cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ሲድኒ
thumb|right|275px|ሲድኒ ሲድኒ አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው። ይህ ከተማ ከሀገሪቱ ከተሞች ትልቁ እና ብዙ የሕዝብ ቁጥር ያለው ነው።
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ራግው
thumb|200px|ራግው (በሠዓሊው [[ጊዮም ሩዊይ አስተያየት፣ 1545 ዓ.ም.)]]
ራግው (ዕብራይስጥ፦ רְעוּ /ርዑ/፤ ግሪክ፦ /ራጋው/) በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት የፋሌቅ ልጅና የሴሮሕ አባት ሲሆን የአብርሃም ቅድማያት ነበረ።
መጽሐፍ ቅዱስ
በኦሪት ዘፍጥረት 11፡20 ዘንድ፣ የራግው እድሜ 132 ሲሆን ሴሮሕ ተወለዱ፤ ራግውም ከዚያ 207 ዓመታት ኑሮ በጠቅላላ 339 ዓመታት ኖረ ማለት ነው። እነዚህ ቁጥሮች ከግሪኩ ትርጉም (70ው ሊቃውንት) እና ከሳምራዊው ትርጉም ጋራ ይስማማሉ። በመደበኛው ዕብራይስጥ ትርጉም ግን፣ ራግው ሴሮሕን የወለደው ዕድሜው 32 ዓመት ነበር፤ ስለዚህ በጠቅላላ 239 ዓመታት መኖሩ ነው።
በመጽሐፈ ኩፋሌ ዘንድ፣ የራግው እናት ስም ሎምና (የሰናዖር ልጅ) ነበር፤ በ1580 ዓመተ ዓለም (ከዓለም ፍጥረት በኋላ) ተወለደ። ይህም የባቢሎን ግንብ የተጀመረበት ወቅት ነበር፤ በኩፋሌ አቆጣጠር ከማየ አይኅ 272 ዓመታት በኋላ ነው። የባቢሎን ግንብ የወደቅበት ዓመት ዕድሜው 59 ዓመታት ሲሆን ነው። በ1681 ዓመተ አለም ሚስቱን ኡራን (የኡር ከሰድ ልጅ) አገባት። በ1687 ዓ.ዓ. ሴሮሕ ተወለዱ፣ እንግዲህ የራግው እድሜ ያንጊዜ 107 ዓመታት ነበር። በዚያም አመት የከለዳውያን ዑር ተሠራና ከኖኅ የተወለዱት አሕዛብ መጀመርያ ጦርነት ሠሩ። የሞተበት ዓመት አይሠጠም።
ሌሎች ምንጮች
በአረብኛው ኪታብ አል-ማጋል (ከቄሌምንጦስ ሥነ ጽሑፍ መካከል) ዘንድ፣ ራግው ሴሮሕን ሲወልድ ዕድሜው 32 ነበር፤ የራግውም ዕድሜ 163 ሲሆን ናምሩድ ነገሠ። ከዕብራይስጡም ዘፍጥረት በመስማማት፣ እስከ 239 ዓመታት እድሜው ድረስ ኖረ፤ በሠራውም ከተማ በ«ዖዓናን» ተቀበረ። ከዚህ በኋላ በዝርዝሩ ስሙ «ያርዑ» ተብሎ ሚስቱ «ታናዓብ» (የዖቤድ (ኤቦር) ልጅ ትባላለች። ናኮርም የራግውን ሴት ልጅ «አአክሪስ» ያግባታል።
በአራማያው የመዝገቦች ዋሻ ዘንድ፤ ራግው በ32 ዓመት ሴሮሕን ወልዶ፣ እድሜው 130 ሲሆን ናምሩድ ነገሠ። እንደገና በመሞቱ እድሜው 239 ዓመታት ይሠጣል። በሌላ አንቀጽ እንደሚለን፣ የራግው ዕድሜ 50 ሲሆን ናምሩድ ኒሲቢስ፣ ኤደሣንና ካራንን ከተሞች ሠራ።
በግዕዝ የአዳምና ሕይዋን ትግል ከሠይጣን ጋራ ዘንድ፣ ራግው በሙሉ 232 ዓመታት እንደ ኖረ ሲል በሌላ ቦታ ግን ለ289 ዓመታት ኖረ ይላል። ዕድሜው 130 ዓመታት ሲሆን ናምሩድ ነገሠ፤ 140 ዓመታትም ሲሆን «ያኑፍ» (ወይም ምጽራይም) በግብጽ ነገሠ።
መደብ:የብሉይ ኪዳን ሰዎች
ራንጊቶቶ ደሴት
በአውክላንድ በእሳተ ገሞራ ፍንዳታ ሳቢያ ከተፈጠሩት በርካታ ደሴቶች መካከል አንዷ የሆነችው የራንጊቶቶ ደሴት.
መደብ:ኒው ዚላንድ
የካልኩለስ መሰረታዊ እርግጥ
500px|thumb|right| በቀይ የተቀባው ክፍል [[ስፋት በ h times ƒ(x) ሊገመት ይችላል። ወይንም ደግሞ, የስፋት አስረካቢው A(x) ቢታዎቅ ኖሮ፣ እንዲህ ሊሰላ ይችላል A(x + h) − A(x). እኒህ ሁለቱ ብዘቶች ከሞላ ጎደል እኩል ናቸው፣ በተለይ h በጣም ትንሽ ከሆነ]] የካልኩለስ መሰረታዊ እርግጥ በሁለቱ ታላላቅ የካልኩለስ ክፍሎች፣ ማለትም በውድድር እና ጥርቅም (ጥረዛ) መካከል ያለውን ዝምድና የሚወስን የሒሳብ መሰረታዊ እርግጥ ነው።
የመጀመሪያው ክፍል፣ በአንድ አስረካቢ ላይ የሚካሄድ ውስን ያልሆነ መጠራቀምን በ ውድድር ሊመለስ እንደሚችል ያሳያል።
ሁለተኛው ክፍል የአንድን አስረካቢ ውስን ጥርቅም፣ በመደመር ሳይሆን፣ ኢውድድሩን በማስላት ለማግኘት ያስችላል።
የካልኩለስ መሰረታዊ እርግጥን መጀመሪያ ያገኘው የስኮትላንድ ተወላጁ ጄምስ ግሪጎሪ ሲሆን፣ በኋላም ኢሳቅ ባሮው፣ ተማሪው ኢሳቅ ኒውተን እና ጎትፍሪድ ሌብኒዝ እርጉጡን በማስፋፋትና በማብራራት ስማቸው ይጠራል።
የመጀመሪያው ክፍል
ይህ ክፍል ብዙ ጊዜ የመጀመሪያው የካልኩለስ መሰረታዊ እርግጥ ተብሎ ይታወቃል.
ሁለተኛው ክፍል
ይሄ ክፍል ሁለተኛው የካልኩለስ መሰረታዊ እርግጥ ተብሎ ሲታዎቅ በአንዳንዶች ዘንድ የኒውተን-ሌብኒዝ እርግጥ ተብሎ ይታዎቃል።
እርግጡ ምን ማለት ነው?
የካልኩለስ መሰረታዊ እርግጥ በቀላሉ ሲቀመጥ እንዲህ ይላል፡  በአንድ ብዜት ውስጥ የሚታዩ ኢምንት ለውጦች ሲደመሩ ውጤታቸው በዚያ ብዜት ውስጥ ከሚታየው አጠቃላይ ለውጥ ጋር እኩል ነው። ለምሳሌ፡ አንድ እኑስ በቀጥታ መስመር ቢጓዝና ከጊዜ አንጻር ያለው አቀማመጥ x,  በአስረካቢ  x(t)  ቢገኝ፣  t ጊዜ ቢሆን፣  የዚህ አስረካቢ ከጊዜ አንጻር ያለው ውድድር  የአቀማመጡ ኢምንት ለውጥ  dx,  ለኢምንት ጊዜ  dt  ሲካፈል ነው ማለት ነው።  ይሄ እንግዲህ በሥነ እንቅስቃሴ ፍጥነት የሚባለው ነው
ስለሆነም
እንግዲህ በካልኩለስ እርግጥ መሰረት ማንኛውም የአቀማመጥ ለውጥ  x (or Δx)   ኢምንት ለውጦቹን dx በመደመር ይገኛል ማለት ነው። ኢምንቶችን ለመደመር አዕላፍ ጊዜ መደመር ስለሚያስፈልግ፣ ይህ ተግባር ጥረዛ ይሰኛል ማለት ነው። በጥረዛው ወቅት፣ የአቀማመጥ ውድድር በኢምንት ጊዜ ተባዝቶ እንደሚደመር ልብ ማለት አስፈላጊ ነው።
ስለሆነም፣ ጥረዛው ከውድድሩ ተነስቶ የመጀመሪያውን አስረካቢ ያስገኛል ማለት ነው። በዚህ ተገላቢጦሽ፣ ከጥረዛ ውጤት ተነስተን በማወዳደር የመጀመሪያውን አስረካቢ ማግኘት እንቻላለን።
ተጨማሪ ንባብ
መደብ:ካልኩለስ መደብ:የትንታኔ እርግጦች
ስሪራቻ
300px|thumb ስሪራቻ ከታይላንድ የመጣ፣ እንደ አዋዜ የመሰለ፣ የተቀመመ ወጥ አይነት ነው። የሚሠራው ከሚጥሚጣ፣ ሆምጣጤ፣ ነጭ ሽንኩርት፣ ስኳርና ጨው ሲሆን ለጤንነት መልካም ነው። ይኸው ጻዕም አሁን በተለይ በአሜሪካ አገር ዘመናዊነት አለው።
መደብ:አበሳሰል መደብ:ታይላንድ
ተረፈ ራስወርቅ
ኢንጂነር ተረፈ ራስወርቅ በቅጥልቅል የዓማርኛ ፊደል የሚሠራ የመጀመሪያውን ቴሌክስ መሣሪያ የፈጠሩ ኢትዮጵያዊ ሊቅ ናቸው።
መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች
ሰኔ ፴
ሰኔ ፴ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፷፮ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፷፭ ቀናት ይቀራሉ።
አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
፲፰፻፴፰ ዓ/ም አንድ የሜክሲኮ ሠራዊት ምሽግ ከተማረከ በኋላ የአሜሪካ ሕብረት መንግሥት የካሊፎርኒያን ግዛት አጠቃሎ መያዙን አወጀ።
፲፰፻፶፯ ዓ/ም ፕሬዚደንት አብራሃም ሊንከንን ከገደላቸው ጆን ዊልክስ ቡዝ ጋር በግድያው ለመተባበራቸው በሕግ የተፈረደባቸው አራት ሰዎች ዋሺንግተን ዲ.ሲ ላይ በስቅላት ተቀጡ።
፲፰፻፺ ዓ/ም የአሜሪካ ሕብረት መንግሥት የሃዋይን ደሴቶች ከግዛቱ ጋር ደረበ።
፲፱፻፺፯ ዓ/ም በለንደን የሕዝብ መጓጓዣ ድር ላይ በተፈጸመው የሽብርተኞች ፍንዳታ በሦስት ውስጠ-ምድር ባቡር ጣቢያዎችና በአንድ ወጥቶ-እብስ ላይ አምሳ ስድስት ሰዎች ሲሞቱ፣ ከሰባት መቶ በላይ ሌሎች ደግሞ ጉዳት ደርሶባቸዋል።
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ጌቱሊያ
300px|thumb|ጌቱሊያ በሮማውያን ዘመን ከ[[ማውሬታኒያ ደቡብ]] ጌቱሊያ በስሜን አፍሪካ የተገኘ ጥንታዊ አገር ነበር። ከሮማውያን መምጣት በፊት ከሜድትራኒያን ባሕር ወደ ደቡብ እስከ ሳህራ በረሃ ድረስ በዛሬው አልጄሪያ ያለውን አገር ይሸፍን ነበር። የሮሜ መንግሥት ኑሚዲያንና ማውሬታኒያንን ከያዘ በኋላ፣ ፕሊኒ እንደሚለው ጌቱሊያ ከአትላስ ተራሮች ወደ ደቡብ እስከ ኒጄር ወንዝና እስከ አይቲዮፒያ ጠረፍ ድረስ ያለውን አገር ሁሉ ጠቀለለ።  የጌቱላውያን ተወላጆች ዛሬ የቤርቤር ብሔሮች ናቸው።
መደብ:ታሪካዊ አገሮች መደብ:የአፍሪካ ታሪክ መደብ:አልጄሪያ
የለመነ መነመነ
የለመነ መነመነ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመነ መነመነ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተላም የዋለ በሬ ከጋለሞታ የዋለ ገበሬ
ተላም የዋለ በሬ ከጋለሞታ የዋለ ገበሬ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ዋሻ ገብርኤል
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
ተላም የዋለ በሬ ከጋለሞታ የዋለ ገበሬ
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
መጋቢት ፳፩
መጋቢት ፳፩ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፪፻፩ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፻፷፬ ቀናት፣ በዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፻፷፫ ቀናት ይቀራሉ።
ቂል አይሙት እንዲያጫውት
ቂል አይሙት እንዲያጫውት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ዋሻ ገብርኤል
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ቂል አይሙት እንዲያጫውት
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
መጋቢት ፳፩
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
የነብርን ጭራ አይዙም ከያዙም አይለቁም
የነብርን ጭራ አይዙም ከያዙም አይለቁም የአማርኛ ምሳሌ ነው። የነብርን ጭራ አይዙም ከያዙም አይለቁም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ዳማ ከሴ
ዳማ ከሴ (Ocimum sauve Willd(Labiatae) ) በኢትዮጵያ የሚበቅል ዕፅ ሲሆን እንደ ከሴ (ስ. ጥሩ ሽታ ያለው የቁጥቋጦ አይነት። ዕቃ ማጠኛ ወይም ኮሰረት Lippia adoensis (Verbenaceae) ያለ ለመድኅኒትነት የሚጠቀሙበት ነው።
ይሄ ዕጽ በሺ ስድስት መቶ እስከ ሁለት ሺ ሁለት መቶ ሜትር ከፍታ ባሉ ሥፍራዎች የሚበቅል ሲሆን አብዛኛውን ጊዜ ለመድኅኒትነት ጥቅም የሚውለው ቅጠሉን በመጭመቅና በማሽተት፣ ወይም ቅጠሉን በውሐ አፍልቶ በመታጠን ወይም በመጠጣት ነው።
የዳማ ከሴ ተጨማሪ ጥቅሞች
ለጉንፋን፣ ለራስ ምታትና ለውሻ ልክፍት (በተለምዶ - ያድን አያድን አይታወቅም) ይጠቀማል።
የቅጠሉ ጭማቂ በውሃ ወይም በቡና ለትኩሳት («ምች») ይሰጣል።
የቅጠሉ ወይም የልጡ ለጥፍ በቁስል ይለጠፋል።
ዋቢ ምንጮች
MEDICINAL PLANTS"፣ August 2003
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:የመድኃኒት እጽዋት መደብ:ትኩሳት
ነገር ወዴት ትሄዳለህ ጎንደር መጨረሻህ ታገር
ነገር ወዴት ትሄዳለህ ጎንደር መጨረሻህ ታገር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ሪጋ አስረካቢ
