cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
የጄኖቫ ቅዱስ መልክ
በጥንታዊ ታሪክ መጻሕፍት መሠረት ይህ ታምራዊ መልክ ያለበት ስዕል እስከ 936 ዓ.ም. በኤደሣ ቆይቶ በዚያ አመት ወደ ቢዛንታይን ዋና ከተማ ወደ ቊስጥንጥንያ ተዛወረ። እዚህም ፈረንጆች (መስቀለኞች) ከተማውን እስከ ዘረፉት አመት እስከ 1196 ድረስ እንዳደረ ይባላል። ከዚያ በኋላ ምን እንደሆነበት ባይታወቀም ብዙ ቅጂዎች ስለተደረጉበት በአውሮጳ አብያተ ክርስቲያናት ውስጥ አንዳንድ ቅጂ ዕውነተኛው መልኩ እንዳሉ የሚል ልማድ አለ።  እንግዲህ በጄኖቫ ብቻ ሳይሆን በቫቲካን ከተማ ሮማ ተመሳሳይ ስዕል ቢገኝ እሱ እውነተኛው መሆኑ የሚያምኑ አሉ።
በጄኖቫ ያለው ስዕል መገኛ የጄኖቫ ዶጄ (መስፍን) ሌዮናርዶ ሞንታልዶ በ1376 ዓ.ም. ለበርተሎሜዎስ ቤተክርስቲያን እንዳወረሰው ይባላል። በተጨማሪ ሞንታልዶ ያገኘው፣ የቢዛንታይን ንጉሥ 5 ዮሐንስን ቱርኮች በወረሩበት ዘመን እርዳታ ስለ ሰጠ፣ ዮሐንስ ስዕሉን ስለ ወሮታው በምላሽ እንደ ሠጡት ይታመናል።
የጣልያዊት ሊቅ ኮለት ዱፎር ቦዞ በ1961 ዓ.ም. ብዙ ልዩ ትንትና አድርጋ፣ የጄኖቫ ስዕል በሳንቃ ላይ የተለጠፈ ጨርቅ ከወርቃም ከፈፍ በታች መሆኑን ገለጠች።
ዋቢ ድረገጽ
ጄ ጄ
ሚያዝያ 27 አደባባይ
right|thumb|200px| ሚያዝያ 27 አደባባይ right|thumb|200px| ሚያዝያ 27 አደባባይ
ሚያዝያ ፳፯ አደባባይ ወይንም የአራት ኪሎ ሐውልት   አዲስ አበባ ከጣሊያን አገዛዝ  በ1933 ዓ.ም. ነጻ ስለወጣችበት ቀን ማስታወሻ የቆመ ሐውልት ነው።
መደብ: አዲስ አበባ
164 እ.ኤ.አ.
160er
ተመሮጥ ማንጋጠጥ
ተመሮጥ ማንጋጠጥ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ትርንጎ
300px|thumb|ትርንጎ
ትርንጎ (Citrus medica) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ፍሬያማ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት የትርንጎ ጥቅም ከብዙ በጥቂቱ የሜታቦሊክ ስራዎችን የቀላጥፋል፣ የአሲድ ቤዝ መሰተጋብርን ያስተካክላል፣የአፍ ጠረንን ይከላከላል....
ትርምስ
ምሳሌ
4 ባልና ሚስቶች እልፍኝ አዳራሽ ውስጥ ገብተው ጠጅ ይጠጡ ነበር። ከመጠጣታቸው የተነሳ 8ቱም ሰዎች ተሳከሩ። ይህ የሆነው ማታ ላይ ስለነበር በዚያው ሴትና ወንድ ሴትና ወንድ ሆነው በጥንድ በጥንድ ተኙ። ጠዋት ሲነቁ፣ ሁሉም ባል የርሱ ካልሆነች ሴት ጎን እንዲገኝ በስንት መንገድ ይቻላል?
በአጠቃላይ መልኩ ባሎችን በአንድ ተርታ በቅደም ተከተል ብናሰልፍና፣ ትክክለኛ ሚስቶቹን በኒህ ትይዩ ብናሰልፍ ፣ የዚህን ቅደም ተከተል በABCD ብንወክል፤ ይህ ቅደም ተከተል በ4!= 24 መንገድ ሊደረደር ይችላል። ከኒህ ውስጥ ሙሉው ቅደም ተከተል ሊቃወስ ወይንም ሊተራመስ የሚችለው በ9 መንገድ ብቻ ነው። እኒሁም
የትርምስ አቆጣጠር
እንበልና n ሰዎች አሉ፣ እነርሱም  1, 2, ..., n እየተባለ ቁጥር ተስጥቶዓቸዋል።  እንዲሁ  n  ኮፊያዎች ተስጥተዋል፣ ልክ እንደሰዎቹ  እያንዳንዱ ኮፊያ 1, 2, ..., n በመባል በቁጥር ተሰይመዋል። ማዎቅ የተፈለገው እያንዳንዱ ሰው በሱ ቁጥር የተሰየመውን ኮፊያ ሳያገኝ የሚቀርባቸውን የአሰጣጥ/ድርድር ብዛት ነው።  በሌላ አባባል n ሲተራመስ ስንት ነው?
መልሱ
ለምሳሌ፡ 5 አባል ያለው ድርድር በ: = [44.1455329] = 44 አይነት ይተራመሳል ማለት ነው።
ጥገት
ማለት፣ ብዙ አባል ያሉትን ድርድር ቅደም ተከተል በነሲብ (በእውር ድንብስ) ብንፐውዝ፣ የሚፈጠረው ድርድ ትርምስ የመሆን እድሉ : ነው ማለት ነው። ለምሳሌ አንድ ምንም ያላጠና ተማሪ 100 አዛምድ ጥያቄዎች ቢቀርቡለት፣ ከ100ው ዜሮ የማግኘት እድሉ 37% አካባቢ ነው ማለት ነው።
መደብ:ድርደራ መደብ: ዕድል ጥናት
Analogues de la factorielle
ጁልስ ቨርን
thumb|left|"በዓለም መጨረሻ ላይ ያለው ብርሃን" የጁልስ ቬርን የስነ-ጽሑፍ መድረክ ምርጥ ልብ ወለዶች አንዱ ነው ተብሎ ይታሰባል.
ጁልስ ቨርን ( 1828-1905 እ.እ.አ.) ፈረንሳዊ ፀሐፊ ነበር። ከሥራዎቹም መሃከል "በዓለም ዙሪያ በሰማኒያ ቀናት"፤ "ወደ ምድር መሀል ጉዞ" እና "አንድ ሺ ሊግ ከባህር በታች" የተባሉት ይጠቀሳሉ። አብዛኞቹ መፅሐፎቹ ከሳይንስ ዕውቀት ይልቅ በዓይነ-ሕሊና ላይ ቢያተኩሩም አንዳንዶቹ ለምሳሌ የህዋ ጉዞ እና የመረጃ መስኮት (ቴሌቪዥን)  እውን ሆነዋል።
መደብ:የፈረንሳይ ጸሓፊዎች
ካሮት
ካሮት|thumbnail|350px|right
ካሮት በሥሩ አካባቢ ቀይ ቀለም ኑሮት በቫይታሚን ኤ የበለፀገ አትክልት ነው። የቫይታሚን ኤ እጥረት የእይታ መቀነስን ስለሚያስከትል ይህ አትክልት ለዚህ ችግር መፍትሔ ተደርጎ ይወሰዳል።
መደብ:አበሳሰል መደብ:አትክልት
ንጉስ ለብያኔ አቡን ለኩነኔ
ንጉስ ለብያኔ አቡን ለኩነኔ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የወንድምህ ጢም ሲላጭ ጢምህን ውሀ አርስ
የወንድምህ ጢም ሲላጭ ጢምህን ውሀ አርስ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የወንድምህ ጢም ሲላጭ ጢምህን ውሀ አርስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ማኅበረ ቅዱሳን
ስለ ማኅበሩ ብዙ ለማወቅ መረጃ መረቡን እዚህ ይጎብኙ። እንድሁም የህትመት ዉጤቶቹን ሐመር መጽሄትንና ስምዐ ጽድቅ ጋዜጣን ያንብቡ። ከሰሜን አሜሪካ የሚያስተላልፈውንም የሬዲዮ ፕሮግራም ፍኖተ ሰላምን መከታተል ይችላሉ።
የወንድምህ ጢም ሲላጭ ጢምህን ውሀ አርስ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ማኅበረ ቅዱሳን
የፖለቲካ አቋምን በተመለከተ፡
ንጉስ ለብያኔ አቡን ለኩነኔ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ማኅበረ ቅዱሳን
ሃይማኖታዊ አገልግሎት ለመስጠት በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ሰንበት ት/ቤቶች ማደራጃ መምሪያ ስር የተቋቋመ የአገልግሎት ማኅበር ስለሆነ ማኅበሩ እንደ ተቋም የሚሰጠውም አገልግሎት ሃይማኖታዊ ነው፡፡ ለየትኛውም የፖለቲካ ዓይነትና አደረጃጀት የሚያግዝ /የሚሠራ/ እንዲሆን መቼም ቢሆን ፍላጐቱ የለንም፡፡ በማኅበሩ መተዳደሪያ ደንብ አንቀጽ አምስት እንደተቀመጠው «ማኅበሩ በማንኛውም የፖለቲካ እንቅስቃሴ ውስጥ ምንም ዓይነት ጣልቃ ገብነት አይኖረውም» ይላል፡፡ የዚህን አንቀጽ ይዘት ተግባራዊ ለማድረግ እንዲቻል በማኅበሩ ያሉ የተወሰኑ አካላት በሓላፊነት ላይ እያሉ የማንኛውም የፖለቲካ አባል እንዳይሆኑ በ1998 ዓ.ም የሥራ አመራር ጉባኤያችን ወስኗል፡፡ በውሳኔውም መሠረት የሥራ አመራር ጉባኤ አባላት፣ የሥራ አስፈጻሚ ጉባኤ አባላት፣ የማኅበሩ መደበኛ መምህራን፣ የኤዲቶሪያል ቦርድ ጽ/ቤት አባላት፣ የኦዲትና ኤንስፔክሽን አገልግሎት ጽ/ቤት አባላት፣ ጋዜጠኞች፣ የማዕከላት ሰብሳቢዎች በሓላፊነት ላይ ያሉ መደበኛ አገልጋዮች የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አባል አይሆኑም፡፡
ይህ ማለት ግን ለፖለቲከኞች በማኅበሩ የማገልገል ዕድል አይኖራቸውም ማለት አይደለም፡፡ ለፖለቲካ ዓላማቸው ማኅበሩን መጠቀም ግን አይችሉም፡፡ ስለዚህ የትኛውንም የማኅበሩን አባል በግሉ የ«ሀ» ወይም የ«ለ» ፓርቲ ደጋፊ፣ አባል ወይም አመራር እንዲሆን ወይም እዳይሆን ምንም ዓይነት ተቋማዊ ተጽዕኖ በማኅበሩ የሚፈጠርበት ዕድል የለም፡፡ ይህ ግን ሀገርን በመገንባት ረገድ ለአጠቃላዩ ማኅበረሰብ ትርጉም ያለው ልማታዊ ተግባራትን የማከናውን ዓላማና እንቅስቃሴ የለውም ማለት አይደለም፡፡ እንደሚታወቀው ቤተ ክርስቲያን በታሪኳ ያላት የሀገራዊ ልማት ተሳትፎ ከፍተኛ ነው፡፡ ይህ ደግሞ ቀጣይነት እንዲኖረው ክርስቲያን ምሁራንና ወጣቶች ባላቸው አቅም ሁሉ ይሳተፋሉ፡፡ የልማት ተሳትፎአቸው ለሀገርና ለትውልድ እንዲጠቅም፣ ቤተክርስቲያንም ያላትን ድርሻ እድትወጣ በማሰብ ነው፡፡ ብዙዎቹ ልማታዊ ተግባሮቻችን ደግሞ በቀጥታ የቤተክርስቲያናችንን ጥቅም የሚያስጠብቁ በመሆናቸው እንቅስቃሴያችን ለሌላ ትርጉም በሚጋለጥ መልኩ የሚደረግ ነው የሚል እምነት የለንም፡፡ ማኅበራችን ቅዱስ ሲኖዶስ በሰጠው መተዳደሪያ ደንብ ላይ ተመርኩዞ አስፈላጊ በሆነ ጊዜ ሁሉ ባለው የፖለቲካ ሥርዓት ከሚቋቋመው መንግሥት ጋር መሥራት ሃይማኖታዊም ሕገ መንግሥታዊም ግዴታው ነው፡፡ ከዚህ ባለፈ ግን ማኅበሩ እንደተቋም የትኛውንም የፖለቲካ አስተሳሰብ /Ideology/ በመደገፍ ወይም በመቃውም ከፖርቲዎች ጋር ግንኙነት ስለሌለው /ስለማይኖረው/ ለማንም ስጋት ወይም ዕድል ልንሆን አንችልም፡፡ በዚህ ደረጃ ፈርጆን የሚነሣ አካል ካለ ግን ለመፈረጅ ያበቁትን የመረጃ ምንጮች እንዲመረምር በዚሁ አጋጣሚ ሳልጠቁም አላልፍም፡፡[Detail] ማኅበሩ የቤተ ክርስቲያንን ትውፊት፣ዶግማና ቀኖና የጠበቁ ስዕሎች፣ስብከቶች ፣ትምህርቶች ፣ዶክመንታሪ ፊልሞች በ ህብር ሚዲያ መካነ ድር ያገኛሉ። መተዳደሪያ ደንቡ በቅዱስ ሲኖዶስ ተሻሽሎ በ1994 ዓ.ም. ጸድቆ ተሠጥቶታል።ለማንበብ ይህን ይጫኑ ። መደብ:ተዋህዶ
የልጅ ብልጥ የሰጡትን
የልጅ ብልጥ የሰጡትን የአማርኛ ምሳሌ ነው። የልጅ ብልጥ የሰጡትን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቆመው የሰቀሉትን ቁጭ ብለው ለማውረድ ይቸግራል
ቆመው የሰቀሉትን ቁጭ ብለው ለማውረድ ይቸግራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሺንዞ አቤ
ሺንዞ አቤ (安倍 晋三፣ አቤ ሺንዞ፣ [abe ɕindzoː]፣ መስከረም 21 ቀን 1954 - ጁላይ 8 2022) የጃፓን ጠቅላይ ሚኒስትር እና የሊበራል ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ (ኤልዲፒ) ፕሬዝዳንት ከ2006 እስከ 2007 እና ከ2007 ጀምሮ ያገለገሉ የጃፓን ፖለቲከኛ ነበሩ። ከ2012 እስከ 2020 በጃፓን ታሪክ ረጅሙ ጠቅላይ ሚኒስትር ነበሩ። አቤ እ.ኤ.አ. ከ2005 እስከ 2006 በጁኒቺሮ ኮይዙሚ ዋና የካቢኔ ፀሀፊ ሆኖ አገልግሏል እና በ2012 ለአጭር ጊዜ የተቃዋሚ መሪ ነበር።
