cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
የአካባቢ ጥበቃ ምህንድስና
የአካባቢ ጥበቃ ምህንድስና በኬሚካል ውህደቶች፣ በባዮሎጂካል ሂደቶች እንዲሁም በሙቀት ለውጥ አማካኝነት የሚፈጠሩ ቆሻሻዎችን የማጥራትና የማስወገድ፣ አየርንና ውሃን የማጣራት፣ እንዲሁም በአደጋ ወይም በቆሻሻ ክምችት የተበከለን የመሬት አካል ወደ ተፈጥሮዋዊ ይዘቱ የመመለስ ስራዎች የሚያከናወኑበት የምህንድስና ዘርፍ ነው። በአካባቢ ጥበቃ ምህንድስና ትኩረት ከሚደረግባቸው ዋና ነጥቦች ውስጥ የመርዝ ወይም የኬሚካል እንቅስቃሴ ወይም ጉዞ (ከመሬት ላይና ከመሬት በታች)፣ የውሃ ማጣራት፣ የቆሻሻ ፍሳሽ ማጣራት፣ የአየር ብክለት፣ የደረቅ ቆሻሻ አወጋገድና የአደገኛ ቆሻሻዎች አያያዝ ይገኙበታል። የአካባቢ ጥበቃ መሃንዲሶች ብክለትን የመቀነስ፣ የአረንጓዴ ምህንድስና ዘርፍ ስራዎች (የአካባቢ ብክለትን የሚቀንሱ የግንባታ መንገዶችንና ቁሶችን የኢኮኖሚ አቅምን ባገናዘበ መልኩ የማጥናት ስራ)፤ እንዲሁም የኢንዱስትሪዎችን የቁሳቁስና የሃይል አጠቃቀም ፍሰት የማጥናት ስራዎችና (industrial ecology) የመሳሰሉት ላይ ይሳተፋሉ። ከዚህም በተጨማሪ የአካቢቢ ጥበቃ መሃንዲሶች ድርጊቶች (ለምሳሌ የአንድ የግንባታ አካል ትግበራ) በአካባቢው ላይ ሊያስከትሉ የሚችሉትን ተጽእኖ በመገምገም መረጃ ያዘጋጃሉ።
ችግረኛ ሲናገር ውሸት ሲደነፋ እውነት
ችግረኛ ሲናገር ውሸት ሲደነፋ እውነት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ያላዋቂ ሳሚ ንፍጥ ይለቀልቃል
ያላዋቂ ሳሚ ንፍጥ ይለቀልቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያላዋቂ ሳሚ ንፍጥ ይለቀልቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
1127 እ.ኤ.አ.
1120'erne
አስቴር ከበደ
right|400px|thumb| አስቴር ከበደ አስቴር ከበደ  የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።
የህይወት ታሪክ
አስቴር ከበደ በአዲስአበባ ከተማ ልዩ ስያሜው " አዲስ ከተማ " ወይም " መርካቶ "እየተባለ በሚጠራው አከባቢ ተወለደች:: አስቴር ተወልዳ ያደገችው አዲስ አበባ ከተማ ቢሆንም በአባቷ የሥራ ፀባይ ምክንያት በተለያዩ አካባቢዎች የመዘዋወር አጋጣሚ ነበራት። ጅማ፣ ወልቂጤ እና ወሊሶ ።
የስራ ዝርዝር
አስቴር ገና በልጅነታ  በትምህርት ቤት ቆይታዋ  ፤ በእረፍት ሰአት ለጓደኞቻ  ፤ እንዲሁም በወላጆች በዓል ዝግጅት ላይ የአለማየሁ እሼቴ ሙዚቃ የሆነዉን " አዲስአበባ ቤቴ " እና የሂሩት በቀለ ስራዎችን ትጫወት ነበር  ፤ ከትምህርት ቤት የጀመረው የሙዚቃ ህይወትም በመቀጠል ወደ ቀበሌ ፤ ከዚያም  ወደ ከፍተኛ ኪነት ቡድን ፤ ከፍ ሲልም በሂሩት በቀለ ሙዚቃ በመፈተን በሲኒማ ራስ ዉስጥ በድምፃዊነት እና ተወዛዋዥነት ፤  በመቶ ሀያ ሰባት በር ወራዊ ደመወዝ ተቀጠረች :: በሲኒማ ራስ ቆይታዋ በመድረክ ላይ ከሌሎች ድምፃውያን ስራዎች በተጨማሪ የአርቲስት ተስፋዬ ለማ ድርሰት የሆኑትን "ሰላንተ ነው" እና "ዋሆዬ"  የተሰኙ ስራዎችን አቅርቧለች ::
አስቴርን ከህዝብ ጋር በደንብ ያገናኛት በ1978 ዓ.ም. በዋልያስ ባንድ አጃቢነት በ" አሊ ታንጎ ሙዚቃ መሸጫ እና ማከፋፈያ "   አማካኝነት የወጣው እና እስከ ዛሬም ድረስ ዘመን ተሻጋሪ እና ተወዳጅ ሆኖ የዘለቀው ፤ የመጀመርያ አልበሟ የሆነው "እንግዲህ ጀመረኝ" ሲሆን በውስጡም ፦  ፍቅር ደስ ደስ ፣ የኔ አካል ውድነህ ፣ አማሌሌ ፣ አካል ገላ ፣ ፍቅር እንዳሰቡት ፣ ለጤና ያርግልኝ ፣ አበባዬ ሆይ ፣ እንግዲህ ጀመረኝ ፣ እና ሌሎችንም ሰራዎች ተካተውበታል ። የዚህንም አልበም አብዛኛውን ግጥም እና ዜማ የደረሠው አርቲስት ነዋይ ደበበ ሲሆን ፤ አርቲስት ሙሉ ገበየው ፣ ደበሽ ተመስገን እና እራሳ አሰቴርም በዜማ ተሳትፋለች ፤ ለዚህም አልበም ሁለት ሺ ብር ተከፍሎት ነበር ።
ከዚህ በተጨማሪ በ1980 ዓ.ም ከድምጻዊ ሰለሞን ተካልኝ ጋር በጋራ በመሆን "ከተራራው ወድያ" የተሰኘ የቅብብል ሥራንም ለሕዝብ አድርሰዋል ።
ከዚህ አልበም መዉጣት በኃላም አስቴር ወደ ሳውዲ አረብያ በማቅናት ከሁለት አስርት አመታት በላይ ከሙዚቃ እርቃ በዚያ ቆይታለች። ከሀያ አራት አመታት ቆይታ በኃላም በድጋሜ ወደ ኢትዮጵያ በመመለስ ፤ የቀድሞ አልበሟን በድጋሚ በማቀናበር እና አዳዲስ ተጨማሪ ዜማዎችን በመጨመር "በናሆም ሪከርድስ" አማካኝነት "አታስረጁኝ" የተሰኘ አልበም ለሕዝብ አድርሳለች ፤ ከአዳዲሱ ስራዎቿ  መካከልም "ስሜን" የተሰኘው ዜማም ተወዳጅነትን አግኝቷል ።
ከዚህ በተጨማሪ አስቴር የተለያዩ ነጠላ ዜማዎችን ለሕዝብ እያደረሰች ነው ። ከነዚህም መካከል "ስላንቲያ" ፤ "ከአንተ ጋር " የተሰኙ ሰራዎቿ ተወዳጅ ሆነዋል ።
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ክሪምጣን ኮስክራክ
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ጄን ላንግተን
ጄን ሌንግተን (እ.አ.አ. 1922) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: The Transcendental Murder በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
የምላስ ጦር ቢታከም አይድንም
የምላስ ጦር ቢታከም አይድንም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የምላስ ጦር ቢታከም አይድንም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኮንስታንጽ ሃይቅ
thumb|350px|ኮንስታንጽ ሃይቅ
ኮንስታንጽ ሃይቅ ወይም የቦደን ባሕር (ጀርመንኛ Bodensee /ቦደንዜ/) ከጀርመን፣ ኦስትሪያና ስዊስ አገራት ጠረፎች መካከል የሚገኝ ሐይቅ ነው።
መደብ:ሐይቅ መደብ:ጀርመን መደብ:ኦስትሪያ መደብ:ስዊዘርላንድ
ሕዝባዊ ጉዳዮች
ሕዝባዊ ጉዳዮች የሚገልፁት ሕዝባዊ ፖሊሲዎች እና የሕዝብ አስተዳደርን ሲሆን ሁለቱም ጉዳዮች በፖለቲካዊ ጥናትም ሆነ በምጣኔ ሀብት ዘርፍ በከፍተኛ ደረጃ የተቆራኙ ናቸው።
ተርክስና ከይከስ ደሴቶች
ተርክስና ከይከስ ደሴቶች በካሪቢያን ባህር የሚገኝ የዩናይትድ ኪንግደም ባሕር ማዶ ግዛት ነው።
መደብ:ስሜን አሜሪካ መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
የሽመቤት ዱባለ
right|300px|thumb| የሽመበቤት ዱባለ የሽምቤት ዱባለ  የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊ የሙዚቃ ስራወችን  በማቅረብ ትታወቃለች።
የስራ ዝርዝር
ተሾመ አድሴ አመዶ
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
አና ፍራንክ
አና ፍራንክ ጀርመን በምትገኘው ፍራንክፈርት ከተማ ተወልዳ ያደገች፣በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ በሆላንድ ዋና ከተማ አምስተርዳም ትኖር የነበረች አይሁዳዊት ልጅ ነች። አና  ከአባቷ ኦቶ ፍራንክ እና ከእናቷ አዲት ፍራንክ እንደ ፈረንጆቹ አቆጣጠር በ1929 ዓ/ም ተወለደች።አባቷ ኦቶ ፍራንክ ትምህርት ወዳድ የቢዝነስ ሰው ነበሩ።የናዚ ጀርመን መንግስት ሆላንድን በወረራ ከተቆጣጠረ በሗላ ፣በግዛቱ ያሉ አይሁዳዊያንን እያሳደደ በማሰበር እና በማገት ወደ ለይቶ ማቆያ ካምፖች መላኩን አጠናክሮ ቀጠለ።እንደ አውሮጳዊያንን አቆጣጠር በ1942 የአና ፍራንክ ቤተሰቦችም ወደ ለይቶ ማቆያ ካምፖች እንዲላኩ ትእዛዝ ወጣባቸው።በዚህ ወቅት ሙሉ ቤተሰቧ ወደ ሲዊዘርላንድ ሸሽተው ከምድር በታች በሚገኝ መደበቂያ ቦታ መኖር ጀመሩ። በ1944 ዓ/ም ቤተሰቦቿ በተደረገባቸው ጥቆማዎች በናዚ ወታደሮች ተይዘው ለእስር ተዳረጉ።አና ፍራንክም የናዚ እስረኛ በመሆን በደረሰባት ግፍና መከራ በእስር ቤቱ የተነሳን ወረርሽኝ በሽታ መቋቋም አቅቷት በ15 አመቷ ከዚህ ዓለም በሞት ተለየች። ሆኖም ግን ባለፉት አመቷ የጻፈቻቸው የግል ማስታወሻወች ዓለም አቀፍ ታዋቂነትን አትርፎላታል።
ኑፈንላንድና ላብረዶር
300px|thumbnail|የኑፈንላንድና ላብረዶር ሥፍራ በካናዳ
መደብ:የካናዳ ክፍላገራት
አሉላ ዮሐንስ
የህይወት ታሪክ
ድሬዳዋ ተወልዶ ያደገው አሉላ ዮሐንስ ዕድገቱ በአዳሪ ት/ቤት ውስጥ ነበር። በዚህ አዳሪ ት/ቤት ውስጥ እያለ የሙዚቃ ስሜት አድሮበት መጫወት ጀመረ።
ከሙዚቃ መሳሪያዎች ጊታር በደንብ መጫወት የጀመረው ወደ አዲስ አበባ በመምጣት ትንሽ እንደቆየ ነበር። በ፲፱፻፶ ዓ.ም. መጨረሻዎች ለትምህርት ወደ ጀርመን ሀገር ሄደ። ከዚያም ለሦስት ዓመት ተኩል የሕክምና ትምህርቱን ከተማረ በኋላ በማቋረጥ ወደ ኮንሰርቫቶሪ የሙዚቃ ት/ቤት ገባ። እዚህ የሙዚቃ ት/ቤት እያለም «Mr. President» /ሚስተር ፕሬዝዳንት/ የተባለውን የመጀመሪያውን ሸክላ አሳተመ።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች መደብ:የኢትዮጵያ ሙዚቀኞች
ውርድ ከራሴ
ምሳሌ
መደብ: ፈሊጣዊ አነጋገር
ጆ ላንስዴል
ጆ ላንስዴል (እ.አ.አ. 1951) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: The Bottoms በተሰኘው ስራው ይታወቃል።
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ኑክ
300px|thumb|ኑክ ኑክ ወይም በዳንኛ ጎድጣብ (Godthåb) የግሪንላንድ መቀመጫ ነው።
መደብ:የስሜን አሜሪካ ከተሞች
ኡላዓን ባዓታር
ኡላዓን ባዓታር የሞንጎሊያ ዋና ከተማ ነው። thumbnail|ኡላዓን ባዓታር፥ በመስከረም 1997
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 804,200 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 47.9°N, 10.86667°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የእስያ ከተሞች
ማዕቀብ
ማዕቀብ የፖለቲካና የኢኮኖሚ እገዳ ሲሆን ሕጋዊ በሆነ ውሳኔ ኃይል ተጠቅሞ አንድን ሰው፣ ሀገር ወይም ተቋም ከያዘው አፈንጋጭ አስተሳሰብ ወይም ድርጊት እንዲመለስ፣ የሚጠበቅበትን መስመር እንዲከተል ወይም ለትክክለኛው ሕግ ተገዥ እንዲሆን ለማድረግ በፖለቲካና በኢኮኖሚ እገዳ አማካይነት የሚወሰን ቅጣት ነው። ይህ ዓይነቱ ቅጣት በተለይ የሚጣለው ዓለም አቀፋዊ ውሳኔዎችን በማያከብር ወገን ላይ ሲሆን በሙሉ ተፈጻሚነት ሊያገኝ የሚችለው የውሳኔው ደጋፊዎች ቅጣቱ ከተጣለበት ወገን ጋር ያላቸውን የኢኮኖሚና የፖለቲካ ግንኙነት ሲያቋርጡና እንዲሁም ሕገወጥ ድርጊቱን በማንኛውም ቦታና ጊዜ በማጋለጥና በማውገዝ ነው።
ምንጭ
መደብ:የፖለቲካ ጥናት
እውሻ ሆድ ቅቤ አያድርም
እውሻ ሆድ ቅቤ አያድርም የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውሻ ሆድ ቅቤ አያድርም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አይል ኦፍ ማን
300px|thumbnail|የአይል ኦፍ ማን ሥፍራ
እውሻ ሆድ ቅቤ አያድርም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አይል ኦፍ ማን
አይል ኦፍ ማን («የማን ደሴት») ከኢንግላንድና ከስሜን አይርላንድ መካከል የሚገኝ የዩናይትድ ኪንግደም ራስ-ገዥ ደሴት ግዛት ነው።
መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ዥን-ፖል ሳትራ
250px|right| ዥን ፖል ሳትራ
ዥን-ፖል ሳትራ (ሰኔ 21, 1905 – መጋቢት 15, 1980) ፈረንሳዊ ኅልውነት (ኤግዚስቴንሺያሊዝም) ፍልስፍና አራማጅ የነበረ ሰው ነው። ከፍልስፍናው ጎን ለጎን ፊልሞች፣ ልብ ወለዶች፣ የስነ ጽሁፍ ግምገማና ተውኔቶችን ይደርስ ነበር።
የህይወት ታሪክ
በ1938 በደረሰው ልቦለድ፣ ሳትራ የኅልውነትን ፍልስፍና ነጥቦች በሚያሳይ መልኩ ስለ ሰው ልጅ ነጻነት ዘግቧል።
