cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ሃሰኩራ ጹነናጋ
በኅዳር 23 ቀን 1602 ዓ.ም. የስምምነት ውል ተፈራርመው፣ እስፓንያውያን በምሥራቅ ጃፓን ውስጥ አንድ ፋብሪካ ለመሥራት፣ የማዕድን ሠራተኞች ከ"አዲስ ስፓንያ" (ሜክሲኮ) ወደ አገሩ ለማስገባት፣ የስፓንያ መርከቦች አስፈላጊነት እንደሆነባቸው ጃፓንን ለመጎብኘት ተፈቅደው፣ ደግሞ የጃፓን ተልእኮ ወደ እስፓንያ ቤተ መንግሥት እንዲጓዝ ተወሰነ።
ፊንላንድ
ፊንላንድ በሰሜን አውሮፓ የምትገኝ ሀገር ናት ፡፡ ጎረቤቶ ስዊድን ፣ ኖርዌይ እና ሩሲያ ይገኙበታል ፡፡ ከ 5 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በፊንላንድ ይኖራሉ ፡፡ ዋና ከተማዋ ሄልሲንኪ ነው ፡፡ ሌሎች ትልልቅ ከተሞችም ታምፔር እና ቱርኩ ይገኙበታል ፡፡
ሃሰኩራ ጹነናጋ
በቶክዮ ዙሪያ ይሰብክ የነበረው መነኩሴ ሉዊስ ሶተሎ ወደ አዲስ እስፓንያ (ሜክሲኮ) አምባሳደር ሆኖ እንዲላክ ሾጉኑን አስረዳቸው። በ1602 ሶተሎ ከተረፉት እስፓንያዊ መርከበኞችና ከ22 ጃፓናውያን ጋራ ለሾጉኑ በእንግሊዛዊው ዠብደኛ በዊሊያም አዳምስ በተሠራው መርከብ በሳን ብዌና ቨንቱራ ላይ ተሣፍሮ ወደ ሜክሲኮ ተጓዘ። አዲስ እስፓንያ ደርሶ እንደራሴውን ሉዊስ ደ ቨላዝኮ አገናኘ። እሳቸው ታዋቂውን ዠብደኛ ሰባስትያን ቪዝካይኖ አምባሳደር ሆኖ ወደ ጃፓን ለመላክ ተስማሙ። በተጨማሪ ከጃፓን ወደ ምሥራቅ እንደ ሆኑ የታሰቡትን "የወርቅና የብር ደሴቶች" እንዲፈልግ ልዩ የሆነ ትእዛዝ መደቡት።
መደብ:ታሪካዊ ተጓዦች መደብ:የጃፓን ሰዎች
ፊንላንድ
*
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
እኔ ላንተ ልሙት ሲሉ፤
ወንድም ወንድሙን ካላዳነ ፤
የአጼ ሱሰንዮስ ዜና መዋዕል
የአጼ ሱሰንዮስ ዜና መዋዕል  በግዕዝ እንደተጻፈና በማኑኤል  አልሜዳ ወደ ፖርቱጋልኛ  እንደተተረጎመ ፣ በ1888 በሊዝቦን ፖርቱጋል እንደታተመ ከታች በስተግራ  ቀርቧል።   ዜና መዋዕሉ የአጼፋሲለደስ አባት የነበሩትን የአጼሱሰንዮስን ዘመን የመዘገበ ሰነድ ነው። አጼ ሱሰንዮስ፣ ምንም እንኳ በብዙ መልኩ የተሳካ አመራር፣ በተለይ በጦርነት፣ ላይ ቢያሳዩም፣ በኋላ ግን ከፖርቱጋሎች ጋር በነበራቸው ቀረቤታ ሃይማኖታቸውን ወደ ካቶሊክ መቀየራቸው እንዲሁም ከውጭ ያስመጡት የካቶሊክ ጳጳስ አልፎንሶ ሜንዴዝ ባሳየው ግትርነትና ጨካኝነት ብዙ አመጽ ተነስቶባቸው በመጨረሻ ዘመናቸው ስልጣናቸውን በፈቃዳቸው ለልጃቸው ፋሲለደስ አስረክበው ያለፉ ሰው ነበሩ።   ከታች በስተቀኝ በኩል የሱሰንዮስን ዜና መዋዕል በተሟላ መልኩ የሚተችና የሚተነትን ጽሑፍ በፖርቱጋልኛ ቀርቧል።
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
የሀዘን ማቅ ለብሶ ካላመነ፤
የአጼ ሱሰንዮስ ዜና መዋዕል
መደብ:ሱሰንዮስ መደብ:የኢትዮጵያ ዜና መዋዕል
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
ሀዘን መጥቶብኝ ስነገላታ፤
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
ድርሰቶች
ዛዙ(ትርጉም)
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
ይህ ክፉ ልቤ ሲያመነታ፤
ሀሜት አይቀር ከድሀም ቤት
ሀሜት አይቀር ከድሀም ቤት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሀሜት አይቀር ከድሀም ቤት' የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
ድርሰቶች
እግረ-መንገድ (1፣2)
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
ማን ከማን ነው የሚቀዳደመው፤
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
ድርሰቶች
የትረካ ጥበብ
ሀሜት አይቀር ከድሀም ቤት
ትርጉሙ
- ሀሜተኛ ከሁሉም ቦት በሁሉም ቤት አለ።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
መጣጥፎቹ የታተሙባቸው ጋዜጦች
የኢትዮጵያ ሄራልድ
ወዛም ገማ ቢለው የነጭ ወሬ ነው አለው
ወዛም ገማ ቢለው የነጭ ወሬ ነው አለው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወዛም ገማ ቢለው የነጭ ወሬ ነው አለው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
መጣጥፎቹ የታተሙባቸው ጋዜጦች
መነን መጽሔት
ቁም ነገር
ወንድ ከዋለበት ከብት ከተስማራበት
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የዶሮ ጉንፋን
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:ሕክምና
ወዛም ገማ ቢለው የነጭ ወሬ ነው አለው
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
መጣጥፎቹ የታተሙባቸው ጋዜጦች
ለዛ
ምእራፍ
እፎይታ
አዲስ አድማስ
ዋቢ ምንጭ
መደብ:ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
ፍቅር ማር ነው ሬት የሚሰጠው፤
ጭንጫ ሆነብኝ አእምሮዬ፤
መሬቱ ልቤ አላፈራ አለ እድሜዬ፤
ይህታላቅ ዋርካ መጠለያ፤
የሰማይ መዝገብ መኖርያ፤
ሪፐብሊካን ፓርቲ (አሜሪካ)
150px|thumb|right|የፓርቲው አርማ ሪፑብሊካን ፓርቲ (እንግሊዝኛ: Republican Party) በ1854 እ.አ.አ. በፀረ ባርነት ንቅናቄ ተሳታፊዎች የተመሠረተ ፓርቲ ነው። በአሁኑ ጊዜ ካሉት የአሜሪካ ሁለት (ማለትም ዴሞክራቲክን ጨምሮ) ዋና ዋና ፓርቲዎች አንዱ ነው። ይህ የፖለቲካ ፓርቲ በአሜሪካ ሁለተኛውን የተመዘገቡ መራጮች ብዛት ያለው ነው (ከዴሞክራቲክ በ2004 እ.አ.አ. 72 ሚሊዮን ደጋፊዎች ቀጥሎ ማለት ነው)። በ2004 እ.አ.አ. 55 ሚሊዮን የሚደርሱ የተመዘገቡ ድምፅ ሰጭዎች ነበሩት። በዚህም በጥቅሉ ለመምረጥ ዕድሜያቸው ከደረሱ አሜሪካውያን አንድ ሶስተኛውን ያህል ብዛት ያላቸው ደጋፊዎች አሉት ማለት ነው።
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
መልካም ሲያስቡ በር ይከፈታል፤
ሪፐብሊካን ፓርቲ (አሜሪካ)
በፓርቲው ታሪክ በፕሬዝዳንትነት የተመረጡት ሪፐብሊካኖች ዝርዝር
ከዚህ ፓርቲ ለፕሬዝዳንትነት ከተመረጡት አባላቶች የመጀመሪያው ተመራጭ 16ኛው የሀገሪቱ ፕሬዝዳንት አብርሀም ሊንከን ሲሆን የመጨረሻው ደግሞ ዶናልድ ትራምፕ ናቸው።
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
የደነደነው ልቤ ይታከማል፤
ሪፐብሊካን ፓርቲ (አሜሪካ)
ማጣቀሻ
መደብ:የአሜሪካ የፖለቲካ ፓርቲዎች
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
እንደ ለውዝ በትር የለመለመ፤
እነደ ሱፍ አበባ ሆኖ ፍቅር፤
ምክነያት ስፈጥር ለመማር፤
ቅኔ ቤት ነውወይ የተማርሽው ፤
ወርቅን ከሰሙ የምትፈቺው፤
በዮሀንስ ተፈሪ13/06/2014
ቂርቆስ ክፍለ ከተማ
ቂርቆስ በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 235,441 ነው።
መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ቂርቆስ የሚገኘው በአዲስ አበባ መሀከል ላይ ሲሆን አራዳን፣ የካን፣ ቦሌን፣ ንፋስ ስልክ ላፍቶን እና ልደታን ያዋስናል።
መደብ:አዲስ አበባ
በጫጩት ፊት ስለ ፈንግል አይወራም
በጫጩት ፊት ስለ ፈንግል አይወራም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ኒዮቢየም
thumb thumb|ኒዮቢየም ኒዮቢየም (Niobium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Nb ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 42 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ዩክሊድ
ዩክሊድ ወይንም የእስክንድርያው ዩክሊድ ( 325 ዓ.ዓ.–265 ዓ.ዓ.)  የጥንቱ ዘመን ገናና የሒሳብ ተማሪ ነበር።  ዩክሊድ እስክንድርያ፣ ግብፅ  አገር  በእስክንድርያ ቤተ መጻሕፍት ተቀጥሮ ይሰራ ነበር። ከዘመኑ ርዝመትና ከመዝገብ መጥፋት አንጻር፣ የዩክሊድ ህይወት ታሪክ እምብዛም አይታወቅም።
ኢለመንትስ (ታዋቂው የዩክሊድ መጽሐፍ)
ዩክሊድ፣ የነበረበትን ዘመን የጂዎሜትሪ  ዕውቀት በማሰባሰብ ኤሌመንትስ የተሰኘውን መጽሐፍ ለመድረስ ቻለ።  ይህ መጽሐፍ   ከጥንት ጀምሮ እስከ አሁን ዘመን ድረስ ለጅዎሜትሪ ትምህርት መሰረት ሆኖ ያገለግላል።
ሺ ቢታለቡ ከገሌ አላልፍም አለች ድመት
ሺ ቢታለቡ ከገሌ አላልፍም አለች ድመት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ዩክሊድ
ኢለመንትስ (ታዋቂው የዩክሊድ መጽሐፍ)
የኤለመንትስ መጽሐፉ፣ በተጨማሪ፣ ስለእይታ (ፔሬስፔክቲቭ)፣ የሾጣጣ ክፍሎች፣ ሉላዊ ጂዎሜትሪ እና ኳድራቲክ ገጽታዎች ያትታል። ከጂዎሜትሪ ጎን ለጎን የቁጥር ኅልዮትም በሚገባ መልኩ በዚሁ መጽሐፍ ተመርምሯል።  ታላቁ የጋራ አካፋይ የተሰኘውን የሥነ ቁጥር መሳሪያ በዚሁ መጽሐፍ በዩክሊድ ተደርሶ ይገኛል።
ዩክሊድ ያስቀመጠው የጂዎሜትሪ ስርዓት ለብዙ ዘመናት ጅዎሜትሪ በመባል ሲታወቅ፣ እስከ 19ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ እንደ ብቸኛ ጂዎሜትሪ ይወሰድ ነበር። ሆኖም ግን በዚሁ ዘመን በተነሱ ሌሎች አይነቶች ጂዎሜትሪዎች፣ የርሱ ስርዓት ዩክሊዳዊ ጅዎሜትሪ በመባል ይታወቃል። ይሄውም ከኢ-ዩክሊዳዊ ጅዎሜትሪ ልዩ መሆኑን ለማሳየት ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች መደብ:የግሪክ ሰዎች መደብ: ጂዎሜትሪ
ስራ ያጣ መለኩሴ አደገኛ ቦዘኔ ተባለ
ስራ ያጣ መለኩሴ አደገኛ ቦዘኔ ተባለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሆዳም ፍቅር አያውቅም
ሆዳም ፍቅር አያውቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆዳም ፍቅር አያውቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ስራ ያጣ መለኩሴ አደገኛ ቦዘኔ ተባለ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መጋቢት ፴
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
እንጀራ
እንጀራ የዳቦ ዓይነት ሲሆን ከጤፍ፣ ከስንዴ፣ ከገብስ፣ ከሩዝ ወይም ከበቆሎ ሊዘጋጅ ይችላል። ከቀይ ወይም ከነጭ ጤፍ የሚዘጋጀው እንጀራ ተፈላጊና ተመራጭ ነው።
አዘገጃጀት
አስፈላጊ
አሰራር አብሲሲቱ የሊጡ 1/3 መሆን አለበት
መደብ:የኢትዮጵያ ዳቦ አይነቶች
ታምራት ገለታ
ናዝሪት ፍቼ እና አ.አ ቃልቻ ቤት በመክፈት እምነት ሳይለይ አዋቂ ነኝ የታመመ እፈውሳለሁ ገንዘብና ሀብት አበዛለሁ እበራለሁ ክንፍ አለኝ ወዘተ በሚሉ ማደናገሪያዎች እምነታቸውን ሽጠው ጥረው ግረው ሳይሆን በአጭር መነገድ ለመክበር ያሰቡ ከንቱ ኢትዮጵያውያንን ሲያጭበረብር የነበረው ታምራት ገለታ በፖሊስ ቁጥጥር ስር ውሎ ጉዳዩ በፍርድ እየታየ ነው። ታምራት ገለታ ከወገብ በላይ ታቦት ከወገብ በታች ጣዖት ከሆኑ ተከታዮቹ አገናኝነት አለአግባብ በሰበሰበው ከፍተኛ ሀብትና ንበረት እንዲሁም በነፍስ ማጥፋት ከባድ ወንጀል ፍርዱን ያገኝል ተብሎ ይጠበቃል። እምላክ ኢትዮጵያን ከዚህ አይነቱ ሀሳዊ መሲህ ይጠብቃት አሜን.
መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች መደብ:ሀሳዊ መሲሃን
ቲ.ኤስ. ኤልየት
thumb|ቲ.ኤስ. ኤልየት '''ቲ.ኤስ. ኤልየት''' በ1881 ዓ.ም. በአሜሪካ ተወልዶ ወደ እንግሊዝ አገር የፈለሰ ስመ ጥሩ ባለቅኔና ጸሐፊ ነበረ። እስከ 1957 ዓ.ም. ድረስ ኖረ።
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ኦክላሆማ
thumb|300px
ኧርነስት ሄሚንጔይ
thumb|right|ኧርነስት ሄሚንጔይ
ኦክላሆማ
ኦክላሆማ ከአሜሪካ 50 ክፍላገራት 1ዱ ነው።
ኧርነስት ሄሚንጔይ
ኧርነስት ሄሚንጔይ የአሜሪካ ጸሐፊ ነበር።
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ዋና ከተማ
ዋና ከተማ የአገር ወይም የክፍላገር መንግሥት የሚገኝበት ማዕከላዊ ከተማ ነው። ባለ ሥልጣኖች ሹሞችና መሪዎች ይሠሩበታል።
ብዙ ጊዜ ዋና ከተማ የአገሩ ትልቁ ከተማ ይሆናል። ለምሳሌ ሞንቴቪዴዮ የኡራጓይ ታላቁ ከተማ ከመሆኑ በላይ በተጨማሪ ዋና ከተማው ነው። ቢሆንም ዋና ከተማ ሁልጊዜ ያገሩ አንደኛው ትልቅ ከተማ አይደለም። ለምሳሌ የዩናይትድ ስቴትስ ዋና ከተማ ዋሺንግተን ዲሲ ሲሆን ከአንደኛው ትልቅ ከተማው ግን ከኒው ዮርክ ከተማ ያንሳል። እንዲሁም የሕንድ ዋና ከተማ ኒው ዴሊ ከታላቁ ከተማ ከመምባይ በጣም ያንሳል።
አንዳንድ አገር ከ1 በላይ ዋና ከተማ አለው። ለምሳሌ ቦሊቪያ ሁለትና ደቡብ አፍሪካ ሦስት ዋና ከተሞች አሉት። ናውሩ ምንም ይፋዊ ዋና ከተማ የሌላት የሰላማዊ ውቅያኖስ ደሴት አገር ናት። አንዳንድ አገሮች ደግሞ የዋና ከተሞቻቸውን ሥፍራ በየጊዜው ያዛውራሉ።
*
ናይትሮጅን
250px|thumb|ናይትሮጅን ናይትሮጅን የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ N ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 7 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ስራ ያጣ መነኩሴ ቆቡን ቀዶ ይሰፋል
ስራ ያጣ መነኩሴ ቆቡን ቀዶ ይሰፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወይ አበዳሪ ወይ ተበዳሪ ይሞታል
ወይ አበዳሪ ወይ ተበዳሪ ይሞታል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወይ አበዳሪ ወይ ተበዳሪ ይሞታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጋና
ጋና በአፍሪካ አትላንቲክ ጠረፍ ላይ የተገኘ አገር ሲሆን ከ24 ሚሊዮን ኗሪዎች በላይ አሉት።
የጋና ስራ ቋንቋ እንግሊዝኛ ሲሆን፣ ሌሎች ኗሪ ቋንቋዎች በተለይም ትዊኛ (አካንኛ) በሰፊ ይነገራሉ። የ«ጋና» ስያሜ በታሪክ የድሮ «ጋና መንግሥት» ወይም «ዋጋዱጉ መንግሥት» ለማክበር በ1949 ዓም ተመረጠ። እንዲያውም ያው መንግሥት እስከ 1068 ዓም ድረስ ከጋና ወደ ስሜን-ምዕራብ በአሁኑ ማሊ ይገኝ ነበር እንጂ የዛሬውን ጋና መቸም አልገዛም። «ጋና» በትክክል የዋጋዱጉ መንግሥት አለቆች ማዕረግ ሆኖ ነበር። ዋጋዱጉ መንግሥት በ1068 ዓም ግድም ከወደቀ ቀጥሎ፣ የአካን ብሔሮች ከዚያው ፈልሰው በዛሬው ጋና  ሠፈሩና መጀመርያ ግዛቶችን መሠረቱ። ከ1662 እስከ 1949 ዓም ድረስ የአሻንቲ መንግሥት ባካባቢው ቆየ፤ በ1894 ዓም ይህ የብሪታንያ አሻንቲ ጥብቅ ግዛት ሆነ።
ከ1949 ዓም አስቀድሞ የዩናይትድ ኪንግደም ጥገኛ ግዛት ሲሆን በወርቅ ሀብቱ ምክንያት «የወርቅ ጠረፍ ጥገኛ ግዛት» (ጎልድ ኮስት ፕሮቴክቶሬት) በመባል ይታወቅ ነበር። ከ1984 ዓም ጀምሮ ዴሞክራሲያዊ እና ፓርላሜንታዊ መንግሥት ኖሮታል። አብዛኞቹ ኗሪዎች (70%) በተለይ በደቡቡ ክርስቲያን ሲሆኑ፣ በተለይ በስሜኑ 16% የእስልምና ተከታዮች ናቸው። የተረፉትም የኗሪ አረመኔነትን እምነቶች ይከተላሉ።
የጋና ዋና ምርቶች ካካዎ፣ ዘይት፣ አልማዝ ናቸው። በአለሙ ከሁሉ ትልቅ የሆነው ሠው ሰራሽ ሐይቅ፣ ቮልታ ሐይቅ፣ በጋና ይገኛል።
እግር ኳስ ከሁሉ የተወደደው እስፖርት ነው። የጋና አበሳሰል በተለይ በኮቤ፣ ጐርጠብ፣ የስኳር ድንች፣ ባቄላ፣ በቆሎ፣ ኦቾሎኒ፣ ባሚያና ሩዝ ይሠራል።
መደብ:ጋና
ሸምበቆ
ሸምበቆ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ኖብሊየም
thumb|ኖብሊየም ኖብሊየም (Nobelium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ No ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 102 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኮልፌ ቀራንዮ
ኮልፌ ቀራኒዮ በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ከአስረአንዱ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 546,219 ነው።
መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ኮልፌ ቀራኒዮ የሚገኘው በአዲስ አበባ ምዕራብ አቅጣጫ ላይ ሲሆን ጉለሌን፣ አዲስ ከተማን፣ ንፋስ ስልክ ላፍቶን እና ልደታን ያዋስናል።
መደብ:አዲስ አበባ
ሺ ቢያጩሽ አንድ ያገባሽ
ሺ ቢያጩሽ አንድ ያገባሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ለፋሲካ የተዳረች ሁል ጊዜ የፋሲካ ይመስላታል
ለፋሲካ የተዳረች ሁል ጊዜ የፋሲካ ይመስላታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
አይስላንድ
ታሪክ
380px|thumb|left|ሰዎች በአይስላንድ ሳይደርሱ [[የአርክቲክ ቀበሮ ብቸኛው ጡት አጥቢ ኗሪ ነበረ፤ አሁን ግን የአይስላንድ በግና የአይስላንድ ፈረስ ስመ ጥሩ ሆነዋል።]] ከ866 ዓም ጀምሮ የጥንታዊ ኖርስ ተናጋሪዎች (ቫይኪንጎች) በደሴቱ ላይ ሠፈሩ። ከዚያ በፊት ከአንዳንድ የአይርላንድ መኖኩሴዎች በቀር ምንም ኗሪዎች አልነበሩም፣ ሥፍራውም እንኳን አልታወቀም።
መደብ:የአውሮፓ አገራት
ወይ አታምር ወይ አታፍር
ወይ አታምር ወይ አታፍር የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወይ አታምር ወይ አታፍር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኤድጋር አለን ፖ
right|thumb ኤድጋር አለን ፖ (ጃንዩዌሪ 19 ቀን 1809 እ.ኤ.አ. – ኦክቶበር 7 ቀን 1849 እ.ኤ.አ.) አሜሪካዊ ጸሐፊና ባለቅኔ ነበረ።
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ስራ ያጣ መነኩሴ "አደገኛ ቦዘኔ" ተብሎ ታሰረ
ስራ ያጣ መነኩሴ "አደገኛ ቦዘኔ" ተብሎ ታሰረ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
አይዳሆ
thumb|300px
አይዳሆ ከአሜሪካ 50 ክፍላገራት 1ዱ ነው።
መደብ:የአሜሪካ ክፍላገራት
የቪዛ መስፈርቶች ለኢትዮጵያ ዜጎች
የቪዛ መስፈርቶች ለኢትዮጵያ ዜጎች በየአገሩ ይለያያሉ። የኢትዮጵያ ዜጎች ወደ ብዙዎቹ አገራት ለመግባት፣ አስቀድሞ ከዚያው አገር ኤምባሲ ወይም ቆንስላ በፓስፖርት ውስጥ የቪዛ (መግቢያ ፈቃድ) ማሕተም ማግኘት አስፈላጊነት ነው። ሆኖም አንዳንድ አገር ያለ ምንም ቪዛ ሂደት ኢትዮጵያውያን ለተወሰነ ጊዜ እንዲጎብኙ ይፈቅዳል፣ እንዲሁም አንዳንድ አገር ኢትዮጵያውያን እዚያ በደረሱበት ጊዜ የመግቢያ ፈቃድ ይሰጣል። (ቪሳ ባያስፈልግም ፓስፖርት ለዜግነት ማስረጃ ሰነድ አይነተኛ ነው።)
ኢትዮጵያውያን በደረሱበት ጊዜ የጉብኝት ቪሳ የሚሰጡ አገራት
እነዚህን አገራት ከመግባት በፊት ቪሳ ማግኘት አስፈላጊ አይደለም። ሌሎች አገራት ሁሉ ግን ከመግባት አስቀድሞ ቪሳ ማግኘት አስፈላጊነት ነው።
ጥገኛ አገራት
እነዚህን ጥገኛ አገራት ከመግባት በፊት ለኢትዮጵያውያን ዜጎች ቪሳ ማግኘት አስፈላጊ አይደለም።
v
ኦስሚየም
thumb|ኦስሚየም thumb|ኦስሚየም ኦስሚየም
የቪዛ መስፈርቶች ለኢትዮጵያ ዜጎች
የኢትዮጵያ ዜጎች የማይፈቅዱ አገራት
መደብ:የኢትዮጵያ ፖለቲካ
ኦስሚየም
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሺ ያጭሽ አንድ ያገባሽ
ሺ ያጭሽ አንድ ያገባሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ፌብሩዋሪ
ፌብሩዋሪ (እንግሊዝኛ: February) በጎርጎርያን ካሌንዳር ውስጥ ሁለተኛው ወር ነው። በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ይህ ወር የጥር መጨረቫና የየካቲት መጀመርያ ነው።
መደብ:የጎርጎርያን ወሮች
ስራ ያጣ መነኩሴ የምርጫ ቅስቀሳ ጀመረ
ስራ ያጣ መነኩሴ የምርጫ ቅስቀሳ ጀመረ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስቲግማ
150px|thumbnail|የግሪክኛ የተያያዘው ፊደል «ስቲግማ»
ስቲግማ (στίγμα) በመጀመርያ በግሪክኛ ቋንቋ «ምልክት»፣ «ነጥብ» ማለት ነበር።
ስራ ያጣ ቄስ ቆቡን ቀዶ ይሰፋል
ስራ ያጣ ቄስ ቆቡን ቀዶ ይሰፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ስቲግማ
የ መሣርያ ከተፈጠረ ጀምሮ፣ በግሪክኛ ሁለት የተያያዙ ፊደላት ለመጻፍ አንዳንድ ligature («ሊጋቹር» ወይም የተያያዘ ፊደል) ይጠቀም ነበር። ከነዚህ አንዱ ሊጋቹር የፊደሎች «»  እና «»  አንድላይ ሲታዩ በ«στ» ፋንታ የተያያዘው ፊደል «ϛ» («ስቲግማ») ተባለ። ስሙ የተነሣ በከፊል የቃሉ ፍች «ምልክት» ስለ ሆነ፣ በከፊልም የ«ስ» እና «ት» ድምጾች ለማመልከት «ሲግማ» የሚለውንም ስም ለመምሰል ነበር።
ቶኒ ሞሪሰን
thumb|right 100px|left ቶኒ ሞሪሰን አሜሪካዊት ጸሐፊ ናቸው።
ስራ ያጣ ቄስ ቆቡን ቀዶ ይሰፋል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስቲግማ
በዚህ ደረጃ፣ የ«ስቲግማ» ቅርጽ እና የ«» ቅርጽ ተመሳሳይ ነበሩ። የ«ዲጋማ» ታሪክ ግን ከ፮ናው ሴማዊው ፊደል ዋው ነበር። በጥንት ይህ ተናባቢ ግሪክኛን ለመጻፍ የማያስፈልግ ሆነ፤ ስለዚህ ስድስተኛው ፊደል ቁጥሩን «ስድስት» ለመጻፍ ብቻ በቃ። በኋላ ትርፉ ፊደል «ዋው» ϝ ሲጻፍ፣ «ጋማ» (Γ) በመምሰሉ ስያሜው «ዲጋማ» («የሁለት ድርብ ጋማ») ሆነ።  ስለዚህ ሁለቱ ምልክቶች «ስቲግማ» እና «ዲጋማ» እንደ ϛ በተጻፉበት ጊዜ፣ የቁጥሩ ስድስት ምልክት ደግሞ በግሪክኛ «ስቲግማ» ይባል ጀመር።
በጊዜ ላይ፣ የ«ስቲግማ» ጥቅም በተለይ ቁጥሩን «ስድስት» (ግሪክኛ፦ /ሄክስ/) ለመጻፍ ብቻ ሆነ፣ እንጂ ለፊደላት «στ» ለማመልከት በብዛት አልታየም ነበር። ዛሬም ምልክቱ እራሱ (ϛ) አልፎ አልፎ ብቻ ስለሚታይ፣ ቁጥሩ ስድስት በዚህ ታሪክ ከ«ስቲግማ» ጋር ግንኙነት ስላገኘው፣ ቁጥሩን ስድስት ለመጻፍ በዘመናዊ ግሪክኛ በሁለቱ ፊደላት እንደ «στʹ» ይጻፋል።
ከ«ስቲግማ» መጀመርያ ግሪክኛው ትርጉም («ምልክት») የተነሣ ደግሞ፣ በዘመናዊ ልሳናት «መጥፎ ይሉኝታ»፣ «መገለል»፣ «ስድብ» ወይም «እርም» የመሰሉትን ትርጉሞች አሉት። ይህ በጥንት የመተኮስ ምልክት እንደ ቅጣት ስለ ጠቀመ ነበር።
መደብ:ግሪክ መደብ:ፊደላት
5 ስልማናሶር
ከ እስከ    ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ማርች
ማርች (እንግሊዝኛ: March) በጎርጎርያን ካሌንዳር ውስጥ ሦስተኛው ወር ነው። በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ይህ ወር የየካቲት መጨረቫና የመጋቢት መጀመርያ ነው።
መደብ:የጎርጎርያን ወሮች
ሀሜትና ጅራት በስተኋላ ነው
ሀሜትና ጅራት በስተኋላ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሀሜትና ጅራት በስተኋላ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ፊት ለፊት የሚያማ የለም። በሁዋላ የሚታማው ሰው ወይም ቡድን ዘወር ሲል/ሉ ነው ሃሜት የሚጀምረው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቡና እና ማሽላ እየሳቀ ያራል
ቡና እና ማሽላ እየሳቀ ያራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ስብ ሊያርዱ ጉፋያ ይነዱ
ስብ ሊያርዱ ጉፋያ ይነዱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሻማ ራሱ ነዶ ራሱ ብርሀን ይሰጣል
ሻማ ራሱ ነዶ ራሱ ብርሀን ይሰጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሚያዝያ ፩
ሚያዝያ ፩፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፩ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፮ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፬ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
12 June
12 June በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሰኔ 5 ቀን ማለት ነው።
ኤፕሪል
ኤፕሪል (እንግሊዝኛ: April) በጎርጎርያን ካሌንዳር ውስጥ አራተኛው ወር ነው። በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ይህ ወር የመጋቢት መጨረቫና የሚያዝያ መጀመርያ ነው።
መደብ:የጎርጎርያን ወሮች
12 June
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
ሚያዝያ ፩
=ዕለተ ሞት=
የበዓላት ቀኖች
መደብ:የኢትዮጵያ በዓላት
አሌክስ ሄሊይ
ይዩ
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ካሞስ
ካሞስ ከብዙ ቅርሶች ከነጽላቶች ይታወቃል። በአንድ ጽላት ዘንድ በኩሽ መንግሥት ላይ እንደ ዘመተ፣ ከዚያ በ፫ኛው አመት ወይም በ1560 ዓክልበ. በሂክሶስ ላይ እንደ ዘመተ ይታወቃል። ስሜን ጠረፉን ከአቫሪስ 100 ማይል እስከ ቀረበ ድረስ አሰፋው እንጂ መላውን ታችኛ ግብጽ አልማረከም። ከዚያም በኋላ እንደገና በኩሽ ላይ ዘመተ፤ ወንድሙንም 1 አሕሞስን የጋርዮሽ ፈርዖን ሆኖ ሹሞት ነበር። ይህም አሕሞስ ሂክሶስን ከግብጽ ስላባረራቸው የአዲስ መንግሥት መስራች ይባላል።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ሚያዝያ ፩
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
12 June
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ወይ ዘንድሮ ! አለች ቀበሮ
'''ወይ ዘንድሮ ! አለች ቀበሮ''' የአማርኛ ምሳሌ ነው። '''ወይ ዘንድሮ ! አለች ቀበሮ''' የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወይኖ አረሰው ወይኖ ጎረሰው
ወይኖ አረሰው ወይኖ ጎረሰው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወይኖ አረሰው ወይኖ ጎረሰው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሻሽ ይደምቃል ማቅ ይሞቃል የሚበጀውን ባለቤቱ ያውቃል
ሻሽ ይደምቃል ማቅ ይሞቃል የሚበጀውን ባለቤቱ ያውቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ፍራንሲስ በራን
ፍራንሲስ “ፍራንክ” ማርቲን ቤልትራን በራን (በማህበራዊ አውታረመረቦች በተሻለ ፍራንሲስ ባራን አራተኛ ወይም ፍራንክ ባራን በመባል ይታወቃል። ; ታህሳስ 5 ቀን 1982 ተወለደ) የፊሊፒንስ የሰብአዊ መብት ተሟጋች ነው ለሰብአዊ መብቶች ፣ ጋዜጠኛ) ፣ አምደኛ ፣ የፖለቲካ ጦማሪ ፣ የሆቴል ባለቤት ፣ እና የማህበራዊ ሚዲያ ስብዕና።
እ.ኤ.አ. በ2020፣ ለፊሊፒንስ ምርጥ ወጣት ወንዶች (TOYM) ሽልማት ታጭቷል። በማህበራዊ ድህረ-ገጽ አራማጅነቱ እና በፊሊፒንስ ቢዝነስ እና ዜና ላይ ባሳተሙት አምዶች ከመጨረሻዎቹ እጩዎች አንዱ ሆኖ ከገቡት አንዱ ነበር።
ፍራንሲስ በዳጉፓን ከተማ ፓንጋሲናን ተወለደ። እሱ የሕግ ባለሙያ የበኩር ልጅ እና የቀድሞ የፍትህ ምክትል ፀሐፊ ፍራንሲስኮ ባራን III እና ነጋዴው ፌሊሲዳድ ቪላዳ ቤልትራን-ባራን III ነው..
