cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2 ኤሪሹም
የዓመት ስሞች
የአሦር ነገሥታት ዝርዝር (AKL) ደግሞ በናራም-ሲን ዘመን የተርቃ ንጉሥ 1 ሻምሺ-አዳድ ወደ «ካርዱኒያሽ» (ባቢሎን) (በስደት?) ሄዶ፤ በኋላም በ1723 ዓክልበ. ከባቢሎን ወጥቶ ኤካላቱምን እንደ ያዘ፣ በ1720 ዓክልበ. አሹርንም ይዞ ኤሪሹምንም አስወጥቶ ሻምሺ-አዳድ የአሦር ንጉሥ እንደ ሆነ ይዘግባል። በMEC እና በAKL ግን የሊሙ ስሞች ለነዚህ ዓመታት («እብኒ-አዳድ» እና «አታማር-እሽታር») ከታወቁት ሊሙ ስሞች ይለያያሉ፤ ምናልባት የኤካላቱም ሊሙዎች ነበሩ።
ረመዳን
የጾም መንፈሳዊ ሽልማቶች ( ሰዋብ ) በረመዳን ውስጥ እንደሚባዙ ይታመናል ፡ በዚህ መሠረት, ሙስሊሞች ከምግብ እና መጠጥ ብቻ ሳይሆን፣ ከትምባሆ ምርቶች, ከባለቤታቸው ጋር ፆታዊ ግንኙነት፣ እንዲሁም ከመጥፎ ባህሪ ይቆጠባሉ ።  ይልቁንስ ሰላት  እና ቁርኣን ምቅራትን ያበዛሉ ።
2 ኤሪባ-አዳድ
ከ እስከ    ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ።
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአሦር ነገሥታት
2 ኤሪሹም
የዓመት ስሞች
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ረመዳን
የሃይማኖት ተግባራት
የተለመደው ተግባር ከንጋት እስከ ፀሐይ መጥለቅ መፆም ነው ፡፡ ከጾም በፊት የቅድመ-ጎህ ምግብ ሱሁር ሲባል፣ ጻሃይ ስትጠልቅ ጾም የሚፈታበት ምግብ ኢፍጣር ይባላል ።
26 March
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
ረመዳን
የሃይማኖት ተግባራት
ሙስሊሞች ብዙ ጊዜን በጸሎት፣ በሰላት እና በሰደቃ(ምጽዋት) እንዲሁም ስነ ምግባራቸውን ለማሻሻል በመጣር ያሳልፋሉ ። ይህም ከታች ባለው ሃዲስ "ረመዳን ሲደርስ የገነት በሮች ይከፈታሉ፣ የሲኦል (ገሃነም) በሮች ይዘጋሉ እና ሰይጣናት ይታሰራሉ ። ”
26 March
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ረመዳን
የጤና ውጤቶች
ረመዳን በአግባቡ ከተጾመና በቂ ፈሳሽ በቀን ውስጥ ማግኘት ከተቻለ፣ ጠቃሚ የጡንቻ ክምችቶች ሳይቃጠል ኪሎ መቀነስ ስለሚያስችል የጤና በረከትም ያስገኛል ።
ሻሰኖን
ሻሰኖን (ፈረንሳይኛ፦ Chassenon)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ደባልና ሹመት ያለሰበብ አይሄድ
ደባልና ሹመት ያለሰበብ አይሄድ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደባልና ሹመት ያለሰበብ አይሄድ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኋን ጊሌርሞ ካስቲዮ
ኋን ጊሌርሞ ካስቲዮ ኢሪያርት (ሚያዝያ ፱ ቀን ፲፱፻፸ ዓ.ም. ተወለደ) ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋች ነው። ለፔኛሮል ክለብ የሚጫወት ሲሆን የኡራጓይ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን አባል ነው።
ማመዛገቢያዎች
መደብ:ኡራጓያዊ እግር ኳስ ተጫዋቾች
ጐሜ ልክ ቱ
ጎሜ ሪኪ ቱ (ኢትዮጵያዊ ኦሮሞ ራፐር፣ ዘፋኝ እና ገጣሚ)
ጎሜ ሪኪ ቱ ኢትዮጵያዊ ኦሮሞ ራፐር፣ ዘፋኝ እና ገጣሚ ነው። ጎሜ (ሚያዝያ 14 ቀን 1995) በምዕራብ ኦሮሚያ ተወለደ።
የህይወት ታሪክ
'ጎሜ ሪኪ ቱ' የቤተሰብ ስማቸው "ሪኪቱ እስራኤል ጋባዮ" (ኤፕሪል 14, 1995 ተወለደ) በዘመናዊ ዘፈኖቹ የሚታወቅ የኦሮሞ አርቲስት ነው። ጎሜ በመጀመሪያው አልበሙ Namaa Gama በተሰኘው ዘፈኑ ዝነኛ ሆኗል፤ ከዚህ በፊትም ነጠላ ዜማዎች ነበሩት። የእሱ ዘፈኖች በዋናነት ስለ ፖለቲካ ናቸው ጎመን በተለቀቀው የመጀመሪያ ነጠላ ዜማው "የጭቆና ህክምና" ወደ ሙዚቃው አለም ገባ። ጎሜ የተወለደችው በምእራብ የሀገራችን ክፍል ነቀምቴ በተባለች ከተማ ነው። ትምህርቱን እስከ ሃይስኩል መሰናዶ ተከታትሏል፣ በተለያዩ የምእራብ ክፍለ ሀገር ክፍሎች ጎሜ ከአፍ መፍቻ ቋንቋው በተጨማሪ አማርኛ እና እንግሊዘኛ መናገር ይችላል።
አልበም እና ነጠላ ዘፈኖች
• የ2022 Furgaatuu ነጠላ ዘፈን። • የ2022 Mammagaala ነጠላ ዘፈን። • Namaa Gama አልበም ውስጥ
ቃላት
ሊገድለኝ የሚሮጠውን፣ ባጋንን ለመያዝ የሚሮጠውን አየሁ።
ሁራካን ቡሴዮ
ሁራካን ቡሴዮ (እስፓንኛ፦ Huracán Buceo) በሞንቴቪዴዎ፣ ኡራጓይ የሚገኝ የመድበለ ስፖርት ክለብ ሲሆን በእግር ኳስ ቡድኑ ነው በከፍተኛ ደረጃ የሚታወቀው።
መደብ:የኡራጓይ እግር ኳስ ክለቦች
ወላይታ ዴሪያ የምያ
ወላይታ ዴሪያ የምያ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
ሾርዥ
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
2 ኤንሊል-ናሲር
ከ እስከ    ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ።
27 March
27 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 18 ቀን ማለት ነው።
2 ኤንሊል-ናሲር
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአሦር ነገሥታት
27 March
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
ደብር ለላስታ ድግድግታ ለጌታ
ደብር ለላስታ ድግድግታ ለጌታ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደብር ለላስታ ድግድግታ ለጌታ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ስሙሮቢ ገላሎ
ማጣቀሻ
መደብ:አፋር ክልል መደብ:
ኬሬታሮ እግር ኳስ ክለብ
ኬሬታሮ እግር ኳስ ክለብ (እስፓንኛ፦ Querétaro Fútbol Club) በኬሬታሮ፣ ሜክሲኮ የሚገኝ የእግር ኳስ ክለብ ነው።
መደብ:የሜክሲኮ እግር ኳስ ክለቦች
ዴፖርቲቮ ካሊ
ዴፖርቲቮ ካሊ ማህበር (እስፓንኛ፦ Asociación Deportivo Cali) በካሊ፣ ኮሎምቢያ የሚገኝ የስፖርት ክለብ ሲሆን በከፍተኛ ደረጃ የሚታወቀው በእግር ኳስ ቡድኑ ነው።
ደብተራ ሲኮራ እቤት ክርስቶያን ገብቶ ጭራ ይይዛል
ደብተራ ሲኮራ እቤት ክርስቶያን ገብቶ ጭራ ይይዛል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደብተራ ሲኮራ እቤት ክርስቶያን ገብቶ ጭራ ይይዛል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ደብተራ የዘኬ ጎተራ
ደብተራ የዘኬ ጎተራ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደብተራ የዘኬ ጎተራ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ዓረና
ዓረና የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
28 March
28 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 19 ቀን ማለት ነው።
ማርያም ሰና
300px|thumb|right| የአጼ [[ሠርፀ ድንግል ሚስት የነበረቸው ንግስት ማሪያም ሰና ]]
28 March
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ማርያም ሰና
ንግስት ማሪያም ሰና በጦር ድሉ ብዛት የሚታወቀው የአጼ ሠርፀ ድንግል ሚስት ስትሆን በኋላም የእንጀራ ልጇ ያዕቆብ ንጉስ ነግስት እንዲሆን ከሴት ልጆቿ ባሎች (ራስዘስላሴ(ዸምቢያ)  አትናቲወስ(ጎንደር) ና ገብረ ዋህድ (ትግራይ))  ያደረገች ናት። ህጻኑት ንጉስ ያዕቆብም በዕድሜ እየጎለመሰ ሲሄድና የሞግዚቶቹን ስልጣን መጋፋት ሲጀምር  በሱ ምትክ ዘድንግል እንዲነገስ አድርጋለች።
መደብ : የኢትዮጵያ ታሪክ
ጥንታዊ ግብፅ
ጥንታውያን የግብጽ ባለሥልጣኖች
400px|thumbnail|እንዲህ የመሳለሉት ብዙ ሐውልቶች ከሁሉ ጥንታዊ የሆኑት የግብጽ ሕዝብ በ1 ሜትር ቁመት አሳዩ። ግብጻውያን የ«ሴት»ና የ«ሔሩ» ክልሶች መሆናቸውን ያምኑ ነበር። በመጽሐፍ ቅዱስ መሠረት ከማየ አይኅ ቀጥሎ መጀመሪያ የአፍሪካ ሕዝብ የኖኅ ልጅ የካም ዘሮች ናቸው፤ ይህ አገር ሰናዖር ለሚሉት ቅርብ ስለ ነበር የባብል ግንብ ከተሠራ በኋላ ከዚህ ተነስተው ወደ ግብፅ ወረዱ።
የግብጽ ቀድሞ ዘመን መንግሥት ዋና ጥንታዊ ነው፤ የመሠረተውም ፈርዖን ሜኒስ የተባለው ነው። ጸሓፊው ጊዮርጊስ ስንቄሎስ (፰፻ ዓ.ም. አካባቢ የጻፈው) ይህ ፈርዖን ሜኒስ በዕውነት የካም ልጅ ምጽራይም እንደ ነበረ ገመተ።
ዳሩ ግን አባ አውሳብዮስ በጻፉት ዜና መዋዕል ዘንድ (፫፻፲፯ ዓ.ም. ተጽፎ)፣ የድሮ ግብጻዊው ባለታሪክ ማኔጦን (፫ኛው ክፍለ ዘመን ዓክልበ.) ስለ ኋለኞቹ ግብጻውያን ሲጽፍ፣ ይኮሩበት የነበረው የታላቁ ጥንት ዘመን ከማየ አይህ አስቀድሞ እንዳለፈ፣ በኋላም በዚያው አገር ዳግመኛ ከሠፈረበት ከካም ልጅ ምጽራይም በውኑ እንደ ተወለዱ ጽፎ ነበር። ተመሳሳይ ታሪክ በእስላም ጸሐፊዎች በግብጻዊው እብን አብድ ኤል-ሀከም እና በፋርሳውያን አል-ታባሪና ሙሐመድ ቈንዳሚር መጻሕፍት ሲገኝ፣ ፒራሚዶች፣ እስፊንክስ ወዘተ. ሁሉ የተሠሩ ከጥፋት ውኃ በፊት በኖሩት ክፉ ዘሮች ሆኖ፣ ከዚያ በኋላ ግን አገሩ ለካም ተወላጅ ለምጽራይም ('ማሣር' ወይም 'መሥር') ተሠጠ ብለው ጻፉ።
