cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tadbaba Maryam
የምስረታ ታሪክ
ርዕስ አድባራት ወገዳማት ተድባበ ማርያም በብሉይ ኪዳን ስለመመስረቷ ምስክር የሚሆኑ አንዳንድ የኦሪት ሥረዓቶች ሲከናወኑ ይስተዋላሉ ታቦታቱ በበሚነግሱበት ወቅት በምስራቅ ያሉ ምዕመናን ነዋያተ ቅዱሳቱን ይዘው በምዕራብ ካህናት ተሰልፈው በሰሜን ያሉ ምዕመናን መጋረጃን ይዘው በደቡብ ያሉ ምዕመናን ጎራዴውንና ካሰማውን ይዘው መንቀሳቀሳቸው በኦሪት ዚሁልቁ ፪፣፫-፬ ያለውን የኦሪት ሥርዓት ያመለክታል።
አጼ ይኩኖ አምላክ  በ13ኛው ክ/ዘ ቤተመንግስታቸውን በታቦር ተራራ አድርገው በብሉይ ዘመን የፍርድ መስጫ የነበረውን አደባባይ (ጉላቴ) እንዳሉት ይነገራል። በተራራው በስተቀኝ በኩል በሚገኘው በዚህ አደባባይ በ1270 አጼ ይኩኖ አምላክ  የአማርኛ ቋንቋን ብሄራዊ ቋንቋ እንዲሆን አውጀውበታል። በተጨማሪም በተጋር ተራራ ዮሐንስ ገብላዊ የቅኔ መድብል ያዘጋጁበት ብሉያተ ካህናት የተናገሩበት ጽዋተ ዜማ የተዘመረበት ቦታ ነው። የአፄ ይኩኖ አምላክ ቤተ-መንግስት ፍርስራሽ ይገኝበታል ተብሎ የሚታመነዉ በታቦር ተራራ ነው።
ህንጻ ቤተክርስቲያን
ተድባበ ማርያም ስትመሰረት በኦሪት ዘመን በነበረው ስርዓተ አምልኮተ ስለነበር አመሰራረቷ እንደ ቤተመቅደስ (ምኩራብ፣ አድባር) ነበር። በገድለ ገላውዲዎስ ላይ እንደተመለከተው ግን፣ ለዘመናት በድንኳን ውስጥ እንደነበረች ተገልጿል። የኋላ ኋላ በዘመነ ሃዲስ የክርስትና መስፋፋትን ተከትሎ ህንጻ ቤተክርስቲያን ተሰርቶላታል። የተድባበ ማርያምን የመጀመሪያ ህንጻ ቤተ ክርስቲያን ያሰሩት አጼ ገላውድዎስ ናቸው። በስማቸውም ጽላት ተቀርጾለቸው በየአመቱ ግንቦት 2 እየተከበረ ይገኛል። ህንጻ ቤተክርስቲያኑ በየዘመናቱ በተነሱ ነገስታት ሲሰራና ሲፈርስ ኖሮ አሁን ያለውና ከነሞገሱ የሚታየው ህንጻ ዘጠነኛው ህንጻ ሲሆን የተሰራው በንጉሥ ሚካኤል ነው፡፡ የሳር ጣሪያዋ ደግሞ በ1955 ዓ.ም. በእቴጌ መነን መልካም ፍቃድና ገንዘብ ቆርቆሮ እንዲለብስ ተደርጓል፡፡
አጼ ገላውድዎስ አባታቸውን አጼ ልብነ ድንግልን ተክተው አገራችን ኢትዮጵያ ከ1533 አስከ 1551 ዓ.ም ድረስ ለ19 አመታት አስተዳድረዋል ፡፡ አጼ ገላውድዎስ በልዩ ልዩ ስፍራዎች ከግራኝ አህመድ ጋር ጦርነት አካሂደዋል፡፡ በመጨረሻም አጼ ገላውድዎስ የተድባበ ማርያምን ጽላት በመያዝ ዘምተው በ1535 ዓ.ም በበጌምድር ግዛት ግራኝን ድል አድርገው አሸንፈዋል፡፡ ጽላቷን ይዘው ከአጼ ገላውዴዎስ ጎን የተሰለፉት በወቅቱ የተድባበ ማርያም ፓትርያርክ የነበሩት አባ ዮሐንስ ናቸው። ከዚያም አጼ ገላውድዎስ ዋና ከተማቸውን ተድባበ ማርያም ካስማ ከተባለ ቦታ ላይ አደረጉ፡፡ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ተድባበ ማርያም በአካባቢው ህብረተሰብ ‹‹የግራኝ እመቤት›› እየተባለች ትጠራለች፡፡
ቤተክርስቲያኑ አራት በሮች (> 3 ሜትር ቁመት) እና 32 መስኮቶች (> 2 ሜትር ቁመት) በውጭ በኩል ክብ ክብ ነው። በንድፍ ፣ ቤተክርስቲያኑ በሦስት ክፍሎች በተሰበሰቡ ክበቦች ተደራጅቷል። በማዕከሉ ውስጥ ያለው አብዛኛው ክፍል ውስጠ ቅድስት (ቅድስተ ቅዱሳን) እና ዲያሜትር 24 ሜትር ያህል ነው። ታቦቱ በግልጽ ድንኳን ውስጥ (ድንኳን) ውስጥ እንደሚቀመጥ የታመነበት ይህ ነው። አሁን ባለችበት ሁኔታ ፣ ቤተክርስቲያኑ በአጠቃላይ ወደ 34 ሜትር ዲያሜትር ትለካለች።
ሥርዓተ በዓላት
በዘመነ አራት የቂጣ በዓል የአይሁድ ፋሲካ ይከበር ነበር፡፡ በዘመነ አብረሃ ወአጽብሃ ተድባበ ማርያምን አንጽው ካበቁ በኋላ ጥር 21 ቀን በአሏን ለማክበር ደንግገው ነበር፡፡ ይህም የበአል አከባበር እስከ ዐፄ ገላውዴዎስ ከቆየ በኋላ ዐፄ ገላውዴዎስ ግራኝ አህመድን ድል አድርጎ ሲመለስ ግንቦት ፩ ቀን ተድባበ ማርያም በመግባቱ የገባሁት በልደቷ እለቱ የእመቤታችን ልደቷ ነው በማለት የልደታን ጽላት አሰገብቶ የተድባበ ማርያምን በአል ግንቦት ፩ ቀን እንዲሆን አዋጅ አስነገረ፡፡ ከዚያን ዘመን ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ ግንቦት አንድ ቀን በደማቆ ሁኔታ ይከበራል፡፡ በማግስቱ ግንቦት ሁለት የገላውዴዎስ ልደት በመሆን ተከብሮ ይውላል፡፡
ከክብረ በአሏ በተጨማሪ ከዓመት እስከ ዓመት ሰብሀተ ነግህና ሠዓታት ቅዳሴና መዓልት ሰዓታት አይቋረጥባትም፡፡ አሁን በሌላው ደብር ዓመት እስከ ዓመት ይቀድስ ነበር፣ ሰብሀተ ነግህ ይቆምበት ነበር ተብሎ ይነገርበታል እንጀ ሲሆን አይታይም ተድባበ ማርያም ግን እስከ አሁን ድረስ ቅደዳሴና ስብሐተ ነግህ ሰዓታትና መዓልት ሰዓታት ዓመት እስከ ዓመት አይቋረጥም፡፡ ዋዜማው ከጧቱ ሦስት ሰአት ተጀምሮ ከቀኑ አስር ሰአት ያልቃል ማህሌቱ ማታ ሁለት ሰአት ተጀምሮ እስከ ቅዳሴ መግቢያ ይቀጥላል በማህሌት ሰርዓቱ ላይ የሚቆመው እንደሌላ ቦታ መልክዓ ማርያም ሳይሆን የራሷ ሌቃውንት የደረሱት መልከዓ ልደታ ነው፡፡ ለአብነት ያህል ሰላም ለህንብርትኪ ዘአርያሁ ሰሌዳ ወለ ማህጸንኪ ቤቴል ማህደረ ክርስቶስ እንግዳ በእንቲአኪ ይብሉ ማርያም ሠራዊተ ንጉስ ይሁዳ ዳዊት ዘመዳ ኤያቄም ወለዳ ኤያቄም ወለዳ ዳዊት ዘመዳ፡፡ እያሉ የራሷን ድርሰት ይቆማሉ ፡፡ ይህም በሌላ ቦታ አይባልም፡፡
ሊቀ ካህኑ ሁል ጊዜ የአይሁድ ዘሮች እንደሆኑ ከታመነ ከካህናት ክፍል ጎሳዎች ይመረጣሉ። በተጨማሪም ፣ ዲያቆኖች ፣ ዕድሜያቸው ከ 9 ዓመት በታች ብቻ ፣ አገልግሎት እንዲሰጡ ይፈቀድላቸዋል። በቤተክርስቲያኑ ውስጥ ጥቅም ላይ የዋሉት አብዛኛዎቹ ቅርሶች እና መገልገያዎች ዕጣን ማቃጠያ (ማጣሪያ በሰንሰለት) ጨምሮ ከንፁህ ወርቅ የተሠሩ ናቸው። ወደ ቅድስተ ቅዱሳን በሚገቡበት ጊዜ ረዳቶች በአደጋ ጊዜ የሊቀ ካህናቱን አካል በደህና ከውስጣዊው ቅድስት ውስጥ እንዲወጡ ለማድረግ ከሊቀ ካህኑ ጋር ታስሯል። የኢ / ኦ / ተ / ቤ / ክ 3 ኛ ፓትርያርክ አቡነ ታክላ ሃይማኖት ወደ ቅድስተ ቅዱሳን ለመግባት ሞክረው በገመድ ተጎትተው ቢወጡም ከአንድ ዓመት በኋላ በ 1988 ዓ.ም.
በዓመታዊ በዓላት ወቅት በታቦቱ ፊት የመጥፎ አደጋን ተከትሎ መሬቱን ስለወረረ ወረርሽኝ አንድ ታሪክ ይነገራል። በኋላ የአገሩ ሰዎችም በእብጠት እና በበሽታ ተሠቃዩ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ታቦቱ ከድንኳኑ ውጭ ተሸክሞ ወይም በጉባኤ ወቅት ለሕዝቡ ታይቷል።
የቅርስ ክምችት
ተድባበ ማርያም እድሜ ጠገብና አያሌ ታሪክ ያስተናገደች እጅግ ጥንታዊ መካነ ቅርስ ናት፡፡ የሚታዩና፣ የማይታዩ፤ ብሎም የተሰወሩና፣ ያልተነገሩ አያሌ ድንቅ የኢትዮጵያ ታሪኮችና ቅርሶችን ጠብቃ ዘመን ያሻገረች ህያው ሙዚየም ናት፡፡ ነገሥታት ዘውዳቸውን አውልቀው የሰጧት፣ ካባቸውን የደረቡላት፣ ደስታቸውን በድንቅ ስጦታዎቻቸው የገለጹላት ስፍራ ናት፡፡ አፄ ገላውደወስ፣ አፄ ዘርአያእቆብ፣ አፄ በዕደማርያም፣ አፄ እስክንድርና፣ ንጉስ ሚካኤልና ሌሎች ነገስታትም ልብሰ መንግስታቸውን፣ እንቁ፣ አልማዝ፣ ወርቅ፣ ብርና፣ ሌሎች የከበሩ ማእድናትንም ለቤተክርስትያኗ አበርክተዋል። ተድባበ ማርያም እጅግ ብዙ ውድ ሀብቶች አሏት ፣ አንዳንዶቹም ከድሮው መጽሐፍ ቅዱስ (ኦሪት) ጀምሮ ናቸው። ክምችቶቹ አሁን በአብያተ ክርስቲያናት ግቢ ውስጥ ባለው ሙዚየም ውስጥ ይታያሉ።
እጅግ ልዩ ከሆኑት ቅርሶች መካከልም የበግ ምስልና የተቁለመለመ የበግ ቀንድ ያለበት መስቀል በዚያ ይገኛል፡፡ የዚህ መስቀል ብርሀን የሚያስገርምና ዓይንን የሚያንፀባርቅ ሲሆን ከምን አይነት ማእድን እንደተሰራ አይታወቅም፡፡ ከጥንታዊያን ነገስታትም መካከል ዐፄ ካሌብ ወደ ደቡብ አረቢያ የናግራንን ክርስቲያኖች ለመርዳት ሲዘምቱ ፓትርያርክ ዘሙሴ እሱም የኦየሩሳሌምን ገዳም ያቀናና በመጨረሻም በአባ ጴንጠሌዎን ገዳም ገብቶ ያረፈ አባት ጋር ዘምተው ድል አድርገው ሲመለሱ ይዘው የሄዱትን ጋሻ በስዕለት ለተድባባ ማርያም አስገብተውት በቦታው ይገኛል፡፡ እንዲሁም የእብራይጥ ሲኖዶስና የአረማይክ ቅዳሴ እግዚእ በቦታው ላይ ይገኛል፡፡ በዚህ ገዳም ከ1000 ያላነሱ የብራና ጥንታዊያን መጸህፍት ይገኛሉ እነዚህም መጻህፍት ክፊሎቹ በጥንታዊት የአክሱም ዘመን መንግስት የተጻፈ ሲሆኑ ሌሎቹ ደግም በመካከለኛ ዘመን የተጻፉ ናቸው፡፡
ተድባበ ማርያም ለትውልድ ካቆየቻቸው ቅርሶች መካከልም የሚታዩትና የሚዳሰሱት በጥቂቱ ከዚህ በታች ተዘርዝረዋል፡፡
1. የበግ ምስልና እንደ ኮኮብ የሚያበራ የተቁለመለመ የበግ ቀንድ ያለበት መስቀል
2. ዐፄ ካሌብ ወደ ደቡብ አረቢያ የናግራንን (የመን) ክርስቲያኖች ለመርዳት ይዘውት የዘመቱት ጋሻ
3. የእብራይጥ ሲኖዶስና
4. የአረማይክ ቅዳሴ እግዚእ (ገበታ ቅዳሴ)
5. በአረማክ ቋንቋ የተጻፉ የስሌዳ መጻህፍት
6. 4. በአረበኛና በግእዝ የተጻፉ መጻህፍት
7. ወንጌል ዘወርቅ እየተባለ የሚጠራ ትልቅ የወርቅ ጉብጉብታ ያለበት ቅዱስ ወንጌል
8. የመጀመሪያው ኢትዮጵያዊ ጳጳስ የቀደሰበት የእጅ መስቀል
9. የመጥመቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ መስቀል
10. የዕጨጌ ዮሐንስ በትረ ሆሳዕና እና የእጅ መስቀል
11. የአቡነ አኖሪዎስ የእጅ መስቀል
12. የአቡነ ቄርሎስ የእጅ መስቀል
13. ስእርተ ሀና (የማርያም እናት፣ ቅድስት ሀና ጸጉር)፣ የተቀመጠበት የሽክላ ገንቦ ጥንታዊና በስነ-ጥበባዊ ይዘቱ የሚያስገርም ነው
14. ሄሮድስ የጨፈጨፋቸው ህጻናት ዓጽም በክፊል
15. የቅዱስ ጊዩርጊስ አወራ ጣት
16. 13. በአጠቃላይ የ28 ሰማእታት ዓጽም ይገኛል
17. የዐፄ ገላውዴዎስን ጨምሮ የስድስት ነገስታትና የአራት እጨጌዎች ዓጽም ይገኛል
18. የአጼ ዳዊት ዙፋን
19. የቅዱስ የሬድ ድጓ እና ጊዩርጊስ ወልደ አሚድ፣ ገድለ አዳም
20. ከ1000 የሚበልጡ ጥንታዊ የብራና መጻህፍት
21. ሉቃስ እንዳሳላት የሚነገርላት የቅድስት ድንግል ማርያም ስዕለ አድህኖ
22. በርካታ ጥንታዊ የእጅና የመጾር መስቀል
23. 20.ልዩ ልዩ ንዋየ ቅድሳት
24. የነገስታት ዘውዶች፣ወንበርና አልባሳት
25. ባለ 3 ተከፍች የገበታ ስእልና ጥንታዊና ስነ ጥበባዊ ቅርሶች ይገኛሉ
ስነ-ፅሁፍና ኪነ-ጥበብ
ርእስ አድባራት ወገዳማት ተድባበ ማርያም የሐዲስ ኪዳን የስርዓት መነሻ የቅኔ ምንጭ የደጔ ምልክት ነቅ ደጔ ከጠፋ በኋላ የድጔን ምልክት በመፍጠር ለትወልድ ያሰተላልፉ አዛዢ ጌራንና አዛዢ ዘራጉኤልን ያፈራች ዙሪያዋን በታላቅ ገዳማት እና አድባራት የተከበበች የአማርኛ ቋንቋ መገኛ እንደሆነች የሚነገርላት የጎንደር የጎጃምና የሽዋ እንዲሁም የወሎ መገናኛ ማእከል የሆነች ለስነ ልሳን ተመራማሪዎች ትልቅ የቅርስ ስፍራ የሆነችው ርእስ አድባራት ወገዳማት ተድባበ ማርይም የታቦር ተራራ የቅኔ መገኛ ሰማንያ ጋሻ መሬት የሸፈነ የደንቆር ብሔራዊ ፓርክ ክልል የሚገኝባት ስትሆን ለኢትዮጵያ ታላቅ የታሪክ ማህደር ናት፡፡
ለበርካታ ጊዜያት በተፈጠሩ ክስተቶችና ወረራዎች አያሌ የቤተክርስትያን ንዋያተ ቅድሳት፣ ቅርሶች፣ መጸህፍትና፣ ሌሎችም ተቃጥለዋል፣ ወድመዋልም። በነዚህም ወረራዎች በርካታ ገዳማትና አድባራት ሲቃጠሉና ሲመዘበሩ ተድባበ ማርያም ግን ምንም አይነት ቃጠሎና የቅርስ ዝርፊያ አልደረሰባትም፡፡
