cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Brücke
Film
Witeri Film zum Thema: D Brugg am Kwai (nõch èm glychnamigè Roman vom Pierre Boulle)
Ruine Besserstein
Gschicht vo de Burg
I wellem Johr Burg Besserschtei bauet worde-n-isch, weiss me hüt nümm. S erschti Mol erwähnt isch si im 1244i worde, wo si als Lehe vom Chloschter Murbach gnennt wird. Si het zum Hof Rei ghört, wo im Bsitz vom Chloschter gsi isch. D Habsburger hei den Hof im 1291 kauft un so het au d Burg de Bsitzer gwächslet. Aber scho für’s 1305i wird d Burg numme no als Burgschtall erwähnt, isch also scho verlasse gsi.
Hephaistos
De Hephaistos (tütsch: Hephäst) isch de griechisch Schmiidgott. Er het nöd nume Waffe för d Götter und Helde gschmidet sondern au d Frau Pandora. d römer henden mitem Volcanus gliichgsetzt.
De Hephaistos isch de Soo vom Zeus und vo de Hera. Woner uf d Welt choo isch und d Hera gmerkt hett, aser humplet, hetsi en vom Himmel abegschmisse. Er isch uf d Insle Lemnos abeghait. Us Raach het er e Chettle gmacht und a de Hera gschenkt. Do het sich die Chettle um d Hera gwicklet und si gfesslet. Verhürüütet isch er mit sinere Halbschwöster Aphrodite, doch die het en onöd möge, weler humplet und e dreckige Schmiid isch. Drom het si de Chrieggott Ares as Liebhaber gnoo und vo dem au Chinder öbercho.
Chillán
Geografie
Chillán lyt in eme braite Dal, uf dr halbe Strecki zwische Santiago un Osorno. D Stadt lyt rund 60 km eschtlig vun Concepción in dr Región del Bío-Bío.
Alemannische Bühne Freiburg
Näben eme eigene Programm, zwei bis drej Dialäktstuck un ei Jugedstuck pro Monat in dr Zyt vu Oktober bis Juni, wird dr Theatersaal in dr spilfreje Zytte fir musikalischi, kabarettistischi un Theater Gastspil vu befryndete Bihne us em Drejländereck unter em Begriff „Gäste im Theatersaal“ gnutzt.
Anne 2009 het di Alemannisch Bihni ihre 85-jehrig Jubileum gfyyrt.
Weingarten
Weingarten stoht fir:
Kumarma
D Kumarma isch di luwischi Chorngöttin. Si ghört zo de Hoptgotthaite vo de Luwier i de neohethitische Zitt und werd öppedie mit de Chorngotthait Matili und em Wiigott Tipariya gnennt. De Uursprung isch de hurritischi Chorngott Kumarbi. D Verbindig vo Chorn und Wii isch bi de Luwier e gängis Symbol för di vegetativi Fruchtbarkait. So werd de Wettergott „Tarhunza vom Wiiberg“ zäme mit Chornääri und Wiitrübel abbildet. Und d Gartegöttin Maliya werd „Muetter vo Wii und Chorn“ gnennt.
Porajmos
S Romanes-Wort Porajmos (au Porrajmos, dütsch: „s Verschlinge“) bezäichnet dr Völkermord an de öiropäische Roma in dr Zit vom Nazionalsozialismus. Es isch dr Höhepunkt von ere lange Gschicht vo Diskriminierig und Verfolgig gsi. Mä wäiss nit, wievil Opfer es gee het. Es git groossi Underschiid bi de Schetzige, aber d Zaal isch säggsstellig. Wie dr Völkermord an de Juude (Shoa) häi d Nazi brobiert, alli Roma z vernichde. Es het im Nazi-Dütschland Erfassigsinstanze gee – im Altriich si die e Verbund us 'wüsseschaftlige' und kriminalpolizeilige Guetachter gsi, in de bsetzte Gebiet vilmol jeede wo s em aachoo isch – wo Lüt as „Zigüüner“ iigstueft häi, und jeede, wo in die Kategorii gfalle isch, het grundsätzlig chönne vernichdet wärde. D Grundlaag drfür isch die rassistischi Dütig vo de Aaghöörige vo dr Minderhäit as „fremdrassigi“ „geboreni Asoziali“ gsi. „Zigüüner“ si Opfer vom ene „dobblede“ Rassismus gsi, vom ethnische und vom soziale.
Rohrbachgraben BE
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,3 %, CVP 0,7 %, EVP 16,2 %, FDP 0,2 %. GLP 2,5 %, GP 1,6 %, SP 2,5 %, SVP 37,6 %, Suschtigi 20,4 %.
Trunkelsberg
Gmoendsgliderong
Zua Trunkelsberg ghert au no s Gheft Geishof.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Spinnentiere
Systematik
┌───────────── Palpeläufer (Palpigradi) ┌──┤  ┌───────── Wäbspinne (Aranea) │ └───┤   ┌───── Geisselspinne (Amblypygi) │     └───┤  ┌ Thelyphonida --||-- Geisselskorpion (Uropygi) ┌──┤         └──┴ Schizomida │ │               │  └─────────────┬ Kapuzespinne (Ricinulei) ──┤               └ Milbe (Acari) │  │          ┌──────── Wäberchnächt (Opiliones) └──────────┤ ┌───── Scorpionida --||--Skorpion (Scorpiones) └──┤ ┌── Pseudoskorpione (Pseudoscorpiones) └──┴── Walzespinne (Solifugae)
Prag
Prag ( []; ) isch t Hauptstadt und zuglich d bevölkerigsrichsti Stadt vo Tschechie und ehmaligi Hauptstadt vo de Tschechoslowakei.
Geografi
Prag ligt zentral im westliche Tschechie i de Region Böhme a d Moldau, rund 40 Kilometer vor de Imündig vo de Elbe in Mělník. En Grossteil vo de Stadt ligt im wite Tal vo de Moldau, wo s Stadtgebiet 30 Kilometer durchfliesst und im Nordteil e grossi Schleife bildet. Am südliche Boge vo dere Schleife ligt s historische Stadtzentrum. D Moldau tritt im Süde uf ere Höhi vo rund 190 Meter is Stadtgebiet i und verlats im Norde wider. Si hät a durchschnittlichi Tiefi vo 2,75 Meter.
Em Prags sis mildes Klima wird sowohl vo atlantische als au vo kontinentale Site beiflusst. D mittleri Johrestamperatur liegt um die 8 °C, Minuswert im Winter hät sie zletscht 2006 bis zu −17 °C erreicht, Pluswert im Summer bis zu 35 °C. De meist Niederschlag fallt im Sommerhalbjahr (Mai: 77 mm), s Winterhalbjahr isch verhältnismäßig trocke (Oktober bis März: 23 bis 32 mm). (alli Date sind uf d meteorologischi Station am Flughafe Ruzyně bezoge.
Gschicht
Unmittelbar nach m Kriegsendi händ d Kommunistischi Partei vo de Tschechoslowakei (KSČ) im sogenannte Februarumsturz im Februar 1948 d Macht im Land überno. 1960 isch in Prag d Verfassig vo de Tschechoslowakische Sozialistische Republik erlasse worde.
Stadtname
Für d Namensherkunft vo Praha, Prag oder Praga (latinisch) gits mehreri Theorie. D ersti– e mythologischi – sait, dass d Stadtgründerin Libuše ihr Gfolg in en Wald gschickt hät, um us eme Baum e Türschwelle z schloo. A dere Stelle soll Prag dann durch Libuše gründet worde si. S tschechische Wort für (Tür-)Schwelle isch „práh“. E witeri Theori, wo eher als unwahrschinlich aagseh wird, sait, das de Name Prag vom tschechische Wort bränne chunt.
Infrastruktur
Es träffet sich in Prag di Autobahne D 1 vo Brno, D 5 vo Nürnberg, D 8 vo Dresde und D 11 vo Hradec Králové. Danäbe führet d Schenällstrasse R 4 nach Příbram, R 6 nach Karlovy Vary, R 7 nach Chomutov und R 10 nach Turnov. All diesi Strasse söllet durch de Prager Ussering (R 1) i Zukunft miteinander verbunde si.
Kultur
Zu de beliebteste Spaziergänge i de Innenstadt gehöret unter anderem d Karlsbrücke, de Kaisergarte am Hradschin, de Volksgarten zwischm rückwärtige Teil des Hradschins und de Kleinseite, sowie s Gebiet um d Sternwarte und m Aussichtsturm am Petřín.
Kanton Pluvigner
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Brech, Camors, Landaul, Landévant un Pluvigner (Hauptort).
40er
46
S Johr 46 vu dr christliche Zittrechnig isch im Römische Riich s Johr 799 ab urbe condita gsi. Nooch em domols gültige Julianische Kalender isch es e Gmeinjohr mit 365 Däg gsi.
Bezirk Riviera
Dr Bezirk Riviera (ital. Distretto di Riviera, dt. veraltet Landvogtei Riviera) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Biasca.
Bolchen
Geogràfi
Bolchin lijt eschtlich vun dr Nied, uf hàlwem Waj zwìsche Metz un Saarlouis uf re Heche zwìsche 202 un 365 m ìwer em Meeresspiejel.
Worms
Worms [, im Dialäkt ] (lat. Wormatia, Borbetomagus oder Civitas Vangionum) isch e kräisfreiji Stadt im südöstlige Rhiiland-Pfalz und ligt diräkt am lingge Uufer vo Rhii. S Middelzentrum mit Däilfunkzioon vom ene Ooberzentrum lit jewiils am Rand vo de Metropoolregioone Rhii-Neckar und Rhii-Main. Wäge deere Laag wird s gliichzitig dr Blaanigsregioon Rhiihesse-Nahe und dr Metropoolregioon Rhii-Neckar (wo d Blaanigsregioon Rhiipfalz Däil drvo worde isch) zuegordnet.
D Stadt isch vo de Kelte gründet worde und hützudags händle d Wormser mit de Augsburger, de Trierer und de Kemptener um dr Diddel vo dr eltiste Stadt vo Dütschland. Worms isch dr dütsch Verdräter im Most Ancient European Towns Network (Aarbetskräis vo de eltiste Stedt vo Öiropa).
Nintendo
Ab 2010
Im Auguscht 2013 hed Nintendo en ablegger vom 3DS aachündiget wo 2DS heisst. Er isch vollständig kompatibel mit allne 3DS Spili und hed eifach kei 3D Funktion iibuut.
D Firma
Nintendo goht sehr härt gege Urheberrechtsverletzige vor. Dr Muetterkonzern isch z Kyoto, Tokio, Tocherfirma Nintendo of America isch z Redmond im Bundesstaat Washington und z Europa isch d Tochterfirma in Frankfurt am Main.
Tussenhausen
Geografi
Tussenhause leit rond 35 km eschtlich vo Memmenga en dr Region Donau-Iller en Mittelschwoba. Vo dr Gmarkong send 54,1 % Landwirtschaftsfleche, 35,9 % Wald, 8,7 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschtige Fleche.
Agiez
Gschicht
Agiez isch zum erschte Mol gnännt wore anne 982 as in pago Atiaco (1011 in Aziaco).
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Liste unabhängiger Staaten nach Bevölkerungsdichte
Schtaate mit gliicher Bevölkerigsdichti chömed de gliich Platz über, werded für di aaschlüüssende Platzierige aber mitzellt.
Sorbisches Gymnasium Bautzen
Gschicht
In dr Johre 2007 un 2008 isch s Gymnasium saniert und zum Sorbische Bildigszäntrum umböue wore. Zyterhär git s unter aim Dach s Gymnasium, e Mittelschuel un e Grundschuel.
Kultur
Am Gymnasium git s es Sorbisch Jugendensemble (syt 1949), d Koor, wu vilmol au uf Gaschreise im Uusland isch, s Orcheschter un e baar andri Arbetsgmainschafte.
Athen
D'Schtadt Athen (noigr. Αθήνα, Athína [aˈθina] (f.Sg.) ; altgr. Ἀθῆναι, Athēnai (f.Pl.)) isch d'Houptschdat vo Griecheland. Si isch öppe vor 5000 Jahr s'erschti mal besidlet worde. D'Metropouregioon Athen isch di bevöukerigsriichschti und flechegröschdi Schdat vo Griecheland.
Mödingen
Gschicht
Mödiga gaet zrigg auf s 1239 grendet Kloaschter Maria Medingen.
Weingarten (Württemberg)
Stadtgliderig
In d Stadt Wãẽgaade sin kei Umlandgmeine yyglideret wore im Ramme vu dr Gmeireform in dr 1970er Johr. D Stadt het wäge däm kei Stadtdeil, s wäre aber Stadtgebiet mit eigene Nämme unterschide, vilmol neji Böugebiet, wu aber zmeischt kei feschtgleiti Gränze hän. Derzue git s no Wohnplätz mit eigene Nämme, wu vilmol nume wenig Yywohner hän. Doderzue ghere Bechters, Eggers, Hähnlehof, Hinterochse, Moaschterhof, Nesserebe, Ortliebs, Sterkshof, Traube, Vorderochse, Waldheim un Welte.
Spézet
Verwaltig
vu Spézet isch. Spézet ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Spézet ghert zem Bretonisch.
FC Zürich
De FC Züri (au de Stadtklup gnännt), isch eine vo de erfolgriichste und bekanntischte Fuässballklüpp vo de Schwiiz. Nach ere schlächte Säsong 2015/16 isch er in d Challenge League abgstige.
Elsässer Französisch
S Französisch, wo im Elsass gschwätzt wird, wycht vo de französische Standardsproch und de andere regionale Variante vo Frankrych ab. Dass sälli Abwychig durch e Yfluss vom elsässische Dialäkt zstand cho isch, merkt mer do dra, dass de regional Akzänt uff de andere Site vo de Vogese scho anderscht klingt, wyl's dört vom Lorrain beyflusst worre isch.
Vo Franzose uss andere Deil vo Frankrych wird de Elsässer Akzänt oft als unagnehm empfunde. Datsächlig cha's durch en zu Verwechslige cho; so soll de Georges Humann im 19. Johrhundert gsait ha: „mes projets sont détruits“ (mini Blän sin durechrüzt worre), was als „mes brochets sont des truites“ (mini Hächt sin Forälle) verstande worre isch.
Nagetiere
Dr üsser Körperbau
Die meiste Nager hai e Schwanz, bin e baar grossgwachsene oder underirdische Arte isch er nume rudimentär usbildet und üsserlig nit vorhande. Bi mängge Arte, wo uf Bäum läbe, isch er zum Griifschwanz usbildet, bi de Biber zum ene flache Stüürorgan ohni Hoor. Bi vile Arte cha dr Schwanz liicht abbräche, für zum so d Flucht vor Fressfind z liichter z mache; in sonige Fäll wachst er zum Deil wider nooch.
Aigle VD
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 38 % gläge.
Nagetiere
Stockzehn
Vo de Prämolare het s bi vile Familie eine in jeder Chiiferhelfti, nume a baar Hörnli und Sandgräber hai zwei. Bi de Muusartige si d Prämolare nie usbildet.
Aigle VD
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 7955 Yywohner 80 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3 % Dytsch, 3,3 % Italienisch un 13,7 % anderi Sproche.
Kanton Pontivy
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Croixanvec, Gueltas, Guern, Kerfourn, Noyal-Pontivy, Pontivy (Hauptort), Saint-Gérand, Saint-Gonnery, Saint-Thuriau un Le Sourn.
Romont BE
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 6,6 %, CVP 2,9 %, EVP 0,7 %, FDP 4,7 %. GLP 0,5 %, GP 9,6 %, SP 16,6 %, SVP 54,6 %, Suschtigi 3,8 %.
Nagetiere
Verbreitig
Nager git s fast uf dr ganze Wält, ursprünglig het s e se nume in dr Antarktis und uf abglägene Insle – öbbe Neuseeland und de meiste pazifische Insle nit ge. Si si näbe de Fläderdier s einzige Taxon vo de Plazentadier, wo ohni menschlige Iifluss dr australisch Kontinänt besiidlet het, nämlig in dr Gstalt von e baar Altwältmüüs (Murinae). Au wenn s nit wenigi Arte git, wo im Wasser läbe, hai d Nager d Meer nit als Läbensruum eroberet.
Reis
Afrika
Z Weschtafrika wird tratitionell d Ryspflanze Oryza glaberrima about. Me nimmt a, dass d Domeschtizierig vo öppe 2000 bis 3000 Jahr z Massina-Binnendeta z Niger stattgfunde het.
Nagetiere
Furtpflanzig und Entwicklig
D Nager ghöre zu de Plazentadier oder Höchere Süüger (Eutheria). As sonigi isch ihri Furtpflanzig charakterisiert dur d Plazenta und dr Trophoblast (die üsseri Zällschicht vom früene Embryo), won e immunologischi Barriere isch und es möglig macht, ass dr Fötus im Vergliich zu de Bütelsüüger lenger im Mueterliib cha waggse. Abgseh dodrvo cha mä aber kuum öbbis Allgemeins über d Furtpflanzig vo dere Diergruppe säge.
Inneri Systematik
D Nager bilde ufgrund von e baar abgleitete, morphologische Merkmol (Synapomorphie) und molekulargenetische Resultat e guet begründeti Verwandtschaftsgruppe. D Verwandtschaftsverheltnis innerhalb vo de Nager si drgege in wäsentlige Pünkt no unklar. E grafischi Darstellig vo de möglige phylogenetische Verwandtschaftsverheltnis noch Poux et al. (2006) gseht eso us:
Traditionelli Klassifizierigsmerkmol
Traditionell wärde zwei morphologischi Merkmol bruucht zum d Familie z klassifiziere.
Panhellenische Spiele
Lueg au
Die Olympische Spiil in dr Antike
Nagetiere
Traditionelli Klassifizierigsmerkmol
Mä underscheidet zwüsche vier Usprägige vo dr Chäumuskulatur:
Gschicht vo dr Systematik
Am Afang vo de 1990er-Johr isch mit dr provokante Veröffentligung Is the Guinea-Pig a Rodent? („Isch s Meersäuli e Nager?“) in dr Ziitschrift Nature d Theorii ufgstellt worde, ass die Meersäuliverwandte nid mit de übrige Nager verwandt siige, sondern ass si sich zun ere früehnere Ziit als en eigeni Süügerornig abgspalte haig. Anderi Undersuechige vo morphologische und molekulare Date hai aber d Monophylii (die gmeinsami Abstammig vo alle Arte vom ene gmeinsame Vorfahr) vo de Nager bestätigt, was hüte wiitgehend als Konsens betrachtet wird.
D Gschicht vom Stamm
Die erste Fund, wo ohni Zwiifel de Nager zuegordnet wärde, stammen us em obere Paläozän. D Gruppe isch aber wohrschiinlig scho in dr Chriideziit entstande. As mesozoischi Vorläufer wärde mänggisch d Zalamdalestidae aagfüehrt, e Gruppe, wo in der Oberchriide z Asie gläbt het. Die Dier, wo für mesozoische Süüger relativ gross gsi si, hai e Körperbau gha, wo mit däm vom Rüsselspringer cha vergliche wärde und dr Bau vo de vergrösserete undere Schniidzehn isch däm vo de Nager ähnlig. Öb si datsächlig d Vorfahre vo de Nager oder de Glires (s gmeinsame Taxon us Nager und Hasenartige) gsi si, isch umstritte.
Nager als Nutzdier
S Ässe vo Nagerfleisch isch hützudags im mitteleuropäische Kulturruum nid gängig, wenn au in früehnere Ziite bsundrigs in Notsituatione au die Dier gässe worde si. In andere Regione vo dr Wält hingege isst mä se, mänggi Arte gälte sogar als Delikatesse. Bekannti Bispil si d Huusmeersäuli, wo in Südamerika – bsunders in Peru – millionefach züchtet und gässe wärde, d Rohrratte, wo in e baar westafrikanische Länder wie Ghana ghalte wärde und wo d Zucht von ene vo dr Ernährigs- und Landwirtschaftsorganisation vo dr UNO (FAO) propagiert wird, oder dr Siibeschlöfer, wo im alten Rom as Läckerbisse golte het und in bsundrige Glirarie gmästet worden isch. Drnäbe wärde Nager nit nume für dr Gnuss vom Mensch züchtet, sondern au als Fueterdier verwändet, bispilswiis für Ächse und Schlange und anderi Dier wo in Zoo oder private Terrarie ghalte wärde.
Nager in dr Kultur
Nume sehr wenigi Nagergattige spiile in dr menschlige Kultur e Rolle. Uffallend isch aber, dass si im Gegensatz zu ihrem Ruef as Schädling hüfig positive Rolle spiile. Si wärde – vermuetlig wägen ihrer Aapassigsfähigkeit – hüfig als schlau dargstellt, wo sich gege grösseri, hüfig dümmeri Gegner erfolgriich zur Wehr setze.
Systemtheorie
Grundlage
De Begriff Allgmeini Sischdemtheorii geht uff de Biolog Ludwig von Bertalanffy zrick. Ihm sinni Arbeite bilde zemme mit de Kybernetik (Norbert Wiener, William Ross Ashby) un de Informazionstheorii d'Grundlage vun sellem Wisseschaftsoosatz. Weitere wichtigi Theorie schdamme vum Humberto Maturana un vum Francisco Varela (Autopoiesis), vum Stuart Kauffman (Selbschdorganisazion), vum Bronislaw Malinowski un vum Alfred Radcliffe-Brown (Funkzionalismus), vum Talcott Parsons (Sischdemfunkzionalismus) un vum Niklas Luhmann (soziologischi Sischdemtheorii).
Raymond Matzen
Si Läbe
Am 8. Aügscht 2014 isch dr Matzen z Stroßburi gstorbe.
Dr alemannisch Dichter un dr bewusst Alemann
S isch wohr, dr Matzen fercht sich nit emol nit, noch 1978 e Bsprächung vu dr Ibersetzunge üs em Franzesische dur dr verfehmt Hermann Burte z schriibe, mit em Schluss, ass dä do Großartigs un Einzigartigs gschaffe heb. Dr isch aü dr Frejndschaft zwischen em Burte un em Nathan Katz nogange un het driiber gschriibe.
Sini Publikatione
Dr Matzen het si Wirke, si Vortragstätigkeit nit uf s Elsiss bschränkt, dr isch im ganze alemannische Raüm ufdrätte oder het publziärt.
Anne 2003 het er zämme mit em Léon Daul ''„Wie geht’s? Le dialekte à la portée de tous – Vocabulaire, lexique et grammaire de l’alsacien“'' rüsgä – des isch e Buech mit Grammatik, Wortschatz un – no Theme gordnet – alldägligi Konversation im Stroßburger Dialäkt.
Bourgaltroff
Verwàltung
vun Bourgaltroff ìsch. Bourgaltroff ghert zem Kommünàlverbànd.
Bagnes
Ortschafte
Oberhalb vo Le Châble lit Cotterg, und witer im Taal z duruuf si Villette, Corberaye, Montagnier, Le Sapey, Prarreyer, Versegères, Champsec, Les Morgnes, Lourtier, Plamproz und Fionnay. No witer hinden im Taal chöme di chliine Dörfli Brecholey und Bonatchiesse. Höch oben am Bärghang ligge Verbier, Médières, Bruson un Sarreyer.
Chraftwärch
Us em See vo Mauvoisin flüsst s Wasser dure Bärg zerschd is s Elektrizidätswärch bi Fionnay un vo dört nochär bis uf Riddes is Maschinehuus bi Ecône abe. D Chraftwärchgsellschaft Forces Motrices de Mauvoisin S.A. ghört der Axpo, de Bärnische Chraftwärch, dr Innerschwiizer CKW, dr Electricité de France und dr Gmeind Bangis.
Silvanus
D Römer hend au Götter vo anderne Völker Silvanus gnennt. So isch de keltischi Berggott Vosegus au Silvanus gnennt wore. Au underem helvetische Silvanus isch en iihaimische Gott z verstoo. So hend z Turicum (Zöri) Bäärejäger em Silvanus und a de Diana en Altoor gwidmet. Z Aventicum isch er zämer mitem Neptunus vereert wore. Im Welschland lebt sii Name im Wort servan „Schrättlig“ witter.
Ungerhausen
Geografi
Ungerhausa leit rond acht Kilometer eschtlich vo Memmenga en dr Region Donau-Iller en Mittelschwoba. Vo dr Gmarkong send 74,9 % Landwirtschaftsfleche, 6,4 % Wald, 17,2 % Sidlongsfleche ond 1,4 % sonschtige Fleche.
Religion
84,6 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 10,2 % evangelisch.
Verwaltong
Ungerhausa haut mit dr Gmoende Benninge, Holzgenz, Lache, Mengemerberg ond Trunkelsberg a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dialekt
Dr Dialekt vo Ungerhausa ghert zom Oschtschwäbisch.
Alexander Dobrindt
Dr Alexander Dobrindt (* 7. Juni 1970 z Peißenberg) isch e dytsche Bolitiker (CSU) un syt Septämber 2017 Vorsitzer vu dr CDU-Landesgruppe im Dytsche Bundesdag. Vu Dezämber 2013 bis Oktober 2017 isch er Bundesminischter fir Verchehr un digitali Infrastruktur gsii. Vum Februar 2009 bis Dezämber 2013 isch er Generalsekretär vu dr CSU gsii.
CSU-Generalsekretär
Wu dr bishärig CSU-Generalsekretär Karl-Theodor zu Guttenberg im Februar 2009 s Amt vum Bundesminischter fir Wirtschaft un Technology ibernuu het, isch dr Dobrindt vum CSU-Vorsitzer Horst Seehofer fir s Amt vum Generalsekretär vorgschlaa wore. Vum 9. Februar 2009 bis zum zum 15. Dezämber 2013 het dr Dobrindt des Amt uusgiebt.
Bezirk Vallemaggia
Chrais
Dr Bezirk bstoht us drei Chrais (circoli).
Witaj
Witaj (sorbisch fir Willchuu) isch e Projäkt, wu sich yysetzt fir di zwosprochig Erziehig un Uusbildig uf Sorbisch un Dytsch an Chinderschuele un Schuele in dr Lausitz.
Nicola Antonio Porpora
Lääbe und Wärk
1737 het d Opera of the Nobility Bankrott gmacht und dr Porpora isch uf Neapel zrugg. 1739 isch die überarbäiteti Fassig vo Semiramide riconosciuta mit groossem Erfolg im Teatro San Carlo ufgfüert worde und no im gliiche Joor isch dr Porpora Porpora dr Erst Leerer am Conservatorio di Santa Maria di Loreto worde.
1744 isch dr Porpora uf Dresde und isch dört dr Gsangsleerer vo dr Brinzässin Maria Antonia Walpurgis vo Bayre und Kapellmeister worde. 1752 isch er uf Wien, wo dr jung Joseph Haydn e Zitli für en as Kammerdiener gschafft het. Er het käini Ufdrääg für Opere überchoo und au sini Sonate si nid erfolgriich gsi. So isch er 1760 uf Neapel zrugg und het dr Boste vom Maestro di cappella am Conservatorio di Santa Maria di Loreto übercho. Er het en Opere, Il trionfo di Camilla, gschriibe, wo aber so schlächt achoo isch, ass er ufghöört het Opere z komponiere. Im Joor druf het er si Boste am Konservatorium ufgee.
Bourg-Saint-Pierre
Geografii und Gschicht
Friener heint d Lit va Bourg-Saint-Pierre ds exklusiiv Rächt gcha, d Handelslit mit iru Waare uberu Bäärg z fieru. Fer das heintsch du uraalt Söimpfaad gibrüücht, was scho sit dr Röömerzit het gigä. Als diräkti Ruuta inu Süüdu isch dr Pass öi fer Wallfaarer, Chiniga, Pääbscht, Bischef, Apta und de öi fer ds Militeer immer wichtig gsi. Wegu deschi hets de im Doorf Bourg-Saint-Pierre Raschthiischer gibrüücht. En Wäg, fer ufu Bäärg z faaru, het mu eersch im Jaar 1905 gibüwt. Bis hitu het mu d Straass de immer mee verbessrut und het de ds Nummer 21 im Schwizer Netz vanu Höiptstraasse vercho und isch öi en Teil vaner Europastraass 27, wa va Belfort z Frankriich uber Lausanne in ds Aoschtataal fiert. Sit dum 19. März 1964 chamu oberhalb va Bourg-Saint-Pierre ima Tünel unnerum Pass durch faaru. Dr italenisch Namu vam Tünel isch Traforo del Gran San Bernardo.
Politik
Dr Gmeipresidänt va Bourg-Saint-Pierre isch dr Gilbert Tornare (Stand Oktoober 2017).
Margaret Thatcher
D Margaret Hilda Thatcher, Baroness Thatcher of Kesteven LG, OM, PC (* 13. Oktober 1925 z Grantham, Lincolnshire as Margaret Hilda Roberts, † 8. April 2013 z London) isch e britischi Politikere gsi. Vo 1975 bis 1990 isch si die Vorsitzendi vo dr Konservative Partei gsi und vom Mai 1979 bis Novämber 1990 Brömieeministere vom Veräinigte Köönigriich. Si isch die ersti Frau in däm Boste gsi, und het en lenger gha as alli iiri Vorgänger sit em Aafang vom 19. Joorhundert.
Evangelische Volkspartei Basel-Stadt
Im Basler Groosse Root het si 3 vo de 100 Sitz, im Iiwoonerroot vo Rieche het si 6 vo 40 Sitz und isch die drittsterksti Chraft. Z Rieche stellt si usserdäm sit 1970 dr Gmäindibresidänt.
Le Pen (Familie)
Gschìcht
D’ Fàmìlia Le Pen schtàmmt vu dr Bretagne ìm Wäschta vu Frànkrììch. Bekànnt worra-n-ìsch sa sitter’m Bliahja vun ìm Jean-Marie Le Pen siinera politischa Kàrriar. Dr Jean-Marie Le Pen ìsch dr Suhn gsìì vu’ma Fìscher, ehamààliger Soldààt un Gmaindaroot vu La Trinité-sur-Mer ìm Département Morbihan. Ànna 1972 ìsch’r Pàrtäivorsìtzender vum rachtsextreema Front National worra. Ar ìsch fìmf Mol Kàndidààt fìr d’ frànzeescha Schtààtspresidàntschàft gsìì, un ìsch àn dr Presidàntswàhl vu 2022 bis àn dr zwaita Runda glunga.
Metalcore
Sub-Genres
Es het sech so ergää, dass me Metalcore no wiiter duet unterteile. Allerdings git's föu Metalcore-Hörer, wo vo dene Ungerteilige nüt haute.
Aurobindo Ghose
d Philosophii
Da bedütet, as mer de Yoga (d. i. Verbindig mitem Göttliche) im Alltag, bi de Arbet, uf de Strooss vollzücht und sich nöd inen Aschram zruggzücht oder irgedweli weltfrömdi Sache macht. S Ziil isch nöd d Bifraijig vom Individuum, sondern s Erfüle vom Wille vom Göttliche um e spirituelli Transformation z erwürke und di Göttlichi Natur is mentali, vitali und physischi Lebe vo de Menschhait z bringe.
Walgau
Dialekt
Luag oo da Artikel Voradlbärgisch. D Walgauer redand wie di meischta Voradlbärgr an Alemannischa Dialekt. Markant für d Oberländr sind die Diphthong „ou“ und die „a“-Lut. Aber oo des variiert im Walgau. Im Gegasatz zu da Unterländr isch s Walgaurisch weniger vo da Schwitzerdialekt beiflusst. Dr untere Teil vom Walgau hat noch a kle vom Liachtastanerisch igmischt. Je noch dem, wia südlich a Dorf scho ligt, kriagt ma den Muntafuner Dialekt me zum spüra.
The Kovenant
Biographi
1994: Hän sii e Demo bim Label Mordgrimm ufgno. Userdem hän sie des Album "In Times Before The Light" no ufgno.
2002: Si hän ihr Album "In Times Before The Light" neu ufgno, und zwar bi Hammerheart Records.
Burscheid (Lothringen)
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Schwenningen (Donau)
Geografi
Schwenninga leit en dr Region Augschburg em Donauriad.
Bezirk Laufenburg
Veränderige im Gmeindsbestand
<Gallery> Datei:Karte Bezirk Laufenburg Gemeindeveraenderungen 1853.png|Gmeinde bis 1852 Datei:Karte Bezirk Laufenburg Gemeindeveraenderungen 2010.png|Gmeinde bis 2009 Datei:Karte Bezirk Laufenburg Gemeindeveraenderungen 2022.png|Gmeinde bis 2021
Kleine Leute mal ganz groß
Handlong
Dr Theo Luschdig kommt zom Ehepaar Friedl ond Alois Knopf. D Friedl sehnt sich schau lang noch ma Nochwux; abr ihrem Môô bressiirt’s mit-em Kendrkriaga ibrhaupt et. Jetzt moint d Friedl, se kennt dui Sach a bissle beschleiniga, wenn ihr Alois merkt, wia schee des ischt, wenn a Kend em Haus ischt.
Gabriel da Silva
Läbe
Si Vater isch Brasilianer und si Mueter Schwiizerin, är isch zweispochig mit Schwiizerdütsch und Portugiesisch ufgwachse. Är hät 8 Johr z Züri gläbt, bevor er u sini Ältere uf Brasilie usgwanderet sind. Dert ischer ine internationali Schwiizer Schuel gange u het foif Johr z Brasilie gläbt. 2001 ischer zruggcho und het e drüjährigi Schouspielschuel absolviert. Vo 2009 bis 2015 hät är i deverse Werbespots sowie i Churzfilme und zwöi Chinofilme metgspielt. 2013 het är e Neberolle gspellt i de SRF Krimiserii Der Bestatter näbem Mike Müller.
Kanton Klierf
Verwaltigsgliderig
Zum 5. Dezämber 2011 sin di bishärige Gmaine Hengescht un Munzen zue Klierf yygmaindet wore.
Scar Symmetry
Scar Symmetry isch e schwedischi Melodic Death Metal Grubbe, wo 2004 gründed worde isch. Me kann sii vogliche mit Soilwork oder Inflames. Dr Grubbe wird oft au als Nachmachig vo Soilwork kritisiert.
Stil
Dr Musik wegseld vo aggresivi Riffs und hadi Trummelisätz, zö melodischi Kläng und sanfdi Trummel. Au de Sänger wegseld zwische klarem Gsang und Growls.
SchUM-Städte
Wortbedütig
S Wort SchUM isch en Akronüüm us de hebrääische Aafangsbuechstaabe vo de middelalterlige Nääme vo de drei Stedt:
70er
Johr 76
S Johr 76 (829 a.u.c) isch e Schaltjohr mit 366 Däg gsi.
Taulé
Geografi
Taulé lyt am Atlantik zwische dr Fliss Penzé im Weschten un Morlaix im Oschte, 69 km vu Quimper un 50 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 101 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Plouénan im Weschte, Henvic im Norde, Carantec im Nordoschte, Locquénolé im Oschte, Saint-Martin-des-Champs im Sidoschte, Sainte-Sève im Side un Guiclan et Saint-Thégonnec im Sidweschte.
Buschbach (Lothringen)
Buschboch (lothrìngisch; frànzeesch Bousbach, ditsch Buschbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
50er
53
S Johr 53 vu dr christliche Zittrechnig isch im Römische Riich s Johr 806 ab urbe condita gsi. Nooch em domols gültige Julianische Kalender isch es e Gmeinjohr mit 365 Däg gsi.
Ostasie
Japan nimmt diplomatischi Beziegige mit China uf.
Evangelisch-reformierte Landeskirche Graubünden
Di Evangelisch-reformierti Landeschile Graubünde (au Bündner Landeschile) isch di reformierti Landeschile im Kanton Graubünde. D Chile isch Mitgliid vo dr Evangelisch-reformierte Chile Schwiiz. Mitgliider vo de Chile sin alli Bürger im Kantonsgebiet, wo reformierte, evangelisch odr schuscht proteschtantisch si, wo durch Geburt reschpektiv Taufi dezughöre u wo net ihre Ustritt erklärt hei.
Gschicht
D Urschprüng vo de Bündner Landeschile sin i de Reformationsziit z finde. D Idee vom Martin Luther u vom Huldrych Zwingli hei ihre Wäg bis ins Bünderland gfunde u derte Aahänger übercho. Sit em Ilanzer Religionsgschpröch vo 1527 het jedi Gmeind im Bündnerland sälber chönne entscheide, ob si wot reformiert werde oder katholisch bliibe. D Federfüerig unter de Reformierte het de Johannes Comander gha. Je nach dem, wi di jewiligi Gmeind entschide het, het au d Dorf- oder Schtadtchile de Bsitzer gwechslet, isch also je nachdem reformiert worde odr katholisch blibe.
Unteregg
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Telgruc-sur-Mer
Geografi
Telgruc-sur-Mer lyt uf dr Halbinsle Crozon am Atlantik im Regionale Naturpark Armorique (Parc naturel régional d'Armorique), 32 km vu Quimper un 20 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 145 m iber Normalnull.
Mord an US-Präsident Kennedy
S Attentat
Offiziell isch aber d Indizie-Version vom Mord dur en Oswald durch verschiedeni wiiteri Untersuechige beschtätigt worde.
Allaman
Gschicht
Allaman isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1177 as in Alemaniis (1235 Alamant).
Religion
52,3 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 19,6 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
60er
Säller Artikel behandlet chronologisch d Johr 60–69 uss em 1. Johrhundert vu dr christliche Zittrechnig.
67
S Johr 67 vu dr christliche Zittrechnig isch im Römische Riich s Johr 820 ab urbe condita gsi. Nooch em domols gültige Julianische Kalender isch es e Gmeinjohr mit 365 Däg gsi.
80er
Johr 85
S Johr 85 (838 a.u.c) isch e Gmeinjohr mit 365 Däg gsi.
Oliver Kahn
Usbildig u Familie
Im Juni 1999 het der Kahn syni langjährigi Fründin d Simone Belz ghürate. Mit ihre het är e Tochter (* 1998) u e Sohn (* 2003). Vo 2003 bis 2008 het är e Liaison mit der spätere Moderatori Verena Kerth gha. 2008 isch är zu syre Ehefrou zrügg u het sech im 2009 trennt. Am 8. Juli 2011 het är ds Model Svenja Kögel ghürate. Mit ihre het är e Sohn (* 2011) u e Tochter (* 2016).
Im Verein
Währed syre Vereinskarriere isch der Kahn oft vo de gägnerische Fans mit Banane beworfe worde, um ne wäg syre agäbleche Ähnlechkeit mit em ne Gorilla z verspotte. I der Saison 2000/01 isch es am 34. Spiltag (19. Mai 2001) im Spil gäge der Hamburger SV wäg däm zu mene bemerkenswärte Ereignis im Fernduell mit Schalke 04 um di dütschi Meischterschaft cho. D Parti isch wäg de Banane wo uf’s Spilfäld sy gschosse wurden u der dadruus resultierende Ufrumarbeite verspätet Apfiffe worde. Das het derzue gfüehrt, dass i de andere Stadie d Parti scho isch Abpfiffe gsi, wäret im Volksparkstadion z Hamburg geng no isch gspilt worde. Nachdäm der HSV mit 1:0 i Füehrig gangen isch, het’s für d Meischterschaft schlächt usgseh. I der dritte Minute vo der Nachspilzyt het eine vo der HSV Spiler der Ball zum Goali Mathias Schober gspilt. Da dä der Ball i d Hand gno het, het der Schitsrichter Dokter Markus Merk das als Rückpass gwärtet u e indiräckte Freistoss für e FC Bayern gä. Der Patrik Andersson het i der 94. Minute dä Freistoss verwandlet u zum 1:1-Ändstand usgliche. Dür dä Träffer isch d Meischterschaft a FC Bayern Münche gange u nid a FC Schalke 04, wo wäg em verspätete Apfiff u em ne Missverständnis der gwinn vo der Meischterschaft vor em Ändi vom Spil z Hamburg gfyret hei. Nach däm der Merk Abpfiffe het, isch der Oliver Kahn zu der Eggfahne gsecklet, het die us em Bode grisse u mit ere uf em Rügge gjubliet. Am erschte Spiltag vo der Saison 2006/07 het der Oliver Kahn im Spil gäge Borussia Dortmund sys 500. Bundesligaspil u am 5. Dezämber 2006 im Spil gäge Inter Mailand sys 100. Champions-League-Spil absolviert. Am 2. Septämber 2007 het är i der Parti gäge de Hamburger SV der Eike Immel als Rekord-Goali mit syne 535. Bundesligaspil abglöst. I der Saison 2001/02 het är under de Goalis der Reckort für d Saison mit de meischte Bundesligaysätz ohni Gägeträffer (19 Spil) ufgstellt u dä isch ersch 13 Jahr später vom Manuel Neuer mit 20 Spil ohni Gägeträffer broche worde. Der Kahn isch ou dä Bundesligagoali mit de meischte Spilminute (49.302) u de meischte Spil ohni Gägegoal (204).
I der Nationalmannschaft
Ds Erschtemal wo der Kahn i d Nationalelf beruefe worden isch, isch im Herbscht 1993 gsi, är isch aber nid zum Ysatz cho. A der Wältmeischterschaft 1994 i der USA het är als dritte Goali teil gno.
Sys Debü im DFB-Team het der Kahn am 23. Juni 1995 bim 2:1-Sig z Bärn gäge d Schwyz gä. 1996 isch är als Resärvegoali hinder em Andreas Köpke bi der Europameischterschaft z Ängland derby gsi. Als zwöite Goali het är du a der Wältmeischterschaft 1998 z Frankrych teil gno. Wo der Köpke nach em Turnier us der Nationalmannschaft zrüggträtten isch, isch der Kahn als Stammgoali ufgrückt. Am 26. Jänner 2002 het är zudäm d Funktion als Kapitän vo der dütsche Nationalmannschaft übercho. Vorhär het der Oliver Bierhoff die Funktion gha.
Sünschtigi Aktivitäte
Im Mai 2004 het der Oliver Kahn syni Outobiografie mit em Titel Nummer eins veröffendlecht. Vier Jahr später isch sys zwöite Buech, ''Ich. Erfolg kommt von innen'' use cho. Syt em Septämber 2010 isch sys Jugedbuch ''Du packst es! Wie du schaffst, was du willst'' uf e Markt cho.
Nach der Europameischterschaft 2008 z Öschtrrych u i der Schwyz, het der Kahn d Experteposition bi de Fuessballübertragige bim ZDF a der Syte vom Johannes B. Kerner überno. Der Kerner isch später vo der Katrin Müller-Hohenstei abglösst worde. Wäret der Fuessball-Europameischterschaft 2012 isch der Kahn zäme mit der Katrin Müller-Hohenstei uf em Oschtseestrand z Usedom als Experte ufträtte. Die Art Vo Brichterstattig isch vo einige Medie kritisiert worde: Es isch underanderem bemängelt worde das der Kahn “kes Analyse-Füür azünd het”, wi das em ARD-Experte Mehmet Scholl zuegstande worden isch. Zur Wältmeischterschaft 2014 isch der Oliver Kahn als Experte a der Syte vom Oliver Welke z gseh gsi.
Im Früelig 2009 het der Kahn es Agebot vom FC Schalke 04 abglehnt, dert hätti är sölle Manager wärde.
Jesuiten
Gschicht
Näbe de üeblige drei Ordensgelübde – Armuet, Ehelosigkeit und Ghorsam – hai sich die Ordensaghörige mit eme vierte Verschpräche derzue verpflichtet, em Papst bsunders z folge.
Hans-Peter Friedrich
Abgordnete
Noch em Wächsel vu sym Vorgänger Peter Ramsauer in s Bundesminischterium fir Verchehr, Böu un Stadtentwicklig no dr Bundesdagswahl 2009 isch dr Friedrich Vorsitzer vu dr CSU-Landesgruppe wore.
Diana
D Diana isch di röömischi Wald- und Jagdgöttin und au e Moogöttin. Si isch mit de griechische Artemis gliichgsetzt wore. Z Room hett si e Tempel ufem Aventin ghaa, wo noch de Saag vom Servius Tullius gstiftet woren isch.
Rüderswil
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2258 Ywohner 98,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,1 % Französisch u 0,1 % Italienisch.
Bousse (Moselle)
