።
ሰመራ
ሰመራ በማደግ ላይ ከሚገኙ የኢትዮጵያ ከተሞች አንዱኣ ነች። ዱብቲ፣ አሳይታ እና ሎጊያ ሰመራን የሚያዋሰኑአት ከተሞች ናቸው። እንዲሁም በከተማዋ ከሚገኙ ነገሮች መካከል በ1999 ዓ.ም. የተመሰረተው ሰመራ ዩኒቨርሲቲ አንዱ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች
ኮመን ኮር ሊነክስ
ኮመን ኮር ሊነክስ የLFS የአማርኛ  ትርጉም  ነው። LFS Version 7.6-systemd በጀራልድ ቢክማንስ የተፃፈና በCreative Commons License  ስር ባለፍቃድ የተደረገ ነው።
ሊኑክስ® በላይነስ ቶርቫልድስ ስም የተመዘገበ የንግድ ምልክት ነው።
ይዘት
መደብ:ኮምፒዩተር
ሚያዝያ ፲፫
ሚያዝያ ፲፫፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፳፫ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፲፰ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፵፫ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፵፪ ቀናት ይቀራሉ።
ልደት
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ጃቫ
100px|thumb|የጃቫ ምልክት
ጃቫ (Java) ስነ ፍርገማ በቅርብ ታዋቂነትንና ተቃባይነትን እያገኘ ከመጡ ፍርገማ ቋንቋዎች አንዱ ነው። ጃቫ ተመራጭ ካደረጉት ዋና ባሀሪዎቹ አንዱ በፕላትፎርም አለመወሰኑ ነው። ይሀም ማለት በጃቫ የተጻፈ ትግበራ (አፕሊኬሽን) የጃቫ ቨርቹአል ማሽን ባለበት ሁሉ መሮጥ መቻሉ ነው። ስለዚህ በጃቫ ስራአት የሚጻፍ ኮድ በመጀመሪያ ኮምፓይል ከተደረገ በኋላ ኮምፓይለሩ አዲስ ዶክመንት ይፈጥራል። ይህም ማለት ኮምፓይለሩ የሚፈጥረው አዲስ ዶክመንት በጃቫ ባይት ኮድ ሲሆን የሚተገበረው (ኢምፕልመንት የሚደረገው) በያቫ ቨርቹዋል ማሽን ነው። እናም ጃቫን ከነሌሎቹ የሚለየው ምንም አይነት ቁስ ሳይጨመር ሌላ ማሽን በመጠቀም ፋንታ በሶፍትዌር ብቻ መስራት መቻሉ ነው። ስለዚህ የሶፍትዌሩ ስም ጃቫ ቨርቹአል ማሽን ነው።
thumb|270px
ጃቫን ኢንስቶል(መጫን) ስለ ማድረግ
ጃቫን ለመምረጥ ሌላው ዋናው ምክንያት በነጻ መገኘቱ ነው። ስለሆነም ጃቫን ከሚከተለው ሊንክ ወይም ማስፈርጠሪያ ላይ ዳውንሎድ ማድረግ ይቻላል፤ http://java.sun.com/javase/downloads/index.jsp ጃቫን ኢንስቶል ካደረጉ በኋላ ተጨማሪ መሳሪያ (ኢንቲግሬትድ ዴቨሎፕመንት ቱል) መጠቀም ይቻላል። ይህም በኮማንድ ላይን ከመጠቀም የቀለለ ነው። ይሁን እንጂ ብዙ አይነት አይ.ዲ.ኢ. (IDE) ስላለ የእያንዳንዱ አጠቃቀም ከሌላው አይነት ይለያል። በብዛት የሚታወቀው አይ.ዲ.ኢ ኔትቢንስ 5.5 ይባላል። ኔትቢንስን ከሚከተለው ሊንክ ላይ ማግኘት ይቻላል፤ http://www.netbeans.org/downloads/
የጃቫ ምስጢር
በእጅ ታይፕ በማድረግ የጃቫን ጥሬ ኮድ ፋይል ካስገባን በኋላ ጥሬ ኮዱን በጃቫ ኮምፓይለር ኮምፓይል ይደረጋል፤ ይህም ማለት በእጅ የተጻፈው ምንጭ ኮድ ከስህተት ነጻ መሆኑንና ለማሽን በሚገባ ቋንቋ በትክክል መተርጎሙን ማረጋገጥ ነው። ኮምፓይል የተደረገው ባይትኮድ በማንኛውም ጃቫ ቨርቹአል ማሽን ላይ መሮጥ ይችላል።
የኮድ መዋቅር በጃቫ
የጃቫ ምንጭ ኮድ በHelloWorld.java መልክ መቀመጥ ይኖርበታል። ይህም የጃቫ ምንጭ ፋይል ነው። በጃቫ ምንጭ ፋይል ውስጥ ክላስ ይቀመጣል። ክላስ የፕሮግራሙን ቁራጭ ያመለክታል። ወይም አንድ ክላስ ብቻውን ፕሮግራም ሊሆን ይችላል። HelloWorld የሚለው ቃል በተጠቀሰው ምንጭ ፋይል ውስጥ (ማለትም በ HelloWorld.java ውስጥ) የክላሱን ስም ያመለክታል። በክላስ ውስጥ ሜተድ (method) የሚባል ነገር ይቀመጣል። አንድ ክላስ ብዙ ሜተዶች ሊኖሩት ይችላሉ። በሜተድ ውስጥ ስቴትመንቶች ይቀመጣሉ ማለት ነው።
መደብ:ኮምፒዩተር
ላሊበላ
ላሊበላ በኢትዮጵያ፣ በአማራ ክልል በቀድሞው የወሎ ክፍለ ሀገር የምትገኝ ከተማ ነች። በ ላይ የምትገኘው የላሊበላ ከተማ ከባሕር ጠለል በላይ 2,500 ሜትር ከፍታ ያላት ስትኾን የሕዝቡም ብዛት ወደ 11,152 ነው። 1 ላሊበላ ኢትዮጵያ ውስጥ ካሉት ቅዱሳን ከተማዎች መካከል ከአክሱም ቀጥላ በኹለተኛነት ደረጃ የምትገኝ ከተማ ስትኾን፣ ለአብዛኞቹ የክርስትና እምነት ተከታዮች እንደ ዋና የእምነት ማእከል በመኾን ታገለግላለች። የላሊበላ ነዋሪዎች በአብዛኛው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን እምነት ተከታዮች ናቸው።
የላሊበላን ከተማ በዋነኛነት ታዋቂ ያረጉዋት ከክ.ል. በኋላ በ13ኛው መቶ ክፍለዘመን እንደ ተሰሩ የሚነገርላቸው 11 አብያተ-ክርስቲያናት ናቸው። በኢትዮጵያ ትውፊት መሰረት እነዚህ አብያተ-ክርስቲያናት በንጉሥ ላሊበላ ዘመን በቅዱሳን መላዕክት እረዳትነት እንደተሰሩ የሚታመን ሲኾን ግርሃም ሃንኮክ የተባለው እንግሊዛዊ ጸሓፊ ግን እኤአ በ1993 ዓ.ም ባሳተመውና The Sign and the Seal በተባለው መጽሃፉ አብያተ-ክርስቲያናቱን በማነፁ ሥራ ላይ ቴምፕላርስ የሚባሉት የመስቀል ጦረኞች ተካፍለዋል ሲል አትቷል ነገር ግን ማረጋገጫ አልነበረውም። እነዚሀ አብያተ-ክርስቲያናት ውስጥ አርባ ትንንሽ ቤተ ክርስቲያኖች አሉ።
ንጉሡ ላሊበላ የሚለውን ስም ያገኘው፣ ሲወለድ በንቦች ስለተከበበ ነው ይባላል። ላል ማለት ማር ማለት ሲኾን፤ ላሊበላ ማለትም -ላል ይበላል (ማር ይበላል) ማለት አንደሆነ ይነግራል። ውቅር ቤተ ክርስቲያናቱን ንጉሡ ጠርቦ የስራቸው ከመላእክት እገዛ ጋር እንደሆነ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ እምነት ተከታዮች ይነግራል። በ16ኛው ከፍለ ዘመን አውሮፓዊ ተጓዥ ላሊበላን ተመልክቶ «ያየሁትን ብናግር ማንም እንደኔ ካላየ በፍጹም አያምነኝም» ሲል ተናግሮ ነበር።
11ዱ የቅዱስ ላሊበላ ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት 1.ቤተ መድኀኔ ዓለም፣ 2.ቤተ ማርያም፣ 3. ቤተ ደናግል፣ 4.ቤተ መስቀል፣ 5. ቤተ ደብረሲና፣ 6.ቤተ ጎለጎታ፣ 7.ቤተ አማኑኤል፣ 8.ቤተ አባ ሊባኖስ፣ 9.ቤተ መርቆሬዎስ፣ 10. ቤተ ገብርኤል ወሩፋኤል፣ 11. ቤተ ጊዮርጊስ
መደብ:ላሊበላ መደብ:አማራ ክልል መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ኣክርማ
ዳጉሳ (E. coracana) በዚሁ ወገን አለ።
የተክሉ ጥቅም
የአክርማ አበባና ዘር ተድቅቆ በለጥፍ ለእፉኝት ነከስ ይለጠፋል።
በፍቼ ኦሮሚያ በተደረገ ባህል ጥናት ዘንድ፣ ጆሮ ደግፍ ለተባለው በሽታ ለማከም፣ የአክርማ ጭማቂ ጠብታ በጆሮ ውስጥ ይገባል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ጋሴራና ጎሎልቻ
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
አብርሀም አያሌው
አብርሀም አያሌው የመጀመሪያው የ ሰዴ ወረዳ አስተዳዳሪ ናቸው።
መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ሙሴ
ሙሴ (ዕብራይስጥ፡ מֹשֶׁה /ሞሼህ/) በብሉይ ኪዳን ከሚጠቀሱት ታላላቅ ነብያት አንዱ ነው። ሙሴ በተወለደበት ዘመን የእስራኤል ልጆች በግብጽ ውስጥ በባርነት ተገዝተው የነበርበት ሆኖም ግን ቁጥራቸው እየበዛና እየተጠናከሩ የነበርበት ጊዜ ነበር።
ከስደቱ እስከ እረፍቱ ባጭሩ
ካደገ በኋላ አንድ የግብፅ ባሪያ አሳዳሪ እስራኤላዊ አሽከሩን ሲደበድብ አይቶ ሙሴ ግብጻዊውን ገደለው። ሆኖም ይህ ጉዳይ በግብጽ ባለስልጣኖች ዘንድ እየተሰማ ስለሄደ ሙሴ ወደ ምድያም አገር ተሰደደ። በዚያ ለ40 አመት ያክል ሲቀመጥ የካህኑን ዮቶርን በጎች ይጠብቅ ነበር። በዚህ ጊዜ የድሮው ፈርዖን ሞቶ አዲስ ፈርዖን በግብፅ ነግሶ ነበር።