ለዐዋቂዎች ጥበብን እንናግራቸዋለን ነገር ግን የዚህን ዓለም ጥበብ ወይም ያልፉ ዘንድ ያላቸውን የዚህን ዓለም ሹመች ጥበብ አይደለም፡፡ ነገር ግን እግዚአብሔር አስቀድሞ ከዘመናት በፊት ለክብራችን የወሰነውን ተሰውሮም የነበረውን የእግዚአብሔርን ጥበብ በምስጢር እንናገራለን፡፡
ሥርዓተ ምግብ
የሠው ልጅ ሆድ|thumbnail|200px|right ሥርዓተ ምግብ ወይም ሥርዓተ ልመት የሰው ልጅ የተመገበው ምግብ የመፈጨት ሂደት ነው። ይህ ሂደት የሚጀምረው ከአፍ ሲሆን የሚጨርሰው ደግሞ ፊንጢጣ ላይ ነው።
መደብ:ሥነ አካል
የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ ክፍል ፲/፲፬
የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ በተክለ ጻድቅ መኩሪያ የተደረሰ እንዲሁም በ[[ትንሳኤ ዘጉባኤ ማተሚያ ቤት  በ1951 ዓ.ም. የታተመ መጽሐፍ።
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ
ለራበው ሰው ቆሎ ለቁልቁለት በቅሎ
ለራበው ሰው ቆሎ ለቁልቁለት በቅሎ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኣጣርድ
ኣጣርድ ወይም ሜርኩሪ፡ (ምልክት፦) መሬት በምትገኝበት ማለትም ሚልክ ዌይ ተብሎ በሚጠራው ረጨት ወይም የከዋክብት ስብስብ ውስጥ የሚገኝ ፈለክ ነው። ይህ ፈለክ ከፀሐይ ባለው ርቀት ቅርቡ (1ኛው) ነው። ከበስተኋላው ዘጠኙም ፈለኮች ማለትም ቬነስ፣ መሬት፣ ማርስ፣ ጁፒተር፣ ሳተርን ኡራኑስ፣ ነፕቲዩን እና ፕሉቶ ይገኛሉ።ሜርኩሪ ጠንካራ ፣ የብረት ሰልፋይድ የውጪውን ንጣፍ ፣ ጥልቀት ያለው ፈሳሽ ንጣፍ እና ጠንካራ የውስጥ ኮርትን የሚሸፍን ጠንካራ የሰልፈር ክሬን እና ምንጣፍ ያለው ይመስላል። thumb|right
ስሙ «ኣጣርድ» የተወረደ ከአረብኛው «ኡጣሪድ» ነበር። በድሮ ጊዜ ይህ የአረመኔ ጣዖት ስም ነበር። አሕዛብ ይህ የጥበብ ጣኦት እንደ ነበር ስላመኑ፣ የፈለኩ ስም ከዚህ ጣኦት ስም መጥቶ በየቋንቋው ይለያይ ነበር። ስለዚህ የፈለክም ሆነ የጣኦት ስም በፋርስኛ «ቲር»፣ በባቢሎንኛ «ናቡ»፣ በጥንታዊ እንግሊዝኛ «ዎደን»፣ በግሪክ «ሄርሜስ»፣ በሮማይስጥም «ሜርኩሪዩስ» ሆነ። «ሜርኩሪ» የሚለው እንግሊዝኛ ሲሆን ከዚሁ ሮማይስጥ ስም መጣ። በዕብራይስጥ ግን ስሙ «ኮካብ ሐማህ» ወይም «የፀሐይ ኮከብ» ይባላል። በአፋን ኦሮሞ ደግሞ «ቃሙ ዳለቸ ወይም ኡርጂ ጋንፉሬ» ሲባል ፍቺውም « ግራጫ በረሃ ወይም ፈጣን ኮከብ» ነው። በሶማለኛ ደግሞ «ዱሳ» ይባላል።
ይዘት
ይህ ፈለክ በዚህ ረጨት ውስጥ ከሚገኙ ፈለኮች በመጠኑ ትንሹ ነው። ዲያሜትሩ 2439.7 ኪ.ሜ ብቻ ነው። መዋቅሩ ከመሬት ጋር በተመሳሳይ ሁኔታ ቋጥኞች የበዙበት ነው።
መደብ:ሥነ ፈለክ
ታላቁ ዳሞት ነው
ከጎጃምና ከዳሞት ማናቸው ይበልጥ ብትለኩት
ተውት አትለኩት አየነው ታላቁ ዳሞት ነው።
መደብ: አለቃ ታየ መደብ: ቅኔ
የቺሌ እግር ኳስ ፌዴሬሽን
የቺሌ እግር ኳስ ፌዴሬሽን (እስፓንኛ፦ Federación de Fútbol de Chile (FFC)) የቺሌ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የቺሌ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።
ቺ መደብ:ቺሌ
ናቲኮ ፋርማ
ናቲኮ ፋርማሲ ሊሚትድ ገባሪ የመድኃኒት ንጥረ ነገሮችን የሚያመርቱ የህንድ የመድኃኒት ኩባንያ ነው።
የኩባንያ አጠቃላይ እይታ
የሥራ ዋና መስኮች - ቫይረስን ለመዋጋት መድኃኒቶች ልማት (ሄፓታይተስ ሲን ጨምሮ) እና ካንሰርን።
ናቲኮ ፋርማ በሕንድ ፣ በአሜሪካ ፣ በአውሮፓ እና በእስያ ይሠራል ፡፡ ንዑስ ክፍሎች የሚገኙት በሰሜን እና በላቲን አሜሪካ ፣ በእስያ-ፓሲፊክ ክልል ፣ በመካከለኛው ምስራቅ እና በደቡብ ምስራቅ እስያ ይገኛሉ ፡፡
የናቲኮ ፋርማሲ ሊሚትድ ምርት ከ 500 በላይ መድሃኒት እቃዎች ሲሆን በቴክኖሎጂ መስክ ለሚደረገው መሰረታዊ ምርምርና ትብብር ምስጋናም በመደበኛነት እየሰፋ ይገኛል ፡፡
ኩባንያው እንደ ሶፊስቡቪር ፣ ዳክላሳስቪር ፣ ሊራሚሚሚድ ፣ ኤንቴካቪር ፣ ዴፌራዚሮክስ ፣ ሊድፓስቪር ፣ ኢምታይቢቢን ፣ ቤንድመስትስቲን ፣ ቦቶዚምቢም ፣ ክሎራምቡላይ ፣ elልፓስቪቪ እና ሌሎችም የመሳሰሉትን መድኃኒቶች ያመርታል ፡፡
ኤን.ፒ.አር. ለሬባባክ እና ለፓርክ ዴቪስ የመድኃኒት አምራች ሲሆን ለዉጭ ልማት የሚውል ISO 9002 የተመሰከረ ኩባንያ ነው ፡፡ ናቲኮ ፋርማ ሊሚትድ ከ 20 በሚበልጡ አገራት ውስጥ የራሱን የምርት ስም የምዝገባ ሂደት ጀምሯል ፡፡
ወደ አሜሪካ ገበያው ለመግባት ኔፕል በአሜሪካ ውስጥ የናቲኮ ፋርማ ንዑስ ቡድን አቋቁሞ ከጃምሞ ክልል የምርምር ላብራቶሪ ፣ ሴሉላር እና ሞለኪውል ባዮሎጂ ለተስማሚ ፔቲidesides እና ለቆዳ ምርምር ማዕከል ማዕከላዊ ምርምር አካሂ enteredል ፡፡
ናታኮ ላቦራቶሪዎች ፣ ናቶኮ ፓራቴራክተሮች እና ካራቶሽ ፋርማሲዎች አንድ ትልቅ የንብረት መሠረት ለማምጣት እና የከፍተኛ ቴክኖሎጅ ችሎታን ለመጨመር ከጥቁር ባንዲራ ኩባንያ NPL ጋር ተቀላቅለዋል ፡፡
አካባቢ
የተመዘገበው ጽህፈት ቤት ህንድ ውስጥ በሃይድራባድ ፣ በታይላናና ይገኛል ፡፡
በሩሲያ እና በሲአይኤስ አገሮች ተወካዮች ጽ / ቤቶች
ናቲኮ ፋርማ በሩሲያ እና በሲአይኤስ አገሮች ኦፊሴላዊ ተወካይ ጽ / ቤቶች የሉትም ፡፡
አልጣሽ ቴዎድሮስ
አልጣሽ ቴዎድሮስ የአፄ ቴወድሮስ ልጅ እና የአፄ ዳግማዊ ምኒልክ መጀመርያ ሚስት ነበሩ።
ናቲኮ ፋርማ
የኩባንያው ታሪክ
ናቲኮ ፋርማ ሊሚትድ በዓለም የጤና ድርጅት የተረጋገጠ ሲሆን ለሬባባክስ ላቦራቶሪዎች ሊሚትድ ፣ እስክዬፍፍፍፍፍፍ ፣ ፓርክ ዴቪስ (አይ) ሊሚትድ ፣ ፋውደንስ ህንድ ሊሚትድ ፣ ካዲላ ሊሚትድ ፣ ጆን ዊዬት ህንድ ሊሚትድ ፣ አይሲ አይ ሊቲ ሊሚትድ እና SOL የመድኃኒት ምርቶች ሊሚትድ
አልጣሽ ቴዎድሮስ
(ከቴዎድሮስ ሁለተኛ ሚስት) መጀመሪያ ጊዜ ከዳግማዊ ምኒልክ ጋር ጥር 1856 ላይ በመቅደላ የተዳሩ። ሁለተኛ ጊዜ ከራስ ባሪያው ጳውሎስ፣ የትግራይ መስፍን ጋር ተጋቡ። ጥቅምት 1882 አረፉ
ናቲኮ ፋርማ
ቅደም ተከተል
'''እ.አ.አ. 1996''' - በራሱ መድሃኒት ስም ማይግሬን ላይ በሚወስደው መድሃኒት ሱማትትሪያን እንዲለቀቅ ተደርጓል ፡፡
'''እ.ኤ.አ. 1997''' - ናቲኮ ፋርማ ሊሚትድ በሩሲያ እና በሌሎች የ CIS አገራት ውስጥ የናኮ ምርቶችን የመሸጥ መብት በሚሰጥ ስምምነት ውስጥ ገባ ፡፡ የቡድኑ ውህደት ናቲኮ ፋርማ ፣ ናታኮ ላቦራቶሪዎች ፣ ናታኮ ፓሬቴቴራሎች እና የዶ / ር ካራቴን ፋርማማ ኬሚካሎች ናቸው ፡፡
'''እ.ኤ.አ. 1998''' - ናኮክስ ፋርማሲ ሊሚትድ የናproxen ምርት እና ወደ ውጭ ለመላክ ከአሜሪካ የመድኃኒት አምራች ግዙፍ ማሊን ኬሮድ ጋር ስምምነት ተፈራረመ ፡፡
'''እ.ኤ.አ. 2002''' - ናቲኮ ፋርማ ሊሚትድ አውስትራሊያ ከሜካጎድድ ፋውንዴሽን ከቴራፒዩቲቭ ዕቃዎች አስተዳደር (ቲ.ሲ.) ተቀባይነት አግኝቷል ፡፡
2003 - የፀረ-ነቀርሳ መድሐኒት ኢምታይኒቢም በራሱ ምርት ስር ተለቀቀ ፡፡
የክትትል zoledronic አሲድ የያዘ መድሃኒት ይልቀቁ። ናቲኮ ፋርማ የዚህን መድኃኒት ማምረት በዓለም ውስጥ ሁለተኛ ማድረግ ጀመረ ፡፡
ለ Citalopram Hydrobromide (ለህክምና እንደ ፀረ-ፕሮስታንስ ጥቅም ላይ የዋለው) ወደ ውጭ ለመላክ ትዕዛዝ 35-fr ትዕዛዝ.
'''እ.ኤ.አ. 2004''' - ናቶኮ ፋርማማ የፀረ-ነቀርሳ መድሃኒት አቋቋመ ፣ ኦንኮሎጂ አሃድ ፡፡ በዚያው ዓመት የፕሮስቴት ካንሰርን ሕክምና እና ለኦቭቫርስ ካንሰር የሚሆን መድሃኒት አወጣ ፡፡
'''እ.ኤ.አ. 2005''' - ካንሰር ምርቶችን ከማምረት ጋር የተዛመዱ ቴክኖሎጂዎችን ለመለዋወጥ ናቲኮ ፋርማ ሊሚትድ የመግባቢያ ሰነድ (MoU) ተፈራረመ ፡፡ እንዲሁም መድሃኒቱን Voriconazole ያስነሳል።
'''እ.ኤ.አ. 2006''' - ናቲኮ አነስተኛ ህዋስ የሌላቸውን የሳንባ ካንሰር ህክምና ለማከም የፔሚትሬድድ መጀመሩን አስታውቋል ፡፡
'''እ.ኤ.አ. 2007''' - ናኮኮ በዓለም ደረጃ የሚገኝ የወሊድ መቆጣጠሪያ መውጣቱን አስታውቋል ፡፡
'''እ.ኤ.አ. 2010''' - ናቲኮ ፋርማማ በአሜሪካ ውስጥ ቤንዲስትስቲን እና አንስትሮዞሌልን አቋቋመ ፡፡
'''እ.ኤ.አ. 2011''' - ናቶኮ ከአሜሪካን ኩባንያ ሌቪን ኤል ኤል.ኤስ ጋር በመሆን በብራዚል መድኃኒቶችን ለማሰራጨት ናታኮፋርማ ዶ ብርስይል የተባለ ሌላ ኩባንያ አቋቋሙ ፡፡
'''እ.ኤ.አ. 2015''' - ናኮኮ የሶፊሶቡቪር ምርት በኔፓል ተጀመረ ፡፡
2016 - ናኮኮ የመጀመሪያውን Tamiflu ካፕቴን በአሜሪካ ውስጥ ጀመረች ፡፡
የኩባንያው ዋጋ አሰጣጥ ፖሊሲ
ናቲኮ ፋርማሲ ሊሚትድ በጣም ዝቅተኛ ዋጋ ያላቸው ፣ የታወቀ ፣ ታዋቂ የምርት ስም ያላቸው መድኃኒቶች አናሎግ በማምረት ለአነስተኛ ገቢ ላላቸው ህመምተኞች ብቁ ያደርጋቸዋል ፡፡ ስለዚህ እ.ኤ.አ. በ 2012 አንድ የህንድ ኩባንያ በርኔል ለተሰራው የካንሰር መድኃኒት የፈጠራ ባለቤትነት ማረጋገጫ ሰርዞ በመናገር ብራዚልን ከጀርመን በጀርመን ከሚሰጡት ዋጋ 3 በመቶ ዋጋ ይሸጣል ብሏል ፡፡ ዛሬ ናታኮ መድኃኒቱን በሕንድ ውስጥ በ 174 ዶላር ይሸጣል ፡፡ የመጀመሪያው የባርኔጣ መድሃኒት በ 5 500 ዶላር ይሸጣል ፡፡
እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. በ 2015 ናኮኮ በራሱ የምርት ስም ስር አሜሪካዊው የጊልያድ ፕሮሰሰር የሆነው ሶቭሳድ (ሶቫዲ) አናሎግ የተባለ የሄፕታይተስ ሲ በሽታን ለማከም የሚያገለግል ሶፊሶቭር የተባለ መድሃኒት ጀመረ ፡፡ ለመድኃኒት ጠርሙስ የሚወጣው ዋጋ በ 20 ሺህ ሩብልስ ሲሆን 300 ዶላር ያህል ይሆናል ፡፡ የ 12 ሳምንቱ ኮርስ ዋጋ 945 ዶላር ያህል ነው (ይህም ማለት በአሜሪካ ውስጥ ካለው የመጀመሪያ እጥፍ 12 እጥፍ ርካሽ ነው) ፡፡
እ.ኤ.አ. በግንቦት ወር 2017 አንድ የህንድ ኩባንያ ከ 5,000 እስከ 20,000 ሩብልስ በሆነ ዋጋ ለደም ካንሰር መድኃኒት ፈለገ ፡፡ ይህም በአሜሪካ ከሚገኘው ዋጋ 98% በታች ነው ፡፡ ፕomalidomide ብዙ ማይሚሎማ (የደም ካንሰር አይነት) ላላቸው ህመምተኞች የታሰበ ነው። መድኃኒቱ በአሜሪካ ውስጥ “ፖመርመር” የሚል ስያሜ የተሰጠው በሴልጋን ኢን ኢን. ናታኮ በሕንድ ውስጥ በእራሱ የምርት ስም የፓራላይሚድ ሽፋኖችን ይሸጣል ፡፡
እ.ኤ.አ. በጥቅምት ወር 2017 ናታኮ ፋርማሲ ሊሚትድ አክሲዮን 20 በመቶ ከፍ ብሏል, የአሜሪካ የምግብ እና የመድኃኒት አስተዳደር (ኤፍዲኤ) በናታኮ ከድች ኩባንያ ማይኒን ጋር በመተባበር የተፈጠረውን አጠቃላይ የኮፓክስሰን መድሃኒት ያፀደቀው እ.ኤ.አ. ይህ መድሃኒት ብዙ ስክለሮሲስን ለማከም ያገለግላል ፡፡ የመጀመሪያው መድሃኒት የሚመረተው በእስራኤል ኩባንያ ቴቫ ነው ፡፡ ለ 12 ወሮች እስከ ጁላይ 31 ቀን 2017 ባለው ጊዜ በ 40 ሚ.ግ. መጠን በ 40 mg - 3.6 ቢሊዮን ዶላር በሆነ መጠን በ 700 mg መጠን ውስጥ የኮpaክስሮን ሽያጭ በ 700 ሚ.ግ.
