cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ጋውስ
Disquisitiones Arithmeticae የሚባለውን የሥነ-ቁጥር መጽሃፍ በ21 አመቱ ለህትመት አበቃ። በዚህ መጽሃፉ ለዘመናዊ ሂሳብ ጥናት መሰረት የሆኑትን ቁልፍ ሃሳቦች ጥርጥር ውስጥ ሊወድቁ በማይችሉ መልኩ አቀረበ።
ማጥቀሻ
መደብ:ሒሳብ ተመራማሪዎች መደብ:የጀርመን ሰዎች
ጥር ፳፰
ጥር ፳፰፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፵፰ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፴፫ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፪፻፲፰ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፲፯ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
29 December
29 December በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ታኅሣሥ 20 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ዧንሡ
thumb|200px|የጥንታዊ ቻይና ንጉሥ ዧንሡ ዧንሡ (ቻይንኛ፦ 顓頊) ወይም ጋውያንግ (高陽) በቻይና አፈ ታሪክ የጥንታዊ ቻይና ንጉሥ ነበር። የኋንግ ዲ ልጅ-ልጅ ሲሆን ዧንሡ የኋሥያ ነገድ ወደ ምሥራቅ ወደ ሻንዶንግ መራቸው። በዚያ ከዶንግዪ ሕዝብ ጋር ተቀላቀሉ።
በሽጂ በሲማ ጭየን
በ100 ዓክልበ. ሲማ ጭየን በጻፈው የታላቁ ታሪክ ጸሐፊ መዝገቦች ወይም ሽጂ እንደሚለን፣ የጋውያንግ አባት የኋንግ ዲ ልጅ ቻንግዪ ነበር። እናቱ ቻንግጱ ነበረች። በሲማ ጭየን መዝገቦች ዘንድ የኋንግ ዲ በኲር ሻውሃው መቸም ንጉሥ አልሆነም። ይልቁንም ከኋንግ ዲ ቀጥሎ ይህ ጋውያንግ 'ዟንሡ' ተብሎ በቀጥታ እንደ ተከተለው ይላል። ዧንሡን ጥበበኛ፣ ቅንና ጨዋ ንጉሥ ይለዋል። በግብርናና በሥነ ፈለክ ዘዴዎች እርምጃ አስተማረ፣ ሕገጋቱንም ከመንፈሳውዊ ተጽእኖ አወጣ። ከዘመኑም በኋላ፣ ዘመዱ የሻውሃው ልጅ ጅያውጂ ልጅ ጋውሢን ንጉሥ ኩ ተብሎ ተከለተው።
በቀርከሃ ዜና መዋዕሎች
የቀርከሃ ዜና መዋዕል በተባለው ጽሑፍ ደግሞ ጋውያንግ ወይም ዧንሡ ከአጎቱ ሻውሃው ተከተለው። በርዎሽዌ ወንዝ ለቻንግዪና ለኒውጩ ተወልዶ እድሜው 10 አመት ሲሆን የሻውሃው ረዳት ሆነ፣ 20 አመት ሲሆን ንጉሥ ሆነ። የንጉሥ ዧንሡ ድርጊቶች፦
ዋቢ መጽሐፍት
የታላቁ ታሪክ ጸሐፊ መዝገቦች በሲማ ጭየን
መደብ:የኋሥያ ነገሥታት
አብዲሳ አጋ
ውልደት እና የኢትዮጵያን ጦር መቀላቀል
ኮሎኔል አብዲሳ አጋ የተወለደው በ፲፱፻፲፪ ዓ.ም በኦሮሚያ ክልል፣ ወለጋ ዞን ነበር። በ፲፪ ዓመቱ አባቱ በንዴት ወንድማቸውን አበበን በመግደላቸው ሲታሰሩ አብዲሳ አባቱን ለማስፈታት የተለያዩ እንቅስቃሴዎችን ቢያደርግም ሳይሳካ በሞት ተቀጥተዋል። በኋላም በ፲፬ ዓመቱ የኢትዮጵያን ጦር በመቀላቀል ሀገሩን ማገልገሉን ሀ ብሎ ጀመረ።
ምርኮ እና በጣልያን እስር
አብዲሳ ጦሩን ከተቀላቀለ ከሁለት አመት በኋላ የአድዋን ሽንፈት ለመበቀል የዛተው ፋሺስት ሙሶሎኒ በድጋሚ ኢትዮጵያን ሲወር ሀገሩን ለመከላከል በ፲፮ ዓመቱ ወራሪውን ጦር መዋጋት ጀመረ። ውጊያ ላይ ባጋጠመው የመቁሰል አደጋ ህክምና ላይ ከቆየ በኋላ አዲስ አበባ ውስጥ ፒያሳ አካባቢ በሚገኝ ቤት በቁም እስር ላይ ነበር። በኋላ ጣልያን ኢትዮጲያን እንዲያስተዳድር በሾመችው ግራዚያኒ ላይ የመግደል ሙከራ ከተደረገ በኋላ አብዲሳ አጋ እና ሌሎች 37 የሚሆኑ የቁም እስረኞች ተጠርጣሪ ተብለው በከባድ ስቃይ እስር ቤት ከቆዩ በኋላ በወቅቱ የጣልያን ግዛት በነበረችው በሶማሊያ በኩል ወደ ጣልያን ተወስዶ በሲሲሊ ደሴት በሚገኝ እስር ቤት እስረኛ ተደረገ።
ከእስር ቤት ማምለጥ እና የአማጽያን ጦር ማደራጀት
አልሸነፍ ባይነት መለያው የሆነው አብዲሳ ጁሊዮ ከተባለ ዩጎዝላቪያዊ የጦር እስረኛ ጋር በመተባበር ከባድ ጥበቃ ከሚደረግበት እስር ቤት ለማምለጥ ማሰላሰል ጀመረ። ተሳክቶለት ቢያመልጥ እንግዳ አገር እንደሚጠብቀው ቢያውቅም በነጻነቱ የማይደራደረው አብዲሳ የተሰጠውን የብርድ-ልብስ ቀዳዶ በመቀጣጠል በመስኮት በኩል አመለጠ። ከዛ በኋላ ግን ሽሽት አልነበረም የጀመረው አብዲሳ። ከጥቂት ቀናት በኋላ በማታ ወደ እስር ቤቱ በመመለስ ጠባቂዎቹ ላይ ጥቃት በመፈጸም እስረኞቹን በመሉ ነጻ ማውጣት ችሎ ነበር። ያመለጡት እስረኞች ከእስር ቤቱ ጠባቂዎች በወሰዱት መሳሪያ በመታገዝ የአማጽያን ጦር ያደራጁ ሲሆን ጦሩን እንዲመራም የመረጡት ጀግናውን አብዲሳን ነበር። ከዛም የተለያዩ የጣልያን ወታደራዊ ሠፈራዎች ላይ ጥቃት በመፈጸም ወራሪዎቹ ጣልያኖች ኢትዮጵያ ውስጥ ከነበረው የአርበኛ እንቅስቃሴ ያልተናነሰ ጥቃት በሀገራቸው ያጋጥማቸው ጀመር። በአብዲሳ ጦር እጅግ የተረበሹት ጣልያኖችም በርካታ ስጦታዎችን ቃል በመግባት ውጊያውን እንዲያቆም እና የነሱን ጦር እንዲቀላቀል ለምነውት ነበር። አብዲሳ ግን ከፋሺስት ሥርዓት ጎን እንደማይቆም በማስረገጥ ጥያቄውን ውድቅ አደርጎ ጣልያኖችን በሀገራቸው ማስጨነቅ ቀጠለ።
የሁለተኛው የዓለም ጦርነት ተሳትፎ
በወቅቱ እየተጋጋለ የመጣው የGermany ናዚ ሥርዓት ሁለተኛው የዓለም ጦርነትን ሲጀምር ፋሺስት ሙሶሎኒ ከጀርመኖች ጋር ሲያብር እንግሊዝ፣ ፈረንሳይ እና አሜሪካን ጨምሮ በርካታ የምዕራብ አገሮች የሕብረት ጦር መስርተው የሙሶሎኒን ጦር መውጋት ጀምረው ነበር። በወቅቱ ይህ የሕብረት ጦር የአብዲሳን ዝና በመስማታቸው ጣልያንን ለማዳከም ለአብዲሳ ጦር የቁሳቁስ ድጋፎች ማድረግ ጀመሩ። በድጋፉ በመጠናከር ፋሺስቱን ሰራዊት ማርበድበድ የቀጠለው አብዲሳ የጣልያን ጦር ተሸንፎ ዋና ከተማዋ ሮም በአሜሪካን እና እንግሊዝ የሚመራ ጦር እጅ ስር ከወደቀች በኋላ የሚመራቸውን ከተለያዩ አገር የወጡ ወታደሮች በሙሉ ክንዳቸው ላይ የኢትዮጲያን ባንዲራ እንዲያስሩ በማድረግ የሃገሩን ባንዲራ እያውለበለበ ሮም ከተማ ሲገባ በአለም አቀፉ ህብረት ጦር ትልቅ አቀባበል ተደርጎለት ነበር። ከዛም በኋላ ከተጨማሪ ወታደሮች ጋር በአለም አቀፉ ህብረት ስር የሚመራ ጦር መሪ በመሆን ጀርመንን ለማሸነፍ በሚደረገው የመጨረሻ ውጊያ ላይ ተሳትፎ ግዳጁን በሚገባ በመወጣት የኢትዮጲያን ባንዲራ ከእጁ ሳይለይ በርካታ የጀርመን ከተሞችን ነጻ ማውጣት ችሎ ነበር። ከጦርነቱ መገባደድ በኋላም የእንግሊዝ፣ የካናዳ እና የአሜሪካ መንግሥታት ጦራቸውን ተቀላቅሎ እንዲቀጥል በርካታ ጥቅማ ጥቅሞችን አቅርበውለት ነበር። አብዲሳ ግን ኢትዮጵያ ምንም ያህል ድሃ ብትሆንም ሕዝቡን እና መንግሥቱን ጥሎ እንደማይሄድ አስረግጦ በመናገር ጥያቄውን ሳይቀበል ቀረ።
ወደ ኢትዮጵያ መመለስ
ተቀላቀለን የሚለውን ጥያቄ ውድቅ ማድረጉ ያልተዋጠላቸው አንዳንድ የሕብረት ጦሩ አባላት ሁለተኛ የዓለም ጦርነት ካበቃ በኋላ በወንጀል ከሰው አብዲሳን እስር ቤት አስገብተውት ነበር። በኋላም እስሩ ወደ ገንዘብ ቅጣት ተቀይሮ ገንዘቡ ተከፍሎ አብዲሳ ለዓመታት ወደተለያት ሀገሩ በክብር ተመለሰ። ከዛም ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ በክብር ከተቀበሉት በኋላ በጊዜው የመከላከያ ሚኒስቴር ወደነበሩት ራስ አበበ አረጋይ መርተውት ነበር። ሚኒስቴሩ ወደመሩት ወደ ሆለታ ወታደራዊ ሠፈር የገባው አብዲሳ አነስ ባለ ወታደራዊ ቦታ የተወሰነ ጊዜ ከቆየ በኋላ ለጉብኝት የሚመጡ የውጭ ሀገር የጦር መሪዎች ስለ ዝናው ሲያወሩ የሰሙት ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ወደ ቤተ መንግሥታቸው በማምጣት በኮሎኔልነት ማዕረግ የንጉሡ ጠባቂ ሆኖ አድርገው ሾሙት። እስከ ንጉሣዊ ሥርዓቱ መውደቅ ድረስ በቦታው ያገለገለው አብዲሳ ከጥቂት ዓመታት በኋላ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይቷል።
30 December
30 December በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ታኅሣሥ 21 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ጉልየልሞ ማርኮኒ
360px|thumb|ማርኮኒ ጉልየልሞ ማርኮኒ 1866-1929 ዓም የጣልያን መሀንዲስ ሲሆኑ በ1885 ስለ ሠሩት ራዲዮን ፈጠራ ይታወሳሉ።
መደብ:የጣልያን ሰዎች
መደብ:ራዲዮን
ዳኑቢዮ የእግር ኳስ ክለብ
ዳኑቢዮ የእግር ኳስ ክለብ በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ያንግ ጅያ
' የ ቻይና  ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የቻይና ነገሥታት
ባለሙያ ንድፍ
350px|thumb|የሌዮናርዶ ዳቪንቺ ዝነኛ 1482 ዓም ስዕል «ባለሙያ ንድፍ» (እንግሊዝኛ፦ Intelligent design) በተለይ በአሜሪካ አገር የጀመረ የዝግመተ ለውጥ አከራካሪ አስተያየት ነው። በዚህም አስተሳሰብ የ«ዝግመተ ለውጥ» እና የ«ተዓምር» (የእግዚአብሔር ሥራ) ትርጉም አንድ ነው።
ታሪክ
ዓለሙ በ«ባለሙያ ንድፈኛ» መፈጠሩ ለእግዚአብሔር ሕልውና ማስረጃ ያህል መሆኑ በእርግጥ ጥንታዊ አስተያየት ነው። እንዲህ ያለ ሃሣብ እንኳ በሕይወቴና የኢትዮጵያ እርምጃ እንደ ተጠቀሱ በጅሮንድ ተክለ ሐዋርያት «ፈጣሪ መኖሩንና የበላይ ገዥነቱን የሚያሳምነን ዓለምን በሙሉ በማይፈርስና በጽኑ ሕግ ለዘላለም ወስኖ በመፍጠሩ ነው» ብለዋል። ጃንሆይም በራሳቸው በኩል እጅግ ብዙ ተመሳሳይ አስተያየቶች ይናገሩ ነበር።
በአሜሪካ አገር የሕዝቡን መብቶች ለመጠብቅ፣ በ1783 ዓም የአሜሪካ ሕገ መንግሥት ፩ኛ መለወጫ እንዳለ በከፊል፦ «ስለ ሃይማኖት መመሥረት የነካ፣ ወይንም የእርሱን ነጻ ተግባር የከለከለ ሕግ ምክር ቤቱ አይሠራም...።» የዚህ ላይኛ ሕግ አሣብ ምንም የመንግሥት ሃይማኖት እንዳይመሠረት፣ እንዲሁም መንግሥት በሃይማኖታዊ ጉዳይ ጥልቅ ከማለት ለመከልከል እንዲደረግ ነበር።
በ19ኛው ክፍለ ዘመን ቻርለስ ዳርዊን የዝግመተ ለውጥ ሃልዮ ባሳተመ ወቅት በመጀመርያ በሃይማኖታዊ ሰዎች ዘንድ ሰፊ ተቀባይነት አላገኘም ነበር፤ ከመጽሐፍ ቅዱስ ዘንድ እግዚአብሔር ከ6 ሺ ዓመት በፊት ዓለሙን በ፮ ቀናት ውስጥ እንደ ፈጠረ ይመስላልና።
እስካሁን ድረስ ይህ ክርክር ባይፈታም ለከሃዲዎች ወገን ብዙ ተስፋ ሰጣቸው፤ «መጽሐፍ ቅዱስ እንዲህ የተሳተ ቢሆንስ ዓለሙ ፈቃዶቻችንም ምናልባት ያለምንም ፈጣሪ ዝም ብለው እንዳጋጣሚ ከአንዳችም ታይተዋል» በማለት ገመቱ። ይህ አይነት ጥርጣሬ አስተያየት በጣም ረቂቅ ግሩም ዓለማችን ወይም ነጻ ፈቃዳችን ለምን ወይም እንዴት ከአንዳችም እንደ ደረሱ ግን አይገልጽልንም፤ ብዙ የማይፈቱ ጥያቄዎች ከመተዉ በላይ፣ መጽሐፍ ቅዱስን በጥንቃቄ በማስተዋል የተሳተ ነው በጭራሽ ለማለት እንዲህ ቀላል አይሆንም። ኦሪት ዘፍጥረት ፩ እንደሚለው፣ ከመጀመርያው ቀን በኋለ ምንም ጠፈር ወይም ፀሐይ ገና አልነበሩም፤ የነበረው ውሃ፣ ብርሃን፣ እና የእግዚአብሔር መንፈስ ብቻ ናቸው። መሬት በዚህ ቀን ከተገኘች፣ በውኃው ውስጥ መሆን ነበረበት እንጂ ጠፈር ወይም ፀሓይ ገና ሳይኖሩ የ«ቀን» ትርጉም እዚህ የመሬት 24 ሰዓታት መዞር ሊባል እንደ ቻለ አይመስልም። በእግዚአብሔር አስተያየት አንድ ቀን መባሉ ብርሃኑ ከውሃ ዙሪያ ለመጓዝ የፈጀበት ጊዜ ሊሆን ይቻላል። ከሳይንሳዊ ግመት በመተንተን እንግዲህ ይህ መጀመርያ «ቀን» ምናልባት 9 ቢሊዮን የኛ የምድር ዓመታት እንደ ሆነ ይቻላል።
ከ፪ኛ ቀን በኋላ፣ አብዛኛው ውኃ ደርቆ ጠፈር ተፈጠረ፣ የቀረው ውኃ ተለይቶ ለምድርና ለአንዳንድ ሌላ ዓለም ይጠብቅ ነበር። ይህ «ቀን» ደግሞ ያለ ፀሓይ ብዙ ቢሊዮን አመታት ሊሆን ይችላል።