የኖረበት ዘመን አጭር መረጃ
በታሪክ አጥኝዎች ዘንድ፣ ሙሴ መቼ እንደኖረ በዕርግጥ አይታወቅም። አንድ አንድ ተመራማሪዎች የኖረበትን ዘመን ከክርስቶስ ልደት በፊት በ13ኛው ክፍለዘመን ሲያደርጉ ሌሎች ከዛ በፊት ነው ይላሉ። ይህም ግመት በዚያው ክፍለ ዘመን መጨረሻ የገዛው ፈርዖን መርነፕታህ በጽላቱ የእስራኤል ስም መጀመርያው ስለ ጠቀሰው ነው፤ እንዲሁም የአባቱም ስም ራምሴ በኦሪት ዘጸአት ፩፡፲፩ የከተማ ስም ሆኖ ስለ ታየ ነው። ንጉሥ ዳዊት ግን በእስራኤል በ1000 ዓክልበ. ያህል ስለ ገዛ፣ ጸአቱ በመርነፕታህ ዘመን ሆነ ማለቱ ለእብራውያን ዘመነ መሳፍንት አይበቃም። በፈርዖኑ ፪ ራምሴ ሥር የተገነባው ፒ-ራምሴስ በጥንቱ አቫሪስ ሥፍራ ስለ ሆነ፣ የከተማው ኋለኛው ስም በተቀበለው ጽሑፍ እንደ ተገኘ መስሏል። ሌላው የተሰየመው ከተማ ፊቶም (ፒጦት በኩፋሌ) በግብጽኛ ፐር-አቱም ተብሎ ከአቫሪስ ዘመን መኖሩ ታውቋል።
በኩፋሌ
በመጽሐፈ ኩፋሌ ዘንድ የእግዚአብሔር መላእክት ለሙሴ በደብረ ሲና ላይ ያቀረቡት ቃል ነው። ይህ የሆነበት ዓመተ ዓለም አዳምና ሕይዋን ከኤዶም ገነት ከወጡ 2,410 ዓመታት በኋላ እንደ ነበር በኢዮቤልዩና በሱባዔ አቆጣጠር ያመለክታል። ዕብራውያንን ከግብጽ ባርነት ወደ ደብረ ሲና የመሩዋቸውም በ2410 ዓ.ዓ. እንደ ሆነ ይነግረናል።
የመጽሐፈ ኩፋሌ ዜና መዋዕል አከፋፈል በጠቅላላ ከሥነ ቅርሳዊ መዝገቦች ጋር ሊነጻጽር ይችላል። በዚህ አከፋፈል 2410 ዓ.ዓ. ማለት ከክርስቶስ ልደት በፊት (እንደ ኢትዮጵያዊ አቆጣጠር) 1661 ዓመታት አካባቢ እንደ ነበር ሊገመት ይቻላል።
በዚህ አከፋፈል፣ እስራኤል ከነዓንን የወረረበት ወቅት ከ፵ ዓመት በኋላ (2450 ዓ.ዓ. ወይም 1621 ዓክልበ.) ጀመረ፣ ሙሴም ከዮርዳኖስ ወንዝ ምሥራቅ አንዳንድ አሞራዊ አገር አሸንፎ ወንዙን ሳይሻገር ግን በዚያው ዓመት እንዳረፈ በኦሪት ይዘገባል።
በ1661 ዓክልበ. የግብጽ ሃይል እጅግ ተደከመ፣ ከመርነፈሬ አይ በኋላ የተከተሉት ፈርዖኖች ከዋና ከተማቸው ከጤቤስ ውጭ ሥልጣን አልነበራቸውም። በዚያም ጊዜ ሂክሶስ የተባለው የአሞራውያን ብሔር ጌሤምን ወረሩ፣ ከግብጻውያንም ጋራ ይዋጉ ጀመር። እነዚህ ሂክሶስ (ወይም «15ኛው ሥርወ መንግሥት») በመጨረሻ በ1548 ዓክልበ. ከግብጽ ተባረሩ፣ የታሪክ ጸሐፊዎች ግን ብዙ ጊዜ ይህን ድርጊት ከጸአቱ ጋራ ይደናገሩ ነበር። ሆኖም በጌሤም የገዛው «14ኛው ሥርወ መንግሥት» (1821-1742 ዓክልበ. ግ.) የተባሉት ነጋዴዎችና እረኞች ለሥነ ቅርስ ታውቀዋል።
ደግሞ ይዩ
መደብ:የብሉይ ኪዳን ሰዎች መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ
ደብረ ፀሐይ ቍስቋም
ደብረ ፀሐይ ቍስቋም ከጎንደር ከተማ በስተ ስሜን ምዕራብ ወጣ ብሎ በሚገኘው ደብረ ፀሐይ የተባለ ተራራ ላይ የተሰራ የቤተክርስቲያንና ቤተመንግስት ግቢ ነው። ደብረ ፀሓይ ቁስቋም በእቴጌ ምንትዋብ፣ ከ1725 ዓ.ም. እስከ በ1738 ዓ.ም. ተገንብቶ የተጠናቀቀ ሲሆን ዙሪያው በግምብ የታጠረና በ8 እንቁላል ግንቦች የተከበበ ነው ። ግቢውን ሰንጥቆ የሚያልፍ ግምብ ደብሩን ለሁለት ሲከፍል አንዱ ጎን ቁስቋም ማርያም የተባለውን ቤተክርስቲያን ሲይዝ ሌላው ጎን ደግሞ የብርሃን ሞገሴን (ምንትዋብን) ቤተመንግስት፣  ስዕል ቤት የተባለውን የምትጸልይበትን ክብ ጸሎት ቤት፣ እንግዶች መጋበዣ ዕልፍኝ፣  ሰፊ የሰራተኞች ግምብ፣ የጄምስ ብሩስቤተመጻሕፍት ተብሎ የሚታወቀው ግምብና ለልዩ ልዩ ግልጋሎት የተመደቡ እንቁላል ግንቦችን ይይዛል።  ደብረ ፀሐይ በተመሰረተበት ዘመን የራሱ ጉልት የነበረው ሲሆን ይኼውም በእብናት፣ በለሳ እና አርማጭሆ ተሰባጥሮ ይገኝ ነበር፤ ስለሆነም 260 ቀሳውስትን በስሩ ያስተዳድር ነበር ፡፡
ግቢው ሦስት ጊዜ ጉዳት ደርሶበታል። በመጀመሪያ በ1858፣ ዓፄ ቴዎድሮስ መቅደላ ሊያሰሩት ላሰቡት ቤተ ክርስቲያን ከቤተክርስቲያኑ የተለያዩ ንዋያትን መውሰዳቸው ነበር። ሁለተኛው ጉዳት የደረሰው በ1870ወች፣ የሱዳን ደርቡሾች ግቢውን በእሳት በማጋየት ያደረሱት ዋናው ጉዳት ነበር። በዚህ ቃጠሎ ቁስቋም ማርያም እንዳለ ሊቃጠል ችሏል። በ1932ዓ.ም. የእንግሊዝ ጦር በአውሮፕላን ቦምብ ስለጣለበት፣ እንዲሁ ተጨማሪ አደጋ ደረሰበት። ስለሆነም በአሁኑ ወቅት ብዙ ጉዳት ሳይደርስበት ከሞላ ጎደል ተርፎ የሚገኘው አጥሩና እልፍኙ ነው ። left|200px|thumb|የደብረ ፀሐይ ቁስቋም ግቢ ማውጫ left|200px|thumb|የቁስቋም እልፍኝ በአሁኑ ጊዜ left|thumb|200px| በወር አበባ ጊዜ ሴቶች ወደ ቤ/ክርስቲያን መከልከላቸውን ለማምለጥ እቴጌ ምንትዋብ ያሰራችው [[ስዕል ቤት ፍርስራሽ። ]]
ማጣቀሻ
መደብ:ምንትዋብ * መደብ:አብያተ ክርስቲያናት
ቤተ ጎለጎታ
ከቤተ ደብረሲና በስተ ሰሜን የሚገኝ የላሊበላ አለት ፍልፍል ቤተ ክርስቲያ ነው። ቤተ ጎልገጎታ አንድ ውጫዊ የግድግዳ ገጽታ ብቻ ሲኖረው ውስጡ ሶስት ታቦታትን ይዟል።  ቤተ ጎለጎታ ውስጥ እየሱስ ቤትና የኢየሱስ ክርስቶስ መቃብር በሚባሉ ሁለት ቦታዎች ይከፈላል።
124px|thumb|right|[[ቤተ ደብረሲና፣ ቤተ ጎለጎታ፣ ስላሴ ቤተ መቅደስ፣ እየሱስ ቤተ መቅደስ]]
መደብ:ላሊበላ መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ዋድላ
ዋድላ በአሁኑ ሰሜን ወሎ ዞን  የሚገኝ ወረዳ  ሲሆን የወረዳው ዋና ከተማ ቆኔ ይባላል። በባሽሎ ወንዝ ጠለል ውስጥ የሚገኘው ይህ ወረዳ ዥታ የተሰኘ ወንዝ አልፎት ይሄዳል ።  ዋድላና ሌሎች ፯ ወረዳዎች ለድርቅ ተጠቂ ከሚባሉ ውስጥ ተመድበዋል ።
ዘ ሐበሻ ጋዜጣ
ዘ ሐበሻ ድረ ገጽ -  https://amharic.zehabesha.com/
ተቁም ዶሮ ከሸክላ ማሰሮ
ተቁም ዶሮ ከሸክላ ማሰሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ዘ ሐበሻ ጋዜጣ
ዘ ሐበሻ ሰፊ የኢትዮጵያ የቅርብ ዜና ምንጭ ነው። ሚዛናዊ ዜናዎችን፣ አመለካከቶችን እና ጉዳዮችን በፖለቲካዊ ምህዳር ዙሪያ ለኢትዮጵያ ማህበረሰብ እናቀርባለን እና ሰፊ የጤና፣ የትምህርት፣ የፖለቲካ፣ የመዝናኛ እና የስፖርት ዘርፎችን ስንዘግብ ዜናዎችን እና አመለካከቶችን ለመለያየት ቆርጠን ተነስተናል። እና ሰብአዊ መብቶች
እኛ እዚህ የመጣነው ለአንድ ምክንያት ፍትሃዊ እና የማያዳላ መረጃ ለማህበረሰቡ ለማቅረብ ነው እና ሰፊ የጤና፣ የትምህርት፣ የፖለቲካ እና የስፖርት ዘርፎችን በሚሸፍንበት ወቅት ዜናዎችን እና አመለካከቶችን ለመለያየት ቆርጠን ተነስተናል። የዘ-ሐበሻ የዜና ገፆች ለአንባቢያን ለማሳወቅ የተነደፉ ሲሆን የአርትኦት ክፍላቸው ማህበረሰቡን በሚመለከት የተለያዩ ፍልስፍናዎችን እና አቋሞችን ለማበረታታት ቁርጠኛ ነው። ዘ-ሐበሻ በዚህ ድረ-ገጽ ላይ ያለውን መረጃ በማዘጋጀት እና በመጠበቅ ረገድ ምክንያታዊ ጥንቃቄ ለማድረግ ጥረት ብታደርግም የድረ-ገጹን ይዘት ትክክለኛነት፣አስተማማኝነት፣ብቃት ወይም ሙሉነት ዋስትና አንሰጥም።ስለ እኛ የድረ-ገጹ ይዘት በማንኛውም ጊዜ ያለማሳወቂያ ሊቀየር ይችላል። በሚያዩበት ጊዜ የግድ ወቅታዊ ወይም ትክክለኛ ላይሆን ይችላል። ይህ ድረ-ገጽ በቅጂ መብት ባለቤት ሁልጊዜ ያልተፈቀደለት የቅጂ መብት ያለው ይዘት ይዟል። የዲሞክራሲ ግንባታ በኢትዮጵያ ብዙ ጊዜ ዲሞክራሲ የሚለውን ቃል እንሰማ ነበር፣ እና በቀላል አነጋገር፣ አንድ ተራ ሰው የመንግስት አካልን ለመሰረታዊ ፍላጎቱ የመጠየቅ መብት ያለውበት የፖለቲካ ሁኔታ ነው፣ ​​ወይም ደግሞ ዴሞክራሲ ሌላው ስርዓት ሊረዳው የሚችለውን የመናገር ነፃነት ይሰጣል። ለአንድ ሰው መስጠት. በአለም ላይ ስላለው ሴኩላር ስርዓት ብንነጋገር፣ አንዳንድ አገሮች ዲሞክራሲ አላቸው፣ እናም ዜጎቻቸው አምባገነንነት ከተከሰቱባቸው አገሮች ጋር ሲወዳደር የተሻለ ኑሮ ይኖራሉ። በዕድገት ደረጃ ላይ ያሉ ወይም በማደግ ላይ ያሉ አብዛኞቹ የአፍሪካ አገሮች በአምባገነናዊ ሥርዓት እየተሰቃዩ ናቸው፣ነገር ግን ደግነቱ አንዳንዶቹ ቀርፋፋ ግን በልማት ላይ ናቸው። እ.