በ1939 ሳትራ የፈረንሳይን ሰራዊት ተቀላቅሎ የጀርመንን ናዚ ሰራዊት ሲዋጋ በ1940 ዓ.፣ም. ተማረከ። ለሚቀጥሉት 9 ወራት በእስር አሳለፈ። ከእስር ከተለቀቀ በኋላ በአስተማሪነት ስራው ቀጠለ። በ1943 ኅልውነትና ምንምነት የተሰኘውን መጽሐፉን አሳተመ። በመጽሐፉ የሰው ልጆች ለሚኖሩበት አገር ወይንም ማህበረሰብ ደንቦች በጣም ተገዥ ከሆኑ፣ የራሳቸውን ውሳኔ ማሳለፍ ያቅታቸዋል የሚል ነጥብን ለአንባቢወቹ ለማሳየት ይሞክራል።
በ50 ና 60ወቹ ሳትራ በፈረንሳይ ፖለቲካ እጅግ ተሳታፊ ሆነ። ፈረንሳይ የቀድሞ ቅኝ ግዛቷን አልጀሪያን ለቃ እንድትወጣ ይወተውት ነበር። የቪየትናምን ጦርነት አውግዟል።
ሳትራ በ1980 ሲያርፍ ለቀብሩ 50፣000 ሰው ተገኝቶ ነበር። የተቀበረውም ፓሪስ፣ ፈረንሳይ ነበር።
እሳተ ገሞራ
እሳተ ጎሞራ ከመሬት ገጽታ በታች ያለ የማግማ ክምችት ፈንድቶ ወደ ውጭ በተራራ ላይ የቀለጠ አለት ( ላቫ)  ሲፈስ ይፈጠራል።  እሳተ ጎሞራዎች ለመፈንዳት ከባድ እፈና (ጫና) እና ማግማ አንድ ላይ መገኘት አለባቸው። አፈናው ተራራው እንዲፈነዳ ሲያደርግ፣ ማግማው ደግሞ ተራራው ውስጥ አመድ፣ ድኝ፣ የውሃ እንፋሎት፣ እና ሌሎች ጋዞችና ብጥስጣሽ ዓለቶች እንዲፈናጠሩ ያደርጋል።
ተጨማሪ ንባቦች
መደብ:የመሬት ጥናት መደብ:ተራሮች
ለላም ከጥጃዋና ከአላቢዋ ማን ይቀርባታል
ለላም ከጥጃዋና ከአላቢዋ ማን ይቀርባታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
ሁለቱም የእሷ ጥገኞች ናቸው።
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ስዌኖ
ስዌኖ በስዊድን አፈ ታሪክ ዘንድ ከያፌት ልጅ ማጎግ ቀጥሎ የስዊድን ንጉሥ ነበረ። ይህም በዮሐንስ ማግኑስ ተጽፈው በ1546 ዓ.ም. በታተመው ታሪክ መጽሐፍ ይገኛል። የማጎግ በኩር ልጅ ሲሆን የስዊድ ሕዝብ ከስሙ እንደ ተሰየሙ ተብሏል።
ማግኑስ የኡፕሳላ ኤጲስ ቆጶስ እየሆኑ፣ የስዊድን ጥንት ታሪክ በሩን ጽሕፈት መዝገቦች ተጽፎ እንዳገኙ አሉ። ይሁንና የዛሬ መምህሮች ትክክለኛ ታሪክ ሳይሆን እንደ አፈ ታሪክ ብቻ ይቆጥሩታል። ማግኑስ እንዳሉት ይህ ስዌኖ ለ115 ዓመት (ወይም ምናልባት 2427-2312 ዓክልበ. ግድም) ነገሠ፤ በዚያም ጊዜ ወንድሙ ጌጣር ደግሞ በጎረቤታቸው በጎጣውያን ወገን ይነግሥ ነበር። ከስዌኖ መሞት በኋላ ሌላ ወንድማቸው ኡቦ ተከተለው። አንዳንድ ሌላ ምንጭ ግን ስዌኖ ለ56 አመት ከነገሠ በኋላ ጌጣር በስዊድን ተከተለው የሚል ወሬ አለበት።
ግራዋ
600px|thumb|ግራዋ ግራዋ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው። ግራዋ በኢትዮጵያ ውስጥ ባህላዊ መጠጦችን ከማዘጋጀታቸው በፊት ለዕቃ ማጠቢያነት ያገለግላል። ለምሳሌ ጠላ፣ጠጅ ከማዘጋጀታቸው በፊት እቃወቹ በግራዋ ቅጠል ይታጠባሉ። ከዚህች በተጨማሪ ሰዎች ለቁርባ በሽታ፣ ለሆድ ቁርጠት እንደ መድሃኒት ይጠቀሙበታል ።
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
ቊጥቋጥ ወይም ትንሽ ዛፍ፣ እስከ 10 m ድረስ ሊቆም ይችላል።
ሲያብብ ንቦቹ ይወዱታል።
አስተዳደግ
ቶሎ በቀላል በራሱ ይታደጋል።
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
በተለይ በጠፍ መሬት፣ በደን ዳርቻ፣ በውድማ በ1700-3000 ሜትር ከፍታ ያድጋል።
የተክሉ ጥቅም
የውስጡ ፈሳሽ ለሚያስቀምጥ መድሃኒት ይጠቀማል። ደረቁ አበባ የሆድ ቁርጠት ለማከም ተጠቅሟል። ወባን ደግሞ ለማከም እንደ ተጠቀመ ይነገራል።
ቅጠሎቹ አንዳንዴ በጌሾ ፈንታ ጠላን ለመሥራት ይጠቀማሉ። የተበሰሉ ቅጠሎቹ ሊበሉ ይቻላል።
ቅጠሉም ተድቅቆ በውሃ ለኮሶ ትል፣ ለወስፋት፣ እና ለሆድ ቁርጠት ይጠጣል።
የቅጠሉም ጭማቂ ለአንጓ ብግነት («እንጥል ሲወርድ») እንደ ተጠጣ ተዘግቧል።
እንዲሁም የግራዋ፣ የሰንሰልና የእምቧጮ ቅጠል ጭማቂ ለሆድ ቁርጠት ወይም ለወባ ይሰጣል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:ወባ መደብ:ኮሶ በሽታ
ለላም የሳር ለምለም
ለላም የሳር ለምለም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ያላዋቂ ቆራሽ ማእድ አበላሽ
ያላዋቂ ቆራሽ ማእድ አበላሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያላዋቂ ቆራሽ ማእድ አበላሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የምመክተው ጋሻ የምጠጋበት ዋሻ
የምመክተው ጋሻ የምጠጋበት ዋሻ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የምመክተው ጋሻ የምጠጋበት ዋሻ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እውነተኛ ሚስት ባሏን ትወዳለች
እውነተኛ ሚስት ባሏን ትወዳለች የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውነተኛ ሚስት ባሏን ትወዳለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የሰራተኞች ሕግ
የሰራተኞች ሕግ የአሰሪ እና የሰራተኛ ህግ በአሰሪዎች (ቀጣሪዎች)፣ በሰራተኞች (በተቀጣሪዎች)፣ በሰራተኞች ማህበራት እንዲሁም በመንግስት መካከል ያለውን ግንኙነት የሚገዛው የህግ ክፍል ነው፡፡
Further reading
መደብ:ሕግ
ክሪቨን ማክ ፊዳግ
ክሪቨን ማክ ፊዳግ ከ354 እስከ 370 ዓም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ንጉሥ ነበር።
ክሮኒኮን ስኮቶሮም (1142 ዓም ተቀነባብሮ) በ354 ዓም እንደ ጀመረ ይመለከታል፣ አመቶቹም ፭ ብቻ ቢሰጡም ተከታዩም ኒያል ኖይጊያላቅ በ370 ዓም ያደርጋል፣ በሌሎቹም ነገሥታት ዝርዝሮች ለ፲፮ (ወይም ፲፫) ዓመታት ገዛ።
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ሰለሞን ሳባን ውሀ ባያስጠማት ኖሮ የሱ ጥም ባልበረደ ነበር
ሰለሞን ሳባን ውሀ ባያስጠማት ኖሮ የሱ ጥም ባልበረደ ነበር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
1126 እ.ኤ.አ.
1120'erne
በእንግሊዝ የሚገኙ የእግር ኳስ ሜዳዎች ዝርዝር
ይህ ዝርዝር በእንግሊዝ የሚገኙ የእግር ኳስ ሜዳዎችን ይዟል።
ለወደፊት የታቀዱ የእግር ኳስ ሜዳዎች
መደብ:እግር ኳስ መደብ:እንግሊዝ
ግቻ
ግቻ (Cyperus rigidifolius) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
በቄጠማ ወገን (Cyperus) ውስጥ አለ።
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ግቻ በእርሻ ውስጥ የሚገኝ አስቸጋሪ አረም ነው።
የተክሉ ጥቅም
የአኩራቹ መረቅ ትኩሳት፣ ተቅማጥ፣ የሆድ ችግር ለማከም ይችላል።
የአኩራቹ መረቅ በቅቤ ደግሞ ስለ መዓዛው በአንዳንድ ብሔር ለጽጉር ተጨምሯል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:ተቅማጥ መደብ:ትኩሳት
ደራሲ
ደራሲ ማንኛውንም በፅሑፍ ሊቀመጥ የሚችል ፈጠራን የሚያከናውን ግለሰብ መጠሪያ ነው። ግለሰቡ(ቧ) ይህን ማድረግ ሲችሉ ደረሰ ወይም ደረሰች ይባላል።
ይዩ
መደብ:ስነ ጥበብ
ገርንዚ
300px|thumbnail|የገርንዚ ሥፍራ
ገርንዚ ከፈረንሳይ አገር አጠገብ የሚገኝ የዩናይትድ ኪንግደም ደሴት ነው። ከሌሎች ቅርብ ከሆኑት ትንንሽ ደሴቶች ጋራ የገርንዚ ጠቅላይ ግዛት ይባላል።
መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
የምርመራ ምህንድስና
የምርመራ ምህንድስና የግንባታ አካላት የሚፈለግባቸውን ጥቅም ሳይሰጡ ለአገልግሎት ከታቀደላቸው ጊዜ በፊት በመፍረስ አገልግሎት መስጠት ሲያቆሙ፣ እንዲሁም የመፍረስ አደጋው በሰው ወይም በንብረት ላይ አደጋ በሚያደርስበት ጊዜ የግንባታ አካሉን አወቃቀር ፣ የተሰራበትን ቁስ ፣ የግንባታውን ጥናት እንዲሁም መሰል ተዛማጅ ጉዳዮችን በመመርመር ተጠያቂ የሚሆነውን አካል ለማወቅና የፍርድ ሂደትን ለማገዝ የሚያገለግል የሲቪል ምህንድስና ዘርፍ ነው። ከዚህም በተጨማሪ ይህ የምህንድስና ዘርፍ ከምርመራ ውጤቶች በመነሳት የግንባታ ቁሶችን ወይም የግንባታ አካላት ጥራትን እንዲሁም የግንባታ አካላት አወቃቀርን የማሻሻል ስራዎን ለመስራት የሚያስችል የሲቪል ምህንድስና ዘርፍ ነው። ልዮ የሆነ የባለቤትነት ፍቃድ (patent) ያላቸውን የግንባታ ቁሶች ፣ አካላት ፣ ወይም የግንባታ ዘዴዎች የፍቃድ ባለቤቱን ይሁንታ ሳያገኙ በሚፈጸሙ ግንባታዎች ላይ የባለቤትነት ጥያቄዎችን ለመመለስ በሚደረጉ ህጋዊ ሂደቶች ላይ ይህ የምህንድስና ዘርፍ ቁልፍ ቦታ አለው።
መደብ:ምርመራ ምህንድስና
ፓዌ ወረዳ
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
አባይ በለጠ
አባይ በለጠ ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ድምፃዊ የነበረ ሲሆን ለስላሳ ወይም የትካዜ ዜማዎች በመጫወት ይታወቃል።
10 October
10 October በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ መስከረም 30 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
አባይ በለጠ
የህይወት ታሪክ
አባይ በለጠ በ፲፱፻፶፬ ዓ.ም. አሪዞና የምሽት ክበብ ውስት በድምፃዊነት ተቀጥሮ ድምፁን ከሙዚቃ ጋር ሲያርቅ ከቆየ በኋላ በዚያው ዓመት በጦር ሠራዊት ክፍል በድምጻዊነት ተቀጥሮ ለ፲፱፻፶፭ ዓ.ም. መግቢያ እንቁጣጣሽ በዓል በመድረክ ላይ ወጥቶ በሕዝብ ፊት መጫወት ጀመረ። ሙዚቃን እንዲወድ በይበልጥ ስሜት ያደረበት እራሱ መጫወት ከጀመረ በኋላ እንደሆነ አባይ ይናገራል።
ያላዞረ ሲዞር አደረ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አባይ በለጠ
የሥራዎች ዝርዝር
እስከ ፲፱፻፶፯ ዓ.ም. ድረስ ፲፫ ያህል ዜማዎችን ተጫውቷል። ከእነርሱም መካከል «የአዲስ አበባ ውበት»፣ «ምነው ብታስቢ» እና «ሳገኝ ከተፍ ያለች» የሚባሉት ይገኙበታል።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
10 October
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
እናና ዱባለ
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ሙዚቀኞች
የምሮጥበት ሜዳ የምወጣበት ቀዳዳ የለም
የምሮጥበት ሜዳ የምወጣበት ቀዳዳ የለም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የምሮጥበት ሜዳ የምወጣበት ቀዳዳ የለም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዶሮ ሚካኤል
ዶሮ ሚካኤል ከቦሌ ዋሻዎች በስተ ምስራቅ ሲገኝ፣ ከአቃቂ ወንዝ በስተግራ ይገኛል። ይህ ቦታ አንድ አንድ ጊዜ ገላን በመባል ይታወቃል። ከ1870-1872 ዓ.ም. በዚህ ቦታ ይገኝ ከነበሩት ዋሻዎች አንዱ በካቶሊኩ ፋዘር ጉግሊሞ ማሳያ እንደ ቤተ መቅደስ አገልግሏል። ከካቶሊኩ ቤተመቅደስነት በፊት ዋሻው ለቤተክርስቲያንነት ያገልገል ነበር
ለላም ጥጃዋ ለአህያ ውርንጭላዋ
ለላም ጥጃዋ ለአህያ ውርንጭላዋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ዶሮ ሚካኤል
።
ማጣቀሻ
መደብ: አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት መደብ: ሸዋ
ለላም ጥጃዋ ለአህያ ውርንጭላዋ
ትርጉሙ
ሁሉም ለራሱ።
መደብ:ተረትና ምሳሌ
እውነቱን ተናግሮ የመሸበት ማደር
እውነቱን ተናግሮ የመሸበት ማደር የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውነቱን ተናግሮ የመሸበት ማደር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኮላ ኡዋይስ
ኮላ ኡዋይስ ከ316 እስከ 320 ዓም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ  ንጉሥ ነበር።
የቲገርናቅ ዜና መዋዕል (1080 ዓም ተቀነባብሮ) በ316 ዓም እንደ ጀመረ ይመለከታል፣ ለ፬ ዓመት እስከ 320 ዓም ድረስ ገዛ ይላል። ሌሎቹ ምንጮች ሁሉ ፬ አመታት እንደ ገዛ በማለት ይስማማሉ።
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
1125 እ.ኤ.አ.