ሪጋ አስረካቢ የአስረካቢ ዓይነት ሲሆን፣ ከሌሎች አይነት አስረካቢዎች የሚለየው የማይቆራረጥ ወይንም የማይዘል በመሆኑ ነው። ማለትም፣ ግቤቱ በትንሹ ሲለወጥ፣ውጤቱም እንዲሁ በትንሹ ይለወጣል እንጂ አይዘለምም፣ ወይንም በብዙ አይለወጥም።
ሪጋነት፣ ከጥግ አንጻር
መደብ:አስረካቢ መደብ:ካልኩለስ
በረዶ
መደብ:ውሃ
ጥይትና ማጣትን ተኝቶ ማሳለፍ ነው
ጥይትና ማጣትን ተኝቶ ማሳለፍ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጥይትና ማጣትን ተኝቶ ማሳለፍ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
አልበሪ
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
አርሲ ነገሌ
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ41,743 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። የከተማው አቀማመጥ በ7.35°N, 38.7°W ላይ ነው።
ተሌባ ሌባ ቢሰርቀው ምን ይደንቀው
ተሌባ ሌባ ቢሰርቀው ምን ይደንቀው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ቂልን ለብቻው ስደበው ራሱን ባደባባይ እንዲሰደብ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሰባስቲያን አብሪዉ
ዋሽንግተን ሰባስቲያን አብሪዉ ጋሎ (Washington Sebastián Abreu Gallo ፣ ጥቅምት ፯ ቀን ፲፱፻፷፱ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ከ ናስዮናል በብድር ለሮዛሪዮ ሴንትራል ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነበር።
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ቀላል የውሃ ማጣሪያ ዘዴ
ስዕል:1289878258535.jpg
መደብ:እራስህ ስራ
ነገር ያለዳኛ ትብትብ ያለመጫኛ
ነገር ያለዳኛ ትብትብ ያለመጫኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ሶፍ-ዑመር
ሶፍ-ዑመር፡በየኢትዮጲያ ከሚገኙት ሁሉ ታላቁ የዋሻ ስርዓት ነው። ከአፍሪካም እንዲሁ 1ኛ ርዝመት እንዳለው ይጠቀሳል። ከአለም ደግሞ 306ኛ። የዋሻው ርዝመት 15.1ኪሎሜትር ሲሆን በባሌ ዞን  ይገኛል። የዚሁ ዋሻ ስም በዚህ ቦታ ተጠልለው ይኖሩ ከነበር የእስልምና መሪ፣ ከሼክ ኡምር ይመጣል።
መደብ: ባሌ
ዋግራጪን
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ተልባ መስሎሽ ሰናፍጭ ትቀምሽ
ተልባ መስሎሽ ሰናፍጭ ትቀምሽ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
የነቶሎ ቶሎ ቤት በሊዝ ተሸጠ
የነቶሎ ቶሎ ቤት በሊዝ ተሸጠ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የነቶሎ ቶሎ ቤት በሊዝ ተሸጠ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሱመር
ስም
ሹመሩ የሚለው ስም በጎረቤቶቻቸው በአካድ ሰዎችም ሲጠራ ሕዝቡ ለራሳቸው የነበራቸው ስም ሳግ-ጊ-ጋ (ጥቁር ራስ ያላቸው) ነበር። አገራቸውንም ኪ-ኤን-ጊር ይሉት ነበር። በተረፈ በኬጢያውያን መዝገቦች አገሩ ሳንሃር፣ በግብጽ አማርና ደብዳቤዎች ሳንጋር፣ በመጽሐፍ ቅዱስም ሰናዖር ይባላል።
ታሪክ
ጥንታዊው የሱመራውያን ነገሥታት ዝርዝር የያንዳንዱን ከተማ ሥርወ መንግሥት ይዘርዝራል። ከነዚህም በመግቢያው ያላቸው ነገሥታት ከማየ አይህ በፊት እንደ ነገሡ ይላል። እነዚህ ስሞች ትውፊታዊ ሊሆኑ ይችላል። ከሌላ አፈ ታሪክ ምንጭ የታወቀው በዝርዝሩ የተገኘ ስም የኪሽ ንጉሥ ኤታና ነው። ከዚያ በኋላ የኡሩክ መጀመርያ ነገሥታት ኤንመርካር፣ ሉጋልባንዳ፣ ዱሙዚድና ጊልጋመሽ ሁላቸው ከሌሎች ትውፊቶች ይታወቃሉ። ከሥነ ቅርስ የታወቀው መጀመርያ ስም ኤላምን ያሸነፈው የኪሽ ንጉሥ ኤንመባራገሲ ነው። እሱ ደግሞ የጊልጋሜሽ ትውፊት በተባለ ጽሑፍ ስለሚገኝ ይህ ለጊልጋሜሽ ታሪካዊ ሕልውና ምናልባትነት መስጠቱ ይታመናል።
ከዚህ በኋላ የኡር ንጉስ መስ-አኔ-ፓዳ ኡሩክንና ኪሽንም አሸንፎ «የኪሽ ንጉሥ» የሚልን ስያሜ ወሰደ። በሚከተለውም ዘመን የሱመር ላዕላይነት ከኡር ወደ አዋን (ኤላም)፣ ከአዋንም ወደ ኪሽ፣ ከኪሽም ወደ ሐማዚ በመፈራረቅ ይዛወር እንደ ነበር መዘገቦች ይሉናል።
የኡሩክ ንጉሥ ኤንሻኩሻና ሐማዚን፣ አካድን፣ ኪሽንና ኒፑርን በማሸነፉ መጀመርያ 'የሱመርና የአካድ ንጉሥ' የተባለ ነበረ። ከዚህ ቀጥሎ የላጋሽ ንጉሥ ኤ-አና-ቱም ሱመርን ሁሉ ኤላምንም በከፊል አሸነፈ። ከተገኙ ጽላቶች መሠረት፣ የሱ መንግሥት አደራረግ ተገዥ ወገኖችን ማስፈራራትና ግፍ መሆኑን ልንገምት እንችላለን። እሱ እንደ ሞተ፣ ግዛቱ ለጊዜው በየከተማው ተከፋፈለ።
በኋላ የአዳብ ንጉሥ ሉጋል-አኔ-ሙንዱ በዘመቻ እስከ ሜዲቴራኔያን እና እስከ ጣውሮስ ተራሮች (ትንሹ እስያ) ና እስከ ዛግሮስ ተራራዎች (ፋርስ) ድረስ እንዳቀና ይመዘገባል። ይህም ማርቱ፣ ሊባኖስ፣ ሹቡር፣ ኤላምና ጉታውያን የጠቀለለ ነው። የሱም ግዛት በመሞቱ እንደ ከተሞቹ ብዛት ተሰባበረ።
ላዕላይነቱ አሁን እንደ «ቅዱስ የሮማ መንግሥት ንጉስ» የመሰለ ማዕረግ ሆኖ ነበር። ከከተማ-አገሮቹ የማሪ ንጉስ ማዕረጉን ከያዘ፣ ከዚህ ወደ አክሻክ ንጉሥ ተዛወረ። የአክሻክ ንጉስ ፑዙር-ኒራሕ ክፉ ሆኖ፣ የሱመር ቄሳውንት መንግሥቱን ለአንዲት ሴት ባለ ጠጅ ቤት ለኩግ-ባው ንግሥት ሆና እንዳሸለሙላት የሚል ሰነድ አለ። በዚህም ዘመን በላጋሽ፣ ከአንድ ክፉ ንጉሥ ሉጋላንዳ በኋላ፣ የላጋሽ ንጉሥ ኡሩካጊና የራሱን ሕገጋት አውጥቶ ለድኆች ማሻሻል አደረገ፤ በተጨማሪ 1 ሚስት ቀድሞ ብዙ ባሎችን የምታገባበትን ልማድ ከለከለ።
ከሉጋል-ዛገ-ሲ ላይኛነቱን የያዘ ሱመራዊ ሰው ሳይሆን የአካድ ንጉሥ ታላቁ ሳርጎን ነበር። የአካድ ሰዎች ሴማዊ ቋንቋ፣ አካድኛ ይናገሩ ነበር። ቋንቋቸውን በሱመር እንዲሁም በኤላም ይፋዊ በግድ አደረጉ። በጽላት ዜና መዋዕል መዝገቦች መሠረት፣ ሳርጎን የባቢሎንን ሥፍራ ወደ አካድ ዙሪያ አዛወረ።
የአካድ መንግሥት በጉታውያን ዕጅ ከወደቀ በኋላ የላጋሽ ንጉሥ ጉዴአ ተነሣ። ከዚያ በኋላ የኡር ንጉስ ኡር-ናሙ ላጋሽን አሸንፎ ላይኛነቱን ያዘ። እሱ በተለይ የኡር-ናሙ ሕገጋት ስለ ተባለው ፍትኅ ይታወሳል። በዚህ ወቅት ብዙ ሴማዊ ቋንቋ ያላችው አሞራውያን ወገኖች ወደ መስጴጦምያ ስለ ገቡ፣ የሱመርኛ ጥቅም ቀስ በቀስ ቀነሰ። ሆኖም ሱመርኛ በትምህርት ቤትና በሃይማኖት ረገድ ይቀጠል ነበር።
ይህ የኡር መንግሥት እስከ 1879 ዓክልበ. ግድም (ኡልትራ አጭር አቆጣጠር) ኤላማውያን እስከ ወረሩት ድረስ ቆየ። የዚያ ውጤት አሞራውያን ለራሳቸው ከተሞች ያዙና የሱመር ሃይል ጠፋ። ከነዚህ ከተሞች መካከል ባቢሎን በንጉስዋ ሃሙራቢ ወቅት ላይኛነቱን ለረጅም ወራት መሰረተች።
መደብ:ታሪካዊ አገሮች መደብ:ሱመር
ቂልን አንድ ጊዜ ስደበው ሲሰደብ ይኖራል
ቂልን አንድ ጊዜ ስደበው ሲሰደብ ይኖራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ነገር የሚከረው ጎንጓኙን ሲያገኝ ነው
ነገር የሚከረው ጎንጓኙን ሲያገኝ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ቂልን አንድ ጊዜ ስደበው ሲሰደብ ይኖራል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነገር የሚከረው ጎንጓኙን ሲያገኝ ነው
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ቹምቢ ሸለቆ
280px|thumb|ቹምቢ ሸለቆ በ1930 ዓም
ቹምቢ ሸለቆ በቲቤት (ቻይና) ውስጥ የሚገኝ ሸለቆ ሲሆን በሲኪም (ሕንድ)፣ ቡታንና ቲቤት መገናኛ ቅርብ ነው። በረጃጅሞች ሂማላያ ተራሮች መካከል የሚያሳልፉ ሥፍራዎች በአካባቢው አሉ።
ሸለቆው በእንግሊዝ ኃይላት ከ1896 ዓም እስከ 1900 ዓም ድረስ ተያዘ፤ የ1896ም ወረራ መጀመርያ መትረየስ የተጠቀመበት ዘመቻ ነበረ። ይህ መሬት የቲቤት ክፍያ በ1900 ዓም ከቻይና ጪንግ መንግሥት እስከሚገኝ ድረስ ተያዘ።
መደብ:ቻይና
የለመነ ያገኛል የነገደ ያተርፋል
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ማይንክራፍት
250px|right|thumb|ማይንክራፍት. ማይንክክራፍት (እንግሊዝኛ እና ስዊድንኛ: Minecraft) በ2009 የተፈጠረ ማጠሪያ ቪዲዮ ጨዋታ ነው። የተፈጠረው በ Markus "Notch" Persson እና Jens "Jeb" Bergsten ነው, እሱም ለስዊድን ኩባንያ Mojang ይሠራል.
ያ አንገት! ለማዕድን ክራፍት በጣም አስደናቂ ጸሐፊ ነዎት። ውስጥ ታሪክ. ታሪክ! ሚፕ አዎ አልኩት። ይህን ታሪክ አንድ ላይ ያደረጉበት መንገድ A-m-a-z-i-n-g.SPOILER ALERT ነበር። ቁጣን ማስተዳደር እርስዎ ሊመጡት የሚችሉት እጅግ በጣም ጥሩው ነገር ነበር። ይህ ተከታታይ በጥሩ ሁኔታ እየመጣ ነው ብዬ አስባለሁ፣ እና አስር ቦታ ለመያዝ እጓጓለሁ። ዋው መጽሐፍ አስር። እስከዚህ መድረሱን ማመን አልችልም። ተንኮለኛ ኒኮል. አንድ አይነት ስም ብቻ ሳይሆን የመጻፍ ፍላጎትም አለን። እርስዎ በጣም አስደናቂ ጸሐፊ ነዎት እና በጭራሽ አልመረጥዎትም። መፃፍዎን ይቀጥሉ እና ሁልጊዜም እንደምለው፡ ሃሳባችሁን መግለጽ አእምሮዎን ወደ ሃፒፒነት ይመራዋል። ኒኪ
ps: ሌላ ሚኔክራፍት ግሪፈር መጽሐፍ ጻፍ። አሁን ላይክ ያድርጉ! plsplsplsplsplsPLS! : 3
መደብ:ቪዲዮ ጌም
መላይኛ
መላይኛ (Bahasa Melayu /ባሃሳ መላዩ/) በተለይ በማሌዥያ የሚነገርና የአገሩ ይፋዊ ቋንቋ ነው።
መደብ:ማሌዢያ መደብ:አውስትሮኔዚያን ቋንቋዎች
ጥጃ ቢፈነጭ በሜዳ ውሀ ቢሄድ በጎድጓዳ
ጥጃ ቢፈነጭ በሜዳ ውሀ ቢሄድ በጎድጓዳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጥጃ ቢፈነጭ በሜዳ ውሀ ቢሄድ በጎድጓዳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ሬያ
ሬያ በግሪክ አፈ ታሪክ የክሮኖስ ሚስት ነበረች። በጣልያናዊ መኖኩሴ አኒዩስ ዴ ቪቴርቦ ጽሑፍ ዘንድ (1490 ዓ.ም. የታተመ)፣ የካም እህትና 2ኛ ሚስት ነበረች።
መደብ:የግሪክ አፈታሪክ
አርሚዳል
thumb|right|275px|አርሚዴል አርሚዳሌ (እንግሊዝኛ: Armidale, New South Wales) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ታላቅ ክብ
ታላቅ ክብ በጂዎሜትሪ ማለት በማንኛውም ሉል ላይ ከሁሉ ትልቅ የሆነው ክብ ማለት ነው። እንዲያውም በሉሉ ላይ የሆኑት የታላቅ ክቦች ቁጥር ያልተወሰነ ነው። ክቡም ሉሉን በግማሽ ይለየዋል። በሉሉም ገጽ ላይ በማናቸውም 2 ነጥቦች በኩል የሚሄድ  አጭሩ መስመር ሁሉ ታላቅ ክብ ላይ ይሆናል።  ስለሆነም ታላቅ ክብ የሉል ጂዎዴሲክ ይሰኛል።
መደብ :ሉል መደብ:ጂዎሜትሪ
በርበሬ
400px|thumb|ሚጥሚጣ በርበሬ
በርበሬ (Capsicum) ኢትዮጵያና ዓለም ውስጥ የሚገኝ የተክል ወገን ነው።
እንዲሁም በርበሬ ለረጅም ጊዜያት በኢትዮጵያ የነበረ ባህላዊ ምግብ ነው። ሆኖም የበርበሬ መነሻ በአሜሪካዎች ነበረ፤ ከ1500 ዓም ቀጥሎ በፖርቱጋል ሰዎች ወደ አፍሪቃ የተስፋፋው ነው።
ቁንዶ በርበሬ የሚባለው ተክል ከጥንት ጀምሮ በአፍሪካ ቢታወቅ እሱ ግን በፍጹም ሌላ አስተኔ ነው።
ሚጥሚጣ የበርበሬ አይነት ነው።