ኤ.አ. በ2015 አብዮቱ በአፍሪካ መጥቷል ፣ እና የአፍሪካ የሰብአዊ መብቶች ዓመት ተብሎ የሚታወስ ነው። መንግስታት በተለይ ለሴቶች መሰረታዊ መብቶችን መስጠት በማይችሉበት ቦታ ይሰጣሉ. በሚቀጥሉት ሃምሳ ዓመታት ውስጥ የክልሉ ጉዳይ ሆኖ ይቀጥላል። በአጀንዳ 2063 መሰረት ጥሩ አስተዳደር የሰፈነባት፣ አብላጫ መንግስት የምትገዛ፣ እና ለመሰረታዊ ነፃነቶች፣ ፍትሃዊነት እና የህግ ደረጃዎች ያላት አፍሪካ ማየት ነው። አፍሪካ ሁሉንም ያቀፈ የመልካም አስተዳደር ባህል፣ ታዋቂነት ላይ የተመሰረተ ባህሪያት፣ የፆታ ግንኙነት ደብዳቤዎች፣ ለጋራ ነፃነቶች፣ ፍትሃዊነት እና የህግ መመዘኛዎች ይኖራታል። እዚህ ላይ ኢትዮጵያ በሰብአዊ መብት አያያዝ ረገድ ፈጣን ተቋማት ሆና መታየት አለብን። በዞኑ ያለው አሁን ያለው የሰብአዊ መብቶች ስርዓት በሚቀጥሉት አመታት የኢትዮጵያን የዳሰሳ ጥናት እና የግልግል ዳኝነት እርዳታ ይወስዳል። በኢትዮጵያ ታዋቂ የሆኑ የመንግስት አስተሳሰቦች፣ የጋራ ነፃነቶች እና ፍትሃዊ ተቋማት መነጋገሪያ ከሆኑ ጉዳዮች አጭር ጊዜ ነው። ባለፉት ስርዓቶች ኢ-ዲሞክራሲያዊ አስተሳሰብ ምክንያት፣ የኢትዮጵያ ግለሰቦች በሕዝብ ዘንድ ተቀባይነትን መሰረት ያደረጉ ባህሪያትን እንዳይቀጥሉ እና አስፈላጊ መብቶቻቸውን እንዲጠቀሙ ተነፍገዋል። እሱን ለመረዳት, የበለጠ እንወያይበት. የዲሞክራሲ ግንባታ በኢትዮጵያ፡ ታላቅ እና አስፈሪ ታሪክ ያለው የላቁ አለም መሰረታዊ ገጽታ እንደመሆኖ፣ ኢትዮጵያ እና ኢትዮጵያውያን ስለ ሀገሪቱ የዲሞክራሲ ግንባታ ለመጨነቅ አስደናቂ ተነሳሽነት አላቸው። ምንም እንኳን ኢትዮጵያ የፖለቲካ ጎራዋን ከውጭ ጣልቃ ገብነት የመጠበቅ አስደናቂ ታሪክ ቢኖራትም የሀገሪቱ ግንባታ እና የዴሞክራሲ እርምጃ ግን ለረጅም ጊዜ ተቋርጧል። የኢትዮጵያ ዜግነታዊ ባህሪ በጣም ልምድ ካላቸው ሰዎች አንዱ ነው; ቢሆንም, በትንሹ የተፈጠሩ ስብዕና. ከጂኦግራፊያዊ ምክንያት፣ ከቆዳ ጥላ እና ከአካላዊ ገጽታ አንፃር “ኢትዮጵያዊ” የመሆን አስፈላጊነት ሰንሰለት አለ። የኢትዮጵያን ህዝብ ጨዋነት እና ልቀት የሚናገሩ ተቋማት የሉም። ባጠቃላይ፣ ኢትዮጵያውያን የአቅጣጫ አእምሮ፣ የጋራ ቅድመ-ውሳኔ እና ቦታ የማግኘት አጠቃላይ የፈጠራ አእምሮ ያስፈልጋቸዋል። ተግዳሮቶቹ፡- ኢትዮጵያ አወዛጋቢ እና ለየት ያለ እርግጠኛ ያልሆኑ ተጨባጭ ቅርሶች አሏት። አሁን ባለው ቅርፅ፣ ብሄረሰቡ የአስራ ዘጠነኛው ክፍለ ዘመን መስፋፋት ጦርነት ውጤት ነው። የመስፋፋት ጦርነት በደቡብ የሚገኙ በርካታ ሀገራትን እና ማንነቶችን ያልተፈወሱ ጉዳቶችን አስከትሏል። ዛሬ እነዚያ ጉዳቶች እየተጠናከሩ ብሔርን ለመነጠል እየተጠቀሙበት ነው። ክፍፍሉ የሀገር ውስጥ ግፊት ምንጭ ሆኖ ቆይቷል፣ ይህም መደበኛ ብሔርተኝነትን ለመፍጠር የሚደረገውን ጥረት የሚሽር ነው። ኢትዮጵያ በእነዚህ ጉዳዮች ላይ ረጅም ርቀት የምትገኝ በመሆኗ ህግን መሰረት ያደረገ እና ተግባራዊ ሀገር ለመገንባት የሚያግዙ ድርጅቶችን መፍጠር አለባት። ምንም እንኳን ጥረቶች በቅርብ ሁለት ወራት ውስጥ ቢዘጋጁም, ከሚፈለገው ነገር ጀርባ በጣም ረጅም ርቀት ነው. በድምፅ ላይ የተመሰረተ ስርዓትን መገንባት እና ያሉትን የመንግስት ተቋማት ዴሞክራሲያዊ ማድረግ ሁሉም ነገር እኩል መሆን ተግባር እና የትምህርት ስራ ሊሆን ይገባል። የአመራር ፈተናዎች ከሁሉም በላይ ኢትዮጵያ ገና ከጅምሩ የገጠማትን የአስተዳደር ተስፋ አስቆራጭ ሁኔታ ገጥሟታል። ባለስልጣን
https://amharic.zehabesha.com/ መደብ:የአማርኛ ሥነ ጽሑፍ መደብ:ሚንሶታ
ቁንጫ
መደብ:ሦስት አጽቄ
የኢትዮጵያ ካርታ 1700
ስለ ካርታው ትችት ና ቁም ነገር
left|600px|thumb| በበለጠ አጉልተው ለማየት ካርታውን ይጫኑ
መደብ:የኢትዮጵያ ካርታ
ጀሰ
ጀሰ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
እንግሊዝኛ
thumbnail|right|upright=2|እንግሊዝኛ ወይም እንግሊዝኛ ክሪዎል መደበኛ የሆነባቸው አገሮች እንግሊዝኛ የምዕራብ-ጀርመናዊ ቋንቋዎች ቤተሠብ ቋንቋ ነው። በዓለም ላይ በብዙ አገራት ውስጥ ይነገራል። የመጀመሪያ ተናጋሪዎቹ ቁጥር 380 ሚሊዮን ያሕል ሲሆን በብዛት የምድር 3ኛው ቋንቋ ነው። ከዚህ በላይ እስከ 1 ቢሊዮን ሰዎች እንደ ሁለተኛ ቋንቋ ይችሉታል።
እንግሊዝኛ በእንግሊዝ አገር ጀመረ። አንግል እና ሴያክስ የተባሉ ጀርመናዊ ጐሣዎች መጀመርያ የተናገሩት ጥንታዊ እንግሊዝኛ ይባላል። ነገር ግን ይህ እንደ ዛሬው እንግሊዝኛ በጣም አልመሰለም። በ441 አ.ም. ጀምረው እነዚህ ጐሣዎች ከጀርመን ወጥተው በብሪታኒያ ደሴት ሰፈሩ። ቋንቋቸውም የተጻፈበት «ሩን» በተባለው ጽሕፈት ነበር። በ7ኛ መቶ ዘመን ክርስትና ከተቀበሉ በኋላ ግን ቋንቋው በላቲን ፊደል ሊጻፍ ጀመረ።
ከ9ኛ መቶ ዘመን ጀምሮ ብዙ ሠራዊት ከዴንማርክና ከኖርዌ ወደ እንግሊዝ ስለ መጡ ተመሳሳይ ቋንቋ ስለነበራቸው ያን ጊዜ እንግሊዝኛ ከጥንታዊ ኖርስ አያሌ ቃሎች ተበደረ።
እናት የሌለው ተጓዳጅ እርሻ የሌለው ጠላ ወዳጅ
እናት የሌለው ተጓዳጅ እርሻ የሌለው ጠላ ወዳጅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
እንግሊዝኛ
በ1058 ዓ.ም. ዊሊያም 1 «አሸናፊ» ከነሠራዊቱ እንግሊዝ አገርን ወርሮ ንጉስ ከሆነ በኋላ አዲስ መንግሥት ለማቆም መኳንንቶቹን ከፈረንሳይ ከሱ ጋራ አመጣ። የእንግሊዝ መንግሥት ቋንቋ ፈረንሳይኛ ሲሆን ለረጅም ጊዜ (300 አመቶች) እንግሊዝኛ ከትምህርት ቤቶች ተከለክሎ ቋንቋው ለጽሑፍ ሳይሆን እንደ መነጋገርያ ብቻ ስለ ቀረ በዚያን ጊዜ ጠባዩ ብዙ ተለወጠ። እንግሊዝኛ በዚሁ ዘመን እጅግ ብዙ ቃላት ከፈረንሳይኛ ስለተበደረ በፍጹም ሌላ መልክ ይዞ አሁን መካከለኛ እንግሊዝኛ ይባላል። ቻውሰር የተባለው አንድ ስመ ጥሩ የመካከለኛ እንግሊዝኛ ጸሐፊ ነበር።
በ15ኛ መቶ ዘመን «ታላቅ የአናባቢ መፈራረቅ» በሚባለው ለውጥ ምክንያት፡ አናባቢዎቹ ተለውጠው የቋንቋው ድምጽ እንደገና ሌላ መልክ ያዘና ከዊሊያም ሼክስፒር ዘመን ጀምሮ «ዘመናዊ እንግሊዝኛ» ተብሏል።
እናት የሌለው ተጓዳጅ እርሻ የሌለው ጠላ ወዳጅ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
እንግሊዝኛ
ትንትና
ከሷዴሽ ዝርዝር 207 ዘመናዊ እንግሊዝኛ ቃላት፣ 161 ወይም 78% በቀጥታ ከጥንታዊ እንግሊዝኛ ቃላት ተደረጁ።
ከተረፉትም 46 ቃላት መኃል፤
የተረፉት 21 ቃላት ወይም 10% የመጡ ከጥንታዊ እንግሊዝና ሲሆን፣ ከጥንታዊ እንግሊዝኛ አዲስ ትርጉም ተሰጡ።
ደግሞ ይዩ
* መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም መደብ:የአሜሪካ ተባባሪ ክፍላገሮች
ተቂል አትጫወት አይንህን ያወጣል በእንጨት
ትርጉም
መደብ: ተረትና ምሳሌ
የጉድ አገር ገንፎ በጣም ይጣፍጣል
የጉድ አገር ገንፎ በጣም ይጣፍጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የጉድ አገር ገንፎ በጣም ይጣፍጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዋልታ ኢንፎርሜሽን ማዕከል
ዋልታ ኢንፎርሜሽንና የሕዝብ ግንኙነት ማዕከል አ.ማ.