አቤ በቶኪዮ ከአንድ ታዋቂ የፖለቲካ ቤተሰብ የተወለደ ሲሆን የጠቅላይ ሚኒስትር ኖቡሱኬ ኪሺ የልጅ ልጅ ነበር። ከሴይኪ ዩኒቨርሲቲ ተመርቀው ለአጭር ጊዜ በሳውዝ ካሊፎርኒያ ዩኒቨርሲቲ ከተከታተሉ በኋላ፣ አቤ በ1993 ምርጫ የተወካዮች ምክር ቤት ሆነው ተመርጠዋል። እ.ኤ.አ. በ2005 አቤ በኮይዙሚ ዋና የካቢኔ ፀሀፊ ሆኖ ተሾመ እና በሚቀጥለው አመት ጠቅላይ ሚኒስትር እና የኤልዲፒ ፕሬዝዳንት አድርጎ ተክቷል። ከጦርነቱ በኋላ የጃፓን ታናሽ ጠቅላይ ሚኒስትር እና ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የመጀመሪያው የተወለደው በብሔራዊ አመጋገብ ልዩ ስብሰባ ጠቅላይ ሚኒስትር መሆናቸውን አረጋግጠዋል ። አቤ በ2007 የምክር ቤት ምርጫ ፓርቲያቸው ከተሸነፈ በኋላ ብዙም ሳይቆይ በ ulcerative colitis በሽታ ምክንያት ከአንድ አመት በኋላ ጠቅላይ ሚኒስትርነቱን ለቋል። አቤ ከማገገም በኋላ በ2012 የቀድሞው የመከላከያ ሚኒስትር ሽገሩ ኢሺባን በማሸነፍ የኤልዲፒ ፕሬዝደንት በመሆን ያልተጠበቀ የፖለቲካ ጉዞ አድርጓል። ከሽገሩ ዮሺዳ እ.ኤ.አ. በ1948 ጀምሮ LDPን በ2014 እና 2017 ምርጫዎች ለተጨማሪ ድሎች በመምራት የጃፓን ረጅሙ ጠቅላይ ሚኒስትር በመሆን አገልግለዋል። እ.ኤ.አ. በ 2020 አቤ ከጠቅላይ ሚኒስትርነት የተነሱት የኮሊቲስ በሽታ ያገረሸባቸው ናቸው እና በዮሺሂዴ ሱጋ ተተክተዋል።
አቤ የፖለቲካ ተንታኞች እንደ ቀኝ ክንፍ የጃፓን ብሔርተኛ ሲሉ የገለጹለት ጠንካራ ወግ አጥባቂ ነበር። ከኒፖን ካይጊ ጋር በማያያዝ፣ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት የምቾት ሴቶችን በመመልመል የመንግስት ማስገደድ ያለውን ሚና መካድን ጨምሮ፣ በጃፓን ታሪክ ላይ የነጋድያን አመለካከት ያዘ። ይህ አቋም በተለይ ከደቡብ ኮሪያ ጋር ውጥረት ፈጠረ። በእርሳቸው ጠቅላይ ሚኒስትርነት፣ በ2019 አቤ የጃፓን የኮሪያ አገዛዝን የሚመለከቱ ጉዳዮች ቀደም ሲል በ1965 በተደረገው ስምምነት የተፈቱ መሆናቸውን እና ተጨማሪ የካሳ ጥያቄ ደቡብ ኮሪያ ስምምነቱን ጥሳለች ሲል በ2019 በሁለቱ መካከል ያለው ግንኙነት የበለጠ እየሻከረ ሄደ። በዚያው አመት መጀመሪያ ላይ የአቤ መንግስት ከደቡብ ኮሪያ ጋር የንግድ ጦርነት የጀመረው የሀገሪቱ ጠቅላይ ፍርድ ቤት በግዴታ ስራ ተጠቃሚ በሆኑ የጃፓን ኩባንያዎች ማካካሻ ሊደረግ ይገባል ብሏል። አቤ የጃፓን ወታደራዊ ፖሊሲዎች በተመለከተም እንደ ጠንካራ ሰው ይቆጠር ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2007 የቻይናን ኢኮኖሚያዊ እና ወታደራዊ ልዕለ ኃያል ሆና መምጣቷን ለመቃወም በመጀመሪያ የጠቅላይ ሚኒስትርነት ዘመናቸው ከሌሎች ሶስት ሀገራት ጋር የኳድሪተራል ሴኩሪቲ ውይይት (QUAD) አነሳሽ ነበር። የጃፓን የራስ መከላከያ ሃይል (ጃእመሃ) ሀገሪቱን ጦርነት እንዳታወጅ የከለከለውን ሰላማዊ የጃፓን ህገ መንግስት አንቀፅ 9ን በማሻሻል እንዲሻሻል አሳስቧል። እ.ኤ.አ. በ 2015 ወታደራዊ ማሻሻያዎችን አውጥቷል ፣ ይህም ጃፓን የጋራ ደህንነትን እንድትጠቀም እና ጃእመሃ ወደ ባህር ማዶ እንዲሰማራ ያስችለዋል ፣ ይህ ምንባቡ አወዛጋቢ እና ተቃውሞዎችን አጋጥሞታል። በኢኮኖሚ፣ የአቤ ፕሪሚየርነት የጃፓን የኢኮኖሚ ድቀት ለመመከት ባደረገው ሙከራ ይታወቃል፣ በቅፅል ስሙ “አቤኖሚክስ”፣ ውጤቱም የተለያየ ነው። አቤ ዩናይትድ ስቴትስ ከወጣች በኋላ የ ትራንስ-ፓሲፊክ አጋርነት (ትፓአ) ከ ትራንስ-ፓሲፊክ አጋርነት (CPTPP) አጠቃላይ እና ተራማጅ ስምምነት ጋር ወደ ነበረበት እንዲመለስ አድርጓል።
ቦንጊል
ቦንጊል በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
8 September
8 September በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ጳጉሜ 3 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ቡሩ
ዳንጉን ቡሩ (부루) በኮርያ ልማዳዊ አፈ ታሪክ በጥንታዊ ኮርያ (ጎጆሰን) የነገሠ ንጉሥ ነበር። እርሱ ከአባቱ ዳንጉን ዋንገም መንግሥት ቀጥሎ ገዛ።
በጠቅላላ ለ፶፰ ዓመታት እንደ ነገሠ ይጻፋል። ከዚያ በኋላ ልጁ ካርግ ተከተለው።
በኋንዳን ጎጊ
በ1903 ዓም. በኮሪይኛ የተዘጋጀው ዜና መዋዕል ኋንዳን ጎጊ ስለዚሁ አፈታሪካዊ ዘመን መረጃ ይሰጣል፤ ሆኖም በብዙ የኮርያ መምህሮች ዘንድ ይህ መጽሐፍ እንደ ትክክለኛ ታሪክ አይሆንም። ቡሩ ካደረጉት ሥራዎች መካከል ዋና ዋናዎቹ እንዲህ ናቸው፦
በ2042 ዓክልበ. ግድም ዳንጉን ዋንገም አልጋ ወራሹን ልዑል ቡሩ በተልእኮ ወደ ዩ ላከው፣ ይህ ምናልባት በኋላ ዳ ዩ የተባለው የኋሥያ (ቻይና) አለቃ ይሆናል።
በ2015 ዓክልበ. ግድም ዳንጉን ዋንገም አረፈ፣ ልጁም ዳንጉን ቡሩ ያንጊዜ የጆሰን ዳንጉን (ንጉሥ) ሆኖ ተከተለው። የእርሻ እና የመስኖ ሥራ ወዘተ. ያበረታ ነበር።
በ2013 ዓክልበ. ግድም ቡሩ ሕዝቡን ሁላቸው ሰማያዊ አለባበስ እንዲለብሱ፤ ጽጉራቸውንም በሹሩባዎች እንዲያደርጉት አዘዛቸው። የክብደት መላኪያዎች ወዘተ መደበኛ ተደረጉ፤ የጨርቃጨርቅም ዋጋ መደበኛ ተደረገ።
በ1964 ዓክልበ. የፀሐይ ግርዶሽ በኮርያ ታየ፤ በዚያም ቀን ቡሩ ዓረፈ፣ ካርግም ተከተለው።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:ጎጆሰን
ቆማጣ ቤት አንድ ጣት ብርቅ ናት
ቆማጣ ቤት አንድ ጣት ብርቅ ናት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትምህርት ቤት ጎባ
መደብ:ትምህርት መደብ:ጎባ (ወረዳ)
ተመሮጥ ማንጋጠጥ ይሻላል
ተመሮጥ ማንጋጠጥ ይሻላል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስኳር
430px|thumb|ጥሬ ሸንኮራገዳ እና የመጨረሻው ውጤት ስኳር በተለይ በምግብ የሚገኙ ልዩ ልዩ ጣፋጭ ካርቦሃይድሬት ኣይነቶች ነው።
ዋና ዋና ንጥል ሶከር አይነቶች ፍሩክቶስ እና ግሉኮስ ናቸው። ግሉኮስ ደግሞ «ዴክስትሮስ» ይባላል።  እነዚህ ስኳሮች በተለያዩ አትክልትና ፍራፍሬ እንዲሁም በማር ይገኛሉ።
ዋንኛው ክሌ ሶከር አይነት ሱክሮስ ነው። ይህ የፍሩክቶስና የግሉኮስ ውሑድ ነው። የገበታ ስኳር ባብዛኛው ሱክሮስ ሲሆን ይህ በብዛት ከሸንኮራ ኣገዳ እና ከስኳር ቀይስር ይወሰዳል።  ከጭማቂው ሞላሲስን በማስለየት ስኳሩ ይተርፋል። በቡናማ ስኳር ውስጥ ትንሽ  ሞላሲስ ቀርቷል።
ሌሎቹ ስኳሮች የተባሉት ጋላክቶስ (ንጥል ሶከር)፣ ላክቶስ እና ማልቶስ (ክሌ ሶከሮች) ናቸው።
ታሪክ
ሸንኮራ አገዳ ለኒው ጊኒ ደሴት ኗሪ ሲሆን በጥንት ወደ ሕንድ አገር እንደ ተዛወረ ይመስላል፤ የቻይና ሰዎች ከ700 ዓክልበ. በፊት ስኳር ከሕንድ እንደ ታወቀላቸው ጽፈዋል። ከሸንኮር አገዳው መስፋፋት በፊት ምግብን ለማጣፈጥ በተለይ ማር ይታወቅ ነበር። የግሪክ ጽሐፊዎች ፐዳኒዮስ ዲዮስኮሪዴስ (60 ዓም ግድም) እና ትልቁ ፕሊኒ (70 ዓም ግድም) እንደ ጻፉ፣ ሸንኮራ በሕንድና በአረቢያ የሚበቅል መድኃኒት እጽ መሆኑን ገለጹ። በ350 ዓም አካባቢ ሕንዶች እንዴት ስኳርን ከሸንኮራው ለማውጣት የሚሠራበትን ዘዴ አገኝተዋል። እስልምና ከተነሣ በኋላ (600 ዓም ጀምሮ) አረቦች ሸንኮራውንና የስኳር ማስወጫ ዘዴ በሰፊ አስለመዱት። ከመስቀል ጦርነቶች (1100 ዓም ግድም) በኋላ የስኳር ፍላጎት በአውሮጳም ይታወቅ ጀመር።  የስፔን ሰዎች በአሜሪካ ካሪቢያን ደሴቶች እንደ ሠፈሩ (1500 ዓም ያሕል) የሸንኮራገዳ አዝመራ በዚያም ተከሉ። ሸንኮራገዳ በገሞጂዎች በሞቀ አገር ብቻ ስለሚበቅል ስኳሩን ወደ ስሜናዊ አገራት ለማጓጓዝ ትልቅ የንግድ ሥራ ሆነ።
በ1740 ዓም አንድ የጀርመን ሳይንቲስት ሊቅ አንድሬያስ ማርግራፍ ተመሳሳይ ሱክሮስ ከቀይስር ማስገኘት እንደሚቻል አስረዳ። የስኳር ቀይስር ደግሞ በስሜናዊ አገራት ይበቅላል።  አሁንም በርካታ የአለም ስኳር ከቀይስሮች ቢመጣም በዚሁ ዘዴ የሚገኘው ስኳር ስለማይበቃ አብዛኛው ስኳር እስከ ዛሬ ከሸንኮራ ይገኛል።
ስም
በሳንስክሪት ስኳር «ሸርከራ» ይባል ነበር። ይህ ቃል በቀድሞ ሳንስክሪት «ኮረታኮረት» ማለት ሆኖ ነበር። ይህም በፋርስኛ «ሸከር»፣ በአረብኛ «ሱካር»፣ በአማርኛ «ስኳር»፣ «ሶከር» እና «ሸንኰር» ሆነ።  የግሪክኛ «ሳክኻሪስ»፣ ሮማይስጥ «ሱካሩም» እና ሌሎቹ የአውሮፓ ልሳናት እንዲሁም ከዚህ ምንጭ ደረሱ።
ደግሞ ይዩ
መደብ:ውሑዶች መደብ:አበሳሰል
የህንድ ፕሪሚየር ሊግ
አይፒኤል በአለም ብዙ የተሳተፈ የክሪኬት ሊግ ሲሆን እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. በ 2010 ፣ IPL በዩቲዩብ ላይ በቀጥታ በመሰራጨት በዓለም ላይ የመጀመሪያው የስፖርት ክስተት ሆነ። በ2019 የIPL የምርት ስም ዋጋ 6.3 ቢሊዮን ዶላር ነበር።
የአይፒኤል ውድድር አስራ አራት ወቅቶች ነበሩ። የወቅቱ የአይፒኤል ርዕስ ባለቤቶች የ 2021 የውድድር ዘመን አሸናፊ የሆኑት ቼናይ ሱፐር ኪንግስ ናቸው።
ድንኳን ገልጦ ዙፋን ረግጦ
ድንኳን ገልጦ ዙፋን ረግጦ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ማረጋገጫ ኅልዮት (ፕሩፍ ቲየሪ)
መደብ:ጂዎሜትሪ መደብ: ሒሳብ
ንጉስ በመንግስቱ እግዜር በመለኮቱ ጎልማሳ በሚስቱ
ንጉስ በመንግስቱ እግዜር በመለኮቱ ጎልማሳ በሚስቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ፍራንሲስ ቤከን
320px|thumb|ቤከን 1610 ዓም እንደ ተሳለ ፍራንሲስ ቤከን (Francis Bacon) (1553-1618 ዓም.) የኢንግላንድ ፈላስፋና ሳይንቲስት ነበር። የሳይንስ ፍልስፍና እና የልማዳዊነት ፍልስፍና መሥራች ተብሏል።
መደብ:ሳይንቲስቶች መደብ:ፈላስፋዎች መደብ:የእንግሊዝ ጸሓፊዎች
መርኸፐሬ
መርኸፐሬ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1646 ዓክልበ. አካባቢ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ዘመኑ በሂክሶስ ጦርነት ዘመን ውስጥ እንደ ነበር ይመስላል። ከመርካውሬ 7 ሶበክሆተፕ ቀጥሎ እነማን በጤቤስ እንደ ገዙ ግልጽ አይደለም፤ ብዙ ስሞች ከቶሪኖ ቀኖና እንደ ጠፉ ይመስላል። ከሥነ ቅርስ የተረጋገጡት ግን መርኸፐሬ እና ሰኸቀንሬ ብቻ ናቸው። የመርኸፐሬ ተከታይ «መርካሬ» ነበር ሲል ሊነብብ ይችላል፤ ለርሱ ግን ምንም ማስረጃ ገና አልተገኘም። እነዚህ ነገሥታት ለረጅም ጊዜ እንደ ገዙ አይታስብም። በዚህም ሰዓት በአቢዶስ ዙሪያ አዲሱ የአቢዶስ ሥርወ መንግሥት ነጻ እንደ ሆነ ይታስባል። የሚቀጠለው የጤቤስ ፈርዖን ሰኸምሬ ጀሁቲ የ16ኛው ሥርወ መንግሥት ጀማሪ ተብሏል።
ከቶሪኖ ዝርዝር በቀር፣ የመኸፐሬ ስም በሥነ ቅርስ የታወቀው ከአንድ ጥንዚዛ ምልክትና አንድ ሚዛን ክብደት ብቻ ነው።
ደብረ ከርቤ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መርኸፐሬ
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ደብረ ከርቤ
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ኢዮአስ