1120'erne
ጆርጅ ኦርወል
260px|thumbnail|ጆርጅ ኦርወል በ1935 ዓም
ጆርጅ ኦርወል (እንግሊዝኛ፦ George Orwell የብዕር ስም፣ ዕውነተኛ ስም ኤሪክ ብሌር Eric Blair) (1895-1942 ዓም) ዝነኛ የእንግላንድ ጸሓፊ ነበር።
መደብ:የእንግሊዝ ጸሓፊዎች
ጎመንዘር
ጎመንዘር (Brassica carinata) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ሰውን ፈላጊ በምርጫ ይሽነፋል
ሰውን ፈላጊ በምርጫ ይሽነፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሰውን ፈልግ በምርጫ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቦብ ዲለን
thumbnail ቦብ ዲለን (Bob Dylan) እውቅ አሜሪካዊ ዘፋኝ፣ ደራሲ እና አርቲስት ነው።
መደብ:የአሜሪካ ዘፋኞች Music ሮበርት ቦብ ዳይለን የዓመቱ የኖቤል ሽልማት ተሸላሚ አቀንቃኝ
ምንጭ፡- ;ታምራት ሀይሉ/ ;ቁም ነገር መፅሔት  2009 ዓ.ም
› Music ሮበርት ቦብ ዳይለን የዓመቱ የኖቤል ሽልማት ተሸላሚ አቀንቃኝ
Music
ሮበርት ቦብ ዳይለን የዓመቱ  የኖቤል ሽልማት ተሸላሚ አቀንቃኝ
የዓለማችን ከፍተኛው ክብርና ዝና የሚያጎናፅፈው የኖቤል ሽልማትን ለመሸመልም የታጨውና ሽልማቱም ይገባዋል የተባለው የዛሬ 20 ዓመት ነበር፡፡ በዘንድሮው የ2016 የኖቤል ሽልማት ላይ አሜሪካዊው አቀንቃበኝና የዘፈን ግጥም ደራሲ ቦብ ዳይልንን ይሸለማል ብሎ የጠበቀ አልነበረም- ራሱም ጭምር፡፡ ግን ሆነ፡፡ የመጀመሪያው የዘፈን ግጥም ፀሐፊና አቀንቃኝ ሆኖ የኖቤል ሽልማት አሸናፊ ሆኖ ተመረጠ፡፡
የስዊዲን የስነ ፅሑፍ አካዳሚ ባለፈው ሳምንት መጀመሪያ ላይ የ2016 የኖቤል ሽልማት አሸናፊ የሆነውን ቦብ ዳይለንን ስም ሲጠራ  ከጋዜጠኞች ግምት ውጪ ሆኖ ነበር፡፡ የአካማዳሚው ቋሚ ዋና ፀሐፊ  የሆኑት ሚስስ ሳራ ዴኑስ እንዳሉት ‹ በአሜሪካ የዘፈን ድርሰት ውስጥ አዲስ የመግለፅ ብቃት ያለው ደራሲ› ሲሉ ነበር ያስተዋወቁት፡፡
የ75 ዓመቱ አንጋፋ አርቲስት ቦብ ዳይለን ከግማሽ ምዕተ ዓመት በላይ በፖፕ ሙዚቃ ውስጥ ከፍተኛ ተፅዕኖ ፈጣሪ የሆነ ባለሙያ ነው፡፡  የስዊዲን አካዳሚ ባወጣው መግለጫ ላይ እንዳመለከተው ‹‹ቦብ ዳይለን በስራው ተምሳሌት የሆነ ስራ የሰራ ሰው ነው፡፡ በግጥሙ ስዕል መሳል የሚችል ነው፡፡›› የአካዳሚው አባል የሆኑት ፒተር ዋትስበርግ ‹‹ቦብ ዳይለን ማለት በአሁኑ ወቅት በህይወት ያለ ባለቅኔ ነው› ታዋቂው የኒውስ ዊክ መፅሔት የቦብ ዳይለንን በየኖቤል ሽልማት ማሸነፍ ተከትሎ "The Einstein of pop music." ነው ያለው፡፡
በአሜሪካ የፖፕ ሙዚቃ ውስጥ አይረሴ የሆኑ ዜማዎችን በማቀንቀን የሚታወቀው ቦብ ዳይለን በአሜሪካውያን ዘንድ እንደ ብሔራዊ መዝሙር የሚዘፈኑ የተለያዩ ተወዳጅ ድርሰቶችን ሰርቶ በማንጎራጎር ይታወቃል፡፡ በዘፈኖቹ የተመሰጡ ሌሎች አዘቀንቃኞችም የዳይለንን ዘፈኖች በተለያዩ መድረኮች ላይ በማንጎራጎር ለዘፈኖቹ ያላቸውን አድናቆት ሲያሳዩ ተስተውሏል፡፡ ዳይለን ካቀነቀናቸውና በበርካታ አሜሪካውያን ዘንድ ከሚታወቁት ዘፈኖቹ መሀከል ‹"Blowin 'In the Wind," "The Times They Are A-Changin" and "Like a Rolling Stone." ተጠቃሾች ናቸው፡፡
ቦብ ዳይለን የዘንድሮውን በሥነ ፅሑፍ ዘርፍ የኖቤል ሽልማት ከማግኘቱ በፊት በርካታ ሽልማቶችንና እውቅናዎችን ተጎናፅፏል፡፡  ሁለት የክብር ዶክተሬትት ድግሪ ከሁለት የአሜሪካ ዩኒቨርሲቲዎች ያገኘው ዳይለን እ.ኤ.አ በ2008  በሙዚቃ ስራዎቹ  በብዙዎች ዘንድ ለፈጠረው  ተፅእኖ የፑልቲዘር ሽልማትን ተቀብሏል፡፡ እ.ኤ.አ ደግሞ የአሜሪካ ከፍተኛውን ለሲቪሎች የሚሰጠውን የነፃነት መዳሊያ ከሀገሪቱ ፕሬዚዳንት ባራክ ኦባማ ተቀብሏል፡፡ የዋንጫ ሽልማቶቹና የክብር ሰርተፍኬቶቹን ሳንቆጥር በሙዚቃውና በፊልሙ ዘርፍ  የተለያዩ ሽልማቶችን አግኝቷል፡፡ የ11 የግራሚ አሸናፊ፤የጎልደን ግሎብ ተሸላሚና የአካዳሚ አዋርድ አሸናፊ የሆነው ቦብ ዳይለን ለተለያዩ ፊልሞች ማጀቢያ በሰራው የሙዚቃ ስራውም ተሸላሚ ሆኗል፡፡
ሜይ 24 ቀን 1941 እ.ኤ.አ  የአይሁድ ዝርያ ካላቸው ቤተሰቦቹ በአሜሪካ ሜኖሶታ የተወለደው ሮበርት ቦብ ዳይለን እስከ 1950 ዎቹ አጋማሽ ድረስ በትምህርት ቤት ቆይታው የሮክ ኤንድ ሮል ሙዚቃዎችን ይጫወት ነበር፡፡  እ.ኤ.አ ከግሪን ዊች ወደ ኒዩዎርክ የመኖሪያ አድራሻውን የቀየረው ዳይለን በኒዩዎርክ የምሽት ክበቦች ውስጥ በጊታሩ እየታጀበ ልዩ ልዩ ሙዚቃዎችን ያቀርብ ነበር፡፡ ዳይለን ለመጀመሪያ ጊዜ  ጆአና ከምትባል ወጣት ጋር በፍቅር የወደቀው በምሽተ ክበብ ውስጥ ይሰራ በነበረበት ጊዜ ሲሆን ጆአን የፍቅር ዜማዎች በዳይለን አጃቢነት ታቀነቅን ነበር፡፡ እርሱ ግን በሚፅፋቸው ግጥሞችና በሚያቀነቅናቸው ዜማዎቹ  እራሱን እንደ ፓለቲካ አቀንቃኝ ይገልፅ እንደነበር የህይወት ታሪኩ ያስረዳል፡፡ በዘፈኖቹ ይዘት ያልተደሰቱ ሰዎች ባቀነባበሩበት ክስም ወደ ማረሚያ ቤት ተወስዶ ነበር፡፡ ዳይለን ከጆአና ጋር ሆኖ ታላቁ የነፃነት ሰልፍ በተባለውና እ.ኤ.አ በ1963 በዋሽንግተን ዲሲ በተካሄደበት ወቅት በጋራ ባቀነቀኑበት ወቅት ታላቅ አድናቂዎት አግኝተው ነበር፡፡
የቦብ ዳይለን አልበሞች በከፍተኛ ደረጃ የሚሸጡና እስከ ቅርብ ዓመታት ድረስ የሙዚቃ ሽያጭ ሰንጠረዡ ላይ ይገኙ ነበር፡፡  ባለፉት 50 ዓመታት ተደማጭ ከነበሩት አልበሞቹ መሀከል "Rolling Stone" ranks two Dylan albums - "Blonde on Blonde" and "Highway 61 Revisited"  በከፍተኛ ደረጃ ተወዳጆች ናቸው፡፡ ከ100 ሚሊዮን በላይ የአልበም ሽያጭ በማስመዝገብም ሪከርድ አስመዝግቧል፡፡ የሙዚቃ ብቻ ሳይሆን የስዕል ችሎታ ባለቤት የሆነው ዳይለን የሳላቸው ስዕሎች በታላላቅ የስዕል ማሳያ ሙዚየሞች ውስጥ ቦታ አግኝተዋል፡፡
ዳይለን እ.ኤ.አ በ1966 ከሞተር ሳይክ ላይ ወድቆ አደጋ ከደረሰበት በኋላ ለተወሰኑ ዓመታት ከሙዚቃ ስራው ራሱን አግልሎ ነበር፡፡ከመጀመሪያ ሚስቱ ሳራ ላውረንስ ጋር በመሆንም ልጆቹን በማሳደግ ነበር ጊዜውን ያሳልፍ የነበረው፡፡ ያም ሆኖ ግን ይህ ጊዜ ተወዳጅና አይረሴ ስራዎችንና ድርሰተችን እንዲፅፍ የተመስጦ ጊዜው እንደነበር የሙያ ባልደረቦቹ ይናገራሉ፡፡ የቦብ ዳይለን አስቸጋሪ ጊዜያዓት የጀመሩት በ1970ዎቹ ከባለቤቱ ጋር ተከለያየ በኋላ ነው፡፡ ሃይማኖቱን የቀየረው ዳይለን  ሁለት መንፈሳዊ አልበሞችን አሳትሟል፡፡ ሀይማኖታዊ የመዝሙር ስልቱንም በአር ኤንድቢ በመጫወት ለመንፈሳዊ ሙዚቃ የራሱን አስተዋፅኦ ማበርከቱን ብዙዎች ያምናሉ፡፡ ያም ሆኖ ግን ከትዳር ፍችው ጋር በተያያ ዘ የአልኮል ሱሰኛ ሆኖ ነበር፡፡ በሙዚቃ ስራው አድናቂዎችን ለጥቂት ዓመታት ለማስደሰት ባይችልም ራሱን ከሙዚቃ ስራ ለማግለል ግን ሳይችል ቀርቷል፡፡ ጊታር፤ሐርሞኒካና ኪ ቦርድ የሚጫወተው ቦብ ዳይለን ለዜማ ፈጠራውም እነዚህኑ መሳሪያዎች እንደሚጠቀም ይታወቃል፡፡ የአምስት ልጆች አባት የሆነው ዳይለን ማሪያ የተባለች ልጅንም በጉዲፈቻ ያሳድጋል፡፡
ኤውላጥ
ኤውላጥ ማለት በዕብራይስጥ መጽሐፍ ቅዱስ (ብሉይ ኪዳን) የሚጠቀስ አገርና ግለሰቦች ነው።
ኮልማን ሪሚድ
' የ አየርላንድ  ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ኤውላጥ
በኦሪት ዘፍጥረት 2፡10-12 የዔድን ገነት ሲገልጽ፦
ከዚህ በኋላ በምዕራፍ 10 የኖኅ ልጆች ሲዘረዘሩ 2 «ኤውላጥ» የተባሉ ሰዎች ይገኛሉ። አንዱ  የኩሽ ልጅ ሲሆን ሌላው ደግሞ የዮቅጣን ልጅ ይባላል። አገሩ ኤውላጥ በአረቢያ በረሃ ምዕራብ ስሙን ያገኘው ከዮቅጣን ልጅ ነበር።
እንዲህ ያለ ኤውላጥ አገር በአረቢያ በረሃ ውስጥ በዘፍጥረት 25፡18 እንደገና ይጠቀሳል፤ የእስማኤላውያን ነገዶች መኖሪያ «ከኤውላጥ በግብፅ ፊት ለፊት እስከምትገኝ እስከ ሱር ድረስ ወደ አሦር በምትወስደው መንገድ ላይ ነበረ»። መጽሐፈ ሳሙኤል ቀዳማዊ 15፡7 ደግሞ እንዲህ ይጠቅሰዋል፦ «ሳኦልም አማሌቃውያንን ከኤውላጥ ጀምሮ በግብፅ ፊት እስካለችው እስከ ሱር ድረስ መታቸው»።
ከመጽሐፍ ቅዱስ ውጭ ባለው ሥነ ጽሑፍ፣ በሐሳዊ ፊሎ ታሪክ መሠረት፣ ከኢያሱ ወልደ ነዌ ዘመን በኋላ ቄኔዝ የእስራኤል ዳኛ ሲሆን አሞራውያን ጣኦታታቸውን ለመሥራት ዕንቁ ከኤውላጥ አገር አገኙ ይላል።
ኪታብ አል-ማጋል እና የመዛግብት ዋሻ የሚባሉት መጽሓፍት እንደሚሉ፣ አሕዛብ ከባቢሎን ግንብ ሲበተኑ የኤውላጥ ዮቅጣን ልጆች ከተማና መንግሥት ከወንድሞቹ ሣባና ኦፊር አጠገብ ሠሩ።
መደብ:ታሪካዊ አገሮች መደብ:የእስያ ታሪክ መደብ:የኖህ ልጆች
ቦብ ዲለን
በ1980ዎቹ መጀመሪያ ላይም ሁለተኛ ሚስት አግብቶ ሙሉ ጊዜውን ለሙዚቃ ስራ የሰጠው ቦብ ዳይለን በተከታታይ የሙዚቃ ኮንሰርቶችን በተለያዩ ከተሞች በማካሄድ የቀድሞ ዝናውን ለመመለስ ችሏል፡፡ "Never Ending Tour,"  የሚል ስያሜ ያለው  100 ኮንሰርቶችን በማካሄድም  አድናቆትን አግኝቷል፡፡
›
አንጒላ
300px|thumbnail|የአንጒላ ሥፍራ
አንጒላ በካሪቢያን ባህር የሚገኝ ደሴትና የዩናይትድ ኪንግደም ባሕር ማዶ ግዛት ነው።
መደብ:ስሜን አሜሪካ መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ፖድጎሪጻ
ፖድጎሪጻ (Подгорица) የሞንቴኔግሮ ዋና ከተማ ነው።
thumb|250px|የፖድጎሪጻ ሥፍራ
በ1995 ዓ.ም. በተደረገ ቆጠራ መሠረት የሕዝቡ ቁጥር 136,473 ነበር።
«ፖድጎሪጻ» ማለት «ከጎሪጻ ሥር» ማለት ነው። «ጎሪጻ» ማለት ደግሞ «ትንሽ ተራራ» ሲሆን ቅርብ የሆነ ኮረብታ ስም ነው።
ፖድጎሪጻ መጀመርያ Bizirminium («ቢዚርሚኒዩም») ተባለ። ከ12ኛው ምዕተ ዓመት ጀምሮ «ሪብኒጻ» (Рибница) ተብሎ ከ1318 ዓ.ም. ጀምሮ «ፖድጎሪጻ» በሚለው ስም ታወቋል። ሆኖም ከተማው ከ1937 እስከ 1984 ዓ.ም. ድረስ «ቲቶግራድ» (Титоград) ተሰይሞ ነበር።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአውሮፓ ከተሞች