መደብ:መገናኛ መደብ:የኢትዮጵያ ድርጅቶች መደብ:ኢንተርኔት
መሐረቤን ያያችሁ
መሓረቤን ያያችሁ፦
ይህ፡ ልጆች መሮጥ ከቻሉበት ዕድሜ ጀምሮ፡ በቡድን ሆነው ሊጫወቱት የሚችሉት ጨዋታ ነው። ቁጥራቸው በርከት ብሎ፡ ትልቅ ክብ ሰርተው መቀመጥ ሲችሉ፡ ጨዋታውን መጫወት ይችላሉ። አጨዋወቱም፦
የመኮንን ልጅ አዘን ቢነግሩት አደን
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
መሐረቤን ያያችሁ
ልጆቹ ትልቅ ክብ ይሠሩና፡ እርስ በርስ እየተያዩ ይቀመጣሉ። አንድ መሓረብ የሚያክል፡ ሊወርወር የሚችል ጨርቅ ይዘጋጃል። ከዚያም፡ አንድ ልጅ ጨዋታውን ይጀምራል፤ ወይም፡ አብሮዋቸው ያለው ትልቅ ሰው ጨዋታውን ይጀምራል። መሓረቡን በእጁ ይዞ፡ ከጀርባቸው ክቡን እየተከተለ፡ ረጋ ብሎ፡ አንዱን እግሩን ሁለት ጊዜ መሬት እየጣለ፡ ሁለተኛውን እያስከተለ፡ «መሓረቤን ያያችሁ» እያለ ይሮጣል። ልጆቹ፡ «አላየንም ባካችሁ» እያሉ ቸብ ቸብ እያደረጉ ይቀበሉታል። በዚህ መልክ አንድ ሁለቴ፡ ወይም እስኪዘናጉ ድረስ ይዞራቸዋል። «መሓረቤን ያያችሁ?» «አላየንም ባካችሁ!» «መሓረቤን ያያችሁ» «አላየንም ባካችሁ!» ከዘፈኑ እኩል ቸብ ቸብ ቸብ እየተደረገ ይዘፈናል። በመሓል፡ ሳያስታውቅበት፡ ከአንዱ ሕጻን ጀርባ፡ መሓረቡን ጣል ያደርግና፡ ምንም እንዳልተለወጠ በማስመሰል «መሓረቤን ያያችሁ» እያለ፡ ድምጹን እንኳን ሳይለውጥ፡ ሳያቋርጥ ይቀጥላል። እያንዳንዱ ልጅ፡ ከጀርባው መሓረቡ መጣል አለመጣሉን፡ በተለይ መሓረቡን የያዘው ተጫዋች በርሱ ጀርባ ደርሶ ሲያልፍ ነቅቶ መጠበቅ አለበት። ያም የተጣለበት ልጅ፡ ወድያውኑ እንደተጣለበት የባነነ እንደሆነ፡ ወድያው ተነስቶ መሓረቡን ያነሳና የጣለበትን ሰው አባርሮ አባርሮ፡ በመሓረቡ፡ ወርውሮ፡ ይመታዋል። ልጁ ቶሎ ካልባነነ ግን፡ ጣዪው ተጫዋች ስለሚርቅበት፡ ከጀርባው እየተከተለ ለመምታት ብዙ እየተከታተለ መሮጥ አለበት። እንዲያውም ከመነሳቱ በፊት፡ ከጀርባው መሓረቡ መጣሉን ሳያውቅ፡ ፈዝዞ ዝም ብሎ ከተቀመጠ፡ ሌሎቹ ልጆች ትንስ ይታገሱትና፡ «ዋለበት አደረበት ዘንዶ በቀለበት፤ ዋለባት አደረባት ዘንዶ በቀለባት» እያሉ በጭብጨባ እየዘፈኑ ይሳለቁበታል። ይሄኔ ከባነነ፡ ተነስቶ፡ መሓረቡን ይዞ የጣለበትን ልጅ ያሩዋሩጣል። ሁለቱ ሲሮጡ፡ በዚያ በክቡ ጀርባ መሮጣቸውን ትተው ወደሌላ አቅጣጫ አይሮጡም። ይሯሯጡና፡ ጣዪው የተጣለበት ልጅ ክፍት ቦታ ላይ ቀድሞ ደርሶ ከተቀመጠ፡ የተጣለበት ልጅ «መሓረቤን ያያችሁ» እያለ ይቀጥላል። ጣዪው ከተመታ ግን፡ እርሱው ራሱ «መሓረቤን ያያችሁ» እያለ ይቀጥላል።
የጨዋታው ጥቅም- ሲሮጡ ሰውነታቸው ይጠነክራል። በዘፈኑና፡ በልጆቹ አድራጎትም ይዝናናሉ። በተለይ በተለይ፡ ከጀርባቸው ምን እየተካሄደ እንዳለ፡ ሁል ጊዜ፡ ነቃ ብለው መጠበቅ እንዳለባቸው ይማራሉ።
መልካም ጨዋታ!
ዶሮና ቀበሮ ተገናኝቶ ጓሮ
ዶሮና ቀበሮ ተገናኝቶ ጓሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኣውጥ
300px|thumb|አውጥ
ኣውጥ (Solanum nigrum) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:የኣውጥ ወገን
እናትየዋን ሲከጅሉ ልጅቷን ይስማሉ
እናትየዋን ሲከጅሉ ልጅቷን ይስማሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ካዛሉ
ካዛሉ ወይም ካዛላ በአካድኛ የጥንታዊ ከተማ ስም ነበር።
በንጉሡ ካሽቱቢላ ሥር፣ ካዛላ በአካድ ንጉሥ ታላቁ ሳርጎን ላይ ያመጽ ነበር። ሳርጎን ግን «ወደ ካዛሉ ገሥግሦ ካዛሉ የፍርስራሽ ቁልል አደረገው፣ የወፍ መሥፈሪያ ቦታ ስንኳ አልቀረም።»
በላጋሽ ንጉሥ ጉዴአ ዘመን በተቀረጸው ጽላት መሠረት፣ ካዛሉ ከመስጴጦምያ ወደ ምዕራብ በማርቱ ግዛት ይገኝ ነበር። የአሁን ሊቃውንት እንደሚያምኑ ከባቢሎን 15 ኪ/ሜ. ርቀት በኤፍራጥስ ምዕራብ ዳርቻ አካባቢ ነበር። ለአጭር ጊዜ በአሞራውያን ዘመን ካዛሉ ከጎረቤቶቹ አንዳንድ አሸንፎ ይገዛ ነበር፣ ከነዚህም ውስጥ ባቢሎን በካዛሉ ተገዛ። ባቢሎን መጀመርያ ነጻነት ያገኘው (1807 ዓክልበ.) ከካዛሉ ነበር።
መደብ:የቀድሞ ከተሞች መደብ:የመስጴጦምያ ታሪክ
ሞንትሬያል
300px|thumbnail ሞንትሬያል (ፈረንሳይኛ፦ Montréal Montreal) የኬበክ ካናዳ ከተማ ነው። በ1634 ዓ.ም. ተመሠረተ። የሕዝቡ ቁጥር 1,649,519 አካባቢ ነው። thumb|ሰንደቅ 370px|thumb|left|የአሜሪካ ዳስ በ[[ኤክስፖ 67 አሁንም ሞንትሬያል ባዮስፌር የተባለው ሙዚየም ሆኗል።]]
መደብ:የካናዳ ከተሞች
የጉድ አገር ገንፎ እያደር ይፋጃል
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጀውንግየውንግ
ጀውንግየውንግ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
17 January
17 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 9 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ተቅበላ ጥጋብ የስቅለት ጦም ማደር ይሻላል
ተቅበላ ጥጋብ የስቅለት ጦም ማደር ይሻላል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
እናቷ ዘንድ ሄዳ ከመጣች ከእንብላው በቀር ስራ አጣች
እናቷ ዘንድ ሄዳ ከመጣች ከእንብላው በቀር ስራ አጣች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ዶሮን ሲያታልሏት በመጫኛ ጠልፈው ጣሏት
ዶሮን ሲያታልሏት በመጫኛ ጠልፈው ጣሏት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ድራኩንሱሊአሲስ
ድራኩሊኣሲስ, እዲሁም ጊኒ ዋርም በሽታ የሚባለው (GWD), በ guinea wormየሚተላለፍ ነው፡፡  በ water fleas የተበከለ ውሀ የጠጣ ሰው በጊኒዋርም larva ይያዛል፡፡  ሲጀምር ምንም ምልክት የለውም፡፡  ከአንድ አመት በኋላ፣ ሴቷ ትል በቆዳ ላይ በምትፈጥረው ውሀ ያዘለ ቁስል ምክንያት ተጠቂው ሰው የማቃጠል ህመም ይሰማዋል፣ ይህም ብዙ ጊዜ የሚከሰተው በታችኛው የሰውነት ክፍል ላይ ነው፡፡  ከጥቂት ሳምንታት በኋላም ትሉ ከቆዳ ውስጥ ይወጣል፡፡  በዚህ ወቅትም መራመድና መስራት አዳጋች ይሆናል፡፡  በሽታው ለሞት የመዳረጉ ሁኔታ ብዙም የተለመደ አይደለም፡፡
ከእንስሳት መካከል በጊኒ ዋርም የሚጠቃው የሰው ልጅ ብቻ ነው፡፡  ትሉ ከአንድ እስከ ሁለት ሚሊ ሜትር ስፋት ሲኖረው አንድ ትልቅ ሴት ትል ከ 60 እስከ 100 ሴንቲሜትር ትረዝማለች (ወንዱ አጭር ነው)፡፡  ከሰው አካል ውጪ እንቁላሉ ለሶስት ሳምንታት ያህል ሊቆይ ይችላል፡፡  ከዚህ በፊት በውሀ ውስጥ ቁንጫዎች መበላት አለባቸው፡፡  በውሀ ቁንጫ ውስጥ ያለው ላርቫ ለአራት ወራት ያህል ሳይሞት ሊቆይ ይችላል፡፡  በቦታው ላይ በሚቆዩ ሰዎች ላይ በሽታው በየአመቱ መከሰቱ አይቀሬ ይሆናል፡፡   አብዛኛውን ጊዜ የበሽታው ምርመራ የሚካሄደው በምልክቶቹ ነው፡፡
ዶሮን ሲያታልሏት በመጫኛ ጠልፈው ጣሏት
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ድራኩንሱሊአሲስ
መከላከሱ በበሽታው ቅድመ ምርመራና ሰውየው ትሎቹን ወደ መጠጥ ውሀ እንዳያሰራች በማድረግ ይሆናል፡፡  ሌሎች ጥረቶች የሚያካትቱት፡- ንፁህ ውሀ አቅርቦት ወይም ንፁህ ላልሆነ ውሀ ማጣሪያ መጠቀምን ነው፡፡  አብዛኛውን ጊዜ በጨርቅ ማጣራት በቂ ነው፡፡  የተመረዘ ውሀ temefos ተብሎ በሚታወቀው ኬሚካል በመጨመር ላርቫውን መግደል ይቻላል፡፡  ለህመሙ ምንም አይነት መድሀኒት ወይም ክትባት የለም፡፡  ከጥቂት ሳምንታት በኋላ በቀስታ አንጨት በማንከባለል ትሉን ማውጣት ይቻላል፡፡  በትሉ አማካኝነት የተፈጠረው ቁስል በባክቴሪያ ሊጠቃ ይችላል፡፡  ትሉ ከወጣ በኋላም ህመሙ ለወራት ያህል ይዘልቃል፡፡