ከ፫ኛ ቀን በኋላ፣ ውኃው በምድር በይበልጥ ደርቆ የብስ ተገለጠ፣ የብስም የአትክልት ወገን አስገኘ። በሳይንሳዊ ግመት ደግሞ ምንም እንስሳ ሳይኖር አትክልት በመላው የብስ ላይ ተስፋፍቶ ነበር። በዚህ አስተያየት ይህ «ቀን» ምናልባት ብዙ መቶ ሚሊዮን ዓመታት ቆየ።
ከ፬ኛው ቀን በኋላ፣ ጸሐይ እና ጣቢያው በሙሉ በሥፍራ ተገኝቶ ነበር። ዳሩ ግን በሳይንሳዊ ግመት አትክልት የብሱን ከመሸፈኑና ጉንደ እንስሳ ከመታየቱ መካከል ብዙ መቶ ሚሊዮን ዓመታት ስላሉ፣ ይህም ቀን እንደኛ ቀን ዛሬ ነበር ማለት ያስቸግራል።
ያም ሆነ ይህ ይህን ሁሉ ቸል ብለው «መጽሐፍ ቅዱስ ተሳተና ስለዚህ ይህ ሁሉ አለምና ሕያው ነፍስ ሕይወትም እንዳጋጣሚ ከአንዳችም ታዩ» የሚል የከሃዲ ወገን በየጥቂቱ ተቀባይነቱን ያስፋፋ ጀመር። የዝግመተ ለውጥ ትምህርት በመጨረሻ በአሜሪካ መንግሥት ትምህርት ቤቶች እንዲገባ ከተፈቀደ በኋላ፣ ጥቂት ዓመታት አልፈው የሥነ ፍጥረት ትምህርት ለማስወገድ የጣረ እንቅስቃሴ ተነሣ።
በ1979 ዓም የአሜሪካ ላይኛ ችሎት ፈራጆች ይን ሃሣብ ተረድተው የሥነ ፍጥረተኛ ትምህርት ከአሜሪካ መንግሥት ትምህርት ቤቶች እንዲከለከል በየኑ። ለዚያው ብያኔ መሠረት፣ ሕገ መንግሥቱ የመንግሥት ሃይማኖትን ስለማይፈቅድ፣ የአገሩ ምክር ቤት ይቅርና ትምህርት ቤት ስንኳ ምንምን ሃይማኖት ለመደግፍ አይፈቀድምና ዝግመተ ለውጥ ከከሃዲነት ጋራ ማስተምር ተገደዱ አሉ።
ከዚህ ቀጥሎ የ«ባለሙያ ንድፍ» ሃሣብ ዘመናዊነት አገኘ። በተለይ በአሜሪካ ሰፊ ሕዝብ መካከል፣ ላይኛ ችሎቱ ሥነ ፍጥረት ከትምህርት ቤት ምንም ቢያስወግድም፣ ከግማሽ በላይ የክርስትናንና የመጽሐፍ ቅዱስ አማኞች ናቸው።
ነገር ግን የ«ባለሙያ ንድፍ» ክርክር እንደገና በ1998 ዓም በአንድ የአሜሪካ ችሎት ቀርቦ፣ ፈራጁ የከሃዲነትን ወገን ደግፎ አለሙ በማናችም «ባለሙያ ንድፈኛ» ከቶ አልተነደፈም በማለት በየነ፤ ወይም ይህ አስተሳሰብ ሳይንሳዊ ስለማይሆን በትምህርት ቤት አይፈቀድም፤ በመንግሥት ትምህርት ቤት ከሃዲነት ብቻ ይታገሣል ማለት ነው።
ለወጡም እዘኑለት ከደረቁም ብሉለት
ለወጡም እዘኑለት ከደረቁም ብሉለት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ባለሙያ ንድፍ
ታሪክ
በአውሮፓ ኅብረት መንግሥት ደግሞ ከከሃዲነት በቀር ይህ አሣብ ምንም ሳይታገስ በፍጹም ይከለከላል። በእስልምናና በሂንዱኢዝም አገራት ዘንድ ግን፣ ዓለም የ«ባለሙያ ንድፍ» ነው የሚል ሃሣብ ለትምህርት ሳይንሳዊ መሆኑ ትኩረትና ተቀባይነት አገኝቷል።
ለወጡም እዘኑለት ከደረቁም ብሉለት
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ባለሙያ ንድፍ
'ባለሙያነት' ምን ማለት ነው? በክርስቲያናዊ ፍልስፍናና አስተያየት
ብልሃት ከሰው ልጆች የሚወጣ ሲሆን ጥበብ ሁሉ ከፈጣሪ ይወጣል። የሰው ልጅ ብልሃት ሲዳከም የፈጣሪ ጥበብ ሊረዳን የሚቻለው ነው። «ባለሙያ» ለሮማይስጡ intelligent ሲተረጎም በዚሁ ረገድ ይህ ባለሙያነት የፈጣሪ ጥበብ እንጂ የሰው ልጅ አይነት ብልሃት አይሆንም። እግዚአብሔር እኛን ከጡት አጥቢዎች የሠራን ከድሮ ጀምሮ ቢታወቅም፣ ይህ የሆነው ምድሪቱ «የእግዚአብሔር መረገጫ» እንዲል (ኢሳ. ፷፮፡፩፣ ማቴ ፭፡፴፭) ለመፈጸም በማሠብ ሆን ብሎ ተደረገ ማለቱ ነው።
መደብ:ሳይንስ መደብ:ሃይማኖት መደብ:የፖለቲካ ጥናት
ጠረር አድርገሽ ቅጂው
(63)አለቃ አንድ ጊዜ መንደር ጠላ ቤት ይገቡና ሲጠጡ አሳላፊዋ አንዴ እሳቸው ጋር ስትደርስ የተፈጥሮ ነገር ሆኖ ፈስዋ ያመልጣትና ጠርር ታድርገዋለች እየቀዳች። ይህን የሰሙ አለቃ አንድ ጊዜ እሳቸው ጋር መጥታ «አለቃ ጠላ ልጨምርልዎት እንዴ?» ስትላቸው። «አዎዋ እስቲ እንደ ቅድሙ ጠረረ አድርገሽ ቅጂው» አሉ ይባላል።
መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
ያኮረፈ ልብሱን አራገፈ
ያኮረፈ ልብሱን አራገፈ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያኮረፈ ልብሱን አራገፈ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የሲዳማ ባሕላዊ ሐይማኖት
የሲዳማ ባህላዊ ሐይማኖት (በኖሞናኖቶ)
ሲዳማ በኢትዮጵያ ከሚገኙ ብሔር፣ ብሔረሰቦች እና ህዝቦች መካከል አንዱ ሲሆን፡ ቀድሞ የሲዳሞ ክፍለ አገር ይባል በነበረው እና በአሁኑ ጊዜ የደቡብ ኢትዮጵያ ክልላዊ መንግስት አካል በሆነው ሲዳማ ዞን ውስጥ የሚገኝ ህዝብ ነው። ህዝቡ ከሲዳማ ዞን ውጪ በአጎራባቹ የኦሮሚያ ክልል በተለያዩ ዞኖች ውስጥ ይኖራል። የህዝብ ብዛቱም ከአራት ሚሊዮን በላይ እንደሆነ የተለያዩ ዶክመንቶች ያመለክታሉ።
ለወጥ የሚሻል ቅልውጥ
ለወጥ የሚሻል ቅልውጥ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
የሲዳማ ባሕላዊ ሐይማኖት
ሲዳማዎች የአፍሮ - እስያቲክ ግንድ ካላቸው እና በሰሜን አፍሪካ፣ በአፍሪካ ቀንድ እንዲሁም በደቡብ ምዕራብ እስያ ከሚነገሩ 375 ቋንቋዎች አንዱ የሆነ እና ከኩሽ ወይም ከኩሺቲክ የቋንቋ ቤተሰብ የሚመደብ ቋንቋ ይናገራሉ። ከቋንቋቸው ባሻገር እንደሌሎቹ የኢትዮጵያ ብሔር፣ ብሔረሰቦች እና ህዝቦች ሁሉ የራሳቸው የሆነ ባህል፣ እምነት፣ አስተዳደራዊ ስርዓት፣ መገበያያ ገንዘብ፣ የጊዜ እና ዘመን አቆጣጠር ስርዓት እና ሌሎች ማህበራዊ እሴቶች ያሉት ህዝብ ነው።
ሲዳማዎች ለዘመናት ከአባት ወደ ልጅ እያወረሱ ካቆዩት እሴቶቻቸው መካከል ባህላዊ ሐይማኖት ይገኝበታል። በሐይማኖቱ መሰረት ሲዳማዎች በማጋኖ ( አምላክ ወይም እግዚአብሔር) ያምናሉ። ማጋኖ ፣ ሐላሌ ( እውነት) እና አካካ ( አባቶች፣ አያቶች፣ ቅድመ አያቶች) የእምነታቸው ምሰሶዎች ናቸው። በእነዚህ ሶስቱ ምሰሶዎች ላይ እና በእምነቱ አጠቃላይ ጽንሰ ሐሳብ ላይ አንዳንድ ሀሳቦችን ከማንሳት በፊት ስለአካኮዎች ወይም አባቶች፣ አያቶች፣ ቅድመ አያቶች ወይም ስለሲዳማ ጎሳዎች ትንሽ ልበል።
ሲዳማዎች ከመካከለኛው ምስራቅ ባህርን ተሻግረው ወደ አፍሪካ ቀንድ መምጣታቸውን፣ በመጀመሪያ «ዳዋ» 1 ከሚባል ቦታ ላይ መስፈራቸውን ቀጥሎም በባሌ አድርገው አሁን ወዳሉበት አከባቢ መምጣታቸውን የብሔሩ ሽማግሌዎች ይተርካሉ። በትረካቸውም አሁን ወዳሉበት አከባቢ እንዲመጡ ያደረጋቸው የአባታቸው ጉዛዜ መሆኑን ይናገራሉ። እንደሽማግሌዎቹ ገለፃ፡ ሲዳማዎች የሁለት አባቶች ልጆች ሲሆኑ፡ ቡሼ የሚባለው አንደኛው አባታቸው ሲሞት ከመቃራቸው ጉድጓድ የሚወጣው አፈር ከተቀበሩ በሃላ ሲመለስ ከመሬት ከፍ ወይም ዝቅ ከሚል ቦታ እንዳይቀብራቸው በተናዘዙት መሰረት የአባታቸውን ሬሳ በተለያዩ አካባቢዎች እና ቦታዎች ለመቅበር ሞክረው ስላልተሳካላቸው መጀመሪያ ከሰፈሩበት አካባቢ ተነስተው በባሌ አድርገው እግሬ መንገዳቸውን የአባታቸውን ሬሳ እየቀበሩ እያወጡ ዛሬ ወዳሉበት አከባቢ መጥተዋል። በአከባቢውም የአባታቸውን ሬሳ ሲቀብሩ በተናዘዙት መሰረት ከመቃብር ጉድጓድ የወጣው አፈር ወደ መቃብሩ ሲመለስ ከመሬት እኩል በመሆኑ የአባታቸው የመጨረሻ የመቃብር ቦታ ሆነ። ከአባታቸው የመቃብር አከባቢ መራቅ ያልፈለጉት ሲዳማዎችም በአከባቢው ሰፍረው እስከአሁን ይኖራሉ።
እንግዲህ ስለሲዳማዎች አባት ኑዛዜ አፍጻጸም ያለምክንያት አይደለም ያነሳሁት፡ በብሔሩ ባህላዊ ሐይማኖት መሰረት የእርሱ የመቃብር ቦታ እና ሌሎች መሰል የጎሳ አባቶች መቃብሮች በእምነቱ ተከታዮች ዘንድ ከፍተኛ ቦታ ስላላቸው ነው። ወደታች በስፋት አነሳዋለሁ።
ለባህላዊ ሐይማኖቱ መሰረት የሆነው ሌላው ማጋኖ ነው። ከላይ እንዳነሳሁት የሐይማኖቱ ተከታዮች በማጋኖ ( አምላክ ወይም እግዚአብሔር ) ያምናሉ። ለማጋኖ፤ ካላቃ (ፈጣሪ)፣ ካሊቃ (ሃያል ሁሉን ቻይ) እና ሐላላንቾ (እውነተኛ) በማለት ሶስት ገጽታዎችን ይሰጡታል። ከዚህም በተጨማሪ ማጋኖ፤ እውነተኛ ወዳጅ፣ ለልጆቹ የሚሳሳ፣ የሚራራ፣ ሲያጠፉ የሚገጽጽ፣ ሀጢኣያታቸው የሚምር ሩህሩህ አባት ነው ይላሉ።
በሐይማኖቱ ማጋኖ አምሳያ የለውም። በአምሳሉ የተቀረጹ ወይም የቆሙ ወይም መልኩን የሚያሳዩ ቁሶች የሏቸውም፤ ነገር ግን ቀን በቀን ከመሃከላቸው እንደሚገኝ ያምናሉ። ስሙ በራሱ የሚፈራ እና የሚከበር በመሆኑ ለመልካም ስራ ካልሆነ ለክፉ ተግባራት ማለትም ለማታለሊያነት፣ ውሸት ለመናገር፣ ወዘተ አይጠራም። ለክፋት ስሙን ማንሳት ወይም መጥራት ማጋኖን ያስቆጣል ተብሎ ይታመናል።
ማጋኖ የሰውን ልጅ ከአፈር ፈጥሮ ትንፋሹን ከሰጠው በኋላ ወደ ሰማይ አረገ። ወደ ሰማይ ካረገ በኋላ ከፈጠው የሰው ልጅ ጋር በሐላሌ አማካይነት ይገናኝ ነበር። ሐላሌም በሰው እና በካሊቃ መካከል እንደድልድይ ሆነ ስለ ሰው ልጅ ያማልዳል ነበር።
የአጼ ሚናስ ዜና መዋዕል
የአጼ ሚናስ ዜና መዋዕል በግዕዝ እንደተጻፈና በፍራንሲስኮ ማሪያ ወደ ፖርቱጋልኛ እንደተተረጎመ ፣ በ1888 በሊዝቦን ፖርቱጋል እንደታተመ ከጎን  ቀርቧል።   ዜና መዋዕሉ የአጼልብነ ድንግል ልጅ የነበሩትን የአጼሚናስን ዘመን የመዘገበ ሰነድ ነው። አጼ ገላውዲወስ ከፖርቱጋል ሰራዊት ጋር ሆነው ግራኝ አህመድን በጦርነት ካሸነፉ በኋላ  የግራኝ ልጅ የነበረውን መሃመድን ሲማርኩ ከግራኝ ሚስት ድል ወንበሬ ጋር በመደራደር ወንድማቸው  አጼሚናስ በምርኮ  ከተላከበት ከየመን በምርኮ ልውውጥ ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለሱ ተደረገ።  አጼ ገላውዲወስ በጦርነት ሲሞቱ ወድማቸው አጼ ሚናስ ነገሱ። ለ6 አመት ከገዙ በኋላ በወባ በሽታ በ1563ዓ.ም. አረፉ።
መደብ:አጼ ሚናስ መደብ:የኢትዮጵያ ዜና መዋዕል
የሲዳማ ባሕላዊ ሐይማኖት
የእምነቱ ተከታዮች እንደምሉት ከሆነ፤ ሐላሌ ሲዳማዎች ከፈጣሪያቸው ጋር የሚገናኙበት ብቸኛው ድልድይ በመሆኑ ታላቅ ክብር እና ዋጋ ይሰጡት ነበር። በመጀመሪያ ላይ ሐላሌ በአይን የምታይና በእጅ የምዳሰስ፤ ሰዎች በሚያሹት ወቅት በየትኛውም ቦታ እና ጊዜ የሚገኝ ብሎም በሰው ልጆች መካከል የሚመላለስ ነበር።
ሐላሌ ለሲዳማዎች ቅርብ ከመሆኑ እና ሲዳማዎችም ለሐላሌ ካላቸው ክብር የተነሳ በእርሱ ይተዳደሩ ነበር፤ ሐላሌም ሲዳማን ያስተዳድር ነበር። ነገር ግን ከብዙ ዓመታት በኋላ የሰው ልጆች በክፋት፣ ጥላቻ፣ ተንኮል ፣ ክህደት እና በሌሎች ክፉ ተግባራት እየተሰማሩ የፈጣሪን ትዕዛዛት እየጣሱ ሲመጡ፤ ሐላሌ ከመሃከላቸው መመላለስን እና ማስተዳደሪን ትቶ ወደ ፈጣሪ ወይም ካሊቃ ዘንድ ለመሄድ ተነሳ።
ሐላሌ ከመካከላቸው እንደማይኖር እና ጥሏቸው ወደ ካሊቃ (ማጋኖ) እንደሚሄድ የተረዱ እና ከእንግዲህ ከፈጣሪ ጋር እንደት ሆኖ እንደምገናኙ ያልተረዱት የእምነቱ ተከታዮች ሐላሌ ለማን ጥሏቸው እንደሚሄድ ጠየቁት። ሐላሌም ከእንግዲህ ከካሊቃ ጋር የምትገናኙት በአባቶቻችሁ በኩል ነው። አባቶቻችሁ ከፈጣሪ ጋር ያገናኟችሃል፣ ስለእናንተ ፈጣሪን ይማለዱላችሃል ብሏቸው ወደ ሰማይ አረገ።
ከዚህ ጊዜ ጀምሮ የሐይማኖቱ ተከታዮች በሞት የተለዮቸው አባቶቻቸው፣ አያቶቻቸው፣ ቅድመ አያቶቻቸው ከማጋኖ ጋር ይኖራሉ ብለው አመኑ፤ ከማመንም በላይ ከማጋኖ ጋር ለመገናኘት አባቶቻቸውን መጠቀም ጀመሩ።
እንግዲህ ሐላሌ ወደ ካሊቃ ካረገበት ጊዜ ጀምሮ እስከ አሁን ድረስ አባቶች የእምነቱን ተከታዮች ከፈጣሪ ያገናኛሉ፣ ያስታርቃሉ፣ ስለእነርሱ ይማለዳሉ።ከዚህም ባሻገር የማህበረሰቡ ስነ ምግባር ወይም የግብረገብነት እና ሐይማኖታዊ ሕግጋት መከበራቸውን ይቆጣጠራሉ።
የአባቶቻቸው የመቃብር ቦታም የእምነቱ ስነስርዓት ማካሄጃ ቦታ ሆነው ያገለግላሉ። ከላይ ከመግቢያዬ ላይ እንዳነሳሁት፤ የሲዳማ ጎሳዎች አባቶች በተለይ ሁለቱ የሲዳማ ዘር የተነሳባቸው አባቶች መቃብር ቦታዎች በእምነቱ ተከታዮች ዘንድ ቅዱስ ቦታዎች ናቸው።
በሲዳምኛ  ሞጎ  ተብለው የሚታወቁት የአባቶች እና ቅድመ አባቶች ወይም የአካኮች መቃብሮች፤ ታጥረው በጥንቃቄና በንፅህና የተያዙ፣ የእምነቱ ተከታዮች ፈጣሪውን ለማምለክ የሚሰባሰብባቸው፣ እንዲሁም ፈጣሪን መማጸኛ መስዋዕቶችን የሚያቀርቡበት ቅዱስ ስፍራ ነው።