እንደ አውሮፓውያን የዘመን አቆጣጠር
እንደ አውሮፓውያን ዘመን አቆጣጠር ወይም እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር (በአጭሩ እ.አ.አ.)  የሚለው ሃረግ ከፊቱ ወይም ከኋላው የተጠቀሰው ዓመት በተለምዶው የአውሮፓውያን የሚባለው እና በግሪጎሪ አስራ ሦስተኛ (እንግሊዝኛ: Pope Gregory XIII) የተጀመረውን የግሪጎሪያዊያን አቆጣጠር መሆኑን ይገልጻል።
መደብ:ካሌንዳር
ሺንሺ
እንደ ነገሡ ይባላል። በኋላ ንጉሡ ዳንጉን አዲስ «ጎጆሰን» የተባለ መንግሥት ጀመረ (2108 ዓክልበ.)። ሆኖም በይፋዊ አቆጣጠር ይህ በ2341 ዓክልበ. ሆነ (ደቡብ ኮርያ)፤ ወይም በ 2900 ዓክልበ. ግድም (ስሜኑ)።
መደብ:ኮሪያ መደብ:የእስያ ታሪክ
ኤንሊል-ባኒ
ኤንሊል-ባኒ በሱመር የኢሲን ሥርወ መንግሥት ፲ኛው ንጉሥ ነበረ (1772-1749 ዓክልበ. የነገሠ)። የኤራ-ኢሚቲ ተከታይ ነበረ።
«የቀድሞ ነገሥታት ዜና መዋዕል» የሚባለው ጽላት ስለ ኤንሊል-ባኒ እንዲህ ይላል፦
በሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር ላይ ፳፬ ዓመታት እንደ ነገሠ ሲለን፣ ፲፮ ዓመት ስሞች ያህል ይታወቃሉ። ከነዚህ መካከል፦
ብዙ ሌሎች ዓመታት የወርቅ ጣኦታት ስለማሥራታቸው ተሰየሙ።
የኤንሊል-ባኒ ጽላት እንዲህ ይላል፦
በአስናፈር (677-638 ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ) መጻሕፍት ቤት አንድ ሕክምናዊ ሰነድ «የሰው አዕምሮ እሳት ሲኖረው» ተገኝቶ ኤንሊል-ባኒን ይጠቅሳል። «ፍቱንና ተግባራዊ ቅባቶችና ልቊጦች፣ ከማየ አይኅ አስቀድሞ በሹሩፓክ በኖሩት ሊቃውንት ዘንድ፤ የኒፑር ሊቅ ኤንሊል-ሙባሊት በኤንሊል-ባኒ ፪ኛ ዓመት ዘገበው።»
የኤንሊል-ባኒ ተከታይ ዛምቢያ ነበር፤ የዛምቢያ አባት ስም አይታወቅም።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:የኢሲን ነገሥታት
አሰፉ ደባልቄ
right|400px|thumb| አሰፉ ደባልቄ አሰፉ ደባልቄ የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ስትሆን ብዙ ዘመናዊና ባህላዊ የሙዚቃ ስራዎችን በማቅረብ ትታወቃለች።
ለሌለው ምን ትለው
ለሌለው ምን ትለው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አሰፉ ደባልቄ
የህይወት ታሪክ
አሰፉ የተወለደችው ጎንደር ውስጥ ነው። አዳርቃኝ   ጥሩ ዘፋኝ ነች
ማጣቀሻዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ሰማይ አትረስ ንጉስ አትክሰስ
ሰማይ አትረስ ንጉስ አትክሰስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ለሌለው ምን ትለው
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
እውነት ትዘገያለች እንጂ አትቀርም
እውነት ትዘገያለች እንጂ አትቀርም የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውነት ትዘገያለች እንጂ አትቀርም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ያላየ ልጅ ዳቦ ፍሪዳው
ያላየ ልጅ ዳቦ ፍሪዳው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያላየ ልጅ ዳቦ ፍሪዳው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ዌርጊሊዩስ
ዌርጊሊዩስ (ሮማይስጥ፦ Publius Vergilius Maro /ፑብሊዩስ ዌርጊሊዩስ ማሮ/) ከ78 ዓክልበ. እስከ 27 ዓክልበ. ድረስ የኖረ የጥንቱ ሮሜ ባለቅኔና ደራሲ ነበር።
ያላየ ልጅ ዳቦ ፍሪዳው
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዌርጊሊዩስ
መደብ:ጸሓፊዎች መደብ:የሮሜ ሰዎች
ለሌባ ቅሌት ልብሱ ነው
ለሌባ ቅሌት ልብሱ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ገብረ መስቀል ላሊበላ
ዓፄ ገብረመስቀል ላሊበላ ከ1181 እስከ 1221ዓ.ም. የኢትዮጵያ ንጉሠ ነገሥት የነበሩ ሲሆን በዓለም ደረጃ ታዋቂ የሆኑቱን የአለት ውቅር የሆኑትን የላሊበላ አብያተ ቤተ ክርስቲያን ሕንጻወች በማስገንባት ይታወቃሉ. ። ላሊበላ በትክክለኛ አጻጻፍ  ላል-ይበላል ሲሆን ቃሉ በጥንቱ አገውኛ ‹‹ ማር ይበላል ማለት ነው›› «ንቦች ሳይቀሩ ንጉስነቱን እውቅና ሰጡ» ማለትም ነው።
ንጉስ ላሊበላ፣ ቡግና ውስጥ በሮሃ ወይንም አደፋ እንደተወለዱ ትውፊት አለ። ህጻኑን «ላሊበላ» ያለቸው እናቱ ስትሆን ይህም ምክንያቱ ህጻን እያለ ንቦች ከበውት በማየቷ ለወደፊቱ የኢትዮጵያ ንግሠ ነገሥት ለመሆኑ ምልክት ይሆናል ብላ በመተንበዮዋ ነበር። ከትውፊት አንጻር የወደፊቱ ንጉስ ከአጎቱ ታታዲም እና ከራሱ ወንድም ንጉስ ሐርቤ ጋር ባለ መስማማቱ ለስደት ተዳረገ። በመሃከሉ ግማሽ እህቱም ልትገለው መርዝ አጠጥታው ነበር። ከዚህ ሁሉ ፈተና በኋላ በራሱ በወንድሙ በንጉሱ ሐርቤ ዘመን ንጉስ ለመሆነ ስለበቃ፣ ወደ ስልጣን የወጣው በጦርነት እንደነበር ታሪክ አጥኝው ታደሰ ታምራት ይናገራል
ኢየሩሳሌም በመስሊሞች በ1187ዓ.ም. ሲያዝ፣ ላሊበላ በአይነ ህሊናው እየሩሳሌምን እንደተመለከተና አዲስ እየሩሳሌምን በኢትዮጵያ ለመገንባት ፍላጎት እንዳደረበት  በታሪክ ይጠቀሳል። ስለሆነም ለዚህ ተግባር አሁን ላሊበላ የሚባለውን ድንቅ የአለት ፍልፍል ከተማ ለማሰራት ተሰማራ። ከላሊበላ አቅድ አንጻር ይህ አዲሱ ከተማ ኢየሩሳሌምን መምሰል ስላለበት ብዙ ቦታዎቹ ከዚህ አቅድ አንጻር ተሰይመዋል። ለምሳሌ በአካባቢው የሚፈሰው ወንዝ ዮርዳኖስ ወንዝ በመባል ይታወቃል። አዲሱ ከተማ ሮሃ፣ ከ12ኛው እስከ 13ኛው ክፍለ ዘመን የኢትዮጵያ ዋና ከተማ በመሆን አገልግሏል።
250px| ዓፄ ላሊበላ ያስገነባው የሮሃ ከተማና የአለት ውቅር ቤተከርስቲያኖቹ
ላሊበላ እኒህን11አብያተ ክርስቲያናት እንዴት እንዳስገነባ ዝርዝር መረጃ የለም። በኋላ የተጻፈው ገድለ ላሊበላ  እንደሚለው ቤተ ክርስቲያኖቹ በመላዕክት እርዳታ ብቻ ላሊበላ ከአለት እንደፈለፍላቸው ያሰፍራል
ማጣቀሻ
መደብ: የኢትዮጵያ ነገሥታት መደብ: ላሊበላ
እውነት የተናገረ በመርከብ የተሻገረ
እውነት የተናገረ በመርከብ የተሻገረ የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውነት የተናገረ በመርከብ የተሻገረ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ናኒ
ናኒ ወይም ናኔ በሱመራዊ ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ ከኡሩክ ነገሥታት ቀጥሎ የሱመርን ላዕላይነት ለከተማው ለኡር ያዘው። ይህ የኡር 2ኛ ሥርወ መንግሥት መጀመርያ ንጉሥ ይባላል።
በዝርዝሩ ላይ ለ120 (ወይም እንደ ሌላ ቅጂ ለ54) ዓመታት ነገሠ፤ እነዚህ ቁጥሮች ግን ምንም ታማኝነት የላቸውም። እንደዚያ ረጅም ዘመን እንደ ነበረው አይመስልም። ከናኒ በፊት የነበረው የኡሩክ 2ኛው ሥርወ መንግሥት መጨረሻ ንጉሥ አርጋንዴአ ሲባል፣ የአርጋንዴአ ስም ከሌላ ቅርስ ወይም ምንጭ ፈጽሞ አልተገኘምና ምናልባት ላዕላይነቱን ያልገዛ የኡሩክ ከንቲባ ብቻ ይሆናል። መጨረሻው ከሥነ ቅርስ የታወቀው የኡሩክ 2ኛ ሥርወ መንግሥት ንጉስ ሉጋል-ኪኒሼ-ዱዱ ሲሆን ናኒ ላዕላይነቱን የያዘው ከእርሱ ይመስላል።
የናኒ ስም አለዚያ የሚታወቀው የቱማል ጽሑፍ በተባለው ሰነድ ውስጥ ይጠቀሳል። በዚህ በኩል ናኒ የኒፑር መቅደስ እንደ ጠገነ ሲለን፣ እንግዲህ የሱመርን ላዕላይነት በውነት እንደ ያዘ ይመስላል። ልጁ መስኪአጝ-ናና ተከተለው።
መደብ:የሱመር ነገሥታት
ኢጎር ስትራቪንስኪ
300px|thumb|ኢጎር ስትራቪንስኪ ኢጎር ስትራቪንስኪ (ሩስኛ፦ И́горь Страви́нский ) ከ1874 እስከ 1963 ዓም የኖረ የሩስያና በኋላ የፈረንሳይ በመጨረሻም የአሜሪካ የክላሢካል ሙዚቃ አቀነባባሪና ደራሲ ነበሩ።
UFO
thumb|250px|ጠፈረኞች በወና ፈለክ UFO (አጠራር፦ /ዩፎ/) በ1970 እ.ኤ.አ. እንግሊዝ አገር የተሠራ ሳይፋይ ቴሌቪዥን ተከታታይ ሲሆን ከአሥር ዓመት በሗላ በ1980 እ.ኤ.አ. (በልብ ወለዱ እንደ መሠላቸው) ከውጭ ኮከብ ከመጡ በራሪ መኪኖች ጋር ጦርነት የሚደረግበት ጊዜ ሆነ። ከአሥር አመት ብቻ ወደፊት ሴቶች ሐምራዊ ፀጉሬ ለብሰው እጨረቃ ላይ ሲሰሩ ይሆናል የሚል አዝናናኝ ትርዒት ሆኗል፣ እስካሁን ልዩ ወዳጅነት አገኝቷል። ስለ ክፍሎቹ ትክክለኛ ቅድም-ተከተል ግን ክርክሮች ኖረዋል። መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒትመደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ጎቢል
300px|thumb|ጎቢል ጎቢል (Gardenia ternifolia) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
የጋዜጠኛ መሃመድ ስራጅ አጭር የህይወት ታሪክ
•	ሙሉ ስም ከነአያት፡___መሃመድ ስራጅ ዋበላ •	እምነት፡- ሙስሊም •	ዕድሜ፡__38 •	ጾታ፡__ወንድ •	ዜግነት፡- ኢትዮጵያዊ •	አሁን የሚሰራው ሥራ (መስሪያ ቤት)፡- የማስታወቂያ ባለሙያ፤ደራሲ፤የማህበረሰብ አንቂና ጋዜጠኛ ሲሆን በአዋሽ 90.7 ኤፍ ኤም ራዲዮ ጣቢያ በዋና ስራ አስኪያጅነት እየሰራ ይገኛል፡፡ የት/ ደረጃ፡- የመጀመሪያ ድግሪ በቋንቋና ስነ-ጽሁፍ ፤በሁለተኛ ድግሪ በማህበረሰብ ጥናት (Sociology) በአሁን ሰአት ደግሞ በሚችጋን ዩኒቨርሲቲ Leadership and Management (Leading People and Teams Specialization) Masters Program From University of Michigan.
