cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ዱባ
ከነዚህ ዋና ዋና ዱባዎች በላይ ብዙ ሌሎችም የዱባ ወገኖች አሉ።
ካለቃና ከጠገራ ፊት ዞር በል
ካለቃና ከጠገራ ፊት ዞር በል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ካለቃና ከጠገራ ፊት ዞር በል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ዱባ
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል መደብ:አትክልት
ካለቃና ከጠገራ ፊት ዞር በል
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አዮዲን
thumb thumb|አዮዲን አዮዲን (Iodine) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ I ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 53 ነው
ፈሳሽ አዮዲን ደግሞ በትኩስ ቁስል ላይ የሚፈስ የሚቆጠቁጥ መድኃኒት ነው።
በሥነ ሕይወት ረገድ አዮዲን ለእንቅርት እጢ («ታሮድ» ወይም «ቴሮድ» እጢ) ጤና አይነተኛ ነው። እጢው አዮዲንን ሲጎደል፣ የእንቅርት በሽታ ጠንቅ ይሆናል።
በቴሮድ ላይ የኑክሌር ጨረራ መጥፎ ውጤት ለማከም፣ የአዮዲንና የፖታሼም ውሑድ ይጠቀማል።
መደብ:ንጥረ ነገሮች መደብ:ሕክምና
ብረት
thumb thumb|ብረት
ብረት ወይም አይረን የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Fe ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 26 ነው።
ደግሞ ይዩ
መደብ:ንጥረ ነገሮች
የመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ
የመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ
በ1952 ዓም የፈረንሳይ ኡባንጊ-ሻሪ ቅኝ ግዛት «የመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ» ተብሎ ነፃነቱን አገኘ። በ1969 ዓም የሀገሩ ፕሬዝዳንt ዦን-በደል ቦካሣ እራሱን «ንጉሠ ነገሥት ቀዳማዊ ቦካሣ» ሹሞ እስከ 1972 ዓም ድረስ የሀገሩ አጠራር «የመካከለኛው አፍሪካ ንጉሠ ነገሥት መንግሥት» ሆኖ ነበር።
መደብ:መካከለኛ አፍሪቃ
ጄነራል አስፋው ወልደ ጊዮርጊስ
እኚኽ ስመ ጥሩ አርበኛ ጠላት ኢጣልያ ኢትዮጵያን ለመውረር በመጣ ጊዜ፤ በቀድሞው ንጉሠ ነገሥት ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ትእዛዝ፤ በመሀል ደቡብ ክፍል የጦር ሠራዊት ደጃዝማች በየነ መርዕድ ዋና አዝማች፤ ረዳቶች በጅሮንድ ፍቅረ ሥላሴ ከተማ፤ ወንድማቸው ፊታውራሪ አጥናፍ ሰገድ ወልደጊዮርጊስ እና እሳቸው (ቀኛዝማች አስፋው ወልደጊዮርጊስ እንዲሁም 'ከጠላት ጋር ሆነን አገራችንን አንወጋም' ብለው ኢጣልያን ከድተው ከመጡት ኤርትራውያን ቀኛዝማች ሰላባና ቀኛዝማች አንዶም ጋር ዘመቱ።
መደብ:አርበኞች
ዴንማርክ
*
ቸኩለው ያፈሱታል ተቀምጠው ይለቅሙታል
ትርጉሙ፦ በችኮላ የተሰራ ስራ ውጤቱ መጥፎ ነው።
ባላምባራስ አየለ ወልደማርያም
በ1928 ዓ.ም በምሥራቅ ኢትዮጵያ የመጣውን የጣሊያን ጦር ለመከላከል የዘመቱ አርበኛ ሲሆኑ፤ ዋቢ ሸበሌ ላይ በተደረገው ጦርነት መሪ ሆነው ከእነ ደጃዝማች ኪዳኔ ወልደመድኅን ጋር ዘምተዋል።
መደብ:አርበኞች
ክሪፕተን
thumb thumb|ክሪፕተን
የታችኛው ሶርብኛ
thumb|ሶርብኛ (ላይኛና ታችኛ) የሚገኝበት ሥፍራ የታችኛው ሶርብኛ በምሥራቅ ጀርመን አገር የሚገኝ ቋንቋ ሲሆን የፖሎኛ ቅርብ ዘመድ ነው። 10,000 የሚያሕሉ ተናጋሪዎች አሉት።
መደብ:ስላቪክ ቋንቋዎች መደብ:ጀርመን
ክሪፕተን
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ለጥልና ለዳኛ ያለው ገንዘብ አፋፍ ይቆያል
ለጥልና ለዳኛ ያለው ገንዘብ አፋፍ ይቆያል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቸኩሎ ከተጠቀመ ዝግ ብሎ የተጎዳ ይሻላል
ትርጉሙ፦ በችኮላ ከተሰራ በዝግታ የተሰራ ይሻላል።
ለጥልና ለዳኛ ያለው ገንዘብ አፋፍ ይቆያል
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ቸኩሎ ከተጠቀመ ዝግ ብሎ የተጎዳ ይሻላል
መደብ : ተረትና ምሳሌ
በጠራ ተሻገር በተሳለ ምተር
በጠራ ተሻገር በተሳለ ምተር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
አባይ ሰሎሞን
አባይ ሰሎሞን የምድር ባቡር፡ የቡናና የኢትዮጵያ ወጣት ቡድን ተጫዋች የነበረ ሲሆን በአሜሪካን አገር በሲያትል ከተማ በመኪና አደጋ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቶአል።
ወሬ ቢነግሩህ መላ ጨምር
ወሬ ቢነግሩህ መላ ጨምር የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወሬ ቢነግሩህ መላ ጨምር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወሬ ቢያበዙት ባህያ አይጫንም
ወሬ ቢያበዙት ባህያ አይጫንም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወሬ ቢያበዙት ባህያ አይጫንም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሪዮ ዴ ጃኔይሮ
thumb|300px
ሙሉዓለም እጅጉ
መደብ:የኢትዮጵያ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ሪዮ ዴ ጃኔይሮ
ሪዮ ዴ ጃኔይሮ (በፖርቱጋልኛ: Rio de Janeiro፣ ሲተረጎም፦ የጃንዋሪ ወንዝ) የብራዚል ሪዮ ዴ ጃኔይሮ ክፍላገር ዋና ከተማ ነው። ከ6 ሚሊዮን በላይ ነዋሪዎች አሉት። ከ1755 እስከ 1952 ዓ.ም. ድረስ የብራዚል ዋና ከተማ ሲሆን በ1952 ዓ.ም. የብራዚል መንግሥት ወደ ብራዚሊያ ተዛወረ።
መደብ:ብራዚል መደብ:ከተሞች
ቻቻታ የለመደ ሰው አባይ ዳር ቅበሩኝ ይላል
ትርጉሙ፦ ሁሉም ሰው ጸጥታን አይወድም...አንድ አንድ ሰው ጫጫታን ይወዳል። የሰው ልጅን የተለያየ ፍላጎትና ምርጫ አጉልቶ ለማሳየት ይመስላል።
ሐገር ማርያምና ከሰም
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ቻቻታ የለመደ ሰው አባይ ዳር ቅበሩኝ ይላል
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሐገር ማርያምና ከሰም
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ለጥርጣሬ ምንጣሬ
ለጥርጣሬ ምንጣሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ላንታኒየም
thumb thumb|ላንታኒየም ላንታኒየም (Lanthanum) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ La ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 57 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ችኩል ሰው ጠንቋይ ይጠይቃል
ትርጉሙ፦ ችኮላ ለማይሆን ስራ ይዳርጋል።
ሶሌ
300px|thumb|ሶሌ ሶሌ (Pittosporum viridiflorum) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ስልቻ ቀልቀሎ ቀልቀሎም ስልቻ
ስልቻ ቀልቀሎ ቀልቀሎም ስልቻ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ላውረንሲየም
thumb|ላውረንሲየም ላውረንሲየም(Lawrencium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Lr ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 103 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሙሉጌታ ከበደ
ሙሉጌታ ከበደ ፡ በወሎ ክ/ሃገር የተወለደ ለኢትዮጵያ ወጣት ቡድን ለቅዱስ ጊዮርጊስ ቡድንና ለኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን አምበል ሆኖ የተጫወተ ድንቅ ተጫዋች ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ችኩል ቅቤ ያንቀዋል
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ስለ ጨሰ አይነድም ስለዳመነ አይዘንብም
ስለ ጨሰ አይነድም ስለዳመነ አይዘንብም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የሰው ወርቅ አያደምቅ
የሰው ወርቅ አያደምቅ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የሰው ወርቅ አያደምቅ ওওየአসসርኛ ምሳሌ ነውসসসচু።ওল্য
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወሬኛ ሚስት ዘርዛራ ወንፊት
ወሬኛ ሚስት ዘርዛራ ወንፊት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወሬኛ ሚስት ዘርዛራ ወንፊት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወራጅ ውሀ አይውሰድህ ሟች ሽማግሌ አይርገምህ
ወራጅ ውሀ አይውሰድህ ሟች ሽማግሌ አይርገምህ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወራጅ ውሀ አይውሰድህ ሟች ሽማግሌ አይርገምህ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
1970ዎቹ
ምዕተ አመታት:
አሥርታት:
መደብ:አሥርታት
ተካበ ዘውዴ
ተካበ ዘውዴ ዝነኛ ኮከብ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ግብ ጠባቂ የነበረ ነው።
ኢቦላ
የኢቦላ በሽታ በቫይረሱ የሰው ኣካል ውስጥ መባዛት የሚመጣ፣ በፍጥነት ከሰው ወደ ሰው የሚተላለፍና በአጭር ጊዜ ውስጥ ለሞት የሚዳርግ በሽታ ነው። ስሙን ያገኘው ቫይረሱ በ1968 ዓ.ም. መጀመርያ ከተገኝበት ከኢቦላ ወንዝ በዛኢር (የአሁኑ ኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ) ነው።
የኢቦላ በሽታ በምዕራብ አፍሪካ ሀገሮች በተደጋጋሚ በመከሰት ከፍተኛ ህመምና ሞት እያደረሰ የሚገኝ በሽታ ነዉ። በመስከረም 2007 ዓም የኢቦላ ተስቦ የተገኘባቸው ሀገራት በተለይ ላይቤሪያ፣ ሲዬራ ሌዎንና ጊኔ ሲሆኑ፣ እንዲህም ጥቂት ኅመምንተኞች በኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ፣ ናይጄሪያ፣ ሴኔጋልና ቴክሳስ ሆነዋል። በመስከረም 10 ቀን 6,251 ስዎች ታምመው ከነዚህ 2946 ዓርፈው ነበር።
እርሳስ
thumb thumb|እርሳስ እርሳስ ወይም ሌድ
ኢቦላ
የኅመምተኞቹ ቁጥር የሚደረብበት ወቅት በየወሩ ያህል እንደ ሆነ ይታስባል። መተላለፉ ቀስ ካላለ፣ በቅርብ ጊዜ ውስጥ በየመቶ ሺህ ሊደርስ ይችላል።
እርሳስ
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኢቦላ
በጥቅምት 15 ቀን የኅመምተኞች ቁጥር 10,145 ደረሰ፣ ከነዚህም 4922 ዓርፈዋል። በሽታው በመተላለፍ ወደ እስፔን፣ ኒው ዮርክና ማሊ ገብቷል።
520px|thumbnail|በ፮ ወር ውስጥ የአለም ኅመምተኞች መጠን ፪ ደረጃዎች ተነሣ፤ ቀስ ካላለ በ1.5 ዓመታት 100% ይቀርባል!
በሽታው በማንኛውም ወቅት በአገራችንም በወረርሽኝ መልክ ሊከሰት የሚችል በመሆኑ ከወዲሁ ጥንቃቄ ማድረግ አስፈላጊ ይሆናል። የኢቦላ በሽታ ለከፍተኛ ህመምና ለሞት የሚዳርግ ቢሆንም መከላከል ግን ይቻላል።
በኢቦላ በሽታ የተያዘ ሰው የበሽታዉን ምልክቶች የሚያሳያው መቼ ነው
በኢቦላ በሽታ ከተጠቃ ሰው ጋር ንኪኪ የፈጠረ ሰው ከ 2 እስከ 21 ቀናት ባለዉ ጊዜ ውስጥ የበሽታውን ምልክቶች ማሳየት ይጀምራል።
ሴኔጋል
ሴኔጋል ወይም የሴኔጋል ሪፐብሊክ በምዕራብ አፍሪካ የሚገኝ ሀገር ነው። ሴኔጋል ከምዕራብ በሴኔጋል ወንዝ፣ ከሰሜን በሞሪታንያ፣ ክምሥራቅ በማሊ እና ክደቡብ በጊኒና ጊኒ-ቢሳው ይዋሰናል። የጋምቢያ ግዛት እንዳለ በሴኔጋል ውስጥ ነው የሚገኘው። የሴኔጋል የቆዳ ስፋት 197,000 ካሬ ኪ.ሜ. የሚጠጋ ሲሆን የሕዝብ ብዛቱ ደግሞ ወደ 14 ሚሊዮን እንደሆነ ይገመታል። የሴኔጋል የአየር ሁኔታ የየምድር ወገብ ሲሆን ደረቅና ዝናባማ ወራት ተብሎ ወደ ሁለት ይከፈላል።
ኢቦላ
በኢቦላ በሽታ መያዙ የተጠረጠረ ወይም የተያዘ ሰው ከገጠመን ምን ማድረግ አለብን?