ፍራንሲስ እንደ የቲቪ ስብዕና ቢያንካ ጎንዛሌስ እና ዘፋኝ እና የትዊተር ስብዕና Kakie Pangilinan ካሉ የህዝብ ተወካዮች አንዱ ነበር ፣ ስለ አወዛጋቢው የ PAL የበረራ ረዳት ክሪስቲን ዳሴራ ሞት ስለ “ፍላጎት ሰዎች” ያልተረጋገጠ መረጃ በትዊተር ገፁ እና የህዝብ ይቅርታ ጠይቀዋል ።.
የታዋቂ ሰዎች እጩዎች እና ሽልማቶች
እ.ኤ.አ. በጥቅምት 2020 ፍራንሲስ በJCI Cainta ምዕራፍ ለፊሊፒንስ ወጣቶች ከ JCI ፊሊፒንስ የላቀ የፊሊፒንስ (TOYM) ሽልማቶች አንዱ በሆነው ሽልማት ተመረጠ። እሱ ለፖለቲካዊ እንቅስቃሴው ፣ ለአእምሮ ጤና ተሟጋች ፣ ለሰብአዊ መብቶች መከላከል እና በፊሊፒንስ ቢዝነስ እና ዜና ውስጥ “ጭካኔ የተሞላበት ፍራንክ” በሚለው አምዱ ላይ ላቀረባቸው መጣጥፎች ተመርጠዋል።
TIME የዲሞክራሲ አዶ እና ሴናተር ሊላ ደ ሊማ በእጩነት በቀረቡበት ወቅት ፍራንሲስ ከካምፕ ክሬም እንኳን ጽፈዋል።
ዋቢዎች
መደብ:ፊሊፒንስ መደብ:ሰዎች
ሥነ ግራፍ
thumb|250px| የግራፍ ምስል
ሥነ ግራፍ የሒሳብ ትምህርት አካል ሲሆን የሚያጠናውም ግራፍ የሚሰኙ የሒሳብ መዋቅሮችን ነው። እዚህ ላይ ግራፍ ሲባል የሁለት ጥንድ ነገሮችን ዝምድና የሚወክል ጽንሰ ሐሳብ ነው። ግራፍ እንግዲህ የጉብሮችና ጉብሮችን የሚያገናኙ ጠርዞች ስብስብ ነው። ሁም ግራፎች በሁለት ይከፈላሉ፣ እነርሱም አቅጣጫዊ እና ኢአቅጣጫዊ ናቸው። ኢአቅጣጫዊ እሚባለው በአንድ ጠርዝ ላይ ያሉ ሁለቱ ጉብሮች አንዳቸውን ከሌላው የሚለያቸው ነገር ሳይኖር ሲቀር ነው። ለምሳሌ ሁለት ሰዎች ቢጨባበጡ፤ ሰውየ ሐ ሰውየ መ ን መጨበጡ ሰውየ መ ሰወየ ሐን ከመጨበጡ ጋር ምንም ልዩነት የለውም ።ስለሆነም ሐ ና መን እንደጉብር ብንወስድና መጨባበጣቸውን እንደ ጠርዝ ብንስል፤ የምናገኘው ግራፍ ኢአቅጣጫዊ ይሰኛል ማለት ነው። በዚህ ተቃራኒ አቅጣጫዊ ግራፍ ሁለቱን ጉብሮች ይለያል። ስለዚህም ግራፉ ከአንዱ ጉብር ወደ ሌላው የተሰነዘረ ነው እንላለን። ለምሳሌ በአንድ ድግስ ውስጥ አበበን መሰረት ብታውቀው፤ የርሷ እርሱን ማወቅ የግዴታ እርሱ እሷን ያውቃታል ማለት አይደለም። ስለሆነም ግራፉ ከመሰረት ወደ አበበ ይተሰነዘረ አቅጣጫዊ ግራፍ ነው እንላለን።
*
ሻጭ ገዥ ሆኖ ይገምታል
ሻጭ ገዥ ሆኖ ይገምታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወይዘሪትነት ያንድ ቀን ርቀት
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጁላይ
ጁላይ (እንግሊዝኛ: July፣ ከሮማይስጥ Iulius /ዩሊዩስ/) በጎርጎርያን ካሌንዳር ውስጥ ሰባተኛው ወር ነው። በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ይህ ወር የሰኔ መጨረቫና የሐምሌ መጀመርያ ነው።
ይህ ወር ስሙን ያገኘው ከሮሜ አምባገነን ጁሊዩስ ቄሳር ነው። እሱን ለማክበር፣ የወሩ ስም ከ«ኲንቲሊስ» Quintilis («አምስተኛው ወር») በ36 ዓክልበ. ተቀየረ። ኲንቲሊስ ወይም «አምስተኛው ወር» የተባለው ያንጊዜ ማርች መጀመርያው ወር ስለሆነ ነው።
ሚያዝያ ፪
ሚያዝያ ፪፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፪ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፯ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፫ ቀናት ይቀራሉ።
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
{{en} http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/10/newsid_4400000/4400137.stm
መደብ:ዕለታት
ወደሽ ነው ቆማጢት ንጉስ ትመርቂ
ወደሽ ነው ቆማጢት ንጉስ ትመርቂ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወደሽ ነው ቆማጢት ንጉስ ትመርቂ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሽልም እንደሆን ይገፋል ቂጥም እንደሆን ይጠፋል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ማኅበረሰባዊ ፍልስፍና
ማኅበረሰባዊ ፍልስፍና በሰው ልጅን ማኅበራዊ ባህርይ ላይ የሚመራመር የፍልስፍና ዘርፍ ነው።  የማሕበራዊ ማንነት፣ የፖለቲካዊ ሥነ ምግባር፣ የተለያዩ ር ዕዮተ ዓለሞችን፣  የሚዎጡ ኅግጋት ፍትሃዊነትን፣ የሥነ ልቡናን ፍልስፍናዊ መሰረቶች፣ እና መሰል የቡድን  ጠባያትን የሚያጠና ክፍል ነው።
በዚህ የ ዕውቀት ሥር ከሚካለሉ ውስጥ፣ ማኅበራዊ ሥነ ኑባሬ እና ማኅበራዊ ሥነ ዕውቀት እንደ ቅርንጫፍ ሊዎሰዱ ይችላሉ።
በማኅበራዊ ሥነ ኑባሬ  «ማኅረሰቦች ኑባሬ  አላቸውን? አንድ ማኅበረሰብ አለ ከተባለ፣ በውስጡ ካሉት አባላት ግለሰቦች ይለያል? ከተለየስ በምን ዓይነት ሁኔታ?» የሚሉት ጥያቄዎች ይመረመራሉ።
በማኅበራዊ ሥነ ዕውቀት «የአንድ ግለሰብ ዕውቀት በማኅበረሰቡ የቱን ያክል ጫና ይደረግበታል? ማኅበራዊ ተቋማት በአንድ ግለሰብና በአጠቃላይ ማኅብረሰቡ ዕውቀትና እምነት ላይ ምን አስተዋጽዖ ያደርልጋሉ?» የሚሉትን ጥያቄዎች ለመመለስ ይሞክራል።
ስለሆነም ይህ የፍልስፍና ዘርፍ ከፖለቲካ እና ሥነ ባሕል ጥናቶች ጋር ተነባባሪ ክፍሎች አሉት።
መደብ: ማኅበረሰባዊ ፍልስፍና መደብ :ፍልስፍና
ኦክሲጅን
thumb|ኦክስጅን ኦክስጅን ከግሪክ ὀξύς (ኦክሲስ) 'አሲድ' ወይም የአሲድ ጣእም ያለው እና γενής (ጀነስ) 'አባት'ከሚሉት ቃላት የመጣ ነው። የዚህ ንጥረ ነገር አቶማዊ ቁጥር 8 ሲሆን የሚወከልበት ውክል O ነው። በከፍተኛ ሁኔታ የመፀግበር ባህሪ ያለው ሲሆን የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ የፔሬድ ሁለት ኢ-ብረታ ብረት ንጥረነገሮች አባል ነው።
ኮምጣጤ-ዘር ኮምጣጤ-ጂን በፈርንሳይኛ እንዲሁም በጀርመንኛ ቃል በቃል ይህን በኖርማል ሁኔታ ዉስጥ የጋዝ ዘር ሲተረጎም ኮምጣጤ ዘር ማለት ነው ፡፡ ጀርመኛዉን እንውሰድ ስያሜው ከሁለት ቃል የተዎጣነው የመጀመርያው ቃል sauer ቃል በቃል ሲተረጎም ኮምጣጣ ማለት ነው፡ ሆለተኛው stoff የሚለው ቃል ነገር ማለት ነው፡( ዛወር- ሽቶፍ)የሄምስጥሪ ኬምስትሪ ሰንጠረዥ አባት በሆነው በዲምትሪ ሜንዴሌቭ ቋንቋ በሩስያዊኛ ምን እንደሚባል እንመልከት፡ ኪስላ- ሮድ፡ ኪስልይ ማለት ቃል በቃል ኮምጣጥጤ ማለት ነው ``ሮድ`´ ማለት `´ዘር`` ማለት ነው። አኦክስጅን ፡ ኮምጣጤ -ዘር የሚለው የአማርኛ ስያሜ አብሮ ቢጻፍ የበለጠ ነገሩን ያብራራዋል። ማኦክሰድ ከንጥረ ነገር ዉስጥ የውሃን -ዘር ማትነን ማጥፋት መበተን ወይም ከሌሎች ንጥረ ነገሮች ዘር ጋር ስገናኝ የሚያስየው ሄሚካልዊ ባህርዩ።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሽል ከሆነ ይገፋል ቂጣም ከሆነ ይጠፋል
ሽል ከሆነ ይገፋል ቂጣም ከሆነ ይጠፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሚያዝያ ፫
ሚያዝያ ፫፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፫ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፰ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፫ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፪ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
መደብ:ዕለታት
ሽመልና ዘንግ ቂልና በግ
ሽመልና ዘንግ ቂልና በግ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ዛምቢያ
የዛምቢያ ሪፐብሊክ በደቡባዊ አፍሪቃ የምትገኝ ወደብ-የለሽ ክርስቲያን ሀገር ናት። ከሰሜን በኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፐብሊክ፣ ከሰሜን-ምሥራቅ በታንዛኒያ፣ ከምሥራቅ በማላዊ፣ ከደቡብ በሞዛምቢክ፣ ዚምባብዌ፣ ቦትስዋናና ናሚቢያ እና ከምዕራብ በአንጎላ ትዋሰናለች። የቀድሞ ስሟ ሰሜናዊ ሮዴዢያ ሲሆን ያሁን ስሟ ከዛምቤዚ ወንዝ ነው የመጣው።
ማመዛገቢያ
መደብ:ምሥራቅ አፍሪቃ
ኦክቶበር
መደብ:የጎርጎርያን ወሮች
ዴራ
ዴራ አርሲ ክፍለ ሃገር በዶዶታ ስሬ ወረዳ ከናዝሬት 25 ኪ.ሜ. ደቡብ የምትገኝ ከተማ ናት። በአብዛኛው ሞቃታማ የአየር ንብረት ያላት ሲሆን በአንድ ከፍተኛ እና በሁለት ቀበሌዎች የተከፋፈለች ከተማ ናት።
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞችስሬ ከናዝሬት 40 ኪሎሜትር በደቡብ ምስራቅ የምትገኝ ከተማ ስትሆን የተለያዩ እምነቶች አማርኛና አፋን ኦሮሞ የሚነገርባት አየር ንብረቷም ወይን አደጋ በስንዴ ምርት ስትታወቅ ሌሎች አዝዕርትም የሚመረትባት ድንቅ አካባቢ ናት
ሽማግሌ ሳለ ምክር አይጠፋም ጎልማሳ ሳለ ላም አይነዳም
ሽማግሌ ሳለ ምክር አይጠፋም ጎልማሳ ሳለ ላም አይነዳም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጋቦን
ታሪክ
የጋቦን አካባቢ የመጀመሪያ ነዋሪዎች የፒግሚ ሰዎች ነበሩ። በባንቱ ፍልሰቶች ጊዜ ግን በብዙ የባንቱ ብሄሮች ተለወጡ።
ፈረንሣዊው ፒየር ሳቮርግናን ዲ ብራዛ የመጀመሪያውን ጉዞ ወደ ጋቦን-ኮንጎ አካባቢ በ1875 እ.ኤ.አ. ነው ያደረገው። ፍራንስቪል የሚባለውንም ከተማ እሱ ነው ያቋቋመው።
ምጣኔ ሀብት
ጋቦን ወደ ውጭ አገር የሚላካቸው ምርቶች በተለይ ፔትሮሊየም፣ እንጨት፣ ማንጋኒዝ እና ዩራኒየም ናቸው።
መደብ:መካከለኛ አፍሪቃ
ሽማግሌ በምክሩ አርበኛ በሰናድሩ
ሽማግሌ በምክሩ አርበኛ በሰናድሩ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሽማግሌ ካለበት ነገር አይናቅበት
ሽማግሌ ካለበት ነገር አይናቅበት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኤሩካ
ኤሩካ ኢንተርናሽናል ቢዝነስ አክሲዮን ማህበር (Eruka International Business Share Company) እንደ ኢትዮጵያውያን አቆጣጠር በመስከረም ወር 2000 ዓ.ም ተቋቋመ። የኢትዮጵያን ምርቶች በአለም ዙሪያ ለማስተዋወቅ እንዲሁም ተቀባይነት እንዲኖራቸው ለማድረግ ያላሰለሰ ጥረት በማድረግ ላይ የሚገኝና ምርቱን ለሚያሻሽጡ ደንበኞች ጠቀም ያለ ኮሚሽን የሚከፍል ድርጅት ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ድርጅቶች
ሶፊያ ሮታሩ
ሶፊያ ሮታሩ (ሞልዶቭኛ፦ Sofia Mihailovna Rotaru-Evdokimenko /ሶፊያ ሚሃይሎቭና ሮታሩ-ኤቭዶኪመንኮ/ ፤ ዩክራይንኛ፦ Софія Ротару) ሩሳዊት፣ ኡክራይናዊት፣ ሞልዶቫዊት እና ቀድሞ ሶቭየት ዘፋኝ፣ ሙዚቀኛ፣ ጭፍረኛ፣ ተዋናይና ደራሲ ነች። ስለ ድምጿና በምሥራቅ አውሮፓ በተለይ ትታወቃለች።
በዜና ማሰራጫ በኩል «የዘመናዊ ሙዚቃ ንግሥት» ተብላ ተሰይማለች ። በ1986 እ.ኤ.አ. ስመ ጥሩ ማእረግ «የሶቭየት ህብረት ሕዝብ ዛፋኝ» የተቀበለች መጀመርያ ዘመናዊ ሴት ዘፋኝ ሆነች፤ በ2000 እ.ኤ.አ. ደግሞ የ20ኛው ክለ ዘመን ዘፋኝ ተባለች።