ፍያቃ ስሮይፕቲኔ
ፍያቃ ስሮይፕቲኔ ከ280 እስከ 316 ዓም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ  ንጉሥ ነበር።
ናቲኮ ፋርማ
ምንጮች
መደብ: መድሐኒት ፋብሪካ
ፍያቃ ስሮይፕቲኔ
የቲገርናቅ ዜና መዋዕል (1080 ዓም ተቀነባብሮ) በ280 ዓም እንደ ጀመረ፣ እስከ 316 ዓም ድረስ እንደ ገዛ ይመለከታል። ነገር ግን የአመቶቹ ቁጥር 27 ነበር ይላል። በሌሎቹ ምንጮች አብዛኞቹ 37 አመታት እንደ ገዛ ይላሉ።
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
መና ሲቡ
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ለራበው ባዶ መሶብ ማቅረብ
ለራበው ባዶ መሶብ ማቅረብ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
አምራፌል
አምራፌል በኦሪት ዘፍጥረት 14 መሠረት በአብራም (አብርሃም) ዘመን የገዛ የሰናዖር ንጉሥ ይባላል።
ሰለዚህ አብራም በሰማው ጊዜ፣ 318 ሎሌዎቹን አሠለፈና እስከ ዳን (በስሜን ከነዓን) ድረስ ተከተላቸው። አገኝቷቸው መታቸውና አብራም እነኮሎዶጎምርን አሸንፎ እስከ ሖባ ድረስ (በደማስቆ ሶርያ አካባቢ) አሳደዳቸው።
በመጽሐፈ ኩፋሌ ይህ ታሪክ በአጭሩ ሲሰጥ፣ የሰናዖር ንጉሥ ስም አማልፋል ተጽፎ ይታያል (11:33)።
መታወቂያ
የኩኔይፎርም ጽሕፈት ማንበብ ዕውቀት ለብዙ መቶ ዓመት ጠፍቶ፣ እንደገና ከ19ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ተፈታ። ከዚያ በፊት፣ አንድ የመስጴጦምያ ነገሥታት ዝርዝር በግሪክ ከተወረሱት መዝገቦች ታውቆ ነበር። በዚያው ዝርዝር ላይ አንድ ንጉሥ «አራሊዩስ» ወይም «አራልዮስ» ተብሎ ይገኛል። ይህ አራልዮስና የመጽሐፍ ቅዱስ አምራፌል አንድ ሆነው በረጅም ዘመን መምህሮች ተቆጠሩ።
ኩኔፎርምን ማንበብ ከተቻለ በኋላ፣ በ1880 ዓ.ም. ጀርመናዊው መምህር ኤበርሃርት ሽራደር የአምራፌል መታወቂያ ከባቢሎን ንጉሥ ሐሙራቢ ጋር አንድላይ ይሆናል የሚለውን ሃልዮ አቀረበ። ይህ ሃሣብ ቀድሞ በብዙዎች ተቀባይነት ነበረው።
አሁን ግን ይህ መታወቂያ በሰፊ አይታስብም። ባቢሎን በመካከለኛው መስጴጦምያ የተነሣ ከተማ ሲሆን ደቡብ መስጴጦምያ በሙሉ ከእርሱ «ባቢሎኒያ» ተብሎ ይጠራ ነበር። ይህ ከ1800 ዓክልበ. በኋላ ነበር። አብርሃም በኖረበት ዘመን ግን፣ «ባቢሎን» መቸም አይጠቀስም፣ ይልቁንም የደቡብ መስጴጦምያ መጠሪያ በዚያን ጊዜ «ሰናዖር» ተባለ። ስለዚህ የአብርሃም ወቅት ከባቢሎን ቀድሞ በነበረው በሱመር ነገሥታት ዘመን ይመስላል።
በመጽሐፉ ዘንድ፣ የኤላም ንጉሥ አለቃቸው ቢመስልም፣ የአምራፌል ስም ከሁሉ መጀመርያ (14:1) የተጠቀሰበት ምክንያት አይታወቅም። እስከሚታወቅ ድረስ፣ ከሱመር ነገሥታት ሁሉ በዮርዳኖስ ወንዝ አቅራቢያ የዘመተ ንጉሥ ከሉጋል-አኔ-ሙንዱ በስተቀር አንዳችም አልነበረም። የዚሁ ሉጋል-አኔ-ሙንዱ መንግሥት (2152-2107 ዓክልበ. ግድም) ከነዓንን፣ ሶርያንና ኤላምንም እንደ ጠቀለለ በአንድ ሰነድ ላይ ተቀረጸ።
ፍያታክ ፊን
' የ አየርላንድ  ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ ክፍል ፲፩/፲፬
የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ በተክለ ጻድቅ መኩሪያ የተደረሰ እንዲሁም በ[[ትንሳኤ ዘጉባኤ ማተሚያ ቤት  በ1951 ዓ.ም. የታተመ መጽሐፍ።
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ
ናጋሳኪ
thumbnail ናጋሳኪ （በጃፓንኛ: 長崎市) የጃፓን ከተማ ነው።
መስጊድ
thumb|መስጊድ መስጊድ (አረብኛ፦ መስጅድ) ማለት በተለይ የሙስሊሞች የስግደት ቦታ ነው።
ናጋሳኪ
መደብ:የጃፓን ከተሞች
ሰይፉ ፋንታሁን
ሰይፉ ፋንታሁን ከ2006 ዓም ጀምሮ ለዘጠና ደቂቃ ሰይፉ በኢቢኤስ አስተናጋጁ ሆኖ ይቀርባል። በኢቢኤስ ቴሌቪዥን ላይ በየእሑድ ሌሊት ከኢትዮጵያ አዲስ አበባ እስቱዲዮ የሚሠራጭ የሌሊት ውይይት ትርዒት ነው። እንደ አሜሪካ አገር የሌሊት-ውይይት ልማድ በመምሰል፣ አስቂኝ ክፍሎች፣ የቀልድ ንግግሮች፣ ሙዚቃዊ ትርዕይቶችና የዝነኛ ቆይታዎችም ያቀርባል። እንደ በርካታ አሜሪካዊ ትዕይንቶች ስልት፣ የተመሠረተውን ስድስት ክፍል ፎርማት ይከተላል።
መደብ:የኢትዮጵያ ተዋናዮች
መስጊድ
መደብ:ሃይማኖት መደብ:እስልምና
አብደላ እዝራ
ሃያሲ አብደላ እዝራ ከአባቱ ከአቶ መሐመድ ሳልህ አልአረግስኢ እና ከእናቱ ወ/ሮ መሪሃም በ1950 ዓ.ም በአዲስ አበባ፣ መርካቶ አንዋር መስጊድ አካባቢ ተወለደ፡፡ የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርቱን ከ1ኛ-6ኛ ክፍል በአፍሪካ አንድነት ትምህርት ቤት የተከታተለ ሲሆን 7ኛ እና 8ኛን በልዑል ወሰን ሰገድ ትምህርት ቤት፣ የ2ኛ ደረጃ ትምህርቱን ደግሞ በተፈሪ መኮንን ትምህርት ቤት ተምሯል፡፡
ወደ የመን፣ ሰንዓ በመጓዝም የመጀመሪያ ዲግሪ ትምህርቱን አጠናቋል፡፡ እዚያው የመን ውስጥ በየመኒ ኤርዌይስ ተቀጥሮም ጡረታ እስከወጣበት ጊዜ ድረስ ሠርቷል፡፡  አብደላ አብላጫውን የሕይወት ዘመኑን በሥነ ጽሑፍ ሥራዎች ላይ ጥናትና ምርምር በማድረግ ያሳለፈ ሲሆን ወደ ኢትዮጵያ ከመጣ በኋላም የበርካታ ገጣምያንና ደራስያን ሥራዎችን በሂሳዊ ብዕሩ ጎብኝቷል፡፡ ሃያሲው ቀደም ባሉት ዓመታት በ“አዲስ ዘመን” እና “የዛሬይቱ ኢትዮጵያ” ጋዜጦች እንዲሁም የኢትዮጵያ ደራስያን ማኅበር (ኢደማ) በሚያዘጋጀው ብሌን መጽሔት ላይ ከዚህ ዓለም በሞት እስከተለየበት ጊዜ ድረስ ደግሞ በ“አዲስ አድማስ” ጋዜጣ ላይ ጥልቅ የሥነጽሁፍ ትንታኔዎቹን አቅርቧል፡፡ አንጋፋው ሃያሲ ሥራዎቻቸውን በጥበባዊ ሂስ ከተነተነላቸው ዕውቅና ድንቅ ደራሲያን መካከል በዓሉ ግርማ፣ ደበበ ሰይፉ፣ ሲሳይ ንጉሡ፣ አዳም ረታ፣ ስብሐት ገብረእግዚአብሔር፣ ነቢይ መኰንን፣ ዓለማየሁ ገላጋይ፣ አበራ ለማ፣ ኤፍሬም ሥዩም፣ ደምሰው መርሻና በድሉ ዋቅጅራ ይጠቀሳሉ፡፡
አብደላ እዝራ የአንዲት ሴት ልጅ አባት ነበር፡፡ አብደላ እዝራ ድንገት ባደረበት ሕመም፣ ለአጭር ጊዜ ሕክምና ሲከታተል ቆይቶ፣ ባለፈው ቅዳሜ ግንቦት 27 ቀን 2008 ዓ.ም ከቀኑ 10፡30፣ በ58 ዓመቱ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል፡፡
መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
አማረበት አጤ ምኒልክ
አንበሳው ግሥላው ተሰፍቶ በልክ፣
ቢተዋ አማረበት አጤ ምኒልክ።
መደብ: አለቃ ታየ መደብ: ቅኔ
15 November
15 November በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ኅዳር 6 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ደቡብ ኦሞ
የደቡብ ኦሞ ዞን <በኢትዮጵያ> መንግስት በደቡብ ብሔር ብሔርሰቦችና ሕዝቦቸ ክልላዊ መንግስት የሚገኝ ዞን ሲሆን በውስጡ ወደ 16 የሚሆኑ ብሔርሰቦችን ያቀፈች ዞን ነው።
የካናዳ እግር ኳስ ማህበር
የካናዳ እግር ኳስ ማህበር (ፈረንሣይኛ፦ Association canadienne de soccer) የካናዳ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ የካናዳ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።
ካ መደብ:ካናዳ
ኑናቩት
450px|thumbnail|የኑናቩት ሥፍራ በካናዳ
ሙስታፋ ኬማል አታቱርክ
thumb|አታቱርክ ሙስታፋ ኬማል አታቱርክ (Mustafa Kemal Atatürk 1881-1938) የቱርክ ሪፐብሊክ የመጀመሪያው ፕሬዝዳንት ነበሩ።
ኑናቩት
ኑናቩት በካናዳ የሚገኝ ግዛት ነው።  በ1991 ዓም ተመሠረተ።  ዋና ከተማው ኢቃሉዊት ነው።
መደብ:የካናዳ ክፍላገራት
ቤላ
መደብ:አዲስ አበባ
ስለ ጌታችን መድኃኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ መሰቀል
ማጠቃለያ ለኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን ምዕመናን አምላክና እናቱን እንዲሁም ቅዱሳንን ማመስገኛ መዝሙር።
300px
አርዕስት ፡ ነጭ ሆኖ ሳለ ከበረዶ ቆመ በሰው ልጅ ፊት ተዋርዶ ። ምንጭ ፡ kiduel channel
አድናቆት ፡ ለkiduel channel
"All credits goes to the singer & song writer and to kiduel channel"
ክርስቶስሰምራአማርኛ
Dukdadis 18:01, 7 ሰፕቴምበር 2019 (UTC)
ሙሳ (አ.ሰ)
ሙሳ በእስልምና አስራ አምስተኛ ነብይ ሲሆን የእስራኤል ህጻናትን ከፊርአዉን (ፈርዖን) በተአምረኛ እንጨቱ በአላህ ፈቃድ ባህሩን ከሁለት ከፍሎ ያዳናቸዉ ነብይ ነው።
ደግሞ ይዩ፦ ሙሴ
መደብ:እስልምና
ውል ውል አለኝ ደጅሽ
ማጠቃለያ
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተክርስቲያን መዝሙር ለክርስትና ሃይማኖት ተከታዮች አምላክንና እናቱን ማመስገኛ ።
300px
አርዕስት ፡ ውል ውል አለኝ ደጅሽ ።
ምንጭ ፡ አኪልዳማ channel
አድናቆት : ለአኪልዳማ channel
"All credits goes to the singer and song writer and to አኪልዳማ channel"
ክርስቶስሰምራአማርኛ
Dukdadis 00:40, 8 ሰፕቴምበር 2019 (UTC)
ፍቅር ወይስ በቀል
ፍቅር ወይስ በቀል የኢትዮጵያ ፊልም ነው። ፊልሙ በሀገሪቱ ሲኒማ ቤቶች ረዥም ጊዜ የቆየ ሲሆን በህዝብ ዘንድ ከፍተኛ ተቀባይነትን አግኝቷል።
video
አንፈራጠጠ እምቢ አለ ካሳ
ለቴዬ መነን ሙላው ሲነሣ
አንፈራጠጠ እምቢ አለ ካሳ፡
መደብ: አለቃ ታየ መደብ: ቅኔ መደብ: አጼ ቴዎድሮስ
የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ ክፍል ፲፪/፲፬
የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ በተክለ ጻድቅ መኩሪያ የተደረሰ እንዲሁም በ[[ትንሳኤ ዘጉባኤ ማተሚያ ቤት  በ1951 ዓ.ም. የታተመ መጽሐፍ።
መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ
ናስ ዘመን
ናስ ዘመን ወይም የነሐስ ዘመን በ«ሦስቱ ዘመናት» አስተሳሰብ ከድንጋይ ዘመንና ከብረት ዘመን መካከል የነበረው ዘመን ነው። በአጠቃላይ እንደ ተለመደ ከ3125 እስከ 1200 ዓክልበ. ያህል ያመልክታል። በዚህ ዘመን አብዛኞቹ መሣርያዎችና እቃዎች የተሠሩ ከናስ (መዳብና የቆርቆሮ አብረው በአቃላጭ ተቀላቅለው) ነበር።
የናስ ጥቅም በጥንታዊ ግብጽ ከ3125 ዓክልበ. ግድም ጀምሮ ይታወቅ ነበር። ሆኖም በሰርቢያ (አውሮፓ) የተገኙ የናስ ቅርሶች ከ7000 ዓክልበ. እንደ ሆኑ በአንዳንድ ሥነ ቅርስ ሊቆች ተብለዋል፤ ይህ አቈጣጠር ተከራካሪ ነው።
የብረት ቀለጣ ምናልባት ከ1880 ዓክልበ. ግድም ጀምሮ በሐቲ አገር ይታወቅ ነበር (ካሩም ይዩ)። ዳሩ ግን የብረት መሣርዮች በጅምላ ተሥረው የነሐስ እቃዎች የተኩ ከ1200 ዓክልበ. በፊት አልሆነም። ከ1200 ዓክልበ. በኋላ «የብረት ዘመን» ሊባል ይችላል። የብረት ጥቅም ደግሞ በአውሮፓ፣ በእስያና በአፍሪካ በሙሉ ከ400 ዓክልበ. በፊት ተስፋፋ። የናስ ቀለጣም በደቡብ አሜሪካ ይታወቅ ነበር፤ ከ800 ዓም ያህል በኋላ እስከ መካከለኛ አሜሪካ ድረስ ተስፋፋ፤ ከሜክሲኮ ስሜን ግን አውሮፓውያን ሳይገቡ ቀለጣ ከቶ አልተገኘም።
መደብ:ታሪክ መደብ:ሥነ ቅርስ
የተራራ አንበሣ
የተራራ አንበሣ (ኩገር ወይም ፑማ) በአሜሪካዎች ብቻ የሚገኝ የፑማ ወገን አባል ዝርያ ነው።
መደብ:ታላላቅ ድመቶች