የስራ ልምድ፡_ ከ19/97 ዓ.ም ጀምሮ እስካሁኗ ሰአት ድረስ 18 አመት በተለያዩ የመንግስትና የግል ተቋማት ከባለሙያ እስከ ከፍተኛ ሃላፊነት፤በግል ስራ ድርጅት አስተዳደር፤በጋዜጠኝነትና በማህበረሰብ አንቂነት እየሰራ ሲሆን በአሁን ሰአትም በአለም አቀፍ ተደማጭነት ባለው ተወዳጅና ተመራጭ የራዲዮ ጣቢያ አዋሽ 90.7 ኤፍ ኤም ራዲዮ በስራ አስኪያጅነት እየሰራ የሚገኝ ሲሆን በአመራሩም በሃገራችን ካሉ ሚዲያዎች በዚሁ አመት በኢትጵ ብዙሃን መገናኛ ተሸላሚ እንዲሆን አድርጓል፡፡ •	ጋዜጠኛ መሃመድ ስራጅ ከ1997 ዓ.ም ጀምሮ እስካሁኗ ሰአት ድረስ ሃገሩን በተሰማራባቸው ዘርፎች በታማኝነት፤በቅንነትና ያለ አድሎ በማገልገል ላይ ይገኛል፡፡ በጋዜጠኝነትና በተለያዩ የስራ ዘርፎች ከ18 አመታት በላይ ያገለገለ ሲሆን በዋናነት ከሰራባቸው የሚደያ ተቋማቶች መካከል የኢትዮጵያ ራዲዮና ቴሌቭዥን፤በፋና፤ በዋልታ፤በኢ.ቢ.ኤስ፤በኤፍ.ኤም.አዲስ 97.1፤በአሐዱ ኤፍ.ኤም.94.3፤በአሁኑ ሰአት ደግሞ በአዋሽ 90.7 ኤፍ.ኤም በስራ አስኪያጅነት እየሰራ ይገኛል፡፡ •	ጋዜጠኛ መሃመድ ሃገሩን በተለያዩ ዘርፎች ማለትም በተለያዩ ከዝቅተኛ እስከ ከፍተኛ የሃላፊነት ቦታዎች ሰርቷል፤በማህበረሰብ አንቂነት፤በበጎ ፍቃድ አገልግሎት ስራዎች፤ከግለሰብ አስከ ክልልና ብሔሮች መካከል በእርቅና በሰላም፤በባህልና በቱሪዝም፤በሐይማኖት አብሮነት፤በዲሞክራሲና ኢኮኖሚ ግንባታ፤በስራ ባህል መዳበር፤
•	የኢትዮጵያ ኩላሊት ህሙማን እጥበት ማህበርን በመመስረት፤ገንዘብ በማሰባሰብና በመደገፍ፣ የብሔራዊ ደም ባንክ አገልግሎትን በመደገፍና ደም በማሰባሰብ፣ በጎዳና ላይ ህጻናቶች በበርካታ የህብረተሰባዊ ድጋፍ አገልግሎቶች ላይ ተሳትፎ በማድረግ እና በማህበራዊ ጉዳዮች በመንቀሳቀስ አመርቂ ተግባራትን እያከናወነ ይገኛል፡፡ በተለይ የህጻናት ማሳደጊያዎችን ገቢ በማሰባሰብ፤በመደገፍና በማስተባበር የጎዳና ተዳዳሪዎችን በመመገብና ከሱሰኝነት እንዲላቀቁ በማድረግ፤ በትምህርት፣ በጤና፣ በጋብቻ እና በኢንተርፕርነሮች ዘርፎች ባለሞያዎችን በማስተባበር በነጻ ስልጠና ለተለያዩ ተቋማትና ግለሰቦች እየሰጠም እያሰጠም ይገኛል፡፡
•	ጋዜጠኛና ደራሲ መሃመድ ስራጅ በተለያየ ጊዜያት ከ500,000 ሰው በላይ ጊዜያዊ የስራ እድል ፈጠራ፤በአወንታዊና ሀገራዊ አስተሳሰብ፤በተለያዩ ሃገር በቀል ፕሮጀክቶች፤በሀገርና በስብእና ገጽታ ግንባታ፤በህዳሴ ግድብ ገቢ ማሰባሰብ፤በ6ተኛው ሃገር አቀፍ ምርጫ፤በሰሜኑ አካባቢ በተከሰተው ጦርነት ከገቢ ማሰባሰብ እስከ የጦር ዘገባ፤
•	ለተከታታይ 10 አመታት በተለያዩ በክልልና በማህበረሰብ ራዲዮ፤በሚኒ-ሚዲያና በተለያዩ ክበባት በተግባቦት፤በመሰራዊ ጋዜጠኝነት፤በራስ ማሰተዳደር እና በሌሎች የህይወትና የስራ ክህሎቶች ከ1,5000 ሰው በላይ በነጻ ስልጠና በመስጠት፤በኮቪድ-19 የግንዛቤ ፈጠራና ገቢ ማሰባሰብ፤የየክልል ልማት ማህበሮች ገቢ ማሰባሰብ፤በህገ-ወጥ ስደት፤በአረንጓዴ አሻራ፤በዲፕሎማሲ፤በአዳዲስ ፈጠራና በቴክኖሎጂ፤በሃገራዊ መግባባትና የተለያዩ የአስተሳሰብ ከፍታን የሚያሳዩ ሃገር የሚያሻግሩ በራሱ ወጪ ስድስት(6)ታትመው ለንባብ የበቁ መጽሐፎች ‹‹ከሰማይ ውስጥ››፤‹‹ከፍታ››፤ ‹‹ጋብቻና ፍቅር››፤‹‹መሪ››፤‹‹ይመለከተኛል ኢትዮጵያ›› የተሰኙ መጽሃፎችን ለሃገሩ አንባቢዎች ያበረከተና ሌሎች በአሁን ሰአት ለህትመት የተዘጋጁ ከስምንት (8) በላይ እጅግ ትውልድን የሚቀይሩ አወንታዊ አስተሳሰብን፤የስራ ባህልን፤የቁጠባ ባህልን፤የንባብ ባህልንና የአብሮነት እሴትን የሚያዳብሩና ለጥናትና ምርምር መነሻ የሚሆኑ ዝግጅትና አርትኦት ስራቸው ጥንቅቅ ያሉ አእምሮን የሚለሙ መጽሃፎቶች በእጁ ላይ ይገኛሉ፡፡ ለነዚህም ስራዎቹ ምስክርነት መንግታዊና መንግታዊ ካልሆኑ ተቋማት ከመቶ ሰማንያ (180) በላይ የምስጋናና የምስክር ወረቀቶች በማህደሩ ላይ ይገኛሉ፡፡ ከዚህ በተጨማሪም ከ500,000 (ከአምስት መቶ ሺ) በላይ ተከታይ ባለው የግል ማህበራዊ ሚዲያ በመጠቀም አነቃቂና ሃገራዊ ሃሳቦችን በማንሳት ማህበረሰቡን በሃገር ፍቅር፤በመልካም ስነ ምግባር በማሳወቅ፤በመቀስቀስና ተአማኝ መረጃ በመስጠት ሃገሩ በፈለገችው ቦታዎች ሁሉ በፍትሃዊነት፤በታማኝነትና በልማታዊ አስተሳሰብ እስካሁኗ ሰአት ድረስ ሃገሩን በቁርጠኝነት እያገለገለ ይገኛል፡፡
•	ጋዜጠኛና ደራሲ መሃመድ ስራጅ በአሁን ሰአትም በአዋሽ 90.7 ኤፍ.ኤም ከስራ አስኪያጅነት በተጨማሪ ተወዳጅና ትውልድ ገንቢ የሆኑ ‹‹ከአባይ ጓዳ››፤ ‹‹ይመለከተኛል ኢትዮጵያ››፤ ‹‹አዋሽ ስፔሻል›› ፤ “አዋሽ ወቅታዊ”ና ሌሎችንም ፕሮግራሞችን በዋና አዘጋጅነት እየሰራ ይገኛል፡፡
1124 እ.ኤ.አ.
1120'erne
የምስራች በቃሏ መጣች
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ራባት
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 1,636,600 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 34.01667°N, -6.83333°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል። thumb|left|300px|በዘመናዊው ከተማ አጠገብ ያለው የቸላ ጥንታዎ ፍርስራሽ ሥፍራው መጀመርያው የተሠፈረ በ3ኛ ክፍለ ዘመን ክ.በ. ሲሆን ስሙ ቸላ ተባለ። በ32 ዓ.ም. ሮማውያን ያዙትና ስሙን ሳላ አሉት። ሮማውያን እስከ 242 ዓ.ም. ድረስ ከተማውን ይዘው የዛኔ ለበርበር ሕዝብ ግዛት ተመለሠ። በ1162 ዓ.ም. ሪባጥ (ራባት) ተብሎ ተሰየመ። በ1187 ዓ.ም. የአልሞሃድ መንግሥት ዋና መቀመጫ ሆነ።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአፍሪካ ከተሞች መደብ:ሞሮኮ
ማሪቱ ለገሰ
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ማርጋሬት ሚሸል
ማርጋሬት ሚቸል (እ.አ.አ. ከ1900-1949) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነበረች። በዋናነት እንግሊዝኛ: Gone with the Wind በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ያላዩት ነገር ክፉ አይደለም መልካምም አይደለም
ያላዩት ነገር ክፉ አይደለም መልካምም አይደለም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያላዩት ነገር ክፉ አይደለም መልካምም አይደለም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሰርገኛ መጣ በርበሬ ቀንጥሱ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ለልደት ያልሆነ ቀሚስ ይበጣጠስ
ለጥምቀት ያልሆነ ቀሚስ ይበጣጠስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኮርማክ ማክ አይርት
ኮርማክ ማክ አይርት ከ226 እስከ 266 ዓም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
en:Annals of the Four Masters ዘንድ የኮርማክ ዘመን በ226 ዓም እንደ ጀመረ፣ በ266 እንደ ሞተ ይዘግባል። (ሌሎቹ ምንጮች ግን ኮርማክን 40 ዓመታት ይሰጡታል)።
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ለልጅ ሲሉ ይበሉ ለወዳጅ ሲሉ ይጠሉ
ለልጅ ሲሉ ይበሉ ለወዳጅ ሲሉ ይጠሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እውነት ለግዜር ውሸት ለሳጥናኤል
እውነት ለግዜር ውሸት ለሳጥናኤል የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውነት ለግዜር ውሸት ለሳጥናኤል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሜሪ ማክግሬይ ሞሪስ
ሜሪ ምክጋሪ ሞሪስ (እ.አ.አ. 1951) ታዋቂ አሜሪካዊት ደራሲ ነች። በዋናነት እንግሊዝኛ: Songs In Ordinary Time በተሰኘው ስራዋ ትታወቃለች።
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ጄምስ ማክስወል
350px|thumb|ጄምስ ማክስወል ጄምስ ማክስወል (እንግሊዝኛ፦ James Maxwell 1823-1872 ዓም) የስኮትላንድ ፊዚሲስትና ሥነ ቁጥር ተመራማሪ ነበሩ።
መደብ:ፊዚሲስቶች መደብ:የስኮትላንድ ሰዎች መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች
አውጉስቶ ዴ ሉካ
265px|thumb|‪አውጉስቶ ዴ ሉካ‬
አውጉስቶ ዴ ሉካ (Augusto De Luca) (1፣ጁላይ 1955 እ.አ.አ.) የጣልያን ፎቶ አንሺ ነው።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የጣልያን ሰዎች መደብ:ኪነ ጥበብ
ያላዩት አገር አይናፍቅም
ያላዩት አገር አይናፍቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያላዩት አገር አይናፍቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የምበላው ሳጣ ልጄ ጥርስ አወጣ
የምበላው ሳጣ ልጄ ጥርስ አወጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የምበላው ሳጣ ልጄ ጥርስ አወጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ምኒልክ ወስናቸው
ምኒልክ ወስናቸው ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ድምፃዊ ሲሆኑ ጋሽ ጀምበሬ በመባልም ይጠራሉ።
የህይወት ታሪክ
በአዲስ አበባ ከተማ ተወልደው ሐረርጌ ያደጉት ምኒልክ ወስናቸው የ፪ኛ ደረጃ ትምህርታቸውን አጋምሰው ለ፭ ዓመታት ያህል በፈረንሣይ ትምህርት ቤት ካጠኑ በኋላ በ፲፰ ዓመት ዕድሜያቸው በቀ.ኃ.ሥ. ቲያትር ቤት በድምፃዊነት ተቀጠሩ።
መሬት ነክ ምህንድስና (ጂኦቴክኒካል ምህንድስና)
መሬት ነክ ምህንድስና የግንባታ አካላትን የሚሸከሙ አለቶችና አፈሮችን የምህንድስና ጠባይ የሚያጠና የሲቪል ምህንድስና ዘርፍ ነው። ይህ ዘርፍ ከአፈር ሳይንስ፣ ከቁስ ሳይንስ ፣ ከሜካኒክስ እንዲሁም የፍሰት ሳይንስ (hydraulics) እውቀቶችን በመጠቀም ደህንነታቸው የተጠበቀና የገንዘብ አቅምን ያገናዘቡ የግንባታ መሰረቶችን፣ የመጠበቂያ ግድግዳዎችን፣ ግድቦችን፣ ዋሻዎችን የመሳሰሉ የግንባታ አካላትን መንደፍና መገንባት ላይ ትኩረት ያደርጋል ።
የከርሰ ምድር ውሃን በተለያዮ ምክንያቶች ከመበከል የመጠበቅ እንዲሁም የቆሻሻ ክምችትን በአግባቡ ለመቆለልና ክምችቱ የአፈርና የከርሰ ምድር ውሃን እንዳይበክል የማድረግ ስራዎችም በዚሁ የምህንድስና ዘርፍ የሚተገበሩ ናቸው።
ምኒልክ ወስናቸው
የህይወት ታሪክ
የኢትዮጵያን ባህልና ሙዚቃ ስልት በሱዳን፣ በኡጋንዳ፣ በታንዛኒያ፣ በኬኒያ፣ በሶቭየት ሕብረትና በአሜሪካ በመሳሰሉት አገሮች በመዘዋወር ያስተዋወቁ የባህል አምባሳደር ነበሩ።
መሬት ነክ ምህንድስና (ጂኦቴክኒካል ምህንድስና)
የአፈርን የምህንድስና ጸባይ የማወቅ ተግባር ለመሬት ነክ መሃንዲሶች ፈታኝ ነው። በሌሎች የሲቪል ምህንድስና ዘርፎች የግንባታ ቁሶች ጸባይ (ለምሳሌ እንደ ብረት እና ኮንክሪት) በሚገባ የሚታወቅ ሲሆን፤ በግንባታ አካባቢ የሚገኝን የአፈር ጸባይ ማወቅ ግን ከተለዋዋጭነቱና በናሙና በሚደረጉ ሙከራዎች መፈተሽ የሚቻለው ከጠቅላላውን የተወሰነውን ብቻ በመሆኑ በጣም አዳጋች ነው።
ምኒልክ ወስናቸው
የህይወት ታሪክ
ምኒልክ የሚደነቁት ቀደም ሲል ባቀረቡት የአማርኛ ሙዚቃቸው ብቻ ሳይሆን የተዋጣላቸው ዓለም አቀፍ ወይም በሙዚቃ ባለሙያዎች አጠራር የኦፔራ ዜማዎችን የሚጫወቱ ልዩ ተሰጥኦ የነበራቸው የኪነ ጥበብ ፈርጥ ሲሆኑ ቀደም ሲል በሸክላ፣ ካሴትና ሲዲ ያስቀረጿቸው ሙዚቃዎች ለትውልድ የሚተላለፉ ቅርሶች ሆነው ሲዘከሩ ይኖራሉ።
መሬት ነክ ምህንድስና (ጂኦቴክኒካል ምህንድስና)
ከዚህም በተጨማሪ አፈር በጭነት ምክንያት የሚያደርገው የቅርጽ ለውጥ ከጫናው ጋር ቀጥተኛ ያልሆነ (nonlinear) ተዛምዶ ስላለው፤ ማለትም አነስተኛ እና ከፍተኛ ለሆኑ ጫናዎች የተለያየ ጥንካሬ(strength)፤ ጠጣርነት(stiffness)፤ የቅርጽ ለውጥ ስለሚኖረው፤ የአፈርን የምህንድስና ጸባይ በተሟላ ሁኔታ ለማወቅ የዳግታል።
ምኒልክ ወስናቸው
የህይወት ታሪክ
ምኒልክ የብሔራዊ ቲያትር ቤት የድምፃውያን ቁንጮ የነበሩ ሲሆን ቆየት ሲሉ ካቀረቡዋቸው ዜማዎች «አፈር አትንፈጊኝ» የተሰኘው እና ከቅርብ ዓመታት ወዲህ ደግሞ ከዘፈኑዋቸው ውስጥ «እትት በረደኝ፣ ፍቅር ይበርዳል እንዴ» እና «ጋሽ ጀምበሬ» የተሰኙ ከፍተኛ ተደማጭነትን አግኝተዋል።
መሬት ነክ ምህንድስና (ጂኦቴክኒካል ምህንድስና)
መሬት ነክ መሃንዲሶች አብዛኛውን ጊዜ ከከርሰ ምድር ባለሙያዎችና የአፈር ሳይንቲስቶች ጋር በትብብር ይሰራሉ።
ምኒልክ ወስናቸው
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ሰባት አመት ባይማሩ ሰባ አመት ይደንቁሩ
ሰባት አመት ባይማሩ ሰባ አመት ይደንቁሩ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
አርክቲክ
400px|thumb አርክቲክ የተባለው አውራጃ ማለት አርክቲክ ውቅያኖስና በአርክቲክ ክበብ ውስጥ ያለው መሬት በሩስያ፣ ካናዳ፣ አሜሪካ፣ ፊንላንድ፣ ግሪንላንድ፣ አይስላንድ፣ ኖርዌና ስዊድን ስሜን ክፍሎች ያሉበት አውራጃ ነው።
መደብ:መልክዐ ምድር
ዳባት (ወረዳ)
ዳባት በሰሜን ጎንደር  ዞን የሚገኝ ወረዳ ሲኾን ስሙ በዚህ ወረዳ ውስጥ ከሚገኙት ታላቁ ከተማ ይመነጫል። ዳባት እና ወኪን የዚህ ወረዳ ጉልህ ከተሞች ሲኾኑ ወረዳው በአብዛኛው በሰሜን ተራራ ይሸፈናል።  ከኢትዮጵያ ከፍተኛው ቦታ፣  የራስ ዳሸን ጫፍ እዚህ ወረዳ ይገኛል።
ማጣቀሻ
መደብ:ዳባት
ታሪክ ዘኦሮሞ
ታሪክ ዘኦሮሞ ወይንም 'ታሪክ ዘጋላ የኦሮሞን ህዝብ አመጣጥ እና መስፋፋት የሚዘግብ ጽሑፍ ነው። በ19ኛው ክፍለ ዘመን የተደረሰው ይሄ መጽሐፍ  የዓፄ ልብነ ድንግልን ስርአተ ነገስት በመዳሰስ በርሳቸው ዘመን አገሪቱ ለመጥፋት መድረሷን ሲዘግብ ከአባ ባህረይ በተቃራኒ መልኩ የዚህን ጥፋት ምክንያት በልብነ ድንግል ሃጥያት ያሳብባል።  በንጉሱ መታበይ፣  ሲጃራ ማጨስ መፍቀድን፣ የፈርስ ጉግስ መፍቀዱንና ሌሎች የአህዛብ ስራ ናቸው ተብለው ይሚገመቱ ስራዎችን በመስራቱ ሕዝቡ በእግዚአብሐር እንደተቀጣ ያትታል። መጽሐፉ በርግጥም እርስ በርሱ የሚጋጭ ሃሳብም ያቀርባል። በመጀመሪያ ደረጃ ልብነ ድንግል ለሃጢያት የበቃው የኦሮሞዎችን ባህል ስለሚኮርጅ እንደነበር ሲናገር በሁለተኛ ደረጃ ደግሞ ኦሮሞዎች ከግራኝ ወረራ በኋላ እንደመጡ ይናገራል። ስለሆነም የጊዜ ስሌት ግጭት ይታይበታል።
250px|thumb|left|የመጽሐፉን ገጾች በ[[ፈረንሳይኛ እና አማርኛ ለማንበብ ምስሉን ይጫኑ|page=3]]
መደብ: ልብነ ድንግል መደብ: ኦሮሞ መደብ: የኢትዮጵያ ታሪክ መደብ: 19ኛ ክፍለ ዘመን አማርኛ ሥነ ጽሑፍ
የ2010 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ
'''የ2010 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ''' ፲፱ኛው የፊፋ የዓለም ዋንጫ የነበረ ሲሆን ከሰኔ ፬ እስከ ሐምሌ ፬ ቀን ፳፻፪ ዓ.ም. በደቡብ አፍሪካ ተካሄዷል። ውድድሩን ለማቅረብ የተካሄደው ዕጣ ውስጥ የአፍሪካ ሀገሮች ብቻ እንዲሳተፉ ነበር የተፈቀደው። ደቡብ አፍሪካ ግብፅና ሞሮኮን በማሸነፍ የመጀመሪያው የዓለም ዋንጫን ያቀረበች አፍሪካዊ ሀገር ሆናለች።
ማጣሪያ ያለፉት አገራት
ኤ.ኤፍ.ሲ. ካፍ
ኮንካካፍ ኮንሜቦል ኦ.ኤፍ.ሲ.