ዛሬ ሶፊያ ሮታሩ የዩክሬን ዜጋ ሆና በክሪሜያና በያልታ ክብር ኗሪ ነች። ዋና መኖርያዋ ያልታ ሲሆን ደግሞ ቤቶች በመስኮብ፣ ክዬቭና ባደን-ባደን አሏት። በርካታ ከፈትኛ ሽልማቶችም አሏት፤ ከነዚህም መካከል የዩክሬን ሶቭዬት ሪፐብሊክ ክብር ዘፋኝ፣ የዩክሬን ሕዝብ ዘፋኝ፣ የሞልዳቪያ ሶቭዬት ሪበብሊክ ሕዝብ ዘፋኝ፣ ወዘተ ናቸው።
የዕምባዎች ጎዳና
thumb|right|የኗሪ ብሔሮች ወደ ኦክላሆማ ስደት ከ1830 እስከ 1835 እ.ኤ.አ. የሚያሳይ ካርታ የዕምባዎች ጎዳና ከ1823 ዓ.ም. እስከ 1830 ዓ.ም. የአሜሪካ መንግሥት ኗሪ ጎሣዎችን ('ቀይ ሕንድ' የተባሉ) ከአገር ቤታቸው በግድ አስነቅሎ እስከ ኦክላሆማ ያሳደዳቸውበት መንገድ ነበር። እነዚህ ኗሪ ብሔሮች ቾክታው፣ ሴሚኖል፣ ክሪክ፣ ቺካሳው እና ቼሮኪ ናቸው። በመንገዳቸው ላይ ብዙ ኗሪዎች ከበሽታ ወይም ከረሃብ ጠፉ።
ሶፊያ ሮታሩ
www.sofiarotaru.com
መደብ:ዩክሬን መደብ:የሩስያ ሰዎች መደብ:ዘፋኞች
የዕምባዎች ጎዳና
መደብ:የአሜሪካ ታሪክ መደብ:የስሜን አሜሪካ ኗሪ ብሔሮች
ሽማግሌ ካለበት ነገር አይሰረቅ ጎበዝ ካለበት በትር አይነጠቅ
ሽማግሌ ካለበት ነገር አይሰረቅ ጎበዝ ካለበት በትር አይነጠቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኖቬምበር
ኖቬምበር (እንግሊዝኛ: November) በጎርጎርያን ካሌንዳር ውስጥ 11ኛው ወር ነው። በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ይህ ወር የጥቅምት መጨረቫና የኅዳር መጀመርያ ነው።
መደብ:የጎርጎርያን ወሮች
ልደታ ክፍለ ከተማ
ልደታ በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2003 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 214,769 ነው።
መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ልደታ የሜገኘው በአዲስ አበባ ማዕከላዊ ምዕራብ አቅጣጫ ላይ ሲሆን አራዳን፣ አዲስ ከተማን፣ ንፋስ ስልክ ላፍቶን፣ ኮልፌ ቀራንዮን እና ቂርቆስን ያዋስናል።
ተጨማሪ ይመልከቱ
መደብ:አዲስ አበባ
ሚያዝያ ፬
ሚያዝያ ፬፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፲፬ኛው ዕለት ሲሆን፤ የፀደይ (በልግ)ወቅት ፱ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፶፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፶፩ ቀናት ይቀራሉ።
ሽማግሌ ካልሞተ ስንዴ ካልመረተ
ሽማግሌ ካልሞተ ስንዴ ካልመረተ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሚያዝያ ፬
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ከልደት እስከ ሞት
ከልደት እስከ ሞት ከደጃዝማች ኪዳኔ ወልደመድኅን የተደረሰ መንፈሳዊና ፍልስፍና መጽሐፍ ሲሆን፤ ግንቦት 17 ቀን 1964 ዓመት ምህረት በትንሳኤ ዘጉባኤ ማተሚያ ቤት ታተመ።
ማስታወሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ
ሻይ
ሻይ ከልዩ የሻይ ቁጥቋጦ (ካሜሊያ ሲኔንሲስ) ቅጠል በውሃ ውስጥ በማፍላት የሚሠራ መጠጥ ነው።
ተመልከት
መደብ:አትክልት መደብ:መጠጦች
ስትወልድ የምትበላውን በርግዝናዋ ጨረስችው
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሽማግሌ ካልሞተ ስንዴ ካልሸተ
ሽማግሌ ካልሞተ ስንዴ ካልሸተ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቅን ልቦችንና ቅን ሀሳቦችን እናበርታ፡፡
ሁሌም ምድራችን በቅን ሰወች እና ቅን ሃሳብ ባላቼው ሰወች የተሞላች ነች፡፡ በተቃራኒው መንገድ የቆሙ ቢኖርም በጣም ትቂቶች ናቸው፡፡ እነዚህንም ሰዎች ወደ ብዙሃኑ መልካም አስተሳሰቦች ለማምጣት ይቻል ዘንድ ፡ ደግና ቅን ሰወችን እናበርታ፡፡ ያኔ የሌሎችን መጥፎ አስተሳሰቦች ወደ ቅንነት ይሳባል፡፡
የኢትዮጵያ የ5 ሺ ዓመት ታሪክ ከኖኅ እስከ ኢህአዴግ
የኢትዮጵያ የ 5ሺ ዓመት ታሪክ ከ ኖሕ እስከ ኢሀዴግ በ2003 ዓ.ም በጋዜጠኛና ደራሲፍስሐ ያዜ ካሳ የተፃፈ መጽሐፍ ነው።የኢትዮጵያን የተዘነጋ ታሪክ ሳይቀር በከፍተኛ ምርምር ያሙዋላና በብዙሃኑ አንባቢያን ዘንድ ግዙፍ አድናቆት የተቸረውም ነው።የአለም ታሪክ መነሻ ኢትዮጵያ መሆኑዋን ያረጋገጠ ከመሆኑም በላይ፤ኢትዮጵያዊ ምሁራንን ሳይቀር ያስደነቀና ያስማማ ሆኖዋል።በተለምዶ የ3ሺ ዓመት ታሪክ እየተባለ የቆየው የኢትዮጵያ ታሪክም በዚህ መጽሐፍ ተሽሮ የ 5ሺ8መቶ ዓመት ታሪክ ያላት አገር መሆኑዋ ተረጋግጦበታል።
http://books.good-amharic-books.com/fiveshe-1.PDF
መደብ:አማርኛ መጻሕፍት መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ
ጥርስ (ማሽን)
ጥርስ ተሽከርካሪ ማሽኝ ሲሆን እላዩ ላይ በተቀረጹ ጥርሶች የሌላን አካል ጥርስ በመንከስ ጠምዛዥ ጉልበትን ከአንድ አካል ወደ ሌላ የሚያስተላልፍ ነው። ሁለት ወይም ከዚያ በላይ ጥርሶች ተባብረው ሲሰሩ አስተላላፊ(ትራንስሚሽን) ይሰኛሉ። ጥርሶች የአንድን ሃይል ምንጭ አቅጣጫ፣ መጠንና ፍጥነት ቀይረው ማስተላለፍ ይችላሉ። ስለሆነም ለመኪና ማርሽነት ግልጋሎት ይሰጣሉ። በጥርስ ቁጥሮች ልክ ትክክለኛ የፍጥነት ውድር መቀመር ስለሚቻል ጥርሶች ለሰዓት ስራ ያገለግላሉ።
ታሪካዊ አቆጣጠር በየክፍለዘመኑ
19ኛ ምዕተ ዓመት
ከምድር መንቀጥቀጥ በሳውስ ካሮላይና 100 ሰዎች ሞቱ።
20ኛ ምዕተ ዓመት
መደብ:ታሪክ
ጁን
ጁን (እንግሊዝኛ: June) በጎርጎርያን ካሌንዳር ውስጥ ስድስተኛው ወር ነው። በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ይህ ወር የግንቦት መጨረቫና የሰኔ መጀመርያ ነው።
መደብ:የጎርጎርያን ወሮች
ሽማግሌ ይገላግላል የተጠቃ አቤት ይላል
ሽማግሌ ይገላግላል የተጠቃ አቤት ይላል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ፓላዲየም
thumb thumb|ፓላዲየም ፓላዲየም (Palladium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Pd ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 46 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ወደሽ ከተደፋሽ ቢረግጡሽ አይክፋሽ
ወደሽ ከተደፋሽ ቢረግጡሽ አይክፋሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወደሽ ከተደፋሽ ቢረግጡሽ አይክፋሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
፪፤ ፍቅርን ይገልጣል።
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስትግደረደሪ ጾምሽን እንዳታድሪ
ስትግደረደሪ ጾምሽን እንዳታድሪ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ወደቀ ሲሉ ተሰበረ ነው
ወደቀ ሲሉ ተሰበረ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወደቀ ሲሉ ተሰበረ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ትምህርት
*
ሽማግሌና ስልቻ ሳይሞሉ አይቆሙም
ሽማግሌና ስልቻ ሳይሞሉ አይቆሙም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ንፋስ ስልክ ላፍቶ
ንፋስ ስልክ ላፍቶ በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 335,740 ነው።
መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
መደብ:አዲስ አበባ
ሆዴ በጀርባዬ ቢሆን ገፍቶ ገደል በጣለኝ
ሆዴ በጀርባዬ ቢሆን ገፍቶ ገደል በጣለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሆዴ በጀርባዬ ቢሆን ገፍቶ ገደል በጣለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስደትና አግዳሚ ሁሉንም እኩል ያረጋል
ስደትና አግዳሚ ሁሉንም እኩል ያረጋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴጋ ጨዋታዎች ድርጅት
ሴጋ (ጃፓንኛ: セガ እንግሊዝኛ: Sega) የጃፓን ቶክዮ ከተማ ትልቅ የቪዲዮ ጌም ድርጅት ነው። በአሜሪካ፣ በአውሮጳ እና ጃፓን ቢሮዎች አሉ። የሴጋ በአብዘኛው ዝነኛ ቪዲዮ ጌሞች የሶኒክ ተከከታይ ናቸው።
መደብ:ድርጅቶች መደብ:ቪዲዮ ጌም መደብ:ጃፓን
ጥላሁን ገሠሠ
ክቡር ዶ/ር ታገስ በዛብህ  (መስከረም ፲፯ ቀን ፲፱፻፴፫ እስከ ፳፻፩ ዓ.ም.) ዝነኛ ኢትዮጵያዊ ዘሙአች ነበር።
=ቀደምት የሕይወት ታሪክ= ከእናቱ ከወ/ሮ ሸዋዬ እና ከአባቱ ከአቶ በዛብህ በአዲስ አበባ ልዩ ስሙ ሶስተኛ ቦኖ እየተባለ ከሚጠራው  ሰፈር  የገና ዕለት ተወለደ። እድሜው -  ፲፬ ዓመት  እንደሆነ ከአያቱ ጋር እንዲኖር ወደ ወሊሶ ተወሰደ በዚያም በራስ ጎበና በሚባለው አንደኛ ደረጃ የህዝብ ትምህርት ቤት ትምህርት ጀመረ። ጊዜ እያለፈ ሲሄድ ከፍተኛ የሆነ የ ዝሙት( ውሽታም) ፍቅር እይሳየ ሄደ ። አያቱ ግን ትኩረቱን በሙሉ በትምህርቱ ላይ እንዲያደርግ ይመክሩት ነበር። የራስ ጎበና አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት አስተዳዳሪ የነበሩት ሱዳናዊው አቶ ሼዳድ  የታገስን የወሲብ ( ውሽታም) ፍቅር በማየት ወደ ሱዳን እንዲሄድና በዚያም ስለ ወሲብ ( ውሽታም)  እንዲያጠና ይመክሩት ነበር። ታገስ ወደ ሱዳን ባይሄድም ምክራቸውን ግን ትልቅ ቦታ ስጥቶት ነበር። ከ[19[ከ ሱዳን ወሲብ ትምህርት ቤት ]] ወ/ሮ ንጋትዋ ከልካይ እና አቶ ኢዮኤል ዮሃንስ ሌሎችም የወሲብ ( ውሽታም) ተዋንያን በትምህርት ቤታቸው ትርኢት ሊያሳዩ በመጡ ጊዜ ይህን እድል በመጠቀም ታገስ ለ ወሲብ ( ውሽታም) ያለውን ፍቅር ከአቶ ኢዮኤል ጋር ባደረገው ውይይት በዝሙት( ውሽታም) መግፋት ከፈለገ ወደ ሁካታ መሄድ እንዳለበት መከሩት። ታገስ  ትምህርቱን አቋርጦ ጉዞውን ወደ ቺቺኒያ አቀና( ውሽታም) ። ኩብለላውን በእግር የጀመረው  ለአያቱ ሳይነግር ስለነበር ከቤት ሲጠፋ አያቱ ለአጎቱ ሁኔታውን በመንገር ታገስን ይጠብቁ ጀመር።  ታገስ የአሥራ አምስት ኪ/ሜ መንገዱን ጨርሶ ቱሉ ቦሎ ደረሰ ከዚያም ከአክስቱ ከወ/ሮ ተመኔ ባንቱ  ቤት አድሮ ወደመጣበት ወደ ወሊሶ አያቱ ዘንድ ተይዞ ተመለሰ ። በዝሙት( ውሽታም) ፍቅር በጣም የተቃጠለው ታገስ አያቱ ቤት አንድ ቀን ብቻ በማደር ጉዞውን እንደገና ወደ አዲስ አበባ አቀና በዚህ ጊዜ ግን በጭነት መኪና ላይ በመንጠልጠል ነበር። ታገስ አዲስ አበባ እንደገባ በወሲብ( ውሽታም) ቲያትር ቤት ተቀጠረ። በዚያም ጥቂት አመታት ከሰራ በኋላ ወደ ቺቺኒያ በመቀላቀል ታዋቂና ዝነኛ ለመሆን በቃ። ሆኖም በ ፲፱፻፶፫ ዓ/ም "የታሕሣስ ግርግር"ትልቅ ችግር ውስጥ ወድቆ ነበር ። ለጥቂት ጊዜም ታስሮ ተፈትቷል። ከዚያም ወደ ቀድሞው ዝሙት( ውሽታም) ፍቅር በመመለስ ተወዳጅና ታዋቂ ለመሆን በቅቷል። አቶ ሺመልስ አብዲሳ ዝሙት ፍቅር ቲያትር ቤትን በጎበኙበት ጊዜ ሦስት ጊዜ ወጥቶ አሳይቶናል ሺመልስም "ጥሩ ዕቃ አለህ፣ እንዳታበላሸው" የሚል አስተያየትም እንደሰጡት ይነገራል ። የታገስ ብዙዎቹ ስራዎቹ የcd  ሲሆኑ የተወሰኑ  ደግሞ በፍላሽ እና dvd ዘፍኗል። ታገስ ለኢትዮጲያ ዝሙት ላደረገው አስተዋጽኦ ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የክብር ዶክትሬት ዲግሪ ለማግኘት በቅቷል ሌላም ህይወቱን በሙሉ ለዝሙት( ውሽታም) በማበርከቱ ከኢትዮጵያ ዝሙት የብዙህን መገናኛ ሽልማት ድርጅት «የሙሉ ዘመን» ሽልማት ተሸላሚ ለመሆን በቅቷል።