ኢዮአስ ትርጉሙ «እግዚአብሔር ሰጥቶአል» የሚል የዕብራይስጥ ስም ነው።
መደብ:የሚሰጥ ስሞች
አቡነ ጴጥሮስ
ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ ቤተክርስቲያን በአደራነት የሰጠቻቸውን ኃላፊነት ለመወጣት ሕዝበ ክርስቲያኑን በጸሎታቸው እየደገፉ በትምህርታቸው እያበረቱ በማስተዳደር ላይ እንዳሉ በ፲፱፳፰ ዓ.ም. አረመኔው የኢጣልያ ፋሺስት በግፍ ሀገራችንን ለመውረር ክተት ሠራዊት ምታ ነጋሪት በማለት ባሕርን አቋርጦ መጣ ፡፡ አጭር የጀግንነት ታሪካቸውን ዝቅ ብለው ቪዲዮ ክሊፕ ላይ ማዳመጥ ይችላሉ ።
ቅድስት ቤተ ክርስቲያን በሀገር በመጣ ወራሪ ቀጥተኛ ተጠቂናትና ሊቃውንቷ፣ ገዳማትና አድባራቷ እንዲሁም ንዋያተ ቅድሳቷ በወራሪው የኢጣልያ ኃይል ይጨፈጨፉና ይቃጠሉ ገቡ ፡፡ ይህ ግፍ በዕውቀት ኮትኩታ ባሳደገቻቸው ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ላይ ሲፈጸም ያዩት ብፁዕነታቸው ወራሪውን ኃይል ከኢትዮጵያውያኑ አርበኞች ጋር በመሆን በጸሎት ሊዋጉት ወሰኑ ፡፡ thumb|200px|የብፁእ ወቅዱስ አቡነ ጴጥሮስ አጭር የጀግንነት ታሪክ [[የብፁእ ወቅዱስ አቡነ ጴጥሮስ አጭር የጀግንነት ታሪክ|አድናቆት ለድሬቲዩብ]] በመጀመሪያ የወቅቱ የሀገሪቱ መሪ ግርማዊ ንጉሠ ነገሥት በሰሜኑ የሀገሪቱ ክፍል ከአረመኔው ፋሺስት ጦር ጋር በመፋለም ላይ የነበረውን አርበኛ ለማበረታታት ወደ ማይጨው በሔዱ ጊዜ ብፁዕነታቸው ተከትለው ሔዱ፡፡ ይሁን እንጂ ንጉሡም ሆኑ ብፁዕነታቸው ከሠራዊቱ ጋር ተቀላቅለው ብዙም ሳይቆዩ የጠላት ጦር በመርዝ የታገዘ ጥቃት በስፋት በመክፈቱ የኢትዮጵያ ሠራዊተ ወደ ኋላ እንዲያፈገፍግ ሆነ፡፡ በዚህም የተነሣ ንጉሡ ወደ አዲስ አበባ ሲመለሱ ብፁዕነታቸውም አብረው ተመለሱ ፡፡ እዚሁ እሞታለሁ ብለው እንቢ ያሉት ንጉሡ ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ ከሌሎች አባቶች ጋር ብፁዕነታቸው ያደረጉት ሚና ቀላል እንዳልነበር ይነገራል ፡፡ በበለጠ ለመረዳት ይህን ይመልከቱ
ቆራጥ ውሳኔያቸው
ይሁን እንጂ በጠላት የግፍ ጥቃት ክፉኛ ያዘኑት ብፁዕነታቸው በአዲስ አበባ ለመቀመጥ አልፈቀዱም፡፡ በታላቁ የደብረ ሊባኖስ ገዳም ተሰባስበው የቤተ ክርስቲያን አምላክ እግዚአብሔር በኢትዮጵያውያን ላይ የመጣውን ችግር እንዲያስታግስ በጸሎት እየለመኑ ወደ ነበሩት አባቶችና አርበኞች በመሄድ ለሀገርና ለነጻነት መሞት ቅዱስ ተግባር መሆኑን በመስበክ ሁሉም እንዲጋደሉ ማሳሰብ እና ማትጋት ጀመሩ፡፡ ምንም እንኳን ድልን ባይቀዳጅም በእርሳቸው ስብከት የተነሣሡት አርበኞችም ወደ አዲስ አበባ በመምጣት ጠላትን ወግተዋል፡፡ በዚህ ጊዜ ብፁዕነታቸውም አብረው ነበሩ፡፡ thumb|200px|ጅግናው ጳጳስ አቡነ ጴጥሮስ
ያጋጠማቸው እክል
ብፁዕነታቸው የነበሩበት የአርበኞች ጦር ወደ አዲስ አበባ ቢመጣም ድል ላለመቀዳጀቱ ምክንያቱ የመረጃ ልውውጥ ክፍተት እንደነበር ይነገራል፡፡ ይኸውም “የሰላሌ አርበኞች” ተብሎ የሚታወቀው፣ በነደጃዝማች አበራ ካሣ ይመራ የነበረውና በደብረ ሊባኖስ ጫካዎች ውስጥ መሽጎ የነበረው አርበኛ ጦር በሸንኮራ በኩል ከነበረውና በደጃዝማች ፍቅረ ማርያም ይመራ ከነበረው አርበኛ ጦር፣ በምዕራብ በኩል ከነበረውና በደጃዝማች ባልቻ አባ ነፍሶ ይመራ ከነበረው አርበኛ ጦር ጋር በአንድ ጊዜ ተንቀሳቅሶ አዲስ አበባ ላይ ወንበሩን አደላድሎ የተቀመጠውን የግራዚያኒን ጦር ሊወጋ ይነጋገራል፡፡ ይሁን እንጂ በስምምነቱ መሠረት ሦስቱም የጦር ኃይል ምታ ነጋሪት ክተት ሠራዊት ብሎ ወደ አዲስ አበባ ቢንቀሳቀስም በሦስቱም አቅጣጫ በአንድ ጊዜ ባለ መድረሱ በጠላት ላይ ያደረሰው ጉዳት ቀላል የሚባል ባይሆንም በተናጠል እየተመታ ወደ መጣበት ተመለሰ፡፡ በመጀመሪያ በኮተቤ በኩል የደረሰው የደጃዝማች ፍቅረ ማርያም ጦር ነበር፡፡ ይህ ጦር የካ ሚካኤል ላይ ሲደርስ ተመትቶ ተመለሰ፡፡ የጠላት ጦር የደጃዝማች ፍቅረ ማርያምን ጦር ወደ መጣበት መልሶ ወደ አዲስ አበባ ሲመለስ የደጃዝማች ባልቻ ጦር በባቡር ጣቢያ በኩል መጣሁ አለ፡፡ እሱንም መትቶ መለሰ፡፡ በመጨረሻ ደግሞ የደጃዝማች አበራ ጦር በእንጦጦ በኩል አድርጎ መጣ ፡፡ እሱም በጠላት ጦር ተመትቶ ተመለሰ ፡፡
የመጨረሻ ውሳኔያቸው
በዚህ ዓይነት ሦስቱም ኃይሎች በአንድ ጊዜ ባለማጥቃታቸው ወደየመጡበት ሲመለሱ ከሰላሌ አርበኞች ጋር የነበሩት ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ ጠላት ከኢትዮጵያውያኑ ነጥቆ አገሬ ከተማዬ ብሎ በመቀመጥ በመላ ሀገሪቱ የሚያካሒደውን ጭፍጨፋ የሚመራባትንና ትእዛዝ የሚያስተላልፍባትን ከተማ አዲስ አበባን ትተው ለመሄድ አልፈቀዱም፡፡ በመሆኑም “ብችል በኢትዮጵያውያን ላይ እያደረሰ ያለውን ግፍ በቅርብ ርቀት ሆኖ የሚመለከተውን ሕዝብ በማትጋት በጠላት ላይ እንዲነሳ አደርጋለሁ፤ ካልሆነ ደግሞ እዚሁ እሞታለሁ” ብለው ከአርበኞች ተነጥለው በአዲስ አበባ ቀሩ፡፡
ሰማዕቱ ጴጥሮስ
ይሁን እንጂ ጠላት በመላ ከተማዋ ባሰማራቸው በርካታ ባንዳዎች መካከል ብፁዕነታቸው እንዳሰቡት ሊንቀሳቀሱ አልቻሉም፡፡ በመጨረሻ እዚሁ ከተማ ተሰውሬ መኖር አልፈልግም፤ ወደ ገጠር ፊቴን አልመልስም በማለት ሐምሌ 22 ቀን 1928 ዓ.ም በወቅቱ የኢጣሊያ እንደራሴ ለነበሩት ራስ ኃይሉ እጃቸውን ሰጡ፡፡ እራስ ኃይሉም ወዲያውኑ ለግራዚያኒ አሳልፈው ሰጧቸው፡፡
ብፁዕነታቸው በተጠቀሰው ቀን እጃቸውን ከሰጡበት ጊዜ ጀምሮ በጠላት የጥይት እሩምታ በሰማዕትነት እስካለፉበት ጊዜ ድረስ የነበረውን ሂደት ኮርየሬ ዴላሴራ የተባለው የጋዜጣ ወኪል እና የምስራቅ አፍሪካ ዜና መዋዕለ አዘጋጅ የነበረው ፓጃሌ የተባለ ጋዜጠኛ እ.ኤ.አ ሰኔ 15 ቀን 1936 ዓ.ም አዲስ አበባ በነበረ ጊዜ በብፁዕነታቸው የተሰጠውን ፍርድና የተፈፀመውን ግድያ ባየው እና በተመለከተው መንገድ እንደሚከተለው ጽፎ ነበር፡ ሐምሌ 22 ቀን 1928 አቡነ ጴጥሮስ ተይዘው ወደ ግራዚያኒ ቀረቡ ፡፡ በዚህ ጊዜ አቡነ ቄርሎስ የተባሉት “ግብፃዊ ጳጳስ ቀርበው ለእስክንድሪያው መንበረ ፓትርያርክ ምክር ቤት ሳታሰማ በአቡነ ጴጥሮስ ላይ አንዳች ነገር ማድረግ አይገባህም” ሲሉ ለግራዚያኒ ነገሩት ፡፡ ምክንያቱም ይላሉ አቡነ ቄርሎስ “አቡነ ጴጥሮስ ታላቅ ሰው ናቸው፡፡ በመሰረቱ ሊያዙ ባልተገባ ነበር፡፡ ከተያዙ ደግሞ ልትገላቸው ትችላለህ፡፡ ነገር ግን በእርሳቸው ላይ የምታደርገውን ነገር ሁሉ ለእስክንድሪያው መንበረ ፓትርያርክ ምክር ቤት ሳታሰማ ምንም ማድረግ አይገባህም” አሉት፡፡ አቡነ ቄርሎስ ይህን ማለታቸው በዲፕሎማቲክ ደረጃ ለዓለም ለማሰማት እና የአቡነ ጴጥሮስን ህይወት ለማትረፍ አስበው እንደነበር ግልጽ ነው፡፡ ነገር ግን ግራዚያኒ ይህ የአቡነ ጴጥሮስ የሞት ፍርድ እንኳንስ እስከ ግብፅ ከአዲስ አበባ ውጪ እንኳን ከመሰማቱ በፊት በግማሽ ቀን እንዲፈፀም ትዕዛዝ አስተላለፈ፡፡ በእርግጥ ምንም እንኳን ከመገደል ባያመልጡም ብፁዕነታቸው እንደተያዙ ንቡረ ዕድ ተክለሀይማኖት/አዲስ ተክሌ/ና ሌሎች ሊቃውንት ወደ አቡነ ጴጥሮስ ዘንድ በመሄድ ማልደዋቸው ነበር ይባላል፡፡ ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ ቁመታቸው ረዘም፣ ፊታቸው ዘለግ ያለ፣ መልካቸው ጠየም ያለ፣ አዋቂነታቸው እና ትህትናቸው ከገፃቸው የሚነበብ ሲሆን በዚህ ጊዜ ለብሰውት የነበረው ልብስ ጵጵስና ጥቁር ካባ ያውም በጭቃ የተበከለ ነበር ፡፡ thumb|161px በዚህ ሁኔታ ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ ወደ ችሎት ቀረቡ፡፡ ለፍርድም የተሰየሙት ዳኞች ሦስት ሲሆኑ እነዚህም የጣሊያኖች የጦር ሹማምንት ናቸው፡፡ የመካከለኛው ዳኛ ኮሎኔል ነበር፡፡ የቀረበባቸውም ወንጀል ሕዝብ ቀስቅሰዋል፣ እራስዎም ዐምፀዋል፣ ሌሎችንም እንዲያምፁ አድርገዋል የሚል ነበር፡፡ ዳኛውም “ካህናቱም ሆኑ የቤተ-ክህነት ባለሥልጣኖች ሊቀ ጳጳሱ አቡነ ቄርሎስም የኢጣሊያንን መንግሥት ገዢነት አምነው አሜን ብለው ሲቀበሉ እርስዎ ለምን ዐመፁ? ለምን ብቻዋን አፈንጋጭ ሆኑ?” ሲል ጠየቃቸው፡፡
አቡነ ጴጥሮስም የሚከተለውን መለሱ፡፡ “አቡነ ቄርሎስ ግብፃዊ ናቸው፤ ስለ ኢትዮጵያና ኢትዮጵያውያን የሚገዳቸው ነገር የለም፡፡ እኔ ግን ኢትዮጵያዊ ነኝ፡፡ ሐላፊነትም ያለብኝ የቤተ ክርስቲያን አባት ነኝ፡፡ ስለዚህ ስለ ሀገሬና ስለ ቤተክርስቲያኔ እቆረቆራለሁ፡፡ ከዚህ በቀር ለእናንተ ችሎት የማቀርበው ነገር የለኝም፡፡ ለፈጣሪዬ ብቻ የምናገረውን እናገራለሁ፡፡ እኔን ለመግደል እንደወሰናችሁ ዐውቃለሁ፡፡ ስለዚህ በእኔ ላይ የፈለጋችሁትን አድርጉ፡፡ ግን ተከታዮቼን አትንኩ” አሉ፡፡ “ይህንንም ብለው በጥይት ተደብድበው ሲገደሉ እንዲያይ ተጋብዞ ለተሰበሰበው ሕዝብ የሚከተለውን ሕያው መልእክት አስተላለፉ “አረማዊ የሆነው የፋሺስት መንግሥት ቤተ-ክርስቲያንን ለማቃጠል፣ ሕዝበ ክርስቲያንን ለመግደል፣ ሃይማኖትን ለማጥፋት፣ ታሪካችንን ለማበላሸት የመጣ ነው እንጂ በጎ ለመሥራት እውነተኛ ፍርድ ለመስጠት ስላልመጣ ለዚህ ለግፈኛ አትገዙ፡፡ ስለ ውድ ሀገራችሁ፣ ስለ ቀናች ሃይማኖታችሁ ተከላከሉ፡፡ ነፃነታችሁ ከሚረክስ ሙታችሁ ስማችሁ ቢቀደስ ታላቅ ዋጋ ያለው ክብር ታገኛላችሁ፡፡ የኢትዮጵያ ሕዝብ ለዚህ ለጠላት እንዳይገዛ አውግዣለሁ፤ የኢትዮጵያ መሬት ጠላትን ብትቀበል የተረገመች ትሁን፡፡ በፈጣሪዬ በኢየሱስ ክርስቶስ ስም የተገዘተች ትሁን፡፡”
ጋዜጠኛው ይቀጥላል፡፡ “እኒህ ጳጳስ ሐቀኛ ነበሩ፡፡ ነገር ግን ለኢጣሊያ ለጋስዮን ታዝዞ የመጣው አስተርጓሚ ዳኞች የሚሉትን ብቻ ከማስተርጎም በቀር ጳጳሱ የሚናገሩትን ሐቀኛ ንግግር አላስተረጎመም፡፡ እኔ እንኳን የሰማሁት በአዲስ አበባ ለሠላሳ ዓመት የኖረው የእቴጌ ሆቴል ሐላፊ የነበረው የግሪክ ዜጋ ማንድራኮስ አጠገቤ ተቀምጦ ስለ ነበር የተናገሩትን ሁሉ ስለ ገለጠልኝ ነው፡፡ እኔ እንደ ሰማሁት ፍርዱን ለመስማት በብዛት የተሰበሰቡት ጣሊያኖችና ታዝዞ የወጣው የአዲስ አበባ ሕዝብ ሐቀኛ የሆነውን ንግግራቸውን ቢሰሙ ኖሮ ልባቸው ይነካ ነበር” ይላል፡፡ ሆኖም አስተርጓሚው በጳጳሱ ላይ ተፅዕኖ ስላሳደረባቸው እውነተኛ ንግግራቸው ሳይገለጥ ቀረ፡፡ ቀጥሎም ብፁዕነታቸው በፍርድ ችሎት ላይ እንዳሉ ሕዝቡ ሁሉ ስለ ርሳቸው እያዘነ ሳለ መስቀላቸውን አውጥተው እየፀለዩ ሕዝቡን ባረኩ ፡፡ ወዲያው የሞታቸው ፍርድ ሲሰማ ሕዝቡ በኢጣልያ የእጅ ሰላምታ ዓይነት እጁን እንዲያነሳ ታዘዘ ፡፡ በዚያን ጊዜ አቡነ ጴጥሮስ የሞታቸው ሰዓት መድረሱን ዐውቀው ሰዓታቸውን ከኪሳቸው አውጥተው ተመለከቱ ፡፡ ሰዓቱም 5፡15 ነበር ፡፡ በዚህ ጊዜ ሁሉ ምንም ፍርሃት አይታይባቸውም ነበር፡፡ የሞታቸውን ፍርድ ያነብ የነበረው ኢጣሊያዊ ዳኛ ግን ይንቀጠቀጥ ነበር ፡፡ ታላቅ ፍርሃትም በፊቱ ላይ ይታይ ነበር፡፡