በግሪኩ ጸሐፊ ሄሮዶቶስ ዘንድ፣ የግብፅ ቀድሞ ዘመን የመጀመሪያው ፈርዖን ሜኒስ ነጭ አባይን ከመነሻው ወደ ጎን መለሰና ውሃው ይፈስበት በነበረው ላይ ሜምፊስ የተባለውን ከተማ ቆረቆረ። ታላቅ ንጉሥም ስለ ነበረ ከሞተ በኋላ ሕዝቡ እንደ አምላክ አድርገው አመለኩት። በዘመናዊ አስተሳስብ፣ ይህ ላይኛ ግብጽና ታችኛ ግብጽ ያዋሐደው መጀመርያው ፈርዖን መታወቂያ ለሥነ ቅርስ ከሚታወቀው ፈርዖን «ናርመር» ከተባለው ጋር አንድ ነው።
ናርመር (ሜኒስ) አገሩን ካዋሐደ አስቀድሞ ሌሎችም ነገሥታት (ለምሳሌ ንጉሥ ጊንጥ) በአገሩ ክፍሎች ብቻ ላይ እንደ ነገሡ ከተገኙት ቅርሶች (የመንደሮቹ መኳያ ሰሌዳ እንደሚያሳይ) ይታወቃል።
የሃይሮግሊፍ ቅርሶችና መዝገቦች ለማንበብ ችሎታው አሁን ስላለ፣ ሜኒስ ከነገሠ በኋላ የግብፅ ታሪክ በጥቂት መጠን ተገልጾአል። መጀመርያው ሥርወ መንግሥታት (፩ኛው እስከ ፮ኛው ድረስ) የቀድሞ ዘመን መንግሥት ይባላሉ። በ፩ኛው ሥርወ መንግሥት ሰባአዊ መስዋዕት በሰፊ ይደረግ ነበርና ከፈርዖኖቹ ጋራ ብዙ ሎሌዎች አብረው ይቀበሩ ነበር። የሔሩ ወገን በሴት ወገን ላይ ይበረታ ነበር። በ፪ኛው ሥርወ መንግሥት የፈርዖኖች መቃብር ከተማ ከላይኛ ግብጽ ወደ ታችኛ ግብጽ (ስሜኑ) ተዛወረ። በኋለኛ 2ኛው ሥርወ መንግሥት ዘመን የሴት ወገን ወኪል ፈርዖን ፐሪብሰን ተነሣና ያንጊዜ ትግሎች እንደ በዙ ይመስላል። በ፫ኛው ሥርወ መንግሥት መጀመርያ የሔሩ ወገን ለሥልጣን ተመልሶ፣ ነጨሪኸት የተባለው ፈርዖን የመጀመርያውን ሀረም (ፒራሚድ) አሠራ። ከርሱም በኋላ የተነሡት ታላላቅ ፈርዖኖች በጊዛ ሜዳ ላይ ፒራሚዶቻቸውን እንዲሁም የጊዛ ታላቅ እስፊንክስን ሠሩ። በ፬ኛውም ሥርወ መንግሥት የፈርዖኖች ዝሙት የገዛ እኅቶቻቸውን እስከሚያግቡ ድረስ ደረሰ። በ፭ኛው ሥርወ መንግሥት መጨረሻ ፈርዖኖች በሀረሞቻቸው ውስጥ የሀረም ጽሕፈቶች ያስቀረጹ ጀመር፤ እነኚህ ጽሕፈቶች የሔሩ ተከታዮች ወገን (ወይም «ደቂቃ ሔሩ») በሴት ተከታዮች ወገን ላይ የፈጸሙትን ጨካኝ የጭራቅነት ሥነ ስርዓት ይመሰክራሉ። ይህም አስጨናቂ ሁኔታ በ፮ኛው ሥርወ መንግሥት እየተቀጠለ ፈርዖኖቹ ዓለማቸውን ሁሉ ከነጎረቤቶቻቸውም ጋር በጽናት ይገዙ ነበር።
በኤብላ፣ ሶርያ የ፮ኛው ሥርወ መንግሥት ፈርዖን 1 ፔፒ ቅርስ በፍርስራሹ ስለተገነ፣ አብዛኛው ሊቃውንት ፔፒ በኤብላ ዘመን በ2300 ዓክልበ. እንደ ነገሠ ገመቱ። ስለዚህ የቀድሞ ዘመን መጨረሻ በፍጹም ተስተዋል። ነገር ግን ይህ በጥንታዊ ቅርሶች ክምችት መካከል ስለተገኘ ዕድሜስ በዚያ ሊታወቅ አይችልም። የቀድሞ ዘመናት ቅርሶች የተገኙባቸው ሥፍራዎች ኤብላና ጌባል በዘመናቸው የቀድሞ ዘመን ቅርሶች ጥናት መኃሎች ስለ ነበሩ እንደ ሙዚየም ያህል ቦታዎች ነበሩባቸው።
በተጨማሪ ለቀድሞ ነገሥታት ዘመኖች ዋና ምንጭ የሆነው ንጉሣዊ ዜና መዋዕል (ወይም «የፓሌርሞ ድንጋይ») በክፍሎች ሲካፈል፣ በየሁለቱ ክፍሎች የላም ቁጠራ ሰለተቆጠረ፣ እያንዳንዱ ክፍል አንድ ዓመት ሳይሆን አይቀርም የከብትም ቁጠራ የተደረገው በየ፪ ዓመት ነበር ብለው ገመቱ። ሆኖም በሠንጠረዡ እያንዳንዱ ክፍል ፮ ወር ከሆነ፣ የከብት ቁጠራ በየዓመቱ ይደረግ ነበር። ስለዚህ በብዙ መምህሮች ግምት የብዙ ፈርዖኖች ዘመን በ፪ ዕጥፍ ተረዘመ።
መጀመርያው መካከለኛ ዘመን
thumb|280px|«ንጉሥ [[መሪብታዊ ቀቲ|መሪብሬ ቀቲ» የሚል የመዳብ ዕቃ ቅርስ]] ፮ኛው ሥርወ መንግሥት ከነገሠ በኋላ የግብፅ ታሪክ እጅግ ግልጽ ሆኖ አይታይም። በታሪክ ጸሐፍት እንደ ማኔጦን ዝርዝሮች በኩል፣ ለ፯ኛው-፰ኛው ሥርወ መንግሥታት በርካታ ስሞች ቢመዘገቡም፣ ከጥቂቶቹ ብቻ (እንደ ቃካሬ ኢቢ፣ ዋጅካሬ) በስተቀር አንዳችም ሥነ ቅርሳዊ ማስረጃ ከቶ ስላልተገኘላቸው፣ ስሞች ብቻ ቀርተው በእውነት እንደ ኖሩ ወይም ዝም ብለው በማስመስል እንደ ተፈጠሩ አይታወቀም።
ቀድሞው ዘመን አልፎ መቃብሮች በሥነ ቅርስ እንደገና በግብጽ ሲታዩ፣ የሕዝብ ቁጥር ከበፊቱ እጅግ እንደ ተቀነሠ ግልጽ ነው።
ከቀድሞው ዘመን በኋላ በእርግጥኛነት የነገሡት መጀመርያ ፈርዖኖች ፱ኛውን መንግሥት በሄራክሌውፖሊስ የመሠረቱት በስማቸውም «ቀቲ» የተባሉት ናቸው። ከነዚህ ዋህካሬ ቀቲ ምናልባት መጀመርያው ፈርዖን ይሆናል። በሥነ ቅርስ ረገድ ግን ስለነዚህ ሥርወ መንግሥታት ልክ ቅድም-ተከተል ብዙ መረጃ የለንም።
ለዚህ ጨለማ ዘመን ፱ኛው/፲ኛው ሥርወ መንግሥት ያሉን ቅርሶች ብዙ አይደሉም። ከሥነ ቅርስ በእርግጥ የታወቁት ነገሥታት መሪብታዊ ቀቲ፣ ነብካውሬ ቀቲና መሪካሬ ይጠቅልላሉ። በዚህም ዘመን የተደረጀ ሥነ ጽሑፍ (ትምህርት ለመሪካሬ) ይታይ ጀመር።
በ2121 ዓክልበ. ግድም አዲስ «ጤባዊ» (፲፩ኛው) ሥርወ መንግሥት በ2 መንቱሆተፕ ተመሠረተ። ዋና ከተማው ጤቤስ በደቡብ ሲሆን በስሜኑ በሄራክሌውፖሊስ የነበረው ቀቲዎች ወገን በመሪካሪ መሪነት ዓመጹ። ለጊዜው ሁለቱ ፈርዖኖች — መሪካሬ በስሜንና መንቱሆተፕ በደቡብ — ይታገሉ ነበር። በመጨረሻ ግን መንቱሆተፕ ድል አድርጎ እንደገና መላውን ግብጽ ገዛ። ይህ መንቱሆተፕ የዙፋን ስሙን በየጊዜ የቀየረው ምክንያት ግልጽ ባይሆንም እንደ ቀድሞው ኻሰኸምዊ በመምሰል አዲስ አገር ሲገዛ አዲስ ስም እንዳወጣ ይሆናል። በግብጽ አረመኔ እምነት መንቱሆተፕ ደግሞ የጥንታዊ ጣኦት ኦሲሪስ ትስብዕት ለብዙ ዘመናት ይቆጠር ነበር።
ሦስቱ አንተፎች (1 አንተፍ፣ 2 አንተፍና 3 አንተፍ) በአመጽ ምክንያት ስሜኑን ለመግዛት አልቻሉም። ከጤቤስ ወደ ስሜንም ሆነ ወደ ደቡብ የነበሩት የግብጽ ኖሞች ገዦች አይቀበሉዋቸውም ነበር። 3 መንቱሆተፕና ልጁ 4 መንቱሆተፕ በአጭር ዘመን ውስጥ ይገዙ ነበር። በዚህ 11ኛው (ጤባዊ) ሥርወ መንግሥት መጨረሻ፣ «የግብጽ መካከለኛ መንግሥት» ዘመን መሠረት ይባላል።
መካከለኛው መንግሥት
280px|thumb|የመካከለኛው መንግሥት መሥራች ፩ አመነምሃት የግብጽ መካከለኛው መንግሥት ወይም 12ኛው ሥርወ መንግሥት ገዦች ሁሉ (2002-1819 ዓክልበ.) ከሥነ ቅርስ በደንብ ይታወቃሉ።
፩ ሰኑስረት (1972 ዓክልበ.) እንደገና በ1964 ዓክልበ. በኩሽ ላይ ዘመተ፤ ሎሌዎችንም ወደ ሲና ልሳነ ምድር ለማዕደን ላከ። አለቃውም ሲኑሄ በአንድ ሰነድ ዘንድ በሶርያ ይዘመት ነበር። በ1940 ዓክልበ. ልጁን 2 አመነምሃት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፤ በ1938 ዓክልበ. ዓረፈ።
በ2 አመነምሃት ዘመን (1938 ዓክልበ.) ግብጽ ከኩሽ፣ ሊባኖስና ፑንት ጋር ንግድ ያካሄድ ነበር፤ ሥራዊቶቹም በሶርያም ይዘመቱ ነበር። በ1907 ዓክልበ. ልጁን 2 ሰኑስረት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፤ በ1905 ዓክልበ ዓረፈ።
350px|thumb|left|በ፪ ሰኑስረት ዘመን የገቡት ሴማውያን እረኞችና ነጋዴዎች በ፪ ሰኑስረት ዘመን (1905 ዓክልበ.) ብዙ ሴማውያን ወደ ጌሤም የገቡት እንደ ነበር ይመስላል፤ ስለዚህ ይህ ፈርዖን በመጽሐፍ ቅዱስ ዮሴፍን እንደ ግብጽ ጠቅላይ ሚኒስትር የሾመው እንደ ሆነ በአንዳንድ ደራሲ ታስቧል።  በዚህም ሥርወ መንግስት ያሉት የሌሎቹ ፈርዖኖች ጠቅላይ ሚኒስትሮች ሁላቸው በስማቸው ተዘግበዋል፣ የ፪ ሰኑስረት ጠቅላይ ሚኒስትር ስም ግን በመዝገቦቹ አልተረፈልንም።  በ1898 ዓክልበ. ልጁን 3 ሰኑስረት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፤ በ1888 ዓክልበ. ዓረፈ።
፫ ሰኑስረት (1888 ዓክልበ.) በኩሽ፣ ምድያምና ከነዓን ላይ ዘመተ፤ መታወቂያው የግሪክ ታሪክ ጽሐፊዎች የጠቀሱት ሴሶስትሪስ ከሆነ እስከ እስኩቴስም ድረስ እንደ ዘመተ ይባል ነበር። በ1879 ዓክልበ. ልጁን 3 አመነምሃት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣው፤ በ1859 ዓክልበ. ዓረፈ።
3 አመነምሃት (1859 ዓክልበ.) ለአንዳንድ ሀረሞችና ሐይቅ በመሥራት ይታወሳል።  በ1832 ዓክልበ. ልጁን 4 አመነምሃት እንደ ጋርዮሽ ፈርዖን አስነሣውና ዓረፈ።
፬ አመነምሃት (1832 ዓክልበ.) የማዕደን ጉዞ ወደ ሲና ላከ። በ1823 ዓክልበ. ያለ ልጅ አርፎ እኅቱ ሶበክነፈሩ ተከተለችው።
ሶበክነፈሩ (1823 ዓክልበ.) ንግሥት እየሆነች፣ በ1821 ዓክልበ. በጌሤም የሠፈሩት ሴማውያን የራሳቸው ፈርዖን ያክቢም ሰኻኤንሬ ተፈቀዱ። በ1819 ዓም ዓረፈች።
ግብጽ ከዚህ በኋላ እንደገና ስለተከፋፈለ፣ የመካከለኛው መንግስት መጨረሻ ይቆጠራል። በሁለተኛው ጨለማ ዘመን መጀመርያ፣ ሁለት ሥርወ መንግሥታት ነበር፤ በስሜኑ የሴማውያን 14ኛው ሥርወ መንግሥትና የሶበክነፈሩ ተከታዮች በጤቤስ 13ኛው ሥርወ መንግሥት ናቸው።
ሁለተኛው መካከለኛ ዘመን
350px|thumb|ግብጽ በሂክሶስ ዘመን 1646-1590 ዓክልበ. የግብጽ ሁለተኛው ጨለማ ዘመን (1819-1548 ዓክልበ. ግ.) የ13ኛው፣ 14ኛው፣ 15ኛው፣ 16ኛው፣ 17ኛው ሥርወ መንግሥታት ያጠቅልላል።  ከነዚህ ሁለቱ፣ 14ኛው (1821-1741 ዓክልበ.) እና 15ኛው (1661-1548 ዓክልበ.)፣ ከከነዓን የወጡ በስሜን (በጌሤም) የተመሠረቱ ሥርወ መንግሥታት ነበሩ።  ከሁለቱም መካከል ወይም ከ1741-1661 ዓክልበ. ግብጽ በአንዱ የ13ኛው ሥርወ መንግሥት ሥር እንደ ተዋኸደ ይመስላል። 14ኛው ሥርወ መንግሥት ከዮሴፍ በኋላ ዙፋን የተሰጡ ዕብራውያን ነጋዴዎችና እረኞች ይመስላሉ፤ በኋላ ወደ ባርነት ገብተው ሙሴ ወደ ሲነ ልሳነ ምድር የመራቸው (ዘጸአት) በ1661 ዓክልበ. በመጽሐፈ ኩፋሌ አቆጣጠር ነው። በዚያው አመት ፈርዖኑ (መርነፈሬ አይ) ከነሥራዊቱ ከነሠረገላዎቹ በቀይ ባሕር ጠፍቶ፣ የግብጽ ኃይል ድንገት ስለ ደከመ፣ ወዲያው ከከነዓን ወጥተው አንድ የአሞራውያን ሥራዊት ወይም «ሂክሶስ» ተብለው ግብጽን ወረሩ።