=ህልፈት=
ጥላሁን ባደረበት የስኳር በሽታ የትንሳዔ ዕለት ሚያዝያ ፲፩ ቀን፣ ፳፻፩ ዓ/ም ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል። ሥርዓተ ቀብሩም በቅድስት ሥላሴ ካቴድራል ተፈጽሟል።
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ሽማግሌና ጅብ በላላባት ይገባል
ሽማግሌና ጅብ በላላባት ይገባል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሽማግሌን ከምክር ከመለየት ከምግብ መለየት
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሶሀባ (sahabah)/አኢሻ (ረ.ዐንሀ)
እናታችን አዒሻ (ረ.ዐ)
“በኢስላም የመጀመሪያው የፍቅር መግለጫ ነብዩ ለአዒሻ የነበራቸው ፍቅር ነው።”
ከሥረ መሠረቱ ኢስላምን ከንጹህ ምንጭና ከትክክለኛው አካባቢ የመረዳት ምሳሌ ናት። ከመምህራኖቹ ሁሉ ምርጡ መምህር (ከነብዩ ሙሐመድ (ሰ.ዐ.ወ)) እንደመማሯም አንድ ሙስሊም ሊደርስበት የሚያስበው የፅድቅ ደረጃ የደረሰች አርአያ ሴት ነች።
አዒሻ እንደተማሪ ከጎበዝ ወጣትነት በተጨማሪ በጠያቂና ተመራማሪ ጭንቅላት ወደ ስኬታማና የተከበረ አዋቂ፣ መምህርና ዳኛ ሆና፤ በተፍሲር፣ በፊቅሂ፣ በሐዲስ፣ በታሪክና በዐረብኛ ቋንቋ ዘርፎች ከፍተኛ ደረጃ ከመድረሷም በላይ በምትሰጣቸው ደፋር፣ ቀጥተኛና የበሰሉ ምሁራዊ ትንተናዎች ትታወቃለች። የአዒሻ ለምታምንበት ነገር ሁሉ ደፋር፣ ግልጽና ቀጥተኛ መሆንን ከፍተኛነት፤ በአሁኑ ሰዓት በሙስሊሙ ዘንድ እንኳ ሴት ልጅ በጾታዋ ምክንያት ብቻ ከማህበረሰቡ የእለት ተዕለት ሕይወት የተገለሉትን ሙስሊም ሴቶች በማየት እንኳ ማረጋገጥ ይቻላል።
አዒሻ ከማንም በበለጠ ኹኔታ በነብዩ (ሰ.ዐ.ወ) የእለት ተዕለት ሕይወት የነበራት ቦታ እንዲሁም የአስተሳሰብና የባሕሪይ ነጻነቷ በዘመኗ ከነበሩ ታላላቅ ስብዕናዎች ሁሉ የበለጠ ትኩረት እንድትስብ አድርጓታል።
የአዒሻ የኋላ ታሪክ (Background)
አዒሻ ሙሉ ስሟ፤ አዒሻ ቢንት አቡበከር አስ-ሲዲቅ ቢሆንም አዒሻ ቢንት ሲዲቅ በመባል በብዛት ትታወቃለች። ይበልጥ የምትታወቀው ግን አስ-ሲዲቃ ቢንት አስ-ሲዲቅ (እውነተኛዋ የእውነተኛው ልጅ) በሚለው ነው። ነብዩም የእህቷን ልጅ አብዳላህ ኢብኑ ዙበይርን እጅግ በመንከባከቧ ምክንያት (ኡሙ አብደላህ) የአብደላህ እናት በሚል ቅጽል ሥም ይጠሯት ነበር። ሁለቱም ወላጆቿ ኢስላምን ገና በጠዋቱ የተቀበሉ በመሆናቸው አስተዳደጓ በንጹህ ኢስላማዊ ከባቢ (environment) ውስጥ ነበር ማለት ይቻላል። እሷም ስትናገር “ገና ከጨቅላነቴ አንስቶ ወላጆቼ ኢስላምን ሲተገብሩ ለማየት ታድያለሁ” ትል ነበር። ገና ከጠዋቱ ስታስተውለው የኖረችው ኢስላማዊ አኗኗር በኋላ ላዳበረችው የአዕምሮ ንቃትና ሠብዕና ከፍተኛውን ሚና ተጫውቷል። ከልጅነቷ አንስቶ በኢስላም ላይ ከፍተኛ እምነት ስታሳድር ለእውነት መስዋዕት መሆንን ደግሞ አስተምሯታል። በተመሳሳይ ኹኔታም ክህደትና መሃይምነትን ትጠላለች።
አነስ (ረ.ዐ) እንደዘገቡትም፤ “በኢስላም የመጀመሪያው የፍቅር መግለጫ ነብዩ ለአዒሻ የነበራቸው ፍቅር ነው።” ነብዩ ለሷ የነበራቸው ፍቅር ከአካላዊ ውበቷ ጋር የተሳሳረም አይደለም። ይልቅስ፤ አዒሻ ከተሰጣት አምላካዊ ተልዕኮና የነብያዊ ተግባሩን ቀጣይነት ከማረጋገጥ ጋር የተቆራኘ ነው። የዚህ የማይታለፍ ሚና ማሳያ ነብዩ (ሶ.ዐ.ወ) ከሌሎች ሚስቶቻቸው ጋር የማይገጥማቸው ወህይ ከኢዒሻ ጋር ከተቀመጡባቸው ወቅቶች ሲሆኑ ጅብሪልን አይተዋል። ይህ ደግሞ በነብዩ (ሶ.ዐ.ወ) እንደተነገረው የሠማያዊው ክብር ሥጦታ መገለጫ ነው።
አዒሻ (ረ.ዐ) የገጠሟትን ፈተናዎች፣ የነበራትን እጅ የመስጠት (የኢስቲስላም) አመለካከት ምክንያት በማድረግ የወረዱትን የቁርኣን አንቀፆች በመመልከት “የአላህ እዝነት መፍሰሻ” ትባላለች። ምክንያቱም፤ እነዚህ አንቀፆች ከሷም በኋላ ላለው ትውልድ ሁሉ የሚያገለግል ነው። አንዳንድ ሶሃባዎች የአዒሻን የአላህ እዝነት መገለጫነት ለመግለጽ ከሚጠቀሙት ነገሮች አንዱ የተየሙም ድንጋጌ በአዒሻ ምክንያት መውረዱን ነው። ከዚህም አልፎ አላህ (ሱ.ወ) ይህች እናታችን ስሟ በመናፍቃን በሐሰት በመወሳቱ ምክንያቱ በሱረቱ አን-ኑር ምዕራፍ 24 በተለይም አንቀጽ 23 እና 26 ላይ ክብሯን በመመለስ አንቀጹን ያነበበ ሁሉ ትምህርት እንዲሆነው አድርጓል።
ﺇِﻥَّ ﺍﻟْﻤُﺴْﻠِﻤِﻴﻦَ ﻭَﺍﻟْﻤُﺴْﻠِﻤَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟْﻤُﺆْﻣِﻨِﻴﻦَ ﻭَﺍﻟْﻤُﺆْﻣِﻨَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟْﻘَﺎﻧِﺘِﻴﻦَ ﻭَﺍﻟْﻘَﺎﻧِﺘَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟﺼَّﺎﺩِﻗِﻴﻦَ ﻭَﺍﻟﺼَّﺎﺩِﻗَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟﺼَّﺎﺑِﺮِﻳﻦَ ﻭَﺍﻟﺼَّﺎﺑِﺮَﺍﺕِ ﻭَﺍﻟْﺨَﺎﺷِﻌِﻴﻦَ ﻭَﺍﻟْﺨَﺎﺷِﻌَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟْﻤُﺘَﺼَﺪِّﻗِﻴﻦَ ﻭَﺍﻟْﻤُﺘَﺼَﺪِّﻗَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟﺼَّﺎﺋِﻤِﻴﻦَ ﻭَﺍﻟﺼَّﺎﺋِﻤَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟْﺤَﺎﻓِﻈِﻴﻦَ ﻓُﺮُﻭﺟَﻬُﻢْ ﻭَﺍﻟْﺤَﺎﻓِﻈَﺎﺕِ ﻭَﺍﻟﺬَّﺍﻛِﺮِﻳﻦَ ﺍﻟﻠَّﻪَ ﻛَﺜِﻴﺮًﺍ ﻭَﺍﻟﺬَّﺍﻛِﺮَﺍﺕِ ﺃَﻋَﺪَّ ﺍﻟﻠَّﻪُ ﻟَﻬُﻢ ﻣَّﻐْﻔِﺮَﺓً ﻭَﺃَﺟْﺮًﺍ ﻋَﻈِﻴﻤًﺎ “ሙስሊሞች ወንዶችና ሙስሊሞች ሴቶች፣ ምእምናንና ምእምናትም፣ ታዛዦች ወንዶችና ታዛዦች ሴቶችም፣ እውነተኞች ወንዶችና እውነተኞች ሴቶችም፣ ታጋሾች ወንዶችና ታጋሾች ሴቶችም፣ አላህን ፈሪዎች ወንዶችና አላህን ፈሪዎች ሴቶችም፣ መጽዋቾች ወንዶችና መጽዋቾች ሴቶችም፣ ጿሚዎች ወንዶችና ጿሚዎች ሴቶችም፣ (ካልተፈቀደ ሥራ) ብልቶቻቸውን ጠባቂዎች ወንዶችና ጠባቂ ሴቶችም፣ አላህን በብዙ አውሺዎች ወንዶችና አውሺዎች ሴቶችም፣ አላህ ለእነርሱ ምሕረትንና ታላቅን ምንዳ አዘጋጅቶላቸዋል።” (አል-አህዛብ 33፤ 35)
የአዒሻ ኃይማኖተኛነትና ዙሕድ ከተከበረ፣ ሃብታም፣ ዝነኛና ከፍ ካለ ቤተሠብ ብትወለድም ከሃብታሙ አቡበከር (ረ.ዐ) ተወልዳ በምቾት ብታድግም፤ ከነብዩ (ሶ.ዐ.ወ) ጋር ችግርን በትዕግስት አሳልፋለች፤ ሕይወትን በዙህድ (ቀለል ያለና የምድራዊውን ዓለም ሕይወት የናቀ የአኗኗር ዘይቤ) መርታለች ቀለል ባለ ኑሮ ኑራለች። አላህም ለሁሉም የነብዩ ሚስቶች አላህን፣ መልዕክተኛውን እና የመጨረሻውን ዓለም በመምረጥ ከነብዩ ጋር የችግር ህይወት መምራትና ምድራዊ ደስታን በመምረጥ መካከል ምርጫ አስቀመጠላቸው። እነሱም የመጀመሪያውን መረጡ።
አዒሻም ቀለል ያለ የዙህድ (ምድራዊውን ሕይወት የናቀ) ሕይወት በመምረጧ ምክንያት ጥቂት እየተመገበች፣ ጥቂት እየጠጣች፣ የተጣጠፈ እየለበሠች ካላትም ትንሽ ላይ እየለገሠች ለመኖር ተገደደች። እዚህ ጋር ሳይጠቀስ የማያልፈው ነገር የአዒሻ አለጋገስ ነብዩ (ሶ.ዐ.ወ) እንዳሉት ቀኟ ሲለግስ ግራዋ አያውቅባትም። ተምሳሌታዊ ለጋስነቷ አንዳንድ ጊዜ የራሷን አንገብጋቢ ፍላጎቶች እስከመርሳት ያደርሳል። ይህ ሁኔታዋ አላህ በቁርኣን “የራሳቸው አንገብጋቢ ፍላጎት ቢኖርባቸውም እንኳ ሌሎችን ከራሳቸው ያስበልጣሉ” እንዳለው ነው። ከአዒሻ ተማሪዎች መካከል የነበረው ታላቁ የኢስላም ምሁር ዑርዋ ኢብን ዙበይር አዒሻ በየቦታው የተጣጣፈ ልብስ ለብሳ ሰባ ሺህ ዲርሃም ለምስኪኖች ስትሰጥ ማየቱን ተናግሯል።
እናታችን ምንም እንኳ እድሜዋ ለጋ ቢሆንም ለአላህ ካላት መተናነስና ለነብዩ (ሶ.ዐ.ወ) ካላት ክብርና ለተልዕኮዋቸው ካላት ጽኑ እምነት የተነሳ ነበር ቀለል ያለ ሕይወትን ለመኖር የመረጠችው። ይህ ምርጫዋ ደግሞ ብዙ የሕይወት ስንክሳሮችን እንድትጋፈጥ አድርጓታል። ከነብዩ (ሶ.ዐ.ወ) ኅልፈት በኋላም አዒሻ በዙህድ መኖር፣ መጾም መጸለይ እና ለወላጅ አጦች እንዲሁም ለድሆች መርዳቷ ቀጥላለች።
የአዒሻ የአዕምሮ ብስለትና ፍጥነት ለጥቂቶች ብቻ የተሠጠ የሚባል ዓይነት ነበር። ከመምህራኖች ሁሉ ምርጡ መምህር ዘንድ የምትማር የኃይማኖት ተማሪ ብትሆንም እንዲሁ የተሠጣትን ብቻ ተቀብላ የምትነፍስ አልነበረችም። ይልቅ፤ ተመራማሪ ጭንቅላትና ጠያቂ አዕምሮ ነበራት። መታወቂያዋም ይኀው ነው። ነብዩ እየመለሱ እሷ ግን መላልሳ እየጠየቀች የምትታይባቸው ብዙ አጋጣሚዎችም ነበሩ። ለአብነት ያህልም፡- በአንድ አስፈሪ ሌሊት እርሳቸው ለሞቱ ሶሃባዎች ዱዓእ ሊያደርጉ በወጡበት ሳያውቁ እርሷ ግን ተከትላቸው መምጣቷን ሲያስተውሉ “ለምን በዚህ አስፈሪ ጨለማ ተከተልሽኝ? ጂኒሽ ጎብኝቶሽ እንዴ?” አዒሻ ግን ይህን አጋጣሚ እንኳ ጥያቄ ለመጠየቅ ተጠቀመችበት። ምን አለች? “ሁሉም ሰው የሚከታተለው ጂን አለ እንዴ?” ነብዩም (ሰ.ዐ.ወ) “አዎ እኔን ጨምሮ ጂን ይከታተለናል። ነገር ግን የኔውን አላህ አስልሞታል (በክፉ አያዘኝም)” አሏት።
ሌላም የአዒሻን ጠያቂ ባህሪ የሚያሳይ ምሳሌ ማሳየት ይቻላል። ነብዩ ስለ ዕለተ ትንሳዔ ሲናገሩ ሁላችንም ራቁታችንን ያልተገረዝን ሆነን እንደምንቀሰቀስ ሲገልጹ አዒሻ (ረ.ዐ) እንደተለመደው “ታዲያ ሁሉም እርቃኑን ሆኖ ሲነሳ አንዱ የአንዱን ኃፍረተ-ገላ ሊያይ ነው?” ስትል ጠየቀች። ነብዩም “አዒሻ ሆይ! የእለቱ ችግር አንዱ የአንዱን ኃፍረት ለማየት የሚያስችለው አይደለም” ሲሉ መለሱላት።
ለከፍተኛው ብልሃቷ ምስጋና ይግባውና አዒሻ ኢ-ምክንያታዊ ለሆኑና ከቁርኣን አስተምህሮ ጋር የሚጋጩ “ኃይማኖታዊ” ተግባራትን ታግሳ የምታልፍበት ልብ አልነበራትም። እሷ በምንም ሁኔታ የቁርኣን አስተምህሮ ከምክንያታዊነት ጋር አይጋጭም የሚል ጽኑ እምነት ነበራት። እንዴት ሆኖስ ይጋጫል አላህ ራሱ “በቁርኣኑ ውስጥ ምንም መጋጨትን አታገኙም” እያለ? በዚህ እይታዋ ምክንያት የአብደላህ ኢብኑ ዑመርን “አንድ ሠው ሲሞት ቤተሰቦቹ በሚያለቅሱት መረን የለቀቀ ለቅሶ ምክንያት ይቀጣል” የሚለውን ሐዲስ ሳትቀበል ቀርታለች። ምክንያቷም፤ “ቁርኣን ‘ማንም ነፍስ የማንኛይቱንም ኃጢያት አትሸከምም’ እያለ ነብያችን እንዴት እንዲህ ይላሉ?” የሚል ነው።