በ2013 በሽታውን የተመለከቱ 148 ጉዳዮች ሪፖርት ተደርገው ነበር፡፡  ይህ በ 1986 ከነበረው በ 3.5 ሚሊየን ቀንሷል፡፡  በአፍሪካ በ 1980 ከነበረው 20 ሀገራት ቀንሶ 4 ብቻ ቀርተዋል፡፡  ከዚህም ውስጥ በጣም የተጠቃችው ሀገር [South Sudan]]ናት፡፡  ለመጀመሪያ ጊዜ የመጥፋት እድል ያለው የparasitic disease ነው፡፡  ጊኒ ዋርም ከጥንት ጊዜ ጀምሮ የነበረ በሽታ ነው፡፡  ከክርስቶስ ልደት በፊት በ 1550  በግብፃውያን ህክምና Latin ሲሆን "ስቃይ በትንሽ ደራጎኖች " የሚል ትርጉም አለው፡፡   አውሮፓውያን ለመጀመሪያ ጊዜ በ 17ኛው ክፍለ ዘመን በሽታውን ያዩት በ Guinea ባህር ዳርቻ West Africa ስለሆነ ስሙን "ጊኒ ዋርም" በለውታል፡፡  ዝርያው ከጊኒ ዋርም ጋር የሚመሳሰል ሌሎች እንስሳት ላይ በሽታን ያስከትላል፡፡    ይህ በተጠቁ ሰዎች ላይ አልታየም፡፡  የተከፋፈለው በ neglected tropical diseaseነው ፡፡
References
መደብ:ሕክምና
የመዝሙር መጀመሪያ ሀሌታ የዘፈን መጀመሪያ እስክስታ
የመዝሙር መጀመሪያ ሀሌታ የዘፈን መጀመሪያ እስክስታ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመዝሙር መጀመሪያ ሀሌታ የዘፈን መጀመሪያ እስክስታ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተቆብ ላይ ሚዶ
ትርጉም
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሻጎየ (ሐረር)
ሸጎዬ በሃረር አካባቢ የሚጨፈር ባህላዊ ጭፈራ ነው።
መደብ:ኪነት መደብ:ሐረር
ጃንግህየ
ጃንግህየ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
ካሮሉስ ማግኑስ
400px|thumb|ካሮሉስ የወረሰው (ሰማያዊ) እና የጨመረው (ቀይ) ግዛት፤ ጥገኛ ግዛቶች ብጫ ናቸው። 300px|thumb|left|የካሮሉስ መሐለቅ 804 ዓም ካሮሉስ ማግኑስ (ታላቅ ካርል ወይም እንደ ዘመናዊ ፈረንሳይኛ ሻርልማኝ) ከ761 እስከ 806 ዓም. ድረስ የፍራንኮች ንጉሥ ነበረ። በተጨማሪ ከ766 ዓም ጀምሮ የሎምባርዶች ንጉሥ፣ ከ793 ዓም የ«ቅዱስ ሮማዊ መንግሥት» መጀመርያው ቄሣር ሆነ።
እስከ 777 ዓም ድረስ በጥምቀት ሥርዓት ወደ ክርስትና የገቡት በጠቅላላ በፈቃደኝነትና በሰላም ነበር። በ777 ዓም ግን ካሮሉስ የሳክሶኖች ብሔር (በጀርመን የቀሩትን ሕዝብ) በግድና በዛቻ አስጠመቁዋቸው። እምቢ አንጠምቅም ከሚሉት አረመኔዎች ሳክሶኖች ብዙ ሺህ አስገደለ።
መደብ:የአውሮፓ ታሪክ መደብ:የፈረንሣይ መሪዎች
አማርኛ ፈረንሳይኛ መዝገበ ቃላት 1902
በ1902 ዓ.ም. በፓሪስ፣ ፈረንሳይ የታተመው የአማርኛና ፈረንሳይኛ መዝገበ ቃላት ከጎን ይታያል። ገጾቹን ለማየት ፒዲኤፉን ወደኮምፒውተሮ መጫን (ዳውንሎድ) ያሻል።
የመጠጡት ቅልጥም ከብርንዶ ይጥም
የመጠጡት ቅልጥም ከብርንዶ ይጥም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመጠጡት ቅልጥም ከብርንዶ ይጥም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አማርኛ ፈረንሳይኛ መዝገበ ቃላት 1902
መደብ:ፈረንሳይኛ መደብ :አማርኛ
የመጠጡት ቅልጥም ከብርንዶ ይጥም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዮሐንስ ጉተንቤርግ
300px|thumb|ዮሐንስ ጉተንብቤርግ ዮሐንስ ጉተንቤርግ (1390-1460 ዓም) የጀርመን አሳታሚ ሲሆን እርሱ የማሳተሚያ መኪና የፈጠረ ነው። መጽሐፍ ቅዱስ በማሳተሙ ደግሞ ዝነኛ ነው።
ቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል
መደብ:የኢትዮጵያ ክልሎች
ዮሐንስ ጉተንቤርግ
መደብ:የጀርመን ሰዎች
እናንተ ቤት ያለው እሳት እኛ ጋርም አለ
እናንተ ቤት ያለው እሳት እኛ ጋርም አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ደሃና
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ዶሮን ሲያታልሏት በመጫኛ ጣሏት
ዶሮን ሲያታልሏት በመጫኛ ጣሏት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
በቢአንኽ
በቢአንኽ ሱሰሬ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (16ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1612-1600 ዓክልበ. አካባቢ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ስሙ «በቢአንኽ ሱሰሬ» በአንዳንድ ቅርስና ጽላት ይታወቃል። በቶሪኖ ቀኖና ዝርዝር፣ «ሱሰሬ» ለ12 ዓመታት ገዛ።
ቤተ ጊዮርጊስ
ቅዱስ ላሊበላ ካሳነጻቸው አብያተ ክርስቲያናት ፈንጠር ብሎ ለብቻው በስተደቡብ ምዕራብ የሚገኝ የመስቀል ቅርጽ ያለው ቤት ክርስቲያን ነው ። በላሊበላ ካሉት ቤትከርስቲያኖች በስተመጨረሻ የታነጸው ይኼው ቤተክርስቲያን እንደሆነ ይነገራል ።
በቢአንኽ
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ቤተ ጊዮርጊስ
በቤተ ጊዮርጊስ ጣሪያ ላይ የሚገኙት አሸንዳዎች ጣሪያው ላይ ውሃ እንዳያቁር ስለሚረዱ ህንጻ ሳይበላሽ ለአሁን ዘመን እንዲበቃ እረድቷል።
ባፋ ባፋ
ባፋ ባፋ በ1974 እ.ኤ.አ. (1966 ዓም) በዶ/ር ጋሪ ሽርትስ የተፈጠረ ፊት ለፊት ትምህርት መስመሰል ጨዋታ ነው።  ይህ የመስመሰል ጨዋታ የባሕል ልዩነቶች ተጽእኖ በሰዎችም ሆነ በድርጅቶች ላይ እንዲያስተውሉ፣ ለተሳታፊዎቹም የባህል-ታሻጋሪ አስተዋይነታቸውን ለማሻሸል ተዘጋጅቷል። ተሳታፊዎቹም ሰዎች ሌላ ግብረገብ፣ ሌላ አደራረግ፣ እና ሌላ ችግር መፍታት መንገዶች ያሉዋቸውበት ባሕል በመጎበኘት፣ ከርሱም ጋር ለመወያየት በመሞከር፣ ተሳታፊዎቹ «የባሕል ድንጋጤ» ይለመዳሉ።  ሦስት አይነቶች አሉት፣ አንዱ ለሁለተኛ ደረጃ፣ አንዱ ለቸሮታዎች፣ አንዱ ለዩኒቨርሲቴዎች ይገኛሉ፣ እንዲሁም ለአንደኛ ደረጃ ተማሮች «ራፋ ራፋ» የተባለው አይነት አለ፣ ከነዚህም ጋር ለድርጅቶችም ሆነ ለመንግሥት ቢሮዎች የባለሙያ አይነት አለ።
መነሻ
በ1971 እ.ኤ.አ. አካባቢ፣ የአሜሪካ መርከብ ኃይል በውጫገር ወደቦች ሲሰነበቱ ስለ አደራረጋቸው በተለይም በጃፓንና በግሪክ አገር ውስጥ፣ አሳሳቢ ትኩረት ይዞ ነበር። ከአሜሪካና ከጓደኞችዋ መካከል የነበሩት መልካም ግኙነቶች ላይ ጥላ የሚጥሉትን ድርጊቶች ለማስወገድ ወሰኑ። የባሕር ኃይል ሥራተኞች ምርመራና ልማት ማዕከል ተቋም ወደ ጋሪ ሺርትስ ቀርቦ እኚህ ድርጊቶች የተከሠቱባቸው ባሕሎች በተሻለ እንዲያስተውሉ የባሕር ኃይል ሠራተኞችን የሚያስተምር መስመስል በመፍጠር እርዳታውን ጠየቁ። ከዚህ ቀድሞ የባሕር ኃይል ስለ ግሪክ ባሕል የሚገልጹ ጽሑፎች ፈጥረው ነበር። ስለዚህ ጉዳዩ የመረጃ ጉድለት ሳይሆን ተግባራዊ በማድረጉ ላይ ይነሣ ነበር።
በሺርትስ አስተያየት ሰዎችን ማስተማሩ መልሱ በከፊል ብቻ ነበረ። በተረፈ የባሕል ባሕርይ እራሱን እና ልዩነቶቹ በሰው ልጅ መወያየት ላይ ምን ያሕል ተጽእኖ እንዳላቸው እንዲያስተውሉ አስፈላጊ ነበር። በመላምቱ ዘንድ ይህ መልመጃ በማናቸውም ባህል ውስጥ በተደማጭነት እንዲወያዩ ባፋጣኝ ለመማር ያንቀስቅሳቸው ነበር። ውጤቱም መስመስሉ ጨዋታ «ባፋ ባፋ» ሆነ፤ በመጀመርያውም የመልመጃ መጽሐፍ፣ አስቂኝ ዝራፍ፣ እና የቋንቋ ካሠቶች ተሠሩለት። ይህ መጀመርያው ባሕል-አሻጋሪ መስመስል ነበር፤ በአጠቃላይ በ1974 እ.ኤ.አ. በተገኘ ጊዜ፣ በመላ ዘርፉ ከሁሉ ጥቅም ያገኘና የታወቀ ሆነ።