፡
በቤት ውስጥ መወሰድ ያለበት ጥንቃቄ ፡-
መደብ:ሕክምና
ሴኔጋል
የሴኔጋል ርዕሰ ከተማ ዳካር በሀገሩ የምዕራብ ጫፍ በካፕ-ቨርት ልሳነ ምድር ላይ ይገኛል። ከባህር ጠረፍ ወደ ፭፻ ኪ.ሜ. ገደማ በአትላንቲክ ውቅያኖስ ውስጥ የኬፕ ቨርድ ደሴቶች ይገኛሉ። በ፲፯ኛው ና ፲፰ኛው ክፍለ ዘመናት በቅኝ ገዢ መንግሥታት የተሠሩ የንግድ ተቋማት ከባህር ዳር ይገኛሉ።
ስምህ ማነው ላገር አይመች ማን አወጣልህ ጎረቤቶች
ስምህ ማነው ላገር አይመች ማን አወጣልህ ጎረቤቶች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ችኩል አፍ ሞትን ይጠራል
ትርጉሙ፦ በደመነፍስ የሚያወራ ብዙ ጥፋትን ይሰራል።
ሴኔጋል
ታሪክ
ፕሬዝዳንት ሊዎፖልድ ሴንግሆር ሀገሩን መምራት ከጀመረ በኋላ ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ማማዱ ዲያ ጋር ባለው አለመስማማት ምክኒያት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የተመራ መፈንቅለ-መንግሥት በዲሴምበር 1962 እ.ኤ.አ. ተካሄደ። ይህ መፈንቅለ-መንግሥት ያለ ደም ፍስሻ የከሸፈ ሲሆን ማማዱ ዲያም ታሰረ። ከዛም ሴኔጋል የፕሬዝዳነንቱን ሥልጣን የሚያጠነክር አዲስ ሕገ-መንግሥት አሳለፈች። በ1980 እ.ኤ.አ. ፕሬዝዳንት ሴንግሆር በራሱ ፍቃድ ከሥልጣኑ የወረደ ሲሆን በ1981 እ.ኤ.ኣ. በራሱ በሊዎፖልድ ሴንግሆር የተመረጠው አብዱ ዲዮፍ ፕሬዝዳንት ሆነ።
ስምህ ማነው ላገር አይመች ማን አወጣልህ ጎረቤቶች
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ችኩል አፍ ሞትን ይጠራል
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሴኔጋል
ታሪክ
በፌብሩዋሪ 1፣ 1982 እ.ኤ.አ.፣ ሴኔጋል ከጋምቢያ ጋር ተዋሕዳ የሴኔጋምቢያ ኮንፌዴሬሽንን መሠረተች። ከስምንት ዓመት በኋላ ግን በ1989 እ.ኤ.አ. ኮንፌዴሬሽኑ ፈረሰ። ከ1982 እ.ኤ.አ. ጀምሮ በደቡባዊ ሴኔጋል በካሳማንክ አካባቢ የሚገኙ አማጺዎች ከሴኔጋል መንግሥት ጋር በየጊዜው ተጋጭተዋል። ሴኔጋል ዓለም-አቀፍ ሰላም-አስከባሪ ሃይሎችን በመላክ ትታተወቃለች።
አብዱ ዲዮፍ ከ1981 እስከ 2000 እ.ኤ.አ. ድረስ ፕሬዝዳንት ነበረ። በሥልጣን ጊዜው አብዱ የፖለቲካ ተሳትፎን አበረታትቷል፣ መንግሥቱ በኤኮኖሚው ላይ ያለውን ቁጥጥር አሳንሷል፣ እና ሴኔጋል ክውጭ በተለይም ከታዳጊ ሀገሮች ጋር ያላትን የዲፕሎማሲ ግንኙነቶችን አጠናክሯል። አብዱ ለአራት የሥራ-ጊዜዎች ፕሬዝዳንት ሆኖ አገልግሏል። በ2000 እ.ኤ.አ. በዓለም-አቀፍ ታዛቢዎች ነጻና ዲሞክራሲያዊ በተባለ ምርጫ የአብዱ ዲዮፍ ተቀናቃኝ አብዱላይ ዋዲ አሸንፎ ፕሬዝዳንት ሆኗል።
ምጣኔ ሀብት
ወደ ውጭ አገር የሚላኩ ሸቀጦች በተለይ አሣ፣ ጥጥ፣ ጨርቅ፣ ባምባራ ለውዝ (Vignea subterranea)፣ ካልሲየም ፎስፌት ናቸው።
ፖለቲካ
ሴኔጋል ፕሬዝዳንታዊ ሪፐብሊክ ናት። ከ2001 እ.ኤ.አ. ጀምሮ ፕሬዝዳንቷ በየአምስት ዓመት የሚመረጥ ሲሆን ከዛ በፊት ደግሞ በየሰባት ዓመት ነበር። ያሁኑ ፕሬዝዳንት አብዱላዬ ዋዴ ሲሆኑ በማርች 2007 እ.ኤ.አ. እንደገና ተመርጠዋል።
ሴኔጋል ከ፹ በላይ የፖለቲካ ፓርቲዎች አሏት። ፓርላማዋ ሁለት ምክር ቤቶች አሉት። አንዱ ፻፳ መቀመጫዎች ያሉት የብሔራዊ ስብሰባ (እንግሊዝኛ፦ National Assembly) ሲሆን ሌላኛው ደግሞ ፻ መቀመጫዎች ያሉት ሴኔት ነው። ሴኔጋል ራሱን የቻለ ህግ ተርጓሚ አካል አላት። ዳኛዎቹ የሚሾሙት በፕሬዝዳንቱ ነው።
በአሁኑ ጊዜ ሴኔጋል የዴሞክራሲ ሂደት ስኬታማ ነው ከሚባሉት የቀድሞ ቅኝ ተገዢ ሀገራት መካከል የምትጠቀስ ናት። የአካባቢ አስተዳዳሪዎች በፕሬዝዳንቱ ነው የሚሾሙት። ማራባውት የሚባሉ የእስልምና ሃይማኖት መሪዎችም በሴኔጋል ጠንካራ የፖለቲካ ተፅእኖ አላቸው፡
የአመራር ክፍሎች
ሴኔጋል ወደ 14 ክልሎች ትከፈላለች። የክልሎችና የክልሎች ዋና ከተማዎች ስም ተመሳሳይ ነው።
ትላልቅ ከተማዎች
ከ፪ ሚሊዮን ነዋሪዎች ያሉበት የሴኔጋል ዋና ከተማ ዳካር የሀገሩ ትልቁ ከተማ ነው። ሁለተኛው ፭፻ ሺህ ሰዎች የሚኖሩበት ቱባ ከተማ ነው።
ሕዝብ
ሴኔጋል ከ12.5 ሚልዮን በላይ የሚሆን ሕዝብ አላት። ከዚህ ውስጥም ወደ ፵፪ ከመቶ በገጠር ነው የሚኖረው።
የአሜሪካ የስደተኖች ኮሚቴ ባቀረበው ''የ2008 እ.ኤ.አ. የዓለም ስደተኞች አጠቃላይ ቅኝት'' መሠረት ሴኔጋል በ2007 እ.ኤ.አ. ወደ 23,800 የሚገመቱ ስደተኞች ይኖሩባታል። ከዚህ አብዛኛዎቹ የመጡት ከሞሪታኒያ ነው። ስደተኞቹ በንድዮም፣ ዶዴል እና በሴኔጋል ወንዝ አቅራቢያ በሚገኙ ሠፈሮች ይኖራሉ።
የአገር ይፋዊ ብሔራዊ ቋንቋ ፈረንሳይኛ ሲሆን ከብዙ ኗሪ ቋንቋዎች 11ዱ በተለይም ዎሎፍኛ አገራዊ ዕውቅና አላቸው። ሌሎቹ ባላንታኛ፣ ማንዲንክኛ፣ ፑላርኛ (ፉላኒኛ)፣ ሰረርኛ፣ ሶኒንክኛ፣ ኖንኛ፣ ማንካኛኛ፣ ማንጃክኛ፣ ጆላኛ እና ሀሣኒያ አረብኛ ናቸው። ፖርቱጊዝኛም በትምህርት ቤት ይማራል፣ የካቦ ቨርዴ እና የጊኔ-ቢሳው ኅብረተሠቦችም ፖርቱጊዝኛ ክሬዮል ይናገራሉ።
ከሴኔጋል ሕዝብ 94% የእስልምና አማኞች፣ 5% ክርስትና (ባብዛኛው ካቶሊክ)፣ 1% የኗሪ አርመኔነት ተከታዮች ናቸው። የመንግሥት ሃይማኖት የለውም።
በሴኔጋል ልማዳዊ ባሕል ግሪዮት የተባሉ ሽማግሎች ታሪኮቻቸውን በአፍ ቃል ይደግማሉ። ሴኔጋል ለሙዚቃዊ ስልቶቹ ይታወቃል፤ በተለይ የሚወድደው ዘመናዊው ስልት ምባላክስ ተብሏል። በሴኔጋል አበሳሰል በተለይ አሣ፣ ዶሮ፣ በግ፣ አተር፣ ዕንቁላል፣ በሬ ይጠቀማሉ፤ እስላም አገር እንደ ሆነው መጠን ግን አሳማ አይበላም። ኩስኩስ፣ ሩዝ፣ ስኳር ድንች፣ ምስር፣ ጥቁር-ዐይን አተር ደግሞ በሴኔጋል አበሳሰል በሰፊ ይገኛሉ። በእስፖርት በኩል፣ ከሁሉ የሚወደደው ባህላዊው የሴኔጋል ትግል ግጥሚያ ሲሆን፣ እግር ኳስና ቅርጫት ኳስ ደግሞ እጅግ ይወደዳሉ።
ማመዛገቢያ
መደብ:ምዕራብ አፍሪቃ
ሹክሹክታ የጠብ ወለምታ
ሹክሹክታ የጠብ ወለምታ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ችኩል እግር ከዘንዶ ጉድጓድ ይገባል
ትርጉሙ፦ የችኮላ ስራን ብዙ መሰናክል ይገጥመዋል።
አሰግድ ተስፋዬ
አሰግድ ተስፋዬ የቡናና የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ትጫዋች የነበረ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ስምሽ ማነው ሲሏት ቂጤ ትልቅ ነው አለች
ስምሽ ማነው ሲሏት ቂጤ ትልቅ ነው አለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወረቱን የተቀማ ነጋዴ ዋግ የመታው ስንዴ
ወረቱን የተቀማ ነጋዴ ዋግ የመታው ስንዴ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወረቱን የተቀማ ነጋዴ ዋግ የመታው ስንዴ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሺ መት ሺ ሞት
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ደቡባዊ ውቅያኖስ
ይዩ
መደብ:የውሃ አካል
Danger Man
Danger Man (አደጋ ሰው) ከ1960 እስከ 1968 እ.ኤ.አ. ድረስ በኢንግላንድ የተሠራ የሰላይ ድራማ ነው።
«የአደጋ ሰው» ጆን ድሬክ ሲሆን ቅዝቃዛው ጦርነት ጊዜ የናቶ ሰላይ ናቸው። መቸም ኹኔታው አደገኛ ሲሆን የሚጠሩት እሱ ነው። በዚሁም ሚና በአለም ዙሪያ ይጓዛል።
ከ1960 እስከ 1962 እ.ኤ.አ. ድረስ 39 የ 30 ደቂቃ ክፍሎች ተሠሩ። ከዓመት ፋታ በኋላ፣ ከ1964-1966 እ.ኤ.አ. 45 የአንድ ሰዓት ክፍሎች ተጨመሩ፤ እነዚህም አለም አቀፍ (ኢትዮጵያም) የተሠራጩት ነበሩ። በመጨረሻም በ1968 እ.ኤ.አ. 2 ተጨማሪ ክፍሎች ተደረጉ፣ ሁለቱም አንድላይ ደግሞ እንደ 2-ሰዓት ፊልሙ «ኮሮሺ» ታይተዋል።
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ለጥቅም ሲታጠቁ ከጎን ይጠንቀቁ
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወልዶ አይስም ዘርቶ አይቅም
ወልዶ አይስም ዘርቶ አይቅም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሾርባ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከምስር ነው። የምስር ሾርባ ነው።
ወልዶ አይስም ዘርቶ አይቅም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስምን መላክ ያወጣዋል
ስምን መላክ ያወጣዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሉቴቲየም
thumb| thumb|ሉቴቲየም ሉቴቲየም (Lutetium, Lutecium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Lu ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 71 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሊቲየም
thumb thumb|ሊቲየም thumb|Lithium battery ሊቲየም (lithium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Li ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 3 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ለጥምቀት ያልሆነ ቀሚስ ይበጣጠስ
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ችግር ለወዳጅ ሲያዋዩት ይቀላል
ትርጉሙ፦ ችግርን ለብቻ ከመያዝ ይልቅ ለሌሎች ማዋየት ይችግሩን ክብደት ያቃልላል ።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ዛሚ ራዲዮ
ዛሚ ራዲዮ የኢትዮጵያ የራዲዮ አውታረ መረብ ነው።
መደብ:ራዲዮን
ንጉሴ ገብሬ
ንጉሴ ገብሬ የምድር ጦርና የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን ተጫዋች የነበረ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ እግር ኳስ ተጫዋቾች
The Eleventh Hour
thumb|በልጄ ጉዳይ ጣልቃ አትግባ የሚል ቁጡ አባት ሐኪሙን ዶ/ር ግራህምን ሲከስስ
The Eleventh Hour (አስራንደኛው ሰዓት) ከ1962 እስከ 1964 እ.ኤ.አ. ድረስ የተሠራ ቴሌቪዥን ድራማ ሲሆን ስለ 1960ዎቹ አሜሪካዊ አዕምሮ ጤንነት ባለሙያዎች ነው። በተለይም ብዙ ጊዜ በፍርድ ቤት ጉዳዮች ውስጥ የተከሳሹ አዕምሮ ጤንነት ለዳኛው አጠያያቂ ሲሆን፣ የሐኪሞች ቡድን መርምሮ የችሎታ ውሳኔ ማቅረብ አለበት።
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ዘ ስሊስታክ ጎድ
ዘ ስሊስታክ ጎድ (እንግሊዝኛ፦ The Sleestak God፣ «የስሊስታኩ ጣኦት») በመስከረም ፬ ቀን 1967 ዓም (1974 እ.ኤ.አ.) ቅዳሜ ጥዋት የተሠራጨ ትርዒት ሲሆን በተከታታይ ፊልም ላንድ ኦቭ ዘ ሎስት («የጠፉት ሀገር»፤ በሲድና ማርቲ ክሮፍት ተዘጋጅቶ) ፩ኛው ምዕራፍ ፪ኛው ትርዒት ነበር።
በፊልሙ ልቦለድ ውስጥ፣ ሦስት ጀብደኞች ተጓዦች፣ አንድ አባትና ሁለት ልጆቹ በምስጢርም ሆነ በተዓምር በፍጹም ወደ ሌላ ዓለም ወይም ፈለክ ደርሰዋል። በዚሁም ዓለም ሌሎች ፍጡሮች አሉ። «ፐኩኒ» የተባለ ጦጣ ወይም ሰው መሳይ ዝርያ አለ፣ ከነርሱም «ቻ-ካ» የተባለ ግለሠብ ያገኛሉ። እንዲሁም ኃያል እንሽላሊት አይነቶች በዚህ ዓለም ይኖራሉ።
ልጆቹና ቻ-ካ በአንድ ፍርስራሽ ደርሰው «ከ ስሊስታክ ተጠንቀቁ!» የሚል ምልክት አዩ። ወድያው ቻ-ካ በቋንቋው «ሰሪሰታከ!» ብሎ ይጮህ ጀመር፣ ወደ ጫካ ሸሸ። ። ከትንሽ በኋላ ሶስት ረጅም እንሽላሊት መሳይ ፍጡሮች ወይም «ስሊስታክ» ታይተው ልጆቹን ይይዙዋቸዋል። በመጨረሻ ግን በአባታቸውና ቻ-ካ ርዳታ ልጆቹ እንደ ስሊስታኮች መስዋዕት ሳይሰዉ ያመልጣሉ።
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ፐርል በክ
በክ ጽሁፎቿን ማሳተም የጀመረችው ከ1920ዎቹ ጀምራ ሲሆን አጫጭር ስራዎቿ "The Nation"፣ "The Chinese Recorder"፣ "Asia" እና "The Atlantic Monthly" በተሰኙ መጽሄቶች ታትመውላታል። የመጀመሪያው ወጥ ልብ-ወለድ ድርሰቷ (East Wind, West Wind) በ1930 በጆን ዴይ ኩባንያ ታትሟል። የጆን ዴይ ኩባንያ አሳታሚ የነበረው ሪቻርድ ዋልሽ ኋላ ላይ (1935) የፐርል በክ ሁለተኛ ባሏ ለመሆን በቅቷል።
በ1931 ጆን ዴይ ኩባንያ የፐርል በክን ሁለተኛ ወጥ ልብ-ወለድ ድርስት የሆነውን ስሙር መሬትን አሳተመ። ይኸው ሥራዋ በተከታታይ በ1931 እና በ1932 ዓ.ም በገበያ ላይ አንደኛ ተፈላጊ ሆኖ ለመዝለቅ የቻለ ሲሆን ለሷም በ1935 ዓ.ም የፑሊትዘር ሽልማት እና የሃዌልስ ሜዳልያ አስገኝቶላታል። ስሙር መሬት በ1937 ዓ.ም በኤም.ጂ.ኤም አማካይነት በፊልም መልክ ተቀናብሮ ለተመልካች ቀርቧል። ከዛ በተከታታይ ሌሎች ድርሰቶችን ለአንባቢ አቅርባለች። በክ በ1938 ዓ.ም በስነ-ጽሁፍ የኖቤል ሽልማትን በመቀበል የመጀመሪያዋ (ሴት) አሜሪካዊት ሆናለች።
ፐርል በክ በ1973 ዓ.ም ከዚህ ዓለም በሞት ስትለይ ከ70 በላይ ስራዎቿ ታትመውላታል። መቃብሯም ፔንሲልቬንያ ውስጥ በክስ በተባለው ቀበሌ ይገኛል።
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
1981
መደብ:አመታት
ተስፋዬ
ተስፋዬ የተለያዩት ፍች ሊሆነው ይችላል፦
የተሰጠ ስም
መደብ:የአያት ስሞች
መደብ:የሚሰጥ ስሞች
በጥቅምት አንድ አጥንት
በጥቅምት አንድ አጥንት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
መቸና ልደታ ማርያም
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ኬንያ
የኬንያ ሪፐብሊክ በምስራቅ አፍሪካ የምትገኝ ሀገር ናት። በሰሜን ከኢትዮጵያ፣ በሰሜን-ምስራቅ ከሶማሊያ፣ በደቡብ ከታንዛኒያ፣ በምስራቅ ከዩጋንዳ፣ በስሜን-ምዕራብ ከደቡብ ሱዳን፣ በደቡብ-ምስራቅ ከሕንድ ውቅያኖስ ጋር ድንበር ትጋራለች።
አውሮፓውያን አካባቢውን ማሰስ የጀመሩት ከ፲፱ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ሲሆን የብሪታንያ መንግሥት የምሥራቅ አፍሪካ ፕሮቴክቶሬትን በ1895 እ.ኤ.አ. አቋቁሟል። ይህ ፕሮቴክቶሬት በ1920 እ.ኤ.አ. የኬንያ ግዛት ተብሎ ተሰይሟል። ነፃ የኬንያ ሪፐብሊክ በዲሴምበር 1963 እ.ኤ.አ. ታወጀ።
በኦገስት 2010 እ.ኤ.አ. በተካሄደ ውሳኔ ሕዝብ (referendum) መሠረት ከብሪታንያ የተወረሰው ሕገ መንግሥት በአዲስ ሕገ መንግሥት ተለውጧል። በአሁኑ ጊዜ ኬንያ በ፵፯ ካውንቲዎች (የአስተዳደር ክፍሎች) ተዋቅራለች። እነዚህ ካውንቲዎች በሕዝብ በተመረጡ ሰዎች የሚስተዳደሩ ሲሆን በናይሮቢ ከሚገኘው ማዕከላዊ መንግሥት በነፃነት ይንቀሳቀሳሉ።
ስም ከመቃብር በላይ ይቆማል
ስም ከመቃብር በላይ ይቆማል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ማግኒዥየም