በአበሳሰል የበርበሬ ቅመም ይዞታ ሚጥሚጣ፣ ነጭ ሽንኩርት፣ ዝንጅብል፣ በሶብላ፣ ኮረሪማ፣ ጤና አዳም፣ ነጭ አዝሙድ፣ ጥቁር አዝሙድ፣ እና ኣብሽ ናቸው።
የተክሉ ጥቅም
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት
ተልባ በቅባ ኑግ ለሰሚው ግራ ለበይው መልካም ነው
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
አልወለድም
«አልወለድም» በደራሲ አቤ ጉበኛ ብዕር ተከሽኖ የቀረበና በ፲፱፻፶፭ ዓ.ም. ለሕትመት የበቃ ልብ ወለድ መጽሐፍ ነው። በ ፲፱፻፷፮ ዓ/ም ዳግም ለኅትመት የበቃው እና አብዮቱ በሀገሪቱ ሲቀጣጠል በኅብረተሰቡ ዘንድ በከፍተኛ ሁኔታ የተነበበው ‘አልወለድም’ ማንንም ሰው ከእናቱ ማሕጸን ጀምሮ ምኞትና ጥንቃቄ ሊለየው እንደማይገባ የሚያትት ሲሆን በመታየት ላይ ያለው እውነታ ግን አዳጋች የሆነና የሰው ዘር በድህነት ተወልዶ፣ አድጎ እና ኑሮው በድህነት እንደሚያልፍ ያሳያል። እንዲህ ያለው ሁኔታ አግባብ አለመሆኑንም ይቃወማል። መጽሐፉ የሰው ልጅ የሚደርስበትን መከራ በመቃወም ይሞግታል። የሰው ልጅ መብት በአግባቡ መጠበቅ እንዳለበት ያስረዳል።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ
ውልደ እየሱስ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
ቂልን ድንጋይ ተማትቶ ጌታና ሎሌ ተሟግቶ የማይሆን ነው ከቶ
ቂልን ድንጋይ ተማትቶ ጌታና ሎሌ ተሟግቶ የማይሆን ነው ከቶ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ውልደ እየሱስ
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
የነቶሎ ቶሎ ቤት ዘበኛው ቶሎሳ
የነቶሎ ቶሎ ቤት ዘበኛው ቶሎሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የነቶሎ ቶሎ ቤት ዘበኛው ቶሎሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ሌስትሪጎን
ሌስትሪጎን ወይም ሌስትሪጎ ጣልያናዊው መኖኩሴ አኒዩስ ዴ ቪቴርቦ በ1490 ዓ.ም. ባሳተመው ዜና መዋዕል ዘንድ፣ በጣልያን ሀገር የነገሠ ንጉሥ ነበር። የኦሲሪስ አፒስ ልጅ ኔፕቱን ልጅ ይባላል። ደግሞ ከረጃጅም ሰዎች (ጊጋንቴስ ወይም ኩሬቴስ) ወገን ነበር። ኦሶሪስ ወደ አገሩ ወደ ግብጽ በተመለሠበት ወቅት ሌስትሪጎንን በጣልያ መንግሥት ላይ እንደ ተወው ይለናል። እንዲሁም የኦሶሪስ ሌሎች ረጃጅም አገረ ገዦቹ ቡሲሪስ በፊንቄ (ከነዓን) ላይ፣ ቲፎን በፍርግያ (ማዮንያ) ላይ፣ አንታዮስ በሊብያ ላይ፣ ፫ቱ ሎምኒኒ በኢቤሪያ ላይ እና ሚሊኑስ በቀርጤስ ነበሩ።
ኤክባሶስ
ኤክባሶስ (ግሪክኛ፦ Έκβασος) ቢብሊዮጤኬ በሚባለው መጽሐፍ ዘንድ የአርጎስ ንጉሥ አርጉስ ልጅና ተከታይ ነበር። በአብዛኞቹ ምንጮች ግን የአርጉስ ታናሽ ልጅ ክሪያሶስ አባቱን በቀጥታ እንደ ተከተለው ሲሉ የኤባክሶስን ዘመን አይጠቅሱም።
ሌስትሪጎን
ከጥቂት ዓመታት በኋላ ግን የኦሲሪስ ወንድም ሌላው ቲፎን ኦሲሪስን በግብጽ ገደለው። ያንጊዜ የኦሲሪስ ልጅ ሄርኩሌስ ሊቢኩስ ተነሣና ቂሙን በቅሎ ቲፎንን ገደለው። ከዚያ በኋላ በ2002 ዓክልበ. ግድም ሄርኩሌስ ግብጽን ትቶ በየአገሩ ዞሮ እነዚህን ዓመጸኛ አገረ ገዦች ከከነዓን፣ ከማዮንያ፣ ከቀርጤስ፣ ከሊብያና ከኢቤርያ አስወጣቸው። ከዚያ በኋላ ለ፲ ዓመታት በሌስትሪጎን ላይ በጣልያን ጦርነት ሠራ። በ1992 ዓክልበ. ግድም ሌስትሪጎንን ገድሎ ሄርኩሌስ እራሱ የጣልያን ንጉሥ ሆነ።
የነቶሎ ቶሎ ቤት ዘበኛው ቶሎሳ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኤክባሶስ
ቢብሊዮጤኬ እንደሚለን የኤባክሶስ ልጅ አገኖር ሲሆን የአገኖርም ልጅ አርጉስ ፓኖፕቴስ ነበር።
ሌስትሪጎን
በግሪክ አፈ ታሪክ ደግሞ ሌስትሪጎናውያን የተባለው ጭራቅ የረጃጅም ሰዎች ጎሣ በጥንት በሲኪልያ ይኖር ነበር። በግሪኩ ትውፊቶች እነዚህ ከሄርኩሌስና በኋላ ከኦዲሴውስ ጋራ ይታግሉ ነበር።
ኤክባሶስ
መደብ:የአርጎስ ነገሥታት
ሌስትሪጎን
መደብ:የጣልያን አፈታሪካዊ ነገሥታት
ሻሸመኔ
ሻሸመኔ በኢትዮጵያ የኦሮሚያ ክልል ከተማ ሲሆን በምስራቅ ሸዋ ዞንና በሻሸመኔ ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ93,156 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 46,882 ወንዶችና 46,274 ሴቶች ይገኙበታል።
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ85,219 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። የከተማው አቀማመጥ በ7.18333°N, 38.58333°W ላይ ነው።
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:ሻሸመኔ (ወረዳ)
የለመኑትን የማይረሳ የነገሩትን የማይረሳ
የለመኑትን የማይረሳ የነገሩትን የማይረሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመኑትን የማይረሳ የነገሩትን የማይረሳ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ነገር የሻ ዳኛ አምጡ ይላል የዶሮ ሻኛ
ነገር የሻ ዳኛ አምጡ ይላል የዶሮ ሻኛ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ካቶቪጸ
ካቶቪጸ (Katowice) (ድምጽ: ስዕል:Ltspkr.png [ ካቶቪጸ ] ፣ ደግሞ በጀርመንኛ "ካቶቭትዝ" Kattowitz ይባላል) የፖሎኝ ከተማ ነው። ሲሌሲያ በሚባል ታሪካዊ አካባቢ በአገሪቱ ደቡብ በክሎድኒጻ እና በራቫ ወንዞች መካከል ይገኛል። 315,123 ያሕል ሰዎች ይኖሩበታል። የከተማው ከንቲባ ፕዮትር ኡሦክ ናቸው።
የከደል ማዕድንና የብረታብረት ሥራ መኻል ነው። ዘመናዊ እና የቆዩ ሕንጻዎችና አንድ ትንሽ የአውሮፕላን ማረፊያ አለው።
የከተማነት ሁኔታ በሕግ የተቀበለው በ1857 ዓ.ም. ነበር። ሲሌሲያ ለረጅም ጊዜ የጀርመን ክፍላገር ሆኖ ከተማው እስከ 1910 ድረስ በጀርመን ውስጥ ይገዛ ነበር።
ከ1946 ዓ.ም. እስከ 1948 ድረስ የካቶቪጸ ስያሜ "ስታሊኖግሮድ" ማለት "የስታሊን ከተማ" ነበር። ይህ ስም የተሰጠው በኮሙኒስቶች ወገን ነው።
ቀበሌዎች
thumb|right|300px|የካቶቪጸ ቀበሌዎች
በሶብላ
300px|thumb|በሶብላ በሶብላ (Ocimum basilicum) ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ተክል ነው።
የተክሉ ጥቅም
የቅጠሉ ጭማቂ ለራስ ምታት ወይም ለወባ ተሰጥቷል፤ ቅጠሉም ለሆድ ቁርጠት ይኘካል።
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:አትክልት መደብ:ወባ
ደብረ አማና
400px|thumb|የደብረ አማና ሰንሰለት (ቀይ)
ደብረ አማና (ቱርክኛ፦ Nur Dağları /ኑር ዳጅላርዕ/ ማለት «የብርሃን ተራሮች») በቱርክ አገር ደቡብ ጫፍ የሚገኝ የተራራ ሰንሰለት ነው።
የአርፋክስድ ርስት እስከ ደብረ አማናና እስከ ኤፍራጥስ ወንዝ ድረስ እንደሚደርስ በኩፋሌ ይባላል።
የግሪክ ታሪክ ጸሐፊ ስትራቦን እንደሚለን (i.2)፣ አንዳንድ የድሮ መምህሮች የጥንታዊ አይቲዮፒያን ግዛት ከደብረ አማና ጀምሮ ወደ ደቡብ (ከነሶርያ፣ እስራኤልና ዓረብ ሁሉ) ይቆጥሩት ነበር።
በ2038 ዓክልበ. ግድም የአካድ ንጉሥ ናራም-ሲን ኤብላን ከያዘ በኋላ በአማናና በሊባኖስ ዙሪያ ዘመተ።
መደብ:ተራሮች መደብ:ቱርክ
ጃማይካ
*
1 አመነምሃት
ሰኸተፒብሬ 1 አመነምሃት ግብጽን በመካከለኛ መንግሥት (12ኛው ሥርወ መንግሥት) ከ2002 እስከ 1972 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ። የ4 መንቱሆተፕ (ነብታዊሬ) ተከታይ ነበር።
አመነምሃት መጀመርያ በነብታዊሬ አጭር ዘመን የነብታዊሬ አለቃ ወይም ሚኒስትር ይመስላል። በቅርብ ጊዜ ውስጥ ይህ አመነምሃት እራሱ ፈርዖን ሆነ። ነብታዊሬ ወዴት እንደ ሄደ ወይም እንደ ኖረ እንዳልኖረ አይታወቅም።
አመነምሃት ከ፯ መቶ ያህል ዓመት በፊት ጠፍቶ የነበረውን ጥንታዊ መንግሥት ለማሳደስ ያደረገው ጥረት ሊታወቅ ችሏል። ይህም በጥንታዊ መንግሥት ፈሊጥ የሆነውን ሀረም በማስገንባቱ በኩል ይታያል። እንዲሁም ከአመነምሃት ዘመን በግብጽኛ የተጻፈው ሥነ ጽሁፍ ይህን ሀሣብ ያስረዳል። ከነዚህ መካከል የአመነምሃት ትምህርት፣ የሲኑሄ ታሪክ እና የነፈርቲ ትንቢት ዋናዎቹ ናቸው።
በጽሑፎቹ መሠረት ልጁ ሰኑስረት በሊብያ እየዘመተ አመነምሃት በሤራ እንደ ተገደለ ይታሥባል።
የነፈርቲ ትንቢት
የነፈርቲ ትንቢት በ፩ አመነምሃት ዘመን የተጻፈ ትውፊት ነው። ትውፊቱ በቀድሞ ዘመን በጥንታዊው መንግሥት 4ኛው ሥርወ መንግሥት በነገሰው በስነፈሩ ዘመን ( 2975-2963 ዓክልበ. ግድም) ስለ ኖረ «ነፈርቲ» ስለ ተባለ ቄስ የተመለከተ ነው።
ፈርዖኑ ስነፈሩ ሰልችቶት ነፈርቲ ትንቢት እንዲናገርለት አዘዘውና ንጉሡ የተናገረውን ቃል ጻፈው ይላል። ነቢዩ ለስነፈሩ፦ ወደፊት ሀገሩ አዲስ እንዲመሠረት ያስፈልጋል፤ እስከ መጨረሻውም ጥፍር ድረስ በሙሉ ይጠፋል፤ ማንም የሚጠብቃት አይተርፍምም፤ ሆኖም ወደፊት «አመኒ» የሚባል ንጉሥ ነግሦ መንግሥቱን አዲስ ይሠራዋል ብሎ ነበየለት።
የዚህ ትውፊት መንስዔ በእርግጡ ሊታወቅ ባይቻለንም ፈርዖኑ «አመነምሃት» የሚለውን የዙፋን ስም መውሰዱን ለማጽደቅ እንደ ታሠበ ይሆናል።
ዋቢ መጻሕፍት
መደብ:የመካከለኛ መንግሥት ፈርዖኖች
ድህነት ከአምላክ መስተካከል
ድህነት ከአምላክ መስተካከል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ተልባ በጥባጭ እያለች ጎመን ቀንጣሹዋን ምች መታት
ተልባ በጥባጭ እያለች ጎመን ቀንጣሹዋን ምች መታት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ዱቦ (ከተማ)
thumb|right|275px|ዱቦ ዱቦ (እንግሊዝኛ: Dubbo) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ቂል ከጠገበበት አይወጣም
ቂል ከጠገበበት አይወጣም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነገር የዋለበት ዳኛ ያውቃል ከብት የዋለበት እረኛ ያውቃል
ነገር የዋለበት ዳኛ ያውቃል ከብት የዋለበት እረኛ ያውቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኮርያ
300px|thumb ኮርያ በምሥራቅ እስያ የተገኘ ታሪካዊ አገር ነው። ከ1937 ዓም እስካሁን የኮርያ ልሳነ ምድር በሁለት መንግሥታት ይለያያል፦
መደብ:ኮሪያ መደብ:ታሪካዊ አገሮች
የነቶሎ ቶሎ ቤት ግርግዳው ጭራሮ
ትርጉሙ
በሠንበሌጥ የተሠራ ቤት ኃይለኛ ንፋስ ሲነፍስ ስለሚፈርስ ነው ሠንበሌጥ ለተረቱ የተመረጠው።
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጦር ሲመጣ ዛቢያ ቆረጣ
ጦር ሲመጣ ዛቢያ ቆረጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ጦር ሲመጣ ዛቢያ ቆረጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ውቅር ጣላታ ማያማ
ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከአለት የተፈለፈ ቤተ ክርስቲያን ነው።
መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት
ፐርማካልቸር
መደብ:ግብርና መደብ:ምህንድስና
ሊያ ከበደ
ሱፐር ሞዴል ሊያ ከበደ በእ.አ.አ. 2008 የትራይቤካ የፊልም ፌስቲቫል ላይ|thumbnail|275px|right ሊያ ከበደ (እንግሊዝኛ: Liya Kebede) የተወለደችው በእ.አ.አ. ጃንዌሪ 3፣ 1998ሲሆን ታዋቂ ኢትዮጵያዊ ሡፐር ሞዴል፣ ተዋናይት፣ የልብስ ዲዛይነር እንዲሁም የአለም የጤና ድርጅት በእናቶች፣ አዲስ በሚወለዱ ህፃናት እና የሕፃናት ጤና ጥበቃ አምባሳደር ናት፡፡ ሊያ "ቮግ" በተባለ የአሜሪካ የፋሽን መፅሔት ላይ ሁለት ጊዜ የውጭ ሽፋን ላይ በዋናነት በመውጣት ትታወቃለች። እንደ ፎርብስ መረጃ መሠረት በእ.አ.አ. 2007 አመት ከዓለማችን 11ኛ ከፍተኛ ተከፋይ ሡፐር ሞዴልነት ደረጃን አግኝታለች።
የህይወት ታሪክ [ከጃንዌሪ 3 1978 እስከ አሁኑ ጊዜ]
ሊያ ከበደ የተወለደችው በኢትዮጵያ ውስጥ በዋና ከተማዋ አዲስ አበባ እ.አ.አ. ጃንዌሪ 3፣ 1978 ነው። አንድ የፊልም ዳይሬክተር ነበር Lycee Guebre Mariamን በመታደም ላይ ሳለች ያያት እናም ከፈረንሣይ የሞዴል ባለሙያ ጋር ያስተዋወቃት። ጥናቷን ካጠናቀቀች በኋላ ነበር ከፐርሺያ ኤጀንሲ ጋር ለመስራት ወደ ፈረንሣይ ያቀናችው። በኋላም ወደ ኒው ዮርክ ከተማ ተዛወረች። እናም የውጭው አለም የፋሽን መድረክ ከሀገርኛው ጋር ፍፁም የተለያየ መሆኑን ተገነዘበች።
የሞዴልነት ሥራ [ከ1978 እ.አ.አ. ጀምሮ]
ሊያ ትልቁ ወደሆነው የህይወቷ ምዕራፍ የተሸጋገረችው ቶም ፎርድ የተባለ ግለሠብ Gucci ለተባለ የክረምት ፋሽን ትርኢት እ.አ.አ. 2000 ላይ እንድትካፈል ከጠየቃት በኋላ ነበር። የሊያ እውቅና እጅጉን የጨመረው በእ.አ.አ. 2002 Paris Vogue መፅሔት እትም ላይ የውጭ ሽፋን ከሠጣት እና ሙሉ ይዘቱን ማለት ይቻላል ስለ እርስዋ ካደረገ በኋላ ነበር።
ሊያ በተመሳሳይ በጣልያን፣ ጃፓን፣ አሜሪካ፣ ስፔን፣ ፈረንሣይ Vogue መፅሔት እትሞች ላይ እና በTime's Style & Design ላይ የሽፋን ቦታን በተለያዩ ጊዜያት አግኝታለች። እ.አ.አ. በ2003 ለEstée Lauder ኮስሞቲክስ በ57 አመት ታሪክ ውስጥ የመጀመሪያዋ ኢትዮጵያዊ ተወካይ በመሆን የ3 ሚሊዮን ዶላር ስምምነት ፈርማለች።
በፎቶ ትዕይንቶች ላይ ጎልተው ከሚታዩ ጥቂት የአፍሪካ ሞዴሎች አንዷም ናት። በነዚህም ታዋቂነቶቿ እና በመልካም ተግባሯ እ.አ.አ. በ2005 የአለም የጤና ድርጅት በእናቶች፣ አዲስ በሚወለዱ ህፃናት እና የሕፃናት ጤና ጥበቃ አምባሳደር ሆናለች። እ.አ.አ. በ2005 American Vogue መፅሔት ይህንኑ ሠብዓዊ ተግባሯን በመጥቀስ እና የፊት ገፅ ላይ ምስሏን በማውጣት ከጥቂት ጥቁር ሞዴሎች ተርታ እንድትሰለፍ አስችሏታል። በአንድ ወቅት ሊያ ስለአፍሪካ ስትናገር "ይህንን ስሜት የፈጠረብኝ አፍሪካ ውስጥ ተወልጄ ማደጌ ነው። በድኅነት ተከቦ እየኖሩ ስለድኅነት አለማሰብ ፈፅሞ የማይቻል ነገር ነው። ልጅህን በምትወልድበት በዚያችው ደቂቃ ነው ለልጅህ የተሻለች ዓለም ትተህ ማለፍ እንዳለብህ ማሰብ የምትጀምረው" ብላ ነበር።
ሱፐር ሞዴል ሊያ ከበደ በእ.አ.አ. 2008 የCarolina Herrera የፋሽን ቴይንት ላይ|thumbnail|200px|left በጁሌይ 2007 እ.አ.አ. ላይ ፎርብስ በግንቦት 10 ቀን 2010 የታይም መፅሔት እትም ላይ "ተፅዕኖ ማሣደር ከሚችሉ 100 የአለማችን ምርጥ ሠዎች (The 100 most INFLUENTIAL PEOPLE IN THE WORLD) ብሎ ካወጣቸው ታዋቂ ሠዎች ስም ዝርዝር ውስጥ ኢትዮጵያዊቷ ሊያ ከበደ አንዷ ነበረች። መፅሔቱ Leaders, Artists, Thinkers እና Heroes በሚሉ ታላላቅ ዘርፎቹ ስር ነው የሠዎቹን ስም ዝርዝር ያሠፈረው። ከሊያ ከበደ ጋር ከተጠቀሡት ታላላቅ ሠዎች መካከል ዲዲዮር ድሮግባ፣ ስኮት ብራውን፣ ጀምስ ካሜሮን፣ ዛሃ ሀዳድ፣ ቤንስቴለር፣ አሽተን ኩቸር፣ ሣራ ፖሊን፣ ቢል ክሊንተን፣ ካትሪን ቢግሎው፣ ሳንድራ ቡሎክ፣ ሳይመን ኮዌል፣ ሀን ሀን፣ ኦፕራ ዌንፍሬይ፣ ባራክ ኦባማ እና ሌሎችም ይገኙበታል።
2.5 ሚሊዮን ዶላር ገቢ በማግኘት ከዓለማችን 15 ከፍተኛ ተከፋይ ሡፐር ሞዴሎች 12ኛ ደረጃ ላይ አስቀምጧታል።
የፊልም ትወና በታላቁ የሆሊውድ መድረክ
ሊያ በተለያዩ እንደ The Good Shepherd እና Lord of War የተባሉ የሆሊውድ ታላላቅ ፊልሞች ላይ እንደ አነስተኛ ተዋናይትነት ተሳትፋለች። ነገር ግን በ2009 እ.አ.አ. የትለቀቀው Desert Flower የተሠኘው በመሪ ተዋናይትነት የቀድሞዋን ሡፐር ሞዴል Waris Dirieን በመሆን የተሳተፈችበት ፊልም ከፍተኛ ዕውቅና እንድታገኝ አስችሏታል።
ለምለም ባህላዊ የህፃናትና ሴቶች ልብስ
የለምለም ሎጎ|thumbnail|200px|right በጁላይ 2007 እ.አ.አ. ላይ ፎርብስ ለምለም እ.አ.አ. በ2008 የተከፈተ የሊያ ከበደ የልብስ አምራች ድርጅት ነው። ድረ-ገፁ http://www.lemlem.com/ ሲሆን የሀበሻ እጅ ጥበብ ያረፈባቸውን የህፃናትና የሴቶችን ልብሶች ያመርታል። ሊያ ይህን የጀመረችው የኢትዮጵያን ባህል ለማስተዋወቅ እና የሀገሯን ኢኮኖሚ ለማገዝ ብላ መሆኑ ታውቋል። ምርቶቹ በBarney’s፣ J.Crew፣ Net-a-Porter.com እና በሌሎች ቡቲኮች ይሸጣሉ። ሠዎችን እንደመርዳት የሚያስደስት ነገር የለም የምትለው ሊያ ይህ ጅምር ለሀገሯ ትልቅ ለውጥ እንደሚያመጣ ታምናለች።
የግል ህይወት [ቤተሠባዊ ህይወት]
ሊያ ከበደ የhedge fund ማናጀር ከሆነው ባለቤቷ ኬሲ ከበደ ጋር በትዳር የተሳሰሩት እ.አ.አ. በ2000 ሲሆን የሁለት ልጆች እናት ናት። ስሁል የሚባለው ልጇ በእ.አ.አ. በ2001 የተወለደ ሲሆን ሬይ የተባለችው ልጇ ደግሞ እ.አ.አ. በ2005 ነው የተወለደችው። እ.አ.አ. በ2007 ቤተሠባቸው በኒው ዮርክ ከተማ መኖር ጀመረ። ሊያ ከበደ በግሏ የምታስተዳድረው ሳይት ያላት ሲሆን አድራሻውም http://liyakebede.com/ ነው። በዚህም ድረ-ገፅ የራሷን ማስታወቂያ እና የዕርዳታ ጥሪዎቿን ለማስተላለፊያነት ትጠቀምበታለች።
መደብ:የኢትዮጵያ ተዋናዮች
የለመደ ለማኝ ቁርንጮዬን ቀማኝ
የለመደ ለማኝ ቁርንጮዬን ቀማኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመደ ለማኝ ቁርንጮዬን ቀማኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጎባ
ጎባ በኢትዮጵያ የኦሮሚያ ክልል ከተማ ሲሆን በባሌ ዞንና በጎባ ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ50,650 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 24,256 ወንዶችና 26,394 ሴቶች ይገኙበታል።
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ34,868 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። የከተማው አቀማመጥ በ7°N, 39.96667°W ላይ ነው።
ተልባ ቢንጫጫ ባንድ ሙቀጫ
ትርጉሙ
መደብ :ተረትና ምሳሌ
ጎባ
ምንጮች
ጎባ የሚያምር መልካምድራዊ ግጥታ ሲኖራት;በመንግስተ ግን በቂ ትኩረት አልተሰጣትም::
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:ጎባ (ወረዳ)
ቂል ያገኘው ፈሊጥ ውሻ የደፋው ሊጥ
ቂል ያገኘው ፈሊጥ ውሻ የደፋው ሊጥ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ቶክ ፒሲን
ቶክ ፒሲን (Tok Pisin) በስሜን ፓፑዋ ኒው ግኒ የሚናገር የእንግሊዝኛ ቋንቋ ዲቃላ ነው። ከእንግሊዝኛ ስዋሰው በጣም ተለውጧልና ዛሬ እንደ ራሱ ቋንቋ ይቆጠራል። የፓፑዋ ኒው ግኒ መደበኛ ቋንቋ ሆኖ በ120,000 ያሕል ተናጋሪዎችና በ4 ሚሊዮን እንደ 2ኛ ቋንቋ ይነገራል።
የቶክ ፒሲን አጀማመር በፓሲፊክ ውቅያኖስ ደሴቶች ላይ የሚኖሩ የተላያዩም ልሣናት የሚችሉ ሰራተኞች አንድላይ ለአትክልት ስፍራዎች ሲሰሩ ነበር። ብዙ ጊዜ የእነዚህ ሰራተኞች የጋራ ቋንቋ ጥቂት ቀላል እንግሊዝኛ ቃሎች ብቻ ነበር። ስለዚህ አዲስ "የቋንቋ ዲቃላ" ተወለደ። ከእንግሊዝኛ ብቻ ሳይሆን ብዙ ቃላት የተወሰዱ ከደሴተኞቹ ቋንቋዎች፣ ከጀርመንኛ፣ ወይም ከፖርቱጊዝ ነበር። ይህ ቋንቋ "ፕጅን" ተብሎ አሁን ሶስት ተወላጆች አሉት፣ እነሱም ቢስላማ (በቫኑዋቱ) ፒጂን (በሰሎሞን ደሴቶች) እና ቶክ ፒሲን ይባላሉ። ቶክ ፒሲን በአንዳንድ ትምህርት ቤት የትምህርት ቋንቋ ነው።
ምሳሌ
የአባታችን ጸሎት፦
መደብ:ቋንቋዎች
ነገር የፈራ ይቃጠራል አውሬ የፈራ ያጥራል
ነገር የፈራ ይቃጠራል አውሬ የፈራ ያጥራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ባተርስት (ከተማ)
thumb|right|275px|ባተርስት (ከተማ) ባተርስት (እንግሊዝኛ: Bathurst, New South Wales) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ደመነፍስ
ደመነፍስ ወይም ውርስሜት ለማናቸውም ሕያው ፍጡር ከተፈጥሮ ከልደት እንጂ ከትምህርት ወይም ልምምድ የማይመጣው የሥራ አስተዋይነት ነው።
ለምሳሌ፦
የካንጋሮ (ወይም የማናቸውም ኪሴ እንስሳ) ግልገል ሲወለድ፣ እንደ ጥቃቅን ቀይ ስለግ ወይም ሺል ይመስላል እንጂ ካንጋሮን ምንም አይመስልም። ሆኖም፣ ካንጋሮ በጣም ሃይለኛ ደመነፍስ ስላለው፣ እንደ ተወለደ ወዲያው ያለ ምንም ልምምድ ከማሕፀን ወደ እናቱ ኪስ የጡት ጫፍ ወዳለበት ይጓዛል። የካንጋሮ እናት ጡት ደግሞ እንደ ልጆቹ እድሜ ልዩ ልዩ አይነት ወተት ያዘጋጃል፣ ታናሹም እስከሚታድግ ድረስ አዲስ ሺል በማሕፀን ከተፈጥሮ ይቆያል። በዚህ ካንጋሮች መርሃግብር ውስጥ የግልገሉ ደመነፍስ ምንጊዜም ወሳኝ ነው። ይህ ጥበብ ከየት እንደ መጣ ሳይንስ በግልጽ ባይነግረንም እንኳን ስያሜዎቹ «ደመ ነፍስ» ወይም «ውርስሜት» አንዳመለከቱ ከወላጅ የተወረሰ መንፈስ ወይም ስሜት እንደ ሆነ ይገመታል።
በተመሳሳይ ምሳሌ፣ የባሕር ኤሊ ግልገል በወደብ ላይ ከእንቁላል ወጥቶ ምንም ነገር ሳያውቅ በቀጥታ ወደ ባሕር ይጓዛል።
ክሥተቱ በሕፃንነት ብቻ ሳይሆን ከዚያ በኋላ የሚታይ ደመነፍስ አለ።  ለምሳሌ ንቦች ምንም ትምህርት ወይም ልምምድ ሳይማሩ የመብልን አቅጣጫ ና ርቀት የሚያጠቆመውን ጭፈራ ዝም ብለው ያውቃሉ።   የካንጋሮ ወይንም የአጋዘን ወንድ ታድጎ ከሌላው ወንድ ጋር ቡጢ ሲያደርግ ደግሞ እንዲህ ነው።
ለደመ ነፍስ (እንግሊዝኛ፦ instinct /እንስቲንክት/) የተዛመደ ሃሣብ ደመነፍሳዊ ስጦታ (intuition /ኢንቱዊሽን/) ይባላል። ልዩነቱም «ደመነፍሳዊ ስጦታ» ወይም ኢንቱዊሽን ከተፈጥሮ የምናገኘውን አስተዋይነት፣ ጥበብ፣ ዕውቀት ወይም መረጃ ያጠቁማል። «ደመነፍስ» ወይም ኢንስቲንክት ግን የምናውቀውን ሥራ እራሱን ያጠቁማል።
መደብ:አዕምሮ
በግ
thumb|290px|በግ thumb|230px|አንድ በግ በ[[እስራኤል አገር]]
በግ የቤት እንሰሳት ከሚባሉት ውስጥ አንዱ ነው።
መደብ:ለማዳ እንስሶች መደብ:የቶራ አስተኔ
ድል በመታደል ሙያ በመጋደል
ድል በመታደል ሙያ በመጋደል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዑራል ተራሮች
300px|thumb|ዑራል ተራሮች
ዑራል ተራሮች በሩስያ የሚገኝ የተራሮች ሰንሰለት ነው።
መደብ:ሩስያ መደብ:ተራሮች
ጦስኝ