ዩኤፋ
thumb|305px|{{legend|#000cff|ማጣሪያ ያለፉ አገራት}} {{legend|#ffb400|ማጣሪያ የወደቁ አገራት}} {{legend|black|በማጣሪያ ውስጥ ያልተሳተፉ አገራት}} {{legend|#ababab|የፊፋ አባል ያልሆነ አገር}}
የሽልማት ገንዘብ
ፊፋ ለውድድሩ ያቀረበው ጠቅላላ የሽልማት ገንዘብ $420 ሚሊዮን ነው። ይህም ከ2006 እ.ኤ.አ. ውድድር ሽልማት ገንዘብ የስልሳ ከመቶ ዕድገት አለው። ከዚህ ውስጥ $40 ሚሊዮን የሚሆነው ተጫዋቾቹ ለሚጫወቱበት ክለቦች ተጫዋቾቹ ለሚደርስባቸው ጉዳት መካካሻ እንዲሆን ተሰጥቷል። ከውድድሩ በፊት እያንዳንዱ ቡድን ለዝግጅት ወጪው $1 ሚሊዮን የተረከበ ሲሆን ቀሪው ገንዘብ እንደሚመለከተው ተከፋፍሏል፦
ከተማዎችና ስታዲየሞች
ግጥሚያዎቹ በዘጠኝ ከተማዎች ውስጥ በሚገኙ አስር ስታዲየሞች ውስጥ ነው የተካሄዱት። የዋንጫ ጨዋታው በጆሃንስበርግ ከተማ በሚገኘው ሶከር ሲቲ ስታዲየም ነው የተከናወነው።
የምድብ ድልድል ዕጣ አወጣጥ
የመደብ ድልድል ሥነ ስርዓቱ በኬፕ ታውን፣ ደቡብ አፍሪካ በሚገኘው ኬፕ ታውን ዓለም አቀፍ ኮንቬሽን ማዕከል በኅዳር ፳፭ ቀን ፳፻፪ ዓ.ም. ተከናወነ። ሥነ ስርዓቱ የቀረበው በደቡብ አፍሪካዊቷ ተዋናይ ሻርሊዝ ቴሮን እና የፊፋ ዋና ጸሐፊ ዠሮም ቫልክ ነው። የዕጣ ኳሶቹን ያወጡት ዴቪድ ቤክሃም፣ ኃይሌ ገብረ ሥላሴ፣ ጆን ስሚት፣ መካያ ንቲኒ፣ ማቲው ቡዝ እና ሲምፊዌ ድሉድሉ ናቸው።
ዳኛዎች
የፊፋ ዳኛዎች ኮሚቴ ፳፱ ዳኛዎችን ለዓለም ዋንጫ መርጧል። እነዚህም ከኤ.ኤፍ.ሲ. አራት፣ ከካፍ አስር፣ ከኮንሜቦል ስድስት፣ ከኮንካካፍ አራት፣ ከኦ.ኤፍ.ሲ. ሁለት እና ከዩኤፋ አስር ዳኛዎችን ያጠቃልላል። እንግሊዛዊው ዳኛ ሀዋርድ ዌብ የዋንጫ ጨዋታውን እንዲዳኝ ተመርጧል።
ማመዛገቢያዎች
መደብ:ፊፋ የዓለም ዋንጫ
እውነት የሀሰት ባህር ብትሰምጥ ትሟሟለች እንጂ አትጥፋም
እውነት የሀሰት ባህር ብትሰምጥ ትሟሟለች እንጂ አትጥፋም የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውነት የሀሰት ባህር ብትሰምጥ ትሟሟለች እንጂ አትጥፋም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የ1966 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ
'''የ1966 እ.ኤ.አ. ፊፋ የዓለም ዋንጫ''' ፰ኛው የፊፋ የዓለም ዋንጫ ሲሆን ከሐምሌ ፬ እስከ ሐምሌ ፳፫ ቀን ፲፱፻፶፰ ዓ.ም. በእንግሊዝ ተካሄዷል። እንግሊዝ ምዕራብ ጀርመንን ፬ ለ ፪ በፍፃሜው ጨዋታ በመርታት ለመጀመሪያ ጊዜ ዋንጫውን ወስዷል።
መደብ:ፊፋ የዓለም ዋንጫ
ክሌዮፓትራ
300px|thumb|የክሌዮፓትራ መሐለቅ ክሌዮፓትራ ፯ኛ ፊሎፓቶር (77-38 ዓክልበ.) ከ59 እስከ 38 ዓክልበ. ድረስ የግብጽ ዝነኛ ንግሥት ነበረች።
መደብ:ፈርዖን
ማፑቶ
ማፑቶ (በፖርቱጋልኛ: Maputo) የሞዛምቢክ ዋና ከተማ ነው። thumb|300px|ማፑቶ
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር (1998 ዓ.ም.) የአካባቢውን ኗሪ ሲጨመር 1,800,000 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 1,200,000 ሆኖ ይገመታል። ከተማው -25.96667°N, 32.58333°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
ፖርቱጊዙ ዠብደኛ ሉሬንሶ ማርኬስ ዙሪያውን በ1536 ዓ.ም. በመርከብ ተጓዘ። በ1868 ዓ.ም. (1876 እ.ኤ.አ.) ከተማው ተመሰርቶ ስሙ እሱን ለማክበር ሎሬንሶ ማርኬስ ሆነ። በ1890 ዓ.ም. የቅኝ አገሩ መቀመጫ ሆነ። ዳሩ ግን ሞዛምቢክ ነጻ ከወጣ በኋላ፣ ስሙ በ1968 ዓ.ም. ወደ ማፑቶ ተለወጠ።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአፍሪካ ከተሞች
ለልጅ ሲሉ ይበሉ ለወገን ሲሉ ይጠሉ
ለልጅ ሲሉ ይበሉ ለወገን ሲሉ ይጠሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጎደሬ
300px|thumb|ጎደሬ ጎደሬ (Colocasia esculenta) ወይን ውሃይንካሽ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
ሥሩ ተድቅቆ በውሃ ተጨምሮ የቆዳ ሸንተረር ስብ ለመቀነስ ይቀባል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
2 ኢፒቅ-አዳድ
የኢፒቅ-አዳድ ዘመነ መንግሥት በተለይ «የማሪ ሊሙ ስሞች ዜና መዋዕል» (MEC) ከተባለው ሰነድ ሊታወቅ ይችላል። እንዲሁም ከዓመት ስሞቹ መሃል ፲፬ ያህል ከሥነ ቅርስ ተገኝተዋል። ከነዚህ መካከል፦
ኢፒቅ-አዳድ ለኤሽኑና ሰፊ ግዛት ስለ ጨመረ «የኤሽኑና አስፋፊና የዓለም ንጉሥ» የሚልን ስያሜ ደፈረ።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:የሱመር ነገሥታት
አበበች ደራራ
የህይወት ታሪክ
እስራኤል አገር ለአመታቶች ኖራለች።
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ነገረ ግራኝ ወፍጻሜ ሞቱ
ነገር ግራኝ ወፍጻሜ ሞቱ በ19ኛው ክፍለ ዘመን የተደረሰ መጽሐፍ ሲሆን ግራኝ አህመድ በዓፄ ልብነ ድንግል መታበይ ምክንያት አገሪቱን ለመቅጣት የመጣ ሃይል አድርጎ የሚያቀርብ ጽሑፍ ነው።
መደብ: ልብነ ድንግል መደብ: ግራኝ አህመድ መደብ: የኢትዮጵያ ታሪክ መደብ: 19ኛ ክፍለ ዘመን አማርኛ ሥነ ጽሑፍ
12 October
12 October በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ጥቅምት 2 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ያልሞላ ተርፎ አይፈስም
ያልሞላ ተርፎ አይፈስም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልሞላ ተርፎ አይፈስም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጆን ዲ ማክዶናልድ
ጆን ዲ ማክዶናልድ (እ.አ.አ. ከ1916-1986) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: The Deep Blue Good-by በተሰኘው ስራው ይታወቃል።
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ሰነፍ ሴት ያገባ በሬው በሰኔ ገደል የገባ
ሰነፍ ሴት ያገባ በሬው በሰኔ ገደል የገባ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
(እሱም ገደል ይገባ ፣ ከነበሬውም ሞተልሽ ብሎ  መርዶ ሥጋ ይዞ ይገባ) መደብ : ተረትና ምሳሌ
ለልጅ አይስቁለትም ለውሻ አይሮጡለትም
ለልጅ አይስቁለትም ለውሻ አይሮጡለትም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የምበላው ሳጣ ማእቀብ ሊጣል ነው
የምበላው ሳጣ ማእቀብ ሊጣል ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። የምበላው ሳጣ ማእቀብ ሊጣል ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የቁሶች ጥናት ሳይንስ ወይም ምህንድስና
የቁሶች ጥናት ሳይንስ ወይም ምህንድስና በሲቪል ምህንድስና ውስጥ ከፍተኛ የሆነ ሚና ይይዛል። የቁሶች ጥናት ሳይንስ ወይም ምህንድስና የቁሶችን ተፈጥሮዋዊ ባህሪ የሚያጠና የሳይንስ ወይም የምህንድስና ዘርፍ ነው። ለግንባታ ከሚውሉ ቁሳቁሶች ውስጥ ኮንክሪት፣ የአስፋልት ኮንክሪት፣ እንደ ብረት እና አልሙኒየም ያሉ ጠንካራ ብረታ ብረቶች ፣ የፕላስቲ ውጤቶችና የመሳሰሉት ይገኙበታል። የቁሶች ጥናት የግንባታ አካላትን ከተለያየ ጥቃት ለመከላከል የሚውሉ ቅባቶችና የመከላከያ ንጣፎችን፣ እንዲሁም አንድን የብረት አይነት ከሌላ የብረት አይነት ጋር በማደባለቅ ለግንባታ ተስማሚ የሆነ ሌላ አይነት የብረት አይነት ማምረት የመሳሰሉ ስራዎችንም ያጠቃልላል።
የቁሶች ጥናት የትግበራ ፊዚክስና (applied physics) የኬሚስትሪ እውቀቶችን የያዘ የምህንድስና ዘርፍ ነው። በቅርቡ እየተስፋፋ የመጣው የናኖ ሳይንስ ወይም ቴክኖሎጂን (ናኖ ሳይንስ የአንድን ቁስ የአቶምና የሞሎኪዮል አወቃቀር በመቀየር በተፈጥሮ የማይገኙ ለየት ያለ ባህሪ ያላቸውን ቁሶች ለመስራት የሚደረግ ጥረት ነው) ደረጃ ተንተርሶ በአሁኑ ጊዜ የቁሶች ጥናት ከፍተኛ የሆነ የምርምር ድርሻን ይዞ ይገኛል። የቁሶች ጥናት ምህንድስና በምርምር ምህንድስናና የግንባታ አካላት ከጥቅም ውጪ የመሆን መንስኤን ለማጥናት በሚደረጉ ስራዎች ላይ ከፍተኛ ሚና ይጫወታል።
የኮሎምቢያ ዲስትሪክት የህዝብ ቤተ መፃህፍት
የኮሎምቢያ ዲስትሪክት የህዝብ ቤተ መፃህፍት (እንግሊዝኛ፦ District of Columbia Public Library (DCPL)) ለዋሺንግተን ዲሲ ነዋሪዎች የሚያገለግል የህዝብ ቤተ መፃህፍት ሥርዓት ነው። በሥርዓቱ ውስጥ ፳፭ ቅርንጫፍ ቤተ መፃህፍት ሲኖሩ ዋናው የማርቲን ሉተር ኪንግ ጁኒየር መታሰቢያ ቤተ መጻሕፍት ነው።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ: ዋሺንግተን ዲሲ
የግዕዝ ሰዋሰው 1899
የግዕዝ ሰዋሰው  ስለኢትዮጵያ አጥብቆ በተማረው  ኦገስት ዲልማን የተደረሰና በእንግሊዝኛ ተተርጉሞ በ1899 በሎንደን እንግሊዝ የታተመ 641 ገጽ ያለው መጽሐፍ ነው።
300px|left|thumb|የመጽሐፉን ገጾች ለማንበብ፣ ምስሉን ይጫኑ | page=8
መደብ: ግዕዝ
ባስክ ሀገር
400px|thumbnail|የባስክ ሀገር ሥፍራ በእስፓንያ ባስክ ሀገር (እስፓንኛ፦ País Vasco /ፓይስ ባስኮ/፤ ባስክኛ፦ Euskadi /ኤውስካዲ/) የእስፓንያ ራስ-ገዥ ክፍላገር ነው። መቀመጫው በቪቶሪዮ-ጋስተይዝ ከተማ ነው።
መደብ:የእስፓንያ ክፍላገራት
እውነት ይመስላል ልብን ያቆስላል
እውነት ይመስላል ልብን ያቆስላል የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውነት ይመስላል ልብን ያቆስላል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ይኩኖ አምላክ
ዓጼ ይኵኖ አምላክ (የዘውድ ስም ተስፋ እየሱስ) ከነሐሴ ፫ ቀን ፲፪፻፵፭ ዓ/ም ጀምሮ ለ አሥራ አምስት ዓመታት ነግሠዋል። በአባታቸው በተስፋ እየሱስ በኩል ከዛግዌ ስርወ መንግስት መነሳት በፊተ ከነበሩት የአክሱም ንጉስ  የአጼ ድል ናኦድ ጋር እንደሚዛመዱ ይጠቀሳል።