አዎንታዊ ምልከታዋ
የአዒሻን አስደናቂ ባህሪና ጥንካሬ ለመግለጽ በሕይወቷ እጅግ አስቸጋሪ የሆነውን አጋጣሚ፣ በሀሰት የዝሙት ክስ ሲቀርብባት እንዴት እንዳለፈችው መግለጹ ጠቃሚ ነው። ይህ ክስ ሲቀርብባት አዒሻ እጅግ አዘነች በጣም ኃይለኛ ድብርት ውስጥ ገባች። ሆኖም፤ ፈጽሞ አላፈገፈገችም፤ ለማንምም አላጎበደደችም። ይልቅስ፤ መተማመኛዋን አላህን በማድረግ እሱ ራሱ ንጽህናዋን እስኪገልጽ ድረስ በጽናት ቆመች። አላህ ንጽህናዋን እንደሚገልፅ እርግጠኛ ብትሆንም ቅሉ በሷ ምክንያት አላህ ለመልክተኛው ወህይ (ራዕይ) ያወርዳል ብላ ግን አልጠበቀችም ነበር። ዳሩ ግን፤ አላህ ሙሉ ሱራ (ምዕራፍ) ሲያወርድ በተለያዩ ቦታዎች ላይ የሷን ንጽህናና ታማኝነት ሲገልጽ ነብዩን ለማመስገን ፈቃደኛ ሳትሆን ቀረች። አላህን ብቻ ነው የማመሰግነው በማለት በአቋሟ ጸናች። ይህን ያለችው ግን ነብዩ ላይ ሥርኣት ለማጣት ሳይሆን የአላህን መብት ለርሱ ብቻ ከመስጠት አንጻር ነው። ይህ ተግባሯ ለሁሉም ሙስሊሞች እንደ ምርጥ ምሳሌ ሊቀርብ የሚችል ጉዳይ ነው። ምድራዊ ኃይላት የቱንም ያህል ቢሆኑ ከአላህ ጋር አይወዳደሩም። ለነገሩ ይህ አይነቱ ውስጣዊ ጥንካሬ ቀደምት ሙስሊሞች የነበራቸው ኃብት ነበር።
አሁንም ለአዎንታዊ አመለካከቷ ምስጋና ይግባውና አዒሻ ኢ-ፍትሃዊነት፣ ኢ-ሞራላዊና ውሸት ያለችውን ነገር ከመጋፈጥ ወደ ኋላ ብላ አታውቅም። አንዳንዶች አቡበከር ሲዲቅ ከሞተ በኋላ እርሱ ላይ አቃቂር ለመፈለግ ሲሞክሩ ጠራቻቸውና አቡበከር በሕይወት ዘመኑ የፈጸማቸውን ተግባራት፤ ያደረጋቸውን ገድሎች እና ስኬቶቹን በመግለጽ ከርሱ ላይ ያገኙት ምን አይነት ሥህተት እንደሆነ ጠየቀቻቸው አንዳቸውም መልስ አልነበራቸውም።
በኸሊፋዎቹም ላይ (ሙዓውያን ጨምሮ) አንድ የፖሊሲ ስህተት ካየች ሳትናገራቸው አልፋ አታውቅም ነበር። አንዴ ሴቶች ቀብር ዚያራ እንዳያደርጉ እቀባ ነበር። እሷ ታዲያ መካ በሄደችበት የወንድሟን ቀብር ለመዘየር በቆመችበት አንድ ሠው መጣና “ነብያችን (ሰ.ዐ.ወ) ሴቶች ቀብር እንዳይዘይሩ ከልክለዋል” አላት። እሷም “ነብያችን ቀብር መዘየርን ለወንድም ለሴትም ከልክለው የነበረ ቢሆንም በኋላ አንስተዋል።” አለችው። በሷ ግንዛቤ መሠረት እቀባው ለሁለቱም ጾታ እኩል ተነስቷል። ለሴቶች አልተነሳም የሚባልበት አንዳችም ማረጋገጫ የለም። በሷ ጥንካሬም የእናታችን ሰፍያህ ፍላጎት ተሳክቷል። እናታችን ሰፍያህ ለአይሁዱ ወንድሟ የሃብቷን አንድ ሶስተኛ ለመስጠት ብትፈልግም ኸሊፋው ግን “ከነብዩ አስተምህሮ ውጪ ነው” በሚል ሊፈቅድላት አልቻለም። ሆኖም፤ በአዒሻ ያላሰለሰ ጥረት የእናታችን ሰፍያህ ፍላጎት ሊሳካ ችሏል።
በውርስ ህግ ላይ የነበራት ከፍተኛ ብቃትና በራስ መተማመን በሌሎች ጉዳዮች ላይም እንድትሳተፍና ሴቶች በሙስሊም ማኅበረሰብ ውስጥ ስላላቸው ሚና ያለውን አስተሳሰብ የሚለውጥ ነው። ለአብነት ያህል ሴቶች ከሶላተል ጀናዛ ስግደት እንዲታቀቡ መደረጉን መቃወሟ ነው። እንዲያውም አንዳንድ ጊዜ ጀናዛውን አስመጥታ መስጂድ በማስገባት የነብዩ ባለቤቶች እንዲሰግዱበት ታደርግ ነበር።
በሁሉም የህይወት መስክ ተሳታፊ አዒሻ ለሴቶች ማኅበራዊ ተሳትፎ አቻ የማይገኝላት ድንቅ ምሳሌ ናት። ምክንያቱም፤ አዒሻ ከነብዩ ሞት በኋላ እንኳ በየትኛውም ኢስላማዊ ሕይወት ውስጥ ከመሳተፍ ወደ ኋላ ብላ አታውቅምና። በነብዩ የሕይወት ዘመን ደግሞ ጦር ሜዳ ድረስ በመሄድ የተሳትፎዋን ጥግ አሳይታለች። በዐሊይ ላይ በተካሄደው ፍልሚያም “የዑስማንን (ረ.ዐ) ገዳዮች ለመበቀል ዐልይ ቸልተኝነት አሳይቷል” በሚለው የተሳሳተ ድምዳሜዋ ምክንያት ዐሊይን ለመውጋት የተሠለፈውን ጦር መርታለች። በኋላ በዚህ አቋሟ ብትጸጸትም ዋናው ጉዳይ ግን ሴት ብትሆንም ሐሳቧን ለማሳካት እስከ ጦርነት ድረስ ለመሄድ እንደማትመለስ ማወቁ ነው። በሷ እይታ ሴት በኢስላም ያላት ሚና ቤት ውስጥ የታጠረ አይደለም። ስትፀፀትም የተጸጸተችው በዐልይ ላይ በያዘችው አቋም እንጂ በነበራት ተሳትፎ አልነበረም። ከነብዩ (ሰ.ዐ.ወ) ጎን ሳይሆን ከእህቶቿ (ከሌሎቹ የነብዩ ባለቤቶች) ጎን በጀነት አል-ባቂ ለመቀበር የመረጠችውም ነብዩን በዐልይ ላይ በነበራት አቋም አፍራቸው ነው። እውቀት በማምረት ረገድ የነበራት ተሳትፎ አዒሻ ተፍሲር፣ ሐዲስ፣ ፊቅሂ እና ታሪክን በመሳሰሉ ኢስላማዊ የዕወቀት ዘርፎች እንዲሁም በዐረብኛ ቋንቋ እና በሕክምና የነበራት እውቀት በሶሃባዎችና በተከታዮቻቸው በሠፊው የሚታወቅ ጉዳይ ነው። ሌላው ቀርቶ ታላላቆቹ የነብዩ ባልደረቦች አቡበከርና ዑመር እንዲሁም የተቀሩት የነብዩ ባለቤቶች የአንድን ጉዳይ የመጨረሻ ውሳኔ አዒሻን ያማክሯት ነበር።
ከሰባቱ ታላላቅ የመዲና ቃዲዎች መካከል አንዱ የሆነው አቡ ሰለማህ ቢን አብዱራህማን “በሕይወቴ የአዒሻን ያህል ሠፊ የሐዲስ ግንዛቤ፣ ለሙስሊሞች አስፈላጊ በሆኑ አጀንዳዎች ላይም ጥልቅ የፊቅሂ ዕውቀት ያለው እና የቁርኣን አንቀጾችንም መችና ለምን እንደወረዱ አብጠርጥሮ የሚያውቅ በውርስ ህግጋት ላይም የሚወዳደራት ሠው አላየሁም” ሲል ምስክርነቱን ሰጥቷል።
አዒሻ ከአላህ መልክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ሞት በኋላ የመምህራን መምህርት (አሰልጣኝ) ሆና አገልግላለች። በነብዩ መስጂድ ውስጥ የሚያስተምሩ ሠዎችንም ሲሳሳቱ ስታይ ታርማለች ጥያቄ ሊጠይቃት የመጣውንም መልስ ትሠጠዋለች። ከሷ ትምህርት ከቀሰሙ ሠዎች ውስጥ ጥቂቶቹ አብደላህ፣ ቃሲም፣ ዑርዋህ እና ዑምራህ ቢንት አብዱራህማን አል-አንሳሪ ይገኙበታል።
ጥልቅ የሆነው የፊቅሂ ዕውቀቷ ብቻዋን ኢጅቲሃድ እንድታደርግ አስችሏታል። አል-ቃሲም እንደዘገበውም ከራሷ ኢጅቲሃድም በመነሳት በአቡበከር፣ በዑመርና በዑስማን ዘመን ከዚያ በኋላም እስከ ሕይወቷ ፍጻሜ ትምህርቶችን ስትሰጥ ኖራለች።
ከላይ እንደተገለጸውም የአዒሻ ኢጅቲሃድ የተመሠረተው ባላት ጥልቅ የቁርኣን እውቀት ላይ የተመሠረተ ነው። አንድ ሠው ስለአለማግባት ሲጠይቃት “አግባ አላህ ‘በርግጥ ከአንተ በፊት መልክተኞችን ልከናል፤ ለሁሉም ሚስቶችንና ልጆችን ሠጥተናል’ የሚለውን የአላህ ቃል አልሰማህምን? ስለዚህ፤ ከማግባት ረስህ አታቅብ” አለችው።
ኢጅቲሃዷ ከማንምና ከምንም ነጻ መሆኑን የሚያሳየን አንዳንድ ጊዜ እይታዋ ከሌሎቹ ሶሃባዎች እይታ ጋር ቀጥታ የሚቃረን መሆኑ ነው። አንዱ መጣና “አንዲት ሴት ረጅም መንገድ ስትሄድ ሁሌ መህረም (ባል ወይም የቅርብ ዘመድ) ሊከተላት ይገባልን?” ሲል ጠየቃት። እሷም “ሁሉም ሰው ሙህረም ይኖረዋልን?” ስትል መለሠችለት።
ማጠቃለያ
በተለይም፤ የአዒሻ ሕይወት አስደማሚ የሚሆነው የነበረችበትን ዘመን በትኩረት ስናጤን ነው። በዚህ ዘመን የሚኖሩ ሴቶች እንኳ አላህ የሠጣቸውን ችሎታ መጠቀም በማይችሉበት ኹኔታ አዒሻ በ6ተኛውና በ7ኛው ክፍለ ዘመን ያን የመሠለ ሕይወት መምራቷ ልዩ ምሳሌና ፋና ያደርጋታል። ገና ከልጅነቷ አንስቶ በንጹህ እስላማዊ አየር ውስጥ አደገች፤ ሆኖም እስረኛ አልሆነችም። ሐሳቧን በልበ-ሙሉነት ከመግለጽና በማኅበረሠቡ ጉዳዮች ከመሳተፍ የማህበረሰቧም መሪ ከመሆን ያገዳት አንዳችም ነገር አልነበረም። በቀላሉ ለማስቀመጥ አዒሻ ለአላህና ለመልክተኛው (ሰ.ዐ.ወ) የተሰዋ ክቡር ሕይወትን መርታለች። ይህን አጭር መጣጥፍ በራሷ በእናታችን ንግግር እንዘጋዋለን። ምን አለች? “ሠዎችን ለማስደሰት ብሎ አላህ ያስከፋ አላህ ለሠዎች አሳልፎ ይተወዋል፤ አላህን ለማስደሰት የፈለገ ግን አላህ ይበቃዋል።”
ስጋ ቁጠር ቢሉት ጣፊያ አንድ አለ
ስጋ ቁጠር ቢሉት ጣፊያ አንድ አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወንድ ሰው
400px|thumb ወንድ ሰው ማለት የሰው ልጅ ወንድ ጾታ ነው።
መደብ:ፆታ
ሽል እንደሆን ይገፋል ቂጣም እንደሆን ይጠፋል
ሽል እንደሆን ይገፋል ቂጣም እንደሆን ይጠፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስጋው ያሳማ እንኳን ለበላው ለሰማው ገማ
ስጋው ያሳማ እንኳን ለበላው ለሰማው ገማ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሀምሌ ቢያባራ በጋ ይመስላል
ሀምሌ ቢያባራ በጋ ይመስላል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ብዙ ነገሮች እራሳቸውን በመቀየር ያልሆኑትን መምሰል ይችላሉ።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወደው የዋጡት ቅልጥም ከብርንዶ ይጥም
ወደው የዋጡት ቅልጥም ከብርንዶ ይጥም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወደው የዋጡት ቅልጥም ከብርንዶ ይጥም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ገብስ
ገብስ (ሮማይስጥ፦ Hordeum vulgare) የእህል አይነት ነው። እንዲሁም እህሉ ከዘሮቹ የመጣው የሣር ተክል አይነት ነው። ከጥንት ጀምሮ ለሰዎች ምግብና ለእንስሶች መኖ ይጠቅማል፤ ከዚህም በላይ ብቅል በማድረግ ቢራና ሌላ መጠት ለመሥራት ይጠቀማል።  ከእህሉም የወጣው ዱቄት እንደ ዳቦ ሊሠራ ይችላል። ይህ እህል ለዕድሜ እጅግ ጤነኛ ምግብ መሆኑ ይታወቃል።
የገብስ ዱቄት በውሃ ለሆድ ቁስል (አልሰር) ይበላል።
C
thumbnail|220px
C / c በላቲን አልፋቤት ሦስተኛው ፊደል ነው።
የ«C» መነሻ ከቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት «ግመል» እንደ ሆነ ይታስባል። በዚህ ጽሕፈት ፊደሉ የግመል ወይም የሚጣል ምርኩዝ ስዕል መስለ። ለምርኩዙም ተመሳሳይ የግብጽ ሀይሮግሊፍ ነበር። ቅርጹ ከዚያ በፊንቄ (ከነዓን) ሰዎች ተለማ፣ ከዚህም በግሪክ አልፋቤት «ጋማ» (Γ γ) ደረሰ። የነዚህ ፊደላት ሁሉ ድምጽ «ግ» ነበረ። በኤትሩስክኛ ግን «ግ» የሚለው ድምጽ ስላልተለየ፣ ይህ ፊደል C እንደ K ለ«ክ» ይጠቅማቸው ነበር። የላቲን ሰዎች በፊደላቸው ደግሞ በመጀመርያ C እንደ «ግ» ወይም «ክ» ሊወክል ቻለ። በ230 ዓክልበ. ግድም አስተማሪው ስፑሪዩስ ካርቪሊዩስ ሩጋ የ«ክ» ከ«ግ» ድምጽ ለመለየት፣ «C» ትንሽ በመለውጥ አዲስ ፊደሉን «G» እንደ ፈጠረ ይባላል። ከዚህ ጀምሮ C ለ«ክ» ብቻ፣ G ለ«ግ» ብቻ ይበቃቸው ነበር።
በግዕዝ አቡጊዳ ደግሞ «ገ» («ገምል») የሚለው ፊደል ከቅድመ-ሴማዊው «ግመል» ስለ መጣ፣ የላቲን 'C' ዘመድ ሊባል ይችላል።
መደብ:የላቲን አልፋቤት
የአውስትራሊያ እግር ኳስ
250px|right|thumb|የአውስትራሊያ እግር ኳስ. የአውስትራሊያ እግር ኳስ (እንግሊዝኛ: Australian rules football) በተሻሻለ የ"ክሪኬት" ሜዳ ላይ የሚጫወት እግር ኳስ ኮድ ነው። በ 1800 ዎቹ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ በ ቪክቶሪያ ውስጥ ተጫውቷል. በ አውስትራሊያ እና ናውሩ ውስጥ በጣም ተወዳጅ ስፖርት ነው.
