cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ዝንጅብል ማን ቢሉህ ማነኝ ትል
ዝንጅብል ማን ቢሉህ ማነኝ ትል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጅቡቲ (ከተማ)
300px|thumb|ጅቡቲ ከተማ ጅቡቲ ከተማ የጅቡቲ ዋና ከተማ ነው። በ1880 ዓም በፈረንሳይ ሰዎች ተመሠረተ። ከዚህ በኋላ ፈረንሳዮች ጅቡቲን በ1888 መሰረቱ፤ ቀደም ሲል ሰው አልባ በሆነ የባህር ዳርቻ።
ጅቡቲ ወደ 600,000 የሚጠጉ ነዋሪዎቿ ያሏት ሲሆን ይህም ከአገሪቱ 54% ህዝብ ይሸፍናል። ሰፈራው የተመሰረተው በ1888 በፈረንሳዮች ሲሆን ከገዥው የሶማሌ እና የአፋር ሱልጣኖች በተከራየው መሬት ነው። በቀጣዮቹ ጊዜያት የፈረንሳይ ሶማሌላንድ ዋና ከተማ እና ተከታዩ የአፋሮች እና የኢሳዎች የፈረንሳይ ግዛት ሆና አገልግላለች።
ታሪክ
እ.ኤ.አ. በ 1896 ሊዮንስ ላጋርድ የፈረንሳይ ሱማሌ የባህር ዳርቻ የመጀመሪያ አስተዳዳሪ ሆነ ፣ ይህም በክልሉ ውስጥ ላሉ የፈረንሳይ ጥገኞች አዲስ ስም ነው። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ጅቡቲ 10,000 ነዋሪዎች ነበሯት እና እንደ ዋና የክልል ወደብ ይቆጠር ነበር. ዋናው ሥራው ወደ ኢንዶቺና ወይም ማዳጋስካር የሚጓዙ የፈረንሳይ መርከቦች አቅርቦት ነው. በአመት 150,000 ቶን ጭነት ብቻ ነው የሚስተናገደው። በተጨማሪም የባቡር መስመሩ እስካሁን ሙሉ በሙሉ ጥቅም ላይ አልዋለም። ሰኔ 27 ቀን 1977 ጅቡቲ ነፃነቷን ስታስታውቅ የጅቡቲ ህዝብ ከ110,000 በላይ ነበር፣ ከተማዋ የጅቡቲ ሪፐብሊክ የአስተዳደር እና የንግድ ዋና ከተማ ሆና አገልግላለች።
መደብ:ዋና ከተሞች መደብ:የአፍሪካ ከተሞች
የካቲት ፲፪
የካቲት ፲፪፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፷፪ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፵፯ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፬ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፫ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
የባእድ ፍቅር የውሀ ጌጥ አንድ ነው
የባእድ ፍቅር የውሀ ጌጥ አንድ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። የባእድ ፍቅር የውሀ ጌጥ አንድ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ትንሽ ሽሮ ባገኝ ጨው የለኝም እንጂ ተበድሬ ወጥ እሰራ ነበር
ትንሽ ሽሮ ባገኝ ጨው የለኝም እንጂ ተበድሬ ወጥ እሰራ ነበር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ነሪካሬ
ነሪካሬ ላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1812 እስከ 1811 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የሰኸምካሬ ሶንበፍ ተከታይ ነበረ።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ደሞይን
300px|thumbnail ደሞይን (እንግሊዝኛ፦ Des Moines) የአዮዋ ክፍላገር አሜሪካ ከተማ ነው። በ1844 ዓ.ም. ተመሠረተ።
ሰይፉ በኢቢኤስ
ሰይፉ በኢቢኤስ በኢቢኤስ ቴሌቪዥን ላይ በየእሑድ ሌሊት ከኢትዮጵያ አዲስ አበባ እስቱዲዮ የሚሠራጭ የሌሊት ውይይት ትርዒት ነው። ከ2006 ዓም ጀምሮ ለዘጠና ደቂቃ ከአስተናጋጁ ሰይፉ ፋንታሁን ይቀርባል። እንደ አሜሪካ አገር የሌሊት-ውይይት ልማድ በመምሰል፣ አስቂኝ ክፍሎች፣ የቀልድ ንግግሮች፣ ሙዚቃዊ ትርዕይቶችና የዝነኛ ቆይታዎችም ያቀርባል።
የሰይፉ መጀመርያ ንግግር ከወቅታዊ ጉዳዮች የሚለቀም ነው። አንዳንዴም በማህበራዊ ሚዲያ ላይ የተገኙ ስዕሎች ወይም ክሊፖች ያሳያል።
በአስቂኝ ክፍሎቹ በዘልማድ ሰይፉ ከተመልካቾች ጋራ ጨዋታ ያደርጋል፣ ወይም ከእንግዳው ጋር አስቂኝ ትርዒት ያደርጋል።
ዝነኛ እንግዶቹ ከሰፊ ባሕላዊ ምንጮች የሚመጡ ሲሆን ተዋናውያን፣ ደራስያን፣ አትሌቶችና ፖለቲከኞች ሆነዋል።
እንዲሁም ትርዒቱ የራሱን «ሀበሻ ባንድ» ይኖረዋል።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:አማርኛ
ድሀ ከንቡ ይዳራ
ድሀ ከንቡ ይዳራ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አባ ክረንጻ ሚካኤል
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ሆደኖሾኒ
ሆደኖሾኒ («የረዘመው ቤት ሕዝብ») ወይም በእንግሊዝኛ ኢሮኳ የተባለው ብሔር በአሁኑ አሜሪካና ካናዳ የተገኙ የጥንታዊ ኗሪዎች ትብብር ናቸው።
ጥንታዊ ሕገ መንግሥታቸው ጋያነሸጎዋ ምናልባት በ1100 ዓም ግድም እንደ ተመሠረተ ተብሏል። እስከ 1714 ድረስ ሌላ ስማቸው «አምስቱ ብሔሮች» ከዚያ በኋላ «ስድስቱ ብሔሮች» ሆነ።
መደብ:የስሜን አሜሪካ ኗሪ ብሔሮች
ሁሉን አውቆ አሳውን እሾህ ከስጋው ለይቶ
ሁሉን አውቆ አሳውን እሾህ ከስጋው ለይቶ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
ያለመጠን አውቃለሁ ባይ የአሳውን ዋና ክፍል፣ ስጋውን፣ ትቶ እሾሁን እንደአሳው እያየ ይራቀቃል ነው። አዋቂወች ብዙ ጊዜ ዋናውን ነገር ትተው ለሌላው ህዝብ እማይጠቅም የሚመስል ላይ መጠበብ የመውደዳቸውን አባዜ የሚያሳይ ነው።
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሲያትል የህዝብ ቤተ መጻሕፍት
thumb|right|ሲያትል ማዕከላዊ ቤተ መጻሕፍት (ዋና ቅርንጫፍ) ሲያትል የህዝብ ቤተ መጻሕፍት (Seattle Public Library) በአሜሪካ ዋሽንግተን ክፍላገር የሲያትል ከተማን የሚያገለግል የህዝብ ቤተ መጻሕፍት ሥርዓት ነው። ቤተ መጻሕፍቱ በ1890 እ.ኤ.አ. የተቋቋመ ሲሆን ከማዕከላዊ ቤተ መጻሕፍትና ተንቀሳቃሽ ቤተ መጻሕፍት በተጨማሪ ፳፮ ቅርንጫፎች አሉት።
ማመዛገቢያ
መደብ:ሲያትል
ትንሽ ስጋ እንደ መርፌ ትወጋ
ትንሽ ስጋ እንደ መርፌ ትወጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የአጼ ዘርአ ያዕቆብ ዜና መዋዕል
የአጼ ዘርአ ያዕቆብ ዜና መዋዕል በግዕዝ እንደተጻፈና  ወደ  እንደተተረጎመ ከጎን  ቀርቧል።   ዜና መዋዕሉ የአጼዘርአ ያዕቆብን ብቻ ሳይሆን የአጼ በእደ ማርይምንም ውሎ ያትታል።
መደብ:አጼ ዘርአ ያዕቆብ መደብ:የኢትዮጵያ ዜና መዋዕል
ዞር አሉ አልሸሹም
ዞር አሉ አልሸሹም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዞር አሉ አልሸሹም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የኢትዮጵያ ልጆች በደቡብ አፊሪቃ
የደቡብ አፍሪካ ህይወትና የሰዎቹ ሁኔታ ምን እንደ ምመስል ከዝህ በታች ለማወስ እንሞክራለን።
ታይታኒክ (ፊልም)
ታይታኒክ (በእንግሊዝኛ: Titanic) የሆሊዉድ ከ1997 እ.ኤ.አ. የጀምስ ካሜሩን ድራማ ፊልም ነው።
መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
መስከረም ፰
መስከረም ፰ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፰ኛው ቀን ሲሆን የክረምት ወቅት ፸፱ኛው ቀን ነው።  ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፫፻፶፰ ቀናት ሲቀሩ፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፶፯ቀናት ይቀራሉ።
ታሪካዊ ማስታወሻዎች
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
እንቁላል ሳላድ
አሠራሩ
መደብ:አበሳሰል
የቤቴ መቃጠል ለትኌኔ በጀኝ! አለች አሉ!
'''የቤቴ መቃጠል ለትኌኔ በጀኝ! አለች አሉ!''' የአማርኛ ምሳሌ ነው። '''የቤቴ መቃጠል ለትኌኔ በጀኝ! አለች አሉ!''' የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኤጊዲዮ አሪቫሎ
ኤጊዲዮ አሪቫሎ ሪዮስ (Egidio Arévalo Ríos, መስከረም ፲፯ ቀን ፲፱፻፸፭ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለዩ.ኤ.ኤን.ኤል. ቲግሬስ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ጃርሶ (ሀረርጌ)
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ካስቲያና ሌዮን
400px|thumbnail|የካስቲያና ሌዮን ሥፍራ በእስፓንያ ካስቲያና ሌዮን (እስፓንኛ፦ Castilla y León /ካስቲያ ኢ ሌዮን/) የእስፓንያ ክፍላገር ነው። ይፋዊ ዋና ከተማ ባይኖረውም በተግባር መቀመጫው ቫላዶሊድ ነው።
መደብ:የእስፓንያ ክፍላገራት
ራይት ላይቭሊሁድ ኣዋርድ
የውጭ ማያያዣዎች
መደብ:ድርጅቶች መደብ:ስዊድን *
አባ ዮሓንስ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ድሀ ካለቀሰ ቀኑ መች አነሰ
ድሀ ካለቀሰ ቀኑ መች አነሰ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዩሪ ጋጋሪን
280px|thumbnail|ዩሪ ጋጋሪን በስዊድን ዩሪ ጋጋሪን (ሩስኛ፦ Юрий Алексеевич Гагарин) (1926 - 1961 ዓም) የሩስያ (የሶቭየት ኅብረት) ጠፈረኛ ነበር።
መደብ:የጠፈር ጉዞ መደብ:የሩስያ ሰዎች
ቁርቁራ
ቁርቁራ (Ziziphus mauritiana) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ሳይንሳዊ ጸባይ
ቊጥቋጥ ወይም አነስተኛ ዛፍ እስከ 6 ሜትር ይደርሳል።
(በአንድ ጥናት ዘንድ፣ የእህቱ ዝርያ Ziziphus spina-christi «ቁርቁራ» ወይም ጌባ ተብላለች።)
በብዛት የሚገኝበት መልክዓ ምድር
ባጠቃላይ እንደ ቆላ ቊጥቋጥ ይገኛል።
የተክሉ ጥቅም
የደረቀው እንጨት በሶማሌ ሴቶች ጸጉራቸውን ለማጠን ይጠቀማል።
ሥሮቹ ቁርጥ አድርጎ የሚስብና ያንገት ነቀርሳ (ስክሮፉላ) ለማከም የሚችል ጥንተ ንጥር ሊኖራቸው ይቻላል።
ፍሬው ቢበላም አማረ ጌታሁን (በ1976 እ.ኤ.አ.) እንደ ጻፉ ልጆች ብቻ እንደ በሉት መሰላቸው። በቆላ ግን ያደጉትም ሰዎች እንደ በሉት ጨመሩ። ልጆችም ዘሮቹን ለዶቃዎች መጠቀማቸውን መሰከሩ።
ቀዩ እንጨት ውድ ነው፤ በእሳት ላይ ጢስን ለመስጠት ይጠቀማል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:አትክልት
ራዲዮ ስቱዲዮ 54 ኔትወርክ
280px|thumbnail|የራዲዮ ስቱዲዮ 54 ኔትወርክ ምልክት
ራዲዮ ስቱዲዮ 54 ኔትወርክ የግል ራዲዮ ጣቢያ በሎክሪ፣ ካላብሪያ፣ ጣልያን አገር ነው። የጣቢያው ማሠራጨት ዙሪያ እስከ ፱ ደቡባዊ ክፍላገሮች ድረስ ይደርሳል፤ እነርሱም መሢና፣ ረጆ ካላብሪያ፣ ቪቦ ቫሌንቲያ፣ ካታንዛሮ፣ ኮሰንዛ፣ ክሮቶኔ፣ ለቼ፣ ፖተንዛ፣ እና ሳሌርኖ ናቸው። በጣቢያው ላይ ዘመናዊ ሙዚቃ ዘፈኖችና በየቀኑ 28 ጊዜ የዜና መረጃ ይሠጣል።
ስቱዲዮ 54 ኔትዎርክ የተመሠረተው በ6 June 1985 እ.ኤ.አ. በመሥራቾች ፔትሮ ፓሬታ፣ ፍራንቼስኮ ማሣራ፣ ኤንዞ ጋቶ፣ መሞ ሚኒቲ፣ እና ፔትሮ ሙስሜቺ ሲሆን ስሙ «ራዲዮ ዲጄ ክለብ ስቱዲዮ 54» ተብሎ ነበር። እንደ ሌሎቹ ነፃ ጣልያናዊ ራዲዮ ጣቢያዎች፣ ይህ እንደ ጨዋታ ትርዒት ጀመረ። በ1990 እ.ኤ.አ. በጣልያናዊ ሕግ ሥር ይህም የጨዋታ ትርዒት በይፋ ድርጅት ሆነ፣ በዚህም የጣቢያው ፕሮፌሽናሉ መልክ ተጨመረ።
በ1991 እ.ኤ.አ. ደግሞ ከሁሉ ካላብሪያ መጀመርያው ራዲዮ ዳታ ሲስተም የሚባል ሲስተም የሚጠቅመው ራዲዮ ጣቢያ ሆነች። ይህም ከጣልያን ሁሉ ከፊተኞቹ መካከል ነው። በ1994 እ.ኤ.አ. ማሠራጨቱ በኮምፒውተር በዲጂታል አማካኝነት እንዲሆን በቃ፤ ከበፊቱም ማሠራጨቱ ጥረትና ፍትነት አገኘ። ከ1995 እ.ኤ.አ. ጀምሮ ሌሎች የካላብሪያ ራዲዮ ጣቢያዎች በክፍያ በመግዛቱ፣ ማሰራጨቱ የሚደርስበት ርቀት ተጨመረ። በ1997 እ.ኤ.አ.  እንደገና ከጣልያን ፊተኞች መካከል ሲሆን፣ የዌብካስቲንግ ችሎታ በሪል ኦዲዮ ሶፍትዌር ጀመረ።
በ1998 እ.ኤ.አ. ስሙ «ስቱዲዮ 54 ኔትወርክ» ሆነ፤ በተጨማሪ ከ2000 እ.ኤ.አ. ጀምሮ «ስታርጌት» የተባለው ተዛዋሪ ስቱዲዮ በመሥራቱ፣ ማሠራጨት ከአደባባይ ሕዝብ በቀጥታ ተቻለ።
Presenters
Rossella Laface, Alex Albano, Enzo DiChiera, Paolo Sia, Demetrio Malgeri, Marika Torcivia, Franco Siciliano,  Mara Rechichi, Luigi Di Dieco
External links
መደብ:ጣልያን መደብ:ራዲዮን መደብ:ድርጅቶች
ግሸን ተራራ
ግሸን ተራራ በአሁኑ ደቡብ ወሎ የሚገኝ ጥንታዊና ታሪካዊ ተራራ ነው። የታሪካዊነቱ ምንጭ የዕርስ በርስ ጦርነትን ለማስወገድ ሲባል እንደ ደብረ ዳሞ (ትግራይ) እና ወህኒ (ጎንደር) የነገስታት ወንድ ተገዳዳሪ ዝርያወች በአምባው ላይ ይታሰሩ ስለነበር ነው።   አጼ ጅን አሰገድ  ወንድሞቻቸውንና  ወንድ ልጆቻቸውን በአምባ ግሸን እንዳሳሰሩ በዜና መዋዕላቸው ላይ ሰፍሮ ይገኛል።  ሆኖም ግን ይህን ስራ እኒህ  ንጉስ ያስጀምሩት ወይም ከሳቸው በፊት ይጀመር በታሪክ ተመዝግቦ የተገኘ እርግጠኛ ማስታወሻ የለም። በዚህ አምባ ላይ ለመጨረሻ ጊዜ ወንድ የነገስታት ዘሮችን ያሳሰሩ ንጉስ አጼ ናዖድ ነበሩ። በፖርቱጊዝ ተጓዦች ምክንያት ተራራው በጥንቶቹ አውሮጳውያን ዘንድ ታዋቂነትን አትርፎ ነበር። የዚህ ዘመን አውሮጳወች በግሸን ሳይሆን አምባ አማራ በማለት ያውቁት ነበር።  ጆህን ሚልተን የተሰኘው የእንግሊዙ ታዋቂ ገጣሚ  ይህ በርግጥም የጠፋው የገነት ተራራ ነው በሚል አስተሳሰብ  በ1664 ስለተራራው እንዲህ ሲል ገጥሟል፦
ሌላው ታዋቂው የእንግሊዝ ደራሲ ኮልሪጅ እንዲሁ ስለዚህ ተራራ ገጥሟል። አህመድ ግራኝ አምባውን ለመያዝ ሁለት ጊዜ ሞክሮ ሳይሳካለት በሶስተኛው ግን በመቻሉ የተራራውን ኗሪወች በሙሉ እንደገደለ ዜና መዋዕሉ ያትታል።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ተራሮች መደብ:የኢትዮጵያ ታሪክ መደብ:ግሸን ተራራ
ኅዳር ፫
ኅዳር ፫ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፷፫ኛው እና  የመፀው ወቅት ፴፰ተኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፫፻፫ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፪ ቀናት ይቀራሉ።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ቀጋ
200px|thumbnail|right|200px|የቀጋ ፍሬዎችና ተክሉ thumbnail|right|200px|የቀጋ ፍራፍሬ ውጤት ከ[[ጎንጅ ቆላላ ወረዳ]]
ቀጋ (Rosa abyssinica) በኢትዮጵያ ብቻ የሚበቅል የአፍሪካ ብቸኛ  ጽጌረዳ  ነው።   ከቀጋ ውጭ ያሉት ጽጌረዶች በሙሉ ከሌላም አለም አሉ።
የቀጋ ጥቅም
ፍሬውም የኮሶ ትልና ድቡልቡልን ትል ለማስወጣት ጥሩ ነው። እንዲሁም ለሆድ ቁርጠት መጠቀሙ ተዘግቧል።
ለቀጋ ተስማሚ የሆነ አየር ጠባይና መሬት
ፀሐያማ ሆኖ ጥላ ያለበት ቦታ ይመርጣል። አሸዋማ ወይንም መካከለኛ ለም አፈር ይወዳል። ከደረቅ እስከ መካከለኛ እርጥብ መሬት ተክሉ ይፈልጋል።
ጥር ፳፱
ጥር ፳፱፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፵፱ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፴፬ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፲፯ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፲፮ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
መደብ:ዕለታት
ሱፐርማን
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት መደብ:ተከታታይ ፊልሞች መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
ኢትዮ ቴሌኮም
thumb|Ethio-Telecomኢትዮ ቴሌኮም ቀድሞ የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን በኢትዮጵያ ውስጥ ካሉት የመንግስት መስሪያ ቤቶች ከየኢትዮጵያ አየር መንገድ ቀጥሎ ሁለተኛው ግዙፍ መስሪያ ቤት ሲሆን፣ ለሀገሪቱ ዘመናዊ የግንኙነት አውታር በቀዳሚነት አገልግሎት ይሠጣል። ዋና መስሪያቤቱ በዋና ከተማዋ አዲስ አበባ ይገኛል። የተመሠረተው በአዋጅ ቁጥር 131/52 በ1952 እ.ኤ.አ. ነበር።
ኢትዮ ቴሌኮም እ.ኤ.አ. ከ 2010 እስከ 2013 በሰኔ ወር ባለው የሥራ አመራር ውል በፈረንሣይ ቴሌኮም የሚተዳደር ሲሆን የኢትዮጵያ መንግሥት ትዕዛዞችን እንዲያከብር ተገደደ ፡፡ [4] ኢቲሲ በፍጥነት በማደግ ላይ ያለችውን የሀገሪቱን ጥያቄ ማሟላት ባለመቻሉ መንግስት ለአስተዳደሩ መሰጠቱን ገል ጿል ፡፡ በተጨማሪም የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎቶች ቢያንስ በቅርብ ጊዜ ውስጥ ወደ ግል እንደማይተላለፉ ተገልጻል ፡፡ [5] ኢትዮ ቴሌኮም ከ 300 ሚሊዮን ዶላር በላይ ለኢትዮጵያ መንግስት ገቢ ያስገኘ ሲሆን በቀድሞው ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ “የገንዘብ ላም” ተብሏል ፡፡
ታሪክ
በመቐለ ከተማ የኢትዮ ቴሌኮም ህንፃ እና አንቴና ምሰሶ
በመጀመሪያ የፖስታ ፣ የስልክ እና የቴሌግራፍ ሚኒስቴር ክፍፍል ፣ ኢቲሲ ምን ሊሆን ይችላል ተብሎ የተቋቋመው እ.ኤ.አ.በ 1952 በአዋጅ ቁጥር 131/52 የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኢምፔሪያል ቦርድ (ኢ.ኢ.ኢ.ኢ.ኢ.) ተቋቋመ ፡፡ እንደ ጥቅምት ወር (እ.ኤ.አ.) በ 1981 (እ.ኤ.አ.) እንደገና የተደራጀው የኢትዮጵያ ቴሌኮሙዩኒኬሽን አገልግሎት እንደ የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ሆኖ ፡፡ እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 1996 የኢትዮጵያ ቴሌኮሙዩኒኬሽን ባለስልጣን በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር 10/1996 ኢቲሲ ሆነ ፡፡ ቀጣዩ አዋጅ 49/1996 የኢ.ቲ.ሲን ግዴታዎች እና ግዴታዎች አስፋፋ ፡፡ ለዓለም አቀፍ የትራፊክ አገናኞች እና ለግንኙነት አገልግሎቶች ኢ.ቲ.ሲ በዋነኝነት በሱሉልታ የሚገኘው የሕንድ ውቅያኖስን እና የአትላንቲክ ውቅያኖስ ሳተላይቶችን የሚያስተላልፍ እና የሚቀበለውን የምድር ጣቢያውን ይጠቀማል ፡፡ [7] በቀድሞ ማማ ግንባታዎች ዲዛይንና ምህንድስና (እ.ኤ.አ. በ 1970 ዎቹ) የምህንድስና አማካሪ ድርጅት አሩፕ ተሳትፈዋል፡፡
ኢቲሲ (እ.ኤ.አ.) እ.ኤ.አ. በ 2006 መገባደጃ ላይ የኢትዮ ቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎቶችን ለማሻሻልና ለማስፋፋት ከሶስት የቻይና ኩባንያዎች ፣ ዜድቲኢ ኮርፖሬሽን ፣ ሁዋዌ ቴክኖሎጂስ እና የቻይና ዓለም አቀፍ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮንስትራክሽን ኮርፖሬሽን ጋር 1.5 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጣ ስምምነት ፈርመዋል ፡፡ ይህ ስምምነት የሞባይል አገልግሎቶችን ቁጥር ከ 1.5 ሚሊዮን ወደ 7 ሚሊዮን ፣ የመሬት መስመር የስልክ አገልግሎቶችን ከ 1 ሚሊዮን ወደ 4 ሚሊዮን ከፍ ያደርገዋል ፣ እንዲሁም የፋይበር ኦፕቲክ ኔትወርክን ከአሁኑ 4000 ኪሎ ሜትር ወደ 2010 ከፍ ያደርገዋል ፡፡ ይህ የ ‹ሀ› አካል ነው ፡፡ በኢትዮጵያ መንግስት የሀገሪቱን የቴሌኮሙኒኬሽን መሰረተ ልማት ለማሻሻል ትልቅ የአሜሪካን ዶላር 2.4 ቢሊዮን ዶላር ዕቅድ [8] በ 2018 የሞባይል አገልግሎት ንግድ ከሀገሪቱ 85% ደርሷል ፡፡ እ.ኤ.አ. የካቲት 2018 (እ.ኤ.አ.) ኢትዮ ቴሌኮም 64.4 ሚሊዮን ተመዝጋቢዎች እንደነበሩት በአህጉሪቱ ትልቁ የቴሌኮሙኒኬሽን አገልግሎት ኦፕሬተር ማድረጉ ተዘግቧል ፡፡ ኦፕሬተሩ ኢትዮጵያን በኬንያ ፣ በጅቡቲ እና በሱዳን በኩል ከሌላው ዓለም ጋር ለማገናኘት 42 ጊቢ / ሰ አቅም ያላቸውን ሦስት ምድራዊ ፋይበር ኦፕቲክ ኬብሎችን ይሠራል ፡፡ [9] ነሐሴ 2019 (እ.አ.አ.) ኩባንያው የቴሌኮምን ዘርፍ በሊበራል አደርጋለሁ ብሎ ከወሰነበት ጊዜ ጀምሮ ሌሎች የቴሌኮም ኩባንያዎች ወደ ኢትዮጵያ ገበያ ከመግባታቸው በፊት 4 ጂ ኔትዎርክ እንደሚጭን አስታውቋል ፡፡ [10]
የአሁኑ የኢትዮ ቴሌኮም ዋና ስራ አስፈፃሚ ፍሬህይወት ታምሩ ከነሐሴ 1 ቀን 2018 ጀምሮ አንዷለም አድማሴዬን በመቀጠል አምስት ዓመት ያገለገሉ ነበሩ ፡፡ አንዱዓለም የከፍተኛ ትምህርት አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲ ዳይሬክተር ሆነው ተመድበዋል ፡፡ ፍሬህይወት ከዚህ በፊት ለዚያው የኢትዮጵያ ቴሌኮሙኒኬሽን ኮርፖሬሽን የውስጥ ድጋፍ አገልግሎት በምክትል ዋና ሥራ አስፈፃሚነት ሰርታለች ፡፡ ሁሉንም የክትትል ጥራት ፕሮቶኮሎችን እንደምታስተዳድር ለካፒታል ተናግራለች ፡፡ [11]
(እ.አ.አ.) እስከ ነሐሴ 26 ቀን 2020 ድረስ ኢትዮ ቴሌኮም በ 2020 የበጀት ዓመት 842 አዲስ የመሠረተ ልማት ቦታን ለማራዘም አቅዶ ነበር ፡፡ ይህ ተጨማሪ መሠረተ ልማት ኩባንያው ተጨማሪ 5.2 ሚሊዮን አዳዲስ ደንበኞችን ለማስተናገድ ያስችለዋል ተብሎ ይጠበቃል ፡፡ ኩባንያው በዚህ የበጀት ዓመት 55.5 ቢሊዮን ብር ገቢ ለማመን አቅዶ ካለፈው በጀት ዓመት በ 16 ፒሲ ዕድገት አሳይቷል ፡፡ በተጨማሪም የአገሪቱን የቴሌኮም መጠጋጋት ወደ 51.3pcc ለማሳደግ አቅዷል [12] መደብ:የኢትዮጵያ ድርጅቶች መደብ:መገናኛ በአሁኑ ሰአት ቴሌብርናቴሌብር ሱፐር አፕ አቅርቧል።
በየዳ
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
እንሽላሊት
እንሽላሊት የተሳቢ እንስሳት አይነት ናት። ከእባብ ክፍለመደብ ጋር ትገኛለች።
በአለም ላይ 3፣800 አይነት የእንሽላሊቶች ዝርዮች ይገኛሉ ። ከቀዝቃዛ አየር ንብረት ውጭ ባለው ማኛውም የአለማችን ክፍሎች ይገኛሉ። ቁመታቸውና መጠናቸውም በዚያው ልክ ብዙ አይነት ነው። ከጥንጧ፣ 10 ሳንቲ ሜትር ከምትለካው ጀምሮ እስከ 3 ሜትር የሚረዝመው ኮሞዶ ድራገን፣ በእንሽላሊት ስም ይታወቃሉ።  እንሽላሊቶች ለማጥቃትም ሆነ እራሳቸውን ለመከላከል መርዝ ማመንጨትና መጠቀም ያውቃሉ።
ማጣቀሻ
*
ጂሚ ዌልስ
280px|thumbnail|ጂሚ ዌልስ በ2001 ዓም ጂሚ ዌልስ (እንግሊዝኛ፦ Jimmy Wales) የውክፔዲያ መሥራች ነው።
መደብ:የአሜሪካ ሰዎች
አሹር-ናዲን-አፕሊ
አሹር-ናዲን-አፕሊ ከ1213 እስከ 1209 ዓክልበ. ግድም ድረስ የአሦር ንጉሥ ነበረ። አባቱን 1 ቱኩልቲ-ኒኑርታን ገድሎ መንግስቱን ቃመበት። በአሦር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ ለ፬ (ወይም እንደ ፩ዱ ቅጂ ለ፫) ዓመታት ገዛ፤ ከዘመኑም አንድ የሊሙ አመት ስም («የኤሪብ-ሲን አመት») ከቅርሶቹ ታውቋል።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
አዙሪት ጉልበት
thumb|350px|[[ሮለር ኮስተር በምህዋሩ እንዲንቀሳቀስ የሚያስገድደው ከሃዲዱ የሚመጣ አዙሪት ጉልበት ምክንያት ነው]]
thumb| ኳሱ በገመድ ታስሮ በቋሚ [[ጥድፈት (ስፒድ) ይሽከረከራል። የኳሱ ፍጥነት ለክብ ምህዋሩ ታካኪ ቬክተር ነው። ስለሆነም የኳሱ ፍጥነት በየደቂቁ ተለዋዋጭ ነው ምክንያቱም አቅጣጫው ይቀያየራልና። በሁለተኛው የሥነ እንቅስቃሴ ህግ መሰረት ፍጥነትን ለመቀየር ጉልበት ያስፈልጋል፣ ስለሆነም ኳሱን በክብ ምህዋሩ ለማሽከርከር አዙሪት ጉልበት ያስፈልጋል። ይህ ጉልበት በገመዱ ውጥረት ይመጣል።]]
ኢሳቅ ኒውተን አማካሊ ጉልበትን ሲተረጉም «አዙሪት ጉልበት ማለት ቁሶች ወደ ማዕክላዊ ነጥብ እንዲያዘነብሉ የሚገደዱበት ወይም የሚሳቡበት ጉልበት ነው» ሲለው የዚህን ጉልበት ሂሳባዊ ቀመር ለመጀመሪያ ጊዜ ያሰላው የኔዘርላንዱ ሳይንስ አጥኝ ክርስቲያን ሃይጅን በ1651ዓ.ም. ነበር።
ቀመር
አንድ ቁስ የግዝፈቱ መጠን  m ቢሆንና በv  ጥድፈት፣ የ[ጉብጠት ሬዲየስ| [ጉብጠቱ ሬዲየስ ]]    r  ቢሆን፣  የአዙሪት ጉልበቱ መጠን |F| እንዲህ ይሰላል፡
እዚህ ላይ a_c  አዙሪት ፍጥንጥነት ነው።
የጉልበቱ አቅጣጫ ምንጊዜም ቁሱ ወደሚጓዝበት ክብ ማዕከል ነው። ቁሱ በእውነተኛ ክብ የማይጓዝ ከሆነ፣ ቁሱ ያለበተን ቅጽበታዊ ጎባጣ ከሁሉ በላይ የሚወክል ክብ ወይም ኦሱሌቲንግ ክብ ማዕከል፣ ወደዚያ ያመለክታል። ይህ ጉልበት አንድ አንድ ጊዜ ዜዋዊ ፍጥነትን ω በመጠቀም እንዲህ ይሰላል:
የአዙሪት ጉልበት ምንጮች
በገመድ ታስሮ በጠፍጣፋ  ቦታ ላይ ለሚሽከረከር ቁስ የአዙሪት ጉልበት የሚሰጠው የገመዱ ውጥረት ነው።  በወንጭፍ ድንጋይ ለመወርወር ድንጋዩን በምናሽከረከርበት ጊዜ የአዙሪቱን ጉልበት እጃችን ሲሰጥ፣ በገመዱ ተስተላልፎ ድንጋዩን በክብ ምህዋር ያሾራል።  እስካሁን ያየናቸው የአዙሪት ምንጮች "የሚስቡ" ሲሆኑ  የ"ሚገፉ" የአዙሪት ምንጮችም አሉ። ለምሳሌ መኪና በክብ መንገድ ሲጓዝ ክቡን ይዞ እንዲዞር የሚገፋው ከመሬትና ከመኪናው ጎማ የሚመነጭ ሰበቃ ፍሪክሽን ነው።
የበቆሎ መጥበሻ ምሳሌ
ከላይ እንዳየነው የአዙሪቱ ጉልበት ከራዲየሱ ተገልባጭ ግንኙነት አለው፣ ስለዚህ ረጅሙን የገመድ ርዝመት ብንመርጥ ፦ r = 0.5m፤  በሰከንድ አንድ ጊዜ ለመዞር፣ 2*ፓይ*r መጓዝ ግድ ይላል፣ ይህም 2*3.14*1 ማለት ነው = 6.28 ሜትር በሰከንድ።  ከላይ የክርስቲያን ሃይጅንስን ቀመር በመጠቀም፣ በቆሎውን ለማብሰል አስፈላጊና አንስተኛ ጉልበት እንዲህ እናሰላለን ፡ :  m እዚህ ላይ አጠቃላይ ግዝፈት ይወክላል። (የገመዱን ኢምንት ግዝፈት ለጊዜው ችላ እንበልና)፦  m =250 ግራም (በቆሎ) + 40ግራም (ከሰል) + 10ግራም (ቆርቆሮ) = 300 ግራም = .3 ኪሎ ግራም። ጥድፊያ v = 6.28 ሜትር/ሰኮንድ ።  ትልቁ ሬድየስ r = 0.5ሜትር፤    ኒውተን።  እዚህ ላይ ማስተዋል ያለብን ይህ ጉልበት በቆሎውን ለመጥበስ ከሚያስፈልጉን ጉልበቶች ሁሉ በጣም አነስተኛው ነው።  ሆኖም 23.66ኒውተን ከ19.6 ኒውተን ስለሚበልጥ በቆሎውን ለመጥበስ ብንሞክር ገመዱ ስለሚበጠስ፣ በቆሎውን መጥበስ አንችልም።
የተለያዩ ትንታኔወች
ከዚህ በታች 3 አይነት የፍጥነት እና ፍጥንጥነት ቀመሮች አመጣጥን እናያለን።
ቋሚ ክባዊ እንቅስቃሴ
ቋሚ ክባዊ እንቅስቃሴ ስንል በአንድ ቋሚ መጠን መሽከርከርን ያመለክታል። ለዚህ አይነት እንቅስቃሴ  የፍጥነት ቀመር በሁለት አይነት መንገድ ይሰላል፦
የጂዖሜትሪ ስሌት
thumb| ግራ ክብ፡- ቁሱ በክብ ምህዋር ሲንቀሳቀስ፣ ፍጥነቱ ለምህዋሩ [[ታካኪ ነው። ቀኝ ክብ፦ የፍጥነት ክብ ሲባል ከግራ በኩል ይሉትን የፍጥነት ቬክተሮች ጭራ አንድ ላይ በማድረግ የተሰራ ነው። በቋሚ እንቅስቃሴ ያለው ጥድፈት የማይቀየር ስለሆነ የፍጥነቱ ክብ ቋሚ ሬዲየስ አለው ማለው ነው።  ፍጥንጥነቱ እዚህ ላይ ለፍጥነቱ ክብ ታካኪ ነው። ስለሆነም ፍጥንጥነቱ  ወደ ክቡ ውስጥ፣ ወደ ማዕከሉ ያመላክታል]]
ከጎን የሚታየው ስዕል ላይ በግራ በኩል ያለው ክብ እንደሚያመላክተው፣ አንድ ቁስ በቋሚ ጥድፈት ሲጓዝ ሁለት ቦታ ላይ ይታአያል። አቀማመጡ በR ቬክተር ሲቀመጥ ፍጥነቱ ደግሞ በ v ቬክተር ተወክሏል። የፍጥነቱ ቬክተር ለአቀማመጡ ቬክተር ምንጊዜም ቀጤነክ (ፐርፐንድኩላር) ነው። ለዚህ ምክንያቱ የፍጥነቱ ቬክተር ምንግዜም ለእንቅስቃሴው ክብ ታካኪ ስለሆነ ነው።  ስለሆነም  R በክብ ስለሚጓዝ  vም እንዲሁ በክብ ይጓዛል።  የፍጥነቱ በክብ መጓዝ ከጎን በሚታየው ስዕል ላይ በቀኙ ክብ ይታያል። ፍጥንጥነቱ a ም እንዲሁ በዚሁ ክብ ተቀምጧል።   ፍጥነት የአቀማመጥ ቬክተር ለውጥ መጠን ሲሆን ፍጥንጥነት የፍጥነት ለውጥ መጠን ነው።
የአቀማመጥና የፍጥነት ቬክተሮቹ አንድ ላይ ስለሚጓዙ፣ የየራሳቸውን ክብ በአንድ አይነት ጊዜ T ይጓዛሉ።  ይህ ጊዜ የተጓዙት ርቀት ለፍጥነታቸው ሲካፍል፣ እንዲህ ይሰላል
እኒህን እኩልዮሽ አንድ ላይ በማስቀመጥ ፍጥንጥነታቸውን |a|, ስናሰላ እንዲህ እናገኛለን
የዜዋዊ ሽክርክሪት መጠን በራዲይን በሰከን ሲሰላ እንዲህ ነው፡
ከጎን ያሉትን ሁለት ክቦች ስናወዳድር፣ ፍጥንጥነቱ ወደ R  ክብ መሃከል እንደሚያመላክት እናያለን። ለምሳሌ በግራው ክብ የአቀማመጥ ቬክተሩ  R  ወደ  12 ሰዓት ሲያመልክት ፍጥነቱ  v ወደ 9 ሰዓት ያመለክታ፣ ይህ ማለት በቀኝ ካለው ክብ እንደምናየው ተመጣጣኙ ፍጥንጥነት,  a  ወደ 6 ሰዓት ያመለክታል።  ማለት የፍጥንጥነቱ ቬክተር ለአቀማመጡ ቬክተር  R ተቃራኒና ወደ ክቡ ማዕክል ያመላክታል።
የቬክተር ስሌት
right|thumb| ስዕል 3፡ የቬክተር ግንኙነት ለቋሚ ክብ እንቅስቃሴ፡  ቬክተር Ω  መሽከርከርን ሲወክል፣ ለምህዋሩ ጠለል (ፕሌን)  ጠለልነክ (ኖርማል) ሲሆን ያለው አቅጣጫ በቀኝ እጅ ቀመር ሲሰላ  መጠኑ እንዲህ ይሰላል  dθ /dt
ስዕል 3 ላይ እንደሚታየው የቁሱ መሽከርከር በቬክተር Ω የሚወቀል ነው። ይህ ቬክተር ለመሽከርከሪያው ጠለል ጠለልነክ ሲሆን፣ ወደ የት እንደሚያመላክት በ ቀኝ-እጅ ቀመር ይሰላል። የዚህ የመሽከርከር ቬክተር መጠን እንዲህ ይሰላል ,
ስለሆነም፣
በሌላ አጻጻፍ፣
ይህን ውጤት የጊዜ ለውጡን ስናሰላ
የላጋራንግን ቀመር ከላይ ላገኘነው ብዜት ስንጠቀም ( Ω • r(t) = 0 መሆኑን ባለመርሳት),
በሌላ አባባል፣ ፍጥንጥነቱ ምንጊዜም ለራዲያል አቀመማመጡ r ተቃራኒ ሲሆን፣ መጠኑም:
እኒህ ቋሚ |...|  መስመሮች መጠንን የሚያመላክቱ ሲሆኑ፣  ለ r(t) ስንጠቀም  እዚህ ላይ የሚያመላክተው የክቡን ሬድየስ  R ነው።  ማስተዋል እንደምንችለው T ን በዜዋዊ ፍጥነቱ ከተካነው ከላይ በ ጂኦሜትሪ ካገኘውነው ውጤት ጋር ምንም ልዩነት የለውም :
ሌሎች ተጨማሪ ንባቦች
Movies and photos of hundreds of working mechanical-systems models at Cornell University. Also includes an e-book library of classic texts on mechanical design and engineering.
ማጣቀሻ
መደብ:ጉልበት
ዳውፊን ሉዊስ
የፈረንሳይ ሉዊ ዳውፊን (1729-1767)
የ 15ኛ ሉዊ እና Maria lezczynska፣ የሚወደው ሚሊሻ በፈንጣጣ የሞተ ንጉስ አልነበረም።
እሱ የሚሊሺያ ደጋፊ ነበር እናም በኦስትሪያ ተተኪ ጦርነት ውስጥ ለመዋጋት ሞክሯል ።
ሰርግ
በ 1744 አገባ የስፔኑ ራፋኤላበ 1746 ሴት ልጅ ነበራቸው, ራፋኤላ ግን በወሊድ ጊዜ ሞተች. በ 1747 ከሳክሶኒ ማሪያ ጋር እንደገና ተጋቡ ብዙ ልጆች ነበሯቸው ከእነዚህም መካከል የፈረንሳይ ነገሥታት፡- 16ኛ ሉዊ,18ኛ ሉዊ,10ኛ ካርሎስ
አበረረኝ
አበረረኝ በ2010 እ.ኤ.አ. የወጣ የአምሳል ምትኬ አልበም ነው።
የዜማዎች ዝርዝር
መደብ:አልበሞች
ጳጉሜ
ጳጉሜ የወር ስም ሆኖ በነሐሴ እና በመስከረም ወራት መኻል የሚገኝ ከአስራ ሦስቱ ኢትዮጵያ የወራት አቆጣጠር ውስጥ የመጨረሻው እና አሥራ ሦስተኛው (፲፫ ኛው) የወር ስም ነው። «ጳጉሜ» በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ዘመነ ዮሐንስ ሥግር ዓመት (በጎርጎርያዊ አቆጣጠር leap year) በመሆኑ ስድስት (፮) ዕለታት አሉት።  በዘመነ ልቆስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና በዘመነ ማርቆስ አምስት (፭) ዕለታት አሉት።
«ጳጉሜ» የሚለው ስም ምንጩ ከግሪክ ቋንቋ ሲሆን <<ቀሪ ዕለታት>> ማለት ነው። ነሐሴ የክረምት ሦስተኛው ወር ነው።
ኢትዮጵያ በአለም ብቸኛዋ የ13 ወራት ጸጋ ባለቤት ናት። ይህ የፓጉሜን ወር በኢትዮጵያውያን ዘንድ የምህረት ወር ተብሎ ይታመናል። ወደ አዲስ አመት መግቢያ (መሸጋገርያ) ወርም ነው።
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ወራት
ጉዴአ
280px|thumb|የጉዴአ ምስል።
ጉዴአ ከ2009 እስከ 1989 ዓክልበ. ግድም የላጋሽ ከተማ ገዢ (ኤንሲ) በሱመር ነበር። ኡርባባን ተከተለው፣ ይህ ከአካድ መንግሥት ውድቀት በኋላ ሲሆን ላጋሽና ሌሎች የሱመር ከተሞች በተግባር ነጻነታችውን ከአካድ አገኝተው ነበር። ጉዴአ የኡር-ባባን ሴት ልጅ ኒናላን አገባትና ኤንሲ-ነቱን እንዲህ ወረሰ።
ከነገሡት ፳ ዓመታት ለሁላቸው «የዓመት ስም» ይታወቃል። ስለዚህ ፮ኛው ዓመቱ (2004 ዓክልበ. ግድም) «አንሻን በመሣሪያዎች የተመታበት ዓመት» በመባሉ ወደ ኤላም መዘመቱ ይዘገባል። አንሻንና ኤላም በዚያን ጊዜ በንጉስ ኩቲክ-ኢንሹሺናክ ሥር እንደ ነበሩ ይመስላል።
በተረፈ በጉዴአ ዘመነ መንግሥት ብዙ ሕንጻዎች እንደ ቤተ መቅደሶች በየከተማ ይገነቡ ነበር። ላጋሽ ከብዙ አገራት ጋር ንግድ ስላካሄደ፣ ሀብታም አገር ሆነ። የጉዴአን መልክ የሚያሳዩ ፳፮ ሐውልቶች ተገኝተዋል።
ጉዴአ በልጁ 2 ኡር-ኒንጊርሱ ተከተለ። ከጉዴአ በኋላ በላጋሽ የገዙት ኤንሲዎች ሁሉ ድካሞች ነበሩና በቅርብ ጊዜ ውስጥ የዑር ንጉሥ ኡር-ናሙ አዲስ ሱመራዊ መንግሥት አገሩን ያዘ።
መደብ:የሱመር ነገሥታት
ኒሺ
thumb|230px|right| «ሰው አይደለሁም ዳይናማይት እንጅ!»--ፍሬድሪች ኒትሸ
ፍሬደሪክ ዊልሄልም ኒትሸ (ኦክቶበር 15, 1844 - ኦገስት 25, 1900) ጀርመናዊ ጻህፊና ፈላስፋ ሲሆን አለምን ይቀይራሉ ብሎ ያመነባቸውን ብዙ መጻህፍት በመድረስ ይታወቃል። እርግጥ ኒሺ፣ በነበረበትም ሆነ በኋላ ዘመኑ ብዙ ተቃዋሚወች ቢነሱበትም በዚያው ልክ ብዙ ሰወች ስራወቹን እንደ ታላቅ የፍልስፍና እና ስነ ጽሁፍ ስራ ይወስዷቸዋል።
እምነቶች
ኒትሸ አብዛኛው ጽሁፉ የሚያተኩረው ሰወች እንዴት ሊኖሩ ይገባቸዋል? በሚለው ጥያቄ ነው። በዚህ ምክንያት እሱ ይኖርበት የነበረውን ዘመን የጀርመን ሥነ ምግባር (ኤቲክስ) በመንቀፍ ብዙ ጽፎአል። ሠናይ እና እኩይ (ጥሩና መጥፎ) ተብለው ተለይተው ይሰራባቸው የነበሩትን የጊዜውን ሥነ ምግባር ዋጋወች በመተቸት ሰወች አዲስ ሥነ ምግባር ፈጥረው ለሁሉም ምግባር አዲስ የሠናይነትና እኩይነት (ጥሩ እና መጥፎ) ዋጋ እንዲሰጡ በጽሑፎቹ ብዙ ሞክሯል።በዚህ መሰረት፣ ለምሳሌ፣ በክርስቲያኖች ዘንድ የሚሰራበትን ለደካሞች ማዘንን ሠናይነት ተቃውሟል። በሱ አስተያየት ደካሞች ሲታዘንላቸው የበለጠ ይዳከማሉ የሚል ነው ምክንያቱም በሱ አስተያየት ደካሞቹ በጠንካሮቹ ላይ የበለጠ ጥገኛ በመሆን መላው ህብረተሰብ ይዳከማል የሚል ነው።
ሁሉ ያልፋል እስኪያልፍ ያለፋል
ሁሉ ያልፋል እስኪያልፍ ያለፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉ ያልፋል እስኪያልፍ ያለፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኒሺ
እምነቶች
በተጨማሪም፣ የሰው ልጅ የሚኖርበትን ተጨባጩን አለም መገንዘብ እና ክሁሉ በላይ ስለዚሁ ዓለም ማተኮር አለበት ብሏል። ሰማይና ሌሎች አለማትን በማጣጣል፣ የሰው ልጅ እነዚህን አይነት አለሞች የሚፈጥረው አሁን ያለበትን ተጨባጩ የውኑ አለም ችግሮች መፍታት ሲያቅተው ለመፈርጠጥ ነው በማለት የሰው ልጅ ስለዚህ ምድር ብቻ እንዲያስብ ይወተውታል።
ሁሉ ያልፋል እስኪያልፍ ያለፋል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ኒሺ
እምነቶች
ኒሽ የሰው ልጅ እራሱን በራሱ ማሸነፍ እንዲችል አጥብቆ ያምናል። በኒሺ ፍልስፍና፣ አንድ እራሱን ያሽነፈ ሰው በጣም የተለወጠ እና የተሻለ ስለሚሆን "ሱፐር ማን" ወይም "የበላይ ሰው" እንዲባል ሰይሟል። የበላይ ሰው እንግዴህ ጠንካራና በሌሎች ሰወች "ሠናይ" እና "እኩይ" ወይም ደግሞ "ጥሩ" ና "መጥፎ" ዋጋወች የማይመራ፣ ይልቁኑ የራሱን ሥነ ምግባር የሚፈጥር ነው። .
የኒሽ ትጽኖ
የናዚ ጀርመን መሪ የነበረው ሂትለር የኒሽን ጽሁፍ ያነብ እንደነበር ታሪክ የሚያውቀው ሲሆን፣ ምንም እንኳ አንድ አንድ ሰወች እንደሚሉት የኒሽን ስራ ሂትለር የመረዳት አቅሙ ባይኖረውም፣ ነገር ግን የፈላስፋውን ሃሳቦች በጥራዝ ነጠቅ ለራሱ ስራወች ትክክልነት እንደማማካኛ ይጠቀም ነበር።
ኒሽ እድሜው እየጎለመሰ በሄደ ጊዜ፣ በበሽታ መሰቃየት ጀመረ። በሽታውን ለማስታገስ ከጀርመን ወደ ጣሊያን ሄዶ የተወሰነ ጊዜ ያሳልፍ ነበር። አንድ ቀን በቱሪን ከተማ ጣሊያን በመንገድ ሲዘዋወር አንድ ፈረስ በባለቤቱ በአለንጋ ሲደበደብ አይቶ ሲሮጥ ሄዶ ከፈርሱ ላይ ተጠመጠመ። ከዚያን ጊዜ ወዲህ ሙሉ በሙሉ አበደ፣ ጽሁፍም መጻፍ አቋረጠ። በዚህ ጊዜ እድሜው አርባ አመቱ ነበር። እብደቱና ከዚያም በፊት ሲያሰቃየው የነበረው በሽታ መንሴ ወይም ቂጥኝ ወይም ደግሞ የአይምሮ ነቀረሳ ነው ተብሎ በአሁኑ ጊዜ ይታመናል።
ጽሁፎቹና ስራው አሁን ድረስ ዝናን ያተረፉ፣ በዚያው ልክ የሚጠኑ ናቸው።
መደብ:ፈላስፋዎች መደብ:ኒሺ መደብ:ኅልውነት
ቸኮሌት ጄነዋስ ኬክ (1 ኪሎ ግራም ለማዘጋጀት)
አዘገጃጀት
(በዚህ መልክ የተዘጋጀውን ኬክ ብቻውን መብላት የሚቻል ሲሆን፣ ለተለያዩ የኬክ ዓይነቶች ማዘጋጃነትም ይውላል)
መደብ:አበሳሰል
የቤት ቀጋ የደጅ አልጋ
የቤት ቀጋ የደጅ አልጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የቤት ቀጋ የደጅ አልጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቀነአን ማርክነህ
ቀነአን ማርክነህ ማሌኮ (መጋቢት 30 ቀን 1998 ተወለደ) የኢትዮጵያ ፕሪሚየር ሊግ ክለብ መከላከያ ሰራዊት እና የኢትዮጵያ ብሄራዊ ቡድን በግራ ተከላካይነት የሚጫወት ኢትዮጵያዊ ፕሮፌሽናል እግር ኳስ ተጫዋች ነው።
Tigrigna
ትግሬ ወይስ ትግራዋይ፣ ተጋሩ፣ትግራይ ይህ ከኣመጣጡ ብዙዎችን ያከራከረ ጉዳይ ሲሆን ነገር ግን ከተሰራው ጥናትና ከተፃፉት ፅሁፎች በጊዜ ሂደት በኣማርኛ ቋንቋ የተቀየረ የኣነጋገር ውጤት ሲሆን በዲያቆን ካሕሳይ ኣብርሃ የተፃፈውን ሳባውያን ወኣግኣዝያን የሚለው መፅሃፍ በደምብ ተገልፅዋል ። ትግራይ ተጋሩ ትግራዋይ ወደ ኣማርኛ በጊዜ ሂደት ሲቀየር ወደ ትግሬ የተቀየረበት ኣነጋገር ነው ይህም በግዕዝ ቋንቋ በጣም የወጣ ኣባባል ነው ። ለምሳሌ በትግርኛና ግዕዝ ብዕራይ በ ኣማርኛ በሬ ላሕም ላሕሚ በ ኣማርኛ ላም  በትግርኛም  ላም ነው እዎ በ ኣማርኛ ኣዎ እያለ የቀየረው ወዳልነበረው ኣባባል የቀየረው የኣማርኛ ጉልህ ስህተት ነው። ትግሬ የሚባል ስህተት ነዉ ። ስም ወደ ሌላ  ቋንቋ ሊቀየር አይችልም እንዳለ ነዉ ሚጠራዉ  ለአብነት ፥ ትግራይ  የቦታ ስም ሲሆን ትግርኛ ቛንቛዉ ነዉ ። ሲጠራ ትግራወይ ፣ትግራወይቲ ፣ተጋሩ ፣ትግራዎት እንደየ ፆታዉ እና ብዛታቸዉ መጥራት ይቻላል ::
ሰኸምካሬ 5 አመነምሃት
5 አመነምሃት ላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (13ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ1811 እስከ 1808 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የነሪካሬ ተከታይ ነበረ።
የግብጽ ታሪክ ሊቅ ኪም ራይሆልት እንደሚያስረዳው፣ የቶሪኖ ቀኖና የተባለው ነገሥታት ዝርዝር «ሰኸምካሬ ...[ሶንበ]ፍ...፣ ...፣ አመነምንሃት ...ሬ» ይላል። አለዚያ ለዚህ አመነምሃት የተረጋገጠ ቅርስ የለም።
አንድ ሐውልት ተገኝቶ «ንጉሥ ሰኸምካሬ የንጉሥ አመነምሃት ልጅ» ተጽፎበት ስለ ተገኘ፣ የዚህ ፭ አመነምሃት ሌላ ስም «ሰኸምካሬ» እንደ ነበር ተገመተ። ሆኖም ይህ ምስል የቀዳሚው የሰኸምካሬ ሶንበፍ ሐውልት ይመስላል። በብዙ መምህሮች አስተሳሰብ  እነዚህ ሁለቱ ሰዎች (ሶንበፍ እና ፭ አመነምሃት) አንድ ፈርዖን ነበሩ።  «የጨለማ ዘመን» በመሆኑ ለዚሁ ወቅት የመዝገቦች ጉድለት አለ።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ማይንጽ
ማይንጽ (ጀርመንኛ፦ Mainz)
መደብ:የጀርመን ከተሞች
ረምብራንት
280px|thumbnail|ረምብራንት እራሱን የሳለው ስዕል
ረምብራንት (ሆላንድኛ፦ Rembrandt) (1598-1661 ዓም) ስመ ጥሩ የሆላንድ አገር ሰዓሊ ነበር።
መደብ:የሆላንድ ሰዓሊዎች
አሹር-ኤቲል-ኢላኒ
ከ እስከ    ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ዞሮ ዞሮ መዝጊያው ጭራሮ
ዞሮ ዞሮ መዝጊያው ጭራሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዞሮ ዞሮ መዝጊያው ጭራሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሁሉም ያልፋል ግን እስኪያልፍ ያለፋል
ሁሉም ያልፋል ግን እስኪያልፍ ያለፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉም ያልፋል ግን እስኪያልፍ ያለፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ድሀ ካልሰራ ዶሮ ካልጫረ
ድሀ ካልሰራ ዶሮ ካልጫረ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሁሉም ያልፋል ግን እስኪያልፍ ያለፋል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ድሀ ካልሰራ ዶሮ ካልጫረ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዞሮ ዞሮ እራቱ ጥሬ
ዞሮ ዞሮ እራቱ ጥሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዞሮ ዞሮ እራቱ ጥሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የተለጎመ በሬ ከቀንበሩ ቢያመልጥ ቢላዋ ይጠብቀዋል
የተለጎመ በሬ ከቀንበሩ ቢያመልጥ ቢላዋ ይጠብቀዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የተለጎመ በሬ ከቀንበሩ ቢያመልጥ ቢላዋ ይጠብቀዋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቀነኒሳ በቀለ
ሜዳሊያዎች ባለ ክብር
መደብ:የኢትዮጵያ አትሌቶች
ግሪንሊ ካውንቲ፥ አሪዞና
መደብ:ግሪንሊ ካውንቲ፥ አሪዞና
ቁንዶ በርበሬ
300px|thumb|ቁንዶ በርበሬ
ቁንዶ በርበሬ (Piper nigrum) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:አትክልት
ቪክቶር ኢውጎ
260px|thumbnail|ቪክቶር ኢውጎ በ1868 ዓም
ቪክቶር ኢውጎ (ፈረንሳይኛ፦ Victor Hugo) (1794-1877 ዓም) የፈረንሳይ ደራሲ ነበር።
መደብ:የፈረንሳይ ጸሓፊዎች
ድሀ ካልዘራ ዶሮ ካልጫረ
ድሀ ካልዘራ ዶሮ ካልጫረ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አብራሃ አጽብሃ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ወደ ሮማውያን ፲፩
ወደ ሮማውያን በአዲስ ኪዳን የመጀመሪያው መልዕክት ሲሆን ቅዱስ ጳውሎስ በቆሮንጦስ እያለ በ፶ ዎቹ ዓ.ም. የጻፈው መልዕክት ነው ። ይህ ምዕራፍ ፲፩ ሲሆን በ፴፫ ንዑስ ክፍሎች ይከፈላል ። ጳውሎስ በዚህ መልዕክቱ ስለእግዚአብሄር ልዩ ልዩ ስጦታዎች ትምህርት ይፈጽማል ። መዳንም ላመኑት እንጂ ላላመኑት እንደማይሆን ያረጋግጣል ።
ቅዱስ ጳውሎስ ለሮማውያን መልዕክቱን የጻፈበት ምክኒያት አይሁዳውያንና ሮማውያን በሰላም አንድላይ በሮም ለብዙ ዘመን ሲኖሩ ቆይተው ክርስትና በተመሠረተበት ወቅት ፣ አይሁዳውያን ክርስቶስ እኛን ነው የመረጠን ለመንግሥቱ እናንተን አይደለም... ሲሊ ሮማውያን ደግሞ እናንተ ሰቀላችሁት እንጂ ምን አረጋቹህለት... እየተባባሉ እርስበርሳቸው ጥል ስለፈጠሩ እነሱን ለማስታረቅ ጻፈው ።
ቁጥር ፩ - ፲
1፤እንግዲህ፦እግዚአብሔር፡ሕዝቡን፡ጣላቸውን፧እላለኹ።አይደለም፡እኔ፡ደግሞ፡እስራኤላዊና፡ከአብርሃም፡ ዘር፡ከብንያምም፡ወገን፡ነኝና። 2፤እግዚአብሔር፡አስቀድሞ፡ያወቃቸውን፡ሕዝብ፡አልጣላቸውም።መጽሐፍ፡ስለ፡ኤልያስ፡በተጻፈው፡ የሚለውን፥በእግዚአብሔር፡ፊት፡እስራኤልን፡እንዴት፡እንደሚከስ፥አታውቁምን፧ 3፤ጌታ፡ሆይ፥ነቢያትኽን፡ገደሉ፥መሠዊያዎችኽንም፡አፈረሱ፥እኔም፡ብቻዬን፡ቀረኹ፥ነፍሴንም፡ይሿታል። 4፤ነገር፡ግን፥አምላካዊ፡መልስ፡ምን፡አለው፧ለበዓል፡ያልሰገዱትን፡ሰባት፡ሺሕ፡ሰዎች፡ለእኔ፡ አስቀርቻለኹ። 5፤እንደዚሁም፡በአኹን፡ዘመን፡ደግሞ፡በጸጋ፡የተመረጡ፡ቅሬታዎች፡አሉ። 6፤በጸጋ፡ከኾነ፡ግን፡ከሥራ፡መኾኑ፡ቀርቷል፤ጸጋ፡ያለዚያ፡ጸጋ፡መኾኑ፡ቀርቷል። 7፤እንግዲህ፡ምንድር፡ነው፧እስራኤል፡የሚፈልጉትን፡አላገኙትም፤የተመረጡት፡ግን፡አገኙት፤ 8፤ሌላዎቹም፡ደነዘዙ፤እንዲሁም፦ዐይኖቻቸው፡እንዳያዩ፡ዦሮዎቻቸውም፡እንዳይሰሙ፡እግዚአብሔር፡ የእንቅልፍ፡መንፈስን፡እስከ፡ዛሬ፡ድረስ፡ሰጣቸው፡ተብሎ፡ተጽፏል።ዳዊትም፦ 9፤ማእዳቸው፡ወጥመድና፡አሽክላ፡ማሰናከያም፡ፍዳም፡ይኹንባቸው፤ 10፤ዐይኖቻቸው፡እንዳያዩ፡ይጨልሙ፥ዠርባቸውንም፡ዘወትር፡አጕብጥ፡ብሏል።
ቁጥር ፳፩ - ፴
21፤እግዚአብሔር፡እንደ፡ተፈጠሩት፡ለነበሩት፡ቅርንጫፎች፡የራራላቸው፡ካልኾነ፡ለአንተ፡ደግሞ፡ አይራራልኽምና። 22፤እንግዲህ፡የእግዚአብሔርን፡ቸርነትና፡ጭከና፡ተመልከት፤ጭከናው፡በወደቁት፡ላይ፡ነው፥በቸርነቱ፡ግን፡ ጸንተኽ፡ብትኖር፡የእግዚአብሔር፡ቸርነት፡ባንተ፡ላይ፡ነው፤ያለዚያ፡አንተ፡ደግሞ፡ትቈረጣለኽ። 23፤እነዚያም፡ደግሞ፡ባለማመናቸው፡ጸንተው፡ባይኖሩ፥በዛፉ፡ውስጥ፡ይገባሉ፤እግዚአብሔር፡መልሶ፡ሊያገባቸው፡ይችላልና። 24፤አንተ፡በፍጥረቱ፡የበረሓ፡ከነበረ፡ወይራ፡ተቈርጠኽ፡እንደ፡ፍጥረትኽ፡ሳትኾን፡በመልካም፡ወይራ፡ ከገባኽ፥ይልቁንስ፡እነዚያ፡በፍጥረታቸው፡ያሉት፡ቅርንጫፎች፡በራሳቸው፡ወይራ፡እንዴት፡አይገቡም፧ 25፤ወንድሞች፡ሆይ፥ልባሞች፡የኾናችኹ፡እንዳይመስላችኹ፡ይህን፡ምስጢር፡ታውቁ፡ዘንድ፡ እወዳለኹ፤የአሕዛብ፡ሙላት፡እስኪገባ፡ድረስ፡ድንዛዜ፡በእስራኤል፡በአንዳንድ፡በኩል፡ኾነባቸው፤ 26፤እንደዚሁም፡እስራኤል፡ዅሉ፡ይድናል፤እንዲህ፡ተብሎ፡እንደ፡ተጻፈ። መድኀኒት፡ከጽዮን፡ይወጣል፡ ከያዕቆብም፡ኀጢአተኛነትን፡ያስወግዳል። 27፤ኀጢአታቸውንም፡ስወስድላቸው፡ከነርሱ፡ጋራ፡የምገባው፡ኪዳን፡ይህ፡ነው። 28፤በወንጌልስ፡በኩል፡ስለ፡እናንተ፡ጠላቶች፡ናቸው፥በምርጫ፡በኩል፡ግን፡ስለ፡አባቶች፡ተወዳጆች፡ ናቸው፤ 29፤እግዚአብሔር፡በጸጋው፡ስጦታና፡በመጥራቱ፡አይጸጸትምና። 30፤እናንተም፡ቀድሞ፡ለእግዚአብሔር፡እንዳልታዘዛችኹ፥አኹን፡ግን፡ካለመታዘዛቸው፡የተነሣ፡ምሕረት፡እንዳገኛችኹ፥
ቁጥር ፴፩ - ፴፮
31፤እንዲሁ፡በተማራችኹበት፡ምሕረት፡እነርሱ፡ደግሞ፡ምሕረትን፡ያገኙ፡ዘንድ፡እነዚህ፡ደግሞ፡አኹን፡ አልታዘዙም። 32፤እግዚአብሔር፡ዅሉን፡ይምር፡ዘንድ፡ዅሉን፡ባለመታዘዝ፡ዘግቶታልና። 33፤የእግዚአብሔር፡ባለጠግነትና፡ጥበብ፡ዕውቀቱም፡እንዴት፡ጥልቅ፡ነው፤ፍርዱ፡እንዴት፡የማይመረመር፡ ነው፥ለመንገዱም፡ፍለጋ፡የለውም። 34፤የጌታን፡ልብ፡ያወቀው፡ማን፡ነው፧ 35፤ወይስ፡አማካሪው፡ማን፡ነበር፧ወይስ፡ብድራቱን፡ይመልስ፡ዘንድ፡ለርሱ፡አስቀድሞ፡የሰጠው፡ማን፡ነው፧ 36፤ዅሉ፡ከርሱና፡በርሱ፡ለርሱም፡ነውና፤ለርሱ፡ለዘለዓለም፡ክብር፡ይኹን፤አሜን።
መደብ:ክርስትና መደብ:ክርስትና መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ መደብ:ሃይማኖት
ትንሽ ምላጭ አገር ትላጭ
ትንሽ እቃ ከገደል ጫፍ ተንጠልጥላ  የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ሩት ክሎገር
ሩት ክሎገር (ጥቅምት 30 ቀን 1931 - ጥቅምት 5 ቀን 2020) በካሊፎርኒያ ኢርቪን ዩኒቨርሲቲ የጀርመን ጥናት ፕሮፌሰር ኢመርታ እና ከሆሎኮስት የተረፈ ሰው ነበር። እሷ የምርጥ ሻጭ weiter leben ደራሲ ነበረች፡ Eine Jugend ስለ ልጅነቷ በናዚ ጀርመን ።
የህይወት ታሪክ
እ.ኤ.አ. በ 1947 ወደ አሜሪካ ሄደች እና በካሊፎርኒያ ፣ በርክሌይ ዩኒቨርሲቲ በሃንተር ኮሌጅ እና በጀርመን ሥነ ጽሑፍ ውስጥ የእንግሊዝኛ ሥነ ጽሑፍን አጠናች። ክሎገር እ.ኤ.አ. በ 1952 MA ፣ እና በኋላ ፒኤች.ዲ. በ1967 ዓ.ም. በክሊቭላንድ ፣ ካንሳስ እና ቨርጂኒያ ፣ እና በፕሪንስተን እና ዩሲ ኢርቪን የኮሌጅ ፕሮፌሰር ሆና ሰርታለች።
ክሎገር በጀርመን ሥነ ጽሑፍ ላይ በተለይም በሊሲንግ እና ክሌስት ላይ እውቅና ያለው ባለሥልጣን ነበር። እሷ በኢርቪን ፣ ካሊፎርኒያ እና በጎቲንገን ትኖር ነበር።
በዋነኛነት በማጎሪያ ካምፖች ውስጥ ያሳለፈችውን ጊዜ ላይ የሚያተኩረው አሁንም በህይወት ያለው ትዝታዋ በሆሎኮስት ዙሪያ ያለውን የሙዚየም ባህል አጥብቆ ይወቅሳል።
መጽሃፍ ቅዱስ
ህትመቶች የሚከተሉትን ያካትታሉ:
ሽልማቶች
ክሎገር የሚከተሉትን ጨምሮ ብዙ ሽልማቶችን ተሸልሟል።
ዞሮ ዞሮ የዶሮ አንገት በማሰሮ
ዞሮ ዞሮ የዶሮ አንገት በማሰሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዞሮ ዞሮ የዶሮ አንገት በማሰሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሁሉ ያልፋል እውነት ብቻ ይተርፋል
ሁሉ ያልፋል እውነት ብቻ ይተርፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉ ያልፋል እውነት ብቻ ይተርፋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ልዩ ሰው
ልዩ ሰው በ2015 እ.ኤ.አ. የወጣ የአምሳል ምትኬ አልበም ነው።
የዜማዎች ዝርዝር
መደብ:አልበሞች
ሊሴ ገብረ ማርያም
Lycée Guébré-Mariam (LGM) ወይም Lycée franco-éthiopien Guébré-Mariam በአዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ የሚገኝ የፈረንሳይ አለም አቀፍ ትምህርት ቤት ነው። የተቋቋመው በ1947 ነው እና በዚያው አመት ሚሽን laïque françaiseን አዋህዷል። የማተርኔልን (ቅድመ ትምህርት ቤት) እስከ ተርሚናል ድረስ ይሸፍናል፣ የሊሴ የመጨረሻ ዓመት (የከፍተኛ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት)። ከቅድመ ትምህርት ቤት ለሁሉም ተማሪዎች በፈረንሳይኛ፣ በእንግሊዘኛ እና በአማርኛ የብዙ ቋንቋ ትምህርትን ያካትታል። ከ 2017 ጀምሮ, ትምህርት ቤቱ ከ 3 እስከ 18 አመት ውስጥ ወደ 1,800 ተማሪዎች አሉት. የፈረንሳይ መንግስት ለLGM በየዓመቱ ወደ 4 ሚሊዮን ዩሮ ያወጣል ይህም ለአንድ ተማሪ ወደ 2,500 ዩሮ ይደርሳል።
ትንሳኤ ትንሳኤ ቢሉኝ ጸሎተ ሀሙስ መሰለኝ
ትንሳኤ ትንሳኤ ቢሉኝ ጸሎተ ሀሙስ መሰለኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ፈርዲናንድ ማጄላን
ፈርዲናንድ ማጄላን (ፖርቱጊዝኛ፦ Fernão de Magalhães /ፍርናው ዲ ማጋያይሽ/) (1472-1513 ዓም) የፖርቱጋል ተጓዥ ነበር። ለመጀመሪያ ግዜ አለምን በመርከብ የዛረ ስው ነው!
መደብ:ታሪካዊ ተጓዦች መደብ:የፖርቱጋል ሰዎች
W
thumbnail|220px
W / w በላቲን አልፋቤት 23ኛው ፊደል ነው።
በሮማይስጥ ፊደሉ «V» ወይንም /ኡ/ ወይንም /ው/ ሊወከል ይችል ነበር። ከ600 ዓም በኋላ በጀርመናዊ ቋንቋዎች ውስጥ ድምጹን /ው/ ለመጻፍ፣ ይደረብ ነበር እንደዚህ፦ VV። በየጥቂቱ ከ1550 በፊት ይህ የራሱ ፊደል «W» ተቆጠረ። ሆኖም በጣልኛ አይገኝም፣ በእስፓንኛ ወይም በፈረንሳይኛም አልፎ አልፎ በባዕድ ቃላት ይታያል፤ «W» የሚጠቀመው ግን በእንግሊዝኛ (ለ /ው/) እና ጀርመንኛ (ለ /ቭ/) ነው።
መደብ:የላቲን አልፋቤት
የተመረረ ድሀ ይገባል ከውሀ
የተመረረ ድሀ ይገባል ከውሀ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የተመረረ ድሀ ይገባል ከውሀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ድሀ ካልዘራ ዶሮ ካልጫረ (ማን ያበላው ነበረ)
ድሀ ካልዘራ ዶሮ ካልጫረ (ማን ያበላው ነበረ) የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሚሪና (ሚስያ)
ሚሪና በጥንታዊ ሚስያ (አዮሊያ) የነበረ ከተማ ሲሆን አሁን በቱርክ አገር ያለው ፍርስራሽ ነው። ብዙ የአረመኔ ቅርሶችና ሐውልቶች ተገኝተውበታል።
<Gallery> ስዕል:Relief Plaque with Bust of Female Figure, Greece, Myrina, 4th century BCE, HAA.JPG|የሴት መልክ፣ 400 ዓክልበ. ግድም ስዕል:Dionysos mask Louvre Myr347.jpg|የዲዮኒሶስ ቅርጽ፣ 200 ዓክልበ ግድም
መደብ:ታሪካዊ አናቶሊያ መደብ:የቀድሞ ከተሞች
ቃውት
300px|thumb|ቃውት
ቃውት (Celtis africana) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ግሪልድ ቺዝ ሳንድዊች
በ15 ደቂቃ የሚደርስ
አሠራሩ
የታጠበውን መጥበሻ በመካከለኛ ሙቀት ማጋል። የተቆራረጠው ዳቦ በአንደኛው ጎን ቅቤ መቀባት። የተቀባውን ዳቦ መጥበሻው ላይ አስቀምጦ ላዩ ላይ አንድ የተቆረጠ ችዝ ማድረግ።
ሌላ ዳቦ ቅቤ በመቀባት ከቺዙ በላይ ማስቀመጥ። (ቅቤ የተቀባው የዳቦው ክፍል ወደ ላይ መሆን አለበት።) ዳቦው ቡናማ መልክ እስኪይዝ ድረስ መጥበሻው ላይ ማጋሉን መቀጠል። ቺዙም መቅለጥ ይኖርበታል። የቀሩትን ሁለት ዳቦዎችም በተመሳሳይ መልኩ መጥበስና ማቅረብ።
መደብ:አበሳሰል
አቦ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ደቡብ ኮርያ
ደቡብ ኮርያ (대한민국 / 大韓民國 / Dae Han Min Guk(ዴ ሐን ሚን ጉግ) / የኮርያ ሬፑብሊክ).በ ምስራቃዊው የእስያ ክፍል እምትገኝ ሀገር ናት። ከሰሜን ኮርያ በስተቀር በየብስ እሚያዋስናት አገር የላትም።
ደቡብ ኮሪያ የተባባሪ መንግሥታት አባል ቢሆንም፣ ከአንዱ ሌላ አባል እርሱም ስሜን ኮርያ ዲፕሎማቲክ ተቀባይነት የለውም።
የኮርያ ጦርነት
1950. 6. 25. ~ 1953. 7. 27.
* መደብ:በከፊል ተቀባይነት ያገኙ አገራት
የኮንትራክት ሕግ
የኮንትራክት ሕግ (የውል ህግ) በሰዎች መካከል ከውል የሚመነጩ ግንኙነትን የሚገዛ ሰፊ የህግ ክፍል ነው።
መደብ:ሕግ
ማስሩቕ
ለሠይፍ ማዕዲ የእርዳታ ጥሪ መልስ የሰጠው የታላቋ ፋርስ ንጉሥ ቀዳማዊ ኾስሩ ኑሺርዋን፣ 800 ከሚደርሱ በሕግ ሥር ካሉ ወታደሮች ጋር ዕድሜው 80 ዓመት የደረሰውን ባለ አንድ ዓይና የጦር አበጋዝ ዋህራዝ በመርከብ ወደ የመን ላከ። በፐርሺያ ጦር ቁጥር ማነስ የተነሳ የአበሻው ንጉስ ማስሩቅ ጠላቶቹን እጅግ አናንቆ ነበር የተመለከታቸው። በዚህም የተነሳ የፐርሺያ ጦር የየመን ወደብን ከረገጠ ጀምሮ ከአንድ ወር ጊዜ በላይ ሳይዋጋቸው የመወስኛ ዕድል ሰጣቸው። እንዲያውም ለዋህራዝ ጦር የምግብና ሌላም ስንቅ ያሉበት ድረስ ለስላቅ ይልክላቸው ነበር። ይህ ያልተጠበቀ ዕድል ለፐርሺያ ጦር ጥሩ የእረፍትና የጦር ዝግጅት እንዲያደርግ ረዳው። ሠይፍም ከየመን የሂምያር መሳፍንት ቤተሰቦች ጋር እየተላላከ ደጋፊና ወገን ለመሰብሰብ አስቻለው። በመጀመሪያው ዙር ጦርነት፣ ንጉስ ማስሩቅና ዋህራዝ ሁለቱም ልጆቻቸውን በአዝማችነት ልከው የሁለቱም ልጆች በጦርነቱ ተገደሉ። በዚህ ጦርነት ላይ የፐርሺያዎች የቀስት ፍላጻ፣ በኢትዮጵያውያን ላይ ከፍተኛ ጉዳት አደረሰ። የኢትዮጵያ ጦር ከጦርና ጋሻ በስተቀር ቀስትን በወቅቱ ስላልታጠቀ፡ እራሱን ላልተመጣጠነ ጉዳት አጋለጠ። አበጋዙ ዋህራዝ በመቀጠል ይዘውት የመጡትን መርከቦች በማቃጠል፡ የሠራዊቱን የመሸሽ ዕድል አጨልሞ ፈጽሞ እንዲዋጋ አሰልፎ አዘጋጀው። ለወሳኙ ጦርነት፣ ንጉሥ ማስሩቅ እራሱ በዝሆን ላይ ተቀምጦ፣ ግምባሩ ላይ ሩቢ አድርጎ ወደ 100 ሺህ የሚገመት ሠራዊቱን እየመራ ለጦርነት ተሰለፈ። አንድ አይናው ዋህራዝ ቀስቱን ደግኖ የማስሩቅ ሩቢ ላይ በማነጣጠር የለቀቃት ፍላጻ በአፍታ ማስሩቅን ግምባሩን ነድላ ገደለችው። በዚህ የተሸበረው የኢትዮጵያ ጦር ተበታተኖ ለሽንፈት እንዲዳረግ ምክንያት ሆነ።
ላ ፓዝ ካውንቲ፥ አሪዞና
መደብ:ላ ፓዝ ካውንቲ፥ አሪዞና
ማስሩቕ
በዚህ ጦርነት የተገባደደው የአክሱማዊያን የየመን ግዛት ሥልጣን፣ በፐርሺያዎች የበላይ አስተዳደርነት ተተክቶ ሙስሊሞች ወደ የመን እስከሚመጡ ድረስ ፀና።
ምንጭ
መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት
ስብሰባ
በሒሳብ ጥናት፣ ስብሰባ ማለት ከተሰጠ የነገሮች ስብስብ ውስጥ የተወሰኑትን መርጠን ሌላ ስብስብ የምንሰራበት  መንገድ ማለት ነው። ይህ የስብሰባ መንገድ የተመረጡትንም ሆነ የቀሪውን ስብስብ ነገሮች ቅደም ተከተል ከግምት ውስጥ አያስገባም።  ለምሳሌ፡ ሶስት ፍሬዎች ማለትም ትርንጎ፣ ብርቱካንና  ሎሚ ቢኖሩ፣ አንድ ሰው በስንት አይነት መንገድ 2 ፍሬዎች ሊመርጥ ይችላል? መልሱ በ3 ዓይነት ነው፣ ይሄውም ትርንጎና ብርቱካን (1)፣ ትርንጎና ሎሚ (2) እና በስተመጨረሻ ብርቱካንና ሎሚ (3) ናቸው። ከሶስት የተለያዩ ነገሮች ሁለቱን በ3 አይነት መምረጥ ይቻላል  ማለት ነው።   ይሄ የሂሳብ ስብሰባ  «መጀመሪያ ምን ተመረጠ፣ ቀጥሎስ ምን ተመረጠ» የሚለውን የቅደም ተከተል ጥያቄ አይመለክተም። ቅደም ተከተል አስፈላጊ ሆኖ ለሚገኝበት የምርጫ አይነት የሚጠቅመው የሂሳብ ጽንሰ ሐሳብ መፐወዝ(መደርደር) ይሰኛል።
በአጠቃላይ መልኩ አንድ ስብስብ n አባላት ቢኖሩት፣ ከዚያ ስብስብ ውስጥ  የk  አባላት አሰባሰብ (ያለምንም መደገጋገምና ቅደም ተከተል) ብዛት ቀመር እንዲህ ይጻፋል፡
እዚህ ላይ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። ከላይ ያለው የስብሰባ ቀመር የሚሰራው ስብሰባ ያለምንም ድግግሞሽ ሲካሄድ ብቻ ነው። ስብሰባው አንድን ነገር በተደጋጋሚ መምረጥን የሚፈቅድ ከሆነ ቀመሩ መስተካከል ይኖርበታል ማለት ነው። ለምሳሌ አንድ ኩባንያ ሁለት ጸሐፊዎችን መቅጠር ፈለገ።  ለስራው ሁለት እጩዎች ቢቀርቡ፣ ከኒህ እጩዎች ለመምረጥ 1 አይነት መንገድ ብቻ አለ (ድግግም ካልተፈቀደ)። ድግግም ከተፈቀደ ግን በ3 አይነት ሰዎቹን መቅጠር ይቻላል፣ ማለት ሁለቱንም ስራ ለአንዱ በመስጠት (2 መንገድ)፣ ወይንም አንዱን ስራ ላንዱ ሌላኛውን ለሌላው። በሌላ ምሳሌ ለማየት፣ ከላይ የቀረቡት ሶስት ፍሬዎችን በድጋሜ መምረጥ ከተቻለ፣ 3 ተጨማሪ ጥምረቶች (ምርጫዎች) ሊኖሩ ነው ፡ እነርሱም ሁለት ብርቱካኖች፣ ሁለት ትርንጎዎች፣ እና ሁለት ሎሚዎች።
የ k ምርጫ ብዛት ቀመር አመጣጥ
ስብስብ A ቢሰጥና የስብስብ ብዛቱ  n ቢሆን, የስብስብ ብዛታቸው  k ≤ n  የሆኑ  የስብስብ A ታህታይ ስብስቦች  ብዛት የሚሰላው  መጀመሪያ ከ n ውስጥ k አባላቱ በስንት አይነት መንገድ ይፐወዛሉ ተብሎ ከተጠየቀ በኋላ የሚገኘውን ውጤት በk ድርድሮች ብዛት በማካፈል ነው። ለዚህ ምክንያቱ k አባላቱ ከተመረጡ በኋላ ቢገላበጡ ምንም ለውጥ ስለማያመጡ ነው። በሒሳብ ቋንቋ ሲተረጎም፦
የቀመሩ ምሳሌዎች
ለምሳሌ 6 አባላት ያሉት የእንግሊዝኛ ፊልደል ስብስብ { a, b, c, d, e, f } ቢሰጥ፣ 4 አባላት ያሏቸው ስንት ታህታይ ስብስቦች ከዚህ ስብስብ መስራት ይቻላል?
4 መንቱሆተፕ
thumb|300px|የ፬ መንቱሆተፕ ስም በጢንዚዛ ዕንቁ ላይ ተጽፎ 4 መንቱሆተፕ ነብታዊሬ ግብጽን ከጤቤስ (11ኛው ሥርወ መንግሥት) የገዛ ፈርዖን ነበረ። የ3 መንቱሆተፕ ልጅና ተከታይ ነበር።
ባዝል
ባዝል (ጀርመንኛ፦ Basel) የስዊዘርላንድ ከተማ ነው።
4 መንቱሆተፕ
ነብታዊሬ ለረጅም ጊዜ በግብጽ አልነገሠም። በአጭር ዘመኑ ውስጥ አንዳንድ ተጓዥ ወደ ዋዲ ሃማማት ለድንጋይ ልኮ ነበር። የዚህም ሥራ ዓለቃ አመነምሃት ተባለ።
በቅርብ ጊዜ ውስጥ ይህ አመነምሃት እራሱ ፈርዖንና የ12ኛው ሥርወ መንግሥት መስራች ሆነ። ነብታዊሬ ወዴት እንደ ሄደ ወይም እንደ ኖረ እንዳልኖረ አይታወቅም። የመቃብሩ ቦታ ከቶ አይታወቅም።
ስብሰባ
የቀመሩ ምሳሌዎች
ከላይ በተሰጠው ቀመር መሰረት መልሱ እንዲህ ይሰላል፡
መልሱ ትክክል መሆኑን በሌላ መንገድ ማረጋገጥ ይቻላል። 4 ፊደሎች ለመምረጥ የመጀመሪያውን ፊደል ከ6 ፊደሎች መምረጥ ግድ ይላል፣ ስለዚህ የመጀመሪያው ምርጫ 6 መንገዶች አሉት። ሁለተኛውን ፊደል ለመምረጥ ቀሪ 5 ፊደሎች ስላሉ 5 መንገዶች አሉ። ሦሥተኛውን ፊደል በ4 አይነት መንገድና እንዲሁም አራተኛውን ፊደል በ 3 አይነት መንገድ መምረጥ ይቻላል። ስለሆነም 4ቱን ፊደላት በ6×5×4×3 = 360 መንገድ መምረጥ ይቻላል ማለት ነው። ሆኖም ግን ይህ የፊደሎቹን ቅደም ተከተል ግምት ውስጥ ያስገባ አመራረጥ ስልት ነው። ለምሳሌ መጀመሪያ aን መምረጥና በሁለተኛ ቦታ aን መምረጥ የግዴታ ሁለት አይነት ምርጫዎች ተደርገው ይወሰዳሉ ማለት ነው። ስለሆነም abcd  እና bacd ሁለት የተለያዩ ምርጫዎች ተደርገው ተቆጥረዋል ነገር ግን በምርጫ ኅልዮት ቅደም ተከተል ግምት ውስጥ አይገባል። ስለሆነም 4 ፊደሎች አንዴ ከተመረጡ በኋላ የሚይዙት 4! የድርድር አይነት እንደ አንድ ጥምር ብቻ ነው ሚቆጠረው። ስለሆነም ከላይ የተሰጠው 360 አይነት ፕወዛ ለ4! መካፈል አለበት ማለት ነው። በሒሳብ ቋንቋ ሲተረጎም
ከሁለትዮሽ የቁጥር ስርዓት ጋር ያለው ተዛምዶ
ከላይ የተጠቀሰውን ምሳሌ በሁለትዮሽ የቁጥር ስርዓት መወከልና ማየት ይቻላል። ማለት 6 ፊደላት ተሰጥተዋል፣ 4 መምረጥ ይጠበቃል። ለምሳሌ የተመረጡት በ1 ቢወከሉ፣ ያልተመረጡት በ0 ቢወከሉ፣ እያንዳንዱ ምርጫ አራት 1'ዎችና ሁለት 0'ዎች ሊኖሩት ነው ማለት ነው። ስለሆነም ምርጫዎቹ በሞላ በውክልና  ሲዘረዘሩ እንዲህ ይጻፋሉ፡
ይህ አይነት የምርጫ እና የሁለትዮሽ ቁጥር ስርዓት ተዛምዶ ለኮምፒውተር ሳይንስ ጥናት እጅግ ጠቃሚ ነው።
ድግግሞሽ የሚፈቀድበት ምርጫ ቀመር
ከ n ውስጥ k ቢመረጥ እና እያንዳንዱ ተመራጭ በእያንዳንዱ ምርጫ እስከ k  ጊዜ መደገም ቢችል፣ አጠቃላይ ድግግም ምርጫው ብዛት እንዲህ ይቀመራል፡
ምሳሌ
አንድ ኬክ ቤት ውስጥ 10 አይነት ኬኮች አሉ። 3ኬክ ለምግዛት ቢፈለግ በስንት አይነት መንገድ እኒህን ኬኮች መምረጥ ይቻላል?
የውጭ ማያያዣ
መደብ: ሥነ ጥምረት
ዞሮ ዞሮ የዶሮ አንገት ከማሰሮ
ዞሮ ዞሮ የዶሮ አንገት ከማሰሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ዞሮ ዞሮ የዶሮ አንገት ከማሰሮ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
4 መንቱሆተፕ
መደብ:የመካከለኛ መንግሥት ፈርዖኖች
ሁሉም በየዘርህ ቢሉት አከንባሎ ጋጣ ገባ
ሁሉም በየዘርህ ቢሉት አከንባሎ ጋጣ ገባ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ሁሉም በየዘርህ ቢሉት አከንባሎ ጋጣ ገባ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ባዝል
መደብ:የስዊዘርላንድ ከተሞች
ስጋ
thumb|ስጋ ስጋ የዓሣን ሳይጨምር በውስጡ ጡንቻ፣ አጥንት እና ስብ ሊኖረው የሚችል የእንስሳት አካል ነው።
ያዓሙ ኑብዎሰሬ
ያዓሙ ኑብዎሰሬ ግብጽን በ፪ኛው ጨለማ ዘመን (14ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት ከ1811 እስከ 1801 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
የግብጽ ታሪክ ሊቅ ኪም ራይሆልት ከሥነ ቅርስ እንደሚያስረዳው፣ ከያክቢም ሰኻኤንሬ ቀጥሎ ያዓሙ በአባይ ወንዝ አፍ ዙሪያ ለጤቤስ ፈርዖን ተገዥ ሆኖ ነገሠ። ሕዝቡ ከከነዓን የደረሱ ሴማዊ እረኞችና ነጋዴዎች ነበሩ።
አያሌ (ከ25 በላይ) የያዓሙ ጢንዚዞች በዚያ ወቅት በዙሪያው እንደ ገዛ ይገልጻሉ። ሆኖም በአንዳንድ ሊቃውንት አስተሳሰብ ዘንድ ያዓሙ ከ200 ዓመታት በኋላ በ16ኛው ሥርወ መንግሥት ውስጥ ነበር የነገሠ።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ቶም እና ጄሪ
ቶም አንድ ጄሪ (እንግሊዝኛ: Tom and Jerry) የአሜሪካ ተከታታይ ካርቶኖች ከዊሊያም ሐና (እንግሊዝኛ: William Hanna) እና ጆሴፍ ባርባራ (እንግሊዝኛ: Joseph Barbara) ነው። ስለ ድመት (ቶም) እና ትንሽ አይጥ (ጄሪ) ነው።
ትእቢትን ከስስት ምን አገናኝቶት
ትእቢትን ከስስት ምን አገናኝቶት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ቶም እና ጄሪ
የቴሌቪዥን ተከታታዮች Tom and Jerry Show (ABC, 1975)Tom and Jerry Comedy Show (CBS, 1980–1982) Tom and Jerry Kids (FOX, 1990–1994) Tom and Jerry Tales (The CW, Cartoon Network, 2006–2008) The Tom and Jerry Show (Cartoon Network, 2014)
Tom and Jerry (CBS, 1965–1972) Tom and Jerry on BBC One (1967–2000) Tom and Jerry's Fun house on TBS (1986–1989) Cartoon Network's Tom and Jerry Show (1992–present)
ቴሌቪዥን ስፔሻሎች Hanna-Barbera's 50th: A Yabba Dabba Doo Celebration (TNT, 1989) Tom and Jerry: The Mansion Cat (Boomerang, 2001)
የሲኒማ ፊልሞች Tom and Jerry: The Movie (1992)
ዳይረክት ቱ ቪዲዮ ፊልሞች Tom and Jerry: The Magic Ring (2002) Tom and Jerry: Blast Off to Mars (2005) Tom and Jerry: The Fast and the Furry (2005) Tom and Jerry: Shiver Me Whiskers (2006) Tom and Jerry: A Nutcracker Tale (2007) Tom and Jerry Meet Sherlock Holmes (2010) Tom and Jerry & The Wizard of Oz (2011) Tom and Jerry: Robin Hood and His Merry Mouse (2012) Tom and Jerry's Giant Adventure (2013) Tom and Jerry and the Mighty Dragon (2014)
መደብ:የቴሌቪዥን ትርዒት
20 August
20 August በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም ነሐሴ 14 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ፍልስፍናና ሥነ ሐሳብ
ፍልስፍና
መደብ:ፍልስፍና
ጥቅምት ፯
ጥቅምት ፯ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጥር የዓመቱ ፴፯ኛው እና የመፀው፲፪ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ሉቃስ ፫፻፳፴ ቀናት ሲቀሩ፤ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና በዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፳፰ ቀናት ይቀራሉ።
የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት (ተ.መ.ድ.) ባሳለፈው “47/196 ውሳኔ” መሠረት ከ ፲፱፻፹፭ ዓ.ም ጀምሮ በየዓመቱ የሚከበረው  “ዓለም አቀፍ የድኅነት ማስወገጃ (International Day for the Eradication of Poverty) ቀን” ነው።
ታሪካዊ ማስታወሻዎች
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
{{ወራት}} መደብ:ዕለታት
የተጠበሰ ዶሮ
300px|thumbnail|right|KFC
ትእግስተኛ ከፈለገበት ይደርሳል
ትእግስተኛ ከፈለገበት ይደርሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ቡሬ ወምበራ
በአማራ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አማራ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ድሀ ካልጋረ ዶሮ ካልጫረ
ድሀ ካልጋረ ዶሮ ካልጫረ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኅዳር ፬
ኅዳር ፬ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፷፬ኛው እና  የመፀው ወቅት ፴፱ነኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፫፻፪ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፫፻፩ ቀናት ይቀራሉ።
ዋቢ ምንጮች
{{ወራት}} መደብ:ዕለታት
ቤንጃሚን ኔታንያሁ
ቤንጃሚን "ቢቢ" ኔታንያሁ ጥቅምት 21 ቀን 1949 የተወለደ) የእስራኤል ፖለቲከኛ ነው ከ1996 እስከ 1999 እና ከ2009 እስከ 2021 ዘጠነኛው የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኖ ያገለገለ። ኔታንያሁ በአሁኑ ጊዜ የተቃዋሚ መሪ እና የሊኩድ - ብሄራዊ ሊበራል ንቅናቄ ሊቀመንበር ሆነው ያገለግላሉ። በአጠቃላይ ለ15 አመታት በስልጣን ላይ ያገለገሉ ሲሆን ይህም በታሪክ ረጅሙ የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር አድርገውታል። በእስራኤል የነጻነት መግለጫ ከወጣ በኋላ የተወለዱ የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር ነበሩ።
በቴል አቪቭ ከአለማዊ አይሁዳዊ ወላጆች የተወለዱት ኔታንያሁ ሁለቱም በኢየሩሳሌም እና ለተወሰነ ጊዜ በፊላደልፊያ፣ ፔንስልቬንያ በዩናይትድ ስቴትስ ያደጉ ናቸው። እ.ኤ.አ. በ1967 የእስራኤል መከላከያ ሰራዊትን ለመቀላቀል ወደ እስራኤል ተመለሰ። በሳይሬት ማትካል ልዩ ሃይል የቡድን መሪ ሆነ እና በተለያዩ ተልእኮዎች ተሳትፏል፣ በክብር ከመልቀቁ በፊት የካፒቴንነት ማዕረግ አግኝቷል። ኔታንያሁ ከማሳቹሴትስ የቴክኖሎጂ ተቋም ከተመረቁ በኋላ የቦስተን አማካሪ ቡድን የኢኮኖሚ አማካሪ ሆነዋል። በ1978 ዮናታን ኔታንያሁ ፀረ-ሽብር ተቋምን ለማግኘት ወደ እስራኤል ተመለሰ። ከ1984-1988 ኔታንያሁ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የእስራኤል ቋሚ ተወካይ ነበሩ። እ.ኤ.አ. በ 1993 የተቃዋሚዎች መሪ በመሆን የሊኩድ ሊቀመንበር ሆነው ተመርጠዋል ። እ.ኤ.አ. በ1996 በተካሄደው ምርጫ የወቅቱን ጠቅላይ ሚኒስትር ሺሞን ፔሬስን በማሸነፍ የእስራኤል ትንሹ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ተሾሙ። አንድ ጊዜ ካገለገሉ በኋላ ኔታንያሁ እና ሊኩድ በ1999 በተካሄደው ምርጫ በናዖድ ባራቅ አንድ የእስራኤል ፓርቲ በከፍተኛ ሁኔታ ተሸንፈዋል። ኔታንያሁ ከፖለቲካው ሙሉ በሙሉ ጡረታ መውጣትን መርጠው ወደ ግሉ ዘርፍ ገቡ። ከበርካታ አመታት በኋላ፣ የተተኩት የሊኩድ ሊቀመንበር ኤሪያል ሻሮን ጠቅላይ ሚኒስትር ከሆኑ በኋላ ኔታንያሁ ወደ ፖለቲካው ለመመለስ እርግጠኛ ሆነው የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር እና የገንዘብ ሚኒስትር ሆነው አገልግለዋል። ኔታንያሁ የገንዘብ ሚኒስትር እንደመሆናቸው መጠን የእስራኤልን ቀጣይ የኢኮኖሚ አፈጻጸም በእጅጉ እንዳሻሻሉ ተንታኞች የሚናገሩትን በእስራኤል ኢኮኖሚ ላይ ትልቅ ማሻሻያ አድርጓል። ኔታንያሁ በኋላ ከሳሮን ጋር ተጋጭተዋል፣ በመጨረሻም የጋዛን የመልቀቅ እቅድን በተመለከተ በተፈጠረው አለመግባባት ስራቸውን ለቀቁ። ሻሮን ካዲማ አዲስ ፓርቲ ለመመስረት ናታንያሁ በታህሳስ 2005 ወደ ሊኩድ አመራር ተመለሰ። እ.ኤ.አ. ከ2006 እስከ 2009 የተቃዋሚ ፓርቲ መሪ ነበሩ። ምንም እንኳን በ2009 በካዲማ ምርጫ ሊኩድ ሁለተኛ ሆኖ ቢያጠናቅቅም ኔታንያሁ ከሌሎች የቀኝ ክንፍ ፓርቲዎች ጋር ጥምር መንግስት መመስረት በመቻሉ ለሁለተኛ ጊዜ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ቃለ መሃላ ፈጸሙ። እ.ኤ.አ. በ2013 እና 2015 ምርጫ ሊኩድን ወደ አሸናፊነት መርቷል። የኤፕሪል 2019 ምርጫ የትኛውም ፓርቲ መንግስት መመስረት ካልቻለ በኋላ፣ በ2019 ሁለተኛ ምርጫ ተካሂዷል። በሴፕቴምበር 2019 በተካሄደው ምርጫ፣ በቤኒ ጋንትዝ የሚመራው የማዕከላዊው ሰማያዊ እና ነጭ ጥምረት ከኔታንያሁ ሊኩድ ትንሽ ቀድሞ ወጣ። ሆኖም ኔታንያሁም ሆነ ጋንትዝ መንግሥት መመስረት አልቻሉም። ከቀጠለ የፖለቲካ አለመግባባት በኋላ፣ የ2020 ምርጫን ተከትሎ ሊኩድ እና ሰማያዊ እና ነጭ የጥምር ስምምነት ሲደርሱ ይህ ተፈቷል። በስምምነቱ መሰረት፣ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በኔታንያሁ እና ቤኒ ጋንትዝ መካከል ይሽከረከራሉ፣ በዚህም ጋንትዝ በኖቬምበር 2021 ናታንያሁ እንዲተኩ ታቅዶ ነበር። በታህሳስ 2020 ይህ ጥምረት ፈርሶ በማርች 2021 አዲስ ምርጫ ተካሄዷል። በመጨረሻው መንግስቱ ኔታንያሁ የእስራኤልን ምላሽ ለኮቪድ-19 ወረርሽኝ እና ለ2021 የእስራኤል-ፍልስጤም ቀውስ መርቷል። በጁን 2021 ናፍታሊ ቤኔት ከያይር ላፒድ ጋር መንግስት ከመሰረተ በኋላ ኔታንያሁ ከጠቅላይ ሚኒስትርነት ተወግዶ ለሶስተኛ ጊዜ የተቃዋሚ መሪ ሆነ።
ኔታንያሁ እ.ኤ.አ. ከ1980ዎቹ ጀምሮ የግል ጓደኛቸው ከነበሩት ዶናልድ ትራምፕ ጋር ያላቸውን ቅርበት ፣ እ.ኤ.አ. ከ2016 ጀምሮ በእስራኤል ለነበራቸው የፖለቲካ ጥሪ ዋና ማዕከል አድርገው ነበር። የአብርሃም ስምምነት፣ በእስራኤል እና በተለያዩ የአረብ ሀገራት መካከል የተደረጉ ተከታታይ የመደበኛ ስምምነቶች። እ.ኤ.አ. ከታህሳስ 2016 ጀምሮ ኔታንያሁ በእስራኤል ፖሊስ እና አቃቤ ህግ የሙስና ወንጀል ምርመራ ሲደረግላቸው ቆይቷል። እ.ኤ.አ. ኖቬምበር 21 ቀን 2019 እምነትን በመጣስ፣ በሙስና እና በማጭበርበር ወንጀል ተከሷል። በቀረበበት ክስ ምክንያት ኔታንያሁ ከስልጣናቸው ከመነሳታቸው በፊት ከጠቅላይ ሚኒስትርነት ቦታ ውጭ ያሉትን ሁሉንም የሚኒስቴር መስሪያ ቤቶች ሃላፊነታቸውን እንዲለቁ በህጋዊ መንገድ ተጠይቀው ነበር።
ትምህርት
ኔታንያሁ በ1972 መጨረሻ ላይ በማሳቹሴትስ የቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ኦፍ ቴክኖሎጂ (MIT) የስነ-ህንፃ ጥናት ለመማር ወደ አሜሪካ ተመለሰ። በዮም ኪፑር ጦርነት ለመፋለም ወደ እስራኤል ለአጭር ጊዜ ከተመለሰ በኋላ ወደ አሜሪካ ተመለሰ እና ቤን ኒታይ በሚል ስያሜ በየካቲት 1975 የመጀመሪያ ዲግሪያቸውን በአርክቴክቸር አጠናቅቆ በሰኔ 1976 ከ MIT Sloan አስተዳደር ትምህርት ቤት ሁለተኛ ዲግሪ አግኝቷል። በተመሳሳይ በኦፕሬሽን ኢንቴቤ ወንድሙ ሞት ትምህርቱ እስኪቋረጥ ድረስ በፖለቲካል ሳይንስ የዶክትሬት ዲግሪ እየተማረ ነበር።
በ MIT ኔታንያሁ በዮም ኪፑር ጦርነት ለመፋለም እረፍት ቢወስዱም የማስተርስ ዲግሪያቸውን (በተለምዶ አራት አመት የሚፈጅ) በሁለት አመት ተኩል ጊዜ ውስጥ ባለ ሁለት ሎድ አጥንተዋል። በ MIT ውስጥ ፕሮፌሰር ግሮሰር እንዲህ በማለት አስታውሰዋል፡- “በጣም ጥሩ አደረገ። በጣም ብሩህ ነበር፣ የተደራጀ፣ ጠንካራ፣ ኃይለኛ። ምን ማድረግ እንደሚፈልግ እና እንዴት ማድረግ እንዳለበት ያውቅ ነበር።
በዚያን ጊዜ ስሙን ቢንያም "ቤን" ኒታይ ብሎ ለወጠው (ኒታይ፣ የኒታይ ተራራ እና የአርቤላ ስም ለሚታወቀው አይሁዳዊ ጠቢብ ኒታይ፣ አባቱ ብዙ ጊዜ ለጽሁፎች ይጠቀምበት የነበረው የብዕር ስም ነው።) ከአመታት በኋላ ኔታንያሁ ለመገናኛ ብዙኃን በሰጠው ቃለ ምልልስ አሜሪካውያን ስሙን መጥራት እንዲችሉ ለማድረግ መወሰኑን አብራርተዋል። ይህ እውነታ በፖለቲካ ተቀናቃኞቹ የእስራኤል ብሄራዊ ማንነት እና ታማኝነት እጦት በተዘዋዋሪ እንዲከሷቸው አድርገውታል።
እ.ኤ.አ. በ 1980 ዎቹ ውስጥ ፣ በዩኤን የእስራኤል አምባሳደር ሆነው ሲያገለግሉ ኔታንያሁ የወደፊቱ የአሜሪካ ፕሬዝዳንት ዶናልድ ትራምፕ አባት ከሆነው ፍሬድ ትራምፕ ጋር ጓደኛ ሆኑ ።
የተቃዋሚዎች መሪ (1993-1996): አውሮፓዊ
ከ1988ቱ የእስራኤል ህግ አውጪ ምርጫ በፊት ኔታንያሁ ወደ እስራኤል ተመልሶ ሊኩድ ፓርቲን ተቀላቅሏል። በሊኩድ የውስጥ ምርጫ ኔታንያሁ በፓርቲዎች ዝርዝር ውስጥ አምስተኛ ደረጃ ላይ ተቀምጧል። በኋላም የ12ኛው ክኔሴት አባል ሆነው ተመርጠዋል፣ እና የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሞሼ አሬንስ ምክትል ሆነው ተሾሙ፣ በኋላም ዴቪድ ሌቪ። ኔታንያሁ እና ሌቪ አልተባበሩም እናም በሁለቱ መካከል ያለው ፉክክር ከጊዜ በኋላ ተባብሷል። እ.ኤ.አ. በ1991 መጀመሪያ ላይ በባህረ ሰላጤው ጦርነት ወቅት እንግሊዛዊ አቀላጥፎ የነበረው ኔታንያሁ በ CNN እና በሌሎች የዜና ማሰራጫዎች ላይ በሚዲያ ቃለ ምልልስ ላይ የእስራኤል ዋና ቃል አቀባይ ሆኖ ብቅ አለ። እ.ኤ.አ. በ 1991 የማድሪድ ኮንፈረንስ ኔታንያሁ በጠቅላይ ሚኒስትር ይዝሃክ ሻሚር የሚመራ የእስራኤል ልዑካን ቡድን አባል ነበሩ። ከማድሪድ ኮንፈረንስ በኋላ ኔታንያሁ በእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ምክትል ሚኒስትር ሆነው ተሾሙ።
የይስሃቅ ራቢን መገደል ተከትሎ የሱ ጊዜያዊ ተተኪ ሺሞን ፔሬዝ መንግስት የሰላም ሂደቱን እንዲያራምድ ሥልጣን ለመስጠት ቀድሞ ምርጫ እንዲደረግ ወሰነ። ኔታንያሁ እ.ኤ.አ. ኔታንያሁ ዘመቻውን እንዲያካሂድ አሜሪካዊው ሪፐብሊካን ፖለቲከኛ አርተር ፊንከልስቴይን ቀጥሮ ነበር፣ ምንም እንኳን የአሜሪካው የድምጽ ንክሻ እና የሰላ ጥቃት ጠንከር ያለ ትችት ቢያመጣም ውጤታማ ሆኖ ተገኝቷል። እ.ኤ.አ. በ 1996 ምርጫ ኔታንያሁ ሲያሸንፉ ፣በቦታው ታሪክ ውስጥ ትንሹ እና በእስራኤል ግዛት የተወለዱ የመጀመሪያው የእስራኤል ጠቅላይ ሚኒስትር (ይትዛክ ራቢን የተወለደው በኢየሩሳሌም ፣ በብሪቲሽ ፍልስጤም ማኔጅመንት ስር ነበር ፣ 1948 የእስራኤል መንግሥት ምስረታ)። thumb|ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታንያሁ ከልጃቸው ጋር በዌስተርን ግንብ በ1998 ዓ.ም. ኔታንያሁ በቅድመ ምርጫ ተወዳጁ ሺሞን ፔሬዝ ማሸነፋቸው ብዙዎችን አስገርሟል። የኋለኛው ውድቀት ውስጥ ዋና ቀስቃሽ ከምርጫው ጥቂት ቀደም ብሎ የአጥፍቶ ጠፊዎች ማዕበል ነበር; እ.ኤ.አ. በማርች 3 እና 4 ቀን 1996 ፍልስጤማውያን ሁለት የአጥፍቶ ጠፊ ጥቃቶችን ፈጽመዋል፣ 32 እስራኤላውያንን ገድለዋል፣ ፔሬስ ጥቃቱን ማስቆም ያልቻለ ይመስላል። በዘመቻው ወቅት ኔታንያሁ የሰላም ሂደቱ መሻሻል የፍልስጤም ብሄራዊ ባለስልጣን ግዴታውን በመወጣት ላይ የተመሰረተ እንደሚሆን አፅንዖት ሰጥተዋል-በተለይ ሽብርተኝነትን በመዋጋት - እና የሊኩድ ዘመቻ መፈክር "ናታኒያሁ - አስተማማኝ ሰላም መፍጠር" ነበር. ሆኖም ኔታንያሁ ለጠቅላይ ሚኒስትርነት በተካሄደው ምርጫ ቢያሸንፉም የፔሬስ የእስራኤል ሌበር ፓርቲ በኬኔሴት ምርጫ ብዙ መቀመጫዎችን አግኝቷል። ኔታንያሁ መንግስት ለመመስረት ከኦርቶዶክስ-ኦርቶዶክስ ፓርቲዎች፣ ሻስ እና ዩቲጄ ጋር ጥምረት ላይ መተማመን ነበረበት።
የተማረና ታጥቦ የተቀመጠ ብርጭቆ ፈላጊ አያጣም
የተማረና ታጥቦ የተቀመጠ ብርጭቆ ፈላጊ አያጣም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የተማረና ታጥቦ የተቀመጠ ብርጭቆ ፈላጊ አያጣም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቤንጃሚን ኔታንያሁ
የመጀመሪያ ጊዜ
ብዙ የአጥፍቶ ጠፊ ቦምቦች የሊኩድ የጸጥታ ቦታን አጠናከረ። ለአብዛኞቹ የቦምብ ጥቃቶች ሃማስ ሃላፊነቱን ወስዷል። እንደ ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታንያሁ ስለ ብዙ የኦስሎ ስምምነት ማእከላዊ ግቢ ብዙ ጥያቄዎችን አንስቷል። ከዋና ዋና ነጥቦቹ አንዱ በዋና ዋና ጉዳዮች ላይ እንደ እየሩሳሌም ሁኔታ እና የፍልስጤም ብሄራዊ ማሻሻያ በመሳሰሉት ዋና ዋና ጉዳዮች ላይ ውሳኔ ከማግኘቱ በፊት ለፍልስጤማውያን መስማማት አለበት የሚለው የኦስሎ መነሻ ሃሳብ ጋር አለመስማማት ነው። ቻርተር የኦስሎ ደጋፊዎች የባለብዙ መድረክ አካሄድ በፍልስጤማውያን መካከል በጎ ፈቃድ እንደሚፈጥር እና እነዚህ አበይት ጉዳዮች በኋለኞቹ ደረጃዎች ሲነሱ እርቅን እንዲፈልጉ ያነሳሳቸዋል ብለው ነበር። ኔታንያሁ እንደተናገሩት እነዚህ ቅናሾች በምላሹ ምንም ዓይነት ተጨባጭ ምልክቶችን ሳያገኙ ለአክራሪ አካላት ማበረታቻ ሰጥተዋል። ለእስራኤላውያን ቅናሾች በምላሹ የፍልስጤም በጎ ፈቃድ ተጨባጭ ምልክቶች እንዲታዩ ጠይቋል። ከኦስሎ ስምምነት ጋር ልዩነት ቢኖራቸውም፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታንያሁ አፈጻጸማቸውን ቢቀጥሉም፣ ጠቅላይ ሚኒስትርነታቸው ግን የሰላም ሂደቱ መቀዛቀዝ ታይቷል።
የተማረና ታጥቦ የተቀመጠ ብርጭቆ ፈላጊ አያጣም
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቤንጃሚን ኔታንያሁ
የመጀመሪያ ጊዜ
እ.ኤ.አ. በ 1996 ኔታንያሁ እና የኢየሩሳሌም ከንቲባ ኢሁድ ኦልመርት ከጠቅላይ ሚኒስትር ሺሞን ፔሬዝ በፊት ለሰላም ሲባል እንዲቆይ ትእዛዝ ሰጥተውት የነበረውን የዌስተርን ግድግዳ ዋሻ በአረብ ሰፈር ውስጥ ለመክፈት ወሰኑ። ይህ በፍልስጤማውያን የሶስት ቀናት ብጥብጥ የቀሰቀሰ ሲሆን በዚህም ምክንያት በደርዘን የሚቆጠሩ እስራኤላውያን እና ፍልስጤማውያን ተገድለዋል። ኔታንያሁ የፍልስጤም ፕሬዝዳንት አራፋትን ለመጀመሪያ ጊዜ የተገናኙት በሴፕቴምበር 4 ቀን 1996 ነው። ከስብሰባው በፊት ሁለቱ መሪዎች በስልክ ተነጋገሩ። ስብሰባዎቹ እስከ መኸር 1996 ድረስ ይቀጥላሉ ። ኔታንያሁ በመጀመሪያ ስብሰባቸው ላይ እንዲህ ብለዋል: - “የሁለቱም ወገኖች ፍላጎቶች እና ፍላጎቶች በአጸፋዊነት እና በፀጥታ እና በጥሩ ሁኔታ ላይ በመመስረት የሁለቱም ወገኖች ፍላጎቶች ግምት ውስጥ ማስገባት እንዳለብን አፅንዖት መስጠት እፈልጋለሁ ። - የሁለቱም እስራኤላውያን እና ፍልስጤማውያን መሆን. አራፋት “ከሚስተር ኔታንያሁ እና ከመንግስታቸው ጋር ለመስራት ቆርጠን ተነስተናል።” ንግግሮቹ የተጠናቀቁት እ.ኤ.አ. ጥር 14 ቀን 1997 የኬብሮን ፕሮቶኮል ሲፈረም ነበር። የፍልስጤም አስተዳደር ጋር የሄብሮን ፕሮቶኮል መፈራረሙ የእስራኤል ጦር በኬብሮን እንደገና እንዲሰማራ እና የሲቪል ባለስልጣን አብዛኛው አካባቢ የፍልስጤም አስተዳደር እንዲቆጣጠር አድርጓል።ውሎ አድሮ የሰላሙ ሂደት መሻሻል አለማድረግ በ1998 የዋይ ወንዝ ማስታወሻን ያዘጋጀው አዲስ ድርድር በእስራኤል መንግስት እና በፍልስጤም አስተዳደር የ 1995 ቀደሞ ጊዜያዊ ስምምነትን ተግባራዊ ለማድረግ የሚወሰዱ እርምጃዎችን ዘርዝሯል። እና የPLO ሊቀመንበር ያሲር አራፋት፣ እና በኖቬምበር 17 1998፣ የእስራኤል 120 አባል ፓርላማ፣ Knesset፣ የዋይ ወንዝ ማስታወሻን በ75–19 ድምጽ አጽድቋል። እ.ኤ.አ. በ1967 በካርቱም በተካሄደው ኮንፈረንስ ላይ ጠቅላይ ሚኒስትር ኔታንያሁ “ከጎላን ኮረብቶች መውጣት የለም፣ የኢየሩሳሌምን ጉዳይ አለመነጋገር፣ በማናቸውም ቅድመ ሁኔታዎች ድርድር የለም” የሚለውን ፖሊሲ “ሶስት የለም(ዎች)” የሚል ፖሊሲ ላይ አፅንዖት ሰጥተዋል።
እ.ኤ.አ. በ1997 ኔታኒያሁ ሁለቱ ሀገራት የሰላም ስምምነት ከተፈራረሙ ከ3 ዓመታት በኋላ በዮርዳኖስ የሃማስ መሪ ካሊድ ማሻልን ለመግደል የሞሳድ ዘመቻ ፈቀደ። የሞሳድ ቡድን እንደ አምስት የካናዳ ቱሪስቶች በሴፕቴምበር 27 ቀን 1997 ወደ ዮርዳኖስ ገብቶ በአማን ጎዳና ላይ የማሻልን ጆሮ መርዝ ገባ። ሴራው የተጋለጠ ሲሆን ሁለት ወኪሎች በዮርዳኖስ ፖሊስ ተይዘው ሲታሰሩ ሌሎች ሶስት ሰዎች ደግሞ በእስራኤል ኤምባሲ ውስጥ ተደብቀው በወታደሮች ተከቧል። የተበሳጨው ንጉስ ሁሴን እስራኤል መድሃኒቱን እንድትሰጥ ጠየቀ እና የሰላም ስምምነቱን እንደሚያፈርስ ዝቷል። ኔታንያሁ የዩኤስ ፕሬዝዳንት ቢል ክሊንተን ግፊት ካደረጉ በኋላ ጥያቄውን ተቀብለው ሼክ አህመድ ያሲንን ጨምሮ 61 የዮርዳኖስና የፍልስጤም እስረኞች እንዲፈቱ ትእዛዝ ሰጥተዋል። ክስተቱ ገና የእስራኤል እና የዮርዳኖስ ግንኙነት እያሽቆለቆለ ሄደ።
የምርጫ ሽንፈት
እ.ኤ.አ. በ1999 በተካሄደው የጠቅላይ ሚኒስትርነት ምርጫ በናዖድ ባራቅ ከተሸነፈ በኋላ ኔታንያሁ ለጊዜው ከፖለቲካው ጡረታ ወጥቷል። በመቀጠልም ከእስራኤል የመገናኛ መሳሪያዎች አምራች BATM Advanced Communications ጋር ለሁለት አመታት በከፍተኛ አማካሪነት አገልግሏል።
በሴፕቴምበር 9 ቀን 2002 ኔታንያሁ በሞንትሪያል ፣ ኩቤክ ፣ ካናዳ በሚገኘው ኮንኮርዲያ ዩኒቨርሲቲ ሊያደርጉት የታቀደው ንግግር በመቶዎች የሚቆጠሩ የፍልስጤም ደጋፊ ተቃዋሚዎች ደህንነታቸውን ካጨናነቁ እና በመስታወት መስኮት ከተሰባበሩ በኋላ ተሰርዟል። ኔታንያሁ በሞንትሪያል ሪትዝ ካርልተን ሆቴል ቆይታው ውስጥ በመቆየታቸው በተቃውሞው ላይ አልነበሩም። በኋላ አክቲቪስቶቹን ሽብርተኝነትን ይደግፋሉ እና “ያበደ ቅንዓት” ሲል ከሰዋል። ከሳምንታት በኋላ እ.ኤ.አ ኦክቶበር 1 2002 ወደ 200 የሚጠጉ ተቃዋሚዎች ከኔታንያሁ ጋር በፒትስበርግ ከሄይንዝ አዳራሽ መገኘት ውጭ ተገናኙ። ምንም እንኳን የፒትስበርግ ፖሊስ፣ የእስራኤል ደህንነት እና የፒትስበርግ SWAT ክፍል ንግግሮቹ መሃል ከተማውን በአዳራሹ እና በዱኪሴን ክለብ እንዲሁም በከተማ ዳርቻ ሮበርት ሞሪስ ዩኒቨርሲቲ እንዲቀጥሉ ፈቅደዋል።
በሴፕቴምበር 12 ቀን 2002 ኔታንያሁ በኢራቅ ግዛት የተፈጠረውን የኒውክሌር ስጋት አስመልክቶ በዩኤስ የተወካዮች ምክር ቤት የቁጥጥር እና የመንግስት ማሻሻያ ኮሚቴ ፊት (እንደ የግል ዜጋ በመሐላ) መስክሯል፡- “ሳዳም እየፈለገ ያለው እና እየሠራ ያለው ምንም አይነት ጥያቄ የለም። እና ወደ ኑክሌር ጦር መሳሪያ ልማት እየገሰገሰ ነው - ምንም ጥያቄ የለውም "ብለዋል. "እና አንዴ ካገኘ በኋላ, ታሪክ ወዲያውኑ እንደሚቀያየር ምንም ጥርጥር የለውም." በምስክርነቱ፣ ኔታንያሁም “የሳዳምን አገዛዝ ሳዳምን ከወሰድክ፣ በአካባቢው ላይ ትልቅ አዎንታዊ አስተያየት እንደሚኖረው አረጋግጥልሃለሁ” ብሏል።
የገንዘብ ሚኒስትር (2003-2005): አውሮፓውያን
እ.ኤ.አ. ከ2003 የእስራኤል ህግ አውጪ ምርጫ በኋላ ፣ ብዙ ታዛቢዎች እንደ አስገራሚ እርምጃ የቆጠሩት ፣ ሳሮን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴርን ለሲልቫን ሻሎም አቅርቦ ለናታንያሁ የፋይናንስ ሚኒስቴር አቀረበች። አንዳንድ ተመራማሪዎች ሻሮን ይህን እርምጃ የወሰደው ኔታንያሁ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሆነው ባሳዩት ብቃት በፖለቲካዊ ስጋት በመቁጠራቸው እና በኢኮኖሚ እርግጠኛ ባልሆነበት ወቅት በፋይናንስ ሚኒስቴር ውስጥ በማስቀመጥ የኔታንያሁ ተወዳጅነት ሊቀንስ ይችላል ብለው ይገምታሉ። ኔታንያሁ አዲሱን ሹመት ተቀብለዋል። ሻሮን እና ኔታንያሁ ከስምምነት ላይ ደርሰዋል ኔታንያሁ እንደ የገንዘብ ሚንስትርነት ሙሉ ነፃነት እንደሚኖራቸው እና ሻሮን ማሻሻያዎቻቸውን ሁሉ እንዲመልሱላቸው ኔታንያሁ በሳሮን የእስራኤል ወታደራዊ እና የውጭ ጉዳይ ጉዳዮች ላይ የሳሮን አስተዳደር ዝም በማለታቸው ነው።
ኔታንያሁ የገንዘብ ሚኒስትር እንደመሆናቸው መጠን በሁለተኛው ኢንቲፋዳ ወቅት የእስራኤልን ኢኮኖሚ ከዝቅተኛ ደረጃው ለመመለስ የሚያስችል የኢኮኖሚ እቅድ አውጥተዋል። ኔታንያሁ የኢኮኖሚ እድገትን ለማደናቀፍ የተዳከመ የህዝብ ሴክተር እና ከልክ ያለፈ መመሪያዎች ናቸው ብለዋል ። ምንም እንኳን ተቺዎቹ ባይኖሩም የእሱ እቅድ ወደ ነፃ ወደሆኑ ገበያዎች መሄድን ያካትታል። ሰዎች ለሥራ ወይም ለሥልጠና እንዲያመለክቱ፣ የመንግሥት ሴክተርን መጠን እንዲቀንስ፣ የመንግሥት ወጪን ለሦስት ዓመታት እንዲታገድና የበጀት ጉድለቱን 1 በመቶ እንዲሸፍን በማድረግ የበጎ አድራጎት ጥገኝነትን ለማቆም የሚያስችል ፕሮግራም ዘረጋ። የግብር አከፋፈል ስርዓቱ ተስተካክሎ ታክስ እንዲቀንስ የተደረገ ሲሆን ከፍተኛ የግለሰብ ታክስ መጠን ከ64% ወደ 44% እና የድርጅት ታክስ ምጣኔ ከ36 በመቶ ወደ 18 በመቶ ዝቅ ብሏል። ብዙ ቢሊዮን ዶላር የሚያወጣ የመንግስት ሀብት ወደ ግል ተዛውሯል ከነዚህም መካከል ባንኮች፣ ዘይት ማጣሪያዎች፣ ኤል አል ብሔራዊ አየር መንገድ እና ዚም የተቀናጀ የመርከብ አገልግሎት። ለወንዶችም ለሴቶችም የጡረታ ዕድሜ ጨምሯል, እና የገንዘብ ልውውጥ ህጎች የበለጠ ነፃ ሆነዋል. ንግድ ባንኮች የረዥም ጊዜ ቁጠባቸውን ለመተው ተገደዱ። በተጨማሪም ኔታንያሁ ፉክክርን ለመጨመር ሞኖፖሊዎችን እና ካርቴሎችን አጠቃ። የእስራኤል ኢኮኖሚ ማደግ ሲጀምር እና ስራ አጥነት በከፍተኛ ደረጃ እያሽቆለቆለ ሲሄድ ኔታንያሁ በስልጣን ዘመናቸው መጨረሻ 'ኢኮኖሚያዊ ተአምር' እንደሰሩ አስተያየት ሰጪዎች በሰፊው ይነገር ነበር።
ነገር ግን፣ በሌበር ፓርቲ ውስጥ ያሉ ተቃዋሚዎች (እና ጥቂቶቹ በእራሱ ሊኩድ ውስጥ) የናታንያሁ ፖሊሲዎች በተከበረው የእስራኤል የማህበራዊ ሴፍቲኔት መረብ ላይ እንደ “ታቸር” ጥቃት ይመለከቱ ነበር። በስተመጨረሻ፣ የኢኮኖሚ ዕድገቱ እየጨመረ በሄደበት ወቅት ሥራ አጥነት ቀንሷል፣ የዕዳ-ከ-GDP ጥምርታ በዓለም ዝቅተኛ ከሚባሉት ውስጥ አንዱ ዝቅ ብሏል፣ እና የውጭ ኢንቨስትመንት ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል።
ኔታንያሁ በ2004 የጋዛን የማስወገጃ እቅድ ህዝበ ውሳኔ እስካልተደረገ ድረስ ከስልጣናቸው እንደሚለቁ ዝተዋል። በኋላ ላይ ኡልቲማተም አሻሽሎ በኪነሴት ውስጥ ለፕሮግራሙ ድምጽ ሰጥቷል, ይህም ወዲያውኑ በ 14 ቀናት ውስጥ ህዝበ ውሳኔ ካልተደረገ በስተቀር ስልጣኑን እንደሚለቁ አመልክቷል. የእስራኤል ካቢኔ 17 ለ 5 ድምፅ ከመስጠቱ በፊት ከጋዛ የመውጣትን የመጀመሪያ ምዕራፍ ከማጽደቁ ጥቂት ቀደም ብሎ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 7 ቀን 2005 የመልቀቂያ ደብዳቤ አስገባ።
ማርቲን ሉጠር
280px|thumbnail|ማርቲን ሉጠር