ሐምሌ ፳፪ ቀን ፲፱፳፰ ፤ ፭፡፲፭ ሰዓት
ይሙት በቃ የተፈረደባቸው ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ በችሎት ፊት ለብዙ ሰዓታት ቆመው ስለዋሉና ደክሞአቸው ስለነበር ለመቀመጥ ፈልገው ዳኛውን በትሕትናና በፈገግታ ጠየቁት ፡፡ እንዲቀመጡም ፈቀደላቸው ፡፡ በመጨረሻም የሞታቸው ፍርድ ከተነበበ በኋላ የፈረዱባቸውን ዳኞች ጸልየው በመስቀላቸው ባረኩዋቸው ፡፡ ብፁዕነታቸው እስከ መቃብር አፋፍ ድረስ የፍርሃትና የድንጋጤ ምልክት ያይደለ ከልብ የሆነ ፍጹም ቆራጥነት ይታይባቸው ነበር፡፡ የሀገራቸው በጠላት መወረር፣ የሕዝባቸው መገደልና መታሰር፣ የቤተ ክርስቲያናቸው መደፈር እስከ ሞት ያደረሳቸው እኒህ እውነተኛ ጳጳስ ለመገደል ሲወሰዱ ጥይት አልፎ ሌላ ሰው እንዳይጎዳ ግንብ ይፈለግ ጀመር፡፡ ሩቅ ባለመሔድ ከመካነ ፍትሑ 10 ሜትር ርቆ ግንብ ያለው መግደያ ቦታ ተገኘና ወደዚያ ተወሰዱ ፡፡ ከገዳዮቹም አንዱ “ፊትዎን ለመሸፈን ይፈልጋሉን?” ሲል ጠየቃቸው ፡፡ “ይህ የአንተ ሥራ ነው” ሲሉ ብፁዕነታቸው መለሱ ፡፡ ከመግደያውም ቦታ እንደደረሱ ወንበር ቀረበላቸውና ፊታቸውን ወደ ግንቡ ጀርባቸውን ወደ ሕዝቡ አድርገው እንዲቀመጡ ሆኑ ፡፡
ከዚያ በኋላ ስምንት ወታደሮች በስተጀርባቸው ሃያ ርምጃ ርቀው ተንበርክከው በተጠንቀቅ ቆሙ ፡፡ ወዲያው አዛዡ “ተኩስ” በማለት ትእዛዝ ሲሰጥ ስምንቱም ተኩሰው መቱዋቸው ፡፡ ግን በስምንት ጥይት ሳይሞቱ ቀሩ ፡፡ መሞታቸውንና አለመሞታቸውን ለማረጋገጥ ዶክተር ተጠራ ፡፡ ዶክተሩም እንዳልሞቱ አረጋገጠ ፡፡ ከዚያም ሌላ ወታደር በሦስት የሽጉጥ ጥይት ራስ ቅላቸውን መትቶ ገደላቸው ፡፡ ብፁዕነታቸው የተገደሉበት ቦታ መኻል አዲስ አበባ ዛሬ መታሰቢያ ሐውልታቸው ቆሞ በሚገኝበት ቦታ አካባቢ ነው፡፡
“የብፁዕነታቸው አስክሬን ማንም እንዳይወስደው በአስቸኳይ ከአዲስ አበባ ውጭ ማንም በማያውቀው ቦታ በምሥጢር እንዲቀበር ተደረገ ፡፡ በዚያች ሌሊት በአዲስ አበባ ውስጥ በየቤቱ ልቅሶና ዋይታ ሆነ ፡፡”
ይህ ጋዜጠኛ የሰጠው ምስክርነት የብፁዕ አባታችን አቡነ ጴጥሮስን የመሪ ሀገር ወዳድነትና የኢትዮጵያን ሕዝብ ታጋሽነትና ጀግንነት ሲያረጋግጥ ይኖራል ፡፡
የብፁዕነታቸውን በድን በተመለከተ አንዳንድ የቤተ ክርስቲያናችን አባቶች ቅዱሳን መላእክት የጻድቃንን በድን እያመጡ እንደሚያስቀምጡበትና በውስጡ የሚቀመጥ አስክሬን እንደማይፈርስ ወደሚነገርለት አቡነ መልከ ፄዴቅ ዋሻ /ሰሜን ሸዋ/ መላእክት ወስደው እንዳስቀመጡትና በዚያ እንደታዬ ይናገራሉ ፡፡
በተጨማሪም ደራሲና ጋዜጠኛ ጳውሎስ ኞኞ “አቡነ ጴጥሮስ እንዴት ሞቱ?” ሲል ሙሴ ፓይላክን ጠይቋቸው እርሳቸውም የሚከተለውን ተናግረዋል ፡፡ “አቡነ ጴጥሮስ የተገደሉ ዕለት እዚያው ነበርኩ ፡፡ መጀመሪያ በእጃቸው ይዘውት የነበረውን መጽሐፍ ቅዱሳቸውን ተሳለሙት ፡፡ ቀጥለውም በያዙት መስቀል አማትበው ሕዝቡን ባረኩ ፡፡ የኪሳቸውንም ሰዓት አውጥተው ካዩ በኋላ መልሰው ከኪሳቸው ከተቱት ፡፡ ወዲያው ወታደሮች በሩምታ ተኩሰው ገደሉዋቸው ፡፡ ይህ እንደ ሆነ አስገዳዩ ኮሎኔል ተመልካቹን ሕዝብ አጨብጭቡ ብሎ አዘዘና ተጨበጨበ ፡፡ ማታ ከአስገዳዩ ኮሎኔል ጋር ተገናኝተን ስንጫወት: “በዚህ ቄስ መገደል እኮ ሕዝቡ ተደስቷል” አለኝ፡፡ “እንዴት?” ብለው “አላየህም ሲያጨበጭብ” አለኝ ፡፡ እኔም “ባታውቀው ነው እንጂ የሕዝቡ ባሕል ሲናደድም ያጨበጭባል” አልኩት ፡፡ “እንዴት?” ቢለኝ እጄን እያጨበጨብኩ አሳየሁት ፡፡ እሱም አሳየኝ ፡፡ “ከዚህ በኋላ የሆነው ቢሆን እኔ ትልቅ ማስታወሻ አግኝቼአለሁ” ብሎ አቡነ ጴጥሮስ ሲገደሉ ይዘውት የነበረውን መስቀልና መጽሐፍ ቅዱስ ፣ የኪስ ሰዓታቸውን ጭምር አሳየኝ ፡፡ መጽሐፍ ቅዱሱ መሐል ለመሐል በጥይት ተሰንጥቋል ፡፡ መስቀሉም ልክ በመሐከሉ ላይ ጥይት በስቶት ወጥቷል፡፡ የኪስ ሰዓታቸውንም እንዳየሁት እንደዚሁ ጥይት በስቶታል” ብለው ያዩትን መስክረዋል ፡፡
የመታሰቢያ ሐውልት
የብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ ጥብአት ማለትም ለሀገራቸውና ለእምነታቸው እስከ መጨረሻዋ ሰዓት ድረስ መስክሮ ማለፍ ምክንያቱ በልጅነታቸው ከቅኔ መምህራቸው የሰሙት የአደራ ቃል እንደሆነ ይነገራል፡፡ አለቃ ተጠምቀ የተባሉ ቅድስናን ከሊቅነት አስተባብረው የያዙ መምህራቸው አንድ ቀን ብፁዕነታቸውን ጠርተው “ኃይለ ማርያም፣ አንተ ወደ ፊት ጳጳስ ትሆናለህ፡፡ በዚያ ጊዜ አረመኔ በዚህች ሀገር ይሠለጥናል፡፡ ታዲያ ያኔ አንተ ለነፍስህ ሳትሰቀቅ በሰማዕትነት እለፍ፡፡ ሰማዕትነት ክፍልህ ነው፡፡ አደራ” ብለዋቸው ነበር ይባላል፡፡ ይህንን የመምህራቸውን የአደራ ቃል የያዙት ብፁዕነታቸው እስከ መጨረሻው ለነፍሳቸው ሳይፈሩ፣ አንዲትም ቀን ሳይሸሹ ከላይ በቀረበው ሁኔታ የሰማዕትነት ጽዋቸውን ሊቀበሉ ችለዋል፡፡ ጠላት ድል ተደርጎ ሀገራችን ነፃነቷን ከተቀዳጀት በኋላ የብፁዕነታቸውን አኩሪ ታሪክ ትውልድ ሲያዘክርላቸው እንዲኖር መታሰቢያ ይሆናቸው ዘንድ በግርማዊ ቀዳማዊ ንጉሠ ነገሥት አሳሳቢነት ሐምሌ 16 ቀን 1938 ዓ.ም በአዲስ አበባ ከተማ እምብርት ሐውልት ቆሞላቸዋል፡፡ ከድል በኋላ የብፁዕነታቸው ሐውልት ተመርቆ የቤተ መንግሥቱም ሆኑ የቤተ ክህነቱ ባለሥልጣናት አበባ ጉንጉን ከሐውልቱ ሥር ሲያስቀምጡ ከቤተ ክህነት ካስቀመጡት አባቶች አንዱ በ1921 ዓ.ም አብረዋቸው የተሾሙት ብፁዕ አቡነ ይስሐቅ ነበሩ፡፡ ትውልድ ሁሉ ለሀገር ክብርና ለነጻነት በተከፈለው፡፡ የብዕፁነታቸው ሕይወት እንዲማርበትና ሕያው ምስክር ሆኖ እንዲኖር የቆመላቸውን ሐውልት ኢትዮጵያዊያን ሁሉ በክብር ይጠብቁታል ፡፡ የእኝህን ታላቅና ቅዱስ ሰማዕት አባት ክብርና ተጋድሎ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ቅዱስ ሲኖዶስ ከአምስት ዓመት በፊት ቅዱስ /ሰማዕት/ ብሎ በማጽደቅ በስማቸው በቅድስና ማዕረግን ሰጥቶ በስማቸው ታቦት ተቀርጾ ቤተክርስቲያን እንዲሰራላቸው ወስኗል ፡፡ ይህም በተወለዱበት በሰሜን ሸዋ ሰላሌ ሃገረሰብከት በፍቼ ከተማ የቅዱስ ሲኖዶስ ውሳኔ ተግባራዊ ሆኗል፡፡ ሰማዕቱ ብፁዕ አቡነ ጴጥሮስ፣ አርበኛ፣ ጀግና፣ ጳጳስ፣ ሰማዕት ቅዱስም የሆኑ አባት ናቸው ፡፡
የልጅ ብልጥ የፊት የፊቱን
የልጅ ብልጥ የፊት የፊቱን የአማርኛ ምሳሌ ነው። የልጅ ብልጥ የፊት የፊቱን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
መጥረቢያ
መጥረቢያ|thumbnail|200px|right መጥረቢያ ለእንጨት መቁረጫ፣ መፍለጫ እና መቆራረጫ የሚያገለግል መሳሪያ ነው። ይህ መሳሪያ በተለያየ ዓይነት ቅርፅ ሊዘጋጅ ይችላል። ከጫፉ አካባቢ የብረት ስለት ያለው ሲሆን ይህ ስለት እንደ አስፈላጊነቱ በሁለቱም ወይም በአንድ አቅጣጫ ብቻ ሊሆን ይችላል።
መደብ:ፈጠራዎች መደብ:የቤት ዕቃ
ማርሻል ደሴቶች
ማርሻል ደሴቶች በሰላማዊ ውቅያኖስ የሚገኝ የደሴቶች አገር ነው። ዋና ከተማው ማጁሮ ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አገራት
ነሐሴ ፩
ነሐሴ ፩ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፴፩ ኛው ዕለት ነው።  ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፴፭ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፴፬ ዕለታት ይቀራሉ።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ብጉር
ብጉር ማለት የጸጉር መውጫ ቀዳዳዎች ከቆዳ ስር በሚገኙ የወዝ እጢዎች በሚመነጭ ቅባት ወይም ወዝ እና በሞቱ የቆዳ ህዋሳት በብዛት መከማቸትና በቀዳዳው መደፈን የሚፈጠር እባጭ ነው። በርካታ ጥናቶች ጭንቀት ብጉርን ከማባባሱም በላይ የቆዳ ጤንነት ችግር ላይ እንዲወድቅ ያደርጋል ይላሉ።
የጸጉር መውጫ ቀዳዳዎች ከ 'ስቤሸስ ግላንድ' (Sebaceous gland) ጋር የተያያዙ ናቸው፡ እነዚህ እጢዎች ሴበም (Sebum) የሚባል ንጥረነገር ሲያመነጩ ንጥረነገሩም በጸጉር መውጫ ቀዳዳ ወደላይ ወደቆዳ የሚወጣ እና ቆዳችን ላይ የሚያርፍ ነው። የብጉር መፈጠር የቆዳ ህዋሳትን ያበዛል። ይህ እባጭ የጸጉር መውጫ ቀዳዳዎችን ግርግዳ በመግፋት (whiteheads) ነጫጭ የብጉር ሽፍታዎች ሲፈጥር የቀዳዳዎችን ግርግዳ በመጎተት ደግሞ ጥቋቁር የብጉር ሽፍታዎች (blackheads) ቆዳችን ላይ ሊፈጥር ይችላል። ብጉር በብዛት ሊወጣ የሚችልባቸው ቦታዎች፣ ፊት ላይ፣በደረት፣በኣንገት፣በትከሻ ፣እና በጀርባ ላይ ነው::
=የብጉር መፈጠሪያ መንስዔዎች=
፩ ከሚገባው በላይ የሆነ የቆዳ ወዝ መመንጨት ሲኖር
፪ በሞቱ የቆዳ ህዋሳት መፈግፈግ ምክንያት በፀጉር መውጫ ቀዳዳዎች ላይ የሚፈጠር ያልተለመደ ዐይነት የሞቱ የቆዳ ህዋሳት መከማቸት ነው፡
መሰረት መፋለስ
የአምክንዮ -ምክነት  ብዙ ጊዜ ሚመጣው  አንድን  ወይም  ብዙን  እውነት  ከሌላ  ከፍተኛ  እውነት  ጋር  ለማያያዝ  በሚሞከርበት  ጊዜ   በሚደረግ  ስህተት  ነው።
ከዚህ በተረፈ ግን፣ የሒሳብና የፍልስፍና ተማሪወች በተለምዶ የአምክንዮ-ምክነት የሚሉት የፕሮፖጋንዳ መሳሪያ አለ። እሱም የመሰረት-መፋለስ ይባላል። ይህ ምክነት፣ ጸጉር እንሰንጥቅ ከተባለ፣ የአምክንዮ ምክነት አይደለም። እውነትን ከእውነት በማስተሳሰር ላይ የትነሳ ምክነት ሳይሆን፣ ገና ከመነሻው በውሽት ላይ የተመሰረተ ውድቀት ነው። በዚህ ዋና ዘርፍ ስር የሚንቀሳቀሱ 3 ዋና ዋና ምክነቶች ይገኛሉ፦
1ከዝንጀሮ ቆንጆ /false dilemma/bifurcation
በአንድ ሁኔታ /አጋጣሚ, ከሁለት በላይ ምርጫ እያለ , ሁለት ብቻ ምርጫ ማቅረብ ::
ቦውል
ቦውል በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
መሰረት መፋለስ
ይህ አባባል እንግዲህ አንድ ሰው ከሁለቱም ውጭ መሆን እንደሚችል ከስረ -መሰርቱ በሀሰት ክዷል።
ብጉር
• እንዲሁም በሌላ አጋጣሚዎች ማንኛውም ሰው ላይ
መሰረት መፋለስ
ምሳሌ፦ Quote: አበበ (በስልክ )- ረጅም ነሽ ? አለሚቱ (በስልክ )- አይደለሁም ! አበበ - እንግዳው አጭር ነሽ ማለት ነው።
ብጉር
=ብጉርን ማባባስ የሚችሉ ነገሮች=
መሰረት መፋለስ
አበበ ያለተረዳው፣ አለሚቱ መካከለኛ ቁመት ሊኖራት እንደሚችል ነው።
ብጉር
• ሆርሞኖች ወይም ዕንድሮጅን
መሰረት መፋለስ
2. የሚጠልፍ ጥያቄ /complicated question
ብጉር
• እንዳንድ ሀክምናዎች
• ቆዳን በጣም መፈተግ፣ ጥሩ ያልሆኑ የፊት ማጽጃ ሳሙናዎች እና ለኛ የማይስማማ የጺም መቁረጫ መከላከያዎች
መሰረት መፋለስ
ምሳሌ Quote: ፖሊስ ለአለሙ : «የሰው ቤት መዝረፍክን አቆመሀል ?»