እነዚህ ሂክሶስ 1661-1548 ዓክልበ. ከኗሪ ግብጻውያን ሥርወ መንግሥታት ጋራ ጦርነቶች ተዋጉ።   13ኛው ሥርወ መንግስት በጤቤስ እስከ 1646 ዓክልበ. ግ. ቀረ፣ በፈንታው 16ኛው ሥርወ መንግሥት በጤቤስና ሌላ «የአቢዶስ ሥርወ መንግሥት» ከዚያ ወደ ስሜን በአቢዶስ እንደ ተነሡ ይመስላል። 15ኛው የሂክሶስ ሥርወ መንግሥት በ1596 ዓክልበ. ግድም የአቢዶስን መንግሥት አሸነፉ፣ በ1590 ዓክልበ. ደግሞ ጤቤስን ይዘው 16ኛውን ሥርወ መንግሥት አስጨረሱ። ይህም የሂክሶስ ጫፍ ነበረ። በ1588 ዓክልበ. ሂክሶስ እንደገና ጤቤስን ትተው አዲሱ 17ኛው ሥርወ መንግሥት በጤቤስ ቆመ። ይህ 17ኛው ሥርወ መንግሥት ሂክሶስን ወደ ስሜን መለሳቸው፤ በመጨረሻም ግብጻዊው ንጉሥ 1 አህሞሰ (1558-1533 ዓክልበ. ግድም) የሂክሶስ ቅሬታ በማስወጣቱ (1548 ዓክልበ.) ግብጽኝ ዳግመኛ ስላዋኸደ፣ የግብጽ «አዲሱ መንግሥት» በዚያው ይጀመራል።
ዋቢ ምንጮች
*
ሚሎ
ሚሎ (ፈረንሳይኛ፦ Millau)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ቀርጨጬ
ዋቢ
መደብ:የኢትዮጵያ ከተሞች መደብ:የወላይታ ከተሞች
ኒዦን
ኒዦን (ፈረንሳይኛ፦ Nijon)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ኢትኤል
አባታችን አዳም በዕለተ አርብ በነግህ ከተፈጠረ በኋላ እናታችን ሔዋን በሳምንቱ አርብ በዘመናችን አነጋገር 3 ሰዓት ላይ ከግራ ጎኑ ተፈጠረች። በገነትም 7 ዓመት ከ3 ወር ከ 17 ዕለታት ካሳለፉ በኋላ ሕግን ተላልፈው እፀ በለስን በመብላታቸው ከገነት ተባረሩ። በዚህ ግዜ አምላካችን እግዚአብሔር ለአዳም የተስፋ ቃል ሰጠው፤ እርሱም ከልጅ ልጅህ ተወልጀ ከ5 ቀን ከመንፈቅ በኋላ አድንሃለሁ የሚል ቃል ነበረ። ይህ የተስፋ ቃልና ከመላእክት ለአዳም የተሰጡትን ስጦታዎች አዳምና የልጅ ልጆቹ ሲቀባበሉት ቆይቶ ከካሕኑ መልከጼዴቅ እጅ ላይ ደረሰ። ከመልከጼዴቅ አንዳንዶቹ ለአብርሃም ተሰጠ ሲሉ አንዳንዶቹ ደግሞ ለኢት-ኤል ተሰጠ ይላሉ።
🔰መልከጼዴቅም ኢት-ኤልን እንዲህ አለው፦
“ ይህን የዕንቁ እንክብል ውሰድ፤ ሄደህም በአባይ ወንዝ መነሻ ኑሮህን መስርት። እንክብሉ በርሃብና በመከራ ወቅት ይጠቁራል፤ በጥጋብና በመልካም ወቅቶች ደግሞ ያበራል፤ ኢትዮጵያውያን የሚሆኑ ትውልዶችህ ይህን ዕንቁ ተንከባክበው እንዲጠብቁ እዘዛቸው። የሰላሙ ንጉሥ መወለዱንም አንድ ብሩህ ኮከብ ከሰማይ ያመላክታቸዋል፤ ጨረሮቹም ንጉሡ ወደ ሚወለድበት አቅጣጫ ይፈነጥቃሉ። በተወለደበት ቦታ ላይ ሲደርሱ ኮከቡ ንቅናቄውን ያቆማል። ነግሥታቱ ልጆችህም በዚያ ለንጉሡ ‘አንተ የዘላለም አምላክ ነህ’ ብለው ይስገዱለት። ልዩ የሆነውንም የኢትዮጵያ ‘ዮጵ’ የተባለውን ቢጫ ወርቅ፤ እንዲሁም ዕንጣንና ከርቤ ለሰላሙ ንጉሥ ገጸ-በረከት ያቅርቡለት። ”
🔰ከዚህ በኋላ ደሸት(ዘረ ደሸት) 1400-1600 ቅ.ል.ክ ላይ በጣና ዳር ሆኖ ሲጸልይና ከዋክብትን ሲመራመር ድንግል ከነልጅዋ በራእይ ተመለከተ፤ እርሱንም በወርቅና በብር ሰሌዳ ላይ ጽፎ ለትውልድ አስተላለፈ። ከነሸምሸልና ከነ ቀራሚድ በኋላ ደሸት ጣና አከባቢ ጎጃም ውስጥ ደሸት በተባለ ስፍራ ላይ ይኖር ነበረ።
ሰብአ ሰገሎች ማን ናቸው ? ( http://t.me/EthiopeTowoderos )
ስለ ሰብአ ሰገሎች ከማብራራታችን በፊት የስማቸውን አንድምታ ማወቅ ይኖርብናል። #ሰብእ ማለት በግእዝ ቋንቋ #ሰው ማለት ሲሆን #ሰገል ማለት ደግሞ #ጥበብ ፈላስፋ እንደማለት ነው። በእንግሊዘኛው ሐዲስ ኪዳን ‘Magi’ ይላቸዋል፤ በብዙ ቁጥር ሲሆን ደግሞ ‘Magus’ ይላቸዋል። እነዚህ ነገሥታት በሥነ-ከዋክብት እውቀት ላይ የተራቀቁ እንደነበሩ ሁሉም ተመራማሪዎች ይስማሙበታል። በቀደምቱ ዓለም ደግሞ ሥነ-ጠፈር፥ ሥነ-ከዋክብትንና ሥነ ሕክምናን ከዓለም አስቀድማ ያጠናችና ጥበቡን ያስተላለፈች ቅድስት ምድር ኢትዮጵያ እንደነበረች ብዙዎች ይስማማሉ።
🔰ተመራማሪው ሉስያን “The Ethiopian where the 1st who invented the science of stars and gave name to the planets ” በማለት ኢትዮጵያ በሥነ ከዋክብትና በተለያዩ ዘርፎች ገናና ጥበብ ከነበራቸውን ሀገራት ውስጥ ተጠቃሽ ናት።
2 እሽመ-ዳጋን
2 እሽመ-ዳጋን በአሦር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ ለ16 ዓመታት (ከ1555 እስከ 1539  ዓክልበ. ገደማ) የአሦር ንጉሥ ነበረ።
ኢትኤል
🔰መምሕር መስፍን ሰሎሞን “7 ቁጥር” በተባለው መጽሐፋቸው ላይ “ ባቢሎን፥ ግሪክ፥ ሕንድ፥ ኢትዮጵያ፥ ሮም፥ ቻይናና ፋርስ በቀደመው ዓለም 7 የሥነ-ጠፈር አጥኚ ሀገራት ናቸው” በማለት አስፍረዋል።
2 እሽመ-ዳጋን
የቀዳሚው የ2 ሻምሺ-አዳድ ልጅ ይባላል። ተከታዩ 3 ሻምሺ-አዳድ ግን የሌላ እሽመ-ዳጋን (የሹ-ኒኑዓ ልጅ የሆነ) ልጅ እንደ ነበር ይላል። ከዚህ ዘመን ምንም ሥነ ቅርስ ወይም ሌላ መረጃ የለንም።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ኢትኤል
ነገር ግን ስለ ሰብአ ሰገል መነሻ ስፍራ አንድ ወጥ የሆነ አስተሳሰብ የለም፤ ትልቅ ጥናት የሚያስፈልገው የታሪክ ክስተት ነው።
አንዳንዶቹ በፋርስ ከነበረ “Magauno” ማኅበረሰብ የመጡ ናቸው ይላሉ፤ ይሄም “magic” የሚለው ስያሜ የመጣበት ማኅበረሰብ እንደሆነ ይገመታል። አንዳንዶቹ የፋርስ ሰዎች ናቸው በማለት ዘረ-ደሸት የተባለ ሰው በፋርስ ይኖር ነበረ ይላሉ፤ ይህ ግን በጣም አስቂኝ ነገር ነው ዘረ-ደሸትን ከዞሮአስተር ጋር እያየያዙት ነው። በሀገራችን ደሸት የተባለ ቦታ አሁን ድረስ ጣና አከባቢ ይገኛል። ታዲያ ይህንን ታሪክ ከኢትዮጵያ በማውጣት ለሌላ ዓለም እየሰጡ ነው፤ ልክ የትሮይ ጦርነትን ኢትዮጵያውያን ተዋግተው ታሪኩ ግን ለግሪክ እንደተሰጠው የታሪክ መዛባትና ስርቆት ማለት ነው።
🔰ታላቁ የቤተ-ክርስቲያናችን ሊቅ አለቃ አያሌው ታምሩ ሰብአ ስገል 3 ሲሆኑ ሁሉም ኢትዮጵያዊ ነበሩ ብለው “የኢትዮጵያ እምነት በ፫ቱ ሕግጋት” በተባለው መጽሐፋቸው ላይ አስፍረው አልፈዋል። በርካታ የታሪክ ተመራማሪዎች ቁጥራቸው 3 ናቸው በማለት ስማቸውን እንዲህ በማለት ይዘረዝራሉ።
ሜልኩ[ሜልኪዮር]- የፐርሽያ ንጉሥ ፥ ማንቱሲማር[ጋስፓር]- የሕንድ ንጉሥና በዲዳስፋ የኢትዮጵያ ንጉሥ በሚለው ስያሜ በርካታ ተመራማሪዎች ይስማማሉ። ተመራማሪዎቹ ሰብአ ሰገል 3 ናቸው ያሉበት ዋና ምክንያት ወርቅ፥ ዕጣንና ከርቤን በመገበራቸው ነው።
🔰ከምዕራባውያን ተመራማሪዎች ውስጥ ዊልያም ሊዮ ሀንስበሪና ኢሀርፐር ጆንሰን “Africa’s Golden Historical Facts” በተባለው ጽሁፋቸው ላይ ሁሉም ኢትዮጵያዊ ናቸው ቁጥራቸውም 3 ናቸው ይላሉ። አንዳንድ ተመራማሪዎች 3 ፤ አንዳንዶቹ ደግሞ 12 ናቸው እያሉ የየራሳቸውን ማስረጃዎች ያቀርባሉ።
☑️ሰብአ ሰገል ኢትዮጵያዊ ለመሆናቸው ማስረጃዎች ( https://t.me/EthiopeTowoderos)☑️
ሰብአ ሰገሎች ኢትዮጵያዊ ናቸው ከሚሉት ውስጥ አለቃ አያሌው ታምሩ፥ አባ ተስፋ ሥላሴ ሞገስ፥ ፕ/ር ፍቅሬ ቶሎሳ፥ መሪ ራስ አማን በላይ እንዲሁም ከላይ የተጠቀሱት ዊልያም ሊዮ ሀንስበሪና ኢሀርፐር ጆንሰን ተጠቃሽ ናቸው።
እኒህ መረጃ አድርገው የሚያቀርቧቸው ማስረጃዎች ውስጥ ትንቢተ ኢሳያስ 60፥ 6 ላይ ያለው ቃል ዋነኛው ነው፤ ነገሥታቱ የሳባ ነገሥታት ናቸው ብቻ ስለሚል ነገሥታቱ የሳባ ነገሥታት ናቸው ማለት እኒህ ነገሥታት የተነሱት ከኢትዮጵያ ነው ማለት ነው። እንዲሁም መዝ. 71፥ 9-10 ላይ “በፊቱም ኢትዮጵያ ይሰግዳሉ፤ ጠላቶቹም አፈር ይልሳሉ” በሚለው ቃል ላይ “ኢትዮጵያ” ብሏልና እነዚህ ሰብአ ሰገል ኢትዮጵያዊ ናቸው ብለው ማስረጃ ያቀርባሉ። ከላይ የተጠቀሰው የደሸት ታሪክም አንዱ ማስረጃ ሲሆን ዋናው ማስረጃ ደግሞ ኢትዮጵያ ከዓለም ብቸኛዋ ወርሃ ተኅሣሥን ከሰብአ ሰገል ጋር አያይዛ የሰየመች መሆኑ ነው። ታኅሣሥ ትርጉሙ የማሰስ የመፈለግ ወር ማለት ነውና።
ስለ ሰብአ ሰገል በመጽሐፍ ቅዱስ በማቴ. 2 ላይ የተነገረ ሲሆን ከምሥራቅ መጡ ይላል እንጂ ስማቸውን አይዘረዝርም። ፕ/ር ፍቅሬ ቶሎሳና መሪ ራስ አማን በላይ በሰብአ ሰገል ዙሪያ ተመሳሳይ አመለካከቶች ሲኖራቸው ሰብአ ሰገል 12 ናቸው የተነሱትም ከኢትዮጵያ ነው ይላሉ።
🔰የእያንዳንዱን ነገሥታት ስምም በመጽሐፋቸው ላይ እንዲህ ብለው አስፍረዋል።
1-  የጎንጂ ንጉሥ አጎጃ ጃቦን ዮጵ ወርቅ ይዞ ተነሣ
2-  አቦል
3-  ቶና
4-  በረካን 3ቱ የአጎጃ ጃቦን ወንድም የዳጋ ነገሥታት ነበሩ።
6-  የሰገልና የማጂ ንጉሥ መጋል
7-  የኤውላጥ[ኦጋዴን]ና የሶማሊያ ንጉሥ መቃዲሽ ከርቤ ይዞ ተነሣ
9-  የአፋር ንጉሥ ሙርኖ ዕጣን ይዘው።
10-  የአዘቦ ንጉሥ አጋቦን
11-  የኑባው ንጉሥ ሀጃቦንና
12-  በሳባ ከተማ በሃማሴን ይቀመጥ የነበረው አርስጣ ናቸው።
ሰብአ ሰገል 12 መሆናቸው ከ12ቱ ሐዋርያት ጋር የተያያዘ መለኮታዊ ምስጢር አለው በማለት 2ቱ ተመራማሪውች የኢትዮጵያ ትንሣኤ ታሪክና ስውሩና ያልተነገረው የኢትዮጵያውያንና የአይሁዳውያን ታሪክ በተባለው መጽሐፋቸው ላይ አስፍረዋል።አባ ተስፋ ሥላሴ ሞገስ በመጽሐፋቸው ላይ ሰብአ ሰገል 3 ነገሥታትና 2 ልዑላን ናቸው በማለት ሁሉም ኢትዮጵያዊ ናቸው ይሉንና እኒህ ነገሥታት ኢትዮጵያዊ ናቸው፤ ቀለማቸው ግን ነጭ ሊኖር ይችላል። ያ ኢትዮጵያዊነታቸውን አይፍቅም። ኢትዮጵያዊ ከአንድ እናትና አባት 4 አይነት ቀለም ያላቸው የተለያዩ አበባ የመሰሉ ልጆችን ይወልዳሉና ይላሉ በጥናታቸው ላይ።
🔰አባ ተስፋ ሥላሴ ሞገስ የነገሥታቱን ስምና የትውልድ ቦታ እንዲህ በማለት ያብራሩታል።
ደብተራና ተማሪ ሰናፊልና ሱሪ