thumb thumb|ማግኒዥየም ማግኒዥየም ንጥር ነገር ሲሆን ብርማ ቀለም አለው። ለአሉምንምና ለፎቶ ስራ ይጠቅማል። ከብረት አስተኔ ንጥረ-ነገሮች ሲመደብ ለከርስ መድሃኒት ለማዘጋጀት ይረዳል።
ማርክ ትዌይን
thumb|right|ማርክ ትዌይን ሳሙኤል ላንግሆርን ክሌመንስ (እንግሊዘኛ: Samuel Langhorne Clemens) ወይም በብእር ስሙ ማርክ ትዌይን አሜሪካ ካፈራቻቸው ድንቅ ጸሃፍት መካካል የሚመደብ ደራሲ ነው። ትዌይን በኖቬምበር 1835 ዓ.ም. ሚዙሪ በተባለችው የአሜሪካ ግዛት ተወለደ። 18 ዓመት እስኪሞላው ድረስ ከቤተሰቦቹ ጋር የኖረው ሃኒባል በተባለች እና ሚሲሲፒ ላይ በተቆረቆረች ትንሽ ከተማ-አከል ቦታ ነው። አባቱ በ1847 ሲሞት ትዌይን ትምህርቱን በማቋረጥ በማተሚያ ቤት ውስጥ በሰልጣኝነት ተቀጠረ። ይህን ስራውን በ1857 በመተው የእንፋሎት ጀልባ ነጂ በመሆን መስራት ጀመረ። በዚሁ ስራ በቆየባቸው አመታት ነው ኋላ ላይ አድናቆትን ላተረፉለት የስነ-ጽሁፍ ስራዎቹ የሚሆኑትን እውቀቶች ለማሰባሰብ የበቃው። እሱ ራሱም እንዳለው በዚሁ ስራ ላይ ነው "ማንኛውንም በልብ-ወለድ፣ በግለ-ታሪክም ሆነ በታሪክ ላይ ሊገኙ የሚችሉ የሰው ባህርያትን" ሊያጠና የበቃው።
በ1861 እ.ኤ.አ. የአሜሪካ የእርስ-በርስ ጦርነት በመቀስቀሱ ምክንያት ማንኛውም አይነት የመርከብ ላይ ጉዞ ሲስተጓጎል ትዌይንም ስራውን ለመልቀቅ ተገዷል። ከዚህ በኋላም በውትድርና ወዶ-ገብነት፣ በወርቅ ማእድን ፈላጊነት፣ በጋዜጠኝነት ወዘተ ስረቷል።
በ1869 ዓ.ም የመጀመሪያ ዋነኛ ስራው የሆነውን "The Innocents Abroad" ለማሳተም በቃ። ይኽ ድርሰት ክሌመንስ ራሱ በአውሮፓ እና በእየሩሳሌም ባካሄዳቸው ጉብኝቶች ላይ የተመሰረተ ነው። በ1870 ዓ.ም ኦሊቭያ ላንግዶንን በማግባት ኑሮውን ኮኔቲከት በተባለችው ግዛት አድርጓ በዛው ለ17 ዓመታት ኖሯል። በነዚህ 17 ዓመታት ነው አድናቆት ያተረፉለት ስራዎቹን ማለትም "Roughing It"፣ "The Adventures of Tom Sawyer"፣ Life on the Mississippi"፣ እና ከሁኡ የላቀ የተባለለት ድርሰቱን "The Adventures of Huckleberry Finn"ን ያሳተመው።
ትዌይን በ1910 ዓ.ም አርፎ ሬዲንግ፣ ኮኔቲከት ውስጥ በድኑ አርፏል።
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
ስም ያለው ሞኝ ነው
ስም ያለው ሞኝ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ለውጠኝ ባይ የሚሻለውን አውቆ
ለውጠኝ ባይ የሚሻለውን አውቆ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ጉለሌ
ጉለሌ በኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ ካሉት ዐሥሩ ክፍለ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነው። እስከ እ.ኤ.አ 2011 ባለው መረጃ መሠረት የሕዝብ ብዛቱ 284,865 ነው።
መልከዓ-ምድራዊ አቀማመጥ
ጉለሌ የሚገኘው የእንጦጦ ተራራ በሚገኝበት በሰሜናዊው የከተማው ክፍል ሲሆን ኮልፌ ቀራንዮን፣ አዲስ ከተማን፣ አራዳን፣ የካ ክፍለ ከተማን ያዋስናል።
መደብ:አዲስ አበባ
ሺ በመከረ አንድ በወረወረ
ሺ በመከረ አንድ በወረወረ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወርቅ የያዘ ቀበዝባዛ እህል የያዘ ፈዛዛ
ወርቅ የያዘ ቀበዝባዛ እህል የያዘ ፈዛዛ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወርቅ የያዘ ቀበዝባዛ እህል የያዘ ፈዛዛ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
እንጎቻ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከጤፍ ነው።
አዘገጃጀት
የእንጎቻ አዘገጃጀት ማንኛውም ለእንጀራ የተዘጋጀ ዱቄት (የጤፍ የማሽላ የገብስ የስንዴ የዳጉሳ) ተቦክቶ ከሰነበተ ማለትም 3 እና 4 ቀን ከአለፈው ቡኃላ እንጀራ ለመጋገር አብሲት ይጣላል። አብሲቱ ከሊጡ ጋር ይለወሳል።ሊጡም ኩፍ(ለመጋገር ዝግጁ) ይላል። ምጣዱ ተጥዶ የምጣዱን መስማት(መጋም) የሊጡን ቅጠን እና መወፈር ለማወቅ በትንሹ ምጣዱ መሀል ላይ እንጎቻ ትሰፋለች።
እንጎቻ መቅመሻ ምን መስተካከል እንዳለበት ለማወቅ ነው። ይህ ድርጊት ከዘረ ቤተ እስራኤላውያን ሴቶች የተወረሰ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ዳቦ አይነቶች
ማንጋኒዝ
thumb thumb|ማንጋኒዝ ማንጋኒዝ (manganum) ንጥረ ነገር ሲሆን ግራጫ ማእድን ነው። ለጠርሙስና ለብረታብረት መስሪያ ያገልግላል።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
አርክቲክ ውቅያኖስ
ማጣቀሻ
መደብ:የውሃ አካል
ክርስቲያን
ክርስቲያን የተለያዩት ፍች ሊሆነው ይችላል፦
የአባት ስም
መደብ:የሚሰጥ ስሞች
ምንቸት
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከስጋ ነው።
ሊተረጎም የሚገባ
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ለጨለማ ጊዜ መብራት ለመከራ ጊዜ ብልሀት
ለጨለማ ጊዜ መብራት ለመከራ ጊዜ ብልሀት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ስም ይወጣል ከቤት ይሄዳል ጎረቤት
ስም ይወጣል ከቤት ይሄዳል ጎረቤት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
300px|thumb|right| ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ -- ከአበይት 4 ክፍሎቹ ጋር ንፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ የንፋስን  አቅም ወደ ኤሌክትሪክ አቅም  የሚቀይር መሳሪያ ነው።  ኤሌክትሪክ ማመንጫው  አብዛኛውን ጊዜ ከ4 አበይት ክፍሎች ይዋቀራል። እኒህም  ፣ ፣  እና  ናቸው ። ዘዋሪው ላባ በንፋስ ጉልበት ሲሽከረክረ፣ እርሱ በተራው ዳይናሞውን (የመግነጢስ እና ጥቅልል መዳብ ሽቦ ስርዓት) በመዘወር ኤሌክትሪክ እንዲመነጭ ያደርጋል። የመቆጣጠሪያ ስርዓቱ፣ የሚመነጨው ኤሌክትሪክ እንዳፈለገ እንዳይለዋወጥ፣ በተወሰነ መጠን እንዲረጋ የሚያደርግ የኮምፒዩተር ስርዓት ነው።
ዘዋሪ ላባ
የኤሌክትሪክ ማመንጫን ለመስራት መጀመሪያ ከዘዋሪ ላባው ይጀመራል። ዘዋሪ ላባውን ከፒቪሲ ቱቦ መስራት በጣም ቀላልና ርካሽ ነው። ፒሲቪ ላስቲክ አይነት የቦምቦ ውሃ ቱቦ ነው።
ደረጃ 1፡ መጀመሪያ ሬዲየሱ 7.5 ሴንቲ ሜትር የሆነ፣ ቁመቱ 60 ሴንቲ ሜትር የሆነ ቱቦ መግዛት። ከዚያ ይሄን ቱቦ፣ በቁመቱ ትይዩ ከአራት መቁረጥ።  ይህንን በቀጥታ ማድረግ ስለማይቻል፣ መጀመሪያ ቱቦውን በሰፊ ወረቀት መጠቅለልና፣ ያንን ወረቀት ከአራት በማጠፍ እንደገና ቱቦውን በመጠቅለል፣ የት ቦታ ላይ ቱቦው ቢቆረጥ አራት እኩል ቦታ እንዲከፈል በቀላሉ ማወቅ ይቻላል።
ወርቅ የጫነች አህያ ስትገባ የማይፈርስ ግርግዳ የለም
ወርቅ የጫነች አህያ ስትገባ የማይፈርስ ግርግዳ የለም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወርቅ የጫነች አህያ ስትገባ የማይፈርስ ግርግዳ የለም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
ዘዋሪ ላባ
ደረጃ 2፡ ከስዕሉ ላይ እንደሚታየው ከእያንዳንዳቸው ቁራጮች ኮርነር ላይ 5 ሳንቲሜትር በ5ሳንቲሜትር አራት ማዕዘን  ማስመር። በዚህች አራት ማዕዘን ውስጠኛ ኮርነር ላይ ቀዳዳ መንደል (መብሳት)። ከዚያ አራት ማዕዘኗን ቆርጦ ማውጣት።  ቀዳዳው የመነደሉ ምክንያት፣ አራት ማዕዘኑ ተቆርጦ ሲወጣ  ሊስፋፋ የሚችል ቁርጠት በኮርነሩ ላይ እንዳይተው ነው።
ሜይትኔሪየም
thumb|ሜይትኔሪየም ሜይትኔሪየም(Meitnerium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Mt ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 109 ነው።
ሺ በመከር አንድ በወረወር
ሺ በመከር አንድ በወረወር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሜይትኔሪየም
መደብ:ንጥረ ነገሮች
The Saint
thumb|ዘ ሰይንት (ግራ)
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
ዘዋሪ ላባ
ደረጃ3፡ በስዕሉ መሰረት አራት ላባዎች ከአራቱ ቁራጮች ተቆርጠው ይወጣሉ። በእያንዳንዱ ላባ እጀታ ላይ ሁለት ሁለት ቀዳዳዎች ይነደላሉ።
The Saint
The Saint (ዘ ሰይንት) ከ1962 እስከ 1969 እ.ኤ.አ. ድረስ በኢንግላንድ የተሠራ የሰለላ ድራማ ነው።
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
ዘዋሪ ላባ
ደረጃ 4፡ ከአራቱ፣ ሦስቱ በክብ ብረት ላይ በብሎን ይታሰራሉ። አራተኛው ላባ፣ ግልጋሎት ላይ የዋሉት ላባዎች ጉዳት ሲደርስባቸው ለመቀየሪያነት ያገልገላል።  አራቱንም ላባ  በአንድ ላይ መጠቀም ዋጋ የለውም።
The Saint
«ዘ ሰይንት» (ቅዱሱ) ሳይሞን ቴምፕላር ሲሆን እሱ እንደ 20ኛ ክፍለዘመን ሮቢን ሁድ ወይም እንደ ሰላይ የሚስራ የግል ወንጀል መርማሪ ነው። ይፋዊ ድርጅቶች ተበዳዩን ሊረዱት ካልቻሉ ወይም ካልፈለጉ፣ ሳይሞን ቴምፕላር ለራሱ ይረዳዋል፤ ሆኖም «ቅዱሱ» በሚል መጠሪያ ቢባልም፣ ቴምፕላር እራሱ ምንጊዜም ሕጉን የሚጠብቅ አይሆንም። ስለዚህ በፖሊሶቹ አለቃ ተቆጣጣሪ ክሎድ  ዩስቴስ ቲል አስተያየት፣ ተምፕላርን እንደ ተራ ወንጀለኛ ይቆጥረዋል፤ ዳሩ ግን ድርጊቶቹ ለበጎው እስኪሆኑ ድረስ፣ አለቃ ተቆጣጣሪ ቲል ይታግሳቸዋል።
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
ዘዋሪ ላባ
300px|thumb|right|ጄኔሬተር ቆጥ ውጥን
The Saint
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:ዩናይትድ ኪንግደም
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
ጄኔሬተር ቆጥ
የዘዋሪው ላባ ሲሽከረከር የሚፈጥረውን አቅም ወደ ኤሌክትሪክ አቅም ለመቀየር ጄኔሬተር ወይንም ዳይናሞ ያስፈልጋል። ጄኔረተሮች የሚሰሩት ከጥቅልል ሽቦ እና ከመግነጢስ ሲሆን ለኤሌክትሪክ ማመንጫ የሚያስፈልግን ያክል ጄኔሬተር በ እጅ ለመስራት ከባድ ነው። ስለሆነም ለነፋስ ኤሌክትሪክ ማመንጫ የሚሆን ጄኔሬተር ወይም ከሱቅ መገዛት አለበት ወይንም ከተጣለ  መሮጫ  ማሽን  ውስጥ በማውጣት፤ ወይንም ደግሞ ከተጣለ መኪና ውስጥ ኦልተርኔተሩን በማውጣት ለዚህ ጥቅም ማዋል ይቻላል።
ሺ በመከር አንድ በወረወር
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
ጄኔሬተር ቆጥ
ጄኔሬተሩ ክተገኘ በኋላ ከግራ በኩል በሚታየው ስዕል መሰረት በጄኔረተር ቆጡ ላይ በሚገባ ማሰር ግድ ይላል። ከጄኔረተሩ በተቃራኒ የቆጡ ጅራት በስዕሉ በሚታየው መልክ ይሰካል። የጅራቱ ተግባር የጄኔረተሩን ቆጥ በነፋስ ኃይል በማዞር ጄኔረተሩ ላይ የሚሰካው ዘዋሪ ላባ  ምንጊዜም ወደተሻለ  የንፋስ አቅጣጫ እንዲዞር ማድረግ ነው።   ከቆጡ ስር  የሰገነት ዘንጉ ይታያል። ዘንጉ በቆጡ ስር በሚበጅ ቀዳዳ በምግባት  ቆጡን  ሲደግፍ በዚያው መጠን ደግሞ ቆጡ እንደልቡ እንዲሽከረከር ያደርጋል። ውስጡ ክፍት ስለሆነ ከጄኔሬተሩ የሚመጡት ሽቦዎች በውስጡ ያልፋሉ።
ሜንደሊቭየም
thumb|ሜንደሊቭየም ሜንደሊቭየም(Mendelevium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Md ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 101 ነው።
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
የነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ ሰገነት
ሰገነቱ ከመሬት ውስጥ በሲሚንቶ ይቀበርና ከመሃሉ ደግሞ በቋሊማ (መወጠሪያ ገመዶች) እንደ ድንኳን በችካል  ይገተራል።  የሰገነቱ ርዝመት ሲጨምር የሚያገኘውም ነፋስ ከፍ እያለ ስለሚሄድ ቁመቱ ከፍ እንዲል ፍላጎት አለ።
ሜንደሊቭየም
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ነፋሳዊ ኤሌክትሪክ ማመንጫ
መቆጣጠሪያ ስርዓት
በዚህ ማሽን የሚገኘው ኤለክትሪክ መጠን እንደ ነፋሱ ጉልበት ይወሰናል። ሆኖም ግን የኤሌክትሪክ እቃዎች የኤሌክትሪክ መጠን መቀያየርን አይወዱም፣ ስለሆነም የጄኔሬተሩ የሚመነጨው ኤሌክትሪክ ከቁጥጥር ውጭ እንዳይሆን  መጠኑን መቆጣጠር ግድ ይላል። ለዚህ ተግባር ዳዮድ እና መሰል ኤሌክትሪክ አካላትን መጠቀም ይቻላል።
ተጨማሪ ንባቦች/ ቪዲዮዎች
መደብ: ኤሌክትሪክ መደብ: እራስህ ስራ
ወርቅ የጫነች አህያ ስትገባ የማይፈርስ ግርግዳ የለም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስም ይወጣል ከቤት ይከተላል ጎረቤት
ስም ይወጣል ከቤት ይከተላል ጎረቤት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሺ አውል ሲሞት ሺህ ይሙት
ሺ አውል ሲሞት ሺህ ይሙት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወስፌ ቢለግም ቅቤ አይወጋም
ወስፌ ቢለግም ቅቤ አይወጋም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወስፌ ቢለግም ቅቤ አይወጋም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወንዝ ለወንዝ መቀደስ ያረፈ ሰይጣን መቀስቀስ
ወንዝ ለወንዝ መቀደስ ያረፈ ሰይጣን መቀስቀስ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወንዝ ለወንዝ መቀደስ ያረፈ ሰይጣን መቀስቀስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኤምፒ3
ኤምፒ3 ድምፅን ወይም ዘፈንን በኮምፒውተር ላይ ማስቀመጫ ፎርማት ነው። ቴክኖሎጂው ከተፈጠረ ፳ ዓመት ገደማ ይሆነዋል። በብዛት በዘፈን ማጫዎቻዎች እንዲሁም ለድረ ገጽ ራዲዮዎች፣ ለፖድካስት ማጫዎቻዎች ይጠቅማል።
የኤምፒ3 ማጫዎቻዎች አይነት
የኤምፒ3 ማጫዎቻዎች ሙዚቃውን የሚያከማችበት የተለያየ ዘዴ አለው። አይነቶቹም የሚከተሉት ናቸው።
ሚሚ ስብሓቱ
ማማ ስብሓቱ የቪ.ኦ.ኤ. የአማርኛው ዜና አገልግሎት ጋዜጤኛ የነበረች ሲሆን ባሁኑ ጊዜ የግል መጽሄት አዘጋጅ ስሜታቂ ሴት ናት።
መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች መደብ:ጋዜጠኛ
ስራ ለሰሪው ምርጫ ለመራጭ
ስራ ለሰሪው ምርጫ ለመራጭ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሺ አውል ከሚሞት ሺ ይሙት
ሺ አውል ከሚሞት ሺ ይሙት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
Peyton Place
thumb|የፐይተን ፕሌስ ተጫዋቾች በ1968 እ.ኤ.አ.