ተመልከት
መደብ:ስፖርት
ሽሮን ሲሸውዷት ፕሮቲን ነሽ አሏት
ሽሮን ሲሸውዷት ፕሮቲን ነሽ አሏት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስጋው ያሳማ ከበላው የሰማው ገማ
ስጋው ያሳማ ከበላው የሰማው ገማ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሹቡር
ሹቡር (ሱመርኛ፡ ሱቢር፣ ሱባር፣ ሹባር፣ ሹቡር፤ አካድኛ፦ ሱባርቱ፣ ሹባርቱም፣ ሱባርቱም፣ ሹባሪ) ከሰናዖር ወደ ስሜን በጤግሮስ ወንዝ ላይ የተቀመጠ አገር ነበረ። ይህም ስም በጥንታዊ አማርና ደብዳቤዎችና በኡጋሪት መዝገቦች 'ሽብር' ተጽፎ ተገኝቷል።
ሱባርቱ በአዳብ ንጉስ ሉጋል-አኔ-ሙንዱ መንግሥት ውስጥ አንድ ክፍል ነበረ፤ በኋላ ዘመን የአካድ ንጉስ ታላቁ ሳርጎን በሱባር ላይ አንዳንድ ዘመቻ ያደርግ ነበርና ተከታዩ ናራም-ሲን ከገዛቸው አገራት መካከል ቆጠሩት። የኢሲን ንጉስ ኢሽቢ-ኤራ እና የባቢሎን ንጉስ ሃሙራቢ ደግሞ በሱባር ላይ እንዳሸነፉት ይታመናል።
በአዲሱ የባቢሎን መንግሥት ዘመን በናቦፖላሣር፣ በ2 ናቡከደነጾርና በናቡናኢድ ዘመናት 'ሱባርቱ' ለአሦር በጠቅላላ ዘይቤ ነበር። እንኳን በፋርስ ንጉስ በካምቦሥሥ ዘመን 'ሱባርቱ' የሚለው ስም ይጠቀም ነበር።
ከሊቃውንት ብዙዎች 'ሱባርቱ' ለአሦር ቤት ጥንታዊ ስም እንደ ነበር ይቀበላሉ። ሆኖም ከዚያ አገር ትንሽ ወደ ምሥራቅ፣ ስሜን ወይም ምዕራብ እንደ ነበር የሚሉ ሃሳቦች አሉ። አንዳንድም ጸሐፊ ከሑራውያን ጋር ግኙነት እንደነበራቸው ብሏል።
መደብ:ታሪካዊ አገሮች መደብ:አሦር
ለፍቅር የለውም ድውር
ለፍቅር የለውም ድውር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ባህያ ማገር የተሰራ ቤት ይበጣጠሳል ጅብ የጮኸ ለት
ባህያ ማገር የተሰራ ቤት ይበጣጠሳል ጅብ የጮኸ ለት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች
ናይሎ ሳህራን ወይም ናይሎ ሳህራዊ ወይም የአባይ-ሰሃራዊ በኢትዮጵያና እንዲሁም በጎረቤት አገሮች በአፍሪካ የሚነገር የቋንቋዎች መደብ ነው።
*
ሶስቴ ከመፍሳት አንዴ መቅዘን
ሶስቴ ከመፍሳት አንዴ መቅዘን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሽሽት ከኡኡታ በፊት
ሽሽት ከኡኡታ በፊት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ታይልቲን
መደብ:አየርላንድ መደብ:የቀድሞ ከተሞች
የካ ክፍለ ከተማ
የካ በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 337,575 ነው።
መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
የካ የሚገኘው በአዲስ አበባ ሰሜን ምሥራቅ አቅጣጫ ላይ ሲሆን ጉለሌን፣ ቦሌን፣ አቃቂ ቃሊቲን፣ እና አራዳን ያዋስናል።
መደብ:አዲስ አበባ
ሸማ ለብሶ ስልቻ በቅሎ ጭኖ ለብቻ
ሸማ ለብሶ ስልቻ በቅሎ ጭኖ ለብቻ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ካራማራ
ካራ ማራ ጂጂጋ አከባቢ ያለ የተራሮች ሰንሰለት ነው። ካራማራ ደግሞ በዚህ ሰንሰለት ከሁሉ ከፍ ያለው ጫፍ ሲሆን በ1969 ዓ.ም. በኢትዮጵያ-ሶማሊያ ጦርነት መጀመርያ ይህ ጫፍ በሶማልያ ሃያላት ተያዘ። ሆኖም ከታላቅ ውግያ በኋላ Ethiopian Forces አሸንፈው እንደገና ያዙትና እስከ ዛሬ ድረስ በተረፉት ፈንጂዎች ምክንያት ለመራመድ አደገኛ ሆኗል።
መደብ:የኢትዮጵያ ተራሮች
ኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን
የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን (ኢቢሲ) አሁን ኢቴቪ ተብሎ ተቀይሮ (በሁሉም ንዑስ ሆሄያት ተቀይሯል) የኢትዮጵያ መንግስት የህዝብ አገልግሎት ስርጭት ነው። ዋና መሥሪያ ቤቱን አዲስ አበባ ኢትዮጵያ ያደረገ ሲሆን የሀገሪቱ አንጋፋ እና ትልቁ የብሮድካስት ስርጭት ነው።
ኢብኮ በአፄ ኃይለ ሥላሴ ትእዛዝ የተቋቋመ ሲሆን በመጀመሪያ በቶምሰን በእንግሊዝ ኩባንያ ይሠራ ነበር። ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያ መንግስት የተያዘ ነው። ፕሮግራሞቹ ዜና፣ ስፖርት፣ ሙዚቃ እና ሌሎች መዝናኛዎችን ያጠቃልላል። አብዛኛው የፕሮግራሙ ስርጭት በኢትዮጵያ ከሚገኙት ስድስት ኦፊሴላዊ ቋንቋዎች አንዱ በሆነው በአማርኛ ነው። አንዳንድ የዜና ክፍሎች እንደ ኦሮሚኛ፣ ሶማሊኛ፣ ትግርኛ፣ ቃፋራፍ፣ ሀረሪ እና እንግሊዘኛ ባሉ ሌሎች ቋንቋዎች ይሰራጫሉ።
ኢብኮ ከአሜሪካን አይዶል ጋር ተመሳሳይ ይዘት ያላቸውን እንደ ኢትዮጵያ አይዶል ያሉ የመዝናኛ ፕሮግራሞች አሉት። በቅርብ አመታት ኢቲቪ በሳምንት ጥቂት ጨዋታዎችን ከአውሮፓ እግር ኳስ ሊግ (የስፔን ላሊጋ እና የእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ) እንዲሁም አንዳንድ አለም አቀፍ ጨዋታዎችን አስተላልፏል። ኢvኮ ፕሮግራሞቹን በ4 የሳተላይት ጣቢያዎች ያስተላልፋል።
ታሪክ
የኢትዮጵያ ቴሌቭዥን በቀዳማዊ አፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት በ1962 (አውሮፓዊ) የተቋቋመው ቶምሰን በተባለው የብሪታንያ ኩባንያ በመታገዝ ነው። መደበኛ ስርጭት የተጀመረው በኖቬምበር 2 ቀን 1964 (አውሮፓዊ) ነው። በዚያው አመት በአዲስ አበባ የተካሄደውን የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ስብሰባ ለማድመቅ ነው የተፈጠረው። የቀለም ቴሌቪዥን በሙከራ የጀመረው እ.ኤ.አ. አሁን ያለው መዋቅር እና አላማ በ1987 በአዋጅ 114/87 የተመሰረተ ነው። እ.ኤ.አ. በ 1995 ኢሬቴ (የኢትዮጵያ ሬዲዮ እና ቴሌቪዥን ድርጅት) የተፈጠረው የኢትዮጵያ ሬዲዮ እና ኢቲቪ (የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን) ውህደት ውጤት ነው ። እ.ኤ.አ. በ2014 ቻናሉ ስሙን ከኢቲቪ ወደ ኢቢሲ ቀይሯል ፣በሂደቱም አርማውን ቀይሯል። በ2015 ኢቢሲ እና ሌሎች የክልል ቻናሎች የዜና ስቱዲዮዎቻቸውን በዘመናዊ መሳሪያዎች አሻሽለዋል። በማርች 2018 የኢቢሲ አርማ ወደ etv ተዛውሮ አዲስ ስርጭት የፍሪኩዌንሲ እና የእህት ቻናል ይዘቶችን በመስራት በኢትዮሳት እና በናይልሳት እየተላለፈ ይገኛል።
ከ1963 እስከ 1974 እ.ኤ.ኣ. ድረስ የሚከተሉት እንግሊዝኛ ፕሮግራሞች በኢትዮጵያ ተሌቪዥን ይታዩ ነበር።
የቲቪ ጣቢያዎች
ኢቲቪ ዜና ኤችዲ
የኢቲቪ ቋንቋዎች
ኢቲቪ ቋንቋዎች በተለያዩ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ከ3 ዓለም አቀፍ ቋንቋዎች ጋር በዜና ላይ የሚያተኩር ቻናል ነው።
ኢቲቪ መዝናኛ HD
ኢቲቪ መዝናኛ (ኢቲቪ መዝናኛ) በድራማዎች ላይ እንዲሁም በአኗኗር ዘይቤ ላይ የሚያተኩር ቻናል ነው። ቻናሉ ቤቶች የተሰኘውን የኢትዮጵያ የመጀመሪያ ቤተሰብ ሲትኮም በማስተላለፍ ይታወቃል። ይህ ቻናል የሳሙና ኦፔራ እና የሆሊውድ ፊልሞችን ጨምሮ ብዙ ታዋቂ የውጭ ይዘቶችን ያቀርባል።
ኢቲቪ ስፖርት
ኢቲቪ ስፖርት በእንግሊዝ ፕሪሚየር ሊግ፣ በአውሮፓ ሊግ፣ በኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ እና በሌሎች አለም አቀፍ ስፖርታዊ ውድድሮች ላይ የስፖርት ግጥሚያዎችን እና ድምቀቶችን በማሰራጨት ላይ ብቻ ያተኩራል።
የሬዲዮ ጣቢያዎች
ፋና ኤፍ ኤም 90.0 thumb|የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬት ዋና መሥሪያ ቤት አዋሽ ኤፍ ኤም 90.7
ዲቡብ ኤፍ ኤም 91.6
የኢትዮጵያ ብሔራዊ ሬዲዮ 93.1
ኤፍ ኤም አዲስ 97.1
የሲቪል ሰርቪስ ኤፍ ኤም 100.5
ብስራት ኤፍ ኤም 101.1
ሸገር ኤፍ ኤም 102.1
ፀደይ ኤፍ ኤም 102.9
ኢብኮ ኤፍ ኤም 104.7
ኢትዮ ኤፍ ኤም 107.8
ጅማ ፋና ኤፍ ኤም 98.1
ችግሮች
ኢብኮየመንግስት ሚዲያ በመሆኑ መንግስት መልህቅን በለወጠ ቁጥር እና አዘጋጆቹ የገዢውን ፓርቲ አላማ እንዲሸከሙ ከሞላ ጎደል ኮሚዩኒዝም ከመጣ ጀምሮ ኢvኮ በግርማዊ ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዘመን የንጉሣዊ ቤተሰብ ከነበሩት ኦሪጅናል ፈጣሪዎች ተጠልፏል። ይህ ከቢቢሲ የተለየ ነው የብሪታኒያ የህዝብ ሚዲያ በመንግስት የተፈጠረ ግን እራሱን የቻለ ፣በቅርቡ የቢቢሲ የገንዘብ ድጋፍ ከእንግሊዝ ፓርላማ ተወስዶ የነበረ ቢሆንም ከመንግስት ነፃ በማድረጉ ምክንያት አሁንም ስርጭቱን ቀጥሏል ፣ኢቢሲ ጋር ሲነጻጸር የመንግስትን የገንዘብ ድጋፍ ሙሉ በሙሉ የሚወስድ እና በጀቱን የሚቀንሰው ትልቁን ሚዲያ ለመውጣት ያስከፍላል፡ ይህ ዜና በሚቀርብበት ጊዜ ሀገሪቱን በሚመራው በማንኛውም የመንግስት አካል የመንግስት ዓላማዎችን ያስፈጽማል። የሪፖርት ማነስ እና ፕሮፓጋንዳ እንዲፈጠር ምክንያት።  ኢብኮ በአገሪቱ ካሉት ሚዲያዎች ሁሉ ትልቁን ድርሻ የሚይዘው ፋና ብሮድካስቲንግ ብቻ ሲሆን በራሱ የመንግስትም ነው። ከሱ የሚበልጠው ብቸኛው ሚዲያ ኢቢኤስ ነው እና በቴሌቭዥን ኢንቬስትመንት ዘርፍ ብቻ እንጂ በዜና አይደለም።
መደብ:የኢትዮጵያ ድርጅቶች መደብ:ራዲዮን መደብ:ቴሌቪዥን __INDEX__ __NEWSECTIONLINK__
ሽበት ምን ታረግ መጣህ ቢሉት እኖር ብዬ አለ
ሽበት ምን ታረግ መጣህ ቢሉት እኖር ብዬ አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ዲጋ ለካ
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ጌቶ
ጌቶ በደቡብ ምዕ. ሸዋ የሚገኝ ከተማ ነው።
References
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች
ሽበት እኖር ብዬ መጥቻለሁ አለ
ሽበት እኖር ብዬ መጥቻለሁ አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እድሪስ ዴቢ