ደብተራና ተማሪ ሰናፊልና ሱሪ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደብተራና ተማሪ ሰናፊልና ሱሪ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኢትኤል
2-  ራይናስ(ከወንድሙ ጋር) ከምሥር
ደብተራና ተማሪ ሰናፊልና ሱሪ
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ደብተራ የዘኬ ጎተራ ዘኬውን ሲቋ ጥር አነቀው ነብር
ደብተራ የዘኬ ጎተራ ዘኬውን ሲቋ ጥር አነቀው ነብር የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደብተራ የዘኬ ጎተራ ዘኬውን ሲቋ ጥር አነቀው ነብር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ኢትኤል
ኮከቡን ያዩት በነገሡ በ13ኛው ዕለት ሲሆን የጉዞው መሪ ከ3ቱ ኢትዮጵያውያን ውስጥ እስከ መካከለኛው ምሥራቅ ይገዛ የነበረው ናሁ አዳም ነው ይላሉ።
ደብተራ የዘኬ ጎተራ ዘኬውን ሲቋ ጥር አነቀው ነብር
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ኢትኤል
🔰ከላይ የጠቀስናቸው የመጽሐፍ ቅዱስ የትንቢተ ኢሳያስና የመዝሙረ ዳዊት አገላለጾችና አንድምታዎች በተጨማሪም ኢትዮጵያ በሥነ-ጠፈር ምርምር የተራቀቀች መሆኗ ሰብአ ሰገል ኢትዮጵያዊ ናቸው ወደሚለው ጥናት ይወስደናል።
በዚያም ሆነ በዚህ ሰብአ ሰገል ውስጥ አንዱ ወይንም ከዚያ በላይ የሆኑት ኢትዮጵያዊ ናቸው የሚለው ሃሳብ ሁሉንም ተመራማሪዎች ያስታርቃል።
👇
☑️ሰብአ ሰገል የተመለከቱት ኮከብ
ምን አይ
ከጠዋቱ ፀሐይ እንደወጣች ልክ ሦስት[፫] ጫማ በዘመናችን አነጋገር ከጠዋቱ 3 ሰዓት እንደሆነ ጂራቱ 13 ክንድ የሚያህል 7 ሕብረ ቀለማት ያለው በጣም የሚያምር ጂራታም ኮከብ ከምሥራቅ በኩል ወጥቶ በኢትዮጵያና በዓለም ላይ አበራ፤ ይህንን ኮከብ የሚያዩት ለማየት ከአምላካችን #ሥላሴ የተፈቀደላቸው ብቻ ናቸው። ይላሉ አባ ተስፋ ሥላሴ ሞገስ።
🔰በተመሳሳይ የታኅሣሡ ስንክሳር “ልውጥ ኮከብ” ይለዋል፤ ይህም የሚቀያየር የሚሰወር ኮከብ ለማለት ሲሆን አንድም ሕብረ ቀለሙን ለመግለጽም ነው። ሰብአ ሰገል በመሃል ከተማ በሚገቡበት ጊዜ ኮከቡ ይሰወራቸው ነበር ይላል።  ኮከቡ አንዴ ሕጻን የታቀፈች ድንግል ብላቴናን አንዴ ደግሞ ራስ፥ እጅና እግር ያለውን ሰው ይመስል ነበረ። ይህ ኮከብ የታየው ክርስቶስ ከመወለዱ ከ2 ዓመታት በፊት ነበረ፤ ይሄም ቀድሞ በቅድስት ሥላሴ ፈቃድ የተከናወነ ጎዞ መሆኑን ያመለክተናል። ምክንያቱም ከ2 ዓመት በኋላ በቤተልሔም ስለሚደርሱ ነው።
☑️የሰብአ ሰገል ጉዞ[ከኢትዮጵያ ወደ ኢየሩሳሌም] ( https://t.me/EthiopeTowoderos)☑️
ሰብአ ሰገል ከኢትዮጵያ ወደ ኢየሩሳሌም የሄዱት ስዊዝ ካናል ከመከፈቱ በፊት መንገድ ነበረ በዚያ ነው። ከቦታው ለመድረስም 2 ዓመት ፈጅቶባቸዋል። በትርክቶች መሰረት ሲነሱ 12 ነገሥታት ሲሆኑ ኢየሩሳሌም ግን የደረሱት 3ቱ ናቸው ይባላል፤ ምክንያቱም ስንቅ ስላለቀባቸውና ጦር ስለ ተነሳባቸው ነው ይላሉ። ይህ ግን በኢትዮጵያ መዛግብት ዘንድ ተቀባይነት የለውም።
ቦቄ (ወረዳ)
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
ኢትኤል
ሰብአ ሰገል ኢየሩሳሌም ሲደርሱ ከተማዋ ተሸበረች እነ ሄሮድስ ደነበሩ፤ ለወረራ የመጡ መስሏቸው ነበረና ኢትዮጵያውያን ሮማውያንን ከጥንት ጀምሮ አይቀጡ ቅጣት ይቀጧቸው ነበረና። እነርሱም ለንጉሡ ልንሰግድለትና ሥጦታ ልንሰጥ መጣን ሲሉ ሄሮድስ ተደሰተ ለርሱ መስሎት ነበረና፤ ለርሱ አለመሆኑን ሲረዳ ግን ተበሳጨ ከእኔ ውጭ የይሁዳ ንጉሥ አለ እንዴ በሚል ተናደደ። እነርሱንም ንጉሡን ስታገኙት ንገሩኝ እኔም መጥቼ እንድሰግድለት አላቸው። 🔰ሰብአ ሰገል ከበረቱ በደረሱ ጊዜ ኮከቧ ቆመች[ ከላይ መልከጼዴቅ ያለውን ይመልከቱ] ወደ ውስጥም ገብተው ለጌታችን ለኢየሱስ ክርስቶስና ለእናቱ ለድንግል ማርያም ሰግደው ዮጵ ወርቅ፥ ዕጣን፥ ከርቤ፥ ቅባት፥ አክሊል፥ ዘውድ፥ በትረ መንግሥት፥ በትረ መስቀልና ሽቶ ሥጦታ አበረከቱ።
ቦቄ (ወረዳ)
ህዝብ ቆጠራ
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ኢትኤል
☑️ሰብአ ሰገል ከዚህ ሁሉ በኋላ አስቀድሞ የአምላክን ሰው መሆን ለድንግል ማርያም ባበሰራት በሊቀ መላእክት ቅዱስ ገብርኤል ትእዛዝ በነፋስ ኃይል በብርሃን ሰረገላ በስውር ዓለምን ዙረው ወደ ሀገራቸው ኢትዮጵያ ከተመለሱ በኋላ የአምላክን ሰው መሆን የምስራች ለኢትዮጵያ ሕዝቦች በሙሉ አበሰሩ የመጀመሪያዎቹ ክርስቲያኖች በመሆን ሰበኩ። ከዚህ በኋላ ዋልድባ[አርምኃ ደጋ] በመግባት ከአበው ጋር በመቀላቀል አምላክን ሲያገለግሉ ኖሩ።
ቦቄ (ወረዳ)
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ኢትኤል
😲ሰብአ ሰገል በሕይወት ይኖራል እንጂ አልሞቱም፥ ቅዱስ ገብርኤል ጌታን ዳግም እስከምታዩት ድረስ አትሞቱም ብሏቸዋልና አሁን እንደነ ነብዩ ሄኖክ፥ ቅዱስ ኤልያስ፥ ቅዱስ ያሬድ፥ ቅዱስ ነአኩቶለአብ፥ አቡነ አረጋዊ እንዲሁም ሌሎች ቅዱሳን ተሰውረው ይገኛሉ። ፨ኢትኤል ኢትዮጵያን የሰራ ድንቅ ጥበበኛ መሪ ነበር።
ተጻፈ በኃይለሚካኤል ደሣለኝ - Hailemichael Desalegn - መንገደ ጥበብ / Mengede tibeb ዩቲዩብ ቻናል።
የግብጽ ኖሞች
የግብጽ ኖሞች (ጥንታዊ ግብጽኛ፦ /ሰፓት/) በጥንታዊ ግብጽ የነበሩት 42 አስተዳዳሪ ክልሎች ነበሩ። በታችኛ ግብጽ (ስሜን ግብጽ) 20 ኖሞች ከ1 እስከ 20 ይቆጠራሉ። በላይኛ ግብጭ (ደቡባዊ ግብጽ) ደግሞ 22 ኖሞቹ ከ1 እስከ 22 ይቆጠራሉ።
የላይኛ (ደቡብ) ግብጽ ኖሞች
thumb|center|450px|የላይኛ ግብጽ ኖሞች 1-22
29 March
29 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 20 ቀን ማለት ነው።
የግብጽ ኖሞች
የላይኛ (ደቡብ) ግብጽ ኖሞች
መደብ:ጥንታዊ ግብፅ
29 March
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
የግብጽ ኖሞች
የታችኛ (ስሜን) ግብጽ ኖሞች
thumb|center|450px|የታችኛ ግብጽ ኖሞች 1-20
29 March
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ቆነባ (ወረዳ)
በአፋር ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አፋር ክልል መደብ:
30 March
30 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 21 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ
አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ ከትርፍ ነፃ የሆነና በጀርመን አገር ስልጠና ላደረጉ ሰዎች የተዘጋጀ ማህበራዊ ድረ ገፅ ነው። ማንኛውም በጀርመን አገር ጥናት፤ ሪሰርች ያደረገ፤ ስራ የስራ ወይም በጀርመን አገርም ሆነ በውጭ አገር ማንኛውንም አይነት የቋንቋም ሆነ ሌላ አይነት ስልጠና ያደረገ አሉምኑስ ሊጠቀምበት የሚችል ድረ ገፅ ነው። ፖርታሉ ለግልም ሆነ ሙያን ላስመለከተ ጉዳይ የተዘጋጀ ነው። ስኮላርሺፕ ላገኙም ሆነ ላላገኙ፤ በአለም አቀፍ የጥናት ፕሮግራሞች ለተሳተፉም ሆነ ላላልተሳተፉ ግለሰቦች ክፍት የሆነ መድረክ ነው። የግል ድርጅቶች  በነፃ ድረ ገፁን ለመጠቀም ይችላሉ። ፕሮጀክቱ በአምስት የጀርመን አገር ድርጅቶች እንዲሁም በጀርመን አገር መንግስት ትብብር ተዘጋጅቷል።
የአሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ ድረ ገፅ በእንግሊዝኛ እና በጀርመንኛ ቋንቋ ተዘጋጅቷል። ኰሚውኒቲው ውስጥ በተለያዩ ቋንቋዎች መልእክት መለዋወጥ ይቻላል።
አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ ለጀርመን አሉምኒዎች ከሎሎች አሉምኒዎች እንዲሁም ከጀርመን አገር ጋር  ግንኙነት ካላቸው ድርጅቶች ጋር ግንኙነት እንዲኖራቸው ይረዳቸዋል።
ከተለያዩ የኰሚውኒቲ ፕሮግራሞች በተጨማሪ ፖርታሉ አለም አቀፍ የሆኑ የስራ እንዲሁም የሙያ ማታወቂያዎችን ባህልን ትምህርትን ሳይንስን ኢኮኖሚን ያስመለከተ የስነ ፅሁፍ ክፍል አለም አቀፍ የሆኑ ዝግጅቶችን ያስመለከተ ክፍል በተጨማሪም ጀርመንኛ ቋንቋን መማሪያ መሳሪያዎች ያስመለከቱ ፕሮራግሞችን አካቷል።
አሉምኒ ፖርታል ለድርጅቶች በጀርመን አገር የሰለጠኑ አለም አቀፍ የሆኑ ኤክስፐቶችን ማግኛ መንገድ ሊሆናቸው ይችላል። ድረ ገፁ እነዚህ ድርጅቶች ኤክስፐርቶችን እንዲሁም ቢዝነስ ፓርትነሮችን የሚያገኙበት መድረክ ነው።
ታሪክ
አሉሚኒዎች ለረዥም ጊዜ ከአገር ውጭ በመሄድ የስራ ልምዳቸውን ለማዳበር ሙከራ ሲያደጉ ቆይተዋል። ይህም ቢሆን ወደ 80% የሚደርሱ  ወደ ጀርመን አገር ለጥናት ከሚሄዱት መካከል ወደ 14,000 የሚጠጉት የራሳቸውን ወጪ ችለው የሚንቀሳቀሱ ናቸው። ከነዚህ ግሩፖች ጋር ግንኙት ለመፍጠር አስቸጋሪ ሙከራ ነበር።
አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ ከማንኛውም ድርጅት ለሚመጡ ለጀርመን አገር አሉምኒዎች የተዘጋጀ ድረ ገፅ ነው። ዋነኛው አላማ እነዚህን ግለሰቦች ነፃ ትምህርት ሰጪ ድርጅቶችን እንዲሁም በጀርመን አገር የሰለጠኑ ተቀጣሪዎችን የሚፈልጉ ድርጅቶን አንድ ላይ ማምጣት ነው።
የፕሮጀክቱ ፅንሰ ሃሳብ ከተጀመረበት 2008 እ.ኤ.አ. ጀምሮ 65.977 አባላት 1.369 ድርጅቶች 306 ዩኒቨርቲዎች 392 ክፍት የራ ቦታ ማስታወቂያዎች 3.876 የግል ፐሮፋይሎች 915 ግሩፖችን 1.541 ብሎጎችን አጠቃሎ ይዟል (April 2013 እ.ኤ.አ.)