ባዜቃ
thumbthumb|ባዜቃ ባዚቃ ወይም ሜርኩሪ በጥንተ ንጥር ጥናት ውስጥ አንድ ንጥረ ነገር ነው።
Peyton Place
Peyton Place (ፐይተን ፕሌስ) ከ1964 እስከ 1969 እ.ኤ.አ. ድረስ የተሠራ ተከታታይ ድራማ ሲሆን «የሳሙና ኦፔራ» በተባለው አይነት ፈሊጥ ነው። ፐይተን ፕሌስ አንድ የማሣቹሰትስ (ልብ ወለድ) መንደር ስም ነው፤ የመንደሩን ኅብረተሠብ ግንኙነቶችና አኗርኗር በ1960ዎቹ ላይ የሚከተል ፕሮግራም ነው። ይሄ ብዙ የብሄራዊ መብት አቤቱቶች እስከተደረጉበት ወቅት እስከ 1969 እ.እ.አ. ድረስ ማለት ነው።
ደጃዝማች ገረሱ ዱኪ
thumb|ደጃ/ገረሱ ዱኪ በአርበኝነት ደጃዝማች ገረሱ ዱኪ በጣልያን ፋሺስት ወረራ ጊዜ የኢትዮጵያ አርበኛ ነበሩ። ከታላቅ ሠራዊት ጋር ጅማን ከጣልያን ኃያላት ነጻ ያወጡ ናቸው።ደጃዝማች ገረሱ ዱኪ  (አባ ቦራ)
Peyton Place
መደብ:ተከታታይ ፊልሞች መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ባዜቃ
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ደጃዝማች ገረሱ ዱኪ
ደጃዝማች ገረሱ ዱኪ ከአዲስ አበባ ጅማ በሚወስደው መንገድ 114 ኪ.ሜ በምትገኘው በወሊሶ ከተማ በ 1905 ዓ.ም. ከአባታቸው ከአቶ ዱኪ ጉልማና ከእናታቸው ከወ/ሮ ወርቄ ኤልሞ ተወለዱ።
በወርሃ ሚያዝያ 1928 ዓ.ም የኢትዮጵያ ዋና ከተማ አዲስ አበባ በፋሺስት  ኢጣሊያ ጦር እጅ  ወደቀች ፤ወረራውን ተከትሎ ብዙዎች የውጭ ሀገር ሰዎች ኢትዮጲያ እንደ ሀገር የመቀጠሏ ታሪክ  አከተመላት  ሲሉ በደፍረት የተናገሩበትና የፃፊበት ጊዜ ነበር።
ይህ ግምት ግን በኢትዮጲያውያን ዘንድ ቦታ አልነበረውም ፤  ኢትዮጲያዊን  በዘር፣ በሀይማኖትና  በፓለቲካ ሳይከፋፈሉ ለአንድ  አላማ ተሰልፈው   የሀገራቸውን  ነጻነት እውን ለማድረግ ቆርጠው ተነሱ  ፤ደዣዝማች ገረሱ ዱኪ ወይም በፈረስ ስማቸው አባ ቦራ በዚህ ረገድ ከሚታወሱ  የሀገር፤ የክፋ ቀን ደራሽ ጀግኖቻችን መሀከል  አንዱ ናቸው ።
ፋሺስት ጣልያን ሀገራችንን ለሁለተኛ ጊዜ በወረረበት ወቅት የተጠበቀውን ጦርነት መነሻ በማድረግ በየክፍለ ሀገሩ የዘመተው የኢትዮጵያ የጦር ሠራዊት በጦር ሚኒስቴሩ ስር ሆኖ በ1928 ዓ.ም. ከማይጨው እስከ ተንቤና ሰቲት ድረስ ግጥሚያዎች አድርጎ ብዙ ጀግኖቻችን ተሰውተዋል።
በዚህ ጦርነት….
ቢተወድድ መኮንን ደምሰው
ደጃዝማች መሸሻ ወልዴንና ሌሎችም ጀግኖች የጦር መሪዎች ስለ ሀገራቸው ሲሉ ህይወታቸው አልፏል። በዚያን ግጥሚያ ባላንባራስ (በኋላ ደጃዝማች) ገረሱ ዱኪም ይገኙ ነበር፤ እንዲያውም ቃፊር ሆነው በተንቤ የመጀመሪያውን ጥይት የተኮሱት እርሳቸው ነበሩ።
ከዚያም በጦርነቱ ፋሺስት በወረራ ወቅት ለጠላት ገብረን አናድርም ካሉ ጀግኖች አርበኞቻችን አንዱ ደጃዝማች ገረሱ ነበሩ፤ ደጃዝማች ገረሱ ቆራጥ አርበኞችን አስከትለው በጠላት ላይ የመጀመርያ ድላቸውን ተቀዳጁ ከነዚህ አምስቱ አንዱ ልጅ ገነነ በዳኔ ናቸው። ደጃዝማች ገረሱ (አባ ቦራ) ፋሺስት ጣልያንን እሳቸው ባሉበት ከደቡብ ኦሮሚያ እስከ ኦሞ ወንዝ መቀመጫ አሳጡት ገበሬዎችን አሰባስበው በደፈጣ ውጊያ ቁም ስቅሉን አሳዩት። የእርሳቸው ጀግንነት ከደቡብ ምዕራብ ሸዋ እስከ ጅማ ድረስ ብዙ ሺ ወጣቶችን አነሳስቶ ጫካ አስገባ። ጀግናው አርበኛ ገረሱ (አባ ቦራ) በዛ የሞት ሽረት ውጊያ ላይ ገና ለጦርነት ያልደረሰውን የ 13 ዓመት ልጃቸውን ተፈራ ገረሱን በጦርነት አሳትፈዋል፤ ሀገር ከምንም ይቀድማል በማለት ብላቴናው ልጃቸውን ጀግንነት አስተምረውታል፤ ዘመናዊ ጦር የታጠቀውን ፋሺስት እያስበረገጉ ተስፋ አስቆረጡት።
የእኚህን ጀግና አርበኛ ታሪክ የሚዘክር ሙዚዬም ከወሊሶ 1.ሜ. በሚገኘው ቅዱስ ገብርኤል ቤተክርስቲያን አጠገብ ይገኛል እንዲሁም በእዛው በወሊሶ ከተማ በስማቸው የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ተሰይሞላቸዋል።
መደብ:አርበኞች
ሞሊብዴነም
thumb| thumb|ሞሊብዴነም ሞሊብዴነም (Molybdenum) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Mo ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 42 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሚኒስትር
ሚኒስትር የመንግስት ከፍተኛ መስሪያ ቤት የበላይ አዛዥና ተቆጣጣሪ ነው። አንድ ሚኒስትር በተመደበበት መ/ቤት ከአገሪቱ ርዕሰ ብሄር ጋር በመካከር ማንኛውንም ለውጥና ርምጃ የመውሰድ ሙሉ ስልጣን አለው።
ወንዝ ለወንዝ ሩዋጭ የሰው በግ አራጅ
ወንዝ ለወንዝ ሩዋጭ የሰው በግ አራጅ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወንዝ ለወንዝ ሩዋጭ የሰው በግ አራጅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ችግር በቅቤ ያስበላል አለች ዉሻ
ትርጉሙ፦ በደህና ጊዜ የማይደረግ ነገር በችግር ጊዜ ይደረጋል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ወንድ ሊበላ የሴት ሌባ
ወንድ ሊበላ የሴት ሌባ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወንድ ሊበላ የሴት ሌባ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስራ ለሰሪው እሾህ ላጣሪው
ስራ ለሰሪው እሾህ ላጣሪው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሺ አውል ኪሞት ሺ ይሙት
ሺ አውል ኪሞት ሺ ይሙት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ለጨቅጫቃ ሰው ከማበደር ይሻላል በጄ ማደር
ለጨቅጫቃ ሰው ከማበደር ይሻላል በጄ ማደር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሙሴ ቀስተኛ
thumb|right|ሰላዩ ሙሴ ቀስተኛ ሙሴ ቀስተኛ (ሴባስቲያኖ ካስታኛ)ጣልያንኛ፡ Sebastiano Castagna) ይሄ ሰው በአድዋ ጦርነት የጣልያን መንግሥት አገራችንን ኢትዮጵያን በቅኝ ግዛትነት ለመግዛት ከገቡት ወታደሮች አንዱ ሲሆን፣ ለወረራ የመጣው የጠላት ኃይል በዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ እና በሠራዊታቸው  ቆራጥነት አድዋ ላይ ድል ሲሆን ተማርኮ የቀረና እስከ ዕለተ ሞቱ ድረስ  ኢትዮጵያ ውስጥ የኖር ኢጣልያዊ ነው።
ሙሴ ቀስተኛ በ፲፰፻፷ ዓ/ም በሲሲሊ ደሴት አይዶኔ በሚባል ሥፍራ ተወለደ። ስለልጅነት ዘመኖቹ እና በወጣትነቱም የጣልያንን የጦር ሠራዊት እንዴት እና ለምን እንደተቆራኘ መቼ፣ ከማን ሠራዊት ጋር፣ የትኛው ወደብ ላይ ኢትዮጵያ ላይ ለመዝመት እንደመጣ በእርግጠኛነት ባይታወቅም፤ ድሉ የኢትዮጵያ ሆኖ ሙሴ ቀስተኛ በምርኮኛነት በዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ ሠራዊት እጅ ወደቀ። ከተማረከም በኋላ በፈቃዳቸው እዚያው ኢትዮጵያ ውስጥ ከቀሩት ብዙ ጣልያኖች አንዱ እንደነበረና  በተግባረ ዕድ ሞያው ታዋቂነትን አትርፎ በምህንድስና ተግባራት እንደተሰማራና  ኢትዮጵያም ውስጥ እስከ ሁለተኛው የፋሽስት ኢጣልያ ወረራ ድረስ ኖሯል።  በወረራውም ጊዜ የጣልያንን ጦር ዓለቆች በሰላይነት እንዳገለገላቸውና በመጨረሻም በአንድ ቆራጥ ኢትዮጵያዊ  አርበኛ እጅ ሕይወቱን እንዳጣ ስለእሱ ከተጻፉ ጥቂት ታሪካዊ መሥመሮች ላይ እንገነዘባለን። ይሄ ሰው በአገራችን የታሪክ ዘገባዎች ላይ፣ ምናልባትም በታሪካችን ላይ በተጫወተው ሚና ረገድ በቂም ባይሆንም፣ ‘ብቅ፣ ጥልቅ’ እያለ ሲመዘገብ እናገኘዋለን። ስለዚህ ሰው አሟሟት ፀሐፊው በልጅነት ዘመን ያጠናው በመሆኑ ስለሰውዬው ማንነት እና አመጣጥ ለመመርመር ላደረገው ጥረት መነሻ ነው።
ኒዮዲሚየም
thumb| thumb|ኒዮዲሚየም ኒዮዲሚየም (Neodymium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Nd ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 60 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ሙሴ ቀስተኛ
ከአድዋ ድል መልስ
ፔጎሎቲ የሚባል ጸሐፊ “ኢጣልያዊው በንጉሥ ምኒልክ ቤተ መንግሥት” (“Un Italiano alla Corte di Menelik,” Storia Illustrata 148 (March 1970): 79-85.) በተሰኘው መጽሐፉ ላይ ሙሴ ቀስተኛ በፋሽሽት ኢጣልያ ሁለተኛ የሙከራ ጊዜ ፣ በአድዋ ጦርነት ላይ የተሳተፈ አዛውንት እንደነበረና አዲስ አበባ ላይ በተግባረ ዕድ ችሎታው በዳግማዊ ምኒልክ እንዲሁም ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ተወዳጅነትን እንዳፈራ ይዘግብና ለጥቆም በ ‘ሕዝብ ሥራ ሚኒስቴር’ ውስጥ ዲሬክቶር ሆኖ ይሠራ እንደነበር፣ በተለይም የራስ ደስታ ዳምጠውን አክስት ካገባ በኋላ በኢትዮጵያውያን ዘንድ ምን ያህል አክብሮት እንዳገኘ ይነግረናል። በትውልድ አገሩ አይዶኔ ደግሞ ስለእሱ የታተመ ጽሑፍ ላይ አንጀላ ሪታ ፓሌርሞ ከዚሁ ከወይዘሮ በላይነሽ ጋብቻ ማሪያ እና ጁሴፒና የተባሉ ሁለት ሴት ልጆች እንደተወለዱለት ታበሥራለች።
‘የባሕላዊ ቅርስ ሽግግር’ በካዛንችስ፣ አዲስ አበባ የታሪካዊ ቤት አርዕያዊ ጥገና’ (እንግሊዝኛ “Cultural Heritage Promotion” An exemplary restoration of a historic building in Kasainchis, Addis Abeba, Ethiopia (Addis Abeba November 2005) በሚል ዕትም ላይ በሠፊው፤- በአድዋ ጦርነት ተማርከው ወደ አዲስ አበባ የመጡት የጣልያን ወጥቶ አደሮች አብዛኞቹ በግንባታ እና የመንገድ ሥራ መስክ ተሰማርተው እንደነበር ይገልጽና ሙሴ ቀስተኛም ከነዚህ አንዱ እንደነበር ያረጋግጥልናል።
ይኼው ዕትም ሙሴ ቀስተኛ የካቲት ፳፫ ቀን ፲፱፻፬ የተመረቀውን
የገነተ ጽጌ መናገሻ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያንን ዕቅድ የነደፈው መሐንዲስ እንደነበረ እና በ፲፱፻፴ ዓ/ም የታተመው “በምሥራቅ አፍሪቃ የጣልያን ግዛት” መምሪያ (ጣልያንኛ፣ guida del’Africa  Orientale Italiana, Milano, Consociazione Turistica Italiana, 1938) ሕንጻውን በማሞገስ እንደተነተነው አስቀምጦታል። ሆኖም የቤተ ክርስቲያኑን ዕቅድ የነደፈው መሐንዲስ የግሪክ ተወላጁ እንደነበረና ሙሴ ቀስተኛ የቤተ ክርስቲያኑን ግንባታ ተኮናትሮ የሠራ እንደሆነ ሌሎች ታሪካዊ ዘገባዎች ይገልጻሉ። ቀስተኛ ከዚህም ሕንጻ ሌላ በ፲፱፻፪ ዓ/ም የተመረቀውን ዘመናዊ የ'አቢሲኒያ ባንክ' ሕንጻ ኢጣልያዊው መሐንዲስ ቫውዴቶ (Vaudetto) ባዘጋጀው ንድፍ መሠረት ሙሴ ቀስተኛ እንደሠራው ሪቻርድ ፓንክኸርስት ዘግቦታል።