ለራት የማይተርፍ ዳረጎት
ለራት የማይተርፍ ዳረጎት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
ብዙ የማይጠቅም ለሰውም የማይሆን ለራስም የማይሆን።
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሃሩን
በዕብራይስጥ በብሉይ ኪዳን «አህሮን» በአማርኛም አሮን ይባላል።
መደብ:እስልምና
የቱኒዚያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን
የቱኒዚያ እግር ኳስ ፌዴሬሽን (ዓረብኛ፦ الجامعة التونسية لكرة القدم‎)(ፈረንሣይኛ፦ Fédération Tunisienne de Football) የቱኒዚያ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ፌዴሬሽኑ የቱኒዚያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።
ቱ
ፍያኩ ላብራይኔ
ፍያኩ ላብራይኔ በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ1089 እስከ 1069 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
አብዛኛው የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የፍያኩ ዘመን ለ24 ዓመታት ቆየ። የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) 20 ዓመት ሲል እሱን እና የድሮ አቆጣጠር በመከተል፣ ይህ ከ1089 እስከ 1069 ዓክልበ. ድረስ ይሆናል። (በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።)
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ምግብ
thumb ምግብ ወይም መብል ማናቸውም ሕያው ፍጡር (የሰው ልጅ፣ እንስሳ፣ ተክል ወዘተ.) ለቁመተ ሥጋ፣ ለጤንነት፣ የሚመገብ የሚበላው ነገር ሁሉ ነው። አብዛኛውም ምግብ የሚሆነው ንጥረ ምግብ ያለበት ተክል ወይም እንስሳ (ወይንም ፈንገስ) ነው። የንጥረ ምግቡ አይነቶች ለምሳሌ ካርቦሃይድሬት፣ ስብ፣ ፕሮቲን፣ ቪታሚንና ሚነራል ሲሆኑ እነዚህ በሕይወቱ ሴሎች ውስጥ ይዋሐዳሉ።
መደብ:ሥነ ሕይወት መደብ:አበሳሰል
16 November
16 November በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ኅዳር 7 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
የብፁእ ወቅዱስ አቡነ ጴጥሮስ አጭር የጀግንነት ታሪክ
ማጠቃለያ ለኢትዮጵያ ሕዝብ የማይረሣ የቅድስናና የጀግንነት ታሪክ ማስታወሻ።
300px
አርዕስት ፡ የብፁ ወቅዱስ አቡነ ጴጥሮስ አጭር የጀግንነት ታሪክ ።
ምንጭ ፡ ድሬtube channel
"00:23, 8 ሰፕቴምበር 2019 (UTC)" ክርስቶስሰምራአማርኛ
ሄድሪየን
ሄድሪየን (ላቲን፦ ፐብሊየስ ኤሊየስ ሄድሪየነስ አውግስጦስ  ፤ እ.ኤ.አ ጃንዋሪ 24 ቀን 76 ዓ.ም - ጁላይ 10 ቀን 138 ዓ.ም) ከእ.ኤ.አ 117 እስከ 138 ድረስ  የሮማ ንጉሠ ነገሥት ነበር። ሄድሪየን የሮማ ብሪታንያንን የሰሜን ድንበር  የነበረውን የሄድሪየንን ግንብ  በመገንባቱ ይታወቃል። ፓንቲዮንን እንደገና ገንብቷል ፤ እንዲሁም የቬኑስ እና የሮማን መቅደስ ገንብቷል።
መደብ:የሮሜ ሰዎች
የእግር ኳስ ማህበር
thumb የእግር ኳስ ማህበር የእንግሊዝ እግር ኳስ አስተዳዳሪ አካል ነው። ማህበሩ በ1863 እ.ኤ.አ. የተመሠረተ ሲሆን ከሁሉም የዓለም እግር ኳስ ማህበራት የጥንቱ ነው። የእንግሊዝ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድንንና የተለያዩ ብሔራዊ ውድድሮችን ያዘጋጃል።
ፍያኩ ፊንስኮጣክ
ፍያኩ ፊንስኮጣኽ በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ965 እስከ 945 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
የእግር ኳስ ማህበር
እ
ፍያኩ ፊንስኮጣክ
የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የፍያኩ ዘመን ለ20 ዓመታት ቆየ። የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) እና የድሮ አቆጣጠር በመከተል፣ ይህ ከ965 እስከ 945 ዓክልበ. ድረስ ይሆናል። (በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።)
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
ገል አፈር
በዚያ ላይ ያለች ሸህላ ሰሪ
ድኃ ናት አሉ ጦም አዳሪ
ማን አስተማራት ጥበቡን
ገል አፈር መሆኑን።
መደብ: አለቃ ታየ መደብ: ቅኔ
ዘሃራ
thumb|right ዘሃራ ወይም ቬነስ፡ (ምልክት፦) መሬት በምትገኝበት ማለትም ሚልክ ዌይ ተብሎ በሚጠራው ረጨት ወይም የከዋክብት ስብስብ ውስጥ የሚገኝ ፈለክ ነው። ይህ ፕላኔት ከፀሐይ ባለው ርቀት ሁለተኛ ቅርቡ (2ኛው) ነው። ከበስተኋላው ሰባቱ ፈለኮች ማለትም መሬት፣ ማርስ፣ ጁፒተር፣ ሳተርን ኡራኑስ፣ ነፕቲዩን እና ፕሉቶ ይገኛሉ። ከፊቱ የምትገኘው ብቸኛዋ ፈለክ ኣጣርድ ናት።
በእብራይስጥ ደግሞ ለዚሁ ፈለክ ያለው ስም «ኖጋህ» ሲሆን ይህ በአማርኛ ማለት «ንጋት» ነው (የንጋት ኮከብ)። በአፋን ኦሮሞ «በከልቸ» ይባላል። በሶማለኛ ደግሞ «ወሀርሂር» ይባላል።
ይዘት
ይህ ፈለክ በመሬት ሰማይ ላይ ከሚታዩ አካላት እንደ ጨረቃ ሁሉ ግዙፉ አካል ነው። ይህን ፈለክ ለማየት ጥሩ ጊዜ የሚሆነው ጠዋት ፀሐይ ከመውጣቷ በፊት እንዲሁም ማታ ፀሐይ ከጠለቀች በኋላ ነው። ፈለኩ በነዚህ ሁለት ጊዜያት በደማቅ ቀይ ብርሃኑ ተለይቶ ይታወቃል። የተሰራው ከ መሬት ጋር በተመሳሳይ ሁኔታ ቋጥኝ ከበዛበት አካል ነው። ይህም ባህሪው ከ ሶስቱ ፈለኮች ማለትም ከ ሜርኩሪ፣ መሬት እና ማርስ ጋር ተመሳሳይ ባህሪ እንዲኖረው ያደርገዋል። እነዚህ በአንድነት በ ኢንግሊዝኛው ተሬስትሪያል ፈለኮች.በመባል ይታወቃሉ። 600px|left|thumb| ቬነስ ላይ ባረፉ የ[[ሶቭየት ህብረት ሮቦቶች የተነሳው የቬነስ ምድር ፎቶ]]
መደብ:ሥነ ፈለክ
ለርስት ሴቶች ስንኳ ይሞቱበታል
ለርስት ሴቶች ስንኳ ይሞቱበታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
ለጥቅም ሲል የማይታገል አይኖርም።
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሜሪያም
ሜርያም በቁርዓን መሠረት የነብዩ ሃሩን እና ሙሳ ሰላም በነሱ ይሁን እና እህት ነች፤ ሙሳ ባህር ላይ እናቱ በጣለችዉ ጊዜ ስትከታተለዉ እና መድረሻዉን አጥንታ የደረሰችበት እነ ፊራዉን አግንተዉት በርሃብ ስያለቅ ሌሎች አጥቢዎችን እምቢ ሲል አይታ እናቱን እንደለላ ሰዉ አድርጋ የጠቆመችለተና ከናቱ ጋር እንዲገናኙ ሰበብ የሆነች የነብያት እህት ነች።
በአማርኛ ብሉይ ኪዳን ማርያም (የሙሴ እኅት) ትባላለች።
መደብ:እስልምና
ማርያም
ድንግል ማርያም በክርስትናና፣ በእስልምና እምነቶች መሠረት የከበረችው የኢየሱስ ክርስቶስ እናት ነች። በክርስትና እምነት የኢየሱስ ክርስቶስ እናት ማለትም የወልድ እናት ድንግል ማርያም በመንፈስ ቅዱስ ግብር ኃይል በሥላሴ ምርጫ በድንግልና ፀንሳ በድንግልና እንደ ወለደችው ይታመናል ። በእግዚአብሔር ህሊና ከፍጥረት በፊት እንደነበረች ኦዘ-ም፡፫ ቁ፡፲፭ ያስረዳል የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ማርያምን በጣም ከመወደዷ የተነሳ ከ፻ በላይ በሰየመቻት ስሞቿ ትጠራታለች (የቅድስት ድንግል ማርያም ስሞች)::
አንዱ የእመቤታችን ቅድስ ድንግል ማርያም አስደናቂ አባባል ደሞ "ትውልድ ሁሉ ብፅእት ይሉኛል" ሉቃ.ም፣፩ ቁ.፵፯ ፶፭ ብላ ከ፪ሺ ዓመት በፊት የጸለየቸው ወይም የተናገረቻችው ቃላቶች ናቸው ።
Podcasts ለማዳመጥ
| ውዳሴ ማርያም እንድምታ podcast | ቅዳሴ ማርያም እንድምታ podcast
ከድረገጾችዎ አንዱን ለማየት እዚህላይ ይጫኑ
ክርስትና
በክርስትና እምነት ድንግል ማርያም ሰው ሁኖ የመጣዉ የጌታ የኢየሱስ ክርስቶስ  እናት ነች። ኢየሱስ ክርስቶስ  ደግሞ ከእግዚአብሔር አብ ወልድ መንፈስ ቅዱስ አንዱ ተወላዲ ማለትም (ወልድ) ሲሆን ፣ ወላዲ ደግሞ (አብ) ነው ፣ ቀጥሎም  ሰራጺ (መንፈስ ቅዱስ) ይሆናል ፤ በተጨማሪ ወልድ ጌታ ወይም ክርስቶስ፡መሢሕ ይባላል። እናቱ ማርያም እግዚአብሔር የተባለውን ወልድ ለመውለድ  ስለ ተመረጠች  እና ብቁ ሆና ስለተገኘች ከሴቶች ሁሉ ይልቅ ብጹዕት ፣ ቅድስት ፣ በግሪክ ቴዎቶከስ ማለትም የእግዚአብሔር እናት ትባላለች።
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ከ 34 ዓ.ም ጀምራ ክርስትናን በኢትዮጵያ ምድር የሰበከች ጥንታዊት ቤተክርስቲያን ሥትሆን ምድቧም ከ ኦርዮንታል አብያተ ክርስቲያናት ነው:: እንደ ኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን አስተምህሮ ጌታ ኢየሱስ ክርስቶስ ከሥላሴ አካላት አንዱ ወልድ፣ አምላክ ነው::ይህ አምላክም ወይም እግዚአብሔር ወልድ ከቅድስት ድንግል ማርያም ከሥጋዋ ሥጋ ከነፍሷ ነፍስ ነሥቶ ተወለደ::በሌላ አገላለጽ አምላክ ሰው ሆነ::በዚህም ምክንያት ቅድስት ድንግል ማርያምን የጌታ እናት ወይም የእግዚአብሔር እናት(ወላዲተ አምላክ) ትባላለች:: ቤተክርስቲያኗ ልጇን ኢየሱስ ክርስቶስንም አምላክ ፣ ወልደ አምላክ ፣ ወልደ ማርያም ፣ ወልድ፣ ቃል ብላ ትጠራዋለች:: ድንግል ማርያምን ደግሞ እመቤት ፣ ቅድስተ ቅዱሳን ፣ እግዝእትነ ማርያም ፣ የጌታ እናት ፣ ወላዲተ አምላክ ፣ ቅድስት፣እመ ብርሃን ፣ እመ አምላክ፣ንጽሕተ ንጹሃን ቅድስተ ቅዱሳን፣ጽዮን ወዘተ በማለት ትጠራታለች::ቅድስት ድንግል ማርያምን የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ከአዳም በደል ወይም ከጥንተ አብሶ ነጻ ሆና በአዳም ባህርይ እንደ እንቁ ስታበራ የኖረች አደፍ ጉድፍ የሌለባት ፣ ከመርገመ ሥጋ ከመርገመ ነፍስ የነጻች ፣ እንደሆነች ታምናለች። በሌላው ወገን ጥንተ አብሶ ነበራት ለዚህም ማስረጅያ "ጸሎተ እግዝእትነ ማርያም" ተብሎ የሚጠራው በሉቃስ ወንጌል ምዕራፍ 1 ቁጥር 47 እግዚአብሔርን "መድኃኒቴ" ብላ ማመስገነዋ ነው የሚሉም አሉ ። ሁለቱም ወገን ግን እግዚአብሔር ወልድ ሥጋዋን ከተዋሃደ በፊት እንዳነጻት ማደሪያው እንድትሆን እንዳስጌጣት ከወለድችሁም በኋላ በድንግልኗና በንፅህኗ እንደኖረች፣ ለዘለዓለም በዚሁ ሁኔታ ጸንታ እንደምትኖር ያምናሉ። ከፍጡራን በላይ ከፈጣሪ በታች የሆነች፣  የሰማይ የምድር ንግስት ፣ እንደሆነች ቤተክርስቲያን ታስተምራለችና ። አንዱ የእመቤታችን ቅድስ ድንግል ማርያም አስደናቂ አባባል ደሞ "ትውልድ ሁሉ ብፅእት ይሉኛል" ሉቃ.ም፣፩ ቁ.፵፯ ፶፭ ብላ ከ፪ሺ ዓመት በፊት የጸለየቸው ወይም የተናገረቻችው ቃላቶች ናቸው ። ይህም መንፈስ ቅዱስ የሞላባት ወልድ የተዋሀዳት አብ የመረጣት ፍፁምነት የተገለፀባት ከሰው ሁሉ ተለይታ መከበር የሚገባት መሆኑዋን አረጋግጦ ያስረዳል ።
259px|thumb|center|እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ቃል ኪዳኑን ስትቀበል ጸሎተ ማርያም ሉቃስ ም፩ ፣ ፵፯ - ፶፭
ነፍሴ፡ጌታን፡ታከብረዋለች፥መንፈሴም፡በአምላኬ፡በመድኀኒቴ፡ሐሴት፡ታደርጋለች፤ የባሪያዪቱን፡ውርደት፡ተመልክቷልና።እንሆም፥ከዛሬ፡ዠምሮ፡ትውልድ፡ዅሉ፦ብፅዕት፡ ይሉኛል፤ ብርቱ፡የኾነ፡ርሱ፡በእኔ፡ታላቅ፡ሥራ፡አድርጓልና፤ስሙም፡ቅዱስ፡ነው። ምሕረቱም፡ለሚፈሩት፡እስከ፡ትውልድና፡ትውልድ፡ይኖራል። በክንዱ፡ኀይል፡አድርጓል፤ትዕቢተኛዎችን፡በልባቸው፡ዐሳብ፡በትኗል፤ ገዢዎችን፡ከዙፋናቸው፡አዋርዷል፤ትሑታንንም፡ከፍ፡አድርጓል፤ የተራቡትን፡በበጎ፡ነገር፡አጥግቧል፤ባለጠጋዎችንም፡ባዷቸውን፡ሰዷቸዋል። ለአባቶቻችን፡እንደ፡ተናገረ፥ለአብርሃምና፡ለዘሩ፡ለዘለዓለም፡ምሕረቱ፡ትዝ፡እያለው፡
እስራኤልን፡ብላቴናውን፡ረድቷል።
የቅድስት ድንግል ማርያም ትውልድ
ቅድስት ድንግል ማርያም አባቷ ኢያቄም እናቷ ደግሞ ሃና ይባላሉ::የተፀነሰቸው በእለተ እሁድ ነሐሴ ፯ ቀን ሲሆን የተወለደቸውም ግንቦት ፩ ነው::እመቤታችን እግዝትእነ ማርያም የተወለደችበት እለት በአባት እናቷ ቤት ፍስሃ ደስታ ተደረገበት ፤ ቤቱንም ብርሃን መላው ፤ በ፰ኛውም ቀን ማርያም ብለው አወጡላት::ስለምን ማርያም ብለው አወጡላት ቢሉ:እነሆ በዚህ አለም ከሚመገቡት ሁሉ ምግብ ለአፍ የሚጥም ለልብ የሚመጥን ማር ነው:በገነትም በህይወት የተዘጋጁ ጻድቃን ቅዱሳን ያም የሚባል ምግብ አላቸው ::ከዚ ሁሉ የበለጥሽ የከበርሽ ነሽ ሲሉ ስለዚህ ማርያም ብለው አወጡላት:: እመቤታችን ማርያም ለእናት ለአባቷ አንዲት ስትሆን የተወለደቸው በጸሎት በመሆኑና የስለት ልጅ በመሆኗ እናትና አባቷ ለእግዚአብሔር በተሳሉት መሰረት ፫ ዓመት ሲሞላት ወደ ቤተመቅደስ ወሰደው ለካህኑ ለዘካርያስ አስረከቧት::እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም በተወለደች በሦስት ዓመቷ እናቷ ሐና አባቷ ኢያቄምን፡- “ይህች ብላቴና ሆዷ ዘመድ ሳይወድ፣ አፏ እህል ሳይለምድ “ለእግዚአብሔር በገባነው ቃል መሠረት ወስደን ለቤተ መቅደስ አንሰጣትምን?” ‘የሰጠ ቢነሣ የለበት ወቀሳ’ እንዲሉ አንዳች ነገር ብትሆንብን ከልጃችንም ከእግዚአብሔርም ሳንሆን እንዳንቀር” አለችው፡፡ እርሱም፡- “ፍቅርሽ ይለቅልሽ ብዬ ነው እንጂ እኔማ ፈቃዴ አይደለምን?” አላት፡፡ወላጆቿ ይህን ተነጋግረው እንዳበቁ ሕጻን ልጃቸውን ማርያምን ወስደው ለቤተ መቅደስ ሰጧት፡፡ በዚያን ጊዜ የነበረው ሊቀ ካህናት ዘካርያስ ይባላል፤ እርሱም ስለ ምግቧ ነገር ሊያስወስን መጥቅዕ (ደወል) ደውሎ ሕዝቡን ሰብስቦ እየተወያዩ ሳለ የእግዚአብሔር መልአክ ሊቀ መላእክት ቅዱስ ፋኑኤል የሰማይ ኅብስትና የሰማይ ጽዋ ይዞ ከሰማይ ወርዶና ረብቦ ታየ፡፡ብላቴናይቱንም መልአኩ ፈጥኖ ወርዶ አንድ ክንፉን አንጥፎ አንድ ክንፉን ደግሞ ጋርዶ በሰው ቁመት ያህል ከምድር አስለቅቆ ከፍ አድርጓትና መግቧት ዐረገ፡፡ ከዚህ በኋላ ካህናቱና ሕዝቡ “የምግቧ ነገር ከተያዘልንማ ከሰው ጋር ምን ያጋፋታል” ብለው ሕጻን ማርያምን ከወላጆቿ ተቀብለው ወደ ቤተ መቅደስ አግብተዋት በዚያ ፲፪ ዓመት ኖራለች፡፡ይህም ሲደመር ጠቅላላ ፲፭ ዓመት ሆናት ማለት ነው::በዚህ ስዓት አይሁድ ከበተመቅደስ ትውጣልን ብለው አመለከቱ ፤ ለጻድቁ ለቅዱስ ዮሴፍም እንዲጠብቃት ታጨች ፤ መልአኩ ቅዱስ ገብርኤል አበሰራት::በ ፲፭ አመቷ እግዚአብሔር ወልድን ፀነሰች::
የቅድስት ድንግል ማርያም ስሞች:- የኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን «እስመ ስሙ ይመርህ ኀበ ግብሩ» በማለት ስም ግብርን ሁኔታን ማንነትን ይገልጻል ይላሉ፡፡በዚህም መሰረት ቤተክርስቲያኗ ለስመ ድንግል ማርያም ዘርፍ /ቅጽል/ አልያም ምትክ አድርጋ የምትጠቀምባቸው ምሥጢራዊና ረቂቅ ትርጉም ያላቸው ንጽሕናዋን፣ ቅድስናዋን፣ ድንግልናዋን፣ ብፅእናዋን ወዘተ የሚመሰክሩ በርካታ ስሞች ሰይማላታለች፡፡ከነዚህም መካከል ከብዙ በጥቂቱ:ምልዕተ ጸጋ ፣ እምነ /«ም» ጠብቆ ይነበብ/ ጽዮን ፣እመ ብርሃን ሰአሊተ ምሕረት ፣እመቤታችን ፣ቤዛዊተ ዓለም፣ ወላዲተ አምላክ ፣ኪዳነ ምሕረት ወዘተ..
ቅድስት ድንግል ማርያም በ 64 ዓመቷ ካረፈች በኋላ እንደ ልጇ በሦስተኛው ቀን ማረጓን ቤተክርስቲያኑ ታስተምራለች::
ፍልሰታ
ጾመ ፍልሰታ thumb|የእመቤታችን እርገቷ ፍልሰታ የሚለው ቃል የሚገልጸው ከአንድ ቦታ ወደ ሌላ ቦታ ለቆ መሔድን መሰደድን መፍለስን ያመለክታል። ይህም የእመቤታችንን ሥጋ ከጌቴሴማኒ ወደ ገነት መፍለሱን በኋላም በገነት በዕፀ ሕይወት ስር ከነበረበት መነሳቱን ለማመልከት ይነገራል።
ጾመ ፍልሰታ እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ፷፬ ዓመት በዚች ምድር ኖራ እንደ አንድ ልጇ መሞቷን መነሳቷንና ማረጓን ያዩ ዘንድ ሐዋርያት የጾሙት ጾም ነው። ጾሙ ከነሐሴ 8 ቀን አስከ
ነሐሴ ፲፮ ቀን ሲጾም የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን በአዋጅ ከደነገገቻቸው ሰባቱ አጽዋማትም አንዱ ነው።
ኃይማኖታዊ መሠረት
እመቤታችን ከአባቷ ከኢያቄም እና ከናቷ ከሐና ነሐሴ ፯ ቀን ተጸንሳ ግንቦት ፩ ቀን በሊባኖስ ተወልዳለች# <እምሊባኖስ ትወጽዕ መርአት : ከሊባኖስ ሙሽራ ትወጣለች > እንደተባለ ። እምቤታችን በእናት አባቷ ቤት ሦስት ዓመት፤ በቤተ መቅደስ አሥራ ሁለት ዓመት፤ ከልጇ ከወዳጇ ከኢየሱስ ክርስቶስ ጋር ሠላሳ ሦስት ዓመት ከሦስት ወር : hዮሐንስ ወልደዘብዴዎስ ዘንድ አሥራ አራት ዓመት ከዘጠኝ ወር ቆይታ በ ፷ä ዓመት ዕድሜዋ በ፱ ዓ/ም ከዚህ ዓለም በሞት ተለይታለች። የእመቤታችንን ስም የሚገልጹ የውዳሴ ጽሑፎችም በእድሜዋ ልክ ተደርሰዋል። ለምሳሌ የውዳሴ ማርያም ቁጥር ፰ö ነው የመልክአ ማርያም ቁጥርም ፷ö ነው።
ባረፈች ጊዜ ቅዱሳን ሐዋርያት ተሰባስበው አስከሬኗን ይዘው ወደ ጌቴሴማኒ መቃብር ለማሳረፍ ሲሄዱ አይሁድ ለተንኮል አያርፉምና ተተናኮሏቸው። ቀድሞ ልጇ ሞቶ ተነሳ፣ አረገ እያሉ ሲያስቸግሩን ይኖራሉ፡ ደግሞ አሁን እሷም ተነሳች፣ አረገች ሊሉ አይደል በማለት አይሁድ ተሰባስበው አስከሬኗን ለማቃጠል ሲተናኮሉ እግዚአብሔር በተአምር ከነዚያ አይሁዶች አድኗቸዋል :: የእመቤታችንንም አስከሬን ነጥቆ ከሐዋርያው ከቅዱስ ዮሐንስ ጋር በገነት በዕፀ ህይወት ስር አኑሯቸዋል ። ከዚያ በኋላ ሐዋርያት ሥጋዋን አግኝተው ይቀብሩት ዘንድ በአረፈች በስምንተኛው ወር ከነሐሴ ፩ ጀምሮ Aስከ ነሐሴ ፲ ቀን ድረስ ሁለት ሱባዔ ይዘው በአሥራ አራተኛው ቀን ሥጋዋን ከጌታ ተቀብለው በጸሎትና በምህላ በፍጹም ደስታ በጌቴሰማኔ አሳረፉት ። በ ሦስተኛውም ቀን ተነስታ ስታርግ ከሰኡቃዊያን ወገን የሆነው ሐዋርያው ቅዱስ ቶማስ አያት። እርሱም በቀብር ስርዓቱ ጊዜም አልነበረም። ሀገረ ስብከቱ ህንድ ስለነበር ሊያስተምር ወደዛው ሂዶ ነበርና። በዚያም ሲያስተምር ሰንብቶ በደመና ተጭኖ ሲመጣ ያገኛታል። ትንሳኤዋን ከርሱ ሰውራ ያደረገች መስሎት አዝኖ «ቀድሞ የልጅሽን ትንሳኤ ሳላይ ቀረሁ አሁን ደግሞ ያንቺን ትንሳኤ ሳላይ ቀርቼ ነውን ?» ብሎ ቢያዝንባት እመቤታችንም ከርሱ በቀር ማንንም ትንሳኤዋን እንዳላየ ነግራ አጽናናችው። ለሌሎቹ ሐዋርያትም እንዲነግራቸው ለምልክትም /ለምስክርም እንዲሆነው ሰበኗን /መግነዟን ሰጥታው አረገች። ቶማስም ኢየሩሳሌም ደርሶ ሐዋርያትን የእመቤታችን ነገርስ እንደምን ሆነ?» ሲል ቢጠይቅ «አግኝተን ቀበርናት እኮ» አሉት። እርሱ ምስጢሩን አዉቆ ደብቆ «ሞት በጥር በነሐሴ መቃብ» እንዴት ይሆናል ? አይደረግም ይላቸዋል። ሊያሳያቸውም መቃብሩ ዘንድ ሂደው ቢከፍቱት አጧት። እርሱም «አታምኑኝም ብዬ እንጂ እርሷስ ተነስታ አርጋልች» በማለት ሁኔታውን ተረከላቸውና ለምስክር ይሁንህ ብላ የሰጠችውን ሰበኗን አሳያቸው። ከዚህ በኋላ ለበረከት ይሆናቸው ዘንድ ሰበኑን ተካፍለው ወደየአህገረ ስብከታቸው ሄዱ። ዛሬ በቅዳሴ ጊዜ ዲያቆኑ በሚይዘው የመጾር መስቀል ላይ በሁለት ቀዳዳዎች አልፎ ተጠምጥሞ የምናየው መቀነት መሰል ጨርቅ የዚያ ሰበን ምሳሌ ነው።
በዓመቱ ሐዋርያት ከያሉበት ተሰባስበው ቶማስ ትንሳኤሽን አይቶ እኛስ እንዴት ይቀርብናል ብለው ከነሐሴ ፩ ቀን ጀምርው ሱባዔ ቢይዙ ከሁለት ሱባዔ በኋላ እንደገና ትንሳኤዋንና እርገቷን ለማየት በቅተዋል። ሐዋርያዊት የሆነች የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያናም ምእመኖቿ ከእመቤታችን በረከትን እንዲያገኙ ይጾሙ ዘንድ ይህን ሐዋርያት የጾሙትን ጾም እንዲጾሙ አዉጃለች። ምእመናንም በተለየ መልኩ በጾም በጸሎት በሱባዔ ጽሙድ ሆነው ይህን ወቅት ያሳልፋሉ።
ንጉስ ሰሎሞንም በመኃልየ መኃልይ ዘሰሎሞን ምዕራፍ ፪ ቁጥር ፩ ላይ «ውዴ እንዲህ ብሎ ተናገረኝ፤ ወዳጄ ሆይ ተነሽ፡ ውብቴ ሆይ ነይ» ብሏል። እዚህ ላይ ወዳጄ ...ዉበቴ»" የተባለች እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ናት # ክቡር ዳዊት መዝሙር ö ቁጥር ፱ ላይ «በወርቅ ልብስ ተጎናጽፋና ተሸፋፍና ንግሥቲቱ በቀኝህ ትቆማለች» እንደሚል ልጇ ኢየሱስ ክርስቶስ ለዓለም ቤዛነቱን ከፈጸመ በኋላ ወደ ቀደመ ክብሩ እንዳረገ እመቤታችን ቅድስት ድንገል ማርያምም በቀኙ ትቀመጥ ዘንድ «ተነሽ ነይ» አላት ። እንግዲህ ይህንና የመሰለዉን ሁሉ ይዘን የእናታችንን እረፍቷን ትንሳኤዋን እንዘክራለን እንመሰክራለንም።
እስልምና
የማርያምን ድንግል ሁና እየሱስን ወይንም እነሱ እንደሚሉት ኢሳ (አ.ሰ)ን እንደወለደች ብሎም በነሱ እምነት አራት ተብለዉ ከተጠቀሱ ምርጥ ሴቶች ዉስጥ አንድዋ ነች። ነገር ግን ኢሳን የአላህ መልዕክተኛ ነዉ ሲሉት፣ አላህም ፈጣሪዉ እንጅ ልጁ አይደለም ባዮች ናቸው። በቁርአን ምክንያት አምላክ አይወልድም አይወለድም፤ ይህም ለአላህ የማይገባው ሥራ ነው ይላሉ።
ሥዕሎች
none|thumb|«ምስለ ፍቁር ወልዳ» የሚባለው ሥዕል ልጇን ጌታ ኢየሱስን አቅፋ ቅዱሳን መላእክት ቅዱስ [[ሚካኤልና ቅዱስ ገብርኤል (መልዐክ) ግራና ቀኝ ቆመው]] none|thumb|ቅድስት ድንግል ማርያም ጌታ ኢየሱስን ይዛ ወደ ኢትዮጵያና ኤርትራ ተሰዳ እንደመጣች የሚገልጽ ሥዕል none|thumb|በኢትዮጵያ ውስጥ አለች የምትባለው ገዳም ለቅድስት ድንግል ማርያም ስምና ክብር የተሠራች የ[[አክሱም ፅዮን ቤተክርስቲያን። ]]
ማጣቀሻ
መደብ:እስልምና
የጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማኅበር
የጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማኅበር፣ በጠላት ወረራ ዘመን የተመሠረተ ድርጅት ሲሆን፤ እስከ አሁን ድረስ ያሉት አዛውንት አባላቱ በዚያው የአምሥት ዓመት ትግል ዘመናት፣ መኳንንቱ፤ የጦር መሪዎቻቸውና ንጉሠ ነገሥቱም ጭምር እነዚያን ወጣት ኢትዮጵያውያን አንጀታቸውን ለረሀብ፤ እግራቸውን ለሾኽ ለጠጠር፤ ግንባራቸውን ለእርሳስ አጋልጠዋቸው በካዷቸው መራር ዘመን፤ ሞትም ቢመጣ እናት አገራችንን አሳልፈን ለጠላት አንሰጥም፤ ነፃነታችንን ለጊዜያዊ ሹመት፣ ሽልማት አንለውጥም ብለው የተጋፈጡ ጀግኖች ናቸው።
በጠላት ዘመን
ከመሥራች ማኅበረተኞቹ በከፊሉ፦ ራስ አበበ አረጋይ፤ ወንድማማቾቹ ደጃዝማች ፀሐዩ እና ደጃዝማች ተስፋዬ ዕንቁ ሥላሴ፤ አቶ እምአእላፍ ኅሩይ፤ ደጃዝማች ኃብተ ሥላሴ በላይነህ፤ ደጃዝማች ታከለ ወልደሐዋርያት ይገኙባቸዋል። በመጀመሪያ ጊዜ የነበሩት መሥራቾች ሃያ ዘጠኝ አባላት ሲሆኑ በኋላ ጊዜ ግን ብዙ ማኅበረተኞች እየተጨመሩ የአባሎቹ ቁጥር ከሦስት መቶ በላይ ሆኖ ነበር።
ከድል በኋላ
የጠላት ኃይል ተሸንፎ የአገሪቱ ነፃነት ከተመለሰ በኋላ፣ አርበኞቹ በየአውራጃውና በየጠቅላይ ግዛቱ ተሰማርተው ስለነበረና ማኅበሩም በመከራው ዘመናት የተቋቋመበት ዓላማ በነፃነት ጊዜ አላስፈላጊ በመሆኑ፤ የጥንታዊት ኢትዮጵያ የጀግኖች ማኅበር ምንም ዓይነት እንቅስቃሴ ሳያሳይ ብዙ ዓመታት አሳለፈ። ሆኖም በሚያዝያ ወር ፲፱፻፶፬ ዓ/ም ጄኔራል ነጋ ኃይለ ሥላሴ «ከሥራ ባልደረቦቻቸውና ከዕውቅ አገር አፍቃሪዎች ጋራ፥ "ጥንታዊት ኢትዮጵያ ሀገራዊ የዠግኖች ማኅበርን" በታደሰ ሀገራዊ ዓላማና በተሻሻለ ደንብ አቋቋሙ። ኾኖም፥ ድርጅቱ እስከ ሰኔ ፲፱ ቀን ፲፱፻፶፮ ዓ/ም ድረስ ከመንግሥት ዕውቅናን ስላላገኘ ሥራው በዚሁ ምክንያት ለጊዜው ተገታ።»
ጄኔራል ነጋ በዚህ ዕለት ሕጋዊ ዕውቅና ያገኘውንና ለፍጹም ሰላማዊና ሀገራዊ ዓላማ፤ ለበጎ አድራጎት የተጀመረውን የጥንታዊት ኢትዮጵያ ሀገራዊ የዠግኖች  ማኅበር፤ ጠቅላይ ሥራ አመራር ሸንጎ ሊቀ-መንበር ኾነው የማኅበሩን ሥራ  በሰፊው በማንቀሳቀስ ባጭር ጊዜ ውስጥ ፬ሺ የፈረሙ አባላትን ከጠቅላላው  የኢትዮጵያ ኅብረተሰብ እንዳስገኙ፥ አሁንም መንግሥታዊ እንቅፋት ገጥሞት ከሕገ-ወጥ በሆነ እርምጃ ፥ የድርጅቱ ጽሕፈት ቤት በጸጥታ ኀይሎች እንዲዘጋ ተደረገ።
መዲና
መዲና በሳዑዲ አረቢያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው። የተከበሩት የመጨረሻ ነብይ ሙሃመድ (ሰ.አ.ወ) ቀብር ይገኝበታል። በእስልምና እምነት ቅዱስ ወይንም የተመረጠ ሀገር ነው።
መደብ:የእስያ ከተሞች መደብ:እስልምና መደብ:ሳዑዲ አረቢያ
ላይቤሪያ
ላይቤሪያ (እንግሊዝኛ፦ Liberia)፣ በይፋ የላይቤሪያ ሪፐብሊክ (እንግሊዝኛ፦ Republic of Liberia)፣ በምዕራብ አፍሪካ የምትገኝ ሀገር ናት። በጊኒ፣ ኮት ዲቯር፣ ሴራሊዮን እና በአትላንቲክ ውቅያኖስ ትዋሰናለች። ላይቤሪያ የቅኝ ግዛት ሆና በ1822 እ.ኤ.አ. ከአሜሪካ በመጡ ነጻ የወጡ ባሪያዎች የተመሠረተች ሲሆን በአካባቢው ግን የተለያዩ ብሔሮች ለብዙ ምእተ አመታት ኖረዋል። መሥራቾቹ ዋና ከተማቸውን ሞንሮቪያ ብለው ለአሜሪካን ፕሬዝዳንት ጄምስ ሞንሮው ሰይመውታል። ሐምሌ ፳ ቀን ፲፰፻፴፱ ዓ/ም ነጻነት አወጁና ግዛቷ የላይቤሪያ ሪፐብሊክ ሆነች። በ1980 እ.ኤ.አ. በወታደራዊ መፈንቅለ-መንግስት የላይቤሪያ አመራር ከወረደ በኋላ ከ1989 እስከ 2005 እ.ኤ.አ. ድረስ ሀገሩዋ በመቶ ሺህ የሚቆጠሩ ሰዎችን ያፈናቀሉና የሀገሩዋን ኢኮኖሚ ያቃወሱ ሁለት የእርስ-በርስ ጦርነቶችን አይታለች።
የስም አመጣጥ
«ላይቤሪያ» ከእንግሊዝኛው liberty (ሊበርቲ፣ ማለትም ነጻነት) ከሚለው ቃል ነው የመጣው።
የምዕራብ አፍሪካ አገሬዎች (ተወላጆች)
የአንትሮፖሎጂ ምርምር እንደሚያሳየው ከሆነ፣ በላይቤሪያ ላይ ከ12ኛው ክፍለ-ዘመን ወይም ከዛ በፊት ጀምሮ ሰው ሠፍሯል። መንዴ (Mende) የሚባል ቋንቋ የሚናገሩ ሰዎች ወደ ምዕራብ ሲስፋፉ፣ ሌሎች ታናናሽ ብሄረሰቦችን ወደ ደቡብ ወደ አትላንቲክ ውቅያኖስ ገፍተዋቸዋል። ዴዪ፣ ባሳ፣ ክሩ፣ ጎላ እና ኪሲ የሚባሉ ጎሳዎች በአካባቢው ከመጀመሪያ ጀምሮ እንደነበሩ በማስረጃ ይታወቃል። ይህ ፍልሰት የጨመረው የማሊ ግዛት በ1375 እ.ኤ.አ. እና የሶንጋይ ግዛት በ1591 እ.ኤ.አ. ሲዳከሙ ነው። በተጨማሪም ወደ ውስጥ ያለው ሥፍራ ወደ በርሃነት እየተለወጠ ስለመጣ፣ ነዋሪዎቹ ወደ እርጥቡ ፔፐር ጠረፍ (Pepper Coast) እንዲሄዱ ተገደዱ። ከማሊና ሶንጋይ ግዛቶች የመጡ አዳዲስ ነዋሪዎች ጥጥ ማሽከርከር፣ ልብስ መስፋት፣ ብረት ማቅለጥ እና ሩዝና ማሽላ ማብቀልን የመሳሰሉ ጥበቦች ለቦታው አስተዋወቁ። thumb|left|የላይቤሪያ አገሬ ሴቶች በ1910 እ.ኤ.አ. መኔ ሰዎች (ከመንዴ ወታደሮች የመጡ) አካባቢውን ከተቆጣጠሩ በኋላ ቫይ የሚባል የማሊ ግዛት ከፈረሰ በኋላ ለመሰደድ የተገደደ ብሔር ወደ ግራንድ ኬፕ ማውንት (Grand Cape Mount) የሚባለው ሥፍራ ፈለሱ። የክሩ ብሔር የቫይን ፍልሰት ተቃወሙ። ከመኔ ብሔር ጋር አንድ ላይ በመሆንም የቫይ ብሔርን ከግራንድ ኬፕ ማውንት አልፈው እንዳይስፋፉ አገዱ።
በጠረፍ ላይ የሚኖሩት ሰዎች ታንኳ ሰርተው ከካፕ-ቨርት እስከ የወርቅ ጠረፍ (Gold Coast) ድረስ ካሉት ሌሎች ምዕራብ አፍሪካውያን ጋር ይገበያዩ ነበር። የክሩ ጎሳ በመጀመሪያ ለአውሮፓውያን ሰው ያልሆኑ ነገሮችን ይሸጡ ነበር። ግን በኋላ በየአፍሪካ ባሪያ ንግድ ውስጥ መሳተፍ ጀመሩ።
የክሩ ሠራተኞች ቦታቸውን ትተው በትልቅ እርሻዎችና የግንባታ ሥራዎች ላይ ተሳትፈዋል። አንዳንዶቹም የስዊዝና ፓናማ መስኖዎች ለመገንባት ረድተዋል።
ሌላ ግሌቦ የሚባሉ ሰዎች የመኔ ጎሳ አካባቢያቸውን ሲወር፣ በኋላ የላይቤሪያ ወደ ሚሆነው ጠረፍ አመሩ።
የቀድሞ የአውሮፓውያን ግንኙነት
በ1461 እ.ኤ.አ. እና 17ኛው ክፍለ-ዘመን መጨረሻ መካከል ፖርቱጋላዊ፣ ሆላንዳዊና ብራታንያዊ ነጋዴዎች በላይቤሪያ የንግድ ቦታ አቋቁመው ነበር። በተጨማሪም የአንድ የሚጥሚጣ አይነት ፍሬ በመብዛቱ ፖርቱጋላዊያን አካባቢውን Costa da Pimenta (ኮስታ ዳ ፒሜንታ) ማለትም የፍሬ ጠረፍ ብለው ሰይመውት ነበር።
ከአሜሪካ የመጡ ሰፋሪዎች
በ1822 እ.ኤ.አ. የአሜሪካ የቅኝ መግዛት ማህበር ላይቤሪያን ባሪያ የነበሩ ጥቁር ሰዎች የሚላኩበት ቦታ አድርጎ አቋቋመ። ከሌሎች ባሪያ ያልነበሩ ጥቁር አሜሪካውያንም ወደ ላይቤሪያ ለመሄድ የመረጡ ነበሩ። ወደ እዛ የሄዱት አሜሪካዊ ላቤሪያዊያን በመባል ይታወቃሉ። በሐምሌ 20 ቀን 1839 ዓ.ም. እነዚህ ሰፋሪዎች የላይቤሪያ ሪፐብሊክ ነፃነትን አወጁ።
የአመራር ክፍሎች
thumb|right|275px|የላይቤሪያ የአመራር ክፍሎች
ሀይማኖት
አርባ ከመቶ የሚሆነው የሀገሩ ሕዝብ ክርስቲያን ነው። ሌላ ሀያ ከመቶ የሚሆን ሕዝብ የራሱ የአገሬው ሀይማኖት አለው። የቀረው አርባ ከመቶ ሕዝብ የእስልምና እምነት ተከታይ ነው።
ትምህርት
right|ተማሪዎች በሻማ ብርሃን ሲያጠኑ፣ ቦንግ የአገዛዝ ክፍል፣ ላይቤሪያ|thumb የላይቤሪያ ዩኒቨርሲቲ በሞንሮቪያ ይገኛል። በ1862 እ.ኤ.አ. የተከፈተ ሲሆን ከአፍሪካ ቀደምት የከፍተኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች አንዱ ነው። በእርስ-በርስ ጦርነት ጊዜ በጣም የተጎዳ ሲሆን አሁን እንደገና እየተገነባ ነው።
ከቲንግተን ዩኒቨርሲቲ በየአሜሪካ ኢጲስ ቆጶስ ቤተክርስቲያን በ1889 እ.ኤ.አ. ተመሥርቷል። ግቢው በሱዋኮኮ፣ ቦንግ የአገዛዝ ክፍል ይገኛል።
ነጥቦች
መደብ:ምዕራብ አፍሪቃ መደብ:ላይቤሪያ
ኡራኑስ
ኡራኑስ፡ (ምልክት፦) መሬት በምትገኝበት ማለትም ሚልክ ዌይ ተብሎ በሚጠራው ረጨት ወይም የከዋክብት ስብስብ ውስጥ የሚገኝ ፕላኔት ነው። ይህ ፕላኔት ከፀሐይ ባለው ርቀት 7ኛ ( ሰባተኛ ) ነው። ከበፊቱ ኣጣርድ፣ ቬነስ፣ መሬት፣ ማርስ፣ ጁፒተር እና ሳተርን የተባሉ ፕላኔቶች ይገኛሉ። ከበስተኋላው ደግሞ ነፕቲዩን እና ትንሹ ፕሉቶ ይገኛሉ። thumb|right
ይዘት
ይህ ፕላኔት በዚህ ረጨት ውስጥ ከሚገኙ ፕላኔቶች በግዝፈቱ የሶስተኛነትን ደረጃ ይይዛል። ግዙፍ የ ጋዝ ክምችት እንደሆነ ይታመናል። በ ረጨቱ ውስጥ የጋዝ ክምችት የሆኑት ፕላኔቶች ጁፒተር፣ ነፕቲዩን፣ ሳተርን እና ራሱ ኡራኑስ ናቸው። በዚህም የተነሳ ጆቪያን ወይም ጁፒተርን መሳይ እየተባለ ይጠራል። በአብዛሃኛው ሃይድሮጅን እና ሂሊየም ከተባሉ ንጥረነገሮች የተሰራ ነው። በአጠቃላይ ክብደኡ ደግሞ የአራተኛነትን ደረጃ የያዘ ነው።
መደብ:ሥነ ፈለክ
የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ ክፍል ፲፫/፲፬
የኢትዮጵያ ታሪክ፡ ኑብያ አክሱም ዛጉዬ በተክለ ጻድቅ መኩሪያ የተደረሰ እንዲሁም በ[[ትንሳኤ ዘጉባኤ ማተሚያ ቤት  በ1951 ዓ.ም. የታተመ መጽሐፍ።
ታኅሣሥ ፳፰
ታኅሣሥ ፳፰ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፲፰ ኛው ዕለት ሲሆን፤ ከዚህ ቀን በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፵፰ ቀናት ሲቀሩ፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ ዘመነ ማቴዎስ እና በዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፵፯ ቀናት ይቀራሉ። እንዲሁም በኢትዮጵያ ባሕረ ሐሳብ ታኅሣሥ ፳፰ ቀን የበጋ ወቅት ሦስተኛው ቀን ነው።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
17 November
17 November በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ኅዳር 8 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ኦረንሴ
ኦረንሴ (እስፓንኛ፦ Orense) የእስፓንያ ከተማ ነው።
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ዳቢሎስ (ኢስላም)
ዳቢሎስ በአረብኛ ሰይጣን ማለት ነዉ
መደብ:የአብራሃም ሀይማኖት ተከታዮች
ፊንሳስ ቴይለር በርናም
260px|thumbnail|ፊንሳስ ቴይለር በርናም ፊንሳስ ቴይለር በርናም (እንግሊዝኛ: Phineas Taylor Barnum) (1810-1891 ዓም) ታዋቂ አሜሪካዊ የሰርከስ አርቲስት ፣ ነጋዴ እና ፖለቲከኛ ነበር።
መደብ:የአሜሪካ ሰዎች መደብ:የአሜሪካ መሪዎች
ፍያኩ ፊንዶይልኬስ
ፍያኩ ፊንዶይልኬስ በአይርላንድ አፈ ታሪክ ከ835 እስከ 815 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአየርላንድ ከፍተኛ ነጉሥ ነበር።
አብዛኛው የአይርላንድ ታሪኮች እንዳሉት የፍያኩ ዘመን ለ20 ዓመታት ቆየ። የላውድ አቆጣጠሮች (1014 ዓም ተቀነባብሮ) እና የድሮ አቆጣጠር በመከተል፣ ይህ ከ835 እስከ 815 ዓክልበ. ድረስ ይሆናል። (በኋላ የታዩት ታሪኮች ግን ከዚያ በፊት ያደርጉታል።)
መደብ:የአየርላንድ አፈታሪካዊ ነገሥታት
የጊዛ ታላቅ ፒራሚድ
ታላቁ የጊዛ ፒራሚድ (የኩፉ ፒራሚድ ወይም የቼፕስ ፒራሚድ በመባልም ይታወቃል) በጊዛ ፒራሚድ ኮምፕሌክስ የዛሬ ጊዛን በታላቁ ካይሮ፣ ግብፅ ውስጥ ከሚገኙት ፒራሚዶች ሁሉ ጥንታዊ እና ትልቁ ነው። ከጥንታዊው ዓለም ሰባቱ አስደናቂ ነገሮች ውስጥ እጅግ ጥንታዊው ነው፣ እና በብዛት ሳይበላሽ የቀረው ብቸኛው።
የግብፅ ተመራማሪዎች ፒራሚዱ ለአራተኛው ሥርወ መንግሥት የግብፅ ፈርዖን ኩፉ መቃብር ሆኖ እንደተሠራ እና በ26ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ. በ27 ዓመታት አካባቢ እንደተገነባ ይገምታሉ።
መጀመሪያ ላይ 146.5 ሜትር (481 ጫማ) ላይ የቆመው ታላቁ ፒራሚድ በአለም ላይ ከ3,800 ዓመታት በላይ ረጅሙ ሰው ሰራሽ መዋቅር ነበር። በጊዜ ሂደት፣ አብዛኛው ለስላሳ ነጭ የኖራ ድንጋይ መከለያ ተወግዷል፣ ይህም የፒራሚዱን ቁመት አሁን ወዳለው 138.5 ሜትር (454.4 ጫማ) ዝቅ አድርጎታል። ዛሬ የሚታየው ከስር ያለው ዋና መዋቅር ነው. መሰረቱ የተለካው ወደ 230.3 ሜትር (755.6 ጫማ) ካሬ ሲሆን ይህም መጠን በግምት 2.6 ሚሊዮን ኪዩቢክ ሜትር (92 ሚሊዮን ኪዩቢክ ጫማ) ሲሆን ይህም ውስጣዊ ሂሎክን ያካትታል።
መዳፎች (የ 51°50'40 ቁልቁል)።
ታላቁ ፒራሚድ በድምሩ 6 ሚሊዮን ቶን የሚመዝኑ 2.3 ሚሊዮን የሚገመቱ ትላልቅ ብሎኮችን በመቆፈር የተገነባ ነው። አብዛኛዎቹ ድንጋዮች በመጠን እና በቅርጽ አንድ ወጥ አይደሉም እና በጣም የለበሱ ብቻ ናቸው።[5] የውጪው ንብርብሮች በሙቀጫ አንድ ላይ ተጣብቀዋል. በዋነኛነት ከጊዛ ፕላቱ የተገኘ የኖራ ድንጋይ ጥቅም ላይ ውሏል። ሌሎች ብሎኮች በአባይ ወንዝ ላይ በጀልባ ይገቡ ነበር፡ ነጭ የኖራ ድንጋይ ከቱራ ለመያዣ፣ እና ከአስዋን እስከ 80 ቶን የሚመዝኑ ግራናይት ብሎኮች ለንጉሱ ቻምበር መዋቅር።
በፒራሚዱ ዙሪያ ያለው የቀብር ሥነ ሥርዓት በአንድ መንገድ (ከፒራሚድ አቅራቢያ አንዱ እና በናይል ወንዝ አቅራቢያ) የተገናኙ ሁለት የሬሳ ቤተመቅደሶችን ያቀፈ ነው ፣ የቅርብ ቤተሰብ እና የኩፉ ፍርድ ቤት መቃብሮች ፣ ለኩፉ ሚስቶች ሦስት ትናንሽ ፒራሚዶችን ጨምሮ ፣ የበለጠ ትንሽ " የሳተላይት ፒራሚድ" እና አምስት የተቀበሩ የፀሐይ ጀልባዎች.
የኩፉ መለያ
በታሪክ ታላቁ ፒራሚድ ለኩፉ የተነገረው በጥንታዊ ጥንታዊነት ደራሲዎች ቃል ላይ በመመስረት ነው፣ በመጀመሪያ ደረጃ ሄሮዶተስ እና ዲዮዶረስ ሲኩለስ። ነገር ግን፣ በመካከለኛው ዘመን ሌሎች በርካታ ሰዎች ለፒራሚዱ ግንባታ እውቅና ተሰጥቷቸው ነበር፣ ለምሳሌ ዮሴፍ፣ ናምሩድ ወይም ንጉስ ሳሪድ።
እ.ኤ.አ. በ 1837 ከንጉሱ ቻምበር በላይ አራት ተጨማሪ የእርዳታ ክፍሎች ከነሱ ጋር ከተገናኙ በኋላ ተገኝተዋል ። ክፍሎቹ, ቀደም ሲል ሊደረስባቸው የማይችሉት, በቀይ ቀለም በሂሮግሊፍስ ተሸፍነዋል. ፒራሚዱን የሚገነቡት ሠራተኞች የፈርዖንን ስም የሚያጠቃልል የቡድናቸው ስም (ለምሳሌ፡ “ወንበዴው፣ የክኑም-ኩፉ ነጭ ዘውድ ኃይለኛ ነው”) ብሎኮችን በቡድናቸው ስም አስፍረዋል። የኩፉ ስሞች ከደርዘን በላይ ጊዜ በግድግዳዎች ላይ ተጽፈዋል። ከእነዚህ የግራፊቲ ጽሑፎች ውስጥ ሌላው በፒራሚዱ 4ኛ ንብርብር ውጫዊ ክፍል ላይ በጎዮን ተገኝቷል። ፅሁፎቹ በሌሎች የኩፉ ቦታዎች ላይ ከሚገኙት ጋር የሚነፃፀሩ ናቸው ለምሳሌ በ Hatnub[11] ላይ ያለው አልባስተር ቋሪ ወይም በዋዲ አል-ጃርፍ ወደብ እና በሌሎች ፈርዖኖች ፒራሚዶች ውስጥም ይገኛሉ። thumb|በሉቭር ሙዚየም ለእይታ ከታላቁ ፒራሚድ የኩፉ ስም የያዘ የሸክላ ማኅተም በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን ከፒራሚዱ አጠገብ ያሉት የመቃብር ቦታዎች ተቆፍረዋል. የኩፉ ቤተሰብ አባላት እና ከፍተኛ ባለስልጣናት የተቀበሩት በምስራቅ ፊልድ ከመንገድ በስተደቡብ እና በምእራብ ሜዳ ነው። በተለይም የኩፉ ሚስቶች ፣ልጆች እና የልጅ ልጆች ፣ሄሚኑ ፣አንካፍ እና (የቀብር መሸጎጫ) ሄቴፌሬስ 1 ፣ የኩፉ እናት። ሀሰን እንደተናገረው፡- “ከመጀመሪያዎቹ የስርወ መንግስት ዘመናት ጀምሮ ዘመዶቻቸው፣ ጓደኞቻቸው እና የቤተ መንግስት አስተዳዳሪዎች በህይወት እያሉ ሲያገለግሉት በነበሩት ንጉስ አካባቢ መቀበር የተለመደ ነበር። ከዚህ በኋላ."
የመቃብር ስፍራዎቹ እስከ 6ኛው ሥርወ መንግሥት ድረስ በንቃት ተዘርግተው ከዚያ በኋላ ብዙም ጥቅም ላይ አልዋሉም። የመጀመርያው የፈርዖን ስም የማኅተም ግንዛቤዎች የኩፉ፣ የፔፒ II የቅርብ ጊዜ ነው። የሠራተኛ ግራፊቲ በአንዳንድ የመቃብር ድንጋዮች ላይም ተጽፎ ነበር; ለምሳሌ፣ "Mddw" (የኩፉ ሆረስ ስም) በቹፉናክት ማስታባ ላይ፣ ምናልባትም የኩፉ የልጅ ልጅ።
በማስታባስ የጸሎት ቤቶች ውስጥ ያሉ አንዳንድ ጽሑፎች (እንደ ፒራሚዱ፣ የመቃብሪያ ክፍሎቻቸውም አብዛኛውን ጊዜ የተቀረጹ ጽሑፎች የሌላቸው ነበሩ) ኩፉ ወይም ፒራሚዱን ይጠቅሳሉ። ለምሳሌ፣ የመርስያንክ ሳልሳዊ ጽሑፍ “እናቷ [የላይኛው እና የታችኛው ግብፅ የኩፉ ንጉስ ልጅ ነች” ይላል። ብዙ ጊዜ እነዚህ ማጣቀሻዎች የማዕረግ አካል ናቸው፣ ለምሳሌ፣ Snnw-ka፣ “የመቋቋሚያ ዋና አስተዳዳሪ እና የአክሄት-ኩፉ ፒራሚድ ከተማ የበላይ ተመልካች” ወይም መሪብ “የኩፉ ካህን”። በርካታ የመቃብር ባለቤቶች የንጉሥ ስም እንደየራሳቸው ስም አካል አላቸው (ለምሳሌ ቹፉድጀዴፍ፣ ቹፉሴንብ፣ መሪቹፉ)። በጊዛ የተጠቀሰው የመጀመሪያው ፈርዖን ሰኔፍሩ (የኩፉ አባት) ነው።
ዕድሜ
ታላቁ ፒራሚድ ወደ 4600 ዓመታት ያህል ዕድሜ እንዳለው በሁለት ዋና ዋና አቀራረቦች ተወስኗል፡ በተዘዋዋሪም ከኩፉ እና በጊዜ ቅደም ተከተል ዘመኑ በአርኪኦሎጂያዊ እና ጽሑፋዊ መረጃዎች ላይ በመመስረት; እና በቀጥታ፣ በፒራሚዱ ውስጥ በተገኙ እና በሙቀጫ ውስጥ የተካተተው ኦርጋኒክ ቁሳቁስ በሬዲዮካርቦን የፍቅር ግንኙነት።
ታሪካዊ ቅደም ተከተል
በቀደሙት ዘመናት ታላቁ ፒራሚድ ቀኑ የተነገረው ለክፉ ብቻ በመሆኑ የታላቁን ፒራሚድ ግንባታ በግዛቱ ውስጥ አስቀምጦ ነበር። ስለዚህ ከፒራሚድ ጋር መተዋወቅ ከኩፉ እና ከ 4 ኛው ስርወ መንግስት ጋር የመገናኘት ጉዳይ ነበር። የክስተቶች አንጻራዊ ቅደም ተከተል እና ተመሳሳይነት በዚህ ዘዴ የትኩረት ነጥብ ላይ ይቆማል.
ፍፁም የቀን መቁጠሪያ ቀናቶች ከተጠላለፉ የመረጃ መረብ የተገኙ ናቸው፣ የጀርባ አጥንታቸውም ከጥንታዊ የንጉሥ ዝርዝሮች እና ሌሎች ጽሑፎች የታወቁት የተከታታይ መስመሮች ናቸው። የግዛቱ ርዝማኔ ከኩፉ እስከ ቀደም ባሉት ጊዜያት ወደታወቁት ነጥቦች የተጠቃለለ፣ በዘር ሐረግ መረጃ፣ በሥነ ፈለክ ምልከታ እና በሌሎች ምንጮች የተጠናከረ ነው። እንደዚያው፣ የግብፅ ታሪካዊ የዘመን አቆጣጠር በዋነኛነት ፖለቲካዊ የዘመን አቆጣጠር ነው፣ ስለዚህም ከሌሎች የአርኪኦሎጂ ማስረጃዎች እንደ ስትራቲግራፊ፣ ቁሳዊ ባህል ወይም ራዲዮካርበን መጠናናት።
አብዛኛው የቅርብ ጊዜ የዘመን አቆጣጠር ግምቶች ኩፉ እና ፒራሚዱ በ2700 እና 2500 ዓክልበ.
ለሰማይ ምሰሶ የለው ለባእድ ስር የለው
ለሰማይ ምሰሶ የለው፤ ለባእድ ስር የለው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የጊዛ ታላቅ ፒራሚድ
ራዲዮካርበን የፍቅር ጓደኝነት
ሞርታር በታላቁ ፒራሚድ ግንባታ ላይ በብዛት ጥቅም ላይ ውሏል። በማደባለቅ ሂደት ውስጥ ከእሳት የሚወጣው አመድ በሙቀጫ ውስጥ ተጨምሯል ፣ ሊወጣ የሚችል ኦርጋኒክ እና ራዲዮካርቦን ቀንሷል። በ 1984 እና 1995 በአጠቃላይ 46 የሞርታር ናሙናዎች ተወስደዋል, ይህም ከዋናው መዋቅር ጋር በግልጽ የተገጣጠሙ መሆናቸውን በማረጋገጥ እና በኋላ ላይ ሊካተቱ አይችሉም. ውጤቶቹ በ2871-2604 ዓክልበ. የኦርጋኒክ ቁሳቁሱ ዕድሜ የሚወሰነው ለመጨረሻ ጊዜ ጥቅም ላይ የዋለበት ጊዜ ስላልነበረ የድሮው የእንጨት ችግር ለ 100-300 ዓመታት ማካካሻ በዋናነት ተጠያቂ እንደሆነ ይታሰባል. መረጃው እንደገና ሲተነተን በ2620 እና 2484 ዓክልበ. መካከል ፒራሚዱ የተጠናቀቀበትን ቀን በትናንሾቹ ናሙናዎች ላይ በመመስረት አሳይቷል።
ለሰማይ ምሰሶ የለው ለባእድ ስር የለው
ለሰማይ ምሰሶ የለው ለባእድ ስር የለው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
የጊዛ ታላቅ ፒራሚድ
ራዲዮካርበን የፍቅር ጓደኝነት
እ.ኤ.አ. በ 1872 ዌይንማን ዲክሰን የታችኛውን ጥንድ "አየር-ዘንግ" ተከፈተ ፣ ቀደም ሲል በሁለቱም ጫፎች ተዘግቷል ፣ ቀዳዳዎችን ወደ ንግስት ቻምበር ግድግዳዎች በመቁረጥ ። በውስጡ ከተገኙት ነገሮች አንዱ የዲክሰን ጓደኛ የሆነውን ጄምስ ግራንት የያዘው የዝግባ እንጨት ነው። ከውርስ በኋላ እ.ኤ.አ. በ1946 ለአበርዲን ሙዚየም ተሰጥቷል ፣ነገር ግን ተከፋፍሎ ነበር እና በስህተት ተይዟል። በሰፊው የሙዚየም ስብስብ ውስጥ የጠፋው በ2020 ብቻ ራዲዮካርበን ሲሆን በ3341–3094 ዓክልበ. ከኩፉ የዘመን አቆጣጠር ከ500 አመት በላይ የሚበልጠው አቤር ኢላዳንይ እንጨቱ ከረጅም እድሜ ዛፍ መሃል እንደመጣ ወይም ፒራሚዱ ውስጥ ከመቀመጡ በፊት ለብዙ አመታት እንደገና ጥቅም ላይ ውሎ እንደነበረ ይጠቁማል።
ለሰማይ ምሰሶ የለው ለባእድ ስር የለው
ትርጉሙ
ባዕድ ምንም ቢያቀርቡት ዞሮ ያው ነው ያው ዘመድ ይሻላል።
መደብ:ተረትና ምሳሌ
የጊዛ ታላቅ ፒራሚድ
የኩፉ እና የታላቁ ፒራሚድ የፍቅር ጓደኝነት ታሪክ
በ450 ዓክልበ. ሄሮዶተስ ታላቁን ፒራሚድ ቼፕስ (ሄለናይዜሽን ኦፍ ኩፉ) እንደሆነ ተናግሮ ነበር፣ ሆኖም ግን በራምሳይድ ዘመን በኋላ በስህተት ንግሥናውን አኖረ። ማኔቶ፣ ከ200 ዓመታት በኋላ፣ የግብፅን ነገሥታት ዝርዝር በማዘጋጀት፣ በሥርወ መንግሥት ከፋፍሎ፣ ኩፉን ለ 4ኛ መድቧል። ነገር ግን፣ በግብፅ ቋንቋ ፎነቲክ ከተቀየረ በኋላ እና በግሪክ ትርጉም፣ "Cheops" ወደ "ሶፊስ" (እና ተመሳሳይ ስሪቶች) ተቀይሯል።
ግሬቭስ፣ በ1646፣ የፒራሚዱ ግንባታ የሚካሄድበትን ቀን የማጣራት ከፍተኛ ችግር መሆኑን ዘግቧል፣ በጎደሉት እና እርስ በርሱ የሚጋጩ ታሪካዊ ምንጮች። ከላይ በተገለጹት የፊደል አጻጻፍ ልዩነቶች ምክንያት፣ በማኔቶ የንጉሥ ዝርዝር ውስጥ ኩፉን አላወቀውም (በአፍሪካነስ እና በዩሴቢየስ እንደተፃፈው)፣ ስለዚህም በሄሮዶተስ የተሳሳተ መለያ ላይ ተመርኩዞ ነበር። የተከታታይ መስመሮችን ቆይታ በማጠቃለል፣ ግሬቭስ 1266 ዓክልበ. የኩፉ የግዛት ዘመን መጀመሪያ እንዲሆን ተጠናቀቀ።
ከሁለት መቶ ዓመታት በኋላ፣ በማኔቶ የዘመን አቆጣጠር ውስጥ አንዳንድ ክፍተቶች እና እርግጠኛ ያልሆኑ ነገሮች እንደ ቱሪን፣ አቢዶስ እና ካርናክ በመሳሰሉት የንጉስ ሊስት ግኝቶች ተጠርገዋል። በ1837 በታላቁ ፒራሚድ እፎይታ ክፍል ውስጥ የተገኘው የኩፉ ስም ቼፕስ እና ሶፊስ አንድ እና አንድ መሆናቸውን ግልጽ ለማድረግ ረድተዋል። ስለዚህ ታላቁ ፒራሚድ በ 4 ኛው ሥርወ መንግሥት ውስጥ እንደተገነባ ታወቀ። በግብፅ ተመራማሪዎች መካከል ያለው የፍቅር ግንኙነት አሁንም በበርካታ ክፍለ ዘመናት (ከ4000-2000 ዓክልበ. ግድም) ይለያያል፣ እንደ ዘዴው፣ አስቀድሞ የታሰቡ ሃይማኖታዊ አስተሳሰቦች (እንደ መጽሐፍ ቅዱሳዊ የጥፋት ውሃ) እና የትኛው ምንጭ የበለጠ ታማኝ ነው ብለው ያስባሉ።
ግምቶች በ20ኛው ክፍለ ዘመን በከፍተኛ ሁኔታ እየጠበቡ ነው፣ አብዛኛውም በ250 ዓመታት ውስጥ፣ በሦስተኛው ሺህ ዓመት ዓክልበ አጋማሽ አካባቢ ነው። አዲስ የተገነባው ራዲዮካርበን የፍቅር ግንኙነት ዘዴ ታሪካዊው የዘመን አቆጣጠር በግምት ትክክል መሆኑን አረጋግጧል። ነገር ግን በትላልቅ ህዳጎች ወይም ስህተቶች ፣ የመለኪያ ጥርጣሬዎች እና አብሮ የተሰራ የእድሜ ችግር (በዕድገት እና በመጨረሻው አጠቃቀም መካከል ያለው ጊዜ) እንጨትን ጨምሮ በእጽዋት ቁሳቁስ ምክንያት አሁንም ሙሉ በሙሉ አድናቆት ያለው ዘዴ አይደለም። ከግንባታው ጊዜ ጋር.
የግብፅ የዘመን አቆጣጠር መጣራቱን ቀጥሏል እና ከበርካታ የትምህርት ዘርፎች የተገኙ መረጃዎች እንደ luminescence መጠናናት፣ ራዲዮካርበን መጠናናት እና ዴንድሮክሮኖሎጂ በመሳሰሉት ምክንያቶች መካተት ጀምረዋል። ለምሳሌ፣ Ramsey et al. በሞዴላቸው ውስጥ ከ200 በላይ የራዲዮካርቦን ናሙናዎችን አካትቷል።
የታሪክ መዝገብ
የጥንት ግሪክ ታሪክ ጸሐፊ ሄሮዶተስ በ 5 ኛው ክፍለ ዘመን ከክርስቶስ ልደት በፊት ሲጽፍ, ፒራሚዱን ከጠቀሱት የመጀመሪያዎቹ ዋና ደራሲዎች አንዱ ነው. በሁለተኛው መጽሃፉ ዘ ታሪክ ውስጥ፣ ስለ ግብፅ እና ስለ ታላቁ ፒራሚድ ታሪክ ይናገራል። ይህ ዘገባ የተፈጠረዉ አወቃቀሩ ከተሰራ ከ2000 አመታት በኋላ ነዉ ይህ ማለት ሄሮዶተስ እዉቀቱን ያገኘዉ በዋናነት ከተለያዩ የተዘዋዋሪ ምንጮች ማለትም ባለስልጣናቱን እና ቄሶችን ፣የሀገር ዉስጥ ግብፃዊያንን ፣የግሪክ ስደተኞችን እና ሄሮዶተስን እራሱ ተርጓሚዎችን ያጠቃልላል። በዚህ መሠረት የእሱ ገለጻዎች እራሳቸውን ለመረዳት የሚቻሉ መግለጫዎች, የግል መግለጫዎች, የተሳሳቱ ዘገባዎች እና ድንቅ አፈ ታሪኮች ድብልቅ ናቸው; ስለዚህም ስለ ሃውልቱ ብዙዎቹ ግምታዊ ስህተቶች እና ውዥንብሮች ከሄሮዶተስ እና ከስራው ሊገኙ ይችላሉ። ሄሮዶተስ ታላቁ ፒራሚድ የተገነባው በኩፉ (ሄለኒዝድ እንደ ቼፕስ) እንደሆነ ጽፏል እሱም በስህተት አስተላልፏል ከራምሲድ ዘመን (ስርወ መንግስት XIX እና XX) በኋላ ይገዛል። ክሁፉ አምባገነን ንጉስ ነበር ይላል ሄሮዶቱስ፣ እሱም የግሪኮችን አመለካከት እንደሚያብራራ እንዲህ ያሉ ሕንፃዎች ሊፈጠሩ የሚችሉት በሰዎች ላይ በጭካኔ በመበዝበዝ ብቻ ነው። ሄሮዶተስ በተጨማሪ እንደገለጸው 100,000 የጉልበት ሠራተኞችን ያቀፈ ቡድን በሦስት ወር ፈረቃ ውስጥ በሕንፃው ላይ ሲሠራ 20 ዓመታት ፈጅቷል። በመጀመሪያዎቹ አስር አመታት ውስጥ ሰፊ መንገድ ተዘርግቶ ነበር, ሄሮዶተስ እንደሚለው, የፒራሚዶቹን ግንባታ ያህል አስደናቂ ነበር. ወደ 1 ኪሎ ሜትር የሚጠጋ (0.62 ማይል) ርዝመት እና 20 ያርድ (18.3 ሜትር) ስፋት፣ እና ወደ 16 ያርድ (14.6 ሜትር) ከፍታ ያለው ሲሆን የተወለወለ እና በምስል የተቀረጸ ድንጋይ ነው። በተጨማሪም ፒራሚዶቹ በሚቆሙበት ኮረብታ ላይ የመሬት ውስጥ ክፍሎች ተሠርተዋል. እነዚህም የኩፉ መቃብር እንዲሆኑ የታሰቡ ሲሆን ከናይል ወንዝ በመጣ ቻናል በውሃ የተከበቡ ነበሩ። ሄሮዶተስ ከጊዜ በኋላ በካፍሬ ፒራሚድ (ከታላቁ ፒራሚድ አጠገብ በሚገኘው) አባይ ወደ ደሴት በተሰራ መተላለፊያ በኩል እንደሚፈስ ተናግሯል። ኩፉ የተቀበረበት። (ሀዋስ ይህንን ሲተረጉመው ከታላቁ ፒራሚድ በስተደቡብ በሚገኘው በካፍሬ መንገድ ላይ የሚገኘውን “ኦሳይረስ ዘንግ”ን ለማመልከት ነው።) በተጨማሪም ሄሮዶተስ ከፒራሚዱ ውጭ ያለውን ጽሑፍ ገልጿል፣ ተርጓሚዎቹ እንደሚሉት፣ ሠራተኞቹ በፒራሚዱ ላይ ሲሠሩ የሚበሉትን ራዲሽ፣ ነጭ ሽንኩርት እና ቀይ ሽንኩርት መጠን ያሳያል። ይህ የዳግማዊ ራምሴስ ልጅ ካምዌሴት ያከናወነው የተሃድሶ ሥራ ማስታወሻ ሊሆን ይችላል። በግልጽ ለማየት እንደሚቻለው የሄሮዶተስ ባልደረቦች እና ተርጓሚዎች የሂሮግሊፍ ጽሑፎችን ማንበብ አልቻሉም ወይም ሆን ብለው የተሳሳተ መረጃ ሰጡት።
ዲዮዶረስ ሲኩለስ
ከ60-56 ዓክልበ. መካከል፣ የጥንታዊው ግሪክ ታሪክ ጸሐፊ ዲዮዶረስ ሲኩለስ ግብፅን ጎበኘ እና በኋላም የእሱን Bibliothecahistoria የመጀመሪያውን መጽሐፍ ታላቁን ፒራሚድ ጨምሮ ለመሬቱ፣ ለታሪኳ እና ለሀውልቶቿ ሰጠ። የዲዮዶረስ ሥራ በጥንት ታሪክ ጸሐፊዎች ተመስጦ ነበር፣ነገር ግን ዲዮዶረስ አስደናቂ ተረቶችና አፈ ታሪኮችን ይናገራል ከሚለው ከሄሮዶተስ ራሱን አገለለ። ዲዮዶረስ እውቀቱን የሳበው ከጠፋው የአብደራው ሄካቴዎስ ስራ እንደሆነ ይገመታል እና እንደ ሄሮዶቱስ የፒራሚዱን ገንቢ "ኬሚስ"ንም ከራምሴስ 3ኛ ቀጥሎ አስቀምጧል። በሪፖርቱ መሠረት ኬሚስ (ኩፉ) ወይም ሴፍረን (ካፍሬ) በፒራሚዳቸው ውስጥ አልተቀበሩም ፣ ይልቁንም በሚስጥር ቦታዎች ፣ ግንባታዎችን ለመገንባት የተገደዱት ሰዎች ሬሳውን ለበቀል እንዳይፈልጉ በመፍራት ነበር ። በዚህ አባባል ዲዮዶረስ በፒራሚድ ግንባታ እና በባርነት መካከል ያለውን ግንኙነት አጠናከረ። እንደ ዲዮዶረስ ገለጻ፣ የፒራሚዱ ሽፋን በወቅቱ በጥሩ ሁኔታ ላይ ነበር፣ የፒራሚዱ የላይኛው ክፍል ግን 6 ክንድ (3.1 ሜትር፣ 10.3 ጫማ) ከፍታ ባለው መድረክ ተሠርቷል። ስለ ፒራሚዱ ግንባታ እስካሁን ምንም አይነት የማንሳት መሳሪያዎች ስላልተፈጠሩ በመንገዶች ታግዞ መገንባቱን ይጠቅሳል። ፒራሚዶቹ ከተጠናቀቁ በኋላ እንደተወገዱ ከመንገዶቹ ምንም አልቀረም። ታላቁን ፒራሚድ ለማቆም የሚያስፈልጉትን ሰራተኞች ብዛት 360,000 እና የግንባታ ጊዜውን 20 አመት ገምቷል። ከሄሮዶቱስ ጋር በሚመሳሰል መልኩ፣ ዲዮዶረስ ደግሞ ከፒራሚዱ ጎን “የአትክልትና ፍራፍሬ ዋጋ ለሠራተኞቹ ከአሥራ ስድስት መቶ መክሊት በላይ ተከፍሏል” በሚለው ጽሑፍ ተጽፎበታል ብሏል።
ትዝታ
የኢትዮጵያ ሙዚቃ በዋናነት የተመሰረተው በአምስት የድምፅ ሚዛን ስርዓት ነው ። ይህ የፔንታቶን ሚዛን (‹ፔንታ› ማለት አምስት ፣ እና ‹ቶኒክ› ማለት ኖታ ቅኝት) በመባል ይታወቃል ። ምንም እንኳን አብዛኛው ሙዚቃ የፔንታታቲክ ሚዛን የሚጠቀም ቢሆንም አንዳንድ ዜማዎች በሁለት ወይም በሶስት ቅኝት ባልሆኑ ሚዛኖች ላይ የተመሠረቱ ሊሆኑ ይችላሉ ። ይህ በኢትዮጵያ ባህላዊ ሙዚቃ እንዲሁም በልጆች ዘፈኖች ዘንድ የተለመደ ነው ። በሌላ በኩል ደግሞ በኢትዮጵያ ውስጥ አንዳንድ ሙዚቃዎች የምዕራቡን ቅኝት የያዙ ይገኑበታል ። ዲያቶኒክ ቅኝቶች 7 ድምፆችን ይይዛሉ።
“ስኬል” የሚለው የኢትዮጵያ ቃል “ቅኝት” ነው ፡፡ “ቅኝት” የሚለው ቃል ጥቅም ላይ የዋለውን ሚዛን እና አንዳንዴም የመሳሪያውን መቃኛ ይገልጻል። ይህ የሆነበት ምክንያት አንዳንድ መሣሪያዎች ጭራ / ገመድ ስላላቸው ነው። እነዚህ መሣሪያዎች ክራር ፣ በገና እና ማሲንቆ ይገኙበታል።
ትዝታ
ትዝታ በጣም በብዛት ጥቅም ላይ የሚውለው ቅኝት ነው። እነሱም ሜጄር እና ማይነር በመባል ይታወቃሉ ። ዋናው የትዝታ ቅኝት ሙሉ ትዝታ በመባል የሚታወቅ ሲሆን ማይነሩ የትዝታ ቅኝት ግማሽ Tizita በመባል ይታወቃል። ሙሉ ትዝታ በዓለም ዙሪያ እንደ ዋናው የፔንታታኒካል ልኬት ተመሳሳይ የሚታወቅ ትክክለኛ ቅኝት በመሆኑ ትኩረት የሚስብ ነው።
ግማሽ Tizita: C - D - Eb - G - Ab.
ከሙሉ Tizita ወደ ግማሽ Tizita ለመድረስ ፣ 3 ኛ እና 5 ኛን ,ግማሽ ቶን መቀነስ ያስፈልግዎታል። ስለዚህ ግማሽ Tizita 1 ፣ 2 ፣ b3 ፣ 4 ፣ b5 ነው። ምንጭ http://fsuworldmusiconline.wikidot.com/music-theory-ethiopian-music
ተጨማሪ ማሳሰቢያ በኢትዬጵያ ቅኝቶች ኤርትራን ጨምሮ ቅኝቶች ዉስጥ መነሻ ድምፃቸዉን በመገለባበጥ የሚገኙ ዜማዎች ትዝታ ሰከንድ ፤ ፌቭዝ ሲክዝ  ባቲ ሰከንድ ሲክዝ በመባል የሚታወቁ አሉ።( ለመጠቃለል ትዝታ፤ትዝታ ማይነር ፤የተገለበጠ ትዝታ DEGACD)
መደብ:የኢትዮጵያ ሙዚቃ
ዲያቦሎስ
ዲያቦሎስ በግሪክኛ ሰይጣን ማለት ነው።
ኮሶ በሽታ
የኮሶ በሽታ ከተለያዩ የሰውና እንስሳት የትል በሽታዎች ኣንዱ ነው። ከሰው ኮሶ በሽታዎች ኢትዮጵያ ውስጥ በሰፊው የታወቀው ሕዋስ ቲንያ ሳጂናታ ይባላል። በሽታው ሰውን የሚይዘው ያልተመረመር ጥሬ የከብት ሥጋ በመብላት ሲሆን በሽታውን የሚያስከትለው እንቁላል ጥሬ ሥጋ ውስጥ ያለማጉሊያ መሣሪያ በዓይን ይታያል።