የድረ ገፁ ውስጣዊ ይዘት
አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድ ሁለት ክፍሎች አሉት፤ ኦንላይን ኮሚኒቲ እና ኢንፎ ፖይንት።
ኦንላይን ኮሚኒቲ የማህበራዊ መገናኛ ክፍል ነው። ይህ ክፍል ፖርታሉ ውስጥ ለተመዘገቡ አባሎች ብቻ ክፍት ሲሆን እነዚህ አባሎች ከሌሎች አባሎች እንዲሁም ከድርጅቶች ጋር በግሩፖች በብሎጎች በፕሮፋይሎች በተጨማሪም በፎረሞች ወዘተ በመጠቀም ሃሳባቸውን ለመለዋወጥ የሚችሉበትን መንገድ ፈጥሮላቸዋል።
ኢንፎ ፖይንት ላልመዘገቡ አባላትም ክፍት የሆነ መድረክ ነው። ይህ መድረክ ውስጥ ከጀርመን አገር ጋር ግንኙነት ያላቸውን መልእቶች ማግኘት ይቻላል። ተጠቃሚዎች የጀርመንኛ ቋንቋ ችሎታቸውን የጎተ ኢንስቲቲዩት በሚሰጣቸው ፕሮግራሞች በመጠቀም ለማሻሻል ይችላሉ። በኢንፎ ፖይንት ውስጥ ሙያቸውን ወይም ትምህርታቸውን ለመቀጠል የሚፈልጉ ግለሰቦች እንዲሁም አለም አቀፍ ስራ የሚፈልጉ የተለያየ ኢንፎሜሽን ለማግኘት ይችላሉ። የኤዲቶሪያል ክፍሉ ውስጥ ስለ ኢኮኖሚ ሳይንስ ጥናት ባህል እና ወዘተ ማንበብ ይቻላል።
የጀርመን ድርጅቶች በኢንፎ ፖይንት በመጠቀም በጀርመን አገር ውስጥ የሰለጠኑ አዲስ ተቀጣሪዎችን ለማግኘት ይችላሉ። ድርጅቹ አሉምኒ ፖርታል ውስጥ ከተመዘገቡ በኋላ ክፍት የስራ ቦታቸውን ማስተዋወቅ ሬዙሜዎችን ማመሳሰል እንዲሁም ድርጅታቸውን ያስመለከቱ አዲስ ዜናዎችን በነፃ ማስተዋወቅ ይችላሉ።
አጋሪ ድርጅቶች
አምስቱ ዋነኛ ከትርፍ ነፃ የሆኑ አሉምኒ ፖርታል ዶችላንድን በመፍጠር በመደገፍ እንዲሁም በማስተዋወቅ እየረዱ ያሉ ድርጅቶች የሚቀጥሉት ናቸው፤
በቁጥር ከአስር የበለጡ ስራቴጂክ አባሮች ከላይ የተጠቀሱትን የአሉምኒ ፖርታል ዶችላንድን ስፖንሰሮች በመደገፍ ላይ ይገኛሉ። ከነዚህም መካከል የጀርመን አገር ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር፤ የጀርመን አገር ትምህርት ሚኒስትር እንዲሁም የተለያዩ የፖለቲካ ድርጅቶች እንደ ፍሪድሪሽ ኤበርት ኮንራድ  አደናወር እና ሃይንሪሽ ቦል ድርጅቶች ይገኙበታል።
ሌሎች ሊንኮች
መደብ:ጀርመን መደብ:ኢንተርኔት
ዓረና ትግራይ ለዲሞክራሲ ሉዓላዊነት
ዓረና ትግራይ ለዲሞክራሲ ሉዓላዊነት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
ሊዜ
ሊዜ (ፈረንሳይኛ፦ Lisieux)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ደንቆሮ ከሚያጫውተኝ የሚሰማ ያውጋኝ
ደንቆሮ ከሚያጫውተኝ የሚሰማ ያውጋኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደንቆሮ ከሚያጫውተኝ የሚሰማ ያውጋኝ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የሀዲያ ብሔራዊ አንድነት ዲሞክራሲያዊ ድርጅት
የሀዲያ ብሔራዊ አንድነት ዲሞክራሲያዊ ድርጅት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
ኖዮን
ኖዮን (ፈረንሳይኛ፦ Noyon)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
31 March
31 March በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 22 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ደንቆሮ የሰማ ለት ያብዳል
ደንቆሮ የሰማ ለት ያብዳል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደንቆሮ የሰማ ለት ያብዳል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ደካማ ቀበሌ በአህያ ይወረራል
ደካማ ቀበሌ በአህያ ይወረራል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደካማ ቀበሌ በአህያ ይወረራል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የሐረሪ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ
የሐረሪ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ፓርቲ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
በርሃሌ (ወረዳ)
በአፋር ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አፋር ክልል መደብ:
3 ስልማናሶር
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ንዮን
ንዮን (ፈረንሳይኛ፦ Nyons)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
2 ፑዙር-አሹር
2 ፑዙር-አሹር የአሹር ንጉሥ ነበር። ምናልባት 1790-1782 ዓክልበ. አካባቢ ገዛ። የ1 ሳርጎን ልጅና ተከታይ ይባላል።
በሃቲ የነበሩት ካሩም (የንግድ ጣቢያዎች) አስቀጠለ፤ እንዲሁም የከተማው ግድግዳ ታድሶ እንዳሠራ ከጽላቶቹ ይታወቃል። ልጁ ናራም-ሲን ተከተለው። ብዙ ሌላ መረጃ አይታወቅም።
የዓመት ስሞች
የያንዳንዱ አሦራዊ ዓመት ስም ለዚያ ዓመት የተሾመው የሊሙ ስም ነበረ። ከዚህ በታች የዓመቱ ሊሙ እና የሊሙ አባት ስም እንደ ኡልትራ አጭር አቆጣጠር ይዘርዝራሉ።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
የሐረሪ ብሔራዊ ሊግ
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
መዝገበ ዕውቀት
መዝገበ ዕውቀት (ኢንሳይክሎፒዲያ) ማለት ወይም የዕውቀት ዘርፎች ሁሉ ወይም የአንድ ዕውቀት ዘርፍ የመረጃ ክምችት ነው። ከመዝገበ ቃላት የሚለይበት ጥቅሙ እያንዳንዱ መጣጥፍ ስለ አንድ ቃል ወይም ዘይቤ ብቻ ሳይሆን ጥልቀት ያለው መረጃ እሚሰጥ መሆኑ ነው። ስለዚህ የመዝገበ ዕውቀት መጣጥፍ ከመዝገበ ቃላት መጣጥፍ ይልቅ ረጅምና ዝርዝሩን የሚገልጽ ነው። ከሁሉ ጥንታዊው እስካሁንም የሚገኘው መዝገበ ዕውቀት የፕሊኒ መጽሐፍ ናቱራሊስ ሂስቶሪያ ወይም «የተፈጥሮ ታሪክ» (69 ዓ.ም. በሮማይስጥ ተጽፎ) ይባላል። በአሁኑ ዘመን በኢንተርኔት የሚነቡ ብዙ መዛግብተ ዕውቀት (ለምሳሌ ውክፔዲያ) ሊገኙ ይቻላል።
ዕውቀት የተሳተ መረጃ ሊሆን እንደሚችል ሁሉ፣ መዝገበ ዕውቀት «መዝገበ ዕውነት» ከቶ አይሆንም። ለመሆኑ ግን በዞራስተር ጽሑፍ መሠረት «መዝገበ ዕውነት» (ሃታ-ማራኒሽ) የእግዚአብሔር 16ኛው ስያሜ ነው።
መደብ:ሥነ ጽሁፍ
ደወል እንደ ጠዋቱ ትጮሀ ለች
ደወል እንደ ጠዋቱ ትጮሀ ለች የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደወል እንደ ጠዋቱ ትጮሀ ለች የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቬርኖን፣ ዑር
ቬርኖን (ፈረንሳይኛ፦ Vernon)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
Jawar Mohammed
ጀዋር መሀመድ ( Oromo: Jawaar mahaammad; የተወለዱት እ.ኤ.አ. ግንቦት 12 ቀን 1986 ነው) ኦሮሞ - አሜሪካዊ የፖለቲካ ተንታኝ እና አክቲቪስት ናቸው።   ከኦሮሚያ ሚዲያ ኔትወርክ (OMN) መሥራቾች ዉስጥ አንዱ የሆኑት ጃዋር የ2016ቱን የኢትዮጵያ የተቃውሞ ሰልፎችን ግንባር ቀደም አስተባባሪ ሲሆኑ ወደ አገር ሲመለሱ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 5 ቀን 2018 ከባድ አቀባበል ተደርጎላቸዋል። እና ለዓለም አቀፍ የኦሮሞ ወጣቶች ማህበር (ብሔራዊ የወጣቶች ንቅናቄ ለነፃነትና ለዴሞክራሲ) ፣ በተለምዶ ቄሮ (“ወጣቶች”) በመባል ለሚታወቀው ቁልፍ የእውቀት ተነሳሽነት ሁነዋል ፡ ጃዋር በስደት በሚኒሶታ የመብት ተሟጋች በኢትዮጵያ ውስጥ ትልቅ የፖለቲካ ለውጥ እንዲመጣ አስተዋፅዖ አድርገዋል ፡፡ ቄሮን በማደራጀት የበፊቱ መንግስት እንዲወገድ በማድረግ እና ጠቅላይ ሚኒስቲር ኃይለማርያም ደሳለኝን በካቲት 2018 ስልጣን ለመልቀቃቸው እውቅና ይሰጣቸዋል።
የቀድሞ ሕይወት እና ትምህርት
ጃዋር መሐመድ ግንቦት 12 1986 በትንሽየ ዱሙጋ ከተማ  በአርሲ ጠቅላይ ግዛት በሐረርጌ ድንበር ተወለዱ። አባታቸው ሙስሊም አርሲ ኦሮሞ ሲሆኑ እናታቸው ደግሞ ኦርቶዶክስ ክርስቲያን ቱላማ ኦሮሞ ነበሩ ; በሃይማኖቶች መካከል ያለው ጋብቻ እንደ አዲስ ነገር ተደርጎ ቢቆጠርም በመጨረሻ በህብረተሰቡ ዘንድ ተቀባይነት አግኝቷል ፡፡
ጃዋር መደበኛውን ትምህርታቸዉን የጀመሩት በቀድሞው የአርሲ ግዛት ዋና ከተማ በሆነችው አሰላ በሚገኘው የካቶሊክ ትምህርት ቤት ነበር ፡ በመቀጠልም እስከ 2003 ድረስ በአዳማ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርታቸውን የተከታተሉ ሲሆን እ.ኤ.አ.በ 2005 በሲንጋፖር በደቡብ ምስራቅ እስያ በተባበሩት የዓለም ኮሌጅ ለመማር የነፃ ትምህርት ዕድል አግኝተው ነበር ፡ በዩ.ኤስ.ሲ ውስጥ ያገኟቸው ልምዶች ከራሱ ለኦሮሞ ማንነታቸው የህሊና ንቃት እንደሰጣቸው ገልፀዋል ፡፡ በመቀጠልም በ2009 በፖለቲካ ሳይንስ በዲግሪ ተመርቀው በስታንፎርድ ዩኒቨርሲቲ ተማሩ ፡ በሰብዓዊ መብቶች ውስጥ የምረቃ ጥናት ለመከታተል ወደ  ኮሎምቢያ ዩኒቨርሲቲ በመሄድ በ2012 የማስተር ዲግሪያቸውን ተቀብለዋል።,
ደወል ላንበሳ ባማረለት ታዲያ ማን ይሰርለት
ደወል ላንበሳ ባማረለት ታዲያ ማን ይሰርለት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደወል ላንበሳ ባማረለት ታዲያ ማን ይሰርለት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
1 April
1 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 23 ቀን ማለት ነው።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
እሌኒ
ንግስት እሌኒ የአጼ ዘርዓ ያዕቆብ ሚስት ስትሆን ከንጉሱ ሞት በኋላ በሌሎች ሶስት ነገስታት ዘመን ከፍተኛ የአስተዳደር ስራ ፈጽማ በ1522 ከዚህ አለም በሞት አርፋለች። የተቀበረችውም በትልቅ ጥበብ ባሰራችው ቤ/ክርስቲያን መርጡለ ማርያም፣ ጎጃም ነው።
እሌኒ የሃድያው ንጉስ መሐመድ ልጅ ስትሆን ዘርዓ ያዕቅብን ባገባች ጊዜ ክርስቲያን ሆናልች። አንዳንድ ታሪክ ጸሃፊያን (ለምሳሌ ባላዛር ቴሌዝ ፖርቱጋላዊው) ልጅ እንዳልነበራት ሲዘግቡ ፍራንሲስኮ አልቫሬዝ ግን በልብነ ድንግል ዘመን አንዱ ወንድ ልጇ ከአምባ ግሸን አምልጦ እንደነበር መዝግቧል ።
አጼ ዘርዓ ያዕቆብን የተካው ልጁ ቀዳማዊ አጼ ባእደ ማርያም እናቱ ጺዮን ሞገሴ በሞተች ጊዜ እንጀራ እናቱን እሌኒን እናት ንግስት ብሎ ሾማት።  ማዕረጓን በሚያስከብር ሁኔት እኩል ከንጉሱ ዘንድ አገሪቷን እንዳስተዳደረች የታሪክ ተመራማሪወች ይጽፋሉ ።   አጼ እስክንድር ባዕደማሪያምን ሲተካ እናት ንግስቲቱ ከቤተመንግስቱ እንድትገለል ራስአምደ ሚካኤል አድርጎ ነበር። በዚህ ምክንያት በ1486 ይህ ንጉስ ከስልጣን እንዲወርድ በተደረገው ሴራ ከተካፈለች በኋላ በማንኛውም የቤተመንግስት አስተዳደር ስርዓት ውስጥ እስከ እለተ ሞቷ ተካፍይ ሆናልቸ። በአጼ ናኦድ ጊዜም ከፍተኛ ተሰሚነት ነበራት።
ናኦድ ጦርነት ላይ ሲሞት ልብነ ድንግልን እሷ እና አቡነ ማርቆስ 8ኛ ንጉስ እንዳረጉት አልቫሬዝ መዝግቧል" ። የፖርቹጋሉን ፔሮ ዳ ካቭላ ምክር በመስማት በዘመኑ እያየለ የሄደውን የኦቶማን ቱርኮች ሃይል ግምት ውስጥ በማስገባት ፖርቹጋሎች ለልብነ ድንግል እርዳታ እንዲያረጉ በምቲወስ በኩል መልዕክት የላከች ይችው ንግስት ነበረች ። የልብነ ድንግል ዋና ሞግዚት ሆና ከእናቱ ናኦድ ሞገሴና ከወጣቱ ንጉስ ዘመድ የጎጃሙ ራስ ደሳለኝ በመሆን ልብነ ድንግል እድሜው እስኪ ጎለምስ አገሪቱን አስተዳድራለች።
በጎጃም ክፍል ሃገርም በጣም ሰፊ የሆነ ርስት እንደነበራት አልቫሬዝ ይዘግባል. ።
አልቫሬዝ የሞተች ጊዜ የሆነውን ጉዳይ እንዲህ ሲል ዘግቧል፦
በማለት ዘግቧል። በርግጥም እሌኒ ከሞተች ከ7አመት በኋላ የግራኝ ጦርነት ተነስቶ በሁዋላ እሱዋ በጠየቀችው የፖርቹጋሎች እርዳታ አገሪቱን መከላከል ተሽሏል።
ዋቢ ጽሁፎች
መደብ: የኢትዮጵያ ታሪክ
ሰንሊ፣ ዋዝ
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
3 አሹር-ኒራሪ
3 አሹር-ኒራሪ ከ1209 እስከ 1203 ዓክልበ. የአሦር ንጉሥ ነበረ።
በአሦር ነገሥታት ዝርዝር ዘንድ፣ ዘመኑ ለ፮ አመታት ነበረ።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
2 April
2 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 24 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
3 ሻምሺ-አዳድ
ቀዳሚው የ2 እሽመ-ዳጋን ልጅ ሲሆን እርሱ ግን የሌላ እሽመ-ዳጋን (የሹ-ኒኑዓ ልጅ የሆነ) ልጅ እንደ ነበር ይላል። ለዚሁ ንጉሥ አንዳንድ ጥቃቅን ቅርሶች በአሹር ተገኝተዋል፤ ሆኖም ከዚህ ዘመን ምንም ሌላ መረጃ የለም። ተከታዩ ወንድሙ 1 አሹር-ኒራሪ ነበር።
መደብ:የአሦር ነገሥታት
2 April
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ደጃቸውን አይዘጉ ሰውን ሌባ ይላሉ
ደጃቸውን አይዘጉ ሰውን ሌባ ይላሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደጃቸውን አይዘጉ ሰውን ሌባ ይላሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቡሬ ሙዳይቱ
በአፋር ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አፋር ክልል መደብ:
የሐረሪ ዲሞክራሲያዊ ድርጅት
የሐረሪ ዲሞክራሲያዊ ድርጅት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
ደጃቸውን ከፍተው ሰውን ሌባ ይላሉ
ደጃቸውን ከፍተው ሰውን ሌባ ይላሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደጃቸውን ከፍተው ሰውን ሌባ ይላሉ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
3 April
3 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 25 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
3 አሹር-ዳን
ዋቢ መጽሐፍት
መደብ:የአሦር ነገሥታት
ቦቬ
ቦቬ (ፈረንሳይኛ፦ Beauvais)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ደጃፉን ጥሎ በጓሮ ይመጣል
ደጃፉን ጥሎ በጓሮ ይመጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደጃፉን ጥሎ በጓሮ ይመጣል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ቦጂ
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ
የኢትዮጵያ ሠራተኞች ፓርቲ ያቋቋመው የጠፋ መንግስቱ ሃይሌ ማሪያም ፣ ከተገረሰሰ ከአንድ ሳምንት በኋላ ተበተነ ፡፡
ቦጂ
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
4 April
4 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 26 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ተላላክ
በአፋር ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ለ ቪጋን፣ ጋርድ
ለ ቪጋን (ፈረንሳይኛ፦ Le Vigan)
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ደገኛ ሲያርስ ቆለኛ ያነፍስ
ደገኛ ሲያርስ ቆለኛ ያነፍስ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደገኛ ሲያርስ ቆለኛ ያነፍስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ማንያዘዋል እንደሻው
ተወዳጅ ሚድያ እና ኮሚኒኬሽን በሚድያ እና በመዝናኛው ዘርፍ ላይ በህዝብ ዘንድ የማይረሱ ባለሙያዎችን ታሪክ እየሰነደ እንደሆነ ይታወቃል፡፡ እስከዛሬ 310 ሰዎችን እያፈላለግን የሰነድን ሲሆን በዚህ ስራችንም ጠንክረን ቀጥለንበታል፡፡ የኢትዮጵያ ኢንሳይክሎፒዲያ በማለት አምና በ2014 ታሪኮቹን አሳትመን ያሳራጨን ሲሆን ብዙዎችም ማመሳከሪያ መጽሀፍ እያደረጉት ነው፡፡ ድርጅታችን የህይወት ታሪክ ላይ ትኩረት በማድረጉ የበርካታዎችን ቤት እያንኳኳ ምን ታሪክ አለኝ የሚሉ ሰዎችን እያሳመንን አስገራሚ ያልተዘመረላቸው ሰዎችን እያወጣን እያከበርን እንገኛለን፡፡ የእኛን መስፈርት ያሟሉ እንጂ በህይወት እያለ ታሪኩ የማይሰነድ አይኖርም፡፡ ምክንያቱም የግለሰብ ታሪክ ከግለሰቡ ባለፈ የሀገር ታሪክ ስለሆነ፡፡ በዚህ አያያዛችን በመቀጠል መዝገበ-አእምሮ የኢትዮጵያ ኢንሳይክሎፒዲያ ቅጽ 2 በቅርቡ ታትሞ ለንባብ ይበቃል፡፡ 150 የሚድያ ፤ የስነ-ጽሁፍ የቴአትር እና የፊልም ባለሙያዎች በተካተቱበት በዚህ ጥራዝ ብዙ ቁምነገር ይገበያሉ፡፡ በዚህ ጥራዝ የህይወት ታሪካቸው ከተካተተላቸው መካከል  የቴአትር ባለሙያ ፤ አዘጋጅ እና መምህር ማንያዘዋል እንደሻው አንዱ ነው፡፡ ማንያዘዋል የቴአትር ትምህርት ክፍል የመጀመሪያዎቹን ምሩቃን ሲያስመርቅ ከተመረቁት አንዱ ነው፡፡ ላለፉት 40 አመታት በመምህርነት እና በቴአትር አዘጋጅነት ያገለገለው ማንያዘዋል በአሁኑ ሰአት የብሄራዊ ቴአትር ስራ አስኪያጅ ነው፡፡ ሳምራዊት ተወልደ የህይወት ታሪኩን እንደሚከተለው ሰንዳዋለች፡፡
ብዙዎች ማኔ ሲሉ ይጠሩታል፤ የቴአትር አዘጋጅነት ደግሞ መክሊቱ ነው።
ታላቅ ወንድሙ ስዩም ተፈራ ማንያዘዋል እንዳሻው ሆኖ ስሙ እንዳሻው ያልሆን ትሁት እና ታዛዥ ከዓመጽ የጸዳ ሰው ነው ሲል ይመሰክርለታል።
ተፈሪ ዓለሙ፦ « 40 ዓመታትን ያስቆጠረ ጓደኝነት አለን፤ አብረን ኖረናል፤ ማንያዘዋል የአደባባይ ሰው አይደለም፤ እሱ ያዘጋጀው ቴአትር ተመርቆ መድረክ ላይ ወጥቶ ሰላምታ መስጠትም ሆነ መታየት አይፈልግም፤  እንደ ተዋናይ ተዋጥቶልኝ የሰራሁዋቸው ሥራዎች ከማንያዘዋል ጋር ያሉትን ነው። »
ማንያዘዋል እንደሻው ተወልዶ ያደገው መዲናችን አዲስ አበባ አራት ኪሎ አካባቢ ነው፤ ከመንታ እህቱ የኔወርቅ እንደሻው ጋር የእናታቸውን ጡት በጋራ ጠብተው አድገዋል። የትውልድ ጊዜውም በ1950 መሆኑ ነው፡፡ ማሙዬ እና ማሚቱ ደግሞ የልጅነት መጠራሪያ ስማችው ነው።
ማኔ በልጅነቱ ብስክሌት በጣም ይወድ ነበር፤እናታቸው በልጅነት እድሜያቸው የምትነግራቸው ተረት ተረት ታሪክን የመውደድ ስሜት አሳድሮብኛል ፤ወደ መድረክ ደግሞ የመራኝ ወንድሜ ነው ይላል።
መታየት የማይወድ፤ ደግ፤ ለሰው አሳቢነቱ ከልጅነት ጀምሮ ያደገበት መሆኑን መንታ እህቱ የኔወርቅ እንደሻው ትናገራለች።
በልጅነቱ በጣም ጎበዝ ተማሪ ከመሆኑ የተነሳ የተማሪነት ጊዜው ላይ ሁለት ሁለት ክፍል አልፎ ነበር የተማረው።
የመጀመሪያ እና ሁለተኛ ደረጃ ትምህርቱን ዳግማዊ ምንሊክ ተምሯል።
ከ12ኛ ክፍል መልቀቂያ ፈተና በኋላ አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ የቴአትር ጥበባት ትምህርቱን ተከታትሎ ፤ የመጀመሪያው የቴአትር ተማሪም ነበር። ወደ ጀርመን ሀገር ተጉዞም የቴአትር ትምህርቱን አሳድጓል። በህይወቱ በጣም ከሚወዳችው ጊዜያቶች ውስጥ አንዱ በትምህርት ያሳለፈው ጊዜ እንደሆነ ይናገራል።
ስራን የጀመረው የቀድሞ መምህሩን ሮበርት ማክላረንን እየረዳ ነበር፤ በተለይ ስለ ዝግጅት ትምህርት ቤት ካገኘሁት እውቀት በላይ ከእርሳቸው ጋር ስሰራ ያገኘሁት ብዙ ነው ይላል። በዚያው የመምህርነት ስራን ቀጥሎ እያስተማረ መማሩን ቀጠለ።
የመንግስቱ ለማ ስራ የሆነውን ዳንዲ ጨቡዴ ዩንቨርሲቲ ሆኖ ያዘጋጀው የመጀመሪያ ስራው ነው።
ዳግማዊ ዓመለወርቅ ፈይሳ የስራ ባልደረባ እና የቀድሞ ተማሪ፦ «አካዳሚሺያን ነው፤ በዝግጅት እና ድራማ ላይ ጥልቅ የሆነ እውቀት አለው፤ ይህ ደግሞ የንባቡ ውጤት ነው፤ የተግባር ሰው ነው።
የወጣትነት ዘመኑ ላይ ከደርግ የፖለቲካ ስርዓት ጋር ተያይዞ የልጅነት ህይወቱ ላይ ተፅዕኖ አሳድሮበታል። የሚመለከታቸው ነገሮች “ የህይወት ትርጉሙ ምንድነው?” የሚል ጥያቄን በመፍጠሩ የተለያዩ የቴአትር መፅሀፍትን ማንበብ ጀመረ፣ በአብዛኛው ጊዜ ይወደው የነበረው መጽሐፍ waiting for Godot የሚለውን   ነበር። በዚህ እና በሌሎችም ምክንያቶች Theatre of the   absurd  እሳቤን መከተል ጀመረ፣ ስራዎቹም ላይ ይህ አስተሳሰብ ይንፀባረቃል። የዚህ ማሳያዎቹ ደግሞ የብሩክታዊት ስጦታ፣ እንግዳ፣ እምዬ ብረቷ ማሳያዎች ናቸው። በጊዜ ሂደትም ይህ  እሳቤ ከሌላው  አፃፃፍ የተሻለ ምርጫው ሆነ።
ትወናም ይወድ የነበረ ቢሆንም ግን ሊገፋበት አልቻለም፣ የአባተ መኩሪያ ዝግጅት የሆነው የቴዎድሮስ ቴአትር ላይ ተጫውቷል፣ አንዳንዴ የራሱ የዝግጅት ስራዎች ላይ የተዋናይ ችግር አጋጥሞት ከቀረ ተክቶ ይጫወታል እንጂ ነፃነት ያሳጣኛል ይላል። አሁን ላይ በመሃል የተሰኘ ተከታታይ የቴሌቭዥን ድራማ ላይ የራሱን ስም እና ስራ ይዞ እየተወነ ይገኛል።
ከቴአትር ውጪ ሌላ ህይወት የለኝም የሚለው ማንያዘዋል በርካታ ቴአትሮችን ፅፎ ፣ተርጉሞ አዘጋጅቷል፡፡ ከእነዚህም መካከል፣ ባለ ካባ እና ባለ ዳባ፣ ንጉስ አርማህ፣እንግዳ፣ የፍቅር ማዕበል፣የመስቀል ወፍ፣ የብሩክታዊት ስጦታ እና እምዬ ብረቷ ጥቂቶቹ ናቸው። ከፊልም ደግሞ አባትየው እና ዴዝዴሞናን ማንሳት ይቻላል።
የስዕል፣ የሙዚቃ እና በአጠቃላይ ያጥበብ አድናቂ ነው።
እንግዳ ቴአትር በእንግሊዝኛ ቋንቋ ታትሞለታል።
ብሪሜ
ብሪሜ (ፈረንሳይኛ፦ Brimeux)
ማንያዘዋል እንደሻው
ከዚህ ቀደም በወጣትነቱ እና አሁን ላይ ለ 2ኛ ጊዜ ታላቁ ብሄራዊ ቴአትርን በስራ አስኪያጅነት እየመራ ነው።
ሺካጎ
ሺካጎ (እንግሊዝኛ፦ Chicago) የአሜሪካ ከተማ ነው።
ማንያዘዋል እንደሻው
በስራዎቹ ሁለት ጊዜ በዝግጅት ተሸልሟል፣ በአባትየው ፊልምም ሽልማት አግኝቷል፣ world copy right association እንዲሁ ሽልማት ሰጥቶታል።
ሺካጎ
መደብ:የአሜሪካ ከተሞች
ብሪሜ
መደብ:የፈረንሣይ ከተሞች
ማንያዘዋል እንደሻው
መዝጊያ ፤ይህ መዝጊያ የተወዳጅ ሚድያ የመዝገበ-አእምሮ የቦርድ አባላት አቋም የሚንጸባረቅበት ነው፡፡
ማንያዘዋል እንደሻው ለሙያው የኖረ መሆኑን ብዙዎች በሙሉ አንደበት ይመሰክሩለታል፡፡ በተለይ ደግሞ ቴአትርን ጥንቅቅ አድርጎ በማዘጋጀት ማንያዘዋል ተክኖበታል፡፡ ብዙዎች ይህ የዝግጅት ችሎታውን ያደንቁለታል ብቻ ሳይሆን አንዳች ቁምነገር መቅሰማቸውን ይናገራሉ፡፡ ማንያዘዋልም ቢሆን አቅሙን በዝግጅት ብቻ ሳይሆን በድርሰት እና በትርጉም ለማሳየት ትልቅ ጥረት አድርጓል፡፡ በአስተማሪነቱም ቢሆን ዩኒቨርሲቲ ውስጥ ከ25 አመት በላይ በመቆየት ብዙዎች ቴአትርን በእውቀት እንዲሰሩት አድርጓል፡፡ ማንያዘዋል ከዚህም በላይ ሊጻፍለት የሚገባ በ1970ዎቹ አጋማሽ ላይ የተለየ አሻራ ካኖሩት ባለሙያዎች አንዱ ነው፡፡ ማንያዘዋል በአዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ ሳለ ከሮበርት ማክላራን የቀሰመው እውቀት አስተሳሰቡን እንደቀየረለት ያስረዳል፡፡ ለእርሳቸውም ያለውን አድናቆት ይገልጻል፡፡  ማንያዘዋል ከዚህም በላይ ብእር አንስተን ልንጽፍለት የሚገባ ሰው ነው፡፡ ብዙ ለመታየት የማይጓጓው ማኔ ስራውን ብቻ መስራት ርካታ ይሰጠዋል፡፡ ስለ ሀገራችን ቴአትር ስናነሳ ማንያዘዋልን ልንረሳ አንችልም፡፡ እንደ ተወዳጅ ሚድያ እና ኮሚኒኬሽን እንደ ማንያዘዋል አይነት ሰዎች ታሪካቸው በወጉ ተጽፎ መቀመጥ አለበት፡፡ ያለፉበት መንገድ ለአዲሱ ትውልድ እንዲተርፍ ማስተማር እና ማካፈል አለባቸው፡፡ መዝገበ-አእምሮ የስነዳ ፕሮጀክት ደግሞ ለዚህ ሆነኛ አማራጭ እየሆነ ነው፡፡
ደግ ሳይበላ ክፉ ይመራ
ደግ ሳይበላ ክፉ ይመራ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደግ ሳይበላ ክፉ ይመራ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የመላው አማራ ሕዝብ ድርጅት
የመላው አማራ ሕዝብ ድርጅት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
5 April
5 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 27 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
ደጉ ነገር ሳያልቅ ክፉ መናገር
ደጉ ነገር ሳያልቅ ክፉ መናገር የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደጉ ነገር ሳያልቅ ክፉ መናገር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ጤትፎርድ
ጤትፎርድ (እንግሊዝኛ፦ Thetford)
መደብ:የእንግሊዝ ከተሞች
ደግ ሰው ከንጀራው ቆርሶ ከወጡ አጥቅሶ
ደግ ሰው ከንጀራው ቆርሶ ከወጡ አጥቅሶ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደግ ሰው ከንጀራው ቆርሶ ከወጡ አጥቅሶ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ሃዋይኢ
ሃዋይኢ (ሃዋይኛ፦ /ሕቨይኢ/) በአሜሪካ የምትገኝ ክፍላገር ናት።
መደብ:የአሜሪካ ክፍላገራት
ደግ አማችን መጦር ክፉ አማችን በጦር
ደግ አማችን መጦር ክፉ አማችን በጦር የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደግ አማችን መጦር ክፉ አማችን በጦር የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት
የመላው ኢትዮጵያ አንድነት ድርጅት የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲ ነው።
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
አምባራ
በአፋር ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:አፋር ክልል መደብ:
ቸልምስፎርድ
ቸልምስፎርድ (እንግሊዝኛ፦ Chelmsford)
መደብ:የእንግሊዝ ከተሞች
ተልተል (ወረዳ)
በቤንሻንጉል-ጉምዝ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ደግ አባት እርስት ያቆማል ክፉ አባት እዳ ያቆያል
ደግ አባት እርስት ያቆማል ክፉ አባት እዳ ያቆያል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደግ አባት እርስት ያቆማል ክፉ አባት እዳ ያቆያል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ደግ ጎረቤት እቃ አያስገዛም
ደግ ጎረቤት እቃ አያስገዛም የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደግ ጎረቤት እቃ አያስገዛም የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ደግ ጌታ ሲለግስ እንደ ፏፏቴ ያርስ
ደግ ጌታ ሲለግስ እንደ ፏፏቴ ያርስ የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደግ ጌታ ሲለግስ እንደ ፏፏቴ ያርስ የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
6 April
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
የመላው ኢትዮጵያዊያን ብሔራዊ ንቅናቄ
ታሪክ
መደብ: በምርጫ 2003 የተሳተፉ የኢትዮጵያ ፓርቲዎች መደብ: የኢትዮጵያ ፖለቲካ ፓርቲዎች
ቱሎ
ህዝብ ቆጠራ
{{አቀማመጥ {{ የቦታ መረጃ | ስም         =  {{PAGENAME}} | ሌላ_ስም   = | ካርታ_አገር      = ኢትዮጵያ | ክፍላገር        = |latd=6|latm=40|lats=|latNS=N |longd=39|longm=27|longs=|longEW=E | lat_deg      =6 | lat_min      =40 | north_south  = N  | lon_deg       = 39 | lon_min      =  27 | east_west    = E  | ከፍታ     = | ሕዝብ_ጠቅላላ   = | ስዕል          = | ስዕል_መግለጫ      =  {{PAGENAME}} }}
{{PAGENAME}} በኦሮሚያ ክልል  የሚገኝ ወረዳ  ነው።
ማጣቀሻ
መደብ:ኦሮሚያ ክልል መደብ:የኢትዮጵያ ወረዳዎች መደብ:
ደግ ጎረቤት ውሻና ድመት ያሳድጋል
ደግ ጎረቤት ውሻና ድመት ያሳድጋል የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደግ ጎረቤት ውሻና ድመት ያሳድጋል የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
ክሬይፎርድ
ክሬይፎርድ (እንግሊዝኛ፦ Crayford)
መደብ:የእንግሊዝ ከተሞች
አርጎባ (ወረዳ)
አርጎባ የሚለዉ ስያሚ «በወቅቱ የነበሩ አፄዎች አረብ ገባ ብለዉ የአርጎባ ማህበረሰብን መጠርያ ከአርጎባ ጋር ያያልዙታል። ይህ የብሄረሰቡ ትክክለኛ መጠርያ ሳይሆን ሊሉ የፈለጉት ዉጫዊ ናቸዉ ለማለት ነዉ። አርጎባዎች  መቶ በመቶ የእስልምና ሃይማኖት ተከታዮች ናቸዉ። በእርሻ በንግድና በሽመና ይተዳደራሉ። በኢትዮጵያ የነበሩት የአፄ መንግስታት የእስልምና ሃይማኖትን የማይቀበሉ ስለነበሩ ወይም ደግሞ እንደሌላዉ ሃይማኖት እኩል የማያራምዱ ስለነበሩ መጤ ናቸዉ የዉች ሰዎች ናቸዉ በማለት አረብ ገባ {አርጎባ }የሚል ስያሚ ሰጥዋቸዉ። ትክክለኛዉ ታሪክ ግን አርጎባ በኢትዮጵያ ይኖር የነበረ ጥንታዊ ህዝብ ነዉ
በተለይ በ 13ኛዉ ክፍለ ዘመን የይፋት ወላስማ ሥርወ መንግስት ንግድን መስርቶ ይኖር የነበረ በኢትዮጵያ የመጀመርያዉን እስላማዊ መንግስት የመሰረተ ከዝያም በሁለተናዉ ሂጅራ በነብዩ መሃመድ የእስልምና እምነት ተከታዮች ከቁርሾች ጋር በነበረዉ ግጭት ወደ ኢትዮጵያ የገቡ አረቦችን ተቀብሎ ያስተናገደ ሃይማኖታቸዉንም የተቀበለ የኢትዮጵያ የመጀመርያዉ የሙስሊም ማህበረሰብ ነዉ ማለት ይቻላል::
ዛሬ አርጎቦች በደቡብ እስከ ባሌ በምስራቅ እስከ ሐርር፣ አፋር ሰሜን ሸዋ ትግራይ ድረስ ይገኛሉ：：
ማጣቀሻ
<references group="http://www.dw.com/am/%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%88%AD%E1%8C%8E%E1%89%A3-%E1%88%9B%E1%88%85%E1%89%A0%E1%88%AD%E1%88%B5%E1%89%A5-%E1%89%A3%E1%88%85%E1%88%8D%E1%8A%93-%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B/a-15847282" />
መደብ:አፋር ክልል መደብ:
7 April
7 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 29 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
8 April
8 April በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም መጋቢት 30 ቀን ማለት ነው።
ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ ይረዳል።
መደብ:የፈረንጅ ቀኖች
ደግ ጎረቤት ያወጣል ከመአት
ደግ ጎረቤት ያወጣል ከመአት የአማርኛ ምሳሌ ነው። ደግ ጎረቤት ያወጣል ከመአት የአማርኛ ምሳሌ ነው።
ትርጉሙ
መደብ: ያልተተረጎመ ምሳሌ መደብ: ተረትና ምሳሌ
Raya Bala, ራያ ባላ (Raya Bala)
Raya Bala /ራያ ባላ is located at North with Raya Azebo Chercher town ,at West with Raya Alamata,at South with Raya Kobo and at East with Afar region Yalo wereda .Raya Bala is address it's question to be separate from the Raya This is because it was fack of TPLF to be added to Raya Azebo by cancelled out it's loyalty of being werda.The Werda was known as small wereda,this is insulting to well mannered and thinkable community.At 2020G.C /11/08 sun day this Werda elect it's temporary governor
1.Habitu syum kasa : Head of Raya Bala wereda
2.Getachewu nega :Vice head of Raya Bala wereda
3.Yassin Ali mekonnen: Head Revenue office of raya bala
4.Teka kiros: head of prosperity of Raya Bala wereda
7.Moges Asefa Tadeg:Head of Peace and Conflict resolution of Raya Bala wereda
1.Raya Bala/ራያ ባላ
2.Raya Ulaga/ራያ ኡላጋ
3.Raya Maru/ራያ ማሩ፡ራያ ላይ ማሩ፣ራያ ታች ማሩ
4.Raya karsole/ራያ ቃርሶሌ:ራያ ጉባጋላ፣ራያ ባንድራ
5.Raya dereyta/ራያ ዳርኤይታ
6.Raya Adiskign(ራያ አድስ ቅኝ)
7.Raya Buta Merfeta(ራያ ቡታ መርፈታ)
8.Raya dodota /ራያ ዶዶታ
9.Raya dibkbiye(ራያ ድብቅ ብየ)
The new wereda Raya Bala is now free from junta group. Some where they are some persons who have sense of the facken tplf...killer and killers, wayless,non targeted morallessness and nonknowlegabe stone mindes.so to clear and clean the valulesses we have to stand together.Un less there must name change from Raya Bala to Raya Bala(Raya Maru,Raya karsole, Raya Bala and Raya ulaga).
👉🏾 ለሀብታም አትሳቅ ፣ የደሀ ጉልበት አይለፍብህ ፣ ያለ ሰው ሰው አልሆንክምና ሰው አትጥላ ፣ የወጣህበትን መሰላል አትገፍትር ፣ ለመውረድም ያስፈልግሃልና ፣ ያየኽውን ሴት ሁሉ የመውደድ ጠባይህ ካለቀቀህ ትዳር አትያዝ ፣ ካልጋበዙህ በቀር አማካሪ አትሁን ፣ ባልጠሩህ ሥፍራ አቤት አትበል ፣ ካልሾሙህ መሪ አትሁን ፣ ጉድለት በሌለበት ቦታ ጊዜህን አታባክን ፣ የሰው ፊት ጥገኛ ሁነህ ሲስቁልህ የምትስቅ ሲቆጡህ የምታለቅስ አትሁን ፣ ነገርህን በልክ ፣ ቃልህን በጣዕም ፣ ድምፅህን በዝግታ ፈፅመው ።
እውር እንዳይሉህ ያልታየኽን አያለሁ አትበል ። ጨካኝ እንዳይሉህ ያልተሰማህን ጩኸት እሰማለሁ አትበል ። ንፉግ እንዳይሉህ ያለ አቅምህ እረዳለሁ አትበል ። ነገር አይገባውም እንዳይሉህ ያልገባህን እንደገባህ አድርገህ አትለፍ ። አንድ በጎ ዕውቀት ሳትጨብጥ የዋልክበትን ቀን እንደ ኖርክበት አትቁጠረው ፣ ስለዚህ መፅሐፍትን አንብብ ፣ አዋቂዎችን ጠይቅ ፣ ሁሉን ሳትንቅ ስማ ።
👉🏾👉🏾 ሥልጣን ሲሰጥህ መሪ እንጂ አለቃ አትሁን ፤ ከፊት እየቀደምህ አስከትል እንጂ ከኋላ ሆነህ አትቅደም ።
👉🏾👉🏾 በዓላማ ኑር ፤ እንቅፋቶች የሚያጸኑህ እንጂ ተግባርህን የሚያስተውህ አይሁኑ ። ሕይወት ትምህርት ቤት መሆኑና ባለማወቅ ብዙ ትህምርቶች እንዳያመልጡህ ተጠንቀቅ ።
የመከራ ቀን ወዳጆችህን አትርሳ ፤ የዛሬ ሰው ብቻ አትሁን ፤ የትላንቱንም አስብ ፤ አንገት የተፈጠረው ዞሮ ለማየት ነውና ።
ዓለም ዋዣቂ ናት ። ከፍና ዝቅ ስትል አትደናገጥ ፤ ፀሐይ ዝናብን ተከትላ ትፈነጥቃለች ። ከመከፋትም በኋላ ትልቅ መፅናናት ይሆናል ። ከሌሊት በኋላም ሌሊት አይመጣም ። ከሀዘን በኋላ ደስታ ይሆናልና በርታ!
መነቀፍን አትፍራ ፤ ነቀፋህን ግን አጥራው ፤ ስለ ሀሰት ሳይሆን ስለ እውነት ተገፋ ፤ ሌሎችን ውደድ ፍቅር ስጦታ እንጂ ብድር አይደለምና አልወደዱኝም ብለህ በአበዳሪዎች አንቀጽ አትካሰስ ፤ የገባህን አድርግ የዚህ ዓለም ሰው ሲወድህም ሲጠላህም ባለማወቅ ነው ። ብዙዎች ስለወደዱህ ይወድሃል ፤ ብዙዎች ስለጠሉህ ይጠላሃል ።
ሁልጊዜ የበላዮችህን አትመልከት ፤ የበታቾችህንም ተመልከት ። ለድምፅ አልባዎች ጩህላቸው ፣ ለተጠቁት ተሟገትላቸው ። እውነት እውነት በማለትህ የምታጣው ሀሰተኛ ወዳጅህን ብቻ ነው ። እውነት እውነት በማለትህ የምታተርፈው ግን እውነተኛ ወዳጅን ነው ።
ደጋፊዎች ተከታዮች አይደሉም ። ሰዎች ስለደገፉህም የያዝኩት እውነት ነው ብለህ መንቻካ አትሁን ፤ ምናልባት ዛሬ የሚጮሁልህ ዛሬን ሊረሱብህ ሊሆን ይችላልና ። ሲያለቅሱልህም ቃልህ ማርኳቸው ሳይሆን የሞተ ዘመዳቸው ትዝ ብሏቸው ሊሆን ይችላልና አለቀሱ ብለህ ንግግርህን ድንበር አታሳጣው ። እውነትንም በደጋፊ ብዛት እንዳትመዝናት ተጠንቀቅ ።
ለእውነታ እንጂ ለይሉኝታ አትኑር ፤ ያን ስልህ የምትኖርበት ሕዝብና ባሕል ከእውነት ጋር እስካልተጋጨ መጋፋት የለብህም። ሠዎች የሚቀበሉህ ባሕላቸውን ስታውቅና ስታከብርላቸው ነው ።
ልጅነት የለሰለሰ መሬት ፣ ወጣትነት የአዝመራ ዘመን ፣ ሽምግልና ደግሞ የአጨዳ ዘመን መሆኑን አስተውል ። በሽምግልናህ የምታጭደው የወጣትነትህን አዝመራ ነውና ዛሬ ለምትዘራው ተጠንቀቅ ።
የሰዎችን ያለማወቅ አግዝ ፤ ዕውቀትህ ባላወቁት ላይ እንድትኮራና እንድትፈርድ አያድርግህ የአዋቂ ኩሩ ቁጥሩ ካላዋቂዎች ነውና ማወቅ ባለዕዳነት እንዳይሆን አላዋቂዎችን እርዳቸው ።
ተእያ ትክል ድንጋይ
= የጢያ ትክል ድንጋይ =
የጢያ ትክል ድንጋይ በደቡብ ብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል በጉራጌ ዞን በተለይም ከአዲስ አበባ ወደ ቡታጂራ በሚወስደው መንገድ 88 ኪሎ ሜትር ርቃ ከምትገኘው ሶዶ ወረዳ በጥያ ከተማ ይገኛል፡፡ ጢያ በመልክዓ ምድራዊ አቀማመጧ ከምድር ሰቅ (ኢክዌተር) 8026′ ሰሜን 38037′ ምሥራቅ እንደሆነ የዩኔስኮ ዘገባዎች ያመለክታሉ፡፡ የጢያ ታሪካዊ ድንጋይ በቁጥር 44 የሚደርሱ ሲሆን ከነዚህም ውስጥ 32 ያህሉ ልዩ ልዩ ቅርጾች ምስሎች ያሉባቸው ናቸው፡፡ ሁሉም ድንጋዮች የተለያየ ርዝመት፣ ስፋትና ውፍረት አላቸው፡፡ ይሁንና በሌሎቹ ሥፍራዎች ማለትም በአገር ውስጥ በስልጢ ወይም በግብፅ፣ በመካከለኛው ምሥራቅ፣ በሩቅ ምሥራቅ፣ በአውሮፓና በላቲን አሜሪካ እንደምናያቸው የመቃብር ድንጋዮች አንድም አራት ማዕዘን ወይም ድቡልቡል አይደሉም፡፡ በአብዛኛው ከታች ሰፋ ብለው ወደ ላይ እየሾጠጡ የሚሄዱ ናቸው፡፡ የአንዳንዶቹ ትክል ድንጋዮች ቁመትም ከ1-5 ሜትር ሊረዝም እንደሚችል የአርኪዮሎጂ አጥኚዎች ሥራዎች ያመለክታሉ፡፡ በድንጋዮቹ ላይ የተቀረጹት ምስሎችም የጎራዴ ወይም የሰይፍ ወይም የጩቤ፣ የጦር፣ የትራስ እንጨት፣ ክብ ዳቦ ወይም ፀሐይ መሰል ቅርጾች፣ የግማሽ ጨረቃ ምስሎች እጆቹን ወደላይ የዘረጋ ሰው ክንዶች ናቸው፡፡
በቅድመ ታሪክ ይኖሩ የነበሩት ኢትዮጵያውያን ድንጋዮቹን ለምን እንደተከሏቸው ባይታወቅም ትልቅ የጦር መሪዎች፣ ገዥዎችና ታላላቅ ሰዎች የተቀበሩባቸው ሥፍራዎች ሊሆኑ እንደሚችሉ ይገመታል፡፡ ሊቃውንቱ ይህን ግምት የወሰዱት በአሁኑ ጊዜ በሶዶ፣ በስልጢና በጌድኦ ካሉት የመቃብር ድንጋዮች እንደሆነም ያስረዳሉ፡፡ ምንም እንኳን ትክል ድንጋዮቹ መች እንደተተከሉ በትክክል ማወቅ ባይቻልም አንዳንድ አጥኝዎች ከ800 ዓመት በፊት እንደተተከሉ ይገምታሉ፡፡ ሌሎቹ ደግሞ ከቅድመ ታሪክ በፊት የነበሩ ኢትዮጵያውያን የተሠሩ ሊሆኑ እንደሚችሉ ይገምታሉ፡፡ የተወሰኑ ትክል ድንጋዮቹ ለብዙ ዓመት ሳይወድቁ የቀሩበትን ምክንያት ሲያብራሩም ከመሬት በታች ስምንት ሜትር ርዝመት ስላላቸው እንደሆነ ይገልጣሉ፡፡ በድንጋዮቹ ላይ ያለው የሰይፍ ብዛት ሟች ምን ያህል ልጆች እንዳሉት እና ምን ያህል አውሬ እንደገደለ ያሳያሉ፡፡
የጢያ ትክል ድንጋይ የአውሮፓውያንን ዓይን መሳብ ከጀመረ ብዙ ዓመትን ያስቆጠረ ሲሆን ኢጣሊያውያን የአርኪዮሎጂ ባለሙያዎች ጥልቅ ጥናት ባያካሂዱም ከ70 ዓመት በፊት ኢትዮጵያን ወርራ በነበረችበት ጊዜ የመጡ ተመራማሪዎች ስለድንጋዮቹ መኖር ዘግበዋል፡፡ የዛሬ 84 ዓመት ወደኢትዮጵያ መጥቶ የነበረው ጀርመናዊ አጥኚም በዚህ ሥፍራ በኩል አልፎ እንደነበረና የጎራዴ ምስል ያላቸው የድንጋይ ትክሎች እንዳየ በጥናቱ አመልክቷል፡፡ ከዚህ አጥኚ ቀደም ሲልም ኑቪለ እና ፔር ዛይስ (Neuville and Pere Azais.) የተባሉ አውሮፓውያን ጥያን መጎብኘታቸውን የዩኔስኮ ጥናቶች ያመለክታሉ፡፡
ትራቭል አፍሪካ በተሰኘው የጎብኝዎች የኢንተርኔት መረጃ ምንጭም ጢያ የሚገኙት ትክል ድንጋዮች አዳዲ ማርያም ከተባለው ከድንጋይ ፍልፍል የተሠራው ቤተ ክርስቲያን፣ ሀረ ሸይጣን ከተባለው ክሬተር ሐይቅ፣ ከመልካ አዋሽ መስመር ጋር ስለሚገኙ ለጎብኝዎች በአንድ ጉዞ ብዙ ታሪካዊ ቦታዎችን ለመጎብኘት ያስችለዋል በማለት አስፍሯል፡፡ ፊሊፕ በሪግ የተሰኙት አጥኚም የጥያ ትክል ድንጋይ ጥንታዊነትን ለዓለም በማስተዋወቅ አዎንታዊ አስተዋጽኦ ማበርከታቸው ይታወቃል፡፡ የፈረንሳይ አርኪዮሎጂ ባለሙያዎች መረጃ እንደሚያመለክተው የጢያ ትክል ድንጋይ ባለበት ቦታ ዕድሜያቸው ከ18-30 የሚገመቱ ብዙ ወጣቶች በአንድ ላይ የተቀበሩበት ሥፍራ ነው፡፡
የፈረንሳይ ሊቃውንት እንደሚሉት ሥፍራው የመቃብር ቦታ ከሆነ ከዓለም የመቃብር ሥፍራዎች አኳያ የምንመለከተው ይሆናል፡፡ በኦክስፎርድ ጁኔር ኢንሳይክሎፒዲያ (ቅጽ 12፡1957) ‹‹ቱምስ›› (tombs) በሚል ርዕስ ሰፍሮ እንደምናገኘው ደግሞ በጥንታዊት ግሪክ ሦስት ዓይነት የመቃብር ዓይነቶች ነበሩ፡፡ እነሱም ‹‹ስቴል››፣ ‹‹ሙስሊየም››እና ‹‹ሳርኮፋገስ›› የሚባሉት ናቸው፡፡ ‹‹ስቴል›› የሚባለው የመቃብር ዓይነት የሟቹ ምስል ቁም ለቁም የተቀረጸበት ወይም የቤተሰቡ አጠቃላይ ሁኔታ የሚያመለክት ድንጋይ ተቀርጾ የሚተከልበት ሲሆን ይህም ከክርስቶስ ልደት በፊት ከስድስተኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የነበረ ነው፡፡
ትራቭል አፍሪካ የተሰኘው መጽሐፍ እንደሚያወሳው ከጥያ ጋር የሚመሳሰሉ ትክል ድንጋዮች በሶዶ ወረዳ 160 ሥፍራዎች ሲኖሩ ከነዚህም ድንጋዮች በኢማም አሕመድ ኢብራሂም (አሕመድ ግራኝ) እንደተተከሉ በአፈ ታሪክ ቢነገርም በትክክል ማን እንደተከላቸው ግን አይታወቅም፡፡ የአርኪዮሎጂ አጥኚዎች እንደሚሉት የጢያ ትክል ድንጋዮች ከሰሐራ በታች ካሉ ትክል ድንጋዮች ከአክሱም በስተቀር በዕድሜ የሚበልጣቸው የለም፡፡
ከላይ የተጠቀሱትን ምክንያቶች መሠረት በማድረግ ቦታው እ.ኤ.አ ከ1980 ጀምሮ በዓለም የቅርስ መዝገብ ሰፍሮ ይገኛል፡፡
Advertisements
ጥሩነሽ ዲባባ
ጥሩነሽ ዲዲባባ በ 1978 ዓ.ም. በኢትዮጵያ በአርሲ ክፍለ ሀገር በቼፋ ወረዳ ከኦሮሞ ብሄረሰብ ነው። ጥሩነሽ ለቤተሰብዋ ከአምስት 3 ናት። የጥሩነሽ አስተዳደግ እንደማንኛውም ኢትዮጵያዊ ነው። ነገር ግን የጥሩነሽ ቤተሰቦች የረጅም ርቀት አትሌቶች ናቸው። አክስቷ ደራርቱ ቱሉ ሁለት ጊዜ የኦሎምፒክ እና አንድ ጊዜ ደግሞ የ 10000 ሜትር አሸናፊ እና የብዙ አገር አቋራጭ ውድድር አሸናፊ ነበረች። ሌላ አክስቷም በቀሉ ዲባባ ጥሩ ሯጭ ነበረች ጥሩነሽ ልጅ እያለች በበቆጂ ስትኖር። ሌላዋ እህትዋ እጅጋየሁ ዲባባ ከጥሩነሽ ቀደም ብላ መሮጥ ጀምራ ነበር። ጥሩነሽ ዲባባ  የቤተሰብዋን ፈለግ መከተል የጀመረችው እድሜዋ ከፍ ካለ በኋላ ነው። ጥሩነሽ ዲባባ ከ ሯጭ ቤተሰብ ብትፈጠርም ለመሮጥ ግን ምንም ፍላጎት አልነበራትም። ቱሉ በባርሴሎና ኦሎምፒክ  በ 10000 ሜትር ባሸነፈች በሰባት አመቱ ጥሩነሽ ወደ አዲስ አበባ በ 2000 ዓ/ም መንገድ ጀመረች።  ነገር ግን በቀሉ ዲባባ አባል ከሆነችበት ከእስረኞች ማረሚያ ፖሊስ ቡድን ስፖርት መስሪያ ክበብ ውስጥ አስመዝግባት ልምምድ ቀጠለች። ጥሩነሽ ዲባባ ኢትዮጵያ ካፈራቻቸው ምርጥ  የረጅም ርቀት ሯጮች አንዷ ለመሆን በቃች። ጥሩነሽ ዲባባ በ 14 አመት እድሜዋ በጣም ወጣት እና ሰውነትዋም ተሰባሪ ይመስል ነበር። ብዙዎችም በሩጫ ምንም ተስፋ እንደሌላት እና ሩጫው የሚጠይቀውን ጠንካራ ሰውነት የላትም ብለው ያምኑ ነበር። ጥሩነሽ ዲባባ የኢትዮጵያ የረጅም ርቀት ተወዳዳሪ አትሌት ናት። በ 5000ሜትር የአለም ክብረ ወስን ባለቤት ስትሆን በ5000 ሜትር እና በ10000 ሜትር የኦሎምፒክ ውድድር አሸናፊ ናት። ጥሩነሽ አራት የአለም አቀፍ ውድድር እና አምስት የአገር አቋራጭ ውድድር አሸነፊ ናት። በቅጽል ስም “የሕጻን ፊት ያላት ደምሳሽ” በማለት ይጠሩዋታል።