በእነዚህ በትላልቅ ዛፎች በተሞሉ 2 ቅዱስ ስፍራዎች የእምነቱ መሪዎች ይኖራሉ። በጥቅሉ ቃዶ ተብሎ የሚጠሩት እነዚህ የእምነቱ መሪዎች በቁጥር አራት ሲሆኑ፤ ከስራ ሐላፊነታቸው አንፃር ጋና፣ ቃሪቻ፣ ዎማ እና ጋዳላ ይባላሉ።
ከላይ እንዳነሳሁት የእምነቱን ተከታዮች ከፈጣሪ ወይም ከካሊቃ ጋር እንደድልድይ ሆኖ ያገናኛቸው የነበረው እና ያስተዳድራቸው የነበረው ሐላሌ ወደ ካሊቃ ከሄደ በሃላ ከፈጣሪ ጋር የማገናኘቱን ስራ ለአባቶች ስሰጥ ህዝቡን የማስተዳደር ስራ ሐላሌን ተክቶ እንዲሰሩ ከእምነቱ ተከታዮች መካከል ለተመረጡ ሰዎች ተሰጥቷል። ሐላፊነቱን የወሰዱት እነዚሁ ቃዶዎች ናቸው።
የእምነቱ ተከታዮች ከእምነቱ እና ከእለትለት ማህበራዊ ኑሮ ጋር በተገናኘ የሚገጥሟቸውን ችግሮች እና ሌሎች ጉዳዮችን በተመለከተ መንፈሳዊ ማበረታቻዎችን እና ማህበራዊ ፍትሕ ለማግኘት ወደነዚህ ቅዱስ ቦታዎች በመሄድ ቃዶዎቹን ያገኟቸዋል። ቃዶዎቹም ሐላፊነት ከተቀበሉበት ጊዜ ጀምሮ ከቅዱስ ቦታዎቹን እየተንከባከቡ እድሜ ልካቸውን እዛው ይኖራሉ በምትካቸው ሌላ ቃዶ የሚመረጠው ሲሞቱ ብቻ ነው።
አራቱም የተለያየ የስራ ሐላፊነቶች ሲኖሯቸው፤ አንደኛው በሌላኛው ስራ ላይ ጠልቃ መግባት አይችሉም። ከዚህም በተጨማሪ እነርሱ በምሰጡት ውሳኔዎች ላይ ማንኛውም ውጫዊ አካል ጠልቃ መግባት አይችልም።
እንግዲህ የሲዳማ ባህላዊ ሐይማኖትን በተመለከተ በጣም በጥቂቱ ይህንን የሚመስል ሲሆን፤ ባህላዊ ሐይማኖቱ እንደሌሎቹ የዓለማችን ትላልቅ ሐይማኖቶች ሁሉ የራሱ የሆኑ ሕጎች ያሉት፣ የራሱ የሆነ አስተዳደራዊ መዋቅሮች ያሉት፣ በብዙ መቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ተከታዮች ያሉት፣ የራሱ የሆነ ማምለኪያ ስፍራ ያለው እና በራሱ ሙሉ የሆነ ነው። የሲዳማ ባሕላዊ ሐይማኖት የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች መደብ:ሃይማኖት
ለዋንጫ ቡሽ ለውሀ ጉሽ የለውም
ለዋንጫ ቡሽ ለውሀ ጉሽ የለውም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
የፈረንሳይ አብዮት
የፈረንሳይ አብዮት በፈረንሳይ አገር ታሪክ ከ1781 እስከ 1791 ዓ.ም. ድረስ የተካሄደ ሲሆን በዚህ አብዮት የፈረንሳይ ሕዝብ ከጥንት ዘመን ጀምሮ የነበረውን የዘውድ አገዛዝ እና ተያያዥ የፊውዳል ሥርዓትን በመገርሰስ፣ አገራቸውን በአዲስ መልክ በሪፐብሊክ ያዋቀሩበት ሂደት ነው።
ፍሎረንስ ናይቲንጌል
350px|thumb|ፍሎረንስ ናይቲንጌል ፍሎረንስ ናይቲንጌል 1812-1902 አም በሕክምና ታሪክ ዘመናዊ የነርስ እንክብካቤ የመሠረተች ዝነኛ የኢንግላንድ ባለሙያ ነበረች።
የፈረንሳይ አብዮት
የአብዮቱ አነሳስ ብዙና በአንድ ጊዜ የተከማቹ ምክንያቶች ነበሩት። አንደኛው ምክንያት የፈረንሳይ ሕዝብ ቁጥር ማደግ ነበር። ከሕዝቡ ቁጥር ጋር አብሮ እየጨመረ የሄደው በትውልድ ሳይሆን በጥረት ባለሃብት የሆነው(ለምሳሌ፣ ነጋዴ፣ አምራች፣ ሐኪም፣ ወዘተ ..) ባጠቃላይ በፈረንሳይኛ ቡርዧ መደብ፣ የፖለቲካ ስልጣን እንደ ባላባቶች ለመያዝ መፈለጉ አንዱ የአብዮቱ መነሻ ነበር። የገበሬው መደብ አባላት በአንጻሩ አብዛኞቹ  የራሳቸው መሬት  ባለቤት  እየሆኑ ስለመጡ፣ በፊውዳል ሥርዓቱ ላይ ከንቀት ጋር የተቀላቀለ ጥላቻ ነበራቸው። ሊያጠፉትም ይፈልጉ ነበር።
በዚህ መሃል፣ የብርሃናት ክፍለ ዘመን የተባለው ከፍተኛ የውይይት፣ ክርክር እና የዕውቀት ስርጭት  በፈረንሳይ አገር ይካሄድ ነበር።  እነ ባሩክ ስፒኖዛ፣ ደካርት እና ጆን ሎክ ከአንድ ክፍለ ዘመን በፊት ያነሷቸው የፍልስፍና ሐሳቦች፣ በዚህ ዘመን ፍሬ ማፍራት ጀመሩ።  ቮልቴር፣ ሩሶ እና ሞንተስኪ  የተባሉ ምሁራን፣ ይህን መነሳሳት በብዙ ጽህፈቶቻቸው በማፋፋም አጠቃላይ ማህበረሳባዊ ለውጥ እንዲነሳ ግድ ሆነ። የብርሃን ክፍለ ዘመን ሃሳቦች በማንበቢያ ቤቶች፣ በገበሬ ማህበራት፣ በክበቦች ይሰራጩ ነበር እና ከፍተኛ መነቃቃት አስነስተው ነበር።
ፍሎረንስ ናይቲንጌል
መደብ:ሕክምና መደብ:የእንግሊዝ ሰዎች
የፈረንሳይ አብዮት
ንጉሱ እና የዘውዱ ስርዓት በበኩላቸው በሚያካሂዱት ብዙ ጦርነት ከፍተኛ የገንዘብ ማባከን ደርሶ ነበርና፣ ይህን ለመሸፈን በህዝቡ ላይ ከፍተኛ ቀረጥ ለመቅረጥ አስበው ነበር። ከዚህ በፊት ቀረጥ የማይከፍለውን የመሳፍንት እና መኳንንት መደብ ሁሉ ቀረጥ ሊያስከፍሉ ሞክረው ከሰፊው ሕዝብ ጋር ብቻ ሳይሆን ደጋፊ ከሆነው መደብ ጋር ሊጣሉ በቁ።
ይህ ሁሉ በሚንተከተክበት በስትወዲያዉ፣ የ1880 ዓ.ም. እርሻ ምርት እጥረት እና ያስከተለው ረሃብ፣ አብዮቱ እንዲፈነዳ አደረገ። ይህ አብዮት በአለም ታሪክ ላይ እስካሁን ድረስ ተጽዕኖ በመፍጠር ይታወቃል።
በአብዮቱ የፈረንሳዩ ንጉስ በአደባባይ በጊዮሎቲን ሲገደል፣ የዘውድ ሥር ዓቱ ተደምስሶ በምትኩ የሪፐብሊክ ሥር ዓት ተቋቁማል። የፊውዳሊዝም ሥር ዓት እንዲሁ በፈረንሳይ በሕግ ታግዷል። አብዮቱ በኋላ ላይ የሽብር መንግስት የተባለውን መንገድ መከተል ሲጀምር ብዙ ደም በማፋሰሱ በተወሰነ ደረጃ ሊጨናገፍ ቢችልም፣ የሕዝብ ሃይል የቱን ያክል የገዘፈ እንደሆነ በማሳየት ዘመናዊ መንግስታትን አወቃቀር እስካሁን ድረስ በተጽዕኖው ስር ያሳድራል።
መደብ: አብዮት መደብ:ፈረንሣይ መደብ:የአውሮፓ ታሪክ
ኢንተር ሚላን
ኢንተር ሚላን በሚላኖ፣ ኢጣልያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ኤስ.ኤስ.ሲ. ናፖሊ
'''ኤስ.ኤስ.ሲ. ናፖሊ''' (ጣልያንኛ፦ Società Sportiva Calcio Napoli) በናፖሊ፣ ኢጣልያ የሚገኝና በ1926 እ.ኤ.አ. የተመሠረተ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ሞንሬያል ዴ አሪዛ
ሞንሬያል ዴ አሪዛ (እስፓንኛ፦ Monreal de Ariza) የእስፓንያ መንደር ነው። የጥንታዊ ከተማ አርኮብሪጋ ፍርስራሽ ባካባቢው ይገኛል።
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ያኮረፈ ምሳው እራቱ ነው
ያኮረፈ ምሳው እራቱ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያኮረፈ ምሳው እራቱ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሳሲጋ
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
ያኮረፈ ምሳው እራቱ ነው
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የአውርስያ ዓቅዓቅ
400px|thumb|left|የአውርስያ ዓቅዓቅ መኖርያዎች 350px|thumb|የአውርስያ ዓቅዓቅ የአውርስያ ዓቅዓቅ (Pica pica) በተለይ በውጭ አገር (አውርስያ) የተገኘ የአዕዋፍ ዝርያ ነው።
ሳሲጋ
ህዝብ ቆጠራ
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
የአውርስያ ዓቅዓቅ
መደብ:አዕዋፍ
የቤት ድንቢጥ
300px|thumb|የቤት ድንቢጥ የቤት ድንቢጥ (Passer domesticus) በጣም ተራ የሆነ የድንቢጥ አይነት ነው።
መደብ:አዕዋፍ
ለዋስ አፍ የለው ለጉንዳን ደም የለው
ለዋስ አፍ የለው ለጉንዳን ደም የለው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ተረትና ምሳሌ፡ ዳንኤል አበራ
የአማርኛ ተረትና ምሳሌዎች በ ዳንኤል አበራ በ1998 ዓ.ም የተጻፈ የተረትና ምሳሌ ስብስብ ነው። የሚከተለው ፒ.ዲ.ኤፍ፣ ፻፮ ገጾቹ ይገኛሉ።
31 December
31 December በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ ታኅሣሥ 22 ቀን ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ)  ቀን ላይ ነው።
አንድማ ግዙ
አንድማ ግዙ
31 December
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
አንድማ ግዙ
(64)አለቃ ገብረሀና መሸት ሲል ጠላ ቤት ተቀምጠው ሲጠጡ ቆዩና ሽንት ለመክፈል በጓሮው በኩል ወጣ ብለው በሚሸኑበት ጊዜ ፈሳቸው ያመልጣቸውና ጡጥ ያደርጋሉ። ሰው ሰምቶ ይሆን ብለው ትንሽ ዞር ብለው ሲመለከቱ ኮማሪትዋም ትንሽ ራቅ ብላ እቃ እየፈለገች ኖራ ሰምታ ይሆናል ብለው በመስጋት አህያ እንደሚያባርሩ በመምሰል «ዙር !! ዙር !!» ብለው ሲጣሩ ሴትዮዋ ሰምታ «ኧረ! እኛ አህያ የለንም» ስትል አለቃ መልስ አይጠፋቸውም አይደል «አንድማ ግዙ» አሉ ይባላል።
ተረትና ምሳሌ፡ ዳንኤል አበራ
ምስጋና
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ያወረደ መአቱን ያመጣ ምህረቱን
ያወረደ መአቱን ያመጣ ምህረቱን የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያወረደ መአቱን ያመጣ ምህረቱን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ለውሻ ምሳ የለው ራት ብቻ
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ያወቀ ተጠነቀቀ የዘነጋ ተነጠቀ
ያወቀ ተጠነቀቀ የዘነጋ ተነጠቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያወቀ ተጠነቀቀ የዘነጋ ተነጠቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሳቢሳ
300px|thumb|ሳቢሳ ሳቢሳ (Laridae) ብዙ ዝርያዎች ያሉት በጣም ሰፊ የሆነ የባሕር አዕዋፍ አስተኔ ነው። ተርን የተባሉት አይነቶች በዚህ መደብ ውስጥ ናቸው።
መደብ:አዕዋፍ
2 ሶበከምሳፍ
ሰኸምሬ ሸድታዊ ሶበከምሳፍ በላይኛ ግብጽ በ2ኛው ጨለማ ዘመን (17ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት 1577 ዓክልበ. አካባቢ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ስሙ የሚታወቅ በተለያዩ ቅርሶችና ሐውልት ነው። በኋላ በ1121 ዓክልበ. በተጻፈ ጽሑፍ ዘንድ፣ የ2 ሶበከምሳፍና የንግስቱ ኑብኸዓስ መቃብሮች በ1124 ዓክልበ. ተዘረፉ።
በሌላ ሥነ ቅርስ መሠረት ተከታዩ 5 አንጠፍ ልጁ እንደ ሆነ ይታመናል።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
መጋቢት ፩
መጋቢት ፩፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፹፩ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፷፮ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፹፭ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፹፬ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ጆርጂያ
መደብ:የአሜሪካ ክፍላገራት
ፖርማ የእግር ኳስ ክለብ
ፖርማ የእግር ኳስ ክለብ በፓርማ፣ ኢጣልያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የጣልያን እግር ኳስ ክለቦች
ዮውቻው
' የ ቻይና  ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የቻይና ነገሥታት
ለውሻ ሞት ፊት አይነጩለትም
ለውሻ ሞት ፊት አይነጩለትም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
በጠርር ሄጄ በታህሳሥሥ
በጠርር ሄጄ በታህሳሥሥ
(65)አንድ ጊዜ አለቃ በመንገድ ላይ ከወዳጃቸው ጋር ሲሔዱ ወዳጃቸው ፈሱን መፍሳቱን ሰምተው ኖሮ ሰለነበር እንዴት እንደሚናገሩ እያስቡ ሳለ ድንገት ሰውየው «መቼ ነው ከከተማ የመጡት» ቢላቸው «በጠርርርር ....... ሄጄ በታህሳስስ .... ተመለስኩ» አሉ ይባላል። ሰውየን ማሰቀየም አልፈልጉም ማለት ይሆን?
መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
ማልዲቭስ
ማልዲቭስ በሕንድ ውቅያኖስ የተገኘ የደሴቶች አገር ሲሆን ዋና ከተማው ማሌ ነው። ለሕንድና ስሪ ላንካ አገራት ይቀርባል። 400 ሺህ ያሕል ኗሪዎች አሉት።
የማልዲቭ ሕዝብ መጀመርያ ከሰሜናዊ ሕንድ ደረሱ፣ ቋንቋቸው ዲቬሂኛ ይባላል። ይህ የሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋ ስለሆነ በውኑ የእንግሊዝኛ ዘመድ ነው። እንደ አረብኛ ፊደል በሚመስል ልዩ ጽሕፈት ይጻፋል።
በማልዲቭዝ ለሚኖሩ ሰዎች ከእስልምና በቀር ሌላ አምልኮት አይፈቀድም። የደሴቶቹ ሕዝብ አስቀድሞ የሕንድ ሃይማኖት ተከታዮች ሲሆኑ ከዚያ ለጊዜ የቡዲስም አማኞች ሆኑ። በመጨረሻ በ1145 ዓ.ም. እስላሞች ሆኑ።
ከ1879 ዓ.ም. ጀምሮ ሡልጣናቸው በብሪታንያ ጥብቅና ሥር ይቆይ ነበር። በ1957 ዓ.ም. ከብሪታንያ ነጻ ሆነ፣ በ1960 ዓ.ም. ሪፐብሊክ ሆነ። በ1980ዎቹ 3 መንፈቅለ መንግሥት ሙከራዎች ቢሆኑም አልተከናወኑም። በ1996 ዓ.ም. ከታላቅ የምድር መንቀጥቀጥ በኋላ አንድ ትላቅ ጐርፍ በማዲቭስ ደሴቶች ላይ ብዙ ጉዳት አደረገ። የዓለም ውቅያኖሶች መጠን በዓለማዊ መሞቅ ከፍ ከፍ እያለ፥ ምናልባት በመቶ አመት ውስጥ ማልዲቭስ ምንም ኗሪዎች የማይኖሩባቸው ደሴቶች እንዳይሆኑ የዕውነት ተግሳጽ አለ። ስለዚህ ነው ከዓለም አገራት ማልዲቭስ የካርቦን ማገዶነት ለመከልከል መጀመርያው አገር የሆነው።
ከ1964 ዓም ጀምሮ ቱሪስም የሀገሩ ምጣኔ ሀብት ዋና ዓምድ ሆኖ በየዓመቱ 500 ሺህ ቱሪስቶች ይጎበኛሉ። ከደሴቶቹ አንዳንድ በተለየ ለሆቴል ብቻ ተለይተዋል። እንዲሁ ሲሆን ቱሪስቶቹ የማልዲቭስ ኗሪ ዜጎች በመኖርያዎቻቸው ላይ ከቶ አይደርሱም።
በርካታ የሙዚቃ አይነቶች ከማዲቭስ ይገኛሉ፣ ከነርሱም ውስጥ ቦዱቤራ እና ጣራ የተባሉ ሙዚቃ አይነቶች አሉ። ከነዚህም ጋር የተለመዱ ጭፍራዎች ይሄዳሉ።
መደብ:የእስያ አገራት
ዮንግ ጂ
ዮንግ ጂ (ቻይንኛ፦ 雍己) በጥንታዊ ቻይና የሻንግ ሥርወ መንግሥት ንጉሥ ነበር።
በቀርቀሃ ዜና መዋዕል ዘንድ ለ12 ዓመት ነገሠ። የታይ ገንግ ልጅ ሲሆን ከወንድሙ (ወይም አጎቱ) ሥያው ጅያ ቀጥሎ ነገሠ። የሢማ ጭየን ታሪካዊ መዝገቦች ደግሞ እንዲህ ይጨምራል፦ «የዪን (ሻንግ) ሥርወ መንግሥት ተጽእኖ ይቀንስ ጀምሮ መሣፍንቱ አንዳንዴ ወደ ጊቢው ሳይመጡ ቸል ይሉ ነበር።»
በሥነ ቅርስ ከ1200 ዓክልበ. የተገኙት «ንግርተኛ አጥንቶች» ጽሑፎች ላለፉት ነገሥታት መሥዋዕት ሲዘረዝሩ ዮንግ ጂን («ሉ ጂ»ን ብለውት) ከወንድሙ ታይ ዉ በኋላ ያደርጉታል። ታይ ዉ ግን 75 ዓመት ገዛ ሲባል ወንድሙ እንደ ተከተለው የማይመስል ነው።
መደብ:የሻንግ ሥርወ መንግሥት
ታላቬራ ላ ቪዬሓ
ታላቬራ ላ ቪዬሓ (እስፓንኛ፦ Talavera la Vieja) የእስፓንያ ከተማ ነበር። አሁን ግን ሥፍራው ባብዛኛው ከወንዝ በታች ስለሆነ ማንም ኗሪ የለውም። በጥንት አውጉስቶብሪጋ የተባለ የሮማውያን ከተማ ነበረ።
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች መደብ:የቀድሞ ከተሞች
ያወቀ ተጠነቀቀ የዘነጋ ተወጋ
ያወቀ ተጠነቀቀ የዘነጋ ተወጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያወቀ ተጠነቀቀ የዘነጋ ተወጋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ክሪሜያ
300px|thumb|ክሪሚያ ክራይሚያ ወይም ክራይሜያ በጥቁር ባሕርና በአዞቭ ባሕር አጠገብ የሆነ ልሳነ ምድር ነው።
ያወቀ ተጠነቀቀ የዘነጋ ተወጋ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ክሪሜያ
ከጥንት ጀምሮ ብዙ ብሔሮች ስለዚሁ ምድር በጦርነት ተዋግተዋል።
ዛሬ ብዙዎቹ ኗሪዎች የሩስኛ ተናጋሪዎች ናቸውና፣ በ2006 ዓም ክፍላገሩ ከዩክሬን ነጻነቱን ካዋጀ በኋላ በቅርቡ ውስጥ ሩስያ ወደ ግዛቷ በሃይል ጨመረችው። ከዚያ ጀምሮ ክፍላገሩ በሩስያ አስተዳደር ስር ቆይቷል። ሆኖም ዩክሬን እስካሁን ይግባኝ ትላለች።
ይህ የሩስያ ድርጊት ከአሥራ አንድ አገራት ብቻ በይፋ ተቀባይነት አገኝቷል፤ እነርሱም አፍጋኒስታን፣ ቦሊቪያ፣ ቤላሩስ፣ ኩባ፣ ኪርጊዝስታን፣ ኒካራጓ፣ ስሜን ኮርያ፣ ሱዳን፣ ሶርያ፣ ቬኔዝዌላ፣ ዚምባብዌ ናቸው። ብዙ አገራት ደግሞ ክፍላገሩ የዩክሬን እንደ ሆነች ብለዋል። በአፍሪካም ብዙዎቹ አገራት እንዲህም እንዲያም ምንም አስተያየት ገና አልሰጡም።
መደብ:ዩክሬን መደብ:ሩስያ
29 February
29 February በጎርጎርያን ካሌንዳር የስግር ቀን ስም በእንግሊዝኛ ነው። በዘመነ ዮሐንስ ብቻ ይጨመራል። ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) የካቲት 22 ላይ ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ገብረ ክርስቶስ ደስታ ግጥሞች ሀ
ከመስከረም 1947 እስከ ነሓሴ 1961 በሰዓሊና ገጣሚ ገብረ ክርስቶስ ደስታ የተጻፉ ግጥሞች ከዚህ በታች በፒዲኤፍ ሰፍረዋል፡
ምስጋና
ይህን ፋይል ለፈቀዱ ለአቶ አምሐ አስፋው (ዶ/ር)
መደብ:የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ መደብ:ቅኔ መደብ: ገብረ ክርስቶስ ደስታ
ለውሻዬ ያልሁትን ልጄ ቢበላብኝ አልወድም
ለውሻዬ ያልሁትን ልጄ ቢበላብኝ አልወድም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ሚራማር ሚሲዮኔስ
ሚራማር ሚሲዮኔስ ስፖርት ክለብ በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው። ክለቡ የተመሠረተው በ1980 እ.ኤ.አ. በተደረገው የሚራማር እና ሚሲዮኔስ ክለቦች ውህደት ነው።
የራይት ወንድማማች
የራይት ወንድሞች፣ ኦርቪል ራይት (ነሐሴ 19፣ 1871 - ጥር 30፣ 1948) እና ዊልበር ራይት (ሚያዝያ 16፣ 1867 - ሜይ 30፣ 1912) [a] በአጠቃላይ የአሜሪካ የአቪዬሽን አቅኚዎች ነበሩ[3][4][5] በዓለም የመጀመሪያው የተሳካ በሞተር የሚንቀሳቀስ አውሮፕላን በመፈልሰፍ፣ በመገንባት እና በመብረር። በዲሴምበር 17, 1903 በሰሜን ካሮላይና ከኪቲ ሃውክ በስተደቡብ 4 ማይል (6 ኪሜ) ርቆ የሚገኝ ሃይል ያለው እና ከአየር የበለጠ ክብደት ያለው አውሮፕላን ለመጀመሪያ ጊዜ ቁጥጥር ያለው እና ቀጣይነት ያለው በረራ ከራይት ፍላየር ጋር አደረጉ። ኮረብቶች. በቋሚ ክንፍ የሚንቀሳቀስ በረራ እንዲኖር የሚረዱ የአውሮፕላን መቆጣጠሪያዎችን የፈጠሩ ወንድሞች የመጀመሪያዎቹ ነበሩ።
እ.ኤ.አ. በ1904-1905፣ የራይት ወንድሞች የበረራ ማሽኑን ሠርተው ረጅም ጊዜ የሚፈጅ እና የበለጠ የአየር ላይ በረራዎችን ከራይት ፍላየር II ጋር ለማድረግ፣ በመቀጠልም የመጀመሪያው እውነተኛ ተግባራዊ ቋሚ ክንፍ አውሮፕላኖች ራይት ፍላየር III። የወንድማማቾቹ እመርታ ባለ ሶስት ዘንግ መቆጣጠሪያ ዘዴ መፍጠር ነበር፣ ይህም አብራሪው አውሮፕላኑን በብቃት እንዲመራ እና ሚዛኑን እንዲጠብቅ አስችሎታል። ይህ ዘዴ በሁሉም ዓይነት ቋሚ ክንፍ አውሮፕላኖች ላይ መደበኛ ሆኖ ይቆያል።[10] ". ይህ አካሄድ ኃይለኛ ሞተሮችን በማዘጋጀት ላይ የበለጠ ትኩረት ከሰጡ ሌሎች በጊዜው ከነበሩት ሞካሪዎች በእጅጉ ይለያል።[12] በቤት ውስጥ በተሰራ ትንሽ የንፋስ መሿለኪያ በመጠቀም፣ ራይትስ ከዚህ በፊት ከነበሩት የበለጠ ትክክለኛ መረጃዎችን ሰብስበዋል፣ ይህም የበለጠ ቀልጣፋ ክንፎችን እና ፕሮፐለርን እንዲነድፉ አስችሏቸዋል። የሚበር ማሽን፣ ይልቁንም የበረራ ማሽንን ንጣፎች የሚቆጣጠር የአየር ዳይናሚክስ ቁጥጥር ስርዓት።[14]
ወንድሞች በዳይተን ኦሃዮ በሚገኘው የማተሚያ ማሽኖች፣ ብስክሌቶች፣ ሞተሮች እና ሌሎች ማሽነሪዎች ባሉበት ሱቃቸው ውስጥ ለዓመታት በመስራት ለስኬታቸው አስፈላጊ የሆነውን የሜካኒካል ችሎታ አግኝተዋል። በተለይ በብስክሌት የሚሰሩት ስራ ያልተረጋጋ ተሽከርካሪን ለምሳሌ በራሪ ማሽን መቆጣጠር እና ከተግባር ጋር ማመጣጠን እንደሚቻል ባላቸው እምነት ላይ ተፅዕኖ አሳድሯል። የብስክሌት ንግድ በተለያዩ መንገዶች።[15] ወንድሞች ከ1900 ጀምሮ በ1903 መገባደጃ ላይ ለመጀመሪያ ጊዜ በኃይል ተነሳስተው በረራ እስኪያደርጉ ድረስ፣ ወንድሞች የአብራሪነት ችሎታቸውን የሚያዳብሩ ብዙ የተንሸራታች ሙከራዎችን አድርገዋል። የሱቃቸው መካኒክ ቻርለስ ቴይለር ከወንድሞች ጋር በቅርበት በመተባበር የመጀመሪያውን የአውሮፕላን ሞተር በመሥራት የቡድኑ አስፈላጊ አካል ሆነ።[16]
የራይት ወንድሞች የአውሮፕላኑን ፈጣሪ እንደመሆናቸው መጠን በተለያዩ ወገኖች የይገባኛል ጥያቄ ሲቀርብበት ቆይቷል። ቀደምት አቪዬተሮች በብዙ ተወዳዳሪ የይገባኛል ጥያቄዎች ላይ ብዙ ውዝግብ ቀጥሏል። የዴይተን አቪዬሽን ቅርስ ናሽናል ታሪካዊ ፓርክ ታሪክ ምሁር ኤድዋርድ ሮች፣ ትንሽ ኩባንያን መምራት የሚችሉ ጥሩ ራሳቸውን ያስተማሩ መሐንዲሶች ነበሩ፣ ነገር ግን እያደገ የመጣውን የአቪዬሽን ኢንዱስትሪ ለመቆጣጠር የንግድ ክህሎትም ሆነ ባህሪ አልነበራቸውም።
Love, Simon
Love, Simon (እንግሊዝኛ)(በአማርኛ "ከፍቅር ጋር፣ ሳይመን") 2018 እ.አ.አ የተለቀቀ በBecky Albertalli በተጻፈው Simon vs. the Homo Sapiens Agenda በተባለው መጽሐፍ መሰረት በGreg Berlanti የተዘጋጀ አሜሪካዊ የፍቅርና ወጣት ኮሜዲ-ድራማ ፊልም ነው። ዋና ዋና ተዋናዮቹ Nick Robinson, Josh Duhamel እና Jennifer Garner ናቸው። የፊልሙ ጭብጥ የሚያጠነጥነው ሳይመን ስፒየር (Simon Spier) በተባለ የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ ላይ ነው። ሳይመን እራሱን ይፋ ያላወጣ የተመሳሳይ ፆታ አፍቃሪ ሲሆን ይህም እንዳይታወቀብት ሚስጥሩን ከቤተሰቡና ጓደኞቹ እንዲሁም ማንነቱን ለትምሕርት ቤት ሊያጋልጥው ካስፈራራው ሰው ጋር የሚያደርገውን ትግል ያሳያል። በተጨማሪም በበይነ መረብ ከተዋወቀው እና ፍቅር ካስያዘው ነገር ግን ማንነቱን የማያውቀውን የክፍል ጓደኛው ማን እንደሆን ለማወቅ የሚያደርገውንም ጥረት ያሳያል።
Love, Simon መጀመሪያ የታየው ፌብሪወሪ 27፣ 2018 እ.አ.አ በMardi Gras Film Festival ሲሆን በይፋ የተለቀቀው በዩናይትድ ስቴትስ ማርች 16 2018 እ.አ.አ ነው። የፊልም ተቺዎች በበኩላቸው ፊልሙ ባሉት "ደማቅ የፍቅር ስሜት፣ ለየት ለየት ያለ የተዋናዮች ቡድንና አብዮታዊ መደበኛነት" አሞግሰውታል። በተጨማሪም ፊልሙን "አስደሳችና ልብ የሚነካ" መሆኑን ገለጸዋል። በስመ ጥር የሆሊውድ ስቱዲዮ የተሰራ የመጀመሪያው በተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪ ወጣት የፍቅር ሕይወት ታሪክ ላይ ያተኮረው ፊልም በዓለም ዙሪያ $65 ሚሊዮን ብር ገቢ አስገኝቷል።
ታሪክ