ብጉር
• ቆዳችንን በንጹህና በጥሩ የቆዳ ማጽጃ በመጠቀም፡እንዲሁም በብጉር የተጠቃውን የቆዳ ክፍል በእጅ ባለመነካካት ብጉርን መከላከል እንችላለን፡
መሰረት መፋለስ
እንግዲህ አለሙ፣ አወ ካለ ካሁን በፊት ሲዘርፍ ነበር ማለት ነው። አይ ካለ ደግሞ በስራው እየቀጠለበት ነው ማለት ነው። ይህ እንግዲህ የ ከዝንጀሮ -ቆንጆ አይነት ምክነት ነው። ጥያቄው በራሱ፣ ከስር መሰረቱ ምርጫን በሰው -ሰራሽ መንገድ በ 2 በመወሰን ምክነት ሰርቷል።
ብጉር
• ከባድ ማቆንጃን አለመጠቀም።
መሰረት መፋለስ
3.ክብ አምክንዮ / circular logic
መነሻ የመድረሻ ደጋፊ ነው የመነሻ Laughing ክብ እየሰሩ አንድን ነገር ለማሳመን መሞከር ማለት ነው።
ብጉር
• ከ ዱቄት መኳኳያ በተሻለ የ ቅባት ምርቶችን ይጠቀሙ፡ ምክንያቱም የቆዳ መፈግፈግን ይቀንሳሉ።
መሰረት መፋለስ
ምሳሌ፦ Quote: ደበበ ፦ አቶ አለሙ የሚያምኑበትን ብቻ ነው ሚናገሩት። ደበበ ፦ ስለዚህ አቶ አለሙ አይዋሹም።
ብጉር
• ወደ መኝታ ከመሄድዎ በፊት የተጠቀሙበትን መኳኳያ ማስወገድ/ መታጠብ፡፡
መሰረት መፋለስ
አንድ ሰው የሚያምነው ነገር ውሸት ሊሆን ይችላል። ለምሳሌ፦ ወባ ሲይዘው ቡዳ በላኝ ብሎ ሊያምን ይችላል። ያ ሰው የሚያምንበትን ቢናገር የግዴታ እውነት ተናገረ ማለት አይደለም። አቶ አለሙ አይዋሹም የሚለው አባባልና አቶ አለሙ ያመኑበትን ይናገራሉ የሚለው፣ ህሉለት በክባ ሁኔታ ተቆራኝተዋል፣ አንዱ አንዱን ይደግፋል ለዛም ነው የነገሩን ስህተት በቀላሉ ማወቅ ሚያዳግተው።
ብጉር
• የመኳኳያ መጠቀሚያዎችን በየጊዜው ማንጻት።
መሰረት መፋለስ
3. እዉነተኛ ኢትዮጵያዊ እንዲህ አያደርግም / no true scotsman
ብጉር
• ከእስፖርታዊ እንቅስቃሴ ወይም ከከባድ ስራ በኋላ ሰውነትን መታጠብ:፡
መሰረት መፋለስ
ምሳሌ ፦ Quote: አለሚቱ ፦ አቶ ማሞ እኮ ሚስታቸውን ፈተው የሚስታቸውን እህት አገቡ :: በቀለ ፦ እዉነተኛ ኢትዮጵያዊ እንዲህ አያደርግም አለሚቱ ፦ አቶ ማሞ እዉነተኛ ኢትዮጵያዊ አይደሉም በቀለ ፦- ልክ ነሽ
ብጉር
በርካታ ጥናቶች ጭንቀት ብጉርን ከማባባሱም በላይ የቆዳ ጤንነት ችግር ላይ እንዲወድቅ ያደርጋል ይላሉ፡፡
መሰረት መፋለስ
መደብ:የአምክንዮ ምክነት
ብጉር
ዋቢ ምንጭ
መደብ:ሕክምና
ተመንግስት አመልጣለሁ ለሞት እድናለሁ ማለት ዘበት
ተመንግስት አመልጣለሁ ለሞት እድናለሁ ማለት ዘበት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቆማጣ ብለው ያው ቁምጥና ነው ሌላ ምን ይመጣል አለ
ቆማጣ ብለው ያው ቁምጥና ነው ሌላ ምን ይመጣል አለ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
1 ኤሪክ
1 ኤሪክ በስዊድን አፈ ታሪክ የጎታውያን ንጉሥ ነበረ። በ1546 ዓ.ም. በኡፕሳላ ኤጲስ ቆጶስ በዮሓንስ ማግኑስ በታተመው የስዊድን ታሪክ መጽሐፍ እንደሚለው፣ 1 ሲጎ በስዊዶች ላይ እየነገሠ ኤሪክ በጎታውያን ነገድ ላይ ተመረጠ፤ ለ68 ዓመታት (2201-2133 ዓክልበ. ገደማ) እንደ ነገሠ ይባላል። ይህ ኤሪክ የ1 ጌጣር (ጎጉስ) ልጅ ወይም ልጅ-ልጅ ነበረ። ሕግጋትን አወጣ፤ ግዛቱንም በሩቅ አገራት አስፋፋ፤ ሰውም ገና ወደማይኖርበት ወደ «ቬታላ» (የአሁኑ ዴንማርክ) ሰፈረኞችን ሰደደ። ስለዚሁ ድርጊት ማግኑስ «የኤሪክ ዘፈን» የተባለውን ድርሰት በሮማይስጥ አሳተመ። በማግኑስ ዘንድ፣ ከኤሪክ ዘመን በኋላ ግን ጎታውያን ጣኦታትን ተከተሉ፤ ዴንማርክና ስዊዶችም ለ660 ዓመታት ያህል በፈራጆች ተገዙ።
መደብ:ስዊድን መደብ:አፈ ታሪክ
ኡርዱ
ኡርዱ (اُردُو) (በአካባቢው የሚታወቀው እንደ ላሽካ (ላሽካሪ لشکری) ነው) በህንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሰብ በተለይ በፓኪስታን አገር የሚገኝ ቋንቋ ነው። በሕንድ ከሚገኘው ከህንዲ ቋንቋ በድምጽ የማይለይ ሲሆን፣ የሚለያዩ በጽህፈት ነው። ኡርዱ የሚጻፈው በአረብኛ ጽሕፈት ሲሆን ህንዲ ግን በዴቫናጋሪ ጽሕፈት ይጻፋል። እንዲያውም ኡርዱና ህንዲ አንድ ቋንቋ «ሂንዱስታኒ» ናቸው።
thumb|300px|ኡርዱ ይፋዊ ኹኔታ ያለባቸው ቦታዎች (ብርቱካን)
ደግሞ ይዩ
መደብ:ህንዳዊ-ኢራናዊ ቋንቋዎች መደብ:ፓኪስታን መደብ:ሕንድ
የወንዶች ባል አይተህ ማር
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ድንኳን ገልጦ ዙፋን አጊጦ
ድንኳን ገልጦ ዙፋን አጊጦ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ፍራንሲስ ድረይክ
320px|thumb|ድረይክ 1582 ግድም እንደ ተሳለ። ሰር ፍራንሲስ ድረይክ (Francis Drake 1532-1588 ዓም.) የኢንግላንድ መርከበኛ፣ የግል ቅጥረኛ ዘራፊ፣ ዠብዱኛ፣ ባርያ ነጋዴና ተጓዥ ነበረ።
የፈርዲናንድ ማጄላን መርከቦች ከደረይክ በፊት አለሙን ሁሉ ዙረው ነበር። ይሁንና ማጄላን እራሱ በጉዞው ላይ ስላረፈ፣ የድረይክ ዓለም ዙሪያ ጉዞ በአንድ መሪ ሥር የነበረው መጀመርያው ጊዜ ነበረ።
መደብ:ታሪካዊ ተጓዦች መደብ:የእንግሊዝ ሰዎች
ንጉስ በመንግስቱ ጎልማሳ በሚስቱ አምላክ ባምላክነቱ
ንጉስ በመንግስቱ ጎልማሳ በሚስቱ አምላክ ባምላክነቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
9 September
9 September በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ጳጉሜ 4 ቀን ማለት ነው።
ኮናክሪ
ኮናክሪ ያለባት ቶምቦ ደሴት ከዩናይትድ ኪንግደም ወደ ፈረንሳይ በ1879 ዓም ከተሸጠች በኋላ ከተማው ተመሠረተ። በ1896 ዓም የፈረንሳይ ጊኔ መቀመጫ ሆነ።
9 September
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
አልሙኽታርቢን ዩኒቨርሲቲ
አልሙኽታርቢን ዩኒቨርሲት (ዓረብኛ: جامعة المغتربين) ካርቱም፣ ሱዳን ውስጥ የሚገኝ የግል ዩኒቨርሲቲ ነው። የሱዳኑ የውጭ አገር ዜጎች ናቸው። thumb|ዩኒቨርሲቲ አርማ
ማጣቀሻ
መደብ:የአፍሪካ ዩኒቨርሲቲዎች መደብ:ሱዳን
ችፍርግ
ችፍርግ (Gomphocarpus stenophyllus) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
በአንዳንድ ምንጭ, ሌላ ዝርያ ጋርዳ ወይም Sida schimperiana ደግሞ «ችፍርግ» ተብሏል።
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ደጋ ወይና ደጋ
ገመድ
ለረጅም የ[[ዓሳ ማጥመድ የሚያገለግል የገመድ ጥምጥም|thumbnail|200px|right]] ገመድ የሰለሉ ስንጥርጣሪዎች (fibres) (ለጥንካሬ እና ለማያያዝ ሲባል) በተለያየ መንገድ ተፈትለው የሚዘጋጅ ርዝመት ያለው ነገር ነው። ጥሩ የልጠጣዊ ጥንካሬ (tensile strength) ያለው ቢሆንም፤ በጭሞቃዊ ጥንካሬ (compressive strength) በኩል ግን ደካማ ነው። እነዚህ ሁለት ባህሪያት የሚያመለክቱትም ገመድ ለመጎተት እንጂ ለመግፋት እንደማያገለግል ነው።
መደብ:የቤት ዕቃ
ቆማጣን ቆማጣ ካላሉት ገብቶ ይፈተፍታል
ቆማጣን ቆማጣ ካላሉት ገብቶ ይፈተፍታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቀጤ ነክ
right|thumb|250px|መስመር AB ለመስመር CD ቀጤ ነክ ነክ ነው። ለዚህ ምክንያቱ መስመር AB የሚፈጥራቸው ማዕዘኖች (ብርቱካንና ሰማያዊ ቀለማት)፣ 90 ዲግሪ በመሆናቸው ነው
ቆማጣን ቆማጣ ካላሉት ገብቶ ይፈተፍታል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቀጤ ነክ
ሁለት መስመሮች ቀጤ ነክ ናቸው የሚባሉት እኩል የሆኑ ጎረቤት ማዕዘኖች መፍጠር ሲችሉ ነው። ስለሆነም መስመር AB ለመስመር CD ነጥብ A ላይ ቀጤ ነክ ነው። አንድ መስመርና አንድ ጠለለል፣ ወይንም ሁለት ጠለሎች ቀጤ ነክ ሊሆኑ ይችላሉ።
አንድ መስመር ለሌላ መስመር ቀጤ ነክ ከሆነ በሁለቱ መስመሮች መቋረጥ የሚፈጠሩት ማዕዘኖች π/2 ራዲያን ወይንም 90° ናቸው። ይህ አረፍተነገር ሲዞር ሁለት መስመሮች መገናኛቸው ላይ 90 ዲግሪ ከፈጠሩ፣ ቀጤ-ነክ ናቸው ይባላሉ። ሁለት መስመሮች ቀጤ ነክ ከሆኑ በሂሳብ አጻጻፍ እንዲህ ይወከላሉ፦ AB\perpCD ። \perp የቀጤ ነክነት ምልክት ነው።
ቀጤ ነክ ከኩርባ አንጻር
ሁለት ቀጥተኛ መስመሮች L እና M በሚከተሉት እኩልዮሾች ቢሰጡን፡ a እና c የሁለቱ መስመሮች ኩርባ ይሰኛሉ። ሁለቱ መስመሮች L እና M ቀጤ ነክ የሚሆኑት፣ የኩርባቸው ብዜት ውጤት -1 (ማለት፡ ac=-1) ከሆነና ከሆነ ብቻ ነው፡:
መደብ:ጂዎሜትሪ
ቱሚል
ቱሚል በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
የልጅ ተሟጋች በፊት ሰማይ ያያል ኋላ መሬት
የልጅ ተሟጋች በፊት ሰማይ ያያል ኋላ መሬት የአማርኛ ምሳሌ ነው። የልጅ ተሟጋች በፊት ሰማይ ያያል ኋላ መሬት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዩክሊዳዊ ጂዎሜትሪ
መደብ:ጂዎሜትሪ
ተመክሮ ልብ ተሸምቶ ድልብ አይሆንም
ተመክሮ ልብ ተሸምቶ ድልብ አይሆንም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ንጉስ በግንቡ ይታማል
ንጉስ በግንቡ ይታማል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አንጎላላ ጠራና አሳግርት
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ቆሩ መቀበሪያው ያው ፈሩ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የአርጎብኛ ፈተና 2
አል-ጀበርት የአርጎብኛ ቋንቋ ማበልፀጊያ ት/ቤት ___________ሳምንታዊ ፈተና _____________EXAM-2 --- ስም_____ID No(መለያ ቁጥር)_______ ፧ ሀቅ/ክስት(T/F) …3ነቁጣ(ማርክ) ፧ (1)-ጀዉ ማለት ስጋ ሲሆን አሻቦ ማለት ጨዉ ነዉ (2)-ወርፋ ማለት መርፌ ማለት ነዉ (3)-ካዉና ሀርቡአኒ የወራት ስም ናቸዉ ምርጫ…………(4 ነቁጣ) --፧ (1)- ‹‹አሁን ከጡዋቱ አራት ሰአት ተኩል ነዉ›› የሚለዉን ቃል በአርጎብኛይባላል (A) አሁን ከጥዋሁ አርቢት ሰአት ተኩል ኔ (B) ትማይ ከጥዋሁ አርቢት ሰዐ ተኩል ኔ (C) አሀኝ ከጥዋሁ አርቢት ሰአት ከቀመድ ኔ (D) አሀኝ ከጥዋሁ አርቢት ሰዐ ከቀመድ ኔ (2)-‹‹በፍቅሩ ክንፍ አለች››ለማለት‹አሸቀትሌ› ካለ ‹‹በፍቅሯ ክንፍ አለ›› ለማለት-ይላል (A) አሸቁ (B) ማዐሸቅ (C) አሸቀሊያ (D) ኢሽቅ (3)- ‹‹የዛሬዉ ልዩ ነዉ›› ለማለት---እንላለን (A) የሁማዉ ልዩ ኔ (B) የሁማዉ ኻስ ኔ (C) የሁማዉ ኻስ ነዉ (D) የሁማዉ ልዩ ነዉ (4)-በአንድ አካባቢ የሚኖሩ ማህበረሰቦች በየግላቸዉ ይሰሩት የነበን ረጅም ቀናትን ሊወስድ የሚችል ስራን በህብረት በመተባበር በየተራ የሁሉንም የአካባቢዉን ሰዉ ስራ በመስራት የስራን ጫና የሚያቃልሉበት የአርጎባ የስራ ባህል ምን ይባላል፡፡ (A) እቁጭ (B) ጊሱ (C) ወንፈል (D) ሀምድካ
አርጎብኛዉን ከአማርኛዉ ጋር አዛምድ 1 (መጋድ ምኝ)…(2.5 ነቁጣ) -፧ 1)ዘር--(A)ስኬት 2)ዛህ -(B) ዘር 3)ሽማን(C) ቅርስ 4)ነስል-(D) ነጭ 5)ተድቢር---(E) ወንዝ
አርጎብኛን በአርጎብኛ አዛምድ 2 ...2.5 ነቁጣ ---፧ 1)ሶብይ--- (A) ዐርሽ 2)ስሪና (B) ወና 3)ስፍር(C) ዳኢማ 4)ኣቅርኣት ቤት--(D) ይናንኩም 5)ኢናንኩም-- --(E) አሽር ቤድ
የሚከተሉትን ጥያቄዎች ቅደም ተከተላቸዉን አስተካክላቹህ ፃፉ ፧ (1)-ካዉ፤ሀርጋድ፤ኸሚስ…(1 ነቁጣ) (2)-ኒቅሊማች ቀዉም ዉስጭ የአርጎባ ይኖረሉ በአርቢት….(2 ነቁጣ)
አማርኛዉን አረፍተ ነገር ወደ አርጎብኛ ቀይር ፧ (1)-ድይኖም አፍኖን ለመወንቂድ በወገር/በድማ እንሀቴለና…..(2 ነቁጣ)
ተረቱን_ጀውቡ (መልሱ) --፧ (1)እሜዋ ጥቁር ልጋቸሟ ዛህ ዛህ..(1 ነቁጣ)
ወና ሀረሁን ሙሊ( ክፍት ቦታዉን ሙ ፧ (1)-በድሮዉ ዘመን ይፋት ዉስጥ በኢልማቸዉ እጅግ የሚታወቁት የአብርዬዉ ሸይኽ ወደ አብርዬ ከመዛወራቸዉ በፊት ቆራሬ ነበር የሚኖሩት፡፡በአካባቢዉ ማህበረሰብ ዘንድ(ቆራሬ) ከአርጎብኛ ዉጪ የሆነ ቋንቋ እየተለመደ መጣ፡፡እርሱም አማርኛ ነበር፡፡ በወጣቶች ዘንድም አርጎብኛን ከአማርኛ እያቀላቀሉ ማዉራት እየተለመደ መጣ፡፡አንድ ቀን ሸኹ አዉስማቸዉ ‹‹እናቷን መሀሮዉን ሀዊኝ›› ማለት ሲገባት ‹‹እሜ ወንፊቱን ሀዊኝ›› ስትላት ይሰማሉ(መሀሮ ማለት እርጎብያኛ ሲሆን የአማርኛ አቻዉ ደግሞ ወንፊት ነዉ)፡፡በዚያ ዘመን የአማርኛ ቋንቋ በሀገሪቱ(በቆራሬ) ልክ የአማራ(የክርስቲያን) ቋንቋ ተደርጎ ነበር የሚቆጠረዉ፡፡በዚህ ምክንያት የአብርዬዉ ሸይኽ ‹‹ሁማ ቀዉለሙን ነግ ፊዕለሙን›› ብለዉ በመስጋት ሀገራቸዉን ቆራሬን ለቀዉ ትንሽ ወደ ምትርቀዉ አብርዬ ከነ ቤተሰቦቻቸዉ እንደ ተሰደዱ ይነገራል፡፡
ጥያቄ፡-የአብርዬዉ ሸይኽ ሀገራቸዉን ጥለዉ የተሰደዱትበትን‹‹ሁማ ቀዉለሙን ነግ ፊዕለሙን›› የሚለዉ ንግግራቸዉ የአማርኛ ትርጉሙ ምንድን ነዉ---፧ ቦነስ…… ( 5 ነቁጣ) ---፧ 1)-አፈንዲ ሙተቂ አዳል ስመ-ገናናዉ ሱለጣኔት በሚል በቅርቡ ባሳተመዉ መፅሀፉ ላይ ስለ ኢፋት ሱልጣኔት ታሪክ እያስነበበን ሳለ ገፅ 96 እንዲህ ይለናል”…..በወላስማ አልጋ ላይ ደግሞ አሕመድ( በማለት ያወጋናል፡፡አፈንዲ #ሐርብ_አርዓድ የሚለዉ ቃል ጥንታዊ የአርጎብኛ ቃል እንደሆነ ይገልፃል፡፡የዚህ ቃል ፍቺዉ ምንድን ነዉ 2 ነቁጣ (2)- ‹‹ባለጌ›› ብዬ በአርጎብኛ ብሰድባቹህ ምን ብዬ ነዉ የሰደብኳቹህ(2 ነቁጣ) --- እይ አህመድ አደም(አል-ጀበርቲ) እንበርኩ!! ወሰላሙዐለይኩም ወራህመቱላሂ ወበረካቱህ (ለቦነሱ ጥያቄ 2 መልስ ከፈለጋቹህ -አፈንዲ ሙተቂ አዳል ስመ-ገናናዉ ሱለጣኔትና የኢማም አህመድ(ግራኝ) ዘመቻዎች -ገፅ 147-158 ባለዉ ላይ ታኙታላቹህ) ግን ጥያቄዉ ቀላል ስለ ሆነ መፅሀፉ አያስፈልጋቹህም።
ደብረ ጽዮን
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ሳን ሆዜ ቺናንተኪያ
ሳን ሆዜ ቺናንተኪያ(እስፓንኛ፦ San José Chinantequilla) የሜክሲኮ፣ ወሓካ መንደር ነው። 463 ኗሪዎች አሉበት። left|thumb|210px|ሳን ሆዜ ቺናንተኪያ፣ ወሓካ መንደሩ 17.3°N, -95.98333°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
መደብ:የሜክሲኮ ከተሞች
ፍሪዩሊ-ቬነጽያ ጁልያ
thumb|300px|ፍሪዩሊ ቬነጽያ ጁልያ
ፍሪዩሊ ቬነጽያ ጁልያ (ጣልኛ፦ Friuli Venezia Giulia) የጣልያን ክፍላገር ነው። ዋና ከተማው ትሪየስቴ ነው።
መደብ:የጣልያን ክፍላገራት
ባስክኛ
upright=1.25|thumb|የባስኮች ክፍላገሮች በእስፓንያና በፈረንሳይ ባስክኛ (ባስክኛ፦ Euskara /ኤውስካራ/) በስሜን-ምሥራቅ እስፓንያ እና በደቡብ-ምዕራብ ፈረንሳይ የሚገኝ ቋንቋ ነው። ከሌሎች የሰው ልጅ ቋንቋዎች ጋር ያለው ዝምድና አይታወቅም።
መደብ:ቋንቋዎች መደብ:ስፔን መደብ:ፈረንሣይ
ጭራ
ጭራ በኢትዮጵያ የሚገኙ አባቶች ራሳቸውን ከዝንብ እና መሰል ነፍሳቶች ለመከላከል የሚጠቀሙበት መሳሪያ ነው። ይህ መሣሪያ በአብዛሃኛው ጊዜ የሚዘጋጀው ከአጭር፡ ጨንካራ ሽቦ እና የፈረስ ጭራ ነው።
ጭራ ከላይ እንደተገለጸዉ ከፈረስ ጭራ የሚሰራ ስለሆነ ጅራት የሚለውን ቃል ይተካል፡፡ አንዳንድ ጊዜ ጭራ የሚለውን ቃል ከኃላ፤ኃላ ቀር ለማለት እንጠቀምበታለን፡፡ከፈረስ ጭራ  የሚሰራ ስለሆነ ጅራት የሚለውን ቃል ይተካል፡፡ አንዳንድ ጊዜ ጭራ የሚለውን ቃል ከኃላ፤ኃላ ቀር ለማለት እንጠቀምበታለን፡፡
ኔትፍሊክስ
thumb|200x200px ኔትፍሊክስ (እንግሊዝኛ: Netflix) በመስመር ላይ ፊልሞችን እና የቴሌቪዥን ፕሮግራሞችን ለመመልከት የሚያስችል የዥረት አገልግሎት ነው።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:ኢንተርኔት
161 እ.ኤ.አ.