የፋሽሽት ወረራ ዘመን
በጥቅምት ወር ፲፱፻፳፰ ዓ/ም ወረራው ሲጀመር የኢትዮጵያ ወጥቶ አደሮች እና አርበኞች የጠላትን ጦር ለመከላከል በሰሜን፤ በደቡብ፤ በምሥራቅ እና በምዕራብ ግንባሮች ተሠማርተው የተቻላቸውን ያህል ተቋቋሙ። ሆኖም የፋሽሽት ሠራዊት በዘመናዊ መሣሪያ እና የመርዝ ቦንብ አይሎባቸው በግንባር ለግንባር ግጥሚያ ይሸነፉና ንጉሠ ነገሥቱም በግንቦት ወር ተሰደው ወደ እንግሊዝ አገር ሄዱ። አገሪቷም በጣልያን ቁጥጥር ስር አደረች። የግራዚያኒ ሠራዊት ግን በደቡብ ግንባር ራስ ደስታ ዳምጠው እና ደጃዝማች በየነ መርዕድ ፤ በምዕራብ የባላምባራስ ገረሱ ዱኪ አርበኞች በሰሜን ሸዋ ደግሞ የራስ አበበ አረጋይ ሠራዊት አልበገር ብለው አስቸግረውት ቆዩ።
ግራዚያኒ በድርድር እነኚህን መሪዎች ለማስገባት ባደረገው ጥረት መልእክተኛና ሰላይ አድርጎ የመረጠው የኢትዮጵያውያንን ባህል ለ አርባ ዓመታት ያጠናውንንና የራስ ደስታን አክስት ያገባውን ይሄንኑ ሙሴ ቀስተኛን ነበር።
በዚህ ዓላማ መጀመሪያ የተላከውም ወደ ራስ ደስታ ዳምጠው ሲሆን፣ ታኅሣሥ ፲፱ ቀን ፲፱፻፳፱ ዓ/ም በባሌ ጠቅላይ ግዛት ውስጥ ቡላንቾ (አርበጎና) የሚባል ሥፍራ ላይ ሁለቱ ተገናኝተው ለሁለት ሰዓት ያህል ተወያዩ። ቀስተኛ ከዚህ ድርድር በኋላ  እንደገመተው፣ ራስ ደስታ እጃቸውን እንደሚሰጡና የጭፍሮቻቸውን፣ በተለይም የጣልያንን ወገን ከድተው ከሳቸው ጦር ጋር የተቀላቀሉትን ኤርትራውያን እስከሚያሳምኑ ድረስ ጊዜ ያስፈልጋቸዋል በሚል ግምገማ ነው። ራስ ደስታ የካቲት ፲፭ ቀን ቡታጅራ አካባቢ ላይ በትግራይ ተውላጅ ደጃዝማች ተክሉ መሸሻ ተይዘው በጠላት እጅ ወዲያው ተረሽነው ሞቱ።
ሦስተኛውና የመጨረሻው ተልዕኮው በ ጥቅምት ወር ፲፱፻፴፩ ዓ/ም ሲሆን በዳቄሮ በሚባል ሥፍራ ላይ ወደነበሩት ባላምባራስ (በኋላ ደጃዝማች) ገረሱ ዱኪ ነበር። እዚህ ሥፍራ ላይ ከሦስት ባላባቶች ጋራ የመጣው ቀስተኛ የሰባ አንድ ዓመት ሽማግሌ፣ ነጭ ጸጉር እና ባለሙሉ ጺማም ሲሆን አርበኞቹን ሰብስቦ በተጣራ አማርኛ ‘ንጉሠ ነገሥታችሁ እንኳን ትቷት የሄደውን አገር እናንተ በዚህ በልጅነት እድሜያችሁ ቅማል ወሯችሁ የማይቀርላችሁን ሞት ገደል ለገደል ከምታባርሩ ይልቅ ገብታችሁ ከኢጣልያ ጋር አገራችሁን በልማት ብታገለግሉ አይሻልም ወይ? መሣሪያችሁን አስረክባችሁ የገባችሁ እንደሆነ ኢጣልያ ትምራችኋለች፤ ሹመት እና ሽልማትም ትሰጣችኋለች” ብሎ ሲሰብካቸው ወጣት አርበኞቹም ቀደም ሲል በ፲፱፻፴ ዓ.ም ይኼው ሰላይ ወደ ራስ አበበ አረጋይ ዘንድ ሄዶ የጦሩን ኃይል ከሰለለ በኋላ ብዙ አርበኛ እንዳስፈጀ ሰምተው ስለነበር እነሱንም እንደዚሁ ለማስፈጀት እንደመጣ ተገንዝበውታል። ከሰበካው በኋላ ወደ እኩለ ቀን ሲሆን ተበተኑ።
left|thumb|የቀስተኛ (በስተቀኝ በቡሽ ባርኔጣ) መጨረሻ ይስለላ ተልዕኮ ከዚህ በኋላ ሙሴ ቀስተኛ ወደሠፈረት ቦታ፣ በመጣባት በቅሎ በባሻ ኪዳኔ ወልደመድኅንታጅቦ ሲሄዱ፣ ባሻ ኪዳኔ ቀስተኛ የለበሰው ካፖርት በደም እንዳይበላሽ በማሰብ “ሐሩር ፀሐይ ነውና እንዳይውብቅዎት ካፖርትዎን ያውልቁት” ሲሉት “ልጄ ልትገለኝ ነው” አላቸው። ይሄኔ ባሻ ኪዳኔ ወልደ መድኅን በመውዜር ጠመንጃ ሲመቱት 'ማማ ሚያ፤ ኢጣልያ ለዘለዓለም ትኑር ለኢጣሊያ ስል ሞትኩላት' ብሎ ሲፎክር በሽጉጥ ራሱን መትተው ገደሉት። የለበሰውንም ሙሉ ገበርዲን ልብስና ካፖርት እንዲሁም የንግሥተ ነገሥት ዘውዲቱ ምስል ያለበትን የብር ሰዐትና በቅሎውን ከነኮርቻው ማረኩት። እሱም እንደተገደለ አብረውት መጥተው የነበሩት ባላባቶች ለጄነራል ናዚ አስታውቀው ኖሮ ሃያ ዓምስት ባታሊዮን ወታደርና ሃያ ስምንት አውሮፕላን ወደበዳቄሮ ዘምቶ ተርታውን ለሦሥት ቀን ሲከላከሉ ከቆዩ በኋላ አርበኞቹ ተሸንፈው ጠላትም የሙሴ ቀስተኛን እሬሳ አንስቶ ወሰደ። አርበኞቹም ከዚያ ሥፍራ ሸሽተው ሶዶ ላይ እንደገና ለስምንት ቀን ተዋጉ።
አንቶኒ ሞክለር (እንግሊዝኛ፤ Anthony Mockler) ስለቀስተኛ ሞት ሲያወሳን በስህተት በገረሱ ዱኪ ተሰቅሎ ሞተ ይለናል። ሆኖም የጣልያን መንግሥት ገረሱን ለሚገድልለት ሰው ፶ ሺህ ሊራ እንደሚሰጥ ማወጁንና በኋላ የጣልያን መንግሥት እንደራሴ፣ ዱካ ዳኦስታም ይሄንን ሽልማት እጥፍ እንዳደረገው ይነግረናል።
ድምዳሜ
ሙሴ ቀስተኛ የኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ከ አድዋ ጀምሮ እስከ ፋሽሽት ወረራ ድረስ ለአርባ ዓመታት ትልቅ ሚና የተጫወተ፣ እንደውም ታሪኳም የነበረ ሰው ቢሆንም በትውልድ አገሩ ኢጣልያም ቢሆን በሚስቱና የልጆቹ አገር ኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ‘ብቅ፣ ጥልቅ’ ከማለት በስተቀር እምብዛም ስለሱ የተጻፈ ነገር የለም።
ከአድዋ ጦርነት በኋላ በምርኮኝነት ኢትዮጵያ ላይ ይቅር እንጂ ከዚያ በኋላ ኑሮውን እዚያው ያደረገው በውዴታ ይሁን በግዴታ አይታወቅም። እጃንሆይ ምኒልክስ ዘንድ በማን አስተዋዋቂነት/አቅራቢነት ኖሯል የአራዳ ቅዱስ ጊዮርጊስ ቤተ ክርስቲያንን ዕቅድ ለመንደፍ የበቃው? በሕዝብ የሥራ ሚኒስቴር ውስጥ ዲሬክቶር በነበረበት ጊዜ ሌላ በሙያው የሠራቸው ነገሮች ምንድን ናቸው? ከራስ ደስታ ዳምጠው አክስት ጋር ለጋብቻ የበቃውስ በምን ሁኔታ ነበር? እነኚህንና የመሳሰሉ ብዙ ጥያቄዎችን ያስነሳል።
ኢትዮጵያዊው ምሁር መርሳዔ ኀዘን ወ/ቂርቆስ (18 91 -1971 እ.ኢ.አ.) “ትዝታዪ ስለ ራሴ የማስታውሰው“ በሚለው የህይወት ታሪክ መፅሀፋቸው፤ ሙሴ ቀስተኛ ከሌላ ጣሊያናዊ ቴንቲኒ ባንዲ ከተባለ ጋር በንጉስ ዳግማዎ ሚኒሊክ ዕቅድ ከአዲስ አበባ እስከ አዲስ ዐለም ያለውን መንገድ በድንጋይ ንጣፍ ለማልበስ የቅድመ ምርመራ “survey “ስራውን እንደሰሩ  ማወቃቸውን ተርከዋል፤ በሌላ መፅሀፍ የወቅቷን አዲስ አበባ በፎቶግራፍ በሚያሳይ መፅሀፍ ኢጣሊያዊው መሀንዲስ ቀስተኛ ወደ እንጦጦ ማርያም ቤተ/ክርስቲያን የሚያመራውን የመንገድ ስራ በበላይነት ቀጥጥር ላይ እንደተሳተፍ ተገልፆል፤ ከሌላም ምንጭ እንደተገለፀውም በዐባይ ወንዝ ላይ ለተሰራው ድልድይም አቅጣጫዎችን መርቷል፡፡
ዋቢ ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ መደብ:የጣልያን ሰዎች
መራቤቴ (ወረዳ)
መራቤቴ በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
መሬ /መሬሃቤቴ ዋና ከተማዉ አለም ከተማ ሲሆን በአካባቢዉ የሚኖሩት ህዝቦች በአጠቃላይ የአማርኛ ተናጋሪ ሲሆኑ የክርስትና ሃይማኖት /ኦርቶዶክስ/ እምነት ተከታይ ናቸው።
ይህ ወረዳ በሰሜን ሸዋ ዞን የሚገኝ እና ብዙ የተዘፈነለት የፍቅርና የጀግና ሃገር ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
አበባ ጎመን
thumbnail|right
ኤስቶኒያ
thumb|ኤስቶኒያ 2021 ኤስቶኒያ በባልቲክ ባሕር ላይ የተገኘ አገር ሲሆን 1.4 ሚሊዮን ያህል ሕዝብ ይኖሩበታል። መደበኛ ቋንቋቸው ኤስቶንኛ የፊንላንድኛ ዘመድ ነው። የኤስቶኒያ ብሔር ከጥንት ጀምሮ በአገሩ ኑረዋል። እስከ 13ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ አረመኔ አገር ነበረ፤ ያንጊዜ ክርስቲያን መስቀለኞች ያዙት። በ16ኛው ክፍለ ዘመን ከፕሮቴስታንት እንቅስቃሴና ከጦርነቶች በኋላ ኤስቶኒያ ለስዊድን ሥልጣን ወጣ፣ በ1713 ዓ.ም. ወደ ሩስያ ተዛወረ። በዚህ ዘመን ሁሉ ግን እስከ 1808 ዓ.ም. ድረስ የኤስቶኒያ ሕዝብ ገበሬዎች ሆነው የጀርመን ገዢዎች ነበሩዋቸው። ጀርመኖች በ1ኛው ዓለማዊ ጦርነት ወርረው የሶቭየት ኅብረት በተነሣ ጊዜ ኤስቶኒያ ነጻ መንግሥት ሆነ። በ1932 ዓ.ም. ግን የሶቭየት ኅብረት በግፍ ጨመረው። ዩናይትድ ስቴትስ ይህንን አድራጎት መቸም አልተቀበለም። የሶቭየት ህብረት በ1983 ዓ.ም. በወደቀበት ዘመን ኤስቶኒያ ዳግመኛ ነጻ ሪፐብሊክ ሆነ። ፓርላማውና ጠቅላይ ሚኒስትሩ በዲሞክራስያዊ ምርጫ ይመረጣሉ። በ1996 ዓ.ም. የአውሮፓ ኅብረት እንዲሁም የናቶ አባል ሆነ። ከ2003 ዓ.ም. ጀምሮ መደበኛ ገንዘቡ ዩሮ ሆኗል።
ወንድ ልጅ ለፈረስ ሴት ልጅ ለበርኖስ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሉዊዚያና
thumb|300px
ሉዊዚያና ከአሜሪካ 50 ክፍላገራት 1ዱ ነው።
መደብ:የአሜሪካ ክፍላገራት
ኤስቶኒያ
ብዙ ኗሪዎች ከአገሩ በመውጣታቸው፣ የልደትም ቁጥር በቂ ባለመሆኑ የኤስቶኒያ ሕዝብ ቁጥር ከ1983 ዓ.ም. ጀምሮ በየዓመቱ እየተቀነሰ ሆኗል። ኤስቶኒያ በዘመናዊው መረጃ ኅብረተሠብ ከፍተኛ ሚና ወስዷል፤ የተደረጀ ኢንተርነት መንግሥት አገልግሎት አለው። ለመሆኑ አሁን ትኩስ የሆነ መስሪያ ስካይፕን የፈጠረው ድርጅት ከኤስቶኒያ ነው። ይህም ድርጅት ከ10 አመት በፊት ትኩስ የነበረውን ካዛዓ ፈጠረ።
*
አበባ ጎመን
አበባ ጎመን ኢትዮጵያ ውስጥ ተክልና የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራበትም የጎመን አይነት ነው።
ሒሚልኮን
ሒሚልኮን የቀርጣግና መርከበኛና ተጓዥ ነበረ። የግሪክ ጸሐፊ ትልቁ ፕሊኒ (1ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም.) እንደሚለን፣ ንጉሥ 2 ሓኖ የአፍሪካን ጠረፍ በተጓዘበት ዘመን (በ478 ዓክልበ. ግድም) ሒሚልኮን ደግሞ ከጋዲር ወጥቶ ወደ ስሜን በመዞር የአውሮጳን ጠረፍ ለመጓዝ ተላከ። ሆኖም ከፕሊኒና ከአዌኑስ (350 ዓ.ም. ግድም) ጥቅሶች በቀር፣ ስለ ሒሚልኮን ጉዞ ምንም መረጃ አሁን አይኖርም።
አዌኑስ እንደ ጠቀሰው፣ ከ4 ወር አደገኛ የመርከብ ጉዞ በኋላ «ዌስትሩምኒዴስ» ደሴቶች ደረሰ።   ብዙ ቆርቆሮና እርሳስ በዚያ በመገኘቱ፣ ከፊንቄያውያን አስቀድሞ የታርቴሶስ (ደቡብ እስፓንያ) ሰዎች ለንግድ ወደዚያ ይሔዱ ነበር። የደሴቶቹ ሥፍራ በትክክል ባይታወቅም በኮርንዋል (ደቡብ-ምዕራብ እንግሊዝ) ወይም በብረታኝ (ምዕራብ ፈረንሳይ) እንደ ተገኙ ይታሥባል። የቀርታግና ሰዎች (ፊንቄያውያን) የንግዳቸውን ምስጢር ለመጠብቅ የሌሎችን አገራት መርከበኞች ከምዕራብ ሜድትራኔያን ባሕር ውጭ እንዳይወጡ ይከለክሉ ነበር። በሒሚልኮን ታሪክ ዘንድ በጣም አደገኛና አስፈሪ ፍጡሮች የበዙበት መንገድ መሆኑን ሲለን፣ ይህ ምናልባት ግሪኮችና ሌሎች ተወዳዳሪዎች ለራሳቸው እንዳይጓዙበት ለማስፈራራት ይሆናል።