በጽንሰ ሃሣቡ ሠልጣኞቹ በሁለት ሁለት ልዩነቶች የበዙባቸው ባህሎች (አልፋ እና ቤታ ተብለው) አባላት ሆነው ተከፈሉ።  እያንዳንዱ ስብሰባ ቀላል የሆኑ ጥቃቅን ደንቦች ይማር ነበር። አንዱ የጋራ፣ ዝንባሌው ወደ ሕዝቡ የሆነ፣ የሚነካ ባሕል ሲሆን፣ ሌላው በሌላ እንጀራ ቋንቋ የግለሠብ መብትና ዝንባሌው ወደ ተግባር የሆነ ባህል ነው። ከተደረጁ በኋላ አንዳንድ ሰዎች ወደ ሌላው ስብሰባ ኮንታክት አድርገው ጉብኝት ያድርጉ ነበር። የሁለቱ ባሕሎች አባላት ሲወያዩ፣ የሚያስተምረን ነጥብ «በኛ ባሕል ለኛ ትንግርት፣ እብድ፣ ተቃራኒ ወይም ጥቃቅን የመሠለን፣ በሌላው ባሕል ግን እነዚህ ትክክለኛ እና ትልቅ ቁም ነገሮች ሊመስሉ ይችላሉ» ይባላል። (Shirts, 1995). ሌሎችም መስመስሎች በዘርፉ ውስጥ ቢፈጠሩም፣ ሁላቸው ለዚሕኛው ባለዕዳ ሆነዋል፤ ለባሕል-ተሻጋሪ ጨዋታዎች አራያ ያቀረበው ክላሲክ ተብሏል።"
ጥቅሞች
ባፋ ባፋ ተለዋዋጭ ነው፣ በጣም ብዙ ኹኔታዎች ውስጥ ጥቅም አገኝቷል። በዚህም ውስጥ ወይም ስለ መልክዓምድራዊ አቀማመጣቸው፣ ስለ ፖለቲካዊ እምነታቸው፣ ስለ ዘራቸው፣ ወይም ስለ ድርጅታዊ መዋቅራቸው፣ ወዘተ. የተነሡ ልዩነቶች ይገኛሉ። ለምሳሌም፦
የውጭ መያዣ
መደብ:ባሕል መደብ:ጨዋታ
የጊዜ ግልባጭ እግር ሰውነት ያካል
የጊዜ ግልባጭ እግር ሰውነት ያካል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የጊዜ ግልባጭ እግር ሰውነት ያካል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
Jason King
thumb|ተወናዩ ፒተር ውንጋርድ የ70ዎች ቄንጥ አራያ
Jason King (ጄሰን ኪንግ) ከ1971 እስከ 1972 እ.ኤ.አ. ድረስ የተሠራ የእንግሊዝ አገር ቴሌቪዝን ፕሮግራም ነበር። ከቀደመው ተመሳሳይ ፕሮግራም Department S (1969-70 እ.እ.አ.) የተከታተለ ነበር።
በትርዒቱ ውስጥ ጄሰን ኪንግ (ፒተር ውንጋርድ) በሎንዶን የሚኖር ልብ ወለድ ደራሲ ነው። የሚጽፈውም ልብ ወለድ ስለ ወንጀል መርማሪ ዠብዱዎች ነው። ቢባልም ሰውየው ጄሰን ኪንግ የራሱን ዠብዱዎች መቸም አያጣም። በተለይ የሚያዝናናው የዘመኑ ደማቅ ዝንጠኛነት ሲሆን በኢትዮጵያም ተቀባይነት ካገኙት ባዕድ ፕሮግራሞች መኃል ተቆጥሯል።
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ተበድሮ ቅቤ ታርዞ ጎፈሬ
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
የ፲፱፻፹፱ የኢትዮጵያ አየር መንገድ በረራ ጠለፋ
ማጣቀሻ
መደብ: የኢትዮጵያ አየር መንገድ
ጃንግፕየውንግ
ጃንግፕየውንግ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
የመጣ ሳይመጣ የውሃ ቦይ ጥረግ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኦክሲታንኛ
thumb|ኦክሲታንኛ የሚነገርበት ሥፍራዎች
ኦክሲታንኛ (occitan) በደቡብ ፈረንሳይ የሚነገር የፈረንሳይኛ ቀበሌኛ ነው።
መደብ:ሮማንስ ቋንቋዎች መደብ:ፈረንሣይ
እናያለን ሲሉ ይታያሉ እናማለን ሲሉ ይታማሉ
እናያለን ሲሉ ይታያሉ እናማለን ሲሉ ይታማሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ዶሮን ሲያታልሏት አንቺ እሩጭ እኛ እንከተልሽ አሏት
ዶሮን ሲያታልሏት አንቺ እሩጭ እኛ እንከተልሽ አሏት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ
ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ፣ ኅዳር 14፣ 1998 ዓ.ም. ላይ የላይቤሪያ ፕሬዝደንት በመሆን የአፍሪቃ አኅጉር የመጀመሪያዋ ሴት መሪ ናቸው። በታህሳስ 2021 ጀምስ ሰርሊፍ ከኤለን ሰርሊፍ ልጆች አንዱ ባልታወቀ ሁኔታ በላይቤሪያ በሚገኘው መኖሪያ ቤታቸው ሞቱ።
ኣዛምር
300px|thumb|አዛምር የሚገኝባቸው አገሮች ኣዛምር (Bersama abyssinica) ኢትዮጵያና አፍሪካ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
ኤለን ጆንሰን ሰርሊፍ
መደብ:ላይቤሪያ መደብ:የአፍሪካ መሪዎች
ኣዛምር
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
መልካም ሰማያዊ አበቦች ያሉበት ዛፍ ነው።
አዳም ስሚስ
300px|thumb|አዳም ስሚስ አዳም ስሚስ (1715-1782 ዓም) የስኮትላንድ የምጣኔ ሀብት ሊቅና ጸሐፊ ነበር።
መደብ:የስኮትላንድ ሰዎች መደብ:ፈላስፋዎች
ኣዛምር
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ወይናደጋ ይገኛል።
የተክሉ ጥቅም
የቡቃያ ውጥ ለተቅማጥና ለወስፋት ሕክምና ይጠቀማል።
ጽኑ እንጨቱ በምዕራብ አፍሪካ ለቤት አሠራር ይጠቀማል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:አትክልት መደብ:ተቅማጥ
ጆንግቶንግ
ጆንግቶንግ በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
ቃይንም
ቃይንም በኦሪት ዘፍጥረት 10፡24፣ 11፡13፤ በመጽሐፈ ዜና መዋዕል ቀዳማዊ 1፡18፣ እንዲሁም በሉቃስ ወንጌል 3፡36 መሠረት የአርፋክስድ ልጅና የሳላ አባት ነበረ። የአማርኛ (ኢኦተቤ) ትርጉም እንደ ግሪክ ትርጉም እንዲህ ይላል። ሆኖም በዕብራይስጥ ብሉይ ኪዳን ትርጉም የቃይንም ስም አይታይም፣ በርሱ ፈንታ አርፋክስድ በቀጥታ የሳላ አባት ያደርገዋል። አሁን በዓለም ዙሪያ ያሉት ትርጉሞች የተወሰዱ በተለይ ከዕብራይስጡ ስለሆነ፣ የቃይንም ስም የሚገኘው ብዙ ጊዜ በሉቃስ ወንጌል ብቻ ነው።
ዘፍጥረት 11፡12-13 ስለ ቃይንም እንደሚለው፣ የአርፋክስድ ዕድሜ 135 ዓመታት ሲሆን ቃይንምን ወለደ፣ ከዚያም አርፋክስድ 400 ዓመት ኖረ። የቃይንም ዕድሜ 130 ዓመት ሲሆን ሳላን ወለደ፣ ከዚያም ቃይንም 330 ዓመት ኖረ። እነዚህ ቁጥሮች ከግሪኩ ትርጉም ሲገኙ የዕብራይስጥና ሳምራዊው ትርጉም ቁጥሮች ግን ይለያያሉ።
በመጽሐፈ ኩፋሌ ውስጥ ስሙ ቃይናም ተጽፎ ከአባቱ አርፋክድና ከእናቱ ራሱአያ በ1375 አመተ አለም ተወለደ፤ አርፋክስድም ልጁን መጻሕፍት አስተማረው። አድጎ ቃይናም ለአምባው የሚመች ቦታ በመፈልግ ከጥፋት ውኃ አስቀድሞ የተቀረጸውን ጽሑፍ አገኘ፤ የትጉሃን (ደቂቀ ሴት) ሰማያት አቆጣጠር ነበር። በ1429 አ.አ. ሚስቱን ሜልካ አገባ፣ እርስዋም የያፌት ልጅ የአበዳይ (ወይም እንደ ድሮ ልሳናት የማዳይ) ሴት ልጅ ትባላለች። በ1432 አ.አ. ሜልካ ሳላን ወለደችለት ይላል።
ከመጽሐፍ ቅዱስም ውጭ በሌላ ታሪካዊ ሥነ ጽሑፍ ምንጮች ደግሞ ስለ ቃይንም ብዙ ልዩ ልዩ ልማዶች ይገኛሉ።
መደብ:የኖህ ልጆች
18 January
18 January በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥር 10 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
የቤላሩስ ሰንደቅ ዓላማ
ይዩ
መደብ:ሰንደቅዓላማ መደብ:ቤላሩስ
18 January
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
የኢትዮጵያ ቋንቋዎች
የኢትዮጵያ ቋንቋዎች በኢትዮጵያ ውስጥ የሚነገሩ እና የሚጻፉ ቋንቋዎችን፣ እና የምልክት ቋንቋን ያጠቃልላል። በአገሩ ውስጥ ፺ የሚሆኑ ቋንቋዎች አሉ። በአሁኑ ወቅት በአብዛኛው ኢትዮጵያውያን የሚነገሩት ቋንቋዎች አማርኛ እና ኦሮምኛ ሲሆኑ፤ አማርኛ በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍል ያሉ ነዋሪዎች የመማሪያ፤ የመገበያያ እንዲሁም የስራ ቋንቋ ሆኖ የቆየ በመሆኑ በአሁኑ ወቅት የስራ ቋንቋ ነው። በኢትዮጵያ ውስጥ የሚነገሩት ቋንቋዎች አፍሮ-ኤስያዊ እና ናይሎ ሳህራዊ በሚባሉ ሁለት ዋና የቋንቋ ክፍሎች ሊካተቱ ይችላሉ። በአፍሮ-ኤስያዊ የቋንቋ ቤተሰብ ውስጥም ኩሻዊ፣ ኦሞአዊ እና ሴማዊ የሚባሉ ንዑስ ክፍሎች አሉ።