ይኩኖ አምላክ ማለት አምላክ ጠባቂና ረዳት ይሁነው ሲሆን የተወለዱበትም እዚያው ወሎ ውስጥ ከደሴ ከተማ ወጣ ብላ በምትገኘው ሰገርት የምትባል ከተማ ነበር። ትህምህርታቸውንም ያጠናቀቁት ከአምባሰል ቀረብ ብሎ በሚገኘው ሃይቅ በሚባለው አካባቢ በ ሃይቅ እስጢፋኖስ ገዳም ነበር። ትምህርታቸውን በቅዱስ እየሱስ ሞዓ ወይም በቅዱስ ተክለ ሃይማኖት ወይም በሁለቱ ስር እንደወሰዱ የተጻፉ የተለያየ ዘመን ገድላቶች አሉ። ይሁንና የዛግዌን ስርወ መንግስት በሰለሞናዊ ስርወ መንግስት ከትምህርታቸው መገባደድ በኋላ ወይ በጦርነት ወይ በሰላም እንደቀየሩ ታሪክ ይመዘግባል።
thumb|left| ይኩኖ አምላክ በባልደረባወቹና በአረቦች ሲጠበቅ የሚያሳይ ጥንታዊ ስዕል ምንም በማያጠረጣር ሁኔታ፣ ጸሃፊው ዋሊስ በድጅ  እንደመዘገበ፣ ይኩኖ አምላክ ከቢዛንታይን ንጉስ ሚካኤል 8ኛ ጋር ደብዳቤ ተቀያይሯል እንዲሁም ለቤዛንታይኑ ንጉስ ብዙ ቀጭኔወችን በስጦታ እንደላከ አሁን ድረስ ማስረጃ አለ።  ለግብጹ ማምሉክ ሱልጣን ባይባርስም ከእስክንድርያ ፓትሪያርክ ሾሞ እንዲልክለት በ1273 በተደጋጋሚ እንደጻፈ ታሪክ መዝግቦ አልፏል። የተፈገውም ጳጳስ በጊዜው ስላለመጣ ከጎረቤት እስላም መሪወች በመጀመሪያው የመንግስቱ ዘመን የነበረው ስለማዊ ግንኙነት ተቋረጠ።
ቀጥሎም የ ቆብጥ ፓትሪያርክ ባለመምጣቱ ይኩኖ አምላክ ወደ ሶሪያ ቄሶች እንዳዘነበለ ታደሰ ታምራት መዝግቧል። እናም በዚህ ንጉስ ዘመን ከግብጾች ይልቅ የሶሪያወች ተሳትፎ በቤተክርቲያን ዙሪያ ይታይ ነበር።
ወሎ ውስጥ፣ ገነተ ማርያም የተሰኘውን ቤ/ክርስቲያን ያሰሩ እኒሁ ንጉስ ናቸው ። ባረፉ ጊዜ የተቀበሩትም ደጋ ደሴት ተብላ በምትታወቀው የጣና ሃይቅ ደሴት ውስጥ  የወንድማቸው ልጅ ሂሩተ አምላክ ባሰራው ደጋ እስጢፋኖስ ነው።
ማጣቀሻዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት
ጌታቸው ጋዲሳ
right|400px|thumb|ጌታቸው ጋዲሳ ጌታቸው ጋዲሳ  የኢትዮጵያ ታዋቂ ዘፋኝ ሲሆን እንደ "ነይ ነይ"፣ "ይፈላ ቡና" የተሰኙትን በጊዜው ታዋቂ የነበሩ ዘፈንኖችን በማቅረብ ይታወቃል።
ማጣቀሻወች
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ለልጅ ከሳቁለት ለውሻ ከሮጡለት
ለልጅ ከሳቁለት ለውሻ ከሮጡለት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ዋይት ሃውስ
thumb|right|250px|የኋይት ሃውስ ደቡባዊ ገፅ ኋይት ሃውስ በአሜሪካ ዋና ከተማ ዋሽንግተን ዲሲ የሚገኝ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት የመኖሪያ እና መደበኛ የስራ ቦታ ነው። ይህ ቤት የተገነባው ከ1792 እስከ 1800 እ.ኤ.አ. ባሉት አመታት ሲሆን የገነባውም የአየርላንድ ተወላጅ በሆነው አርኪቴክት ጀምስ ሆባን (James Hoban) ነበር። ቤቱ ከጆን አዳምስ (John Adams) ጀምሮ ለሁሉም የአሜሪካ ፕሬዝዳንቶች መኖሪያ የሆነ ሲሆን ቶማስ ጄፈርሰን (Thomas Jefferson) የተባለው የአሜሪካ 3ኛ ፕሬዝዳንት በ1801 ሲገባ በአርኪቴክት ቤንጃሚን ሄንሪ ላትሮብ (Benjamin Henry Latrobe) ቤቱን ወደውጭ አስፍቶታል።
መደብ:ዋሺንግተን ዲሲ መደብ:የአሜሪካ ታሪክ መደብ:ሥነ ህንጻ
ያልሞተና ያልተኛ ብዙ ይሰማል
ያልሞተና ያልተኛ ብዙ ይሰማል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያልሞተና ያልተኛ ብዙ ይሰማል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሮስ ማክዶናልድ
ሮስ ማክዶናልድ (እ.አ.አ. ከ1915 – 1983) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: The Moving Target በተሰኘው ስራው ይታወቃል።
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ሰነፍ በዓል ያበዛል
ሰነፍ በዓል ያበዛል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እውነትና ሀቅ እያደር ይጠራል እንደ ወርቅ
እውነትና ሀቅ እያደር ይጠራል እንደ ወርቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው። እውነትና ሀቅ እያደር ይጠራል እንደ ወርቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የሶፍት ኮሞዲቲ
ስኳር #14
መደብ:ግብርና መደብ:ምጣኔ ሀብት
ኮብጣኽ ኮዕል ብሬግ
ኮብጣክ ኮኤል ብሬግ በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ364 እስከ 314 ዓክልበ. ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የኮብጣኽ ዘመን ለ50 ዓመታት ቆየ። በሌቦር ጋባላ ኤረን አቆጣጠር ዘንድ፣ በግብጽ ፈርዖን በጥሊሞስ ፊላዴልፎስ ዘመን (289-254 ዓክልበ.) ገዛ፤ በሌላ ቦታ ግን ኮብጣኽ የሞተበት በልደት በዓል 307 አመት ከክርስቶስ ልደት በፊት (1 እ.ኤ.አ. ወይም ታህሳስ 7 ዓክልበ. እንደ ተቆጠረ) ይለናል። ይህም የድሮ መቆጠሪያ የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) ይመስላል። በኋላ የነገሠው የሩድራይጌ ማክ ሲጥሪጊ ዘመን 70 አመታት ሳይሆን 30 ዓመት ብቻ ከሆነ (111-81 ዓክልበ.) ድምሩ ልክ ይሆናል። በ17ኛው ክፍለ ዘመን የታተመው የአራት ሊቃውንት ዜና መዋዕል እንደ ቆጠረው ግን፣ የኮብጣኽ ዘመን ከ600 እስከ 550 ድረስ ነበረ።
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
የቻይና ነገሥታት ዝርዝር
ማስታወሻ፦ በቻይና ታሪክ ከ849 ዓመት ከክርስቶስ ልደት በፊት አስቀድሞ የሆኑት አመት ቁጥሮች ሁሉ አጠያያቂ ናቸው። ከ849 ዓክልበ. በኋላ ግን አመቶቹ በብዛት ሊወሰኑ ይቻላል። ከሥነ ቅርስ መጀመርያው የተረጋገጠው ንጉሥ ዉ ዲንግ ነው። ከ1200 ዓክልበ. የሆኑት ንግርተኛ አጥንቶች ጽሑፎች በኤሊ ቅርፊት ወይም በበሬ ትከሻ ላይ የጨረቃ ግርዶሽ ጊዜዎች ስለ ዘገቡ፣ የቻይና አጥኒዎች የዉ ዲንግን ዘመን ልክ ከ1258-1199 ዓክልበ. ወስነውታል።
የሃን ሥርወ መንግሥት (214 ዓክልበ. - 212 ዓ.ም.)
* መደብ:የእስያ ታሪክ መደብ:የነገሥታት ዝርዝሮች
ከበሮ (ድረም)
thumb|right|250px|ድራም ሴት ከበሮ (ድረም) በእንግሊዝኛው Drum Kit ወይም Drum Set አንዳንዴም trap set እየተባለ የሚጠራው የተለያዩ አይነት የድረም እና የጠፍጣፋ ሠሀን መሣይ የመሣሪያ ዓይነቶችን እንዲሁም በአብዛሀኛው ተያያዥነት ያላቸውን ድምፆች ማፍለቅ የሚችሉ መሣሪያዎችን አጣምሮ የያዘ ዘመናዊ የምት የሙዚቃ መሣሪያ ነው። እነዚህን ስብስቦች እንደ ቀጭን እንጨት ወይም የሙዚቃ መዶሻ አልያም ተመሣሣይ መሣሪያ በመጠቀም መምታት ይቻላል። ይህን መሳሪያ ከበሮ መች (እንግሊዝኛ Drummer) በተገቢው መንገድ መጫወት ይችላል። ከዚህ በተጨማሪ ባስ ድረም የሚባለው በእግር የሚመታ ፔዳል መዋቅር ያለው ሲሆን ሌላው ደግሞ እርስ በርስ የሚገጣጠሙ ሁለት ስሀኖች በእግር ለመምታት የሚረዳ ፔዳል ያለው ነው።
የውጭ ማያያዣዎች
መደብ:የምት የሙዚቃ መሣሪያዎች መደብ:ከበሮ መደብ:የሙዚቃ መሣሪያዎች
ቡርጂ
ቡርጂ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
ቡርጂ በደቡባዊ የኢትዮዽያ ክፍል የሚኖር ሕዝብ ሲኾን የራሱ የኾነ ባህል ታሪክ ቋንቋ አመለካከት የአኗኗር ዘይቤ ያለው ሕዝብ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
☞አጠቃላይ ገጽታ
ወረዳው በደ/ብ/ብ/ሕ/ክ/መንግሥት ከሚገኙ 14 ዞኖች አንዱ በሆነው በሰገን አከባቢ ሕዝቦ ዞን ውስጥ ካሉ 5 ወረዳዎች አንዷ ነች፡፡ -ጂኦግራፊያዊ አቀማመጥ በደቡባዊ ምሥራቅ በ5ዲግር 13’ 18’’ እና 5ዲግር 42’ 00” ‹‹ላቲትዩድ መስምርና በ35ዲግር 34’ 2” እና 37ዲግር 58’ 2” ምስራቅ ሎንግትዩድ መሀከል ይገኛል፡፡ የድንበር አዋሳኞች -በምሥራቅ እና በደቡብ ከኦሮሚያ(ቦረና ዞን) ሀ/ማርያም -በምዕራብ ከኮንሶ ወረዳ -በሰሜን ከአማሮ ወረዳ ጋር ይዋሰናል፡፡ የወረዳው የቆዳ ስፋት -ጠቅላላ የወረዳው ቆዳ ስፋ 1877.6 ካሬ ኪ.ሜ/187760 ሄክታር ሲሆን የሕዝብ ብዛት 87789 አካባቢ ነው፡፡ -የመስተዳደር መዋቅር በ24 የገጠር ቀበሌያትና ሁለት የከተማ ቀበሌያት አንድ 5ኛ ደረጃ ማዘጋጀ ቤት እና ሦስት ታዳጊ ማዘጋጃ ቤቶች በድምር በ26 ቀበሌያት ተዋቅረዋል፡፡ የአየር ንብረቷን በተመለከተ -አማካይ የዓመታዊ የዝናብ መጠን 801-1000 ሚ.ሜትር፣ አማካይ የሙቀት መጠን 15.1 ዲ.ሴ -27.5 ዲ.ሴ ሲሆን *ከባህር ወለል በላይ ያለው ከፍታ ከ810-2852 ሜትር ነው፡፡ የአየር ፀባይ ቆላ 38-40፣ወይና ደጋ 46 እና ደጋ 14 በመሆን ሦስት የአየር ፀባያት ይኖረዋል፡፡በወረዳዋ ጤፍ፣ቡራ ቡርጂ፣በቆሎ፣ስንዴ፣እንሴት፣ሙዝ፣ሽምብራ፣ገብስ፣ካዛቫ፣አተር፣ምሥር. . . .ወዘተ ይበቅልበታል፡፡ *መሠረተ-ልማትን በተመለከተ በሀ/ማሪያም(ቡሌ-ሆራ)ከሚያልፈው ዋና አስፋልት መንገድ ጀምሮ እስከ ሶያማ ከተማ 61ኪ.ሜ የጠጠር መንገድ፣ከዲላ እስከ ቡርጂ 159ኪ.ሜ በከፊል አስፋልት በከፊል የጠጠር መንገድ እና ከቡር ጂ እስከ ኮንሶ 80 ኪ.ሜ የጠጠር መንገድ ተጠቃሚ ነው፡፡ በሌሎችም የልማት መስኮች የወረዳው ዋና ከተማ የ24 ሰዓት የመብራት፣የአውቶማቲክ ተንቀሳቃሽ(ሞባይል)ስልክ አገልግሎት እና የገጠር ቀበሌያት ጨምሮ በአጠቃላይ 31.5 ንፁሕ የመጠጥ ውኃ አገልግሎ ተጠቃምና በአሁኑ ጊዜ 6 ቀበሌ የማብራት ተጠቃም ሲሆኑ ሌሎች በቅርብ ጊዜ መጠቀም ይጀምራሉ፡፡ ✍ወረዳዋ ቡርጂ የምል የወረዳ ስያሜ ያላት ስትሆን ዋናው ከተማ ሶየማ ተብላ ትጠራለች። ቡርጂ የራሶ የሆነ መጠሪያ ያላት ስትሆን ቡርጂ Dashate የምል የራሶ ብቸኛ ቋንቋ ባለበት ነች፣ ስለዚ ቡርጂ የራሶን ማንነት የምገልፅ ባህል፣ ወግና ስርዓት ያለች በብሔሩ የሰውን ነገር መንካት አፀይፋ የምትመለከት የምትኖር ብሔር ነች ።በመሆኑም ቡርጂ የምትታወቅባት 27 ቀበሌያት  ሶያማ 01 ፣ሶያማ 02፣ ሐራወንጄ፣ ትሾ፣ ሙሬ፣ ኦቶሞሎ፣ ወርደያ ጉዴ፣ ድንቤቾ፣ ራሌያ ጎቼ፣ ብላ፣ ገራ፣ ዋለያ ጩሉሴ፣ ሐራሌ፣  አበላ ነዴሌ፣ ሐልዳሜ ፣ ላድሼ፣ የበኖ፣ ዳልኦ፣ ገምዮ፣ ክልቾ፣ ሰጎ፣ ለሞ፣ እና ጎማይደ(አዋር) ቀበሌያት ጎበዜ፣ ትንሿ ቀያተ፣በረቅ ና በኔያ ቀበሌያት ስሆኑ ትንሿ ቀያተ በቅርብ በሰገን ዞን ከተማነት ተቀላቅላለች ስለዝህ አጠቃላይ እኝህ ቀበሌ ውስጥ የምኖሩት 85% አርሶ አደር ናቸው። በወረዳው የምመረቱ አብዛኛው የጤፍ ምርትና በቡራ ቡርጄ አማራ በመሆኖ ቡርጂ  እስከ ናዝረት አዳማ እና እስከ ናይሮብ ቦንቦሳ ማርሳቤት ድረስ ይታወቃሉ። ለላው በወረዳው የቦቆሎ ፣ የስንደ፣ የገብስ እህሎች ይመረታሉ። ✍በወረዳችን የሚታወቁ ነገሮች ማራክና አትራክትቭ መንፈሶን የምያድሱበት አይተው በተፈጥሮ የምደሰቱበት ለላኛው ከቅርብ ጊዜ የተፈጠረው የኬላሌ ሐይቅ ፣  የሚንሞና ዋሻ፣ የወዮ ደን አና የኤርዶያ ተራራ በከፍተኛው በወረዳችን የምታወቁ በመሆናቸው ቀጣይ ላይ እኝህ መስህቦች ብለሙ ከፍተኛ ለወረዳ ገብ ስለምያስገኝ  ወረዳው ጠንክረው የምሰሩበት ስራ ነው።  ስለዝህ ወረዳዋን መታችሁ ጎብኙ መልዕክታችን ነው። ። ።