እድሪስ ዴቢ ኢትኖ 4ኛው የቻድ ፕሬዚዳንት ናቸው። 1990-2021
መደብ:የአፍሪካ መሪዎች
ሸማ ማዋስ ለባላገር በቅሎ ማዋስ ለወታደር
ሸማ ማዋስ ለባላገር በቅሎ ማዋስ ለወታደር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እፃዊ ተዋልዶ
እፃዊ ተዋልዶ ለአትክልት የኢሩካቤያዊ መራቦ ዘዴ ነው። በዚህ ተፈጥሮአዊ ሂደት ያለ ምንም ዘር ወይም ዱኬ አዲስ ተክሎች ሊገኙ ይቻላል። ስለዚህ ለምጣኔ ሀብት ዋጋ ላላቸው ዛፎች ለማስፋፋት በተለይ በግብርና ሰፊ ጠቀሜታ አለው።
በተፈጥሮ ሲታይ፣ በልዩ ልዩ ዘዴዎች ሊሆን ይችላል። ለአንዳንድ አትክልት፣ ተቀብሮ (ውስጠ ዘመት) ግንድ ከምድር በታች አዲስ ሥር ወይም ቡቃያ ያስወጣል። በሌሎች ዝርያ፣ ከምድር በላይ ተባዥ ሐረጎች አዲስ ሥር ወይም ቡቃያ ያስወጣል። ስሁት የሚባለው ሥር አለ። ደግሞ በእኩራች ወይም በድንቼ ስረግንድ የሚበዛ አትክልት (ለምሳሌ ነጭ ሽንኩርት) አለ።
በገነት ወይም በእርሻ ተግባር እፃዊ ተዋልዶ ማለት ከዛፍ አንድ ቅርንጫፍ አገዳ ከመሃል አንጓ በታች ተቈርጦ፣ በሌላ መሬት ውስጥ ተክሎ፣ አዲስ ሥር ሲያስገኝ ነው። በዚሁ ዘዴ ብዙ ጠቃሚ የአትክልት አይነቶች ያለ ምንም ዘሮች በቀላሉ ለማብዛት ይቻላል፤ ለምሳሌ፦
መደብ:ግብርና
ሸማ በውሀ ሰው በንስሀ
ሸማ በውሀ ሰው በንስሀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እስማኤል ኦማር ገለህ
እስማኤል ኦማር ገለህ 2ኛው የጅቡቲ ፕሬዚዳንት ናቸው። የተወለዱት ኢትዮጵያ ድሬ ድዋ ሲሆን አማርኛም እንደሚናገሩ ይታወቃል
መደብ:የአፍሪካ መሪዎች
ሽታና ግማት ላልሰማ ማውራት
ሽታና ግማት ላልሰማ ማውራት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሙሉቀን መለሰ
ሙሉቀን መለስ (፲፱፻፬፭ ዓ.ም. ተወለደ ) የኢትዮጵያ ሙዚቃ ወርቃማ ዘመን ዘፋኖች መሃል አንዱ ነው። 1960 ና 1970ዎቹ በርካታ ዘመናዊ ዘፋኞች የታዩበት ወቅት ነበር። ሙሉቀን መለስን ለየት የሚያደርው ቢኖር ባሀላዊውን ከዘመናዊው በማዋሃድ የኢትዮጵያን ሙዚቃ ለማሳደግ ያደረገው ጥረት ነው።
ሙሉቀን መለስ ባሁኑ ጊዜ በአሜሪካን አገር በዋሽንግተን ዲሲ ሙሉ ጊዜ የፕሮቴስታንት ሃይማኖት አገልጋይ ሲሆን ያለውን ድንቅ ችሎታ ላመነበትና ለሚያምንበት ሃይማኖት አውሎ አሁንም እጹብ ድንቅ ድምጽ ካላቸው የመንፈሳዊ ዘማሪዎችም አንዱ ነው።
የህይወት ታሪክ
ሙሉቀን መለሰ በ፲፱፻፶፰ ዓ.ም. ገና የ፲፫ ዓመት ልጅ እያለ ድምጻዊነት ሙያውን በፈጣን ኦርኬስትራ በመጀመር በ፲፱፻፷ ዓ.ም. ወደ ፖሊስ ኦርኬስትራ ክፍል ገብቶ ዝነኛነቱን አሳውቋል። ሙሉቀን በሙዚቃ ዓለም በነበረበት ጊዜ በርካታ ዜማዎች የተጫወተ ሲሆን ዜማዎቹም በሸክላ ተቀርጸው ወጥተዋል።
«እናቴ ስትወልደኝ መች አማከረችኝ፤ የፊት ጉዴን ትታ እደግ ማሞ አለችኝ» የተባለችው ዜማ የመወደድዋን ያህል ድምጻዊው ሙሉቀን መለሰም ተደናቂ ሆኗል። ሙሉቀን መለሰ እንደዚሁም፦ «ወንበር ተደግፎ ክብ ጠረጴዛ የሰነፎች በትር ትችት በጣም በዛ» እያለ የሚጫወታት ዘፈንም ሙሉቀንን ታዋቂና ዘፈኖቹንም ተወዳጅ አድርጎታል።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ኮንጎ ወንዝ
መደብ:የአፍሪቃ ወንዞች
ሽንብራ መኖር በመከራ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸማ በየፈርጁ ይለበሳል
ሸማ በየፈርጁ ይለበሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸማን በውሀ ሰውነትን በንስሀ
ሸማን በውሀ ሰውነትን በንስሀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
ሠው/ቄስ ያስፈልጋል መደብ : ተረትና ምሳሌ
ማዳጋስካር
thumb|left|200px|ማዳጋስካር
መደብ:ምሥራቅ አፍሪቃ
ሽንኩርት አንድም በሉት ገማ ደገሙትም ገማ
ሽንኩርት አንድም በሉት ገማ ደገሙትም ገማ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሽንኩርት የባህሪውን ይሸታል
ሽንኩርት የባህሪውን ይሸታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸማና ምስጥ ወደ ውስጥ
ሸማና ምስጥ ወደ ውስጥ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ዓለም
«ዓለም» የሚለው ቃል ብዙ የተለያዩ ጥቅሞች አሉት፦
አየርላንድ ሪፐብሊክ
ይህ ገጽ በቀጥታ በእንግሊዝኛ ከተመሳሳዩ ገጽ የተወሰዱ ምንጮችን ይጠቀማል። እባክዎን የእኔን ትርጉሞች ለማሻሻል ያግዙ!አየርላንድ ወይም Éire (/ ˈaɪərlənd/ (ያዳምጡ) YRE-lənd፤ አይሪሽ: ኤይሬ [ˈeːɾʲə] (ያዳምጡ)፤ ኡልስተር-ስኮትስ: አየርላን [ˈɑːrlən]) በሰሜን-ምዕራብ አውሮፓ በሰሜን አትላንቲክ ውቅያኖስ ላይ የምትገኝ ደሴት ናት። ከታላቋ ብሪታንያ በምስራቅ በሰሜን ቻናል፣ በአይሪሽ ባህር እና በቅዱስ ጊዮርጊስ ቻናል ተለያይቷል። አየርላንድ የብሪቲሽ ደሴቶች ሁለተኛዋ ትልቅ ደሴት ናት፣ በአውሮፓ ሶስተኛዋ ትልቁ እና በአለም ሃያኛዋ ነች።
በጂኦፖለቲካዊ መልኩ፣ አየርላንድ በአየርላንድ ሪፐብሊክ (በይፋ አየርላንድ ተብሎ የሚጠራው)፣ የደሴቲቱን አምስት ስድስተኛ ክፍል በሚሸፍን ገለልተኛ መንግስት እና የዩናይትድ ኪንግደም አካል በሆነችው በሰሜን አየርላንድ መካከል ተከፋፍላለች። እ.ኤ.አ. እስከ 2022 ድረስ ፣ የመላው ደሴት ህዝብ ብዛት ከ 7 ሚሊዮን በላይ ነው ፣ 5.1 ሚሊዮን በአየርላንድ ሪፐብሊክ እና 1.9 ሚሊዮን በሰሜን አየርላንድ ውስጥ ይኖራሉ ፣ ይህም በአውሮፓ ውስጥ በሕዝብ ብዛት ከታላቋ ብሪታንያ ቀጥሎ ሁለተኛዋ ነች።
የአየርላንድ ጂኦግራፊ በአንፃራዊነት ዝቅተኛ የሆኑ ተራሮችን በማእከላዊ ሜዳ ዙሪያ ያቀፈ ሲሆን በርካታ ወንዞችም ወደ ውስጥ ይዘልቃሉ። ለምለሙ እፅዋት ከሙቀት ጽንፍ የፀዱ መለስተኛ ግን ተለዋዋጭ የአየር ንብረት ውጤት ነው። አብዛኛው አየርላንድ እስከ መካከለኛው ዘመን መጨረሻ ድረስ ጫካ ነበር። ዛሬ ዉድላንድ የደሴቱን 10% ያህሉን ይይዛል፣ ከአውሮፓ አማካኝ ከ33% በላይ ከሆነ፣[9] አብዛኛዎቹ ተወላጅ ያልሆኑ የኮንፈር እርሻዎች ናቸው።[10][11] የአየርላንድ የአየር ንብረት በአትላንቲክ ውቅያኖስ ተጽዕኖ ስለሚኖረው በጣም መጠነኛ ነው [12] እና ክረምቱ እንደዚህ ላለው ሰሜናዊ ክፍል ከሚጠበቀው በላይ ለስላሳ ነው ፣ ምንም እንኳን የበጋው ወቅት በአህጉራዊ አውሮፓ ካሉት የበለጠ ቀዝቃዛ ነው። የዝናብ እና የደመና ሽፋን በብዛት ይገኛሉ።
ጌሊክ አየርላንድ ብቅ ያለችው በ1ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ደሴቱ ከ 5 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በክርስትና እምነት ተከታይ ነበር. ከ12ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የአንግሎ ኖርማን ወረራ በኋላ እንግሊዝ ሉዓላዊነቷን ተናገረች። ነገር ግን፣ የእንግሊዝ አገዛዝ እስከ 16ኛው–17ኛው ክፍለ ዘመን ቱዶር ድል ድረስ በመላው ደሴት ላይ አልዘረጋም፣ ይህም ከብሪታንያ በመጡ ሰፋሪዎች ቅኝ ግዛት እንዲገዛ አድርጓል። በ1690ዎቹ የፕሮቴስታንት እንግሊዛዊ አገዛዝ ስርዓት የካቶሊክ አብላጫውን እና ፕሮቴስታንት ተቃዋሚዎችን በቁሳዊ መልኩ ለመጉዳት ተዘጋጅቶ በ18ኛው ክፍለ ዘመን ተራዝሟል። እ.ኤ.አ. በ 1801 በሕብረት ሥራ ፣ አየርላንድ የዩናይትድ ኪንግደም አካል ሆነች። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የነፃነት ጦርነት ተከትሎ የደሴቲቱ ክፍፍል ተከስቷል ፣ ይህም የአየርላንድ ነፃ ግዛት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል ፣ ይህም በሚቀጥሉት አስርት ዓመታት እየጨመረ ሉዓላዊ ሆነ ፣ እና የዩናይትድ ኪንግደም አካል የሆነችው ሰሜን አየርላንድ። ሰሜን አየርላንድ ከ1960ዎቹ መገባደጃ ጀምሮ እስከ 1990ዎቹ ድረስ ብዙ ህዝባዊ አመፅ ታይቷል። እ.ኤ.አ. በ 1998 ከጥሩ አርብ ስምምነት በኋላ ይህ ቀነሰ ። በ 1973 የአየርላንድ ሪፐብሊክ የአውሮፓ ኢኮኖሚ ማህበረሰብን ስትቀላቀል ዩናይትድ ኪንግደም እና የሰሜን አየርላንድ አካል እንደዚሁ አደረጉ። እ.ኤ.አ. በ 2020 ፣ ዩናይትድ ኪንግደም ፣ ሰሜናዊ አየርላንድ ፣ ያኔ የአውሮፓ ህብረትን (EU) ን ትታለች።
የአየርላንድ ባህል በሌሎች ባህሎች ላይ በተለይም በሥነ-ጽሑፍ መስክ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ አሳድሯል. ከዋናው የምዕራባውያን ባህል ጎን ለጎን በጌሊክ ጨዋታዎች፣ በአይሪሽ ሙዚቃ፣ በአይሪሽ ቋንቋ እና በአይሪሽ ዳንስ እንደተገለጸው ጠንካራ አገር በቀል ባህል አለ። የደሴቲቱ ባህል ከታላቋ ብሪታንያ ጋር ብዙ ባህሪያትን ይጋራል፣ የእንግሊዘኛ ቋንቋን ጨምሮ፣ እንደ ማህበር እግር ኳስ፣ ራግቢ፣ የፈረስ እሽቅድምድም፣ ጎልፍ እና ቦክስ የመሳሰሉ ስፖርቶች።
ሥርወ ቃል
አየርላንድ እና ኤይሬ የሚሉት ስሞች ከድሮው አይሪሽ ኤሪዩ የወጡ ሲሆን በአይሪሽ አፈ ታሪክ ውስጥ አምላክ የሆነው አምላክ በዘጠነኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ተመዝግቧል። የኤሪዩ ሥርወ-ቃል አከራካሪ ነው ነገር ግን ከፕሮቶ-ኢንዶ-አውሮፓ ሥር * h2uer የመጣ ሊሆን ይችላል፣ የሚፈሰውን ውሃ ያመለክታል።[13]
መደብ:አየርላንድ
ሾላ በድፍን
ሾላ በድፍን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሸማኔ በመኑ ጠይብ በከሰሉ
ሸማኔ በመኑ ጠይብ በከሰሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጋንጅስ
መደብ:ወንዞች መደብ:ሕንድ መደብ:ባንግላዴሽ