አፍሮ-ኤስያዊ
አፍሮ እስያዊ ቋንቋዎች
ናይሎ ሳህራዊ (አባይ ሰሃራዊ)
ናይሎ ሳህራዊ
የውጭ መያያዣ
* መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
L
thumbnail|220px
L / l በላቲን አልፋቤት አሥራ ሁለተኛው ፊደል ነው።
የ«L» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ላሜድ» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የቅዝምዝም ስዕል መስለ። ለዚህም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት "ላምብዳ" (Λ λ) ደረሰ።
በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ለ» («ላዊ») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ላሜድ» ስለ መጣ፣ የላቲን 'L' ዘመድ ሊባል ይችላል።
መደብ:የላቲን አልፋቤት
ማላዊ
ማላዊ በአፍሪካ ውስጥ የምትገኝ ወደብ-የለሽ ሃገር ናት። ከማለዊ ጋር የሚገናኙ ሀገሮች ታንዛኒያ ፣ ዛምቢያ እና ሞዛምቢክ ናቸው። ማላዊ ሐይቅ የሀገሪቱን 1/3 መሬት ይይዛል።
በማላዊ ውስጥ የሚገኙ ክልሎች
መደብ:ምሥራቅ አፍሪቃ
የግመል ሽንት ይመስል ሁሌ ወደኋላ
የግመል ሽንት ይመስል ሁሌ ወደኋላ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የግመል ሽንት ይመስል ሁሌ ወደኋላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የመጣ ቢመጣ ከቤቴም አልወጣ
የመጣ ቢመጣ ከቤቴም አልወጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የመጣ ቢመጣ ከቤቴም አልወጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሪሺ ሱናክ
ሪሺ ሱናክ (/ ˈrɪʃiː ˈsuːnæk/፤ ግንቦት 12 ቀን 1980 ተወለደ) ከ2020 እስከ 2022 የውጪ ቻንስለር ሆኖ ያገለገለ ብሪቲሽ ፖለቲከኛ ነው፣ ከዚህ ቀደም ከ2019 እስከ 2020 የግምጃ ቤት ዋና ፀሀፊ ሆኖ አገልግሏል። የኮንሰርቫቲቭ ፓርቲ አባል። ከ2015 ጀምሮ ለሪችመንድ (ዮርክ) የፓርላማ አባል (MP) ነው።
በደቡብ ምስራቅ አፍሪካ በህንድ ዲያስፖራ ውስጥ ካደጉት ከፑንጃቢ ሂንዱ ወላጆች በሳውዝሃምፕተን የተወለደ ሱናክ በዊንቸስተር ኮሌጅ ተምሯል። በመቀጠል በሊንከን ኮሌጅ ኦክስፎርድ ፍልስፍናን፣ ፖለቲካን እና ኢኮኖሚክስን (PPE) አነበበ እና በኋላም በካሊፎርኒያ ከሚገኘው ስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ MBA የ Fulbright ምሁር ሆነ። በስታንፎርድ ሲማር የወደፊት ሚስቱን አክሻታ ሙርቲን አገኘው፣ ኢንፎሲስን የመሰረተው የሕንድ ቢሊየነር ነጋዴ የ N.R. Narayana Murthy ሴት ልጅ። ሱናክ እና ሙርቲ በብሪታንያ 222ኛ ባለጸጎች ሲሆኑ እ.ኤ.አ. በ2022 በድምሩ 730 ሚሊዮን ፓውንድ ሀብታቸው። ከተመረቀ በኋላ ለጎልድማን ሳችስ እና በኋላም በሄጅ ፈንድ ኩባንያዎች የህፃናት ኢንቨስትመንት ፈንድ አስተዳደር እና ጭብጥ አጋሮች ውስጥ አጋር ሆኖ ሰርቷል።
ሱናክ በ 2015 አጠቃላይ ምርጫ በሰሜን ዮርክሻየር ለሪችመንድ (ዮርክ) የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ተመረጠ። በቴሬዛ ሜይ ሁለተኛ መንግስት ለአካባቢ አስተዳደር የፓርላማ ምክትል ፀሀፊ በመሆን አገልግለዋል። ለሜይ ብሬክሲት የመውጣት ስምምነት ሶስት ጊዜ ድምጽ ሰጥቷል። ሜይ ከስልጣን ከወጣች በኋላ ሱናክ የኮንሰርቫቲቭ መሪ ለመሆን የቦሪስ ጆንሰን ዘመቻ ደጋፊ ነበር። ጆንሰን ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ከተሾሙ በኋላ ሱናክን የግምጃ ቤት ዋና ጸሐፊ አድርጎ ሾመው። ሱናክ በፌብሩዋሪ 2020 ከለቀቁ በኋላ ሳጂድ ጃቪድን የExchequer ቻንስለር አድርገው ተክተዋል።
በጁላይ 8 2022፣ በኮንሰርቫቲቭ ፓርቲ አመራር ምርጫ ጆንሰንን ለመተካት እጩነቱን አስታውቋል። እ.ኤ.አ. ጁላይ 20፣ በኮንሰርቫቲቭ የፓርላማ አባላት መካከል በመጀመሪያ ድምጽ ሰጥቷል፣ እና አሁን በሊዝ ትረስ ላይ የፓርቲ አባላት በፖስታ ድምጽ በመወዳደር ላይ ነው፣ ውጤቱም በሴፕቴምበር 5 2022 ይገለጻል።
የመጀመሪያ ህይወት እና ትምህርት
ሱናክ በ12 ሜይ 1980 በሳውዝሃምፕተን ተወለደ የፑንጃቢ ዝርያ ካላቸው የሂንዱ ወላጆች ያሽቪር እና ኡሻ ሱናክ። ከሦስት ወንድሞችና እህቶች መካከል ትልቁ ነው። አባቱ ያሽቪር ተወልዶ ያደገው በኬንያ ቅኝ ግዛት እና ጥበቃ (በአሁኑ ኬንያ) ሲሆን እናቱ ኡሻ በታንጋኒካ (በኋላ የታንዛኒያ አካል የሆነችው) ተወለደች። አያቶቹ የተወለዱት በፑንጃብ ግዛት፣ ብሪቲሽ ህንድ ሲሆን ከምስራቅ አፍሪካ ከልጆቻቸው ጋር በ1960ዎቹ ወደ እንግሊዝ ተሰደዱ። ያሽቪር አጠቃላይ ሐኪም ነበር፣ እና ኡሻ በአካባቢው የሚገኝ ፋርማሲስት የሚመራ ፋርማሲስት ነበር።
ሱናክ በስትሮድ ትምህርት ቤት፣ በሮምሴ፣ ሃምፕሻየር፣ እና ዊንቸስተር ኮሌጅ፣ የወንዶች ገለልተኛ አዳሪ ትምህርት ቤት፣ ዋና ልጅ እና የት/ቤቱ ወረቀት አርታኢ በሆነበት የመሰናዶ ትምህርት ቤት ገብቷል። በበጋው የዕረፍት ጊዜ በሳውዝአምፕተን ውስጥ የካሪ ቤት አገልጋይ ነበር። በሊንከን ኮሌጅ ኦክስፎርድ ፍልስፍና፣ ፖለቲካ እና ኢኮኖሚክስ (PPE) አንብቦ በ2001 በአንደኛ ደረጃ ተመርቋል። ገና ዩኒቨርሲቲ እያለ፣ በኮንሰርቫቲቭ ዘመቻ ዋና መሥሪያ ቤት ተለማምዶ ሠራ። እ.ኤ.አ. በ2001 ከወላጆቹ ጋር ለቢቢሲ ዘጋቢ ፊልም ሚድል ክፍልስ፡ ራይስ ኤንድ ስፕራውል ተጠይቀው ነበር፡ በዚህ ወቅትም እንዲህ ሲል ተናግሯል፡- “እኔ መኳንንት የሆኑ ጓደኞች አሉኝ፣ የከፍተኛ ክፍል ጓደኞች አሉኝ፣ የስራ መደብ የሆኑ ጓደኞች አሉኝ ደህና ፣ የሥራ ክፍል አይደለም ። እ.ኤ.አ. በ 2006 የፉልብራይት ምሁር ከነበረበት ከስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ MBA ተቀበለ።
የንግድ ሥራ
ሱናክ ከ2001 እስከ 2004 ባለው ጊዜ ውስጥ ለኢንቨስትመንት ባንክ ጎልድማን ሳችስ ተንታኝ ሆኖ ሰርቷል። ከዚያም በሴፕቴምበር 2006 አጋር በመሆን ለሄጅ ፈንድ አስተዳደር ድርጅት ዘ ህጻናት ኢንቨስትመንት ፈንድ አስተዳደር ሰርቷል። በጥቅምት 2010 የጀመረው 700 ሚሊዮን ዶላር በአስተዳደሩ ስር የጀመረው Theleme Partners የተባለው አዲስ የሄጅ ፈንድ ድርጅት። በአማቹ የህንድ ነጋዴ N.R. Narayana Murthy ባለቤትነት የተያዘው የካታማራን ቬንቸርስ የኢንቨስትመንት ድርጅት ዳይሬክተርም ነበሩ።
የፓርላማ አባል
ሱናክ በጥቅምት 2014 ዌንዲ ሞርተንን በማሸነፍ ለሪችመንድ (ዮርክ) የወግ አጥባቂ እጩ ሆኖ ተመርጧል። ወንበሩ ቀደም ሲል የፓርቲው መሪ፣ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በነበሩት ዊልያም ሄግ የተያዙት ሲሆን በሚቀጥለው አጠቃላይ ምርጫ መወዳደርን መርጠዋል። መቀመጫው በዩናይትድ ኪንግደም ውስጥ ካሉ በጣም አስተማማኝ የኮንሰርቫቲቭ መቀመጫዎች አንዱ ሲሆን በፓርቲው ከ 100 ዓመታት በላይ ተይዟል. በዚሁ አመት ሱናክ የጥቁር እና አናሳ ብሄረሰብ (BME) የምርምር ክፍል የመሀል ቀኝ አስተሳሰብ ታንክ የፖሊሲ ልውውጥ ሃላፊ ነበር፣ ለዚህም በዩኬ ውስጥ ባሉ BME ማህበረሰቦች ላይ ሪፖርት አቅርቧል። እ.ኤ.አ. በ2015 በተካሄደው አጠቃላይ ምርጫ በ19,550 (36.2%) አብላጫ ድምፅ ለምርጫ ክልሉ የፓርላማ አባል ሆነው ተመርጠዋል። በ2015-2017 ፓርላማ ውስጥ የአካባቢ፣ ምግብ እና ገጠር ጉዳዮች ምርጫ ኮሚቴ አባል ነበር።