በወረዳ ከሚገኙ መስህቦች በከፊል ሚና-ሞና ዋሻ
የሚገኝበት ቦታ-በቡርጂ ወረዳ በየበኖ ቀበሌ ከወረዳው ዋና ከተማ ያለው ርቀት 15ኪ.ሜትር ከቀበሌው ያለው ርቀት 15ኪ.ሜትር ከቀበሌው በእግር ጉዞ የሚፈጅበት ጊዜ 30 ደቂቃ መስብነቱ፡-ይህ ዋሻ በወረዳው ካሉት ዋሻዎች በይዜት፣በስፋቱና በግዙፍነቱ ልዩ ከመሆኑም በላይ ከሦስት ትላልቅና ሰፋፊ ኣለቶች አንዱ በሌላኛው ላይ ተነባብሮ ሦስት ክፍል የሠራና ከዘመናዊ ፎቅ ቤት ጋር ተመሳሳይ ይዜት ያለው መሆኑ ነው፡፡ -ሌላው አስደናቂና ማራኪ የሚያደርገው ይህ ግዙፍ ባለሦስት ክፍል ዋሻ በሰንሰለታማ ገደል አፋፍ ተንጠልጥሎ ያለምንም ድጋፍ መቀመጡ ነው፡፡ ዋሻው ባጠቃላይ በሦስቱ ክፍሎች እስከ 50 ሰዎች የመያዝ አቅም ሲኖረው በአንደኛው ክፍል 8 ፣ በሁለተኛው ክፍል 5 እና በሦስተኛው ክፍል እስከ 27 ሰዎችን ይይዛል፡፡ ሚንሞናን ሲጎብኙ ከየበኖ እስከ ሐላሜ ያለውን ሰንሰለታማ የመሬት አቀማመጥ በከፊል፣ማራኪ ሸንተረሮችና የሠገን የተፈጥሮ ደንና የዱር እንስሳት ያሉበት ሜዳ እንዲሁም ከቡርጂና ከአማሮ ምዕራብ ክፍል ገባር ወንዞች የዳበረና ሜዳውን ሰንጥቆ የሚጓዘውን በጎማሬና በሌሎች እንስሳት የተካነውን ትልቁን የሠገን ወንዝ የመጎብኘት ዕድል ይኖርዎታል፡፡ 2.ከየበኖ እስከ ሐላሜ ሰንሰለታማ የመሬት አቀማመጥ በከፊል -የሚገኝበት ቦታ፡- በቡርጂ ወረዳ ከየበኖ እስከ ሐላሜ ቀበሌ ድረስ የሚዘልቅ -ከወረዳዋ ዋና ከተማ ያለው ርቀት 15-30 ኪ.ሜ -ከእያንዳንዱ ቀበሌ ያለው ርቀት 1.2-1.5 ኪ.ሜ
ኮናል ኮላምራክ
' የ አየርላንድ  ንጉሥ ነበር።
ቡርጂ
-መስህብነቱ፡- ተፈጥሮአዊ ይዜትና ከ15-20 ኪ.ሜ ርዝመት ያለው ነው፡፡ ከሠገን የተፈጥሮ ደንና የዱር እንስሳት ሜዳ ወደ ላ አሻቅበው ሲጎብኙ ሰንሰለታው የመሬት አቀማመጡ እጅግ ማራኪ ዓይን የሚሰብና ወጥነት ያለው ከአናት ላይ የማይበላለጥና በእኩል ርቀት3 የተደረደረ መወጣጫ መሰላል የሚመስል እይታ ያለው ነው፡፡ . . ይህን የተፈጥሮ መስህብ ሲጎብኙ ሌሎች እንደ ሚንሞና ዋሻ የሠገን የተፈጥሮ ደንና የዱር እንስሳት ሜዳ እና የተለያዩ የመልከዓምድር አቀማመጦችን የመጎብኘት ሰፊ ዕድል ይኖርዎታል፡ 3. ዲቃቼ ፏፏቴ ከወረዳዉ ዋና ከተማ በ12 ኪ.ሜ ርቀት የምገኙ ዲቃቹ ፏፏቴ ከቀበለው በስተምዕራብ ሰገን ወንዝ ምስራቃዊና ዳገታማ መልክዓ ምድርን ተንተርሰው በ1.5ኪ.ሜትር  ከቀበለው ርቀው ይገኛል፡፡በእግር 40-50 ደቅቃ ያስከዳል፡፡ ፏፏቴው የራሱ ታርክ አለው፡፡ዲቃ/ዲቂ ማጠብ፣ጓል…የምል ፊቺ ብኖረውም ከፏፏቴ አጠቃቀም ጋር በተያያዘ መታጠብ ቀጥተኛ ገላጭ ነው፡፡ መስህብነቱ፡- በአከባቢው ሸማግለዎች እንደምነገረው ለግርዝ ዕድሜያቸው የደረሱ ወጣት ወንዶች በእለተ ግርዝ ማልደው ፏፏቴ ይወረዱና ገላቸውን በደንብ ይታጠባሉ ፡፡ይህም ግርዝ የሚገባው በስለት ስለሆነ ተያይዘው ከምከሰት ማናቸውም በሽታና ‹‹ልክፍት››(እንድነሱ) ሁሉንም በመነጻጻት ለመታደግ ስባል ነው፡፡አሁን ከግንዛቤ መዳበርና ባዕድ አምልኮ ልየታ ደረጃ እያደገ መምጣት ጋር ቢቀርም ተጋቢ ሙሽራዋና ምዘዎቾ ከአንድ ቀን በፍት በፏፏቴ መታጠብ ግድ ነበር ይላሉ እነዚህም ተራክዎች፡፡ኮረዳዎችም እንደ ወንዶች አስተዳደጋቸው‹‹ንጹህ›› ስለነበረ አሁን ደግመው ወግ ማዕረግ ለማየት በመቃረባቸው ከታዳግነት ወደ እማወራነት መሸጋገርያ ማሳያው ፏፏቴውን በቅድሜ ጋቢቻ መጎብኘት ነው፡፡ከዚህም በኃላ የቤትና ቤተሰብ ሀላፍነትን ከእናቶቻቸው ለመረከብ ብቁ ስለመሆናቸውና እነሱም በተራቸው ለማሰረከብ ትውልዳዊ አደራና ኃላፍትነት የመከወን ተግባር ቃል ኪዳን ነው፡፡ወንዶችም ራሳቸውን አሳችለው መስራትን በመለማመድ የዛሬው ወጣት የነገው አባወራ መሆኑን ራዕይ መሰነቅያ ባህል ያዳብራሉ፡፡ 4. ኤርዶያ ተራራ የሚገኝበት ቦታ፡- በቡርጂ ወረዳ በክልቾ ቀበሌ ከዋና ከተማ የሚገኝበት ርቀት 2ኪ.ሜ መስህብነቱ፡- ይህ ተራራ ሰፊና የተንጣለለ ሜዳ በአናቱ ስላለው የመዝናኛ ሎጅ ለመገንባት ጠቀሜታ አለው፡፡ በሰንበለጥና በደን የተሸፈነ በመሆኑ ለዱር እንስሳት መጠለያነትም ያገለግላል በተጨመሪም ታሪካዊ መስህብነቱ እንደዛሬ መገናኛ በልነበረበት ዘመን የቡርጂና የኮንሶ አጎራባች ብሔረሰቦች በተራራው ጫፍ እሳት በመለኮስ በምልክት መገናኛ መልዕክት ይለዋወጡበት ነበር፡፡
ኮናል ኮላምራክ
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ቡርጂ
5. ወዮ የተፈጥሮ ደን ወዮ በቡርጂ ወረዳ በዋለያ ቀበሌ ይገኛል፡፡ ከዋና ከተማ ያለው ርቀት 21ኪ.ሜ ከቀበሌው ያለው ርቀት 1.5ኪ.ሜ
መስህብነቱ ፡-የሐይቅ አቀማመጥ በሁለቱ ተራሮች መካከል የተቀመጠ በመሆኑ እይታ የሚማርክ መሆኑ በዋና/በጀልባ/ መዝናናት ለሚፈልግጉ ጎብኝዎች በሐይቁ በበመዝናናት መንፈሶችውን ያድሳሉ የተለያዩ የውሃ አካላትንም በሐይቁ ውሰጥ እየተፈጠሩ ስላሉ ዓሣ፣አዞና ጉማሬ የመጎብኜት ዕድል ይኞራሉ፡፡ በየሬሾና ጉበለቾ ተራራ ላይ ሎጂ ብገነባ ሐይቁን ሊጎበኙ ለምመጡ ቱርስቶች ማረፊያ  ከመሆኑም  በላይ የተሻለ እኮኖም የምያገኙበት ምቹ አጋጣም የገኛሉ፡፡ የሥራ አጥ ወጣቶች በጀልባ ስራና በዓሣ አስገራ ተግባራት ላይ በሥራ ዕደድል ፈጠራ በር የምከፍት ሆኖል፡፡ በውሃ አካላት ላይ ጥናትና ሚርምር ለሚያደርጉ ሆኖል ይቀጥላል ። ። ። ። ሪፖርተር Dambi burji
ለልጅ ጥርስህን ለዝንብ ቁስልህን
ለልጅ ጥርስህን ለዝንብ ቁስልህን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የምታሸንፈውን ምታ ቢሉት ወደ ሚስቱ ሮጠ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ናርቦን
ናርቦን (ወይም ሃርቦን) በፈረንሣይ አፈ ታሪክ የኬልቶች (በጋሊያ፣ አሁንም ፈረንሳይ አገር) ንጉሥ ነበረ።  የጋላጤስ ልጅና ተከታይ ይባላል።
እርሱ የናርቦን፣ ፈረንሳይ ከተማ መሥራች እንደ ነበር የሚል ትውፊት አለ። ሮማውያን ይህን ከተማ ናርቦ ማርቲውስ ሲሉት ደቡብ ፈረንሳይ ከዚህ ከተማ ናርቦነንሲስ ክልል አሉት።
ምንጮች ስንት ዓመት እንደ ገዛ በማወራት ይለያያሉ፤ ለ፲፰፣ ፳፣ ፳፪ ወይም ፴ ዓመታት መሆኑ የሚሉ መጻሕፍት ይገኛል። ንጉሥ ናርቦን በልጁ ሉግዱስ ተከተለ።
በአንድ ታሪክ ዘንድ ናርቦን ይህንን ሕግ አወጣ፦ «ዝሙት የተፈረደባት ሚስት ንብረቷን ራሷንም ስንኳ ታጣለች፤ የባሏን ባርያ ትሁን፤ ለአንድ ሰዓትም በራቁቷ ሩጣ። የዝሙት ጓደኛዋ ወንዱ ለዚያም ጊዜ ያህል ይሩጥና በበትሮች ይመታ። ወንድና ሴት ሁለቱ አንድላይ በራቁታችው ቢገኙ፣  ወይም የወንዱ ሱሪ ከተፈታ፣ የዝሙት ክስ ነው፤ ድምፅም ከተሰማ ይፈረድባቸዋል።»
በዚሁ ድንጋጌ ግን የሀገሩ ሴቶች እጅግ ተናድደው አንድ ቀን ከማደን ሲመልስ ድንጋዮች በመወርወር ገደሉት። ስለዚህ ተረቱ «ንጉሥ ናርቦንን አስታውስ» ሆነ።
መደብ:የፈረንሣይ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ቦንጋ
ቦንጋ የኢትዮጵያ ከተማ ነው። በከፋ ዞን ይገኛል።
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:ከፋ ዞን ቦንጋ በ490 ዓመት የተመሠረተች ከተማ ሲሆን ባሁኑ የአፍሪካ ቀንድ ላይ የሚገኝ ውብ ከተማ ነች ለዓለም coffe arebica መገኛና ጥብቅ ደኖቿን ያበረከችም እንቁ ማራኪ የዱር አራዊቶችም አሉዓት
ሃሮልድ ማክግራዝ
ሃሮልድ ማክግራዝ (እ.አ.አ. ከ1871 – 1932) ታዋቂ አሜሪካዊ ደራሲ ነው። በዋናነት እንግሊዝኛ: The Man on the Box በተሰኘው ስራው ይታወቃል።
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ፖርትላንድ፣ ኦረጎን
300px|thumbnail ፖርትላንድ (እንግሊዝኛ፦ Portland) የኦረጎን አሜሪካ ከተማ ነው። በ1837 ዓ.ም. አካባቢ ተመሠረተ።
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
አፈወርቅ ገብረኢየሱስ
አፈወርቅ ገ/ኢየሱስ በ1860 ዓ.ም ጎጃም ዘጌ በተሰኘችው ስፍራ ተወለዱ። የእቴጌ ጣይቱ ብጡል የሥጋ ዝምድና እንዳላቸው የሚነገርላቸው አፈወርቅ በልጅነት ዕድሜያቸው አዲስ አበባ መጥተው አደጉ።
ለዘመናዊት ኢትዮጵያ ሥልጣኔ መስራች የሆኑት ዳግማዊ አጤ ምኒሊክ ያውሮፓን ሥልጣኔ ቀስመው እንዲመጡ ወደውጭ ሀገር ከላኳቸው ብልህ ወጣቶች መካከል አንዱ አፈወርቅ ገ/ኢየሱስ ናቸው።
አፈወርቅ የ20 ዓመት ብላቴና ሳሉ በአጤ ምኒልክ በጎ ፈቃድ ከሁለት ወጣቶች ልጅ ጉግሳ ዳርጌ እና ልጅ ቅጣው ዛማኑኤል ጋር በ1880 ዓ.ም ወደ ስዊዘርላንድ ተላኩ። ከዚያ ከደረሱ በኋላ በገዛ ፈቃዳቸውና ባልታወቀ ምክንያት ወደ ጣሊያን ቱሪን ሄደው በኮሌጅ ኢንተርናሲዮናል ደ.ቤሊ አርቲ ከፍተኛ የሥነ ጽሑፍ ትምህርት ተከታተሉ። ከአድዋ ጦርነት በ1886 በፊት ወደ ኢትዮጵያ ተመልሰው በ1882 በቤተመንግስት ባለሟልነትና በሠዓሊነት ሙያ ያገለገሉት አፈወርቅ፥ በተለይ ከእቴጌ ጣይቱ ጋር በመቀያየማቸው በ1888 ዓ.ም. በስደት መንፈስ ወደ ኢጣሊያ ተመለሱ። በናፖሊ የምስራቅ ጥናት ኢንስቲቲዩት የአማርኛ ቋንቋ በማስተማር የፕሮፌሰርነት ማእረግ አግኝተዋል።
አፈወርቅ በኢጣሊያ ሳሉ ለኢትዮጵያ ዘመናዊ ሥነ ጽሁፍ ዕድገት የበኩር ልጅ ሊያሰኙዋቸው የቻሉትን የአማርኛ መጻሕፍት የጻፉ ሲሆን እንደገና ወደሀገራቸው በ1922 ዓ.ም. እስከተመለሱ ድረስ፥ በግእዝ፥ በአማርኛ፥ በኢጣሊያንኛ እና በፈረንሳይኛ ቋንቋዎች የመማሪያ መጻሕፍት፥ የታሪክ እና የፈጠራ ልቦለድ መጻሕፍትን አሳትመዋል።
አፈወርቅ በ1902 ዓ.ም. ሮማ ባሳተሙት ዳግማዊ ምኒሊክ በሚለው የታሪክ መጽሐፋቸው ከግዕዝ ጽሑፍ ባህል ወደ ዘመናዊ አማርኛ ኪናዊ ሥነጽሑፍ ለተደረገው ሽግግር በተለይ በ1908 ዓ.ም. በሮም ባሳተሟት ጦቢያ-ልቦለድ ታሪክ የፈጠራ ሥራቸው-በኢትዮዽያ የአማርኛ ዘመናዊ ሥነጽሑፍ መሥራች ካሰኛቸው ማእረግ ባሻገር በአፍሪካ ቋንቋዎችም ታሪክ- በሀገርኛ ቋንቋ በመጻፍ የመጀመሪያው ጥቁር አፍሪካዊ የሚል ምስክርነት አግኝተዋል።