ሳይመን ስፒየር በአትላንታ፣ ጆርጂያ ክፍለ ከተማ የሚኖር የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪነቱን ያልገለጸ የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ ነው። ከቤተሰቡ ጋር ጠንካራና በፍቅር የተሞላ ግንኙነት አለው። አስቀድሞ የሚያውቃቸው ኒክ (Nick) እና ሊያ (Leah) እንዲሁም ቅርብ ጊዜ ከተዋወቃት አቢ (Abby) ጋር ጥብቅ ጓደኝነት መስርቷል።
አንድ ቀን ሊያ ሳይመንን የትምህርት ቤቱ ተማሪዎች የምስጢር መስጫ ድረ ገጹ ላይ በድብቅ የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪ ስለሆነው አንድ የትምህርት ቤታቸው ተማሪ ጽፎ ስላየችው ጽሁፍ ትነገረዋለች። ስለተማሪው የሚታወቀው በኦንላይን ስሙ "Blue" (ብሉ) መባሉ ብቻ ነው። ሳይመን በኢሜይል ከብሉ ጋር መጻጻፍ ይጀምራል፣ እርሱም ለኢሜይሉ "Jacques" (ዣክ) የሚል ስም ይጠቀማል። ሁለቱም ስለራሳቸው ግላዊ መረጃ በመለዋወጥ ግንኙነት ይፈጠራሉ። ይሁን እንጂ እርስ በእርሳቸው የተላላኳቸው ኢሜይሎች በስህተት በሌላ ተማሪ እጅ ይገባል። የሳይመንን ሚሰጢር በእጁ ያስገባው ማርቲን (Martin) የሚባለው ተማሪ አቢን የሳይመን ጓደኛ በጣም ይወዳታል ነገር ግን ጓደኛ ሊያደርጋት አልቻለም። የሳይመንን ምስጢር እንደ ማስፈራሪያ በመጠቀም አቢን ጓደኛው እንድትሆን እንዲረዳው ይህን ካላደረገ ግን ምስጢሩን ለመላው ትምህርት ቤት እንደሚነግርበት አስፈራራው፡፡ ሳይመን በዚህ መሃል የክፍል ጓደኛው የሆነው ብራም (Bram) "ብሉ" ሊሆን ይችላል ብሎ ማሰብ ይጀምራል።
በሃሎዊን ግብዣ ላይ ሳይመን ከብራም ጋር ለመነጋገር ቢሞክርም ከሴት ተማሪ ጋር ሲሳሳም ያየዋል። ሳይመን ለኒክ አቢን የሚወድ የዩኒቨርሲቲ ተማሪ የሆነ የፍቅር ጓደኛ እንዳላት በመንገር ይዋሸዋል። ከግብዣው በኋላ ሊያ ለሳይመን አንድን ሰው እስከ ሕይወቷ መጨረሻ የምታፈቅር ሆኖ እንደሚሰማት ትነግረዋለች። ሳይመን ይህ የምታፈቅረው ሰው ኒክ ነው ብሎ ያምናል።
በአንድ ምግብ ቤት ውስጥ ሳይመን ከአቢና ከማርቲን ጋር ተገናኝቶ ለሚያሳዩት የቲያትር ትዕይንት ይለማመዳሉ። ከሳይመንና ከአስተናጋጃቸው፣ ላይል (Lyle)፣ በመሃል ጥሩ ግንኙነት ይፈጠራል። ሳይመን እርሱ "ብሉ" ሊሆን ይችላል ብሎ ያምናል። በኋላ በሌሊት ሳይመን ለአቢ የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪነቱን ይነግራታል። እርሷም በአዎንታዊ ስሜት ትቀበለዋለች።
በትምህርት ቤት የኳስ ጨዋታ ላይ ሆነው ሳይመን ላይልን ያየዋል። ላይል "ብሉ" መሆኑን ሊጠይቅ እያሰበ ሳለ ግን ላይል አቢን እንደሚወድ ይደርስበታል። በዚህም የተናደደው ሳይመንን ማርቲን ምክር እንዲሰጠው ሲጠይቅ ሳይመን አዝወትሮ መነዝነዙ አበሳጭቶት "ደፍረህ የፈለግከውን አድርግ ወይም ተወው" ይለዋል። በዚህ መሰረት ማርቲን ያቀደውን ለማድረግ ይወስናል። ጨዋታው ከመጀመሩ በፊት ተሳታፊዎች ሁሉ ብሔራዊ መዝሙር መዘመራቸውን ማርቲን ያስቆማና ለአቢና ለተሳታፊዎች ሁሉ አቢን እንደሚወድ ይነግራቸዋል። አቢ ግን ለእርሱ እንደዚያ ዓይነት ስሜት እንደሌላት ትነግረዋለች። ይህንንም ተከትሎ ማርቲንን ሌሎቹ ተማሪዎቹ ያላገጡበታል።
ማርቲን በተፈጠረው ነገር ሰዎች እርሱ ላይ ማላገጣቸውን እንዲያቆሙና በበቀል ስሜት በገና ዋዜማ የሳይመን ኢሜይሎችን በምስጢር ድረ ገጹ ላይ በመለጠፍ የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪነቱን ለመላው ትምህርት ቤት ያሳውቅበታል። የሳይመን እህት ኖራ (Nora) ወንድሟን ልታጽናናው ብትሞክርም ፍቃደኛ ሳይሆን በመቅረት የመኝታ ቤቱ በር ይዘጋባታል በዚህም ብቻ ሳያበቃ ከትምህርት ቤት ጓደኞቹ ለሚደርሱት መልዕክቶች ምላሽ መስጠት ያቆማል። በዕለተ ገና ሳይመን የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪነቱን ለወላጆቹ ይነግራቸዋል። ምንም እንኳ ቢገርማቸውም ይቀበሉታል።
ከበዓል ዕረፍት በኋላ ፍቅረኛሞች የሆኑት ኒክ እና አቢ ተበሳጭተው ሳይመንን ስለ ነገራቸው ውሸቶች ያፋጥጡታል። እርሱም ያደረጋቸውን ነገሮች በሙሉ ማርቲን እያስፈራራው የሰራቸው ጥፋቶች መሆኑን ይነግራቸዋል። ሊያ የምትወደው ኒክን ሳይሆን ሳይመን መሆኑን ትነግረዋለች። ጓደኞቹ ከተጣሉት በኋላ ሳይመን ከብሉ የመጨረሻ ኢሜይል ይደርሰዋል። በኢሜይሉ ውይይታቸው ብሉ ይፋ በመውጣቱ ማዘኑን ይገልፃል። ከዚያህ በኋላም መጻጻፋቸውን መቀጠል እንደማይፈልግ ነግሮ የኢሜይል መለያውን ያስወግዳል። ሳይመን ጓደኞቹን ብቻ ሳይሆን ፍቅር ያስያዘው ምስጢራዊውን ሰው ስላጣ በጣም ያዝናል።
መልግጌ አባስኩት
መልግጌ አባስኩት
Love, Simon
ታሪክ
በትምህርት ቤት መመገቢያ ክፍል ውስጥ ሳይመንን እና ግልጽ የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪ የሆነ ኢታን (Ethan) በተባለ ሌላ ተማሪ ላይ ሁለት ተማሪዎች ያላገጣሉ። በሳይመን እና በኢታን መካከል የተመሳሳይ ጾታ አፍቃሪነታቸውን መግለጻቸውን ተከትሎ ያጋጠሟቸውን ችግሮች በመወያየት ጥሩ ግንኙነት ይፈጠራሉ። ሳይመን ሊያን ይቅርታ ይጠይቃታል። በምስጢር መስጫ ድረ ገጹ ላይ ጓደኞቹን በይፋ ይቅርታ ይጠይቃቸዋል እንዲሁም ብሉ ከእርሱ ጋር የትምህርት ቤት ካርነቫል በዓል ላይ እንዲገናኙ ይጠይቀዋል።
ከትምህርት ቤቱ የሙዚቃ ዝግጅት በኋላ ሊያ፣ ኒክ እና አቢ ከሳይመን ጋር እርቅ ያወርዱና ከእነርሱ ጋር ወደ ካርነቫሉ እንዲሄድ ይጋብዙታል። ሳይመን ብሉን ለመጠበቀ ፌሪስ መንኩራኮሩ ላይ ይቀመጣል። ሳይመን የፌሪስ መንኩራኮር ላይ ለመቆየት የገዛቸው ትኬቶች በሙሉ ሲያለቁ ማርቲን ላጥፋው ጠፋት ካሳ ሌላ አንድ ዙር ትኬት ለሳይመን ይገዛለታል። ዙሩ ከመጀመር በፊት ብራም ከሳይመን ጎን በመቀመጡ ብሉ እርሱ መሆኑን ለሁሉም ግልጽ ያደርጋል። ሳይመን ከሴት ተማሪ ሲሳሳም ያየው በስካር መንፈስ የተሰራ ስህተት እንደነበረ ይነግረዋል። አንድ ላይ ፌሪስ መንኩራኮሩ ላይ ተቀምጠው ይሳሳማሉ ይሄንንም ክስተት ቆመው ሲመለከቱ የነበሩት ጓደኞቻቸው ደስታቸውን በጨብጨባ ይገልጣሉ።
መልግጌ አባስኩት
(66)አለቃ ለቅሶ ሂደው ራት ከተበላ በኋላ ተጎዝጉዞ ከለቀስተኛ ጋር በመደዳ ይተኛሉ። ትንሽ ቆይቶ ፈሳቸው ይመጣባቸውና ቀስ ብለው ያለ ድምጽ ሊፈሱ አስበው ቂጣቸውን በጃቸው ከፍተው ቢለቁት ጠርር ብሎ ያሳፍራቸዋል። አለቃም አዝነው «አዬ መልግጌ አባስኩት» አሉ ይባላል።
መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
Love, Simon
ታሪክ
የሳይመን ሕይወት ቀስ በቀስ ወደ ቀድሞ ሁኔታው ይመለሳል። እርሱና ብራም ፍቅረኛሞች ይሆናሉ።
መደብ:የአሜሪካ ፊልሞች
Catie Lazarus
ካትሪን ሲሞን አቭኔት አልዓዛር (ኤፕሪል 26፣ 1976 - ታኅሣሥ 13፣ 2020) አሜሪካዊቷ ጸሐፊ፣ ኮሜዲያን እና የንግግር ሾው አስተናጋጅ ነበረች። አልዓዛር የወሩ ምርጥ ተቀጣሪ ፈጣሪ እና አስተናጋጅ በመባል ይታወቃል፣ ወርሃዊ አስቂኝ ትዕይንት እና ፖድካስት በኒውዮርክ ከተማ በጆ ፐብ የቀጥታ ቀረጻ።
አልዓዛር በ44 ዓመቷ ታኅሣሥ 13፣ 2020 በኒውዮርክ ከተማ በሚገኘው አፓርታማዋ በጡት ካንሰር ሞተች
5 አንጠፍ
ስሙ የሚታወቅ በተለያዩ ቅርሶችና የሬሳ ሳትን ሐውልት ነው። በአንዱ ቅርስ መሠረት ተከታዩ 6 አንጠፍ ወንድሙ እንደ ሆነ ይታመናል።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ባቹማ
ታዋቂ ሰዎች
ባቹማ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ያወቀ ተጠነቀቀ ያላወቀ ተነጠቀ
ያወቀ ተጠነቀቀ ያላወቀ ተነጠቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያወቀ ተጠነቀቀ ያላወቀ ተነጠቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቤንች
ቋንቋ
የቤንች ብሔረሰብ ቋንቋ ‹‹ቤንችኛ›› ሲሆን ከምዕራብ ኦሞአዊ የቋንቋ ቤተሰብ ይመደባል። የብሔረሰቡ አባላት ከአፍ መፍቻ ቋንቋቸው በተጨማሪ አማርኛ፣ ካፊኖኖ እና ሸኮኛ ቋንቋዎችን ይናገራሉ።
ያወቀ ተጠነቀቀ ያላወቀ ተነጠቀ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቤንች
ታሪክ
ቤንች ብሔረሰብ በቤንች ማጅ ዞን ውስጥ ከሚገኙ ስድስት ብሔረሰቦች መካከል አንዱ ነው፡፡ የብሔረሰቡ አሰያየም ‹‹ቤንችቲያት›› ከተባለው ጥንታዊ የብሔረሰቡ መሪ እንደተወለደ ይነገራል፡፡ ‹‹ታት›› የሚባለው ቃል ‹‹ጌታ›› ማለት ሲሆን ለብሔረሰቡና ለቋንቋው መጠሪያ ነው፡፡
በቤንች ብሔረሰብ በርካታ ጐሳዎች ቢገኙም ከምት፣ ቃም፣ ማንጃ(ባንድ) እና ማኖ(ፋቂ) ዋና ዋናዎቹ ናቸው በሐረሰቡ የራሱ የሆነ ባህላዊ አስተዳደር እና የዳኝነት ሥርዓት ያለው ሲሆን፤ ባህላዊ አስተዳደሩ የሥልጣን እርከን እና የሥራ ኃላፊነት የሚወሰነው በእርከኑ ባሉ ሽማግለዎችና በጎሳ መሪዎች ምርጫ ነው፡፡ ‹‹ከምት›› ከፍተኛ ከበሬታ የሚሰጠው መሪ ነው፡፡ ማንኛውንም ፖለቲካዊ ማኀበራዊ እና ባህላዊ ጉዳዮችን በበላይነት ይመራል፡፡ የባህላዊ አስተዳደሩ ቁንጮ ከእዚህ ጎሣ የሚሾም ሲሆን ‹‹ቤንችያት›› (ከምት) ባላባት ይባላል፡፡ የሚመረጠውም ‹‹ከባይከስ›› ጎሳ ነው፡፡ የሥልጣን ሽግግሩም የዘር ሀረግን የተከተከለ ሲሆን የመሪዎቹ ወይም የ‹‹ቲያቶት›› ሥልጣን የሚተላለፈው ከ‹‹ቲያቶች›› የመጠሪያ ሚስት ለተወለደ የበኩር ልጅ ነው፡፡ መሪው ልጅ ሳይተካ ከሞተ ወንድሙ ሥልጣኑን ይወርሳል፡፡ ለ‹‹ቲያትነት›› የሚመረጠው ልጅ ወይም ወንድም በቂ ችሎታ ያለው እና ከሌለ ወገን ያልተከቀላቀለ ቤንች መሆን ይጠበቅበታል፡፡
ብሔረሰቡ ግጭቶችን የሚፈታበት የተለያዩ መንገዶች ያሉት ሲሆን፤ ግድያ ከተፈፀመ ወንጀሉ አፈፃፀም ከተጣራ በኋላ በሁለቱ ደመኞች ድንበር ላይ በሬ ታርዶ በደም ይታረቃሉ፡፡ ልጃገረድም ከገዳይ ወገን በካሳ ትሰጣለች፡፡ በብሔረሰቡ መዋሸት፣መሥረቅ፣ዝሙት መፈጸም አጥብቆ የተከለከለ ነው፡፡ ይህን ተግባር የፈጸመ ለቃልቻ ወይፈን ወይም ጊደር ይሰጣል፡፡ ከ1ዐ እስከ 3ዐ ጅራፍም ይገረፋል፤ በእግረሙቅ ይታሠራል፤ ለተወሰኑ ወራትም ለባላባቱ እንዲያደርስ ይደረጋል፡፡
በቤንች ብሔረሰብ የጋብቻ ሥርዓት በቤተሰብ ስምምነት፣በጠለፋ፣በማስኮብለል እና በውርስ ይፈጸማል፡፡ በብሔረሰቡ ሴት ልጅ 15 ዓመት ወንድ ልጅ ደግሞ 2ዐ ዓመት ሲሞላው የጋብቻ ፈቃድ ይሰጣል፡፡ ባላባቱ እስከ 4ዐ ሚስቶችን ማግባት ሲችል አንጋፋዋ ሚስት ‹‹ጌን›› ትባላለች፡፡
በብሔረሰቡ ከወቅቶች ጋር ተያይዞ ምርት እንዲሰጥ፣ በሽታ እንዲጠፋ፣ ሰላም እንዲሰፍን በዓመት 3 ጊዜ የሚከበሩ በዓላት አሉ፡፡ በዓላቶቹ በቃልቻዎችና በባለአባቱ የሚመሩ ሲሆን፤ቦርዴ ተጠምቆ ልዩ ልዩ መልክ ያላቸው ዶሮዎች እና ከ5ዐ እስከ 6ዐ ያህል ከብቶች ታርደው እንዲከበር ይደረጋል፡፡ ቤንቾች በዓላትን፣ የዘመንና የወቅት አቆጣጠርን የጨረቃ መውጣትና መግባትን ተከትለው ከአዝመራ ወቅቶች ጋር በማዛመደ ያከብራል፡፡