ሱናክ በ2017 አጠቃላይ ምርጫ እንደገና ተመርጧል፣ አብላጫ ድምጽ 23,108 (40.5%) ጨምሯል። እ.ኤ.አ. በጥር 2018 እና ጁላይ 2019 መካከል የፓርላማ አባል የመንግስት ፀሐፊ ሆነው አገልግለዋል ። ሱናክ በወቅቱ ለጠቅላይ ሚኒስትር ቴሬዛ ሜይ የብሬክዚት መልቀቂያ ስምምነት በሶስቱም ጊዜያት ድምጽ ሰጥተዋል እና በማንኛውም የመልቀቂያ ስምምነት ላይ ሁለተኛ ህዝበ ውሳኔን ተቃወሙ። እ.ኤ.አ. በ 2019 የኮንሰርቫቲቭ ፓርቲ አመራር ምርጫ ቦሪስ ጆንሰንን ደግፏል እና በሰኔ ወር በዘመቻው ወቅት ለጆንሰን ጥብቅና ለመቆም ከፓርላማ አባላት ሮበርት ጄንሪክ እና ኦሊቨር ዶውደን ጋር በታይምስ ጋዜጣ ላይ አንድ ጽሑፍ ጽፈዋል ።
የግምጃ ቤት ዋና ጸሐፊ
ሱናክ በቻንስለር ሳጂድ ጃቪድ ስር በማገልገል በጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን ጁላይ 24 ቀን 2019 የግምጃ ቤት ዋና ፀሐፊ ሆነው ተሾሙ። በማግስቱ የፕራይቪ ካውንስል አባል ሆነ።
ሱናክ በ2019 አጠቃላይ ምርጫ በ27,210 (47.2%) አብላጫ ድምፅ በድጋሚ ተመርጧል። በምርጫ ቅስቀሳ ወቅት ሱናክ በሁለቱም የቢቢሲ እና የአይቲቪ የሰባት መንገድ የምርጫ ክርክሮች ወግ አጥባቂዎችን ወክሏል።
ቀጠሮ
ሱናክ የኤክቼከር ቻንስለር ሆኖ ከመሾሙ በፊት ባሉት ሳምንታት ውስጥ በፕሬስ ውስጥ ብዙ መግለጫዎች በሱናክ የሚመራ አዲስ የኢኮኖሚ ሚኒስቴር ሊቋቋም እንደሚችል ጠቁመዋል ፣ ይህም በካንስለር ሳጂድ ጃቪድ በግምጃ ቤት ውስጥ ያለውን ኃይል እና ፖለቲካዊ ተፅእኖ ለመቀነስ ። ሱናክ በዶሚኒክ ኩሚንግስ የተወደደ የጆንሰን ታማኝ ታማኝ እንደሆነ ይታሰብ እና በ2019 የምርጫ ክርክር ወቅት ጠቅላይ ሚኒስትሩን በብቃት የወከለው እንደ “የወጣ ኮከብ” ሚኒስትር ይታይ ነበር። እ.ኤ.አ. በፌብሩዋሪ 2020 ጃቪድ ቻንስለር ሆኖ እንደሚቆይ እና ሱናክ የግምጃ ቤት ዋና ፀሃፊ ሆኖ እንደሚቆይ ዘ ጋርዲያን ዘግቧል ፣ የጠቅላይ ሚኒስትሩ ዋና አማካሪ ኩምንግስ ፣ “እንዲከታተሉት” ጃቪድ
ሱናክ በየካቲት 13 2020 የካቢኔ ማሻሻያ አካል ሆኖ ወደ ቻንስለር ከፍ ብሏል፣ ከሱ በፊት የነበረው ጃቪድ በተመሳሳይ ቀን ከስልጣን መልቀቁን ተከትሎ። ጃቪድ ከጠቅላይ ሚኒስትር ጆንሰን ጋር ባደረጉት ውይይት ከኤክስቼከር ቻንስለርነታቸው ተነስተዋል። በስብሰባው ወቅት ጆንሰን በኩምንግስ በተመረጡ ግለሰቦች ለመተካት ሁሉንም አማካሪዎቻቸውን በግምጃ ቤት ውስጥ እንዲያሰናብቱ ቅድመ ሁኔታ አቅርበው ነበር። ጃቪድ ሥራውን በመልቀቅ ለፕሬስ ማኅበር እንደተናገረው “ለራሱ የሚያከብር ሚኒስትር እነዚህን ውሎች አይቀበልም” ሲል ተናግሯል። አንዳንድ የፖለቲካ ተንታኞች የሱናክን ሹመት ግምጃ ቤቱ ከዳውኒንግ ስትሪት ነፃ መውጣቱን የሚያመላክት እንደሆነ አድርገው ይመለከቱት ነበር ፣ የፋይናንሺያል ታይምስ የፖለቲካ ተንታኝ ሮበርት ሽሪምሌይ ፣ “ጥሩ መንግስት ብዙውን ጊዜ በከፍተኛ ሚኒስትሮች እና በተለይም በቻንስለር - መቻል ላይ የተመሠረተ ነው ሲሉ ተከራክረዋል ። መጥፎ ሀሳቦችን መዋጋት".
የኮቪድ-19 ወረርሽኝ
የሱናክ የመጀመሪያ በጀት የተካሄደው በ11 ማርች 2020 ነው። ይህ የ30 ቢሊዮን ፓውንድ ተጨማሪ ወጪ ማስታወቂያን ያካተተ ሲሆን ከዚህ ውስጥ 12 ቢሊዮን ፓውንድ የኮቪድ-19 ወረርሽኝ ኢኮኖሚያዊ ተፅእኖን ለመቀነስ ተመድቧል።
ወረርሽኙ የፋይናንስ መዘዝን ሲያስገኝ አንዳንድ ሰራተኞች ለግምጃ ቤት የገቢ ድጋፍ እርምጃዎች ብቁ መሆን ባለመቻላቸው የቻንስለር ሱናክ እርምጃዎች ትችት ደርሰዋል። የሊበራል ዴሞክራቶች ተጠባባቂ መሪ ኤድ ዴቪ፣ ሰዎች በመቶዎች የሚቆጠሩ የፓርላማ አባላት ቻንስለርን ካነጋገሩ በኋላ “የሕልማቸው ሥራ ወደ ቅዠት እየተቀየረ” ኢፍትሐዊ በሆነ መንገድ “እንዲደርቁ” እየተደረጉ ነው ብለዋል። የቅጥር ጥናት ኢንስቲትዩት እንዳስታወቀው 100,000 ሰዎች አዲስ ሥራ በመጀመራቸው በጣም ዘግይተው በሥራ ማቆየት መርሃ ግብር ውስጥ ለመካተት ምንም ዓይነት የመንግሥት እርዳታ ለማግኘት ብቁ ሊሆኑ እንደማይችሉ የብሪቲሽ እንግዳ ተቀባይ ማህበር የግምጃ ቤት መረጣ ኮሚቴ ከ 350,000 እስከ በዘርፉ 500,000 ሠራተኞች ብቁ አልነበሩም።
ሱናክ በወረርሽኙ ላይ ውሳኔዎችን ያሳለፈ የካቢኔ ሚኒስትሮች (እንዲሁም ጆንሰን ፣ ማት ሃንኮክ እና ሚካኤል ጎቭን ጨምሮ) ኮሚቴ አካል ነበር።
ሱናክ ከጆንሰን ጋር በፓርቲ ላይ በመገኘታቸው ተቀጡ እንጂ መግለጫ አላቀረቡም ወይም ስራቸውን አልለቀቁም።
የሥራ ማቆየት እቅድ
thumb|ሱናክ የ2021 መጸው በጀት ማስታወቂያ እያደረገ ነው። እ.ኤ.አ. ማርች 17 ፣ ሱናክ 330 ቢሊዮን ፓውንድ ለንግድ ድርጅቶች የአደጋ ጊዜ ድጋፍ እና እንዲሁም ለሰራተኞች የችኮላ እቅድ አስታውቋል ። የብሪታንያ መንግስት እንዲህ አይነት የሰራተኞች ማቆያ ዘዴ ሲፈጥር ይህ የመጀመሪያው ነው። መርሃግብሩ በማርች 20 ቀን 2020 ለቀጣሪዎች 80% የሰራተኛ ደሞዝ እና የቅጥር ወጪዎችን በየወሩ ለመክፈል ድጎማ የሚሰጥ ሲሆን ይህም በአንድ ሰው በወር እስከ £2,500 ድረስ ይፋ ሆነ። ወጪው ለማስኬድ በወር 14 ቢሊዮን ፓውንድ እንደሚሆን ተገምቷል።
የኮሮና ቫይረስ የስራ ማቆያ መርሃ ግብር መጀመሪያ ላይ ለሶስት ወራት ተካሂዶ ወደ ማርች 1 ተመለሰ። ለሶስት ሳምንታት የተራዘመውን የሀገሪቱን መቆለፊያ ተከትሎ እቅዱ በሱናክ እስከ ሰኔ 2020 መጨረሻ ድረስ ተራዝሟል። በግንቦት መጨረሻ ሱናክ እቅዱን እስከ ኦክቶበር 2020 መጨረሻ ድረስ አራዘመ። የስራ ማቆያ መርሃ ግብሩን ለማራዘም ውሳኔ ተደረገ። ከ1930ዎቹ ጀምሮ ያልታዩ የጅምላ ድጋፎችን፣ የኩባንያ ኪሳራዎችን እና የስራ አጥነት ደረጃዎችን ለማስወገድ ወይም ለማዘግየት። እ.ኤ.አ. በጥቅምት 31 ቀን 2020 በእንግሊዝ ለሁለተኛ ጊዜ መቆለፉ ከታወጀ በኋላ እስከ ታህሳስ 2 ቀን 2020 ተጨማሪ ማራዘሚያ ተገለጸ፣ ይህ በኖቬምበር 5 2020 እስከ ማርች 31 ቀን 2021 ድረስ ረዘም ያለ ማራዘሚያ ተደረገ። እስከ ኤፕሪል 30 ቀን 2021 ተጨማሪ ማራዘሚያ በሱናክ ተገለጸ። በ17 ዲሴምበር 2020። እ.ኤ.አ. በ2021 የዩናይትድ ኪንግደም በጀት እ.ኤ.አ.
በግንቦት ወር መጨረሻ ላይ በእቅዱ ላይ የተደረጉ ለውጦችን ተከትሎ የሰሜን አየርላንድ የችርቻሮ ኮንሶርቲየም ዳይሬክተር እንደገለፁት ንግዶች በማይገበያዩበት ጊዜ ደመወዝ እንዲከፍሉ መጠየቁ ተጨማሪ ጫና ነው ፣የአነስተኛ ንግዶች ፌዴሬሽን ቻንስለር ማስታወቁ ተገርሟል ። ሲጨርስ የመርሃግብሩ መለጠፊያ (68) የሰሜን አየርላንድ ኢኮኖሚ ሚኒስትር ዳያን ዶድስ እንደተናገሩት በእቅዱ ላይ የተደረጉ ለውጦች ለአንዳንድ ሴክተሮች በተለይም በእንግዶች እና በችርቻሮ ዘርፍ መቼ እንደሚከፈቱ እርግጠኛ ካልሆኑት በጣም ከባድ ሊሆን ይችላል ፣ የፋይናንስ ሚኒስትሩ ኮኖር መርፊ በበኩላቸው በኢኮኖሚው ማገገሚያ ላይ በጣም ቀደም ብሎ ነው ብለዋል ። በነሀሴ 15 80,433 ድርጅቶች በእቅዱ መሰረት የይገባኛል ጥያቄ የቀረበባቸውን £215,756,121 መልሰዋል። ሌሎች ኩባንያዎች ማንኛውንም የትርፍ ክፍያ ለማካካስ በሚቀጥለው ክፍያ አነስተኛ መጠን ያለው የገንዘብ ድጋፍ ጠይቀዋል። የኤች.ኤም.ኤም ገቢዎችና ጉምሩክ ባለሥልጣኖች £3.5 ቢሊዮን በስህተት ወይም ለአጭበርባሪዎች የተከፈለ ሊሆን እንደሚችል ያምኑ ነበር።