የውጭ መያያዣዎች
መደብ:ታሪካዊ ተጓዦች
ለጭሰኛ መሬት ለሳር ቤት ክብሪት
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
11 June
11 June በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ሰኔ 4 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
1933
መደብ:አመታት
ጋያነሸጎዋ
ጋያነሸጎዋ ወይም ካያነረኮዋ («ታላቅ ሕገ ሰላም») የሆደነሾኒ (ኢሮኳ) ኗሪ ብሔሮች የተባበሩበት ሕገ መንግሥት ነው። በተለመደው ታሪክ ዘንድ፣ በ1100 ዓ.ም. ገደማ አለቃው ደጋናዊዳ በዛሬው ኒው ዮርክ ክፍላገር የሚኖሩትን 5 ብሔሮች በዚህ ሕግ አባበራቸው። 5ቱ ብሔሮችም በስም ካንየንከሃካ (ሞሃውክ)፣ ኦንዮታአካ (ኦናይዳ)፣ ኦኖኝዳጌጋ (ኦኖንዳጋ)፣ ጋዮጎሆኖ (ካዩጋ)፣ እና ኦኖንዶዋጋ (ሰነካ) ናቸው።  በኋላም በ1706 ዓ.ም. ስድስተኛ ብሔር ተስከሮራ ተጨመረላቸው።
thumb|250px|የሆደናሾኒ ብሔራዊ ባንዲራ ከዋምፖም (ዶቃ) የተሠራው የጥድ ምልክትና የሕገ መንግሥት ምሳሌ ነው።
የአሜሪካ ኗሪዎች ኅብረተሠብ እንደ አውሮፓውያን ኅብረተሠብ ፊዎዳል አገዛዝ ሳይሆን ዴሞክራስያዊ (ሕዝባዊ) ነበረ። ስለዚህ ይህ ሕግ በ1780 ዓ.ም. በተደረገው በአሜሪካ ሕገ መንግሥት ላይ ሰፊ ተጽእኖ ነበረው። ለዚህም የሚቀርበው ታሪካዊ ሰነድ የላንካስተር ውል (1738 ዓም) ነው።
ይህ ሕግ የተመዘገበው በተጻፈ ቋንቋ ሳይሆን በዋምፖም (ትንንሽ የዛጎል ዶቃዎች) አማካይነት ይታወስና ይወረስ ነበር። በኋላ ዘመን ነው ወደ እንግሊዝኛ የተተረጎመ። ሕጉ በ117 አንቀጾች ይከፈላል። የተባበሩት ሆደነሾኒ ብሔሮች የጥድ ዛፍ ምሳሌ ናቸው። እያንዳንዱ ጎሣ ወይም ነገድ በመንግሥት አመራር የተወሰነ ሚና ያጫውታል።
የውጭ መያያዣዎች (በእንግሊዝኛ)
መደብ:ሕገ መንግሥታት መደብ:የስሜን አሜሪካ ኗሪ ብሔሮች
ሀንጋሪ
ሃንጋሪ የሶቭየት ህብረት የሳተላይት ግዛት ሆነች፣ ይህም የሃንጋሪ ህዝቦች ሪፐብሊክ መመስረትን አስከትሏል። የከሸፈውን የ1956 አብዮት ተከትሎ፣ ሃንጋሪ በንፅፅር ነፃ የሆነች፣ አሁንም የተጨቆነች ቢሆንም፣ የምስራቅ ብሎክ አባል ሆነች።  የሃንጋሪ ከኦስትሪያ ጋር የነበራትን የድንበር አጥር መነጠቅ የምስራቁን ብሎክ እና በመቀጠል የሶቪየት ህብረት ውድቀትን አፋጠነ።  እ.ኤ.አ. ጥቅምት 23 ቀን 1989 ሃንጋሪ እንደገና ዴሞክራሲያዊ የፓርላማ ሪፐብሊክ ሆነች። ሃንጋሪ በ2004 የአውሮፓ ህብረትን የተቀላቀለች ሲሆን ከ2007 ጀምሮ የሼንገን አካባቢ አካል ሆና ቆይታለች።
HDI ከከፍተኛ ወደ ዝቅተኛ (2017) 1 መካከለኛው ሃንጋሪ 0.922 2 ምዕራባዊ ትራንስዳኑቢያ 0.857 3ደቡብ ታላቁ ሜዳ 0.8414ማዕከላዊ ትራንስዳኑቢያ0.8395ደቡብ ትራንስዳኑቢያ0.8296ሰሜን ታላቁ ሜዳ 0.8227ሰሜን ሃንጋሪ0.811
ሃንጋሪ በአብዛኛው በባህላዊ እና ኢኮኖሚያዊ ተፅእኖዋ ምክንያት በአለም አቀፍ ጉዳዮች መካከለኛ ሀይል ነች። ከፍተኛ ገቢ ያለው ኢኮኖሚ በጣም ከፍተኛ የሰው ልማት መረጃ ጠቋሚ 46ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል፣ ዜጎች ሁለንተናዊ የጤና እንክብካቤ እና ከትምህርት ነፃ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት የሚያገኙበት።  ሃንጋሪ ለሥነ ጥበብ፣ ለሙዚቃ፣ ለሥነ ጽሑፍ፣ ለስፖርት፣ ለሳይንስ እና ለቴክኖሎጂ ከፍተኛ አስተዋጾ ያበረከተ የረዥም ጊዜ ታሪክ አላት።  በ 24.5 ሚሊዮን ዓለም አቀፍ ቱሪስቶች በ 2019 በአውሮፓ ውስጥ ታዋቂ የቱሪስት መዳረሻ ነው ። የአውሮፓ ምክር ቤት ፣ ኔቶ ፣ የተባበሩት መንግስታት ፣ የዓለም ጤና ድርጅት ፣ የዓለም ንግድ ድርጅት ፣ የዓለም ባንክ ፣ ዓለም አቀፍ ኢንቨስትመንትን ጨምሮ የበርካታ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች አባል ነው ።  ባንክ፣ የእስያ መሠረተ ልማት ኢንቨስትመንት ባንክ እና የቪሴግራድ ቡድን።
ሃንጋሪ ወደብ አልባ ሀገር ነች። ጂኦግራፊዋ በባህላዊ መንገድ የሚገለፀው በሁለቱ ዋና ዋና የውሃ መንገዶች ማለትም በዳኑቤ እና በቲዛ ወንዞች ነው።  የተለመደው የሶስትዮሽ ክፍል - ዱንያንትል ("ከዳኑብ ባሻገር"፣ ትራንስዳኑቢያ)፣ ቲዛንቱል ("ከቲሳ ባሻገር") እና ዱና-ቲሳ ክሼ ("በዳኑቤ እና ቲሳ መካከል") - የዚህ ነጸብራቅ ነው።  የዳንዩብ ወንዝ ከሰሜን እስከ ደቡብ በዘመናዊው ሃንጋሪ መሃል ይፈስሳል እና አገሪቷ በሙሉ በተፋሰሱ ውስጥ ይገኛል።
ከአገሪቱ መሀል ወደ ኦስትሪያ የሚዘረጋው ትራንስዳኑቢያ በዝቅተኛ ተራራዎች የተለያየ መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥ ያለው በዋነኛነት ደጋማ አካባቢ ነው። ከእነዚህም መካከል በጣም ምሥራቃዊ የአልፕስ ተራሮች፣ በሀገሪቱ ምዕራባዊ ክፍል የሚገኘው አልፖካልጃ፣ በመካከለኛው ትራንስዳኑቢያ የሚገኘው ትራንዳኑቢያን ተራሮች፣ እና በደቡብ የሚገኙት የሜሴክ ተራሮች እና የቪላኒ ተራሮች ናቸው።  የቦታው ከፍተኛው ቦታ ኢሮት-ክቮ በአልፕስ ተራሮች፣ 882 ሜትር (2,894 ጫማ) ነው።  ትንሹ የሃንጋሪ ሜዳ (ኪሳልፎልድ) በሰሜናዊ ትራንዳኑቢያ ይገኛል።  የባላቶን ሀይቅ እና ሄቪዝ ሀይቅ፣ በመካከለኛው አውሮፓ ትልቁ ሀይቅ እና በአለም ላይ ትልቁ የሙቀት ሀይቅ፣ በቅደም ተከተል፣ በትራንስዳኑቢያም ይገኛሉ።
ለጾም ግድፈት ለበአል ሽረት
ለጾም ግድፈት ለበአል ሽረት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ፋሮ ደሴቶች
ፋሮ ደሴቶች የዴንማርክ ግዛት ነው።
ሺ ይሙቱ ሺ አውል አይሙት
ሺ ይሙቱ ሺ አውል አይሙት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ወንድ ልጅ በተሾመበት ሴት ልጅ ባገባበት
ወንድ ልጅ በተሾመበት ሴት ልጅ ባገባበት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሺ ይሙቱ ሺ አውል አይሙት
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኒዮን
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ለጾም ግድፈት ለባል ሽረት
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ዎሌ ሾይንካ
thumb|right
ዎሌ ሾይንካ (1926 ዓም ተወለደ) የናይጄሪያ ጸሐፊ ናቸው።
መደብ:የአፍሪካ ጸሓፊዎች መደብ:ናይጄሪያ
ችግር ነው ጌትነት
ትርጉሙ፦ ጌታ መሆን (ስልጣን ማግኘት) እራሱን የቻለ ውጣ ውረድ ያለው ነው። ጌታ በመሆን ጥቅም ብቻ አይገኝም።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኒውትሮኒየም
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ንጉጊ ዋ ቲዮንጎ
thumb|right ንጉጊ ዋ ቲዮንጎ ይርኬንያ ጸሐፊ ናቸው።
መደብ:የአፍሪካ ጸሓፊዎች መደብ:ኬንያ
ችግር የገረፈው ውጤቱ ያማረ ካልተንቀባረረ
ትርጉሙ፦ በችግር ውስጥ ማለፍ ለጥሩ ውጤት ቢያዘጋጅም ነገር ግን መንቀባረር ውጤቱን ይከልሰዋል።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኔፕቲዩኒየም
thumb thumb
ኔፕቲዩኒየም (Neptunium) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Np ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 93 ነው።
መደብ:ንጥረ ነገሮች
ኢንዲያና
thumb|300px
ቦትስዋና
ቦትስዋና ወይም በይፋ የቦትስዋና ሪፐብሊክ (እንግሊዝኛ: Republic of Botswana ሰጿና፡ Lefatshe la Botswana) በደቡባዊ አፍሪካ የምትገኝ ወደብ-የለሽ አገር ናት። ቦትስዋና የቀድሞ የብሪታንያ ቅኝ ግዛት ስትሆን ነፃነቷን በመስከረም ፳ ቀን ፲፱፻፶፱ ዓ.ም. ከተቀዳጀች በኋላ መሪዎቿ በነፃ ዴሞክራሲያዊ ምርጫዎች ተመርጠዋል።
ኢንዲያና
መደብ:የአሜሪካ ክፍላገራት
ቦትስዋና
ቦትስዋና ሜዳማ ስትሆን ከሰባ ከመቶ በላይ በካለሃሪ በርሃ የተሸፈነች ናት። በደቡብና ደቡብ ምሥራቅ ከደቡብ አፍሪካ፣ በምዕራብና ሰሜን ከናሚቢያ እና በሰሜን ምሥራቅ ከዚምባብዌ ጋር ትዋሰናለች። ከዛምቢያም ጋር በደንብ ያልተወሰነ ቢበዛ በመቶ ሜትር የሚቆጠር ወሰን አላት።
የአመራር ክፍሎች
ቦትስዋና በዘጠኝ ዲስትሪክት (እንግሊዝኛ፡ district) ወይም ክልሎች ተከፍላለች።
በተጨማሪም ቦትስዋና በ፲፭ ካውንስሎች ተከፍላለች። እነዚህም ከአስሩ የዲስትሪክት ካውንስሎች በተጨማሪ የሚከተሉትን የከተማ ካውንስሎች ያጠቃልላሉ፦
ሺ አውል ከሚሞት አንድ ሺ ይሙት
ሺ አውል ከሚሞት አንድ ሺ ይሙት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቦትስዋና
ማመዛገቢያ
መደብ:ደቡባዊ አፍሪቃ
አይሳክ ኒውተን
ሰር አይሳክ ኒውተን ከጃንዩዌሪ] 4 ቀን [[1663 እ.ኤ.አ.] እስከ [[ማርች 31 ቀን 1727 እ.ኤ.አ. የኖረ እንግሊዛዊ የፊዚክስ፤ የሒሳብ፤ የስነ ክዋክብት፤ የስነ መለኮት፤ የተፈጥሮአዊ ፍልስፍና እና ጥንት የነበረው የአልኬሚ ምሁር ነበረ። ምናልባትም ኒውተን በጣም ከሚታወቅባቸው ነገሮች ውስጥ ሶስቱ የኒውተን ሥነ-እንቅስቃሴ ህጎች ፤ የኒውተን የግስበት ቀመር፤ ካልኩለስ ለተባለውን የሒሳብ ክፍል መጀመር (ይህን ክብር ከጀርመናዊው ምሁር ከጎትፍሪድ ሌብኒትዝ ጋር ይጋሩታል)፤ ስለ ብርሃንና ስለሚይዛቸው ቀለማት ያገኘው ግኝት ይጠቀሳሉ። በተጨማሪም ኒውተን የእንቅስቃሴ ህጎችን በመጠቀም የፕላኒቶች (ፈለገ ሰማያት) እንቅስቃሴ በነዚሁ ህጎች እንደሚመሩ በማሳየት እና የሌላ ምሁር የጃናንስ ኬፕለር የፕላኒቶች እንቅስቃሴ ህግ ጋር እንደሚጣጣም በማሳየት ፤ በፊት ይታመንበት የነበረውን መሬት የሁሉም ነገሮች ማዕከል ናት የሚባለውን ሐሳብ ትክክል እንዳልሆነ በሳይንሳዊ መንገድ አሳይቷል።
የህይወት ታሪክ
ሰር አይሳክ ኒውተን በ4ኛ ቀን 1642 አመተ ምህረት ተወለደ። አባቱ ከመወለዱ በፊት በመሞቱ እናቱ ከሌላ ባል ጋር ኮበለለች። ስለዚህ ከአያቱ ጋር መደግ ጀመረ። ከ 12-10 አመት ድረስ ኒውተን በግራንተም ግራመር ት/ቤት ውስጥ ተማረ። ኒውተን ገበሬ መሆን ባለመፈለጉ ወደ ተሪኒቲ ኮሌጅ ካምበሪጅ ገባ። ዲግሪውን በ፩፮፭፱ ጨረሰ። ነገር ግን በ፩፮፮፮ በነበረው ወረርሽ ምክንያት ከኮሌጁ መሰደድ ነበረበት። በቀጣዩ አመት ተመለሰ። በቀጣዮቹ አመታት ስለ ሥነ-እንቅስቃሴ ህጎች፣ ካልኩለስ እናም ስለ ነጭ ብርሃን እና ስለሚይዛቸው ቀለማት ያገኘው ግኝት ይጠቀሳሉ። በማርች ፫፩ ቀን ፩፯፪፯ ከዚህ አመት በሞት ተለየ ኒውተን ራሳቸውን በቀላሉ ከሚገልጹ ተመራማሪዎች አንዱ ነበር።።