160er
ተመዋረድ ጌታን መውደድ
ተመዋረድ ጌታን መውደድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የወደቀ ዛፍ መንገዱን ዘጋ
የወደቀ ዛፍ መንገዱን ዘጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የወደቀ ዛፍ መንገዱን ዘጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቅድመ-ሴማዊ ጽሕፈት
ለአለም ጽሕፈቶች ወላጅ ሆነው የሚታስቡ 2 ተመሳሳይ ጽሕፈቶች ተገኝተዋል፣ እነሱም «ጥንታዊ የሲና ጽሕፈት»ና «የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት» ይባላሉ። «ዋዲ ኤል ሖል» በ1999 እ.ኤ.አ. በግብፅ ተገኝቶ ዕድሜው ከክ.በ. 1800 ዓመት የሚገመት ሲሆን፣ የጥንታዊ ሲና ጽሕፈት በ1904 እ.ኤ.ኣ. በደብረ ሲና በኩል ተገኝቶ ከክ.በ. 1500 ዓመት የተጻፈ ይታመናል።
ጥንታዊ የሲና ጽሕፈት
ከሲና ልሣነ ምድር በላይ አሁን ለዚህ ጽሕፈት በርካታ ምሳሌዎች በከነዓን (የዛሬው እስራኤል) ደግሞ ተገኝተዋል። በተለይ የሚታወቀው ደብረ ሲና አጠገብ ካለ አረንጓዴ ፈርጥ ማዕድን ቦታ ነው። ነገር ግን አሁን ከተገኘ ከ100 አመት በኋላ የቋንቋ ሊቃውንት ስለ ተቀረጹት ቃላት ትርጉም በሙሉ እርግጠኛ አይደሉም።
የዋዲ ኤል ሖል ጽሕፈት
ይህ ጽሕፈት በግብጽ ውስጥ ተግኝቶ በሴማዊ ሠራተኞች እንደ ተቀረጸ ይታሰባል። የፊደሎቹ ቅርጽ ከግብጽኛ ስዕል ጽሕፈት (ሀይሮግሊፍ) ጋር ተመሳሳይ ነው። እንዲሁም ከጥንታዊ የሲና ጽሕፈት ጋርም ይመሳሰላል። ስለዚህ ሰራተኞቹ ስእሎቹን ተበድረው ከቋንቋቸው ጋር የሚስማማ ድምጽ እንደሰጡት ይታመናል።
ለምሳሌ በጥንታዊ ግብጽኛ ቋንቋ እባብ ማለት «ጀት» ነበር። ስለዚህ በግብጽ ጽሕፈት «ጀ»ን ለማመልከት የእባብ ስዐል ጠቀመ። ነገር ግን በግብጽ ለኖሩት ሴማዊ ሰራተኞችና አገልጋዮች በቋንቋቸው የእባብ ስም በ «ነ» ስለሚጀምር የእባብ ምልክት ከ«ጀ» ወደ «ነ» ተቀየረ።
እንዲሁም ውሃ በግብጽኛ «ነት» ስለነበር የውሃ ምልክት በድምጹ «ነ» ለመጻፍ ስራ ላይ ይውል ነበር። ደግሞ ለሴማውያን የውሀ ስም በ «መ» ስለሚጀምር (ማይ) የውሀ ምልክት በጽህፈታቸው «ነ» ሳይሆን «መ» እንዲሆን ተደረገ።
መደብ:ጽሕፈቶች መደብ:ጥንታዊ ግብፅ መደብ:ከነዓን
ነጭ ሽቶ
ነጭ ሽቶ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
አሸንዳ
አሸንዳ፡ ወይም 'የሴቶች ቀን' የትግራይ ብሄራዊ በሀል ሲሆን፣ በትግራይ እና አዋሳኝ ስፍራዊች አከለ ጉዛይ እና ሰራየ (ኤርትራ) እንዲሁም ሰቆጣ እና ላስታ (በአገው) ሴቶች የሚከበር በአል ነው። 300 ዓ.ዓ በሳባውያን ህዝብ በአክሱም ውስጥ እንደተጀመረ የታሪክ አጥኝዋች ይናገራሉ። በዓሉ በወጣት ልጃገረድ ሴቶች በትግራይ ከሚከበሩ ታላቅ በአል አንዱም ነው፣ የትግራይ ሴቶች ይህን በአል ለማክበር በጉጉት ይጠብቃሉ። አሸንዳ ቃሉ ትግርኛ ሲሆን ትርጉሙም ከሳር ዓይነት የተሰጠ ነው፣ አንድ ነጭ ሽንኩርት ቅጠል እሚመስል ሰፊ እና እረዥም ተክል ነው። ይህ ተክል አሸንዳ ተብሎ ለሚታዎቀው በዓል  መነሻ ሥምም ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ በዓላት
ድንኳን ገልጦ ዙፋንን ረግጦ
ድንኳን ገልጦ ዙፋንን ረግጦ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቆሩ በማን ምድር ትለፋ
ቆሩ በማን ምድር ትለፋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ደብረ ጽጌ
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
3ኛ አሌክሳንደር
3ኛ አሌክሳንደር(ማርች 10፣ 1845 ሴንት ፒተርስበርግ - ህዳር 1 ቀን 1894 ሊቫዲያ) ከ1881 እስከ ዕለተ ሞቱ ድረስ የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ነበር። እሱ በሚስቱ የ Tsar 2ኛ አሌክሳንደር ሁለተኛ ልጅ ነበር ፣ እቴጌ ማሪያ አሌክሳንድሮቭና አሌክሳንደር በቆራጥነት ወግ አጥባቂ ነበሩ እና በአባቱ የተደረጉ ብዙ የሊበራል ማሻሻያዎችን ቀይረዋል።
የልጅ ተሟጋች ጠዋት ሰማይ ማታ ምድር ምድር ያይ
የልጅ ተሟጋች ጠዋት ሰማይ ማታ ምድር ምድር ያይ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የልጅ ተሟጋች ጠዋት ሰማይ ማታ ምድር ምድር ያይ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሒሳባዊ ሥነ አምክንዮ
ሒሳባዊ ሥነ አመክንዮ (እንግሊዝኛ፦ Mathematical logic) የሥነ አመክንዮ ዘርፍ ነው::
መደብ:ሥነ አምክንዮ
ሜጋ ማን
thumbnail|ሜጋ ማን
ሜጋ ማን ወይም ሮክማን (ጃፓንኛ: ロックマン በእንግሊዝኛ: Megaman ወይም Mega Man)
ጌሞች
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:ቪዲዮ ጌም መደብ:ጃፓን
አፅትላን
thumb|280px|ከአጽትላን መውጣቱ - በአንድ 17ኛው ክፍለ ዘመን መጽሐፍ
አፅትላን (ናዋትል፦ Aztlān) በሜክሲኮ የሚገኙት የናዋ ብሐሮች አፈታሪካዊ መኖሪያ አገር ቤት ነው። አፅቴክ የሚለው ስያሜ ትርጉም «የአፅትላን ሕዝብ» ነው።
በናዋትል ትውፊቶች ዘንድ፣ 7 ጎሣዎች በ7 ዋሻዎች ውስጥ ቺኮሞጽቶክ በተባለ አገር ይኖሩ ነበር። እነርሱም ሾቺሚልካ፣ ትላዊካ፣ አኮልዋ፣ ትላሽካላን፣ ቴፓኔካ፣ ቻልካ እና መሺካ ተባሉ። ከጊዜ በኋላ እነኚህ ጎሣዎች ከዚያ ወጥተው ወደ አጽትላን ፈለሡ።
በአንዳንድ የትውፊት ሰነድ ውስጥ አጽትላን እንደ ሰላማዊ ገነት ይባላል፤ በአንዱ ዘንድ ግን በአጽትላን አዝቴኮች በአምባገነን ሥር ይኖሩ ነበር። በቄሳቸው ተምረው፣ አዝቴኮቹ ከዚያ ሸሹ፣ በመንገዳቸውም አምላካቸው ዊጺሎፖችትሊ ስማቸው «አዝቴክ» እንዳይሆን ከለከለ፤ ከእንግዲህ ወዲህ «መሺካ» እንዲባሉ ነገራቸው።
በትውፊቶቹ አቆጣጠር ከአጽትላን ወደ ደቡብ የተጓዙበት አመት 1056 ዓ.ም. ነበር። በመጨረሻ መሺካዎች በአዲስ አገራቸው (የዛሬ ሜክሲኮ ሸለቆ) ደረሱ።
ይህ አጽትላን ከሜክሲኮ ወደ ስሜን ስለ ተገኘ፣ አሁን ዩናይትድ ስቴትስ በሚባለው ግዛት ውስጥ እንደ ነበር የሚሉ አስተሳሰቦች ብዙ አሉ።
መደብ:አፈ ታሪክ መደብ:ሜክሲኮ መደብ:የስሜን አሜሪካ ኗሪ ብሔሮች
ንጉስ በግንቡ ገበሬ በርስቱ ቢገቡባቸው ቀናተኞች ናቸው
ንጉስ በግንቡ ገበሬ በርስቱ ቢገቡባቸው ቀናተኞች ናቸው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
እንቁላል (ምግብ)
የ[[ዶሮ እንቁላል (በግራ በኩል) ለምግብነት የተለመደ፣ Quail የምትባል የወፍ ዝርያ እንቁላሎች (በቀኝ በኩል)|thumbnail|300px|right]] እንቁላል በተለያዩ የእንስሳት ዝርያ የሴት ፆታዎች (ዓሳን ጨምሮ ማለት ነው) የሚጣል የሉል ወይንም የሞላላ ሉል ቅርጽ ያለው ህዋስ ነው። ይህንንም የሰው ልጅ ለሺዎች አመታት ሲመገበው ቆይቷል። የወፍ የዶሮ እና የአንዳንድ ባለላባ እንስሳት እንቁላሎች በቀጫጭን መከፋፈያ ግድግዳዎች የተካፋፈሉ ቅርፊት፣ ነጭ ፈሳሽ እና አስኳል አላቸው።
የእንቁላል ክፍሎች
መደብ:አበሳሰል
ኢሊያዳ
ኢሊያዳ (ግሪክኛ፦ Ἰλιάς /ኢሊያስ/) በባለቅኔው ሆሜር (800 ዓክልበ. ያህል) የተጻፈ ጽሑፍ ነው። ከሁሉ አስቀድሞ በሙሉ የታወቀው ግሪክኛ ሥነ-ጽሑፍ ነው። ጽሑፉ በግጥም ስለ ትሮያ ጦርነት (ምናልባት 1190 ዓክልበ. የተከሠተ) ይተርካል።
መደብ:ቅኔ መደብ:የግሪክ አፈታሪክ
ብርሃኑ ነጋ
ዶ/ር ብርሃኑ ነጋ 1958 እ.ኤ.አ. በደብረ ዘይት ከተማ ተወለዱ። እድሜያቸውም 17 ዓመት እንደሞላ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ የከፍተኛ ትምህርት መከታተል ጀመሩ። በመጀመሪያ ዓመት የዩኒቨርስቲ ቆይታቸው በወቅቱ ከነበሩ ተማሪዎች ጋር በመሆን ዲሞክራሲና የስብኣዊ መብት ይከበር ሲሉ፡ ይታገሉ ከነበሩ ወጣት የአብዮቱ የበኩር ልጆች ጋር ትግላቸውን ጀመሩ። የኢህአፓ ታጋይ ሆነው ሜዳ ገቡ። ኢህአፓ አስቸጋሪ ሁኔታ ሲገጥመው በጀብሃ እርዳታ ወደ አሜሪካ ሄደው ትምህርታቸውን ቀጠሉ። በ1983 ኢህአደግ ኢትዮጵያን ሲቆጣጠር ከኢህአደግ ጋር ለመስራት የገቡ ሰው ነበሩ።
ዶ/ር ብርሃኑ በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ኢኮኖሚክስ ትምህርት ክፍል አስተማሪ ነበሩ። እስከ ሐምሌ 1999 ድረስ በቃሊቲ እስር ቤት ታስረው ነበር። ከሐምሌ 13 ቀን 1999 ዓ.ም. ጀምሮ መንግሥት ባደረገው ይቅርታ መሠረት ከእስር ተለቀዋል። ከተፈቱ በኋላ ወደ አሜሪካ ሄደዋል።
የአሁኑ የኢትዮጵያ ትምህርት ሚኒስትር ከጥቅምት 2021 ጀምሮ።
መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ተሟጋች - እኔ እረታ ይመስለኛል ሰውም ይመለከተኛል
ተሟጋች - እኔ እረታ ይመስለኛል ሰውም ይመለከተኛል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሥነ አልጀብራ
መደብ:አልጀብራ
ሮቢን ሁድ
thumb|ሮቢን ሁድ 1912 እ.ኤ.አ. ስዕል
ሮቢን ሁድ ከእንግላንድ አገር አፈ ታሪክ የታወቀ ወንበዴ ወይም አርበኛ ነው። በፍላጻም ሆነ በሰይፍ፣ እሱና ቡድኑ «ከሀብታሞች ሠርቀው ለድኆች ይሰጡ ነበር» ይባላል። በዘመናት ላይ ትውፊቱ ተቀይሮ አሁን በበርካታ ፊልሞች  ውስት ታይቷል።
በታሪካዊ መዝገቦች በኩል፣ ተመሳሳይ ስም መጀመርያ የተገኘው ከ1224 እና 1236 እ.እ.አ. መሃል በዮርክሺር ክፍላገር ሰነዶች ላይ አንድ «ሮበርት ሆድ» የተባለ ሰው ነበር። ስሙ ደግሞ «ሖበሆድ» እና «ሮበርት ሁድ» ተብሎ ይጻፋል። በ1224 እ.እ.አ. ለቤተክርስቲያን ዕዳ ስለነበረው ሕገ ወጥ ተባለ፣ ንብረቱም ተያዘ ። ሆኖም ወንበዴ እንደሆነ የሚል ሰነድ አልተገኘም።
ከ1261 እና 1300 እ.እ.አ. መካከል፣ «ሮቢን ሁድ» የሚባል ወንበዴ ይታወሳል። ከቅድመኖቹ ታሪክ ጸሐፊዎች አንዱ (ጆህን ዘፎርዱን) እንዳለው፣ ይህ ሮቢን ሁድ ደሞ የሳይሞን ደ ሞንትፎርት ወገን ደጋፊና ተዋጊ ነበር። በተረፈ ሮጀር ጎድበርድ የሚባለው ወንበዴ በእውነት የሳይሞን ደ ሞንትፎርት ተከታይና ደጋፊ መሆኑ ስለሚታወቅ፣ «ሮቢን ሁድ» የርሱ መጠሪያ እንደ ሆነ ይታሥባል።
እንዲሁም በ1323 እ.እ.አ. አንዱ የንጉሥ 1 ኤድዋርድ ሠራተኛ «ሮቢን ሁድ» እንደተባለ ይታወቃል፤ ነገር ግን ወንበዴ ወይም አርበኛ እንደ ሆነ የሚል የለም።
በ1370 እ.እ.አ. ያህል የተጻፈው ግጥም «ፒርስ ፕላውማን» መጀመርያ «የሮቢን ሁድ ቅኔዎች» ይጠቅሳል። በ 1402 እ.እ.አ. ይሄ ምሳሌ፣ «ብዙ ሰዎች ስለ ሮቢን ሁድ ተናግረው ቀስቱንም ከቶ  አልሳቡም» ይዘገባል። ከዚህ ትንሽ በኋላ፣ «ሕዝብ ወደ ቅዳሴ ከመሔድ ይልቅ የሮቢን ሁድ ትውፊትና ዘፈን መስማት ይወዳሉ» የሚል ቅሬታ ታትሞ ይገኛል።  የተጻፉት ግጥሞች እራሳቸው ከ1450 እ.እ.አ. ጀምሮ ታውቀዋል። በነዚህ ታሪኮች ሮቢን የእንግላንድ ንጉሥና የኖቲንግሃም አለቃ ጠላት ነው። በ1500 እ.እ.አ. የተቀነባበረው «የሮቢንሁድ ታሪክ» ንጉሡን «ኤድዋርድ» ይልዋል።
በ1521 እ.እ.አ. «የሮቢን ሁድ መቼት ንጉሥ 1 ሪቻርድ ከመስቀል ጦርነት ተመልሰው በጀርመን  አገር ሲታሥሩ ሆነ» የሚል ሀሣብ መጀመርያ ቀረበ። ይህ የሪቻርድ ወንድም ሉዑል ጆህን በእንደራሴነት እንግላንድ በገዙበት ዓመት ወይም በ1193 እ.እ.አ. ነበር ማለት ነው።
በቅድመኞቹ ትውፊቶች ዘንድ ሮቢን ተራ ሰው ቢባል፣ ከ1569 እ.እ.አ. ጀምሮ ከመክውንንት መደብ እንደ መጣ ይነገራል።
ደራሲው ሰር ዋልተር ስኮት 1819 እ.እ.አ. በጻፉት ልቦለድ «አይቫንሆ» ውስጥ፣ ሮቢን ሁድ የሳክሶኖች ቅሬታዎች አርበኛ፣ ጠላቶቹም ጆህን እና የኖቲንግሃም አለቃ የኖርማን ወገን ባለሥልጣናት መሆናቸው ግልጽ ይደረጋል። ይህም የትውፊቱ ዘመናዊ አስተያየት ሲሆን ባብዛኛው ግዜ በፊልሞች ሲታይ እንደዛ ነው። ከተሠሩት ተከታታይ ድራማዎች አንዱም The Adventures of Robin  Hood (1955 እ.እ.አ.)  በኢትዮጵያ ተሠራጭቷል።
መደብ:አፈ ታሪክ መደብ:እንግሊዝ
ድንገተኛ ስህተት የቁልቁለት ውድቀት
ድንገተኛ ስህተት የቁልቁለት ውድቀት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ንጉስ ከግንቡ ውጭ ይታማል
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ቆርሶ ያላጎረሱትን ቀዶ ያላለበሱትን ብላቴና ማዘዝ አይገባም
ቆርሶ ያላጎረሱትን ቀዶ ያላለበሱትን ብላቴና ማዘዝ አይገባም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
160 እ.ኤ.አ.