ጦስኝ (Thymus serpyllum) በኢትዮጵያ የሚበቅል እጽ ሲሆን ለተለያዩ የጤና መታወኮች እንደ መድሃኒት ያገለግላል። thumb|right|200px
የጦስኝ ተጨማሪ ጥቅም
እንደ ሻይ ቅጠል በማገልገል ሻይ ለማፍላት ያገልግላል።
በጦስኝ ወገን ብዙ ተመሳሳይ ዝርያዎች አሉ፣ በብዙ አገራት አበሳሰሎች እንደ ቅመሞች ይጠቀማሉ።
እንደ ቅመም፣ ጦስኝ ተደርቆ ተደቅቆ ከሌሎች ቅመሞች ጋር ተቀላቅሎ ለበርበሬና ለሽሮ ይጠቅማል።
ጨብጡ ለማከም እንደ ጠቀመ ተዝግቧል።
በሻይ ለጉንፋንና ለጉበት በሽታ ያከማል። አንዳንዶች እንደ ሲጃራ አጭሰውታል።
የቅጠሉና የአገዳው ሻይ ደግሞ ለስኳር በሽታ እንደ ተጠጣ ተዘገበ።
ለጦስኝ ተስማሚ የሆነ አየር ጠባይና መሬት
ደጋ
የጦስኝ አስተዳደግና እንክብካቤ
መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት መደብ:የመድኃኒት እጽዋት
ሐምሌ ፪
ሐምሌ ፪ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፫፻፪ ኛው ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ  ፷፬ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፷፫ ቀናት ይቀራሉ።
አቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
፲፭፻፴፫ ዓ/ም - ኢትዮጵያን የወረረውን ግራኝ መሐመድን ለመከላከል የዘመተውን የ|ብርቱጋል ሠራዊት የመራው ኤስቴቫዎ ዳጋማ ወንድሙን ክሪስቶቫዎ ዳጋማ ን ከአራት መቶ ወታደሮችና መቶ ሃምሳ ባሪያዎች ጋር ትቶ ከምጽዋ ወደብ ወደአገሩ ተጓዘ።
፲፱፻፴፱ ዓ/ም - የእንግሊዝ ልዕልት፣ (አሁን ዳግማዊት ንግሥት ኤልሳቤጥ) እና የሌፍተናንት (አሁን የኤዲንበራ መስፍን ልዑል) ፊሊፕ የጋብቻ እጭት ይፋ ተደረገ።
፲፱፻፹፫ ዓ/ም - የደቡብ አፍሪቃ ሪፑብሊክ ለሠላሳ ዓመታት ከተገለለችበት የኦሊምፒክ ማሕበር ተመልሳ አባል ሆነች።
፲፱፻፺፬ ዓ/ም - የቀድሞውን የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት የተካው የአፍሪቃ ኅብረት አዲስ አበባ ላይ ተመሠረተ። የደቡብ አፍሪቃው ፕሬዚደንት ጻቦ እምቤኪ የኅብረቱ የመጀመሪያው ሊቀ መንበር ሆነው ተመረጡ።
ልደት
፲፱፻፯ ዓ.ም - ስመ ጥሩው ኢትዮጵያዊ አርበኛ እና የጥንታዊት ኢትዮጵያ ጀግኖች አርበኞች ማኅበር ሊቀ መንበር የነበሩት ክቡር ደጃዝማች ኪዳኔ ወልደመድኅን ቡልጋ፣ ልዩ ስሙ ቡሄ ዓምባ በተባለ ሥፍራ ተወለዱ።
የነቶሎ ቶሎ ቤት ግድግዳው ሰንበሌጥ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሐምሌ ፪
ልደት
፲፱፻፰ ዓ/ም - ከ፲፱፻፷፫ ዓ/ም እስከ ፲፱፻፷፯ ዓ/ም የዩናይትድ ኪንግደም ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩት ሰር ኤድዋርድ ሂዝ
፲፱፻፳፩ ዓ/ም - የቀድሞው የሞሮኮ ንጉሥዳግማዊ ሀሳን(አረብኛ: الحسن الثاني‎)። ንጉሡ የዛሬው የንጉሥ ሞሀመድ ራብእ (አረብኛ: محمد السادس‎) አባት ናቸው። ፲፱፻፴፬ ዓ/ም - ሪቻርድ ራውንድትሪ (Richard Roundtree). ሪቻርድ በዋና ተዋናይነት <<ጆን ሻፍት>> (John Shaft) ሆኖ <<ሻፍት ኢን አፍሪካ>> (Shaft in Africa) በተባለው ፊልም ላይ ከዘነበች ታደሰ (ሸርሙጣ ሆና) እና ደበበ እሸቱ (ዋሳ Wassa) ጋር ሠርቷል፡
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ሰባስቲያን ኤጉሬን
ሰባስቲያን ኤጉሬን ሌዴስማ (Sebastián Eguren Ledesma,ታኅሣሥ ፴ ቀን ፲፱፻፸፫ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለፓውሜራስ ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
ቃረህ ኻዎሰሬ
ቃረህ ኻዎሰሬ ግብጽን በ፪ኛው ጨለማ ዘመን (14ኛው ሥርወ መንግሥት) ምናልባት ከ1801 እስከ 1791 ዓክልበ. ግድም ድረስ የገዛ ፈርዖን ነበረ።
ሰባስቲያን ኤጉሬን
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ቃረህ ኻዎሰሬ
የግብጽ ታሪክ ሊቅ ኪም ራይሆልት ከሥነ ቅርስ እንደሚያስረዳው፣ ከያዓሙ ቀጥሎ ቃረህ በአባይ ወንዝ አፍ ዙሪያ ለጤቤስ ፈርዖኖች ተገዥ ሆኖ ነገሠ። ሕዝቡ ከከነዓን የደረሱ ሴማዊ እረኞችና ነጋዴዎች ነበሩ።
አያሌ (30 ያህል) የ«ቃረህ» ወይም የ«ኻዎሰሬ» ጢንዚዞች በዚያ ወቅት በዙሪያው እንደ ገዛ ይገልጻሉ፤ እነዚህም ስያሜዎች አብረው ባይታዩም ለአንዱ ፈርዖን መሆናቸው ይታስባል። ከነዚህ ቅርሶች አንዱ የጢንዚዛ ዕንቁ በኢያሪኮ በከነዓን ተገኝቷል። ሆኖም በአንዳንድ ሊቃውንት አስተሳሰብ ዘንድ፣ ቃረህ በኋላ በ15ኛው ሥርወ መንግሥት (ሂክሶስ) ወይም በ16ኛው ሥርወ መንግሥት ውስጥ ነበር የነገሠ።
መደብ:የሁለተኛው ጨለማ ዘመን ፈርዖኖች
ቂምህን አትርሳ የወደቀን አንሳ
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነገር ያለዳኛ ተረት ሰማይ ያለ ደመና ብረት
ነገር ያለዳኛ ተረት ሰማይ ያለ ደመና ብረት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ደገሃቡር
ደገሃቡር በኢትዮጵያ የሶማሌ ክልል ከተማ ሲሆን በደገሃቡር ዞንና በደገሃቡር ወረዳ ይገኛል። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ42,815 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 22,670 ወንዶችና 20,145 ሴቶች ይገኙበታል። የከተማው አቀማመጥ በ8.21667°N, 43.55°W ላይ ነው።
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:ሶማሌ ክልል
ፍስሓ አጥላው
ኢንጂኔር ፍሥሓ አጥላው መጀመርያውን የግዕዝ ኢትዮጲክ /ETHIOPIC ፊደል ሶፍትዌር እንደ አውሮፓ አቆጣጠር በ1980 ዎቹ ሊቅ ናቸው።
የውጭ መያያዣ
መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች መደብ:ኮምፒዩተር
ኅዳር ፱
ኅዳር ፱ ቀን በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የዓመቱ ፷፱ኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ ሉቃስ ፪፻፺፯ ቀናት በ ዘመነ ዮሐንስ፤ በ ዘመነ ማቴዎስ፤ እና በ ዘመነ ማርቆስ ደግሞ ፪፻፺፮ ቀናት ይቀራሉ።
ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
፲፬፻፹፮ ዓ.ም. - ክሪስቶፎሮ ኮሎምቦ የተባለው ኢጣልያዊ መርከበኛ በሰሜናዊ አሜሪካ ምሥራቃዊ ድንበር በአትላንቲክ ውቅያኖስ ላይ የምትገኘውን የፑዌርቶ ሪኮ ደሴትን አገኘ።
፲፱፻፲፩ ዓ.ም. - በባልቲክ ባሕር የምትገኘው ላትቪያ ከሩስያ ነጻ የሆነች ሉዐላዊ አገር መሆኗን አወጀች።
የለመደ ልማድ ያሰርቃል ከማእድ
የለመደ ልማድ ያሰርቃል ከማእድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመደ ልማድ ያሰርቃል ከማእድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኅዳር ፱
ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች
፲፱፻፲፱ ዓ.ም. - በደብሊን አየርላንድ የተወለደው ታዋቂ የሥነ ጽሑፍ ሰው ጆርጅ በርናርድ ሾው በስነጽሑፍ የተሸለመውን የኖቤል ሽልማት ቢቀበልም ለዚሁ ሽልማት የተወሰነውን አንድ መቶ አሥራ ስምንት ሺህ አንድ መቶ ስድሳ አምሥት የስዌድ ክሮና ግን አልቀበልም አለ። በኋላ ግን በገንዘቡ በስዌድ ቋንቋ የተጻፉ መጻሕፍት ወደ እንግሊዝኛ እንዲተረጎሙበት አደርገ። ጆርጅ በርናርድ ሾው የሽልማቱ አሸናፊነቱ ይፋ በሆነ ጊዜ፤ “አልፍሬድ ኖቤልን ዲናሚትን መፍጠሩን ይቅር ልለው እችላለሁ፤ ነገር ግን የኖቤል ሽልማትን ለመፍጠረ የሚበቃ ግን በሰው የተመሰለ ሰይጣናዊ መንፈስ ነው” አለ።
፲፱፻፷፱ ዓ.ም. - የእስፓኝ የሕዝብ ምክር ቤት፣ አገሪቱን ከ ሠላሳ ሰባት ዓመት የ”አምባገነን” መንግሥት ስርዐት በኋላ፣ ወደዴሞክራሲያዊ ስርዐት የሚያሸጋግር ህግ አጸደቀ።
ልደት
2013
ዋቢ ምንጮች
መደብ:ዕለታት
ቂም ይዞ ጸሎት ሳል ይዞ ስርቆት
ቂም ይዞ ጸሎት ሳል ይዞ ስርቆት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የሰማያዊ ተራሮች ከተማ
thumb|right|275px|የሰማያዊ ተራሮች ከተማ ብሉ ማውንቴንስ (እንግሊዝኛ: City of Blue Mountains) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ነገር ነገርን ያነሳል ጥጋብ ሞትን ያስረሳል
ነገር ነገርን ያነሳል ጥጋብ ሞትን ያስረሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የነቶሎ ቶሎ ቤት ግድግዳው ብሎኬት
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አርሙኝ
«አርሙኝ» በቢትወደድ መኮንን እንዳልካቸው ተጽፎ በ፲፱፻፶፪ ዓ.ም. ለህትመት የበቃ መጽሐፍ ነው። የፀሐፊውን የሕይወት ታሪክ ባጭሩ እንዲሁም በተለያየ ጊዜ ፀሐፊው የሠሩዋቸውን ልብ ወለድ ስብስቦችን፣ ስለ ማይጨው ጦርነት እና የዓለም ፖለቲካን በማካተት የጻፉትን ጠቅልሎ የያዘ ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ
የዳይ ሆንግ ዳን ክስተት
የዳይ ሆንግ ዳን ክስተት የተከሰተው እ.ኤ.አ. ጥቅምት 29 ቀን 2007 የሰሜን ኮሪያ የጭነት መርከብ ኤምቪ ዳይ ሆንግ ዳን በሶማሊያ የባህር ወንበዴዎች ጥቃት ሲደርስበት እና ለጊዜው በሶማሊያ የባህር ወንበዴዎች ተያዘ። በማግስቱ የመርከቡ ሰራተኞች በአሜሪካ የባህር ኃይል መርከብ ድጋፍ የባህር ላይ ወንበዴዎችን አሸንፈዋል። መናድ ድርጊቱ የተፈፀመው ከሶማሊያ ዋና ከተማ ሞቃዲሾ በስተሰሜን ምስራቅ በ70 ማይል (110 ኪሎ ሜትር) ርቀት ላይ ነው። የሶማሊያ የባህር ወንበዴዎች ቡድን የሰሜን ኮሪያን የጭነት መርከብ ዳይ ሆንግ ዳን ተሳፍሮ ማረከ። የሰሜን ኮሪያ ምንጮች እንደሚሉት መርከቧ በሶማሊያ ዋና ከተማ ጭነቱን እንዳወረደ ሰባት የታጠቁ የባህር ወንበዴዎች (ጠባቂዎች መስለው) ወደ መርከቧ ሲገቡ 22 መርከበኞች መርከበኞችን በመሪው ክፍል እና በሞተር ክፍል ውስጥ አስረዋል። ከዚያም መርከቧን አስገድደው ወደ ባሕሩ ገብተው 15,000 የአሜሪካ ዶላር ቤዛ ጠየቁ። አመፅ በማግስቱ ለመርከቧ የጭንቀት ምልክት ምላሽ ሲሰጥ አሜሪካዊው አጥፊ ዩኤስኤስ ጀምስ ኢ ዊሊያምስ ወደ መርከቡ ቀረበ እና የ SH-60B ሄሊኮፕተር እና የVBSS (ጎብኝ፣ ቦርድ፣ ፍለጋ እና መናድ) ቡድን አሰማራ። ይህ በንዲህ እንዳለ የሰሜን ኮሪያ መርከበኞች በአሳሪዎቻቸው ላይ ጥቃት በመሰንዘር አንዳንድ የጦር መሳሪያዎች ወሰዱ። በመርከበኞች እና በባህር ወንበዴዎች መካከል የተራዘመ የተኩስ ልውውጥ የባህር ላይ ወንበዴዎችን ሽንፈት አስከትሏል። በግጭቱ ውስጥ ሁለት የባህር ወንበዴዎች ተገድለዋል, የተቀሩት ደግሞ ተይዘዋል (ሦስቱ ቆስለዋል). ከቆሰሉት ስድስት የኮሪያ መርከበኞች መካከል ሦስቱ ህክምና ያስፈልጋቸዋል ይህም በአሜሪካ የህክምና ባለሙያዎች ነበር ። ማግስት የሰሜን ኮሪያ ፕሬስ (KCNA) ከዚህ ቀደም ታይቶ የማይታወቅ አዎንታዊ መግለጫ አውጥቷል፣ ለእርዳታቸው ዩናይትድ ስቴትስ ምስጋናን ገልጿል፣ እናም በአደጋው ወቅት ስኬታማ የአሜሪካ እና የሰሜን ኮሪያ ትብብር ላይ አፅንዖት ሰጥቷል።
ቂም ይዞ ጸሎት ጭድ አዝሎ ወዘት
ቂም ይዞ ጸሎት ጭድ አዝሎ ወዘት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የነቶሎ ቶሎ ቤት ግድግዳው አስቤስቶስ
የነቶሎ ቶሎ ቤት ግድግዳው አስቤስቶስ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የነቶሎ ቶሎ ቤት ግድግዳው አስቤስቶስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ክሪያሶስ
ክሪያሶስ (Κρίασος) በግሪክ አፈ ታሪክ የአርጎስ ከተማ-አገር ንጉሥ ነበር።
ካስቶር ዘሩድን የሚጠቅሱት ጸሃፊዎች ጄሮምና አውሳብዮስ እንደሚሉ፣ ክሪያሶስ የአርጎስ ንጉሥ ሆኖ በአገሩ ለ54 ዓመታት ነገሠ፣ የአባቱ አርጉስ ተከታይ ይባላል፤ እናቱም ኤዋድኔ ተባለች። ቢብሊዮጤኬ ግን ከክሪያሱስ በፊት የአርጉስንም በኲር ኤክባሶስን ይጠቅሳል። ፓውሳኒዮስ ከአርጉስና ከፎርባስ መካከል ማንምን አይጠቅስም።
በቅዱስ ጀሮም ዜና መዋዕል ለክሪያሶስ ዘመን ከሰጡት ነጥቦች መካከል፦
ቅዱስ አውግስጢኖስ እንደሚለን፣ ሚስቱ መላንቶሚኬ እና ልጃቸው ፎርባስ ከመሞታቸው በኋላ በአርጎሳውያን ዘንድ እንደ አማልክት ይቆጠሩ ነበር።
መደብ:የአርጎስ ነገሥታት
ነገርህና ነገሬ ልክ ነው ሰው መስማቱ ትርፍ ነው
ነገርህና ነገሬ ልክ ነው ሰው መስማቱ ትርፍ ነው የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
አይጊያሌዎስ
አይጊያሌዎስ በግሪክ አፈ ታሪካዊ ዜና መዋዕል ዘንድ የሲክዮን መንግሥት መሥራች ነበረ። አውሳብዮስ (317 ዓ.ም. ጽፎ) ካስቶርን (150 ዓክልበ. ግድም) ሲጠቅስ፣ የአይጊያሌዎስ ዘመን 52 ዓመታት ሲሆን በአሦር ንጉሥ ቤሉስ 15ኛው ዓመት ጀመረ፤ ይህም በግሪክ መጀመርያው መንግሥት (ምናልባት ከ2360-2308 ዓክልበ. ግድም) ነበር ይላል። ከዚህ በላይ ፔሎፖኔሶስ መጀመርያ በእርሱ ስም «አይጊያሌያ» ይባል ነበር፣ ተከታዩም ኤውሮፕስ ነበር ይለናል።
ፓውሳንዮስ (107 ዓ.ም. ግድም) እንደ ጻፈ፣ «ሲክዮንያውያን፣ በዚሁ ጠረፍ ክፍል የቆሮንቶስ ሰዎች ጎረቤቶች፣ ስለ ራሳቸው አገር እንደሚሉ አይጊያሌዎስ መጀመርያው ኗሪ ነበረ፣ እስካሁን አይጊያሎስ የተባለው የፔሎፖኔሶስ አውራጃ እርሱ ስለነገሠበት ስለርሱ ተሰየመ፣ በሜዳውም ላይ አይጊያሌያ የተባለውን ከተማ መሰረተ።[...] በተጨማሪ አይጊያሌዎስ ኤውሮፕስን ወለደ፣ ኤውሮፕስም ቴልቂንን ወለደ፣ ቴልቂንም አፒስን ወለደ።»
ቢብሊዮጤኬ የተባለው መጽሐፍ (ከ150 ዓክልበ. በኋላ፣ በአፖሎዶሮስ ተጽፎ እንደተባለ) እንደ ጻፈ፣ «ኢናቆስ (የውቅያኖስና ጤቲስ ልጅ) እና ሜሊያ (የውቅያኖስ ልጅ) ወንድ ልጆች ፎሮኔዎስና አይጊያሌዎስ ነበሯቸው። አይጊያሌዎስ ያለ ልጅ አርፎ መላው አገር አይጊያሊያ ተባለ፤ ፎሮኔዎስም በኋላ ፔሎፖኔሶስ በተባለው አገር ሁሉ ነግሦ አፒስንና ኒዮቤን በሴት አድባሩ ቴሌዲኬ ወለዳቸው።»
መደብ:የሲክዮን ነገሥታት
ቱስኩስ
ቱስኩስ በጣልያን አገር አፈ ታሪክ በጣልያን ሀገር የነገሠ ንጉሥ ነበር።
የኦሲሪስ አፒስ ልጅ ጀግናውሄርኩሌስ ሊቢኩስ በአሁኑ ጀርመን አገር ሲያልፍ፣ የንጉሥ ጋምብሪቪዩስ ልጅ አራክሴስን አግብቶ ቱስኩስን ወለደ። ከዚህ በኋላ ሄርኩሌስ ወደ ጣልያን አገር ሄዶ በዚያ ለጊዜ ንጉሥ ሆነ። ሄርኩሌስ ልጁን ቱስኩስን ከዶን ወንዝ ዙሪያ በእስኩቴስ ጠራው፣ በደረሰም ሰዓት «ኮርሪቴስ» ወይም አልጋ ወራሽ አደረገው።  በ1938 ዓክልበ. ግድም ሄርኩሌስ የጣልያን («ራዜና») ዙፋን ለቱስኩስ ትቶ ወደ ኢቤሪያ ሄደ። ከዚህ በፊት ሄርኩሌስ ልጁን ጋላጤስ በኬልቶች ላይ ሾሞ ነበር። በ1909 ዓክልበ. ግድም ቱስኩስ ሲኪሊያ ለወንድሙ ጋላጤስ ሰጥቶ ጋላጤስ በዚያ ገዛ።
አኒዩስ ደ ቪተርቦ ባሳተመው «ቤሮሦስ» እንደሚለው፣ ይህ ቱስኩስ ሠልፍና የሥነ ሥርዓት ምስጢሮች ለራዜና ሕዝብ ለ«ያኒጌናስ» («የያኑስ ዘር»)  አስተማራቸው። በሮማይስጥ የራዜና ሕዝብ «ቱስኪ» ወይም «ኤትሩስኪ» (ኤትሩስካውያን) ተባሉ።
መደብ:የጣልያን አፈታሪካዊ ነገሥታት
ቂጡን የተወጋ ውሻ እንደልቡ አይጮህም
ቂጡን የተወጋ ውሻ እንደልቡ አይጮህም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ብሮክን ሂል (ከተማ)
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ክሊፍተን፥ አሪዞና
ክሊፍተን (Clifton) በግሪንሊ ካውንቲ፥ አሪዞና የምትገኝ ከተማ ናት። በ2000 እ.ኤ.አ. በከተማዋ 2,596 ይኖራሉ። የግሪንሊ ካውንቲም መቀመጫ ናት።
የለመደ ልማድ ያሰድዳል ከማእድ
የለመደ ልማድ ያሰድዳል ከማእድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመደ ልማድ ያሰድዳል ከማእድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ክሊፍተን፥ አሪዞና
መልከዓ-ምድር
ክሊፍተን በ33°2'26" ሰሜን ኬክሮስ እና 109°18'3" ምዕራብ ትገኛለች። ከተማዋ 38.8 ካሬ ኪ.ሜ. ቦታ ስትሸፍን ከዚህ ውስጥም 0.3 ካሬ ኪ.ሜ. ውሃ ነው።
የለመደ ልማድ ያሰድዳል ከማእድ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ክሊፍተን፥ አሪዞና
የሕዝብ እስታቲስቲክስ
በ2000 እ.ኤ.አ. 2,596 ሰዎች ፣ 919 ቤቶች እና 685 ቤተሰቦች አሉ።
የሾህ አክሊል
«የሾህ አክሊል» በዕውቁ ባለቅኔና ደራሲ ሎሬት ፀጋዬ ገብረመድኅን በ፲፱፻፶፪ ዓ.ም. የተደረሰ ተውኔት ሲሆን በመኳንንት ቤት ያደገ አንድ ወጣት የመኳንንት ሴት ልጅ ለትዳር መፈለጉንና እሱ ግን አቻ ቤተሰብ ባለመሆኑ ለጋብቻው ብቁ ሳይሆን እንደቀረ ያሳያል። ይኸውም አንድ ሰው ማንነቱ የሚረጋገጠው በእሱ በራሱ ሳይሆን በቤተሰቡና በወገኑ እንደነበር የሚያመለክት ነው።
ክሊፍተን፥ አሪዞና
የሕዝብ እስታቲስቲክስ
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:ግሪንሊ ካውንቲ፥ አሪዞና
ነገር ነገርን ያመጣል ድግር አፈር(ን) ያወጣል
ነገር ነገርን ያመጣል ድግር አፈር(ን) ያወጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የነፉክክር ቤት ሳይዘጋ ያድራል
የነፉክክር ቤት ሳይዘጋ ያድራል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የነፉክክር ቤት ሳይዘጋ ያድራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የለመደ መደመደ
የለመደ መደመደ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመደ መደመደ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ፕሪንተር
ፕሪንተር ማለት አንድን በኮምፒውተር ላይ ያለን ጽሁፍ ወረቀት ላይ ለማተም የምንጠቀምበት መሳሪያ ነው።
መደብ:ኮምፒዩተር
ፓርከር፥ አሪዞና
ፓርከር (Parker) በላ ፓዝ ካውንቲ፥ አሪዞና የምትገኝ ከተማ ናት። በ2000 እ.ኤ.አ. በከተማዋ 3,140 ይኖራሉ። የላ ፓዝ ካውንቲም መቀመጫ ናት። ፓርከር በ1908 እ.ኤ.አ. ነው የተመሠረተችው።
መልከዓ-ምድር
right ፓርከር በ34°8'41" ሰሜን ኬክሮስ እና 114°17'23" ምዕራብ ትገኛለች። ከተማዋ 57.0 ካሬ ኪ.ሜ. ቦታ ስትሸፍን ከዚህ ውስጥም 0.1 ካሬ ኪ.ሜ. ውሃ ነው።
የሕዝብ እስታቲስቲክስ
በ2000 እ.ኤ.አ. 3,140 ሰዎች ፣ 1,064 ቤቶች እና 791 ቤተሰቦች አሉ። የሕዝብ ስርጭት 55.2 በ1 ካሬ ኪ.ሜ. ነው።
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:ላ ፓዝ ካውንቲ፥ አሪዞና
ሆሣዕና (ከተማ)
ሆሳዕና በኢትዮጵያ የደቡብ ብሄር ብሄረስቦችና ሕዝቦች ክልል በሀዲያ ዞን የሚገኝ ከተማ ነው። በ1998 ማዕከላዊ የስታትስቲክስ ባለስልጣን እንደተመነው የ57,439 ሰው መኖሪያ ሲሆን ከነሱም 28,163 ወንዶችና 29,276 ሴቶች ይገኙበታል።
በሌላ ገለልተኛ ትምና ደግሞ የ65,317 ሰው መኖሪያ ተደርጎ ተገምቷል። ኗሪዎቹ በብዛት የሀድይኛ ተናጋሪዎች ናቸው።
የከተማው አቀማመጥ በ7.56667°N, 37.86667°W ላይ ነው።
ምንጮች
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች
አንታዮስ
thumb|300px|አንታዮስና [[ሄራክሌስ ሲታገሉ፣ የ520 ዓክልበ. ስኒ]]
አንታዮስ (ግሪክኛ፦ Ἀνταῖος) በጥንታዊ ግሪክና ሊብያ አፈ ታሪክ በሊብያ የተገኘ ታላቅ ትግለኛ ሰው ነበር። የፖሠይዶንና ጋያ ልጅ ይባላል።
እንደ ትውፊቱ የሚያልፍበትን መንገደኛ ሁሉ ለትግል ውድድር ይደፍር ነበር። ከገደላቸው በኋላ ጭንቅላታቸውን በክምችት ላይ ያኖራቸው ነበር። እናቱ የምድር አምላክ «ጋያ» ስለ ነበረች፣ ምድሪቱን እየነካ ሰውነቱ ከሌላ ሰው ኃይለኛ ነበር። ከምድር ላይ በአየር ውስጥ ቢነሣ ግን እንደ ሌላ ሰው ድካም ነው። ስመ ጥሩው ተዋጊ ሄራክሌስ በደረሰ ጊዜ በመጀመርያ ወደ ምድር ጥሎት ሲሆን እናቱ ሆና እንደገና አበረታች። ሄራክሌስ ግን ከጥቂት ጊዜ በኋላ ምስጢሩን አውቆ አንታዮስን በማቀፍ ጨመቀውና ከምድር አነሣው። ያን ጊዜ ብርታቱ ተወውና ሊገደል ቻለ።
በሌሎች መዝገቦች ዘንድ አንታዮስ የሊብያ ንጉሥ ወይም (እንደ ዲዮዶሮስ ሲኩሉስ) የሊብያ አገረ ገዥ በሄራክሌስ አባት ኦሲሪስ አፒስ ዘመን ነበር።
መደብ:ሊቢያ መደብ:የግሪክ አፈታሪክ
እንደወጣች ቀረች
«እንደወጣች ቀረች» 189 ገጾች ያሉትና በ፲፱፻፵፮ ዓ.ም. የተፃፈ ሲሆን በውስጡም ከ፲፱፻፳፰ እስከ ፲፱፻፴፫ ዓ.ም. በኢትዮጵያ ላይ የተፈፀመው የኢጣልያ ወረራና በኢትዮጵያ ታሪክ ላይ ያመጣው አያሌ ቀውሶች በሰፊው ያትታል። በተለይም በህዝቡ መንፈስ ላይ፣ በአገሪቱ ልማድና የኑሮ ባህል ላይ በአጠቃላይ በማህበራዊ ህይወቱ ላይ ታላቅ ቀውስን ያስከተለ መሆኑንም ያብራራል።
የነበረውን የጦርነት አስከፊነት መጽሐፉ ሲያትት ኢጣሊያኖች እጅግ ጨካኞች ነበሩ። በተለይም ከሀገሬው ተወላጆች በልዮ ልዩ ምክንያት በዘመኑ በእስር ላይ የነበሩትን በመፍታት ለራሳቸው ባንዳ አድርገው ከመለመሏቸው በኋላ ከአርበኞች ጋር ያዋጓቸው ነበር። ሀገሬውን እርስ በርሱ በማዋጋት ህዝቡን ጨርሶ ሀገሪቷን ለመውረስ ከፍተኛ እቅድ ነበራቸው። አርበኞች ግን የምግብ ችግር፣ የክረምቱ መጫንና የበረሀው ኑሮ ሳያግዳቸው ቤት ሀገር ነው ሀገር ከሌለ ቤት የለም በማለት ለባዕድ መገዛት አሻፈረኝ ብለው ለነፃነታቸው በየዱሩ እንደተዋጉም ያወሳል።
ይህ ዘመን የሰው ስብዕና የተዋረደበት፣ ገንዘብ ከሰው ይልቅ የተወደደበት፣ ፍቅርና ዘመድ ወደ ገንዘብ የተለወጠበት ዘመን ነበር። ከዚህም የተነሳ በከተማ ሲኖር ባለትዳር ከመሆን ይልቅ ሴተኛ አዳሪ መሆን ሰፊ ነፃነትና ደስታም ያለበት ኑሮ ነው ተብሎ የታመነበት ዘመንም ነበር።
ሌላው የማህበራዊ ኑሮ ቀውስ ነው ብለው ጸሐፊው በስፋት ያተቱት ስለመጠጥ ጠንቅ ነው። በኣጠቃላይ ደራሲው ይህንን ሁሉ የማህበራዊ ህይወት ቀውሶች ያመጣው የኢጣሊያ መምጣት ነው። ላይጠቀምበት የሰው ሀገር ወሮ፣ የሰውንም ቤተሰብ በትኖ፣ የሰውንም ትዳር አጥፍቶ ፣ የሰውንም ምግባር አበላሽቶ ከፈላስፋዎች መካከል ዓለም እንደ ፈጣሪው የመጀመሪያው ነው። መጀመሪያና መጨረሻ የለውም ፍጡር ከፈጣሪው አይለይምና ይህም አባባል የፈላስፋው የአርስጣጣሊስ ሲሆን ከእርሱ በኋላ በኋላ የፊሊጶስ ልጅ የእስክንድር፣ ሴቶቹንም ቅጥ በሌለው ኑሮ ዕድሜያቸውን እንዲጨርሱ አደረጋቸው በማለት ሴተኛ አዳሪነትን በእጅጉ የሚቃወም ሲሆን በተጨማሪም ከዚህ በፊት ይህ ምግባር ከነውር ይቆጠር ነበር ነውርነቱ የተሻረው በኢጣሊያኖች ጊዜ እንደሆነ ስለተረዳሁ ለወገኖቼ ይህንን የመሰለ ኑሮ የማያዘልቅ ስለሆነ አዲሶቹም እንዳይታለሉ የገቡትም ወደ ወትሮው ትዳራቸው እንዲመለሱ የሚሻል ነው በማለት ይህንን ልብወለድ መፅሐፋቸውን መታሰቢያነቱ ለኢትዮጵያውያን ሴቶች እንዲሆን በማበርከት ፅፈዋል።
ማጣቀሻ
መደብ:የኢትዮጵያ ሥነ-ጽሁፍ
ቂጡ የቆሰለ ውሻ እንደልቡ አይጮህም
ቂጡ የቆሰለ ውሻ እንደልቡ አይጮህም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ካምቤልታውን
thumb|right|275px|ካምቤልታውን ካምቤል ታውን (እንግሊዝኛ: Campbelltown, New South Wales) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
የለመደ እጅ ጆሮ ግንድ ያስመታል
የለመደ እጅ ጆሮ ግንድ ያስመታል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመደ እጅ ጆሮ ግንድ ያስመታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ፎርባስ
ፎርባስ (Φόρβας) በግሪክ አፈ ታሪክ የአርጎስ ከተማ-አገር ንጉሥ ነበር።
ካስቶር ዘሩድን የሚጠቅሱት ጸሃፊዎች ጄሮምና አውሳብዮስ እንደሚሉ፣ ፎርባስ የአርጎስ ንጉሥ ሆኖ በአገሩ ለ35 ዓመታት ነገሠ፣ የክሪያሶስ ተከታይና ልጅ ይባላል። ፓውሳኒዮስ ግን የአርጉስ ልጅ ያደርገዋል። ቢብሊዮጤኬ ከክሪያሶስና ከገላኖር መካከል ማንምን አይጠቅስም።
በቅዱስ ጀሮም ዜና መዋዕል ለክሪያሶስ ዘመን ከሰጡት ነጥቦች መካከል፦
ቅዱስ አውግስጢኖስ እንደሚለን፣ ፎርባስና እናቱ መላንቶሚኬ ከመሞታቸው በኋላ በአርጎሳውያን ዘንድ እንደ አማልክት ይቆጠሩ ነበር። ደግሞ የፎርባስ ተከታይ የትሪዮፓስ ልጅ ያሱስ ያደርገዋል።
በዲዮዶሮስ ሲኩሉስ ታሪክ፣ ፎርባስ «የላፒጤስ ልጅ» ወደ ሩድ ሂዶ እባቦቹን ሁሉ ከደሴቲቱ አጠፋቸው።
መደብ:የአርጎስ ነገሥታት
ነገርህን በጠጄ ርስትህን በልጄ
ነገርህን በጠጄ ርስትህን በልጄ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ዲ ኤን ኤ
200px|right| ዲ ኤን ኤ ( Deoxyribonucleic Acid) በጣም ትልቅ ሞልዩኪል ሆኖ ህይወት ያላቸውን ማናቸውንም ፍጡራን፣አትክልት፣ እንስሳት፣ባክቴሪያ ወዘተ የዘር-ቀመር (ጄኔቲክ ኮድ) ያዘለ ነው። የአንድ ፍጡር ዲ ኤን ኤ በዚያ ፍጡር ማናቸውም ህዋስ (ሴል) ውስጥ ይገኛል። የመገኘቱ ውጤት እያንዳንዱ በምድር ላይ ያለ ፍጡር የራሱ የሆነ ልዩ ባህርይ እንዲኖረው ያደርጋል። ይህንም እሚያደርገው የፍጡሩ አካላት መገንቢያ የሆኑ የፕሮቲን ሞለኪሎችን በትዕዛዝ በተወሰነ መልኩ እንዲሰሩ ዲ ኤን ኤ ስለሚመራ ነው። የአንድ ህዋስ ፕሮቲን የዚያን ህዋስ ተግባር ይወስናል። ዲ ኤን ኤ ከወላጅ ወደ ልጅ ይተላለፋል፣ ስለሆነም ወላጆችና ልጆች ተቀራራቢ ባህርይ እንዲኖራቸው ያደርጋል። አንድ አይነት የማይሆኑበት ምክንያት ልጆች ከሁለቱ ወላጆች ድብልቅ ዲኤን ኤ ስለሚዎርሱ ነው።
ህይወት ካላቸው ነገሮች ሁሉ ቫይረሶች ለየት ይላሉ። በመጀመሪያ ደረጃ ቫይረሶች ህይወት ሊኖራቸውም ላይኖራቸውም ይችላል። በተጨማሪይ ቫይረሶች በሁለት ይከፈላሉ፣ ገሚሶቹ እንደሌሎች ፍጡራን ዲ ኤን ኤ ሲኖራቸው ገሚሶቹ ደግሞ አር ኤን ኤ ብቻ ይኖራቸዋል። ዲኤንኤ ያላቸው ቫይረሶች ሌሎች ህዋሳትን የሚያጠቁት አስኳሉ ውስጥ በመግባት ሲሆን አር ኤን ኤ ብቻ ያላቸው ደግሞ የህዋሱ ሳይቶፕላዝም ውስጥ ነው። ኤድስን የሚፈጥረው የ ኤች አይ ቪ ቫይረስ ከኋለኞቹ ወገን ነው።
ዲ ኤን ኤ ከሥነ ቅመማ አንጻር ከኑክሊክ አሲድ ( nucleic acid) የተሠራ ሲሆን በመቶ ሚልዮን በሚቆጠሩ የተጣመዱ ኒኩልቲዲም ሁለትም ጥምዝ መሰላ ይሰራሉ፡፡ ይህ ጥምዝ መሰላል የሁሉን ዝርያ መረጃ የያዘ ሲሆን በሴል ላሉ ፕሮቲኖችህ መገንቢያ መልጅ የያዘ ነው።
መደብ:ጀነቲክስ
ቂጥ ቢወድል ፈስ አያድን
ቂጥ ቢወድል ፈስ አያድን የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
የናት ሆድ ዥንጉርጉር
የናት ሆድ ዥንጉርጉር የአማርኛ ምሳሌ ነው። የናት ሆድ ዥንጉርጉር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሰቪያ
ሰቪያ (እስፓንኛ፦ Sevilla) በእስፓንያ የሚገኝ ከተማ ነው።
መደብ:የእስፓንያ ከተሞች
ኖኅ
ኖህ (ዕብራይስጥ፦ /ኖዋሕ/፤ አረብኛ፦ /ኑሕ/) በኦሪት ዘፍጥረት በብሉይ ኪዳን መሠረት ከማየ አይኅ ጥፋት ውኃ ከቤተሠቡ ጋር መርከብ ያመለጠው ጻድቅ ሰው ነበረ።
ከመጽሐፍ ቅዱስ በቀር ስለ ኖኅ ብዙ ሌሎች ትውፊቶች ተጽፈዋል። ለምሳሌ በጣልያናዊ መኖኩሴ አኒዩስ ዴ ቪቴርቦ ባሳተመው ዜና መዋዕል ዘንድ፣ ኖህ ከጥፋት ውኃ በኋላ በጣልያን ሀገር ሠፈረ።
የለመደ ፈረሰኛ ዛብ አይጨብጥ እርካብ አይረግጥ
የለመደ ፈረሰኛ ዛብ አይጨብጥ እርካብ አይረግጥ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመደ ፈረሰኛ ዛብ አይጨብጥ እርካብ አይረግጥ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሴስኖክ (ከተማ)
thumb|right|275px|ሴስኖክ ከተማ ሴስኖክ (እንግሊዝኛ: Cessnock, New South Wales) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።
ጤዛ (ፊልም)
ጤዛ በኢትዮጵያዊው የፊልም ባለሙያ ፕሮፌሰር ኃይሌ ገሪማ የተሰራ ፊልም ነው። በ2009 እ.አ.አ. የኡጋድጉውን የፊልም ፌስቲቫል ያሸነፈ ፊልም ሲሆን በደርግ ዘመን ስለነበረው የኢትዮጵያ ሁኔታ ይዳሥሳል።
መደብ:የኢትዮጵያ ፊልሞች
ሴስኖክ (ከተማ)
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ቂጥ ቢያብጥ ልብ አይሆንም
ቂጥ ቢያብጥ ልብ አይሆንም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
ነገር በነገር ይወቀሳል እሾህ በሾህ ይነቀሳል
ነገር በነገር ይወቀሳል እሾህ በሾህ ይነቀሳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
ታገስ ማሎት
ታገስ ማሎት ወይም ማሎት ታገስ ጣልያናዊው መኖኩሴ አኒዩስ ዴ ቪቴርቦ በ1490 ዓ.ም. ባሳተመው ዜና መዋዕል ዘንድ፣ በጣልያን ሀገር የነገሠ ንጉሥ ነበር። የአውሩኑስ ልጅ ይባላል። በ2118 ዓክልበ. አውሩኑስ ከቲቤር ወንዝ ደቡብ ባለው ክፍል ገዥ («ኮሪቱስ») ሾመው። በ2117 ዓክልበ. አውሩኑስ ሲሞት ማሎት ታገስ የስሜን ጣልያ («ራዜና») ንጉሥ ሆኖ ተከተለው።
በ2110 ዓክልበ. አካባቢ የፋይጦን መርከቦችና ሕዝቡ ወደ ማሎት ታገስ ወደ ራዜና ደርሰው አውሶናውያንን በጣልያን ምሥራቅ ክፍል፤ የካምና የጋሜርም ልጆች ወዘተ. በሌሎቹ ክፍሎች አገኝተው፣ ከኤሪዳኑስ (ፖ ወንዝ) ስሜን እንዲኖሩ መሬት ተሰጡ።
በ2092 ዓክልበ. ግድም ሦስት ሥፍራዎች በጣልያን አገር በእሳት ተቃጠሉ፦ በዳኑብ ወንዝ አጠገብ፣ በኩሜ እና በደብረ ቬሱቭዩስ። እነዚህ 3 ሥፍራዎች ከዚያው ወዲያ «ፓሌንሳና» እንደ ተባሉ ይህም «የተቃጠሉ ሠፈሮች» መለት እንደ ነበር ይጨምራል። በ2079 ዓክልበ. ግድም ፋይጦን ልጁን ሊጉር በጣልያን ትቶ ወደ ኢትዮጵያ እንደ ተመለሰ ይለናል። ማሎት ታገስም ለፋይጦን የያኑስ የተቀደሱ ሥርዐቶች አስተምሮ ፋይጦን ይህንን በኢትዮጵያ ሠራ ይለናል። በስሜን ጣልያን እስካሁን ሊጉርያ የተባለው አገር ስሙን ከፋይጦን ልጅ ሊጉር ብሔር እንደ ወረሰው ይጨምራል። በ2075 ዓክልበ. ግድም ማሎት ታገስ ሞተና ልጁ ሲካኑስ ተከተለው።
መደብ:የጣልያን አፈታሪካዊ ነገሥታት
ቆንጣጭ እርግጥ
400px|thumb|right| ሁለቱ [[አስረካቢ|አስረካቢዎች f እና h በግቤት a ላይ አንድ አይነጥ ጥግ  L አላቸው። እንዲሁም አስረካቢ g   በa አቅራቢያ ባሉ ቦታዎች በሁለቱ አስረካቢዎች ተቆንጥጦ ተይዟል።  እንግዲህ በ ቆንጣጭ እርግጥ  ሜረት   a ላይ ያለው የ g  ጥግ  L  ነው።]] በካልኩለስ ጥናት፣ ቆንጣጭ እርግጥ እሚባለው እርግጥ በሁለት አስረካቢዎች መካከል ያለን አስረካቢ ጥግ ለማግኘት፣ ብሎም ለማረጋገጥ የሚጠቅም  የሂሳብ መሳሪያ ነው።  በተለይ ይህ መሳሪያ በጣም ጠቃሚ እሚሆነው፣  የተቆነጠጠው (መሃል ላይ ያለው) አስረካቢ ጥግ  ለማስላት አስቸጋሪ ሆኖ ሳለ እርሱን ቆንጥጠው የያዙት አስረካቢዎች ጥግ  ስሌት ቀላል ሆኖ ሲገኝ ነው።
ማረጋገጫ
ምሳሌ
የሚከተለው ጥግ በጥግ ህግጋት ሊታዎቅ አይችልም
ነገር ግን በ ሳይን አስረካቢ ትርጉም መሰረት፡
ስለሆነም፦
, በቆንጣጭ እርግጥ መሰረት, ጥጉ  0 ነው ማለት ነው።
ተጨማሪ ንባብ
መደብ:ጥግ መደብ: ካልኩለስ
ስላንቺ
ስላንቺ የኢትዮጵያ አስቂኝ የፍቅር ፊልም ነው። ፊልሙ በኢትዮጵያ ሲኒማ ቤቶች ረዥም ጊዜ የቆየ ሲሆን በህዝብ ዘንድ ከፍተኛ ተቀባይነትን አግኝቷል። በ4ኛው የኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ የፊልም ፌስቲቫል 3 ሽልማቶችን ያገኘ ሲሆን በኒው ዮርክ ዓለም አቀፍ የፊልም ፌስቲቫል ላይም በተመሳሳይ ምርጥ ዓለም አቀፍ አስቂኝ የፍቅር ፊልም ተብሎ ተሸልሟል።
መደብ:የኢትዮጵያ ፊልሞች
ትሪዮፓስ
ካስቶር ዘሩድን የሚጠቅሱት ጸሃፊዎች ጄሮምና አውሳብዮስ እንደሚሉ፣ ትሪዮፓስ የአርጎስ ንጉሥ ሆኖ በአገሩ ለ46 ዓመታት ነገሠ፣ የፎርባስ ተከታይና ልጅ ይባላል።
በፓውሳኒዮስ ዘንድ ልጆቹ ፐላስጎስ፣ ያሱስና አገኖር ነበሩ፤ ያሱስ እንደ ተከተለው ይላል። በጀሮምና አውሳብዮስ ግን የአገኖር ልጅ ክሮቶፖስ ተከተለው።
መደብ:የአርጎስ ነገሥታት
የናት ሆድ ዥንጉርጉር ወላጅ ቀይና ጥቁር
የናት ሆድ ዥንጉርጉር ወላጅ ቀይና ጥቁር የአማርኛ ምሳሌ ነው። የናት ሆድ ዥንጉርጉር ወላጅ ቀይና ጥቁር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኪንግማን፥ አሪዞና
ኪንግማን (Kingman) በሞሃቬ ካውንቲ፥ አሪዞና፥ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ከተማ ነው። በ2000 እ.ኤ.አ. የከተማው ሕዝብ ብዛት 20,069 ነበር። ከተማው የሞሃቬ ካውንቲ መቀመጫ ነው። ኪንግማን በ1882 እ.ኤ.አ. ነው የተመሠረተው። ከተማው የተሰየመው ከሊዊስ ኪንግማን በኋላ ነው።
መልከዓ-ምድር
right ኪንግማን በ35°12'30" ሰሜን እና 114°1'33" ምዕራብ ይገኛል። 1,036.32 ሜትር ከባሕር ወለል በላይ ይገኛል። 77.6 ካሬ ኪ.ሜ. ቦታ ሲሸፍን ከዚህ ውስጥም ምንም ቦታ ውሃ የለውም።
የሕዝብ እስታቲስቲክስ
በ2000 እ.ኤ.አ. 20,069 ሰዎች ፣ 7,854 ቤቶች እና 5,427 ቤተሰቦች በከተማው ይገኛሉ። የሕዝብ ስርጭት 258.5 በ1 ካሬ ኪ.ሜ. ነው።
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:ሞሃቬ ካውንቲ፥ አሪዞና
ጎልበርን (ከተማ)
thumb|right|275px|Big Merino አካባቢ ጉልበርን (እንግሊዝኛ: Goulburn, New South Wales) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ነገርም ይበረክታል ባለጋራም ይታክታል
ነገርም ይበረክታል ባለጋራም ይታክታል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ
የለመደች ጦጣ ሁልጊዜ ሽምጠጣ
የለመደች ጦጣ ሁልጊዜ ሽምጠጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለመደች ጦጣ ሁልጊዜ ሽምጠጣ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ድል እድል በአንድ ድልድል
ድል እድል በአንድ ድልድል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
አቤ ጉበኛ
አቤ ጉበኛ (፲፱፻፳፭ ዓ/ም በባሕር-ዳር አካባቢ፣ ይስማላ ጎጃም ተወልደው - ፲፱፻፸፪ ዓ/ም አዲስ አበባ ላይ አረፉ።                                                              ባለቅኔ፤ ደራሲና ገጣሚ የነበሩት አቤ ጉበኛ በስድስት ዓመት ፊደል ቆጥረው ንባብ ከተማሩ በኋላ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ትምህርት ሲከታተሉ ቆዩ። ከዚያም ወደ ደንጎላ ሄደው በቢትወደድ መንገሻ ጀምበሬ ትምህርት ቤት የመጀመሪያ ደረጃ ትምህርታቸውን አጠናቀው ወደ አዲስ አበባ በመምጣት የሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን አጠናቀዋል።
አቤ ጉበኛ የመጀመሪያ ሥራቸው በማስታወቂያ ሚኒስቴር ሲሆን ቀጥሎም በጤና ጥበቃ ሚኒስቴር ተቀጥረው በመንግሥት ሥራ ለስድስት ዓመታት ያህል ካገለገሉ በኋላ ሕይወታቸውን በአብዛኛው የገፉት በደራሲነት ነው። በ1967 እ.ኤ.አ. በአዮዋ ክፍለ-ሀገር ወደ ዓለም አቀፍ የጽሑፍ ህብረት ፕሮግራም (International Writing Fellowship Program) ሄዱ።
ከሥራዎቻቸው በከፊሉ፦
የአቤ ጉበኛ ቤተሰቦች ይስማላ ጊወርጊስ ኮረንች ባታ ጎጥ በመምትባል ቦታ ይኖራሉ የአቤጉበኛ ትንሽ ወንድም ጌትነት አዛለ ይባላል፡፡
ቂጥኛም ከውርዴ ይማከራል
ቂጥኛም ከውርዴ ይማከራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
አቤ ጉበኛ
መደብ:የኢትዮጵያ ጸሓፊዎች
ቂጥኛም ከውርዴ ይማከራል
ትርጉሙ
መደብ : ተረትና ምሳሌ
አድዋ (ፊልም)
አድዋ በኢትዮጵያዊው የፊልም ባለሙያ ፕሮፌሰር ኃይሌ ገሪማ የተሰራ ጥናታዊ ፊልም ነው። ፊልሙ በ1999 እ.ኤ.አ. የተሠራ ሲሆን የአድዋ ጦርነት ጊዜ የነበረውን የኢትዮጵያ ሁኔታ ይዳሥሳል።
መደብ:ጥናታዊ ፊልሞች መደብ:የኢትዮጵያ ፊልሞች
የለማኝ ስልቻ ሲንከባለል ከለማኝ እጅ ይወድቃል
የለማኝ ስልቻ ሲንከባለል ከለማኝ እጅ ይወድቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው። የለማኝ ስልቻ ሲንከባለል ከለማኝ እጅ ይወድቃል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኤፍ.ቢ.አይ 3
ኤፍ.ቢ.አይ.3 በ2010 ዓም አዲስ የወጣ የኢትዮጵያ አስቂኝ ድራማ ፊልም ነው።
ዋቢ ምንጭ
መደብ:የኢትዮጵያ ፊልሞች
ሆልብሩክ፥ አሪዞና
ሆልብሩክ (እንግሊዘኛ: Holbrook) በናቫሖ ካውንቲ፥ አሪዞና፥ ዩናይትድ ስቴትስ የሚገኝ ከተማ ነው። በ2000 እ.ኤ.አ. የከተማው የሕዝብ ብዛት 4,917 ነበር። ከተማው የናቫሖ ካውንቲ መቀመጫ ነው።
መልከዓ-ምድር
right ሆልብሩክ በ34°54'26" ሰሜን እና 110°9'46" ምዕራብ ይገኛል። 40.0 ካሬ ኪ.ሜ. ቦታ ሲሸፍን ከዚህ ውስጥም ምንም ቦታ ውሃ አልሸፈነም።
የሕዝብ እስታቲስቲክስ
በ2000 እ.ኤ.አ. 4,917 ሰዎች ፣ 1,626 ቤቶች እና 1,195 ቤተሰቦች በከተማው ይገኛሉ። የሕዝብ ስርጭት 122.9 በ1 ካሬ ኪ.ሜ. ነው።
መደብ:አሪዞና ከተማዎች መደብ:ናቫሖ ካውንቲ፥ አሪዞና
ቡና
300px|thumb|ቡና አቅራቢዋ - 1849 ዓ.ም. ተሳለ። ቡና የተክል አይነትና ከዚህ ተክል ቡን የሚባል መጠጥ የሚወጣው ነው። መጀመርያ የታወቀው በኢትዮጵያ ሲሆን ምናልባት በዚህ የተነሳ ቡና በተለያዩ የዓለም ቋንቋዎች ከፋ ከሚለው ስም ጋር ተቀራራቢ የሆነ ስሞች ተስጥተውት ይገኛል (ለምሳሌ እንግሊዝኛ፦ coffee /ኮፊ/ በፈረንሳይኛ ካፌ (café)በዳች ኮፊ (koffie) በእብራይስጥኛ ካፈ (ka-feh) በስዊድንኛ ካፈ (kaffe) ወዘተ ) ምናልባት ከድሮው የከፋ መንግሥት በተዛመደ መልኩ ሊሆን ይችላል። በአንድ ትውፊት መሠረት በመጀመርያ ያገኘው ሰው ካልዲ የተባለ አንድ ኢትዮጵያዊ እረኛ ፍየሎቹ ፍሬውን በልተው ሲጨፍሩ ስለተመለከተ ነበር።
የቡና የስነ ፍጥረት ስሙ Coffea arabica  (ኮፊ ኣራቢካ) ሲሆን የዚህ የኢትዮጵያ ቡና ዘር በጣዕሙ ጥሩነት የተነሳ በጣም ተወዳጅ ነው።
በደራሲው ዊሊያም ኡከርስ መጽሐፍ 'ኦል አባውት ኮፊ' (ስለ ቡና ኅልዮ/ምንነት) እንደተገለጸው ቡና ወደ የመን የገባው በአክሱም ዘመነመንግሥት በ517 ዓ.ም. አካባቢ ነበር። የፋርስ ሃኪም አል-ራዚ (857-917 ዓ.ም. የኖሩ) ተክሉን «ቡንቹም» ብሎ ምናልባት በታሪክ አንደኛው ስለ ቡና መግለጫ የመዘገበው ጸሐፊ ይሆናል። ሌላ እብን-ሲና(972-1029 ዓ.ም.)የተባለ ፋርስ ሀኪም ደግሞ ስለ «ቡንቹም» ጥቅም ጽፏል። የሞሮኮ ደርቡሽ ሼክ አቡል-ሀሳን አሽ-ሻዲሊ (1167-1250 ዓ.ም.) በአሰብ ዙሪያ ሲጓዝ ኗሪዎች ስለ ቡና መጠጥ እንደገለጹለት ይነገራል። የአደን ሙፍቲ ሼክ ጃማል-አል-ዲን አል-ዳባኒ በ1446 ዓ.ም. ገደማ ለመጀመሪያ ጊዜ መጠጡን እንዳስገባ ተመዝግቧል። በ1449 ዓ.ም. መጀመርያው ቡና ቤት «ኪቫ ሃን» በኢስታንቡል ቱርክ ተከፈተ።
280px|thumb|left|ቡና አፈላል ስነ ስርዓት በኢትዮጵያ ሆኖም በ1503 ዓ.ም. የማካህ ይማሞች ቡና ቤት ስላልወደዱ መጠጡን ሃራም (እርም) አሉት ። ነገር ግን የኦቶማን ቱርክ ሡልጣን 1 ሰሊም በ1509 ዓ.ም. ማካህን በ1516 ዓ.ም. ይህን ድንጋጌ ገልብጦ የተቀደሰ መጠጥ አደረገው። ከዚያ በኋላ እስላሞች ቡናን በተለይ በጣም ወደዱት። ለኦርቶዶክስ ክርስቲያኖች በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን እስከ 1881 ዓ.ም. ድረስ ቡና እንደ ተከለከለ ዛሬ በሰፊ አይታወቅም። ከ1872 እስከ 1878 ድረስ ቡና በመጠጥነት በኢትዮጵያ በጣም ስለ ተስፋፋ አጼ ምኒልክ ከጠጡት በኃላ በ1881 ምኒልክ ንጉሠ ነገሥት ሆነው አቡነ ማቴዎስ 10ኛ ቡናን አጸደቁት።
ቡና ወደ አውሮፓ ለመጀመርያ ጊዜ በ16ኛ ክፍለ ዘመን ያስገቡት ነጋዴዎች ከቬኒዝ ጣልያን ነበሩ። በ1592 ዓ.ም. የሮማ ጳጳስ 8 ቄሌምንጦስ ስላጸደቁት በፍጥነት ዘመናዊ መጠጥ ሊሆን በቃ ። የመጀመርያው ቡና ቤት በአውሮፓ በጣልያን በ1637 ዓ.ም. ተከፈተ።
አረቦች ግን በጣም አጥብቀው ለምለሙ ተክል ከአረብ ዓለም እንዲወጣ ምንም ባይፈቅዱም፣ በ1600-1650 ዓ.ም. ገደማ አንድ ስሙ ሃጂ ባባ ቡዳን የሚባል ህንዳዊ እስላም ከሞቃ የመን በስውር የቡና ዘር ይዞ ወደ ሚሶር ሕንድ አገር ተመለሰና ተክሉን እዚያ አበቀለው። በ1608 ዓ.ም. የሆላንድ ሰዎች ለ አደን መጥተው ለምለም የቡና ዘር ይዘው ወደ አገራቸው ተመለሱ። በ1690ዎቹ በሆላንድ ቅኝ አገሮች በጃቫ (ዛሬ ኢንዶኔዥያ) እና በሱሪናም (ደቡብ አሜሪካ) በብዛት እንዲስፋፋ አደረጉት።
በአሁኑ ጊዜ ቡና በዓለም ላይ ከሚጠጡ መጠጦች አንደኛን ስፍራ ይዟል። በተጨማሪም የቡና ቅጠል በወተት ተፈልቶ ቁጢ እንዲሁም የቡና ዘር ሽፋኑ/ቅርፊቱ ተፈልቶ የሚጠጣው አሻራ ተወዳጆች ናቸው። ቁጢና አሻራ ከኢትዮጵያ ውጪ እንደሚታውቁ መረጃ የለም።
የኢትዮጵያ የቡና አፈላል ስርአት
ለጠቅላላ እዉቀት፦1ኛ(አቦል) 2ተኛ(ሲና/ቶና) 3ተኛ(በረካ)
የውጭ መያያዣ
መደብ:አትክልት መደብ:መጠጦች
አይስላንድኛ
አይስላንድኛ (íslenska /ኢስለንስካ/) በአይስላንድ የሚናገር ቋንቋ ነው።
መደብ:ጀርመናዊ ቋንቋዎች መደብ:አይስላንድ
የናት ልጅ የጎን አሳጅ
የናት ልጅ የጎን አሳጅ የአማርኛ ምሳሌ ነው። የናት ልጅ የጎን አሳጅ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ግራፍተን (ከተማ)
thumb|right|275px|ግራፍተን ከተማ ግራፍተን (እንግሊዝኛ: Grafton, New South Wales) አውስትራልያ ውስጥ የሚገኝ ከተማ ነው።
ዳምጠው አየለ
ዳምጠው አየለ ( 23.11. 1944 አ/ም – 27.10. 2006 አ/ም)''' ባህላዊ የኢትዮጵያ ዘፋኝ ነበር።
ትውልድና እድገት
በሃምሌ 23 1944 አ/ም ከእናቱ ወይዘሮ ሸዋየ ተካና ከአባቱ አየለ ካሰኝ በመራቤቴ ሰሜን ሸዋ ተወለደ። ልጅነቱን በእረኝነት፥ በግብርና እንዲሁም በቆሎ ተማሪነት እንዳሳለፈ ይናገራል። እድሜውም ለትምህርት ሲደርስ ባቅራቢያው በሚገኘው መራኛ አንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ገብቶ ተምሯል።
ቤተሰብ
ዳምጠው ህይወቱ እስካለፈችበት ጊዜ ድረስ ለረዥም ጊዜ አብሯት የኖረው ባለቤቱ አልማዝ ይመር ትባላለች። ከአልማዝ ይመር አብዩ ዳምጠውና ቤቴልሄም ዳምጠው የሚባሉ ሁለት ልጆችን አፍርቷል።
የስራ አለም፥ ዘፈንና ዘፋኝነት
እነዚህን ሊንኮች በመጠቆም አንዳንድ ዘፎኖቹን youtube ላይ መመልከት ይችላሉ።
https://www.youtube.com/watch?v=kYnmUcMa7Gg  ጎጃም አዘነ
https://www.youtube.com/watch?v=hxbHH9dyK8Y የወሎ ልጅ
https://www.youtube.com/watch?v=aUNKk0GdRgM እንደው ትምቧለል
https://www.youtube.com/watch?v=hmcRQLE1U4A የአባይ ዳር ቆንጆ
https://www.youtube.com/watch?v=m5wCP-5C2dU ደሴ ላይ ከራሄል ዮሃንስ ጋር
https://www.youtube.com/watch?v=1aArxEZ06s8 ለኢትዮጵያ እናቴ
የስደት ኑሮና ህልፈቱ
ዳምጠው አየለ ኖርዌይ ሃገር በስደት ለ 8 አመት ያክል ኖሯል። ኖርዌይ በሚገኘው የኢትዮዽያ ማህበርና እንዲሁም በፓለቲካ ለውጥ ማህበራት ውስጥ በሙያው ያላሰለሰ ጥረት አድርጓል። ዳምጠው ኖርዌይ በነበረው ቆይታ ከእድሜ እኩያወቹም ሆነ ከወጣቱ ትወልድ ጋር ጥሩ መግባባትና ፍቅር የነበረው አርቲስት ነበር። ዳምጠው ባደረበት የኩላሊት ህመም ምክንያት ኖርዌይ በሚገኙ የህክምና መአከላት ሲረዳ ቢቆይም በሽታው ከጊዜ ወደ ጊዜ እየባሰበት ስለሄደ አርቲስት ዳምጠው አገር ቤት ገብቶ ለረዥም ጊዜ የተለያቸውን ቤተሰቦቹን ለማግኘት ይወስናል። ይህንን የአርቲስቱን ውሳኔ ተከትሎ የኢትዮዽያ ማህበር በኖርዌይ ኖርዌይ የሚገኙ ኢትዮዽያዉያን ጋር በመተባበር ገንዘብ በማሰባሰብ እንዲሁም ከ 250 በላይ ኢትዮጵያዉያን በተገኙበት የክብር ሽኝት አድርጎለታል። የክብር ሽኝት ዝግጅቱን የፕሮግራም ስራዉን ሙሉ በሙሉ የሰራው ኖርዌይ የሚገኘው ያሬድ ባንድ ነበር።
ኢትዮጵያም ከገባ በኋላ አዲስ አበባ በሚገኘው በቅ/ገብራኤል ሆስፒታል በህክምና ሲረዳ ቆይቶ በተወለደ በ 62 አመቱ ሰኔ 27 2006 አ/ም ቀን ህይወቱ አልፏል። የቀብር ስነስርአቱም ወዳጅ፣ ዘመድ እንዲሁም አድናቂዎች በተገኙበት በአዲስ አበባ  ተፈጽሟል።
ምንጭ
ዳምጠው ከኢሳት ቴሌቪዥን ጋር ያደረጉት ቃለ መጠይቅና
ፀሀፊው ከአርቲስቱ ጋር ያደረገው አጭር ቆይታ
መደብ:የኢትዮጵያ ዘፋኞች
ግራፍተን (ከተማ)
ይዩ
መደብ:የአውስትራልያ ከተሞች
ድል የባለ እድል
ድል የባለ እድል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