መደብ:የእንግሊዝ ሰዎች መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች መደብ:ሳይንቲስቶች መደብ:ፊዚሲስቶች
ሚሲሲፒ
thumb|300px
ሚሲሲፒ ከአሜሪካ 50 ክፍላገራት 1ዱ ነው።
መደብ:የአሜሪካ ክፍላገራት
ጊዛ ሜዳ
የጊዛ ሜዳ የጊዛ ሃረሞች ጣቢያ የሚገኝበት ሜዳ ነው። በካይሮ ዙሪያ በግብጽ አገር ይገኛል። ታላቁ ሃረም (ታላቁ ፒራሚድ) በዚህም ሜዳ ሲገኝ፣ በጥንት ዘመን ከከበሩት ከ«ሰባቱ የዓለም ድንቆች» መካከል እስከ ዛሬ ድረስ የቆየው እሱ ብቻ ነው። ከሃረሞች ጭምር ብዙ ሌሎች መቃብሮችና የጊዛ ታላቅ እስፊንክስ እዚህ ይታያሉ።
thumb|200px thumb|left|200px thumb|370px
መደብ:ሥነ ቅርስ መደብ:ግብፅ መደብ:ሥነ ህንጻ
የሲስተም አሰሪ
መደብ:ኮምፒዩተር
ለፈረስህ አንገት ለጋሻህ እንብርት
ለፈረስህ አንገት ለጋሻህ እንብርት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ወንድ ልጅ ተወልዶ ካልሆነ እንዳባቱ ስጡት አመልማሎ ይፍተል እንደናቱ
ወንድ ልጅ ተወልዶ ካልሆነ እንዳባቱ ስጡት አመልማሎ ይፍተል እንደናቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወንድ ልጅ ተወልዶ ካልሆነ እንዳባቱ ስጡት አመልማሎ ይፍተል እንደናቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወንድ ልጅ አንድ ቀን እንደ አባቱ አንድ ቀን እንደ እናቱ
ወንድ ልጅ አንድ ቀን እንደ አባቱ አንድ ቀን እንደ እናቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወንድ ልጅ አንድ ቀን እንደ አባቱ አንድ ቀን እንደ እናቱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሀሜተኛ ነው ከዳተኛ
ትርጉሙ
- ህሜተኛ ሰው ወዳጃችን ቢሆን/ብትሆን እንኳ በኋላ መክዳቱ/ቷ የማይቀር ነው።
የጊታር ዋና ዋና ክፍሎች
ሰም ሳሙኤል እዮቢ አደራሻ ዎላይታ.ስልክ 0943823235
ሀሜተኛ ነው ከዳተኛ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሺ ዝንብ መሶብ አይከፍትም
ሺ ዝንብ መሶብ አይከፍትም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
አዪ ኩዌ አርማህ
thumb|right|አዪ ኩዌ አርማህ
አዪ ኩዌ አርማህ የጋና ጸሐፊ ነው።
መደብ:የአፍሪካ ጸሓፊዎች መደብ:ጋና
ብርሃኑ ዘሪሁን
ብርሃኑ ዘሪሁን ከኢትዮጵያውያን ደራሲያንና አንጋፋ እውቅ ጋዜጠኞች አንዱ ነው። በደርግ ዘመን እስርና እንግልት የተፈራረቁበት፣ መራራውን የዘመኑን ሥርዓትና ሳንሱር የታገለ ጀግና ነበር። ብርሃኑ ከአሥር በላይ መጻሕፍትን ጽፏል። ከነዚያም መሀል ታዋቂዎቹ ታሪካዊ ልብ ወለዶች፣ «የታንጕት ምስጢር»  «ማዕበል ያብዮት ዋዜማ፣ መባቻና ማግስት»፣ የቴዎድሮስ እምባ፣ ጨረቃ ስትወጣ፣ አማኑዔል ደርሶ መልስ፣ ይገኙበታል። ባልቻ አባነፍሶ፣ ጣጠኛው ተዋንያንና ሌሎችንም ድንቅ ተውኔቶችንም ደርሶ አልፏል።
ለፈሪ ምድር አይበቃውም
ለፈሪ ምድር አይበቃውም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሺህ ቢታለብ አንድ በገሌ አለች ድመት
ሺህ ቢታለብ አንድ በገሌ አለች ድመት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ወንድ ልጅ እና ቢላዋ ጮማ ይወዳሉ
ወንድ ልጅ እና ቢላዋ ጮማ ይወዳሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወንድ ልጅ እና ቢላዋ ጮማ ይወዳሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ወንድ ባለ በእለት ሴት ባለች በዓመት
ወንድ ባለ በእለት ሴት ባለች በዓመት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወንድ ባለ በእለት ሴት ባለች በዓመት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሀሜተኛ ያፍራል ሀስተኛ ይረታል
ሀሜተኛ ያፍራል ሀስተኛ ይረታል' የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
- ሀሜቱ ዞሮ ስለሚመጣ ሃፍረት ውስጥ ይገባል....ውሸታምም ውሸቱ ስለሚወጣ በነገር ይረታል።
ለፈሪ ሜዳ አይነሱም
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሀሜተኛ ያፍራል ሀስተኛ ይረታል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ጥቅምት ፳፭
ጥቅምት ፳፭ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፶፭ኛ ቀን ነው። ከዚህ ቀን በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፫፻፲፩ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፲ ቀናት ይቀራሉ።
ዋቢ ምንጮች
http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/4
http://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/20081104.html
ለፈሪ ይበቃል ፍርፋሪ
ለፈሪ ይበቃል ፍርፋሪ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ጥቅምት ፳፭
ዋቢ ምንጮች
http://www.history.co.uk/this-day-in-history/November/04/also.html
መደብ:ዕለታት
ለፈሪ ይበቃል ፍርፋሪ
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ወንድ እንደያዙት ነው
ወንድ እንደያዙት ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ወንድ እንደያዙት ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኸርማን መልቪል
thumb|right
ኸርማን መልቪል የአሜሪካ ጸሓፊ ነበር።
መደብ:የአሜሪካ ጸሓፊዎች
1986
መደብ:አመታት
«የሰብዓዊ መብት አቀፋዊ መግለጽ»
thumb|250px|Eleanor Roosevelt & የሰብዓዊ መብት አቀፋዊ መግለጽ (1949) ስለሰብአዊ መብቶች ለማስተማር የሚረዱ አንዳንድ ዘዴዎች።
በዩኔስኮ ተዘጋጅቶ በኢትዮጵያ ብሄራዊ ኮሚሽን ተተረጎመ
አንቀጽ፡፳፪፤
እያንዳንዱ፡ ሰው፡ የኀብረ፡ ሰብ፡ አባል፡ እንደመሆኑ፡ በኀብረ፡ ሰብ፡ ደህንነቱ፡ እንዲጠበቅ፡ መብት፡ አለው። እንዲሁም፡ በብሔራዊ፡ ጥረትና፡ በኢንተርናሽናል፡ መተባበር፡ አማካይነትና፡ በእያንዳንዱ፡ መንግስት፡ ድርጅትም፡ የሀብት፡ ምንጮች፡ መሰረት፡ ለክብሩና፡ ለሰብዓዊ፡ አቅሙ፡ ነጻ፡ እድገት፡ የግድ፡ አስፈላጊ፡ የሆኑት፡ የኤኮኖሚ፡ የማኀበራዊ፡ ኑሮና፡ የባህል፡ መብቶች፡ በተግባር፡ እንዲገለጹለት፡ መብት፡ አለው።
አንቀጽ፡፳፫፤
፩/፡ እያንዳንዱ፡ ሰው፡ የመሥራት፡ የሥራ፡ ነጻ፡ ምርጫና፡ ለሥራም፡ ትክክለኛና፡ ተስማሚ፡ የአሠራር፡ ሁኔታዎችና፡ ሥራም፡ እንዳያጣ፡ መብት፡ አለው።
፪/፡ እያንዳንዱ፡ ሰው፡ያላንዳች፡ ልዩነት፡ ማድረግ፡ ለአንድ፡ ዓይነት፡ ሥራ፡ እኩል፡ የሆነ፡ ደመወዝ፡ የማግኘት፡ መብት፡ አለው።
፫/፡ በሥራ፡ ላይ፡ ያለ፡ ሰው፡ ለእራሱና፡ ለቤተሰቡ፡ ለሰብዓዊ፡ ክብር፡ ተገቢ፡ የሆነ፡ ኑሮን፡ የሚያስገኝለትና፡ ካስፈለገም፡ በሌሎች፡ የኀብረሰብ፡ ደህንነት፡ መጠበቂያ፡ ዘዴዎች፡ የተደገፈ፡ ትክክለኛና፡ ተስማሚ፡ ዋጋውን፡ የማግኘት፡ መብት፡ አለው።
፬/፡ እያንዳንዱ፡ ሰው፡ ጥቅሞቹን፡ ለማስከበር፡ የሙያ፡ ማኀበሮችን፡ ለማቋቋምና፡ ማኀበርተኛ፡ ለመሆን፡ መብት፡ አለው።
አንቀጽ፡፳፬፤
እያንዳንዱ፡ ሰው፡ የዕረፍትና፡ የመዝናናት፡ እንዲሁም፡ በአግባብ፡ የተወሰኑ፡ የሥራ፡ ሰዓቶች፡ እንዲኖሩትና፡ በየጊዜው፡ የዕረፍት፡ ጊዜያትን፡ ከደመወዝ፡ ጋር፡ የማግኘት፡ መብት፡ አለው።
አንቀጽ፡፳፭፤
፩/፡ እያንዳንዱ፡ ሰው፡ ለእራሱና፡ ለቤተሰቡ፡ ጤንነትና፡ ደህንነት፡ ምግብ፣ ልብስ፣ ቤትና፡ ሕክምና፡ አስፈላጊ፡ የማኀበራዊ፡ ኑሮ፡ አገልግሎቶችም፡ ጭምር፡ የሚበቃ፡ የኑሮ፡ ደረጃ፡ ለማግኘት፡ መብት፡ አለው። ሥራ፡ ሳይቀጠር፡ ቢቀር፡ ቢታመም፡ ለመሥራት፡ ባይችል፡ ባል፡ ወይም፡ ሚስት፡ ቢሞት፡ ቢያረጅ፡ ወይም፡ ከቁጥጥሩ፡ ውጭ፡ በሆኑ፡ ምክንያቶች፡ መሰናከል፡ ቢገጥመው፡ ደህንነቱ፡ እንዲጠበቅለት፡ መብት፡ አለው።
፪/፡ ወላድነትና፡ ሕጻንነት፡ ልዩ፡ ጥንቃቄና፡ እርዳታ፡ የማግኘት፡ መብት፡ አላቸው፤ በጋብቻ፡ ወይም፡ ያለጋብቻ፡ የሚወለዱ፡ ሕጻናትም፡ የተመሳሳይ፡ የደህንነታቸው፡ መጠበቅ፡ መብት፡ አላቸው።
አንቀጽ፡፳፮፤
፩/፡ እያንዳንዱ፡ ሰው፡ የመማር፡ መብት፡ አለው። ትምህርት፡ ቢያንስ፡ ቢያንስ፡ በአንደኛ፡ ደረጃና፡ መሰረታዊ፡ ደረጃዎች፡ በነጻ፡ ሊሆን፡ ይገባል። የአንደኛ፡ ደረጃ፡ ትምህርት፡ መማር፡ ግዴታ፡ ነው። የቴክኒክና፡ የልዩ፡ ልዩ፡ ሙያ፡ ትምህርት፡ በጠቅላላው፡ የከፍተኛ፡ ደረጃ፡ ደግሞ፡ በችሎታ፡ መሠረት፡ ለሁሉም፡ እኩል፡ መሰጠት፡ አለበት።
፪/፡ ትምህርት፡ ለእያንዳንዱ፡ ሰው፡ ሁኔታ፡ ማሻሻያና፡ ለሰብዓዊ፡ መብቶችም፡ መሠረታዊ፡ ነጻነቶች፡ ክብር፡ ማዳበርያ፡ የሚውል፡ መሆን፡ አለበት። እንዲሁም፡ የተለያየ፡ ዘር፡ ወይም፡ ሃይማኖት፡ ባሏቸው፡ ሕዝቦች፡ መካከል፡ ሁሉ፡ መግባባትን፡ ተቻችሎ፡ የመኖርንና፡ የመተባበርን፡ መንፈስ፡ የሚያጠነክርና፡ የተባበሩት፡ መንግሥታት፡ ድርጅት፡ ሰላምን፡ ለመጠበቅ፡ የሚፈጽማቸው፡ ተግባሮች፡ እንዲስፋፋ፡ የሚያበረታቱ፡ መሆን፡ አለበት።
፫/፡ ወላጆች፡ ለልጆቻቸው፡ ለመስጠት፡ የሚፈልጉትን፡ ትምህርት፡ ለመምረጥ፡ የቅድሚያ፡ መብት፡ አላችው።፡
አንቀጽ፡፳፯፤
፩/፡ እያንዳንዱ፡ ሰው፡ በኀብረ፡ ሰቡ፡ የባህል፡ ኑሮ፡ በነጻ፡ መካፈልና፡ በኪነ፡ ጥበብ፡ ለመጠቀም፡ በሳይንስ፡ እርምጃና፡ በጥቅሞቹም፡ ለመሳተፍ፡ መብት፡ አለው።
፪/፡ እያንዳንዱ፡ ሰው፡ ከደረሰው፡ ማንኛውም፡ የሳይንስ፡ የድርሰትና፡ የኪነ፡ ጥበብ፡ ሥራ፡ የሚያገኘው፡ የሞራሉንና፡ የሃብት፡ ጥቅሞች፡ እንዲከበሩለት፡ መብት፡ አለው።
አንቀጽ፡፳፰፤
እያንዳንዱ፡ ሰው፡ በዚህ፡ ውሳን፡ ውስጥ፡ የተዘረዘሩት፡ መብቶችና፡ ነጻነቶች፡ በሙሉ፡ በተግባር፡ እንዲውሉ፡ ለሚደረግባቸው፡ የኀብረሰብና፡ የኢንተርናሽናል፡ ሥርዓት፡ የመጠቀም፡ መብት፡ አለው።
አንቀጽ፡፳፱፤
፪/፡ እያንዳንዱ፡ ሰው፡ በመብቶቹ፡ በነጻነቶቹ፡ በሚጠቀምበት፡ ጊዜ፡ የሚታገደው፡ የሌሎችን፡ መብቶችና፡ ነጻነቶች፡ በሚገባ፡ ለማሰከበር፡ ብቻ፡ በተደነገጉ፡ ሕጎችና፡ የግብረ፡ ገብነትን፡ የጠቅላላውን፡ ሕዝብ፡ ፀጥታና፡ ደህንነት፡ በዴሞክራቲክ፡ ማኀበራዊ፡ ኑሮ፡ ትክክለኛ፡ የሆነው፡ ተፈላጊ፡ ጉዳይ፡ ለማርካት፡ በተወሰነው፡ ብቻ፡ ነው።
፫/፡ እነዚህ፡ መብቶችና፡ ነፃነቶች፡ በማንኛውም፡ ሁኔታ፡ የተባበሩት፡ መንግሥታት፡ ድርጅት፡ መሰረት፡ ዓላማዎች፡ ተቃራኒ፡ በሆነ፡ መንገድ፡ ሊፈጸሙ፡ አይገባቸውም።
አንቀጽ፡፴፤
መደብ:የፖለቲካ ጥናት
ለፈሪ ስጠው ፍርፋሪ
ለፈሪ ስጠው ፍርፋሪ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ጉልባን
ጉልባን ከባቄላ ክክ፣ ከስንዴ ወይንም ከተፈተገ ገብስ ጋር አንድ ላይ ተቀቅሎ የሚዘጋጅና የጸሎተ ሐሙስ ዕለት የሚበላ ንፍሮ ነው። በጸሎተ ሐሙስ በቤት ውስጥ ከሚፈጸሙ ተግባራት አንዱ ጉልባን ማዘጋጀት ነው። ጉልባን እስራኤላውያን ከግብጽ ባርነት ሲወጡ በችኮላ መጓዛቸውን የምናስታውስበት ከእስራኤላውያን የመጣ ትውፊታዊ ሥርዓት ነው። በአገራችን ኢትዮጵያ አብዛኞቹ የትውፊት ክንዋኔዎች የብሉይ ኪዳን መነሻ ስላላቸው ይህ ሥርዓት ዛሬም በኢትዮጵያውያን ምእመናን ዘንድ ይከበራል።፡ ጉልባን እስራኤላውያን ከባርነት በወጡ ጊዜ አቡክተው፣ ጋግረው መብላት አለመቻላቸውን ያስታውሰናል። በወቅቱ ያልቦካውን ሊጥ እየጋገሩ ቂጣ መመገብ፤ ንፍሮ ቀቅለው ስንቅ መያዝ የመንገድ ተግባራቸው ነበርና። ይህን ታሪክ ለማሰብም በሰሙነ ሕማማት በተለይም በጸሎተ ሐሙስ ቂጣና ጉልባን ይዘጋጃል። በጸሎተ ሐሙስ የሚዘጋጀው ጉልባንና ቂጣ ጨው በዛ ተደርጎ ይጨመርበታል። ይኸውም ጨው ውኃ እንደሚያስጠማ ዅሉ፣ ጌታችንም በመከራው ወቅት ውኃ መጠማቱን ለማስታወስ ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ አበሳሰል
ለፈሪ ስጠው ፍርፋሪ
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ስራ ከመፍታት ምርጫ መወዳደር
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
እዝራ ፓውንድ
እዝራ ፓውንድ የአሜሪካ ጸሐፊ ነበር።
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
ሀይሌም ሲያይል ጀንበር ስተወጣ፤
የትላንቱ ህልሜ ምክንያት ሳጣ፤
ጨረቃ ሌሊቱን ስትጋዋዝ፤
አንቺ ጨረቃ የኔ መቅረዝ፤
በምድር ስኖር በሀዘን ስተክዝ፤
በሰማይ ሰሌዳ እደፃፈው፤
ማለዳ ፀሀይ ስታለመልመው፤
ወርቅ ከአፈር ማቅ ነው የተሰራው፤
የውቅያኖስ ሞገድ ማለት፤
ኒኬል
thumb thumb|ኒኬል
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
እነዲህ አይደለም ወይ ሽንፈት፤
ኒኬል
ኒኬል(Nickel) የንጥረ ነገሮች ሠንጠረዥ ውስጥ ኬሚካዊ ውክሉ Ni ነው። አቶማዊ ቁጥሩም 28 ነው።
ጨረቃ ብረሃን መቅረዝ..
ፍቅር ደግሶ አነባ አለም፤
ማነው ተረኛ የሚቀዳደም፤
አዮዋ
thumb|300px
አዮዋ ከአሜሪካ 50 ክፍላገራት 1ዱ ነው።
መደብ:የአሜሪካ ክፍላገራት
የዝሆን አስተኔ
የዝሆን አስተኔ (Elephantidae) በክፍለመደብ Proboscidea («ባለ ኩምቢዎች») ውስጥ የሆነ አስተኔ ነው። ከአሁኑ ዝሆን ጭምር አንዳንድ በጥንት የጠፉት ነባር ዝርያዎች በተለይም Mammoth ማሞጥ ወይም ቀንደ መሬት በዝሆን አስተኔ ውስጥ ተመድበዋል።
መደብ:የዱር አራዊት
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
thumb|right ስብሐት (ስብሐት ለአብ) ገብረ እግዚአብሔር (ሚያዝያ 27 [1928]ዓ.ም. - ሰኞ፣ ቀን [ትግራይ] ጠቅላይ ግዛት፣ አድዋ አውራጃ፣ እርባ ገረድ በተባለች መንደር ከአባቱ ከቄስ ገብረ እግዚአብሔር ዮሐንስ እና ከወይዘሮ መአዛ ወልደ መድኅን ተወለደ። ትምህርቱን በስዊድን ሚሲዮን፣ እንዲሁም በአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ተከታትሎ በትምህርት አስተዳደር የመጀመሪያ ዲግሪውን ተቀብሏል። በአስፋ ወሰን ትምህርት ቤት በእንግሊዝኛ መምህርነት ለ2 ዓመት አገልግሏል። በመቀጠልም ከየተባበሩት መንግሥታት የትምህርት፤ ሳየንስ እና የባህል ድርጅት (ዩኔስኮ) ባገኘው የትምህርት እድል አማካይነት ወደ ፈረንሳይ (ኤክስ አን ፕሮቫንስ) በመሄድ ከ1962-1964 ቆይቷል። የሄደበትን ትምህርት አጠናቆ ምስክር ወረቀት ባይቀበልም ቆይታው ከአውሮፓ ባህል እና ስነ-ጽሁፍ እንዲተዋወቅ በጣም እንደረዳው ይናገራል። ወደ ፈረንሳይኛ «Les Nuits d'Addis-Abeba» ተብሎ በፍራንሲስ ፋልሴቶ የተተረጎመውን የልብ-ወለድ ድርስቱን «ሌቱም አይነጋልኝ»ን ብዙውን ለመጻፍ የበቃው እዚያው በፈረንሳይ እንደሆነም ይናገራል። ይኸው ድርሰቱም ወደ ፈረንሳይኛ ቋንቋ የተተረጎመ የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ልብ-ወለድ ነው። thumb|left|280px ስብሐት ወደ አዲስ አበባ ከተመለሰ በኋላ በመነን መጽሄት የዝግጅት ክፍል ውስጥ ሰርቷል። በ1966 ዓ.ም. ወታደራዊው ደርግ ስልጣን ከያዘ በኋላ ኩራዝ አሳታሚ ድርጅት ሲቋቋም በአርታኢነት ተቀጥሮ ሰርቷል። በመንግሥት ትእዛዝም ከሌሎች ሰዎች ጋር በመሆን የካርል ማርክስ ሥራ የሆነውን ካፒታልን (Das Capital) ከእንግሊዝኛ ወደ አማርኛ በመመለስ ሥራ ላይ ተሳትፏል።
ብዙዎቹ የስብሐት ሥራዎች በተጻፉበት ጊዜ ለመታተም ባይታደሉም ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ግን የህትመትን ብርሃን ለማየት በቅተዋል። ጽሁፎቹ ረዘም ላለ ጊዜ ሳይታተሙ ለመቆየታቸው ዋነኛው ምክንያቱ ስብሐት በመጽሐፉ የሚጠቀማቸው ቃላት ብዙዎቹ በኢትዮጵያ ባህል ያደገ አንባቢን አይን የሚያስፈጥጡ፣ ጆሮ የሚያስይዙ በመሆናቸው ነው። በገበያ ላይ በቅርብ የወጡት ድርሰቶቹ ከመጀመሪያ ቅጂያቸው ብዙ ለውጥ እና የአርትኦት ሥራ የተደረገባቸው እንደሆኑ ይነገራል። ስለዚሁ ጉዳይ ለአዲስ ላይቭ በሰጠው ቃለመጠይቅ ላይ ሲናገር «በጨለማ ያልተደረገውን ነገር አንድም የጻፍኩት የለም... ያለውን እንዳለ ነው የምጽፈው» ብሏል። ይህንኑም ከኤሚል ዞላ የአጻጻፍ ዘይቤ የወሰደው እንደሆነ ይናገራል።
ስብሐት ገብረእግዚአብሔር ደራሲ፣ አርታኢ፣ ጋዜጠኛ ብቻ አይደለም - የልብ-ወለድ ድርሰት ገጸባህርይም ነው። ደራሲው የተሰኘው የበአሉ ግርማ ልብ-ወለድ በስብሐት ህይወት ላይ ተመስርቶ የተጻፈ ነው። ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር የ2 ወንዶች እና የ3 ሴቶች አባት ሲሆን በአዲስ አበባ ከተማ ነዋሪ ነው።
ድርሰቶች
አምስት ስድስት ሰባት እና ሌሎችም ታሪኰች
ትኩሳት
መራዊ (ወረዳ)
መራዊ በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ ነው።
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
ድርሰቶች
7ኛው መልአክ
መራዊ (ወረዳ)
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ: መራዊ (ወረዳ)
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
ድርሰቶች
ሌቱም አይነጋልኝ
የፍቅር ሻማዎች
ህብስት
ህብስት ኢትዮጵያ ውስጥ የሚሰራ የምግብ አይነት ሲሆን፣ የሚሰራውም ከእንጀራ ነው።
ስብሐት ገብረ እግዚአብሔር
ድርሰቶች
ስምንተኛው ጋጋታ
ህብስት
አዘገጃጀት
ህብስት ወይም ሙልሙል ገደድ ብሎ እንደተሰራው የጦር ሠራዊት ባርኔጣ ቅርጽ ያለው ለልጆች የቡሄ በአል ጊዜ እሆያያ ሆዬ ሲሉ የሚስጥ በጣም የሚጣፍጥ ትናንሽ ዳቦ ሲሆን አገጋገሩ ከድፎ ዳቦ አይለይም የሚስራውም ከስንዴ ዱቀት ነው።
መደብ: የኢትዮጵያ ዳቦ አይነቶች
ስራ ከምፈታ ልጄን ላፋታ
ስራ ከምፈታ ልጄን ላፋታ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የዶሮ ጉንፋን
የዶሮ ጉንፋን ወይም ኤቭያን ፍሉ (Avian Flu) ኢትዮጵያን እንደ ማንኛውም ኣገር ያሰጋታል። ይህ የወፍ ኢንፍሉኤንዛ ወይም የዶሮ ጉንፋን እያጠቃ ያለው ኣንዳንድ የሩቅ ምሥራቅ እስያ ኣገሮችን ቢሆንም ወደ ኤውሮፓና ኣፍሪቃ መስፋፋት ጀምሯል። እስካሁን (፳፻ ዓ.ም.) በሽታው የገደላቸው ሰዎች ብዛት ከ300 ያነሱ ሲሆን በሽታውን ለመቆጣጠር ከ150 ሚሊዮን ዶሮዎች በላይ ተፈጅተዋል።
ሃሰኩራ ጹነናጋ
thumb|250px|በ1607 በሮማ ሲጎበኙ የተድረገው የሃሰኩራ ስእል ሃሰኩራ ሮኩኤሞን ጹነናጋ (支倉六右衛門常長, 1563–1614 ዓ.ም.) ጃፓናዊ ሳሙራይ (መኮንን) እና የሰንዳይ ዳይምዮ (ገዥ) የዳተ ማሳሙነ ሎሌ ነበሩ። ከ1605 ዓ.ም. እስከ 1612 ዓ.ም. ድረስ ወደ ሜክሲኮ፣ እስፓንያ፣ ፈረንሳይ እና ጣልያን አገሮች አምባሳደር ሆነው ይፋዊ ጉብኝት አደረጉ። ከማንም በፊት ወደ አሜሪካ አህጉር የተላኩት የጃፓን መንግሥት ልዩ ተወካይ እሳቸው ነበሩ። ከዚያ በላይ የርሳቸው ተልዕኮ በታሪክ መዝገብ የሚታወቀው መጀመርያው ጃፓናዊ-ፈረንሳያዊ ግንኙነት ሆኗል።
ስለ ልጅነታቸው ብዙ ባይታወቅም፣ በታይኮ (እንደራሴ) ሂደዮሺ በኮርያ ላይ በተደረገው ወረራ ጊዜ በ1584 እና በ1589 ዓ.ም. ዘመቻዎች ልምድ ያለው ሳሙራይ ሆነው እንደ ተሳተፉ ይታወቃል።
በ16ኛው ምዕተ ዓመት ከተካሄደው አንድሬስ ዴ ኡርዳኔታ ጉዞ ጀምረው እስፓንያውያን በፊሊፒንስ የያዙትን መሬት መሠረት አድርገው በሜክሲኮና በቻይና መካከል ፓሲፊክ ውቅያኖስን ይሻገሩ ነበር። በ1563 ዓ.ም. ማኒላ ለምሥራቅ እስያ ሁሉ መሠረታቸው ሆነላቸውና።
የስፓንያ መርከቦች አንዳንዴ በመውጅ ትይዘው በጃፓን ዳር ላይ ሲሰበሩ በዚህ አጋጣሚ ግንኙነት ከአገሩ መጣ። እስፓንያውያን የክርስትናን ሃይማኖት ወደ ጃፓን ለማስፋፋት ፈልገው ነበር። ነገር ግን ተፅእኖ ወደ ጃፓን ለመዘርጋት የተደረገው ጥረት ከ"ኢየሱሳውያን" ወገን ብርቱ ተቃውሞ አገኘ፤ እነኚህ ወንጌሉን በአገሩ ውስጥ በ1541 ዓ.ም. ስብከት ጀምረው ነበርና። ከዚያ በላይ ፖርቱጊዞችና ሆላንዶች ከጃፓን ጋር ስለነበራቸው መገበያየት ከስፓንያ ምንም ውድድር ለማየት አልወደዱም ነበር።
በ1601 የስፓንያ ታላቅ መርከብ ሳን ፍራንሲስኮ ከማኒላ ወደ ሜክሲኮ ሲሄድ መውጅ አጋጥሞት በጃፓን ጠረፍ ላይ በቶክዮ ዙሪያ በቺቦ ሲጠፋ መርከበኞቹ በኗሪዎች አማካይነት ድነው ስላምታ ይሰጡና የመርከቡ አለቃ ሮድሪጐ ደ ቪቨሮ ከሾጉን (ደጃዝማች) ቶኩጋዋ ኢኤያሱ ጋራ ተገናኙ።