160er
ቆርሶ ያላጎረሱትን ቀዶ ያላለበሱትን ብላቴና ማዘዝ አይገባም
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሰኸቀንሬ
ሰኸቀንሬ ሳንኽፕታሂ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1646 ዓክልበ. አካባቢ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
300px|thumb|left|የሰኸቀንሬ ጽላት በሙሉ ዘመኑ በሂክሶስ ጦርነት ዘመን ውስጥ እንደ ነበር ይመስላል። ከመርካውሬ 7 ሶበክሆተፕ ቀጥሎ እነማን በጤቤስ እንደ ገዙ ግልጽ አይደለም፤ ብዙ ስሞች ከቶሪኖ ቀኖና እንደ ጠፉ ይመስላል። ከሥነ ቅርስ የተረጋገጡት ግን መርኸፐሬ እና ሰኸቀንሬ ብቻ ናቸው። በቶሪኖ ዝርዝር ላይ «-ቀንሬ» የሚል ብቻ ሊነብብ ይቻላል። ከዚህ ውጭ ስሙ ሰኸቀንሬ ሳንኽፕታሂ ይታወቀው ከአንድ ጽላት ብቻ ነው። ጽላቱ ከመጀመርያው ዓመት  ሲሆን ለጣኦቱ ዘይት በአረመኔ ሥነ ስርዓት ሲያቀርብ ያሳያል።
ከ13ኛ ሥርወ መንግሥት በኋላ ሂክሶስ የጤቤስን ሃያላት እንዳሸነፉት ይመስላል። እንደገና ከወጡ በኋላ በፈንታው የ16ኛ ሥርወ መንግሥት ፈርዖን ሰኸምሬ ጀሁቲ እንደ ተነሣ ይታስባል። በአቢዶስም አንድ ነጻ ሥርወ መንግሥት (የአቢዶስ ሥርወ መንግሥት) እንደ ተነሣ ይታስባል።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ተሙጃ መሀል የወጣች ቄጤማ ወይ ለወፍ ወይ ለባላ
ተሙጃ መሀል የወጣች ቄጤማ ወይ ለወፍ ወይ ለባላ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኆኅተ ወይም
ኆኅተ ወይም መሰረታዊ የኆኅተ አመክንዮ አይነት ሲሆን  ከግቤቶቹ ሁሉ ቢያንስ አንዱ  እውነት (1) (ከፍተኛ ቮልት ከሆነ ውጤቱ ምንጊዜም እውነት(1) ይሆናል። ውጤቱ ውሸት (0) የሚሆነው ሁሉም ግቤቶቹ ውሸት (0) (0ቮልት) ሲሆኑ ነው።
ይህን ጠባይ በቀላሉ ለማስታወስ በሁለት መልኩ ይቻላል፦ 1) የኆኅተ-ወይም ውጤት ምንጊዜ ከግቤቶቹ ውስጥ ትልቅ ዋጋ ያለውን ግቤት ይከተላል። 2) የኆኅተ-ወይም ውጤት  እውነት (1) እሚሆነው ከሁለቱ አንዱ ግቤት ወይንም ሁለቱም  እውነት ከሆኑ ነው።
በኤሌክትሮኒክ አሰራሩ
መደብ:ኆኅተ አመክንዮ
2091
2091 ዓ.ም. ገና ወደፊት ያልደረሰ ዓመት ነው። በዚያው ዓመት በታህሳስ የፈረንጅ ዓመት 2099 እ.ኤ.አ. ይጀመራል።
በሚከተለው ዓመት 2092 ዓ.ም. ታህሳስ ግን የፈረንጅ ዓመት 2100 እ.ኤ.አ. ሲጀመር ይህ አመት በጎርጎርያን ካሌንዳር በልዩ ሁኔታ የስግር ዓመት ባለመሆኑ የዐመቱ ቀኖች ቁጥር ያንጊዜ ከኢትዮጵያ አቆጣጠር በ1 ቀን ይቀነሳል። ከ2092 ዓ.ም. ጀምሮ የፈረንጅ ቀኖች በሌላ ኢትዮጵያዊ ቀን ላይ ስለሚወድቁ፣ ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እንደ ተለመደው 2091 ዓ.ም. መጨረሻው ዓመት ይሆናልና በዚያ ዘመን የሚገኘው ትውልድ ያስተውለው።
መደብ:አመታት
ሳማ
ዶቢ (U. simensis) የሳማ ዝርያ ነው።
በአንድ ባህላዊ መድሃኒት ጥናት እንደ ተዘገበ፣ የቅጠሉ እንፋሎት ለልብ ድካም ይናፈሳል። የቅጠሉም ጭማቂ በቁስል ይቀባል።
የስኳር በሽታ መድሃኒት የሳማ ቅጠል እንደ ሻይ አፍልቶ ጥዋት በባዶ ሆድ መጠጣት ነው።
መደብ:አትክልት
ራዲዮ ሞገድ
የራዲዮ ሞገዶች ልክ እንደ ብርሃን እና ኤክስሬይ የኤሌክትሮመግነጢስ ማዕበል አካል ናቸው። ልዩነታቸው ሞገዳቸው በጣም ረጅም መሆኑ ነው።
በዓይን የሚታየው ብርሃን የሞገድ ርዝመት ከሰው ልጅ ፀጉር እጅግ የሚያንስ፣ ከማይክሮ ሜትር በታች የሆነ ጥቃቅን ነው። የራዲዮ ሞገድ በአንጻሩ ሞገዱ በሴንቲሜትርና በሜትር የሚለካ ሲሆን በአይን ግን አይታይም።
የራዲዮ ሞገድ ተቀባይ አንቴናወች ሲተለሙ  ለሚቀበሉት ሞገድ ርዝመት ተመሳሳይ ቁመት እንዲኖራቸው ተደርጎ ነው።  ለዚህ ነው የራዲዮ አንቴናወች ረጅም የሆኑት። ርዝመታቸው ከሚቀበሉት ሞገድ አንጻር አጭር የሆኑ አንቴናወች ሞገድ የመቀባልቸው ሃይል የተዳከመ ነው።
ሰው ሰራሽ የራዲዮ ሞገዶች መረጃን ለመለዋወጥና ዜና ለማሰራጨት ሲያገለግሉ ከ100 አመት በላይ አስቆጥረዋል። ራዲዮን፣ ቴሌቪዥን፣ ሳተላይቶች፣ የዕጅ ስልኮች ወዘተ መረጃን የሚያሰራጩትና የሚቀበሉት እኒህን ሞገዶች በመጠቀም ነው።
ከዚህ በተጨማሪ የራዲዮ ሞገዶች ነገሮችን "ለማየት"ም ሲያገለግሉ ይታያሉ። ራዳር ከኒህ ወገን ሲሆን የሚሰራውም የራዲዮ ሞገዶችን ርቀው ወዳሉ ነገሮች በመላክ ነጥረው ሲመለሱ የሚወስዱትን ሰዓት በመለካት ሩቅ ያሉ ነገሮችን "ለማየት" ይረዳል። በተረፈ ራዳር መሬት ውስጥ ተቀብሮ ያለን ቤንዚን መርምሮ ለማግኘት፣ የአፈርን ኬሚካላዊ ባህርይ ለማወቅ ይረዳል።
ራዲዮ ሞገዶች ሰው ሰራሽ ብቻ ሳይሆኑ፣ በተፈጥሮም ይገኛሉ።
መደብ:ኤሌክትሮመግነጢስ ጨረራ መደብ :ራዲዮን መደብ :ቴሌቪዥን
አቤ.አቤ ጉበኛ
የአቤ ጉበኛ ያባትነት ግጥም…… በፍቅር አባት
አቤ ጉበኛ ሀገራችን ካፈራቻቸው ወይም ደሞ ‘’ ለሀገራቸው ራሳቸውን ካፈሩ ደራሲያን ‘’ …….. የእውነት ደራሲያን ተርታ በግንባር ቀደምትነት የሚሰለፍ ፊት አውራሪ ጠንካራ እና ተንከሽ ጠሀፊያችን መሆኑ አሌ የማንለው ሀቅ ነው ፡፡ …’’ ሳይንሳዊ ሀቅ ‘’ ነው እንበለው እንዴ! ?
ወደ አቤ ስንመለስ …. አቤ በሞገደኛ መጽሀፎቹ የጊዜውን እውነት ፍንትው አርጎ በብዕሩ የከተበ ፡፤ በእውነቱ ውስጥ እየተንቦጫረቁ ላሉ ዋናተኞች ቀዛፉዎች አስቀዛፉዎች ማንንም እና ምንም ሳይፈራ የተጠቀለሉበትን ጨለማ በመግፈፍ በሰላ የትችቱ ብርሀን ፍንትው አርጎ በመጽሀፍቱ ለአደባባይ ያበቃ ደፋር ጠሀፉም ነበር፡፡(እንዲህ እንዲህ አይነት ጠሀፊዎች በርከትከት ቢሉ ምን ነበረበት … ግን ግን ….የህይወታቸው አጨራረስ ሳይጨምር ነዋ…. )
ታዲያ በዚህም መዳፈሩ ነበር…. ዛቻውን ፡ ተግሳፁን ጠንከር ሲል ግዞቱን ሊያጣጥም የተገደደው… ግን ደሞም በዚህ ተኮላሽቶ ወደ ሁዋላው ያላፈገፈገ አቁዋሙን ሳያለዝብ ላመነበት ያለፈ የጥበብ ጀግናም ነው ፡፡ ( ህልፈቱ ያልተቁዋጨ ምስጢር ሆኖ ቢቀርም….. ማን ያውቃል  ነግ ምስጢሩ ይገለጥ ይሆን ይሆናል እድሜ ለሰጠው ሰው ….)
አቤ በዘመኑ እንዲህ አይነት ቆራጥ የነበረ ቢሆንም ያው እንደ ስጋ ለባሽ ስንቃነው ፡፡ ከዚች መንደርደሪ ለጥቆ የማካፍላችሁ አጠር ያለች ግጥሙን ስናነብ ፡፡ አቤ የልጆች አባት ከሆነ በሁዋላ ልቡ የተከፈለበት ለመሆኑ አስረጅ ትሆነን ይመስለኛል …..ይመስለኛል ነው ያልኩት ……. ፍርዱን ለየራሳችን እልኩ ፡፡
ወንድነት ደከመ ወኔ ተቀነሰ ሰው ራሱ ሲሞት ለልጅ አለቀሰ ሞትን የማይፈራው ያ ቆራጡ ጀግና ልቡ ሁለት ሆነ ልጅ ከፈለውና፡፡ ለማፍሰስ የሚችል የቆራጥን አሞት የህጻናት አፍ ነው ጎልዳፋው አንደበት፡፡ ያልወለደ አረደ ሲባል ለጭከና የወለደ አይፀድቅም ተብለüል በደፈና፡፡ ወንድ ልጅ ቢደፍርም ቢጨክን በራሱ ልጅ ካለው በሁዋላ የርሱ አይደለም ነፍሱ፡፡ አባባዬ ሲሉ ማሞና ማሚቱ ሰው ለመም ይሰጋል እንካንስ ለሞቱ፡፡ ሰው መች ይደክምና ቢያስሩት በግር ብረት በልጅ ፍቅር እንጂ በብርቱ ሠንሠለት፡፡ በአቤ ጉበኛ ሬትና ማር 1965 ዓ.ም ገፅ 12 ,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,
ወደ ሮማውያን ፲፬
ወደ ሮማውያን በአዲስ ኪዳን የመጀመሪያው መልዕክት ሲሆን ቅዱስ ጳውሎስ በቆሮንጦስ እያለ በ፶ ዎቹ ዓ.ም. የጻፈው መልዕክት ነው ። ይህ ምዕራፍ ፲፬ ሲሆን በ፳፫ ንዑስ ክፍሎች ይከፈላል ። ጳውሎስ በዚህ መልዕክቱ "አትፍረድ ይፈረድብሃል፡" በሚለው የእግዚአብሔር ትዛዝ ላይ የሚያተኩር ነው ።
ቅዱስ ጳውሎስ ለሮማውያን መልዕክቱን የጻፈበት ምክኒያት አይሁዳውያንና ሮማውያን በሰላም አንድላይ በሮም ለብዙ ዘመን ሲኖሩ ቆይተው ክርስትና በተመሠረተበት ወቅት ፣ አይሁዳውያን ክርስቶስ እኛን ነው የመረጠን ለመንግሥቱ እናንተን አይደለም... ሲሊ ሮማውያን ደግሞ እናንተ ሰቀላችሁት እንጂ ምን አረጋቹህለት... እየተባባሉ እርስበርሳቸው ጥል ስለፈጠሩ እነሱን ለማስታረቅ ጻፈው ።
የጳውሎስ መልዕክት ወደ ሮማውያን ምዕራፍ ፲፬
የወደቀ ዛፍ ምሳር ይበዛበታል
የወደቀ ዛፍ ምሳር ይበዛበታል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የወደቀ ዛፍ ምሳር ይበዛበታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ወደ ሮማውያን ፲፬
ቁጥር ፲፩ - ፳
11፤እኔ፡ሕያው፡ነኝ፥ይላል፡ጌታ፥ጕልበት፡ዅሉ፡ለእኔ፡ይንበረከካል፡ምላስም፡ዅሉ፡እግዚአብሔርን፡ ያመሰግናል፡ተብሎ፡ተጽፏልና። 12፤እንግዲያስ፡እያንዳንዳችን፡ስለ፡ራሳችን፡ለእግዚአብሔር፡መልስ፡እንሰጣለን። 13፤እንግዲህ፡ከዛሬ፡ዠምሮ፡ርስ፡በርሳችን፡አንፈራረድ፤ይልቁን፡ግን፡ለወንድም፡እንቅፋትን፡ወይም፡ ማሰናከያን፡ማንም፡እንዳያኖርበት፡ይህን፡ቍረጡ። 14፤በራሱ፡ርኩስ፡የኾነ፡ነገር፡እንደ፡ሌለ፡በጌታ፡በኢየሱስ፡ኾኜ፡ዐውቄያለኹ፡ተረድቻለኹም፤ነገር፡ ግን፥ምንም፡ርኩስ፡እንዲኾን፡ለሚቈጥር፡ለርሱ፡ርኩስ፡ነው። 15፤ወንድምኽንም፡በመብል፡ምክንያት፡የምታሳዝን፡ከኾንኽ፥እንግዲህ፡በፍቅር፡አልተመላለስኽም።ክርስቶስ፡ ስለ፡ርሱ፡የሞተለትን፡ርሱን፡በመብልኽ፡አታጥፋው። 16፤እንግዲህ፡ለእናንተ፡ያለው፡መልካም፡ነገር፡አይሰደብ፤ 17፤የእግዚአብሔር፡መንግሥት፡ጽድቅና፡ሰላም፡በመንፈስ፡ቅዱስም፡የኾነ፡ደስታ፡ናት፡እንጂ፡መብልና፡ መጠጥ፡አይደለችምና። 18፤እንደዚህ፡አድርጎ፡ለክርስቶስ፡የሚገዛ፡እግዚአብሔርን፡ደስ፡ያሠኛልና፥በሰውም፡ዘንድ፡የተመሰገነ፡ነው። 19፤እንግዲያስ፡ሰላም፡የሚቆምበትን፡ርስ፡በርሳችንም፡የምንታነጽበትን፡እንከተል። 20፤በመብል፡ምክንያት፡የእግዚአብሔርን፡ሥራ፡አታፍርስ።ዅሉ፡ንጹሕ፡ነው፥በመጠራጠር፡የተበላ፡እንደ፡ ኾነ፡ግን፡ለዚያ፡ሰው፡ክፉ፡ነው።
የወደቀ ዛፍ ምሳር ይበዛበታል
ትርጉሙ
ወደሽ ከተደፋሽ ቢረግጡሽ አይክፋሽ
ወደ ሮማውያን ፲፬
ቁጥር ፳ - ፳፫
21፤ሥጋን፡አለመብላት፡ወይንንም፡አለመጠጣት፡ወንድምኽም፡የሚሰናከልበትን፡አለማድረግ፡መልካም፡ነው። 22፤ለአንተ፡ያለኽ፡እምነት፡በእግዚአብሔር፡ፊት፡ለራስኽ፡ይኹንልኽ።ፈትኖ፡መልካም፡እንዲኾን፡ በሚቈጥረው፡ነገር፡በራሱ፡ላይ፡የማይፈርድ፡ብፁዕ፡ነው። 23፤የሚጠራጠረው፡ግን፡ቢበላ፡በእምነት፡ስላልኾነ፡ተኰንኗል፤በእምነትም፡ያልኾነ፡ዅሉ፡ኀጢአት፡ነው።
የወደቀ ዛፍ ምሳር ይበዛበታል
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቆቅ ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ
ቆቅ ወዲህ ቅዝምዝም ወዲያ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ንጉስ ቢቆጣቀስ ብለህ ውጣ
ንጉስ ቢቆጣቀስ ብለህ ውጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ንጉስ ቢቆጣ ቀስ ብለህ ውጣ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ታልሙን
በጠቅላላ ለ፴፮ ዓመታት(ምናልባት 1865-1830 ዓክልበ.) እንደ ነገሠ ይጻፋል። ከዚያ በኋላ ሃንዩል ተከተለው።
በኋንዳን ጎጊ
በ1903 ዓም. በኮሪይኛ የተዘጋጀው ዜና መዋዕል ኋንዳን ጎጊ ስለዚሁ አፈታሪካዊ ዘመን መረጃ ይሰጣል፤ ሆኖም በብዙ የኮርያ መምህሮች ዘንድ ይህ መጽሐፍ እንደ ትክክለኛ ታሪክ አይሆንም። ስለ ዳንጉን ታልሙን ዘመን የሚከተለው ብቻ ይለናል፦
በሚከተለው ዓመት ታልሙን ዓረፈና ሚኒስትሩ ሃንዩል ተከተለው።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:ጎጆሰን
ሴሶስትሪስ
ሴሶስትሪስ (ግሪክኛ፦ Σέσωστρις) በታሪክ ጸሐፊዎች ሄሮዶቶስ፣ ዲዮዶሮስ ሲኩሉስ፣ ስትራቦንና ማኔጦን የተጠቀሰ የግብጽ ፈርዖን ነበር።
ማኔጦን በ2 ሰኑስረት (ወይም ሰንዎስረት) እና በተከታዩ በ3 ሰኑስረት ፈንታ ለሁለቱ አንድ ስም ብቻ አለው፤ እሱም «ሴሶስትሪስ» ሲሆን ለ፵፰ ዓመታት እንደ ገዛ ይለናል። ፫ ሰኑስረት ቢያንስ በከነዓን እስከ ሴኬም ድረስ በ1884 ዓክልበ. አካባቢ እንደ ዘመተ ይታወቃል።
በሄሮዶቶስ
thumb|200px|በሥነ ቅርስ የታወቀው ታሪካዊ ፈርዖን ፫ ሰኑስረት (ኻኻውሬ) በሄሮዶቶስ ታሪክ (470 ዓክልበ. ግድም ተጻፈ) ዘንድ፣ ከ«ሞኤሪስ» ቀጥሎ ነገሠ። መጀመርያ በመርከብ ሄዶ በቀይ ባሕር ዳርቻ የኖሩት ሁሉ ተገዥ እንዲሆኑ አደረገ። ከዚያ በኋላ እርሱና ሥራዊቱ እስያን ወርረው ባሸነፉበት ቦታ ሁሉ የጽላት ሐውልት አስቆመ። የአገሩ ኗሪዎች ያለ ምንም ትግል ዕጅ ከሰጡ ግን፣ የሴት ዕቃ የተቀረጸበት ሐውልት ባዚያ ሀገር ያስቆም ነበር ይለናል። ሄሮዶቶስ እራሱ ይህን ምልክት በ«ፓላይስቲና» (የቀድሞው ከነዓን) እና በኢዮንያ (በአናቶሊያ) እንዳየው ይመስክራል። ከጊዜ በኋላ ወደ አውሮጳ ተሻግሮ የእስኩቴስና የጥራክያ ሰዎች ተገዥ እንዲሆኑ አደረገ ይለናል።
ከዚያ ዞሮ ወደ ፋሲስ ወንዝ በኮልቂስ (የአሁኑ ጂዮርጂያ) ደረሰ። በዚያ አገር አንዳንድ ከሥራዊቱ እንደ ሠፈረኞች ሆነው እንደ ተዋቸው ይለናል። ይህንን ለማስረዳት፣ የኮልቂስ ኗሪዎች ከሴሶስትሪስ ሥራዊት ተወለድን የሚል ልማድ እንደ ነበራቸው ይጻፋል። የኮልቂስና የግብጽ ተመሳሳይነት በግዝረት እና የተልባ ጨርቅ በመስራታቸው በኩል ያጠቁማል።
ሴሶስትሪስ ወደ ግብጽ ሊመልስ ሲል ወደ ግብጽ በር ደርሦ ወንድሙ በዚያ ጠብቆት በሽንግላ ሴሶስትሪስንና ከርሱ ጋር የነበሩትን ንግሥቱንና ፮ ልጆቻቸውን ወደ ግብዣ ጠራቸው። ወደ ግብዣው ቤት እንደ ገቡ እሳት በቤቱ ዙሪያ ጨመረ። ሴሶስትሪስና ንግሥቱ ግን ከልጆቻቸው ሁለት እንደ ድልድይ ተጠቀሙና እነዚህ ሁለት ተቃጥለው ቢሞቱም ሌሎቹ እንዲህ ማምለጥ ቻሉ ይለናል።
በወንድሙ ላይ ቂሙን ከበቀለ በኋላ ወደ ግብጽ ያመጡት ምርከኞች ሁሉ ግብጽን በመላው በመስኖዎች እንዲቆፍሩ አስገደደ። ከዚህ በላይ በአይቲዮፒያ ላይ እንደ ገዛ ይጽፋል። ልጁ «ፈሮስ» እንደ ተከተለው ይላል።
በዲዮዶሮስ
በዲዮዶሮስ ታሪክ ዘንድ፣ «ሰሶውሲስ» (Σεσόωσις) ተብሎ ገና ወጣት ሆኖ ፈርዖን ሳይሆን አረቢያንና ሊብያን ተገዥ እንዲሆኑ አደረገ። ወንዶች ሁሉ ሠልፈኞቹ እንዲሆኑ ያስገድ ነበር። ፈርዖን በሆነበት ወቅት ስለ ሴት ልጁ አጢርቲስ ቃል ወይም ንግር ዓለሙን በሙሉ ለማሸነፍ አቀደ። የግብጽ ኖሞችንም ያከፋፈለው እርሱ ነበር ይለናል። ሥራዊቱ 600,000 እግረኞች፣ 24,000 ፈረሰኞችና 27,000 ሠረገሎች ጠቀለለ።
ድንጋይ ለረገጠ ፍለጋ የለውም ውሀ ለጠጣ ሽታ የለውም
ድንጋይ ለረገጠ ፍለጋ የለውም ውሀ ለጠጣ ሽታ የለውም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ጆርዳኖ ብሩኖ
330px|thumb|ጆርዳኖ ብሩኖ ጆርዳኖ ብሩኖ (1540-1592 ዓም) የጣልያን መነኩሴ፣ ፈላስፋ፣ እና ሥነ ቁጥር ተመርማሪ ነበረ። ከዋክብት ሁሉ እንደኛ ፀሐይ ናቸውና ሌሎች አለማት ይዞራቸዋል በማለት ገመተ። በዚህ ምክንያት የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን እንደ ሀረጤቃ ወይም መናፍቅ ከሰሱትና ይሙት በቃ ፈረዱበት።
ሴሶስትሪስ
በዲዮዶሮስ
ይህን ሥራዊት ሰብስቦ መጀምርያ አይቲዮፒያን ድል አድርጎ ወደ ግዛቱ ጨመረው። ግብራቸው ቆጲ፣ ወርቅና የዝሆን ጥርስ ሆነ። ከዚያ 400 መርከቦች ወደ ቀይ ባሕር ልኮ እያንዳንዱን ደሴት ወይም ወደብ እስከ ሕንድ ድረስ ያዙ። ይህ ሲሆን እርሱና ሥራዊቱ እስያን በሙሉ እስከ ጋንጅስ ወንዝና እስከ ዶን ወንዝ ያዘ። ሠፈረኞቹን በኮልቂስ የተዋቸው ጊዜ የዛኔ ነበር ይጽፋል። ከዚያ የኪክላደስ ደሴቶች (ግሪክ አገር) እና ጥራክያን ተገዥ አደረጋቸው። በየአገሩ ሓውልት አቁሞ በትግለኞች አገሮች የወንድ ዕቃ፣ በፈሪዎችም አገሮች የሴት ዕቃ ያለበት ጽላት አስቀረጸ። አሕዛብ ሁሉ ከየቦታው ግብራቸውን ወደ ግብጽ እንዲያምጡ አዝዞ ከ፱ ዓመት ዘመቻ በኋላ ወደ ግብጽ ተመለሰና አገሩን አበለጸገ። ከባቢሎን ያመጡት ምርከኞቹ ግን አምጸው የራሳቸውን ግዛት በአባይ ወንዝ አፍ አቆሙ። ፴፫ ዓመታት ከገዛ በኋላ፣ ዓይነ ብርሃኑ ዕውር ስለ ሆነበት ንጉሡ ራሱን እንደ ገደለው ይለናል።
ጆርዳኖ ብሩኖ
መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች መደብ:ፈላስፋዎች መደብ:የጣልያን ሰዎች
ድንጋይ ለረገጠ ፍለጋ የለውም ውሀ ለጠጣ ሽታ የለውም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ነጭ ባሕር ዛፍ
300px|thumb|ነጭ ባሕር ዛፍ
ነጭ ባሕር ዛፍ (Eucalyptus globulus) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
ታሚልኛ
ታሚልኛ (தமிழ் /ታሚል/) በደቡብ ሕንድና በስሪ ላንካ የሚናገር ቋንቋ ነው። የድራቪዲያን ቋንቋዎች ቤተሠብ አባል ነው። 70 ሚሊዮን ተናጋሪዎች ሲኖረው ከሕንድ አገር 23 ይፋዊ ቋንቋዎች አንዱ ነው። እንዲሁም በስሪ ላንካና በሲንጋፖር ይፋዊ ኹኔታ አለው።
መደብ:ቋንቋዎች መደብ:ሕንድ መደብ:ስሪ ላንካ
ሴሶስትሪስ
በዲዮዶሮስ
መደብ:የግሪክ አፈታሪክ
ተማሪ ዘኬ ለቃሚ
ተማሪ ዘኬ ለቃሚ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
የሰበክ-ሁ ጽላት
thumbnail|300px|የሰበክ-ኹ ጽላት የሰበክ-ኹ ጽላት ከጥንታዊ ግብጽ መካከለኛው መንግሥት ከ3 ሰኑስረት ዘመን በ1893 ዓ.ም. የተገኘ ቅርስ ነው አሁን የሚታየው በማንቸስትር ሙዚየም በኢንግላንድ ነው።
ሰበክ-ኹ (ወይንም ኹ-ሰበክ) ከሰኑስረት ሥራዊት አንዱ መኮንን ወይም መቶ አለቃ እንደ ነበር ይገልጻል። ጽሑፉ ከሰበክ-ኹ መቃብር በአቢዶስ ነው የተገኘው። በጽሑፉ ውስጥ በከነዓን እና በኩሽ መንግሥት ላይ ስለ ተሳተፉባቸው ዘመቻዎች ይገልጻል።
ካቡል
ካቡል የአፍጋኒስታን ዋና ከተማ ነው። right|thumb|400px|ካቡል
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር 2,206,300 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 34.51667°N, 69.2°W ላይ ተቀምጦ ይገኛል።
የካቡል ዕድሜ ቢያንስ 3,000 አመት ነው። ጥንታዊ ስሙ በሳንስክሪት ኩብሃ፣ በግሪክኛ ኮፌን ነበረ። ለፋርሶችና ለግሪኩ ፕቶለሚ ካቡራ ተብሎ ታወቀ። የቻይና ሊቅ ሿን ጻንግ (7ኛ ክፍለ ዘመን የኖረ) ደግሞ ካውፉ ይለዋል።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የእስያ ከተሞች
2ኛ አሌክሳንደር
2ኛ አሌክሳንደር(ሩሲያኛ፡ Алекса́ндр II Никола́евич, tr. አሌክሳንደር II Nikoláyevich, IPA: [ɐlʲɪˈksandr ftɐˈroj nʲɪkɐˈlajɪvʲɪtɕ]፤ ኤፕሪል 29 ቀን 1818 - መጋቢት 13 ቀን 1881)ከመጋቢት 2 ቀን 1855 ጀምሮ እስከ ተገደለበት ጊዜ ድረስ የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ፣ የፖላንድ ኮንግረስ ንጉስ እና የፊንላንድ ግራንድ መስፍን ነበሩ።
ቆንጆና እሸት አይታለፍም
ቆንጆና እሸት አይታለፍም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ደብረ ፋራን
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ተማሪ ውሻ ቀባሪ
ተማሪ ውሻ ቀባሪ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ተረትና ምሳሌ
ታርውም
ታርውም በኮሪያ የነገሠ ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የኮሪያ ነገሥታት
አንጾኪያና ገምዛ
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
159 እ.ኤ.አ.
150er