ብሔረሰቡ ባህላዊ ቤቶችን ከእንጨት፣ ከጭቃ እና ከሣር የሚሠራ ሲሆን፤ጣራቸው በጭቃ የተሸፈነው ነው፡፡ የጎሣ መሪዎቹ ቤቶች ከፍታ ያላቸውና ሰፊ ናቸው፡፡ በብሔረሰቡ ከበቆሎ ወይም ከጤፍ የተሠራ ዳቦ፣ እንሰት(አምቾ)፣ ጎደሬ፣ እና የጎደሬ ገንፎ ይበላል፡፡ የቆጮ ቅቅል፣በቆሎ ተቆልቶ ከተፈጨ በኋላ የተዘጋጀ ጎመን ተጨምሮ በገንፎ መልክ ተዘጋጅቶ ይበላል፡፡ በብሔረሰቡ ወንዶች ሆዳቸውን በቀኝ እና በግራ ክንዳቸው አማካኝነት ቀጠን ያለ ‹‹ጋሱ›› የተባለ መስመር በመሥራት ያስውቡታል፡፡ ወንዶቹም ሆነ ሴቶቹ ለጉትቻ ጆሮአቸውን ይበሳሉ፡፡ አዛውንቶቹ ቁምጣ ሱሪ አንዳንዴም በላሌ፣ኩታ፣ ሹራብና ረጃጅም ልብሶችን ይለብሳሉ፡፡ ጦር መያዝም ልምዳቸው ነው፡፡
በብሔረሰቡ የለቅሶና የሀዘን ሥርዓት መሠረት ባለውቃቢ(ቃልቻ) ሲሞት አስከሬኑ ከመቀበሩ በፊት ውቃቢው በልጁ ወይም በዘመዱ ላይ እንዲወርድ በሚል በዋናው ቃልቻ ይለመናል፡፡ ባለአባቱ ወይም መሪ ሲሞት የሟች የቤተሰብ ቀብርን ከፈጸመ ከወር በኋላ መልዕክቱ ይተላለፋል፡፡ እየተደገሰ ሁለት ወር ይለቀሳል፡፡ ወጣት ሲሞት ለሳምንት ተለቅሶ በሦስተኛው ወሩ ልብሶቹ መቃብሩ ላይ ይጣላሉ፡፡ ንብረቱም እንዲወድም ይደረጋል፡፡
ታዋቂ ሰዎች
ቤንች የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
ለውሽማ ሞት ፊት አይነጩለትም
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቤንች
ታዋቂ ሰዎች
https://am.wikipedia.org/wiki/ቤንች
አቡካዶ
300px|thumb| አቡካዶ አቡካዶ (Persea americana) የዛፍ ዝርያና ከዚህ ዛፍ የመጣ ፍሬ ነው። የዛፉ መነሻ ከሜክሲኮ ነበር፤ ስያሜውም «አቡካዶ» (ወይም አቮካዶ ወይም ተመሳሳይ) ከናዋትል ስም «አዋካትል» ደረሰ። ፍሬውም በአበሳሰል የተወደደ ነው።
የሳይንስ ሊቃውንት እንደሚገልጹ፣ እጅግ ታላላቅ አራዊት በምድር ላይ በተመላለሱበት ዘመን፣ ፍሬው እንዲመግባቸው እንደ ተደረጀ ይመስላል። ታላቁም ዘር በፋጋቸው ውስጥ ስለ ተረፈ በነርሱ አማካኝነት ዛፉ ተስፋፍቶ በድሮ ከሜክሲኮ ውጭ በሰፊ እንደ ተገኘ ይላሉ።
መደብ:አትክልት መደብ:ፍራፍሬ
ዓሊ እብን አቢ ታሊብ
[[ምስል] jpg | 370 ፒክስል |  አውራ ጣት |                "አሊ ቢን አቢ ጣሊብ" 594-653 ዓ.ም.  በእስልምና ታሪክ ውስጥ የነቢዩ ሙሐመድ (ሶ.ዐ.ወ) የመጀመሪያ ተከታይ ነበሩ።  በ646 (ሱኒ እስልምና) መሰረት የእስልምና አራተኛው "ከሊፋ" ሆነ።  በሺዓ አስተምህሮ መሰረት አሊ የመሐመድ እውነተኛ ወራሽ ነበር።  ነገር ግን በእነሱ እና በሺዓ እስልምና መካከል ያለው ዋና ልዩነት ይህ ነው።  የሁለቱ ኢማሞች አባት ሀሰን እና ኢማም ሁሴን የነቢዩ ሙሐመድን ልጅ ፋጢማ አል-ዛህራን አገባ።
መጋቢት ፫
መጋቢት ፫፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፹፫ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፷፰ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፹፫ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፹፪ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
=ዋቢ ምንጮች=
መደብ:ዕለታት
ለውጡኝ ባይ የሚሻለውን አውቆ
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ያፌት
350px|thumb|ያፌት በ1546 ዓም እንደ ተሳለ ያፌት (ዕብራይስጥ፦ יֶפֶת /ዬፌት/) በብሉይ ኪዳንና በአይሁድ፣ ክርስቲያንና እስላም ሥነ ጽሑፍ ዘንድ በኖኅ መርከብ ላይ ከማየ አይኅ ካመለጡት ከኖኅ ሦስት ወንድ ልጆች መሃል አንዱ ነው። ወንድሞቹ ካምና ሴም ነበሩ፤ ልጆቹም ጋሜር፣ ማጎግ፣ ማዴ፣ ያዋን፣ ቶቤል፣ ሞሳሕና ቲራስ ናቸው።
በመጽሐፈ ኩፋሌ ዘንድ ያፌት በ1212 ዓ.ዓ. ተወለደ፤ በዚህ አቆጣጠር በ1308 ዓ.ዓ. ማየ አይኅ ወይም የጥፋት ውኃ በደረሰበት ዓመት የያፌት ዕድሜ 96 ዓመት ያህል ነበር። ሚስቱም አዳታኔሲስ ተብላ በመርከቡ ላይ ደግሞ አመለጠች። በስምምነት ያፌት የተቀበለው የምድር ርስት ዕጣ በአውሮፓ ከጢና ወንዝ (ዶን ወንዝ)ና ከገዲር (ካዲዝ) መካከል ተገኘ፤ ጠረፉም ከገዲር ወደ ምዕራብ ተቀጠለ። (ስለ ያፌት ሚስት ስም በሌሎች ልማዶች ውስጥ፣ ሚስቶች በኖህ መርከብ ላይ ይዩ።)
350px|thumb|left|ሴም፣ ካምና ያፌት በ1896 ዓም ስዕል
በጸሐፊው ፍላቪዩስ ዮሴፉስ (1ኛው ክፍለ ዘመን ዓም) ዘንድ ልጆቹ የመሠረቱ ብሔሮች በርሱ ዘመን ገላትያ፣ እስኩቴስ፣ ሜዶን፣ ግሪክ፣ ኢቤሪያ፣ ቀጴዶቅያና ጥራክያ ነበሩ። በበርካታ አውሮፓ አገራት ጥንታዊ ልማዶች ደግሞ ከያፌት ልጆች ተወለዱ። በተለይ ማተሚያ ከተፈጠረ በኋላ ከ1500 ዓም ያህል ጀምሮ የአውሮፓ መኖኩሳት ያሳተሙት መዝገቦች ከያፌት ልጆች ተነሥተው ታረኩ።
በጥንታዊ ግሪክ አፈታሪክ ደግሞ «ያፔቶስ» የተባለው ከኡራኖስ ልጆች (ቲታኖች) መካከልና የክሮኖስ ወንድም ሲሆን፣ መታወቂያው ከያፌት ጋር ግንኙነት እንዳለው ታስቧል። ወንድሙም ሌላው ቲታን ክሮኖስ በተረቶቹ ውስጥ ከካም ጋር ተመሳሳይነቶች አሉት።
በአጠቃላይ የያፌት ልጆች በተለይ ሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎችን የተናገሩትን ብሔሮች እንደ መሠረቱ በሰፊ ታስቧል።
መደብ:የኖህ ልጆች
ዲ ሢን
' የ ቻይና  ንጉሥ ነበር።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የቻይና ነገሥታት
ለዘመዴ ያዝናል ሆዴ
= ትርጉሙ = መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቁልፉ እኔ ጋ ነው
የየአማኑኤል ደክተሮች የታካሚዎቻቸውን መዳንና አለመዳን ለማወቅ ፈልገው ጥቁር ሰሌዳ ላይ የበር ምስል ሰርተው እብዶቹ እንዲገቡበት አዘዟቸው ከዛም በኋላ ሌሎቹ በሙሉ ለመግባት ቢታገሉ አንዱ ግን ተቀምጦ ሲስቅ ዶክተሮቹ ተመልክተው የዳነ መስሏቸው ምነው ብለው ቢጠይቁት ቁልፉ ያለው እኔጋ ነው ብሎ እርፍ፡፡
መደብ : የኢትዮጵያ ቀልዶች
ያወቀ ናቀ
ያወቀ ናቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያወቀ ናቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኪልሜስ አትሌቲኮ ክለብ
አ
ጊንጥ
300px|thumb|ጊንጥ ጊንጥ (Scorpiones) በሸረሪት መደብ ውስጥ የአስፈሪ ፍጡር ክፍለመደብ ነው። አንዳንድ ዝርያ ሲነድፍ መርዙ ሰውን ሊገድል ይችላል።
መደብ:እንስሳት
ኪም ጆንግ ኢል
300px|thumb|ክም ጆንግ-ኢል ይፋዊ ስዕል ክም ጆንግ ኢል (1933-2004 ዓም) ከ1990 እስከ 2004 ዓም ድረስ የስሜን ኮርያ መጀመርያ ፕሬዚዳንት / ሊቀ መንበር ነበሩ።
1 ፔፒ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
ባስኬቶ
ባስኬቶ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
ቋንቋ
ባስኬትኛ
ሕዝብ ቁጥር
ብዛት
ታዋቂ ሰዎች
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
1 ሳባ
1 ሳባ በጥንታዊ የኢትዮጵያ ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ ከንጉሥ ሆርካም ቀጥሎና ከንጉሥ ሶፋሪድ አስቀድሞ ለ30 ዓመታት የኩሽ መንግሥት (ኢትዮጵያ) ንጉሥ ነበረ። የነገሠበት ዘመን በየምንጩ የሚለያይ ነው፤ ለምሳሌ በተክለጻድቅ መኩሪያ ዝርዝር ከ2375 እስከ 2345 ዓክልበ. ነበረ። በሌላ ቁጠራ ከ2094 እስከ 2064 ዓክልበ. ነገሠ።
አለቃ ታዬ እንደ ጻፈው በ15ኛ ዓመቱ በግብጽና በሱዳን ላይ ረሃብ ስለ ጸና ከከነዓን ልጆች የሰማሪዎን (ሳምሪ) ተወላጅ ዋቶ እና ነገዱ (ወይጦ) ወደ ኩሽ ገቡ።
መደብ:የኢትዮጵያ ነገሥታት
አርጀንቲኖስ ጁኒየርስ
አርጀንቲኖስ ጁኒየርስ አትሌቲክ ማህበር በአርጀንቲና የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የአርጀንቲና እግር ኳስ ክለቦች
ካትሌጎ ምፌላ
መደብ :የደቡብ አፍሪካ እግር ኳስ ተጫዋቾች
Kate Lehrer
ኬት ሌሬር (የተወለደችው ኬት ቶም ስታፕልስ ፤ ታኅሣሥ 17፣ 1939) አሜሪካዊ ጸሐፊ ፣ ደራሲ እና መጽሐፍ ገምጋሚ ነው። እሷ በብሔራዊ የህዝብ ሬዲዮ ላይ በዲያን ረህም መጽሐፍ ክበብ ውስጥ ተወያፊ ነበረች።
በነካ አፍህ
በነካ አፍህ
(68)አለቃ ገብረሀና ከአንዱ ባለሱቅ ስውየ ጋር ማእድ ተቀምጠው ከተመገቡ በኋላ ስውየው የበላበትን እጁን ሲልስ አይተው ኖሮ «ወንድም በነካ አፍህ» ብለው እጃቸውን መቀሰራቸው ይነገራል።
መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
ለዚህ ሆዴ ጠላኝ ዘመዴ
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
በርታ
ታዋቂ ሰዎች
በርታ የኢትዮጵያ ብሔር ነው።
መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች
ያወቀ ዘለቀ ያላወቀ አለቀ
ያወቀ ዘለቀ ያላወቀ አለቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያወቀ ዘለቀ ያላወቀ አለቀ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ለዝናም ጌታ ውሀ ነሱ
ለዝናም ጌታ ውሀ ነሱ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ኤርምያስ ለገሰ ዋቅጅራ
ኤርምያስ ለገሰ ዋቅጅራ (Ermias Legesse Wakjira) ኢትዮጵያዊ ፖለቲከኛ፤ ጋዜጠኛ እና ጸሐፊ ነው። ነዋሪነቱ በሰሜን አሜሪካ ማሪላንድ ስቴት ውስጥ ሲልቨርስፕሪንግ በሚባል ከተማ ነው። አሁን
ethio 360 በሚባል የሚዲያ ተቋም ውስጥ በፖለቲካ ተንታኝነት እና በፕሮግራም አዘጋጅነት እየሰራ ይገኛል። በነጻነት አታሚ ድርጅት አሳታሚነት የመለስ ‘ትሩፋቶች’ – ባለቤት አልባ ከተማ  እና የመለስ ልቃቂት  የሚባሉ መጽሐፍትን አሳትሟል።
ያወቁ ሲታጠቁ ያላወቁ ተሳቀቁ
ያወቁ ሲታጠቁ ያላወቁ ተሳቀቁ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያወቁ ሲታጠቁ ያላወቁ ተሳቀቁ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
2 መረንሬ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
14ኛው ዳላይ ላማ
300px|thumb|2005 ዓም 14ኛው ዳላይ ላማ ተንዚን ግያጾ ከ1932 ዓም ጀምሮ እስካሁን ድረስ የቲቤት ቡዲስም ዋና መሪ መኖኩሴ ወይም ዳላይ ላማ ሆነዋል። ከ1951 ዓም በስደት በሕንድ ኑረዋል።
መደብ:ቡዲስም መደብ:መሪዎች
ሲ.ኤፍ.አር. ክሉዥ
'''ሲ.ኤፍ.አር. ክሉዥ''' (ሲ.ኤፍ.አር. (CFR) ማለት የሮማንያ ባቡር መንገድ (Căile Ferate Române) ነው) በክሉዥ ናፖካ፣ ሮማንያ የሚገኝ እግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የሮማንያ እግር ኳስ ክለቦች
ፖል ሴዛን
300px|thumb|ፖል ሴዛን በ1853 ዓም ፖል ሴዛን (ፈረንሳይኛ፦ Paul Cézanne 1831-1899 ዓም) የፈረንሳይ ሰዓሊ ነበሩ።
መደብ:ፈረንሳዊ ሠዓሊ
ለዝናም ጌታ ውሀ ነሱት
ለዝናም ጌታ ውሀ ነሱት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ጋሽና ሰቲት
ጋሽና ሰቲት ማለት የ ሁለት ጋሽ ና ሰቲት የሚባሉ ተላልቅ ወንዞች ሰም ነዉ። በ ጋሽ ኣከባቢ ከ 3 ሺ ኣመት ከልደተ ክርስቶስ በፊት ህዝብ የሚኖሩበት ሲሆን ጋሽ ጉሩፕ(Gash Group) የሚባል ጥንታዊ ቅርስ ይገኘበተል ። ጋሽ ና ሰቲት የተለያዩ የ ኣስተዳደር ክልል ቢኖሩም ኤርትራ በኢትዮጲያ ስር በገባችበት ግዜ በሁለቱ ወንዞች ስም ጋሽ-ሰቲት የሚባል ኣዉራጃ ተሰይም ነበር ከ ኤርትራ ነጻነት በኋላ በ 1996 ባርካ ኣዉራጃ ከ ጋሽ-ሰቲት በመጨመር ዘባ ጋሽ ባርካ የሚባል የ ኤርትራ ሰፊዉ የኣስተዳደር ተፈጠረ።
መደብ:ኤርትራ
መጋቢት ፬
መጋቢት ፬፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፹፬ ኛው ዕለት ሲሆን፤ የበጋ ወቅት ፷፱ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ በዘመነ ሉቃስ ፻፹፪ ዕለታት ሲቀሩ በዘመነ ዮሐንስ፣ ዘመነ ማቴዎስ እና ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፹፩ ቀናት ይቀራሉ።
=ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
=ልደት=
ዕለተ ሞት
=ዋቢ ምንጮች=
ቤርሳቤ
thumb|300px|በዘመናዊው ከተማ አቅራቢያ የተገኙት ፍርስራሾች ምሳሌ ቤርሳቤ (ዕብራይስጥ፦ בְּאֵר שֶׁבַע /ብኤር ሳቬዕ/) የደቡብ እስራኤል ከተማ ሲሆን አሁን 200,000 ኗሪዎች አሉበት። በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት አብርሃምና ቤተሠቡ በቤርሳቤ ሲኖሩ ልጁ ይስሐቅ ተወለደ።
መደብ:ከነዓን መደብ:የእስያ ከተሞች መደብ:እስራኤል
መስኮብኛ
ራሽያኛ (русский языk, russkij jazyk, IPA: [ˈruskʲɪj jɪˈzɨk]) በዋነኛነት በሩሲያ ውስጥ የሚነገር የምስራቅ ስላቪክ ቋንቋ ነው። የሩስያውያን የአፍ መፍቻ ቋንቋ ሲሆን የኢንዶ-አውሮፓ ቋንቋ ቤተሰብ ነው. እሱ ከአራቱ ሕያዋን የምስራቅ ስላቪክ ቋንቋዎች አንዱ ነው፣ እና እንዲሁም የትልቁ የባልቶ-ስላቪክ ቋንቋዎች አካል ነው። ከሩሲያ ራሷ በተጨማሪ ሩሲያኛ በቤላሩስ፣ ካዛኪስታን እና ኪርጊስታን ውስጥ ይፋዊ ቋንቋ ሲሆን በመላው ዩክሬን፣ ካውካሰስ፣ መካከለኛው እስያ እና በተወሰነ ደረጃ በባልቲክ ግዛቶች ውስጥ እንደ ልሳን ፍራንካ በሰፊው ጥቅም ላይ ይውላል። የቀድሞዋ የሶቪየት ኅብረት ትክክለኛ ቋንቋ ነበር፣ እና ከሶቪየት-ሶቪየት በኋላ በነበሩት ግዛቶች ሁሉ በተለያዩ ብቃቶች በሕዝብ ሕይወት ውስጥ ጥቅም ላይ መዋሉን ቀጥሏል።
ሩሲያኛ አለው በደቡብ ስላቪክ ብሉይ ቤተ ክርስቲያን የስላቮን ቋንቋ ባዳበረ እና በከፊል በሩሲያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን የምትጠቀምበት የቤተ ክርስቲያን ስላቮን ተጽዕኖ አሳድሯል። ይሁን እንጂ የምስራቅ ስላቪክ ቅርጾች በፍጥነት እያሽቆለቆለ ባለባቸው የተለያዩ ቀበሌኛዎች ውስጥ ብቻ ጥቅም ላይ ውለዋል. በአንዳንድ ሁኔታዎች ሁለቱም የምስራቅ ስላቪክ እና የቤተክርስቲያን የስላቮን ቅርጾች ብዙ የተለያዩ ትርጉሞች አሏቸው።
ያዋቂ ሴት ቤት አለው ውበት
ያዋቂ ሴት ቤት አለው ውበት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያዋቂ ሴት ቤት አለው ውበት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
መስኮብኛ
በሌሎች አገሮች ውስጥ ያለው ደረጃ
በጆርጂያ ውስጥ ሩሲያኛ ምንም አይነት ኦፊሴላዊ ደረጃ የለውም, ነገር ግን በብሔራዊ አናሳዎች ጥበቃ ማዕቀፍ ስምምነት መሰረት እንደ አናሳ ቋንቋ ይታወቃል. በአለም የፋክት መፅሃፍ መሰረት ራሽያኛ የ9% ህዝብ ቋንቋ ነው። ኢትኖሎግ ሩሲያንን የሀገሪቱ ትክክለኛ የስራ ቋንቋ አድርጎ ይጠቅሳል።
ያዋቂ ሴት ቤት አለው ውበት
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
መስኮብኛ
በሌሎች አገሮች ውስጥ ያለው ደረጃ
በኡዝቤኪስታን ውስጥ ሩሲያኛ የብሔረሰቦች ግንኙነት ቋንቋ ነው። በኦፊሴላዊ ሰነዶች ውስጥ ተፈቅዶ አንዳንድ ኦፊሴላዊ ሚናዎች አሉት እና የአገሪቱ ቋንቋ እና የሊቃውንት ቋንቋ ነው።  ከአለም ፋክት ቡክ ባገኘው መረጃ መሰረት ሩሲያኛ በ14.2% ህዝብ ይነገራል።  በቬትናም ውስጥ ሩሲያኛ ከቻይና እና ጃፓን ጋር በአንደኛ ደረጃ ሥርዓተ ትምህርት ውስጥ ተጨምሯል እና የቬትናም ተማሪዎች ከእንግሊዝኛ ጋር እኩል እንዲማሩ "የመጀመሪያ የውጭ ቋንቋዎች" ተብለው ተሰይመዋል።
በካዛክስታን ውስጥ ሩሲያኛ የመንግስት ቋንቋ አይደለም ፣ ግን በካዛክስታን ሕገ መንግሥት አንቀጽ 7 መሠረት አጠቃቀሙ በካዛክስታን በግዛት እና በአከባቢ አስተዳደር ውስጥ ካለው የካዛክኛ ቋንቋ እኩል ደረጃ አለው። እ.ኤ.አ. በ 2009 የተደረገው የህዝብ ቆጠራ 10,309,500 ሰዎች ወይም 84.8% ከ15 እና ከዚያ በላይ የሆናቸው ህዝብ በሩሲያኛ በደንብ ማንበብ እና መጻፍ እንደሚችሉ እና የንግግር ቋንቋን መረዳት እንደሚችሉ ዘግቧል።
በኪርጊስታን ውስጥ ሩሲያኛ በኪርጊስታን ሕገ መንግሥት አንቀጽ 5 ላይ የጋራ ኦፊሴላዊ ቋንቋ ነው። እ.ኤ.አ. በ 2009 የተካሄደው ቆጠራ 482,200 ሰዎች ሩሲያኛ እንደ የአፍ መፍቻ ቋንቋ ይናገራሉ ወይም 8.99% ከህዝቡ ውስጥ ይናገራሉ። በተጨማሪም፣ 1,854,700 የኪርጊስታን ነዋሪዎች ዕድሜያቸው 15 እና ከዚያ በላይ የሆኑ ሩሲያኛን እንደ ሁለተኛ ቋንቋ አቀላጥፈው ይናገራሉ፣ ወይም 49.6% የሚሆነው ህዝብ በእድሜ ክልል ውስጥ ነው።
በታጂኪስታን ውስጥ ሩሲያኛ በታጂኪስታን ሕገ መንግሥት መሠረት የብሔረሰቦች ግንኙነት ቋንቋ ነው እና በይፋዊ ሰነዶች ውስጥ ተፈቅዶለታል። እ.ኤ.አ. በ 2006 ከህዝቡ 28% የሚሆኑት በሩሲያኛ አቀላጥፈው ይናገሩ ነበር ፣ እና 7% የሚሆኑት ከቤተሰብ ፣ ከጓደኞች ወይም በሥራ ቦታ እንደ ዋና ቋንቋ ይጠቀሙበት ነበር። ወርልድ ፋክትቡክ ሩሲያኛ በመንግስት እና በንግድ ስራ በስፋት ጥቅም ላይ እንደሚውል አስታውቋል።
የፊውዳል ክፍፍሎች እና በተቀናቃኝ ፖለቲካዎች መካከል ያሉ ግጭቶች በመካከለኛው ዘመን ሩስ ርእሰ መስተዳድሮች በፊት እና በተለይም በሞንጎሊያውያን አገዛዝ ወቅት ሸቀጦችን እና ሀሳቦችን ለመለዋወጥ እንቅፋት ፈጥረዋል። ይህም የቋንቋ ልዩነትን በማጠናከር ለዘመናት ምንም ዓይነት ደረጃውን የጠበቀ “ብሔራዊ” ቋንቋ እንዳይመሠረት አድርጓል።  ከ 1547 ጀምሮ የሞስኮ ግራንድ ርእሰ መስተዳድር (1263-1547) - ከጊዜ በኋላ የሩሲያ ዛርዶም - እንደ ዋና እና ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ የሚሄደው የሩስ ፖሊሲ ፣ የምስራቅ ስላቪክ ቋንቋን መሠረት ለማድረግ የመጀመሪያ ሙከራዎችን አስፈለገ ።  በሞስኮ ቀበሌኛ. ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በሩሲያ ውስጥ የቋንቋ ፖሊሲ አዝማሚያ በሁለቱም ሩሲያውያን መካከል ያሉ ዲያሌክቲካዊ እንቅፋቶችን የመቀነስ እና የሩሲያን አጠቃቀም በስፋት የማስፋት እና በሩሲያ ድንበሮች ውስጥ ካሉ ሌሎች ቋንቋዎች ጋር በመስማማት በሁለቱም ገደቦች ውስጥ መደበኛ ሆኗል ። ኢምፓየር, እና በኋላ የሶቪየት ኅብረት እና በቅርቡ, የሩሲያ ፌዴሬሽን
አሁን ያለው የሩስያ መደበኛ ቅፅ በአጠቃላይ እንደ ዘመናዊው የሩስያ ስነ-ጽሑፋዊ ቋንቋ (ሶቭሬምኒ ሩሲኪ ሊቴራተርን ያዚክ - "sovremenny russky literaturny yazyk") ነው. በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ በታላቁ ፒተር የግዛት ዘመን በሩሲያ ግዛት በተካሄደው የዘመናዊነት ማሻሻያ እና ከሞስኮ (መካከለኛው ወይም መካከለኛው ሩሲያኛ) ቀበሌኛ ንዑስ ክፍል የዳበረው ​​ባለፈው ክፍለ ዘመን በአንዳንድ የሩስያ የቻንስትሪ ቋንቋዎች ተጽዕኖ ነበር. ይህ የሆነው ሴንት ፒተርስበርግ ምዕራባዊ ተኮር በሆነችው በ"ምዕራባውያን" ዛር ፒተር ታላቁ የተፈጠረች ዋና ከተማ ከ200 ለሚበልጡ ዓመታት የሩስያ ኢምፓየር ዋና ከተማ የነበረች ቢሆንም [ጥቅስ ያስፈልጋል]።
ሚካሂል ሎሞኖሶቭ በ 1755 standardization ላይ ያተኮረ የሩሲያ ሰዋሰው የመጀመሪያውን መጽሐፍ አዘጋጅቷል ። የሩሲያ አካዳሚ የመጀመሪያ ገላጭ የሩሲያ መዝገበ ቃላት በ 1783 ታየ ። በ 18 ኛው እና በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ፣ የሩሲያ ሥነ-ጽሑፍ “ወርቃማው ዘመን” ተብሎ የሚጠራው ጊዜ ፣ ​​ሰዋሰው ፣ የቃላት አጠራር እና የሩስያ ቋንቋ አጠራር ደረጃውን በጠበቀ ጽሑፋዊ መልክ ብቅ አለ።[ጥቅስ ያስፈልጋል]
ጥር ፲
ጥር ፲ ቀን፣ በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፻፴ ኛው ዕለት ሲሆን ፲፭ ኛው የበጋ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በዘመነ ዮሐንስ ፪፻፴፮ ዕለታት ሲቀሩ፤ በዘመነ ማቴዎስ፤ ማርቆስ እና ሉቃስ ደግሞ ፪፻፴፭ ዕለታት ይቀራሉ።
መንዝ
መንዝ የሚለው ስያሜ የመጣው ከግዕዝ ቃል ሲሆን ትርጉሙና አመጣጡም መንዛት መርጨት ከሚለው ቃል የመጣ ሲኾን ሊቀ መልዐክቱ ቅዱስ ዑራኤል የጌታችንን ደም የረጨባት የምድር ማእከል ናት ፡፡
ጥር ፲
የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ተከታዮች በዚህ፣ የትልቁ የጥምቀት በዓል ሥነ ሥርዓት መጀመሪያ ዕለት የአጥቢያቸውን ታቦተ ሕግ በማጀብ ወደከተራው ተጉዘው እዚያው ያድራሉ።
ለዝንብ ከትላንት ወዲያም ድሮ ነው
= ትርጉሙ =
መንዝ
መንዝ ማለትም ደሙን የረጨበት ስለሆነ ነዝሃ መንዝ ተባለ ፡፡
ጥር ፲
=ታሪካዊ ማስታወሻዎች=
ለዝንብ ከትላንት ወዲያም ድሮ ነው
መደብ:ተረትና ምሳሌ
መንዝ
ቅዱሱ ጽዋም እዚችው ምድር ሲገኝ ብዙ ምስጢራት ስላላት ከዚህ በላይ መናገር አልችለም ፡፡በጣምም ቅዱስ ስፍራ ነው ፡፡
ጥር ፲
=ልደት=
=ዕለተ ሞት=
መንዝ
መንዝ በሰሜናዊ ሸዋ የሚገኝ ክፍል ሲሆን በውስጡ ላሎ ምድርን በስተደቡብ፣ ጌራ ምድርን በስተሰሜንና ማማ ምድርን በመካከል ይዞ ይገኛል ።  የመንዝ ድንበር በ3 ወንዞችና በአንድ  ተራራ እንዲህ ይካለላል፦  ሞፋር ወንዝ (ደቡብ)፣ አዳባይ ወንዝና ወንጭት ወንዝ (ምዕራብ)፣  ቀጨኔ ወንዝ (በሰሜን) እንዲሁም በስተምስራቅ ከቆላው ኤፍራታ፣ ግድምና ቀወት የሚለየው የተራራ ሰንሰለት ናቸው  ።
ጥር ፲
ዋቢ ምንጮች
(እንግሊዝኛ) http://en.wikipedia.org/wiki/January_18
መንዝ
ታሪክና ባህል
መንዝ ለመጀመሪያ ጊዜ በታሪክ ተጠቅሶ የሚገኘው በቀዳማዊ አጼ አምደ ጽዮን ዜና መዋዕል ሲሆን በጊዜው መንዝሔል ይባል ነበር ። ቀጥሎም በአጼ በእደ ማርያም ዜና መዋዕል ተጠቅሶ ይገኛል ።
መንዝ በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ቁልፍ ቦታ የያዘው በ17ኛው ክፍለ ዘመን መጠናቀቂያ፣ በነጋሲ ክርስቶስ ነበር። የመንዝ ተወላጁ ነጋሲ የአጋንጫ ኪዳነ ምህረትን ቤተክርስቲያን በመመሰረት ሲታወቅ የፍሩክታንም ደብር በማስፋፋት ይጠቀሳል።  ነጋሲ ታላቁ እያሱን ለመጠየቅ በሄደበት በትክትክ በሽታ ሲያርፍ ልጁ ሰባስቲያኖስ ሸዋን ከመንዝ ሆኖ ያስተዳድር ነበር። ኋላ ላይ የተነሱት ንጉስ አብይ፣ ምንም እንኳ እናታቸው ከላሎ ምድር የመጣች ብትሆንም መስተዳድራቸውን ከመንዝ ወደ ሐር አምባ በማዛወራቸው  የመንዝ ማዕከላዊነት ደበዘዘ።  የሆኖ ሆኖ መንዝ ለሚቀጥሉት ዘመናት ታዋቂ መሪወችን በማፍራትና በማስተናገድ ትታወቃለች። ለምሳሌ የነጋሲ ዘር የሆነው መርድ አዝማች አስፋ ወሰን  በ18ኛው ክ.ዘመን መጨረሻ ጠላቶቹ ሲያሳድዱት በፍሩክታ ኪዳነ ምህረት  እንደተጠለለ ይነገራል።  የንጉሥ ሣህለ ሥላሴ እናት ወይዘሮ ዘነበወርቅ፣ የነጋሲ ዘር ሲሆኑ   ዋና ከተማቸውን በሰላ ድንጋይ፣ ላሎ ምድር መሥርተው ይኖሩ ነበር። እንዲሁም አቶ በዛብህ  ("አባ ደቅር") የመንዝ ባላባት ሲሆኑ በዓፄ ቴዎድሮስ የአበጋዝ ሹም የነበሩና  የአጠቃላይ ሸዋ አስተዳዳሪና ኋላ ላይ ከወደፊቱ ዳግማዊ ዓፄ ምኒልክ ሠራዊት ጋር  በአምባ ዳየር ጦርነት አድርገው የተሸነፉ ናቸው።  ቆይቶም ዓፄ ምንሊክ በአምባ አፍቃራ፣ መንዝ፣  ቤተ መንግሥትና የጦር መሣሪያ ግምጃ ቤት ገንብተዋል።  በኋላ በጣሊያን ወረራ ወቅት ለነበረው ትግል መንዝ ማዕከላዊ ሚናን ተጫውቷል።
ጥር ፲
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
መንዝ
ባህላዊ መልክዓ ምድር
በመንዝ የሚገኙ ቤቶች በባህር ዛፍ እና ጥድ የሚታጀቡ ሲሆን አቀማመጣቸውም ተሰባጥረው ነው። በሞላሌ የሚገኘው የቅዳሜ ገበያ እስከ 2000 ሰወችን ያስተናግዳል።
ከከፍታው አንጻር፣ ብዙው የመንዝ አካባቢ ብርዳማ ስለሆነ ልብስ የሚሰራው ከሪዝ (wool) ነው። ይህም ልብስ ባና ይባላል።  እንጀራም ብዙ ጊዜ ከገብስ የሚጋገር ሲሆን የመንዝ ሰወች ውርጩንና ንፋሱን ለመከላከል ቤቶቻቸውን ከእንጨትና ጭቃ ይልቅ ከድንጋይ መሰራት ያዘወትራሉ። ከዚህ እና መሰል ባህላዊ ቅርሶች አንጻር በአካባቢው ሕዝብ ዘንድ መንዝ «የአማራ ምንጭ» በመባል ይታወቃል።
ክርስትና
በኢትዮጵያ ውስጥ ከፍተኛ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ቤተ ክርስቲያንና ደብር ስብጥር የሚገኘው በመንዝ ነው። ቅዱስ ዮሐንስ ምስራቃዊ ( የመንዝ ሃዋርያ)  ለአካባቢው ህዝብ ክርስትናን እንደሰበከ ትውፊት አለ። እንደ ታሪክ ተመራማሪወች አባባል ይህ ሰው በአጼ አምደ ጽዮን ዘመን የነበረው ዮሐንስ ዘቀላት ሲሆን በአቡነ ያቆብና የደብረ ሊባኖሱ እጨጌ ፍሊጶስ ታዞ በ1322 ዓ.ም. ይተጋ የነበረ ሓዋርያ ነው።
ጓሳ ሜዳ
left|250px|thumb |[[ቀይ ተኩላ፣ ጓሳ፣ መንዝ]]የጓሳ ሜዳ በመንዝ የሚገኝ፣ወደ 110 ኪሎ ሜተር ስኩየር የሚጠጋ ስፋት ያለው፣ ከኢትዮጵያም ሆነ አፍሪካ ትልቁ የአፍሮ አልፓይን ስርዓተ ህይወት ቅሪት ነው። በዚህ ሜዳ 26 ምንጮች ሲኖሩ ቦታው ሳይታረስ ለ400 አመታት የተለያዩ ብርቅ እንስሳት (ምሳሌ፡- ጭላዳ ዝንጀሮ (200 የሚጠጉ) ፣ ቀይ ቀበሮ (ከ20 እስከ 50 ብቻ የሚደርሱ) ፣ አጋዘን፣ ወዘተ...) መኖሪያ በመሆን አገልግሏል። የአካባቢው ሕዝብ የዚህን ጉዳይ መሰረት ሲያስረዱ፣ ከላይ የተጠቀሰው ጻዲቁ ዮሐንስ ምስራቃዊ በዚህ አካባቢ ሲኖር ሳለ አንዲት ሴት በውሸት አስረግዞኛል ብላ ከሰሰችው። የአካባቢውም ሕዝብ ይህን ክስ ከጻዲቁ ፊት እንድትደግም አደረጓት እርሷ ግን ክሱን መድገም ብቻ አይደለም "ከዋሸሁ ድንጋይ ያድርገኝ" ብላም ጨመረች። በዚህ መሰረት ንግግሯን ሳታቋርጥ ወደ ድንጋይ ተቀየረች። ጻዲቁም በማዘን ሜዳው ምንም እህል እንዳያበቅል ተራገመ። በዚህ መሰረት በጥሩ ጤፍ ምርቱ ይታወቅ የነበረው ጓሳ የተለያዩ አውሬዎች መኖሪያ ኾነ።
ማጣቀሻ
መደብ:ሸዋ
ተኖረና ተሞተ
መደብ: የኢትዮጵያ ቀልዶች
2 ቴቲ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
አኻያ
300px|thumb|ነጭ አኻያ አኻያ (Salix) ወይም የወንዝ ዳር ዛፍ የዛፍ አይነት ወገን ነው።
የአኻያ ቅጠልና ልጥ ከጥንት ጀምሮ ለሕመም፣ ለትኩሳት መድሃኒታዊ እንደ ሆነ ታውቋል። በዘመናዊ ሕክምና በኩል፣ በውስጡ ያለው ጠቃሚ ውሁድ («ሳሊሲሊክ አሲድ» ወይም አኻያዊ ኮምጣጣ) ሲመረመር የአስፒሪን መነሻ ሆነ።
በአንዱ ጥናት እንደ ተዘገበ፣ የአኻያና የሰንሰል ቅጠል ጭማቂ ለሰዎችም ሆነ ለእንስሶች ውሻ በሽታን ለማከም ይሰጣል።
መደብ:ትኩሳት መደብ:የመድኃኒት እጽዋት
ጀት ሊ
ጀት ሊ (1955 አም ተወለደ) ዝነኛ ቻይናዊ የኩንግ-ፉ ፊልም ተዋናይ ነው። አሁን በሲንጋፖር ይኖራልና ኡእሲንጋፖር ዜጋ ሆኗል።
መደብ:ተዋናዮች መደብ:የቻይና ሰዎች
ለይቶ እንደፈፋ አንጓሎ እንዳረፋ
ለይቶ እንደፈፋ አንጓሎ እንዳረፋ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ:ተረትና ምሳሌ
ቦይንግ 787 ድሪምላይነር
thumb|right|የኢትዮጵያ የመጀመሪያው ቦይንግ 787 ድሪምላይነር ቦይንግ 787 ድሪምላይነር በቦይንግ የተሠራ የረዥም ርቀት፣ ጥንድ ሞተር አውሮፕላን ነው። የአውሮፕላኑ አብዛኛው ክፍሎች ከካርቦን ኮምፖሲት ማቴሪያል በመሠራታቸው፣ አውሮፕላኑ ከቀደምት አውሮፕላኖች የቀለለ ነው። የነዳጅ ፍጆታው ከሌሎች አውሮፕላኖች በ20 ከመቶ የተሻለ ሲሆን ፍጥነቱ ከድምፅ ፍጥነት በ11 ከመቶ ያንሳል። ጃፓን ከዓለም የመጀመሪያው የድሪምላይነር አብራሪ ናት። ኢትዮጵያ ከዓለም ሁለተኛ፣ ከአፍሪካ ደግሞ ብቸኛዋ አብራሪ ናት። የኢትዮጵያ አየር መንገድ በጠቅላላ አሥር ድሪምላይነሮችን በ1.5 ቢሊዮን ዶላር ገዝቷል። ከተገዙት አሥር አየር-ዠበቦች የመጀመሪያውና በሰሌዳ ቁጥር ET-AOQ የተመዘገበው አየር-ዠበብ ነሐሴ ፲፩ ቀን ፳፻፬ ዓ/ም ከዋሽንግተን ዲሲ ተነስቶ አዲስ አበባ፣ ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ደማቅ አቅባበል ተደርጎለታል።
ማመዛገቢያ
መደብ:በረራ
ያዋቂ አጥፊ የእስራኤል ጣፊ
ያዋቂ አጥፊ የእስራኤል ጣፊ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ያዋቂ አጥፊ የእስራኤል ጣፊ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሬገንስቡርግ
ሬገንስቡርግ (ጀርመንኛ፦ Regensburg)
መደብ:የጀርመን ከተሞች
Wanda Sykes
ዋንዳ ሳይክስ (እ.ኤ.አ. ማርች 7፣ 1964 ተወለደ) አሜሪካዊ ጸሐፊ ፣ ኮሜዲኔ እና ተዋናይ ነው። የተወለደችው በፖርትስማውዝ፣ ቨርጂኒያ እና በዋሽንግተን ዲሲ ነው ያደገችው በHBO አውታረመረብ ላይ በሲትኮም Curb Your Enthusiasm ላይ ተጫውታለች። እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 2009 የምሽት ንግግር ትርኢት ዋንዳ ሳይክስ ሾው ታየ።
የግል ሕይወት
ሳይክስ ሌዝቢያን ነው። በ2006 ከባለቤቷ አሌክስ ጋር አገባች
ሳዮ
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
2 ፔፒ
thumb|300px| የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፈርዖን ነበረ።
መደብ:ፈርዖን
1 ቴቲ
thumb|300px| «ሖር-አሐ» የሚታንበው ሰረኽ
ቴቲ በቶሪኖ ፈርዖኖች ዝርዝርና በአቢዶስ ፈርዖኖች ዝርዝር ዘንድ የግብጽ የቀድሞ ዘመነ መንግሥት ፪ኛው ፈርዖን ነበረ። በነዚህ ዝርዝሮች ዘንድ የ«ሜኒ» (ሜኒስ) ተከታይ ይባላል። በማኔጦን ዝርዝር ዘንድ ደግሞ በግሪክኛ የሜኒስ ልጅና ተከታይ ስም «አጦጢስ» ተብሎ ይጻፋል። ይህ ሜኒስ የመላው ግብጽ መንግሥት መጀመርያ ንጉሥ ሲሆን መታወቂያው በሥነ ቅርስ በሰረኽ ስም ሃይሮግሊፉ «ናርመር» ከሚታነበው ጋር አንድላይ እንደ ሆነ ሁሉ፣ እንዲሁም የናርመር ተከታይ ስም ሃይሮግሊፍ አጠራር በግምት «ሖር-አሐ» ወይም «አሐ» ታንቧል።  ከሔሩ (ወይም ሆሩስ፣ ሖር) ወገን መሆኑ በጭላት ምልክት ይታያል።
thumb|left|250px|የ«አሐ» ትርዒት በዝሆን ጥርስ ተቀርጾ
ማኔጦን እንደሚለን ይህ «አጦጢስ» ቤተ መንግሥት በሜምፊስ ሠራ፤ ከ«አሐ»ም ዘመን የሆነ መስተባ በዚያ ይታወቃል። ከዚህ በላይ አጦጢስ ጽሕፈት አስለማና የሥነ አካል መጽሐፍ እንደ ጻፈ ማኔጦን ይለናል። በሖር-አሐም ቅርሶች ላይ የድምጽ ምልክቶች (እንደ ፊደል) ጥቅም ተስፋፍቶ ነበር።  በተጨማሪ የጥንታዊ ዘመን ጣኦት ጦጥ (ግብጽኛ፦ ጀሑቲ) የጽሕፈት፣ የሕክምናና የእውቀት አባት ስለ ተባለ፣ አምልኮቱ ምናልባት ከዚህ ንጉሥ አጦጢስ ትዝታ እንደ ደረሰ የሚል አስተሳሰብ ይኖራል ። «ጣኦት» የሚለው ግዕዝ ቃል (ሐሣዊ አምላክ ወይም ምስል) እራሱ ከዚህ «ጦት»  ስም እንደ ደረሠ ይቻላል።
280px|thumbnail|«ሖር-አሐ ደቂቀ ሴት አሸንፏል።»
የፓሌርሞ ድንጊያ በተባለው ዜና መዋዕል ላይ የመጀመርያው ሁለት ፈርዖኖች ዘመናት በከፊል ሊታዩ ይችላሉ። ስሞቻቸው ግን ጠፍተዋል። በመጀመርያው ፈርዖን መጨረሻ ዓመት «፮ ወሮችና ፯ ቀኖች» ሲል ይህ በግብጻውያን አቆጣጠር ናርመር የተገደለበት ቀን ይሆናል። በሚከተለው ሳጥን «፬ ወሮችና ፲፫ ቀኖች» ሲል ይህ ተከታዩ ቴቲ ዘውድ የተጫነበት ቀን ይሆናል። ቀዳሚው ካረፈ አሥር ወሮች በኋለ ዘውዱ ተጫነው ማለት ነው።
በግብጽ አፈ ታሪክ «የሔሩና የሴት ክርክሮች» በሚባል ትውፊት ዘንድ፣ ከኦሲሪስ ዕረፍት በኋላ ወንድሙ ሴትና ልጁ ሔሩ የኦሲሪስን መንግሥት ለመውረስ ለሁለቱ ይግባኝ ስለ ነበራቸው፣ በአማልክት ጉባኤ ፊት ቀረቡ። «የአማልክት እናት» ኔት እና ጦት በተለይ በዚህ ጉባኤ ዋናዎቹ ናቸው። ከ፹ ዓመታት በኋላ መላውን ግብጽ ለሔሩ በብያኔያቸው ሰጡት።
ከፓሌርሞ ድንጊያ ምስክር ጋር ሲነጻጽር፣ ይህ አፈ ታሪክ ማለት የግብጽ ሁለተኛ ፈርዖን ቴቲ የሔሩ ወገን ወኪል ሆኖ በሴት ወገን ዕጩ ላይ ከ፲ ወሮች በኋላ በጉባኤ በእናቱ ኔትሆተፕ እርዳታ ለዙፋኑ እንደ ተመረጠ ሊሆን ይችላል። በአፈ ታሪክ ፲ ወሮቹ ግን ፹ ዓመታት ሆኑ።  በፓሌርሞ ዜና መዋዕል ከዚህ ቦታ በስተቀር ከሁለት ዘመናት መካከል የብዙ ወሮች ልዩነት አይመለከትም።
'''
መደብ:የቀድሞ ዘመን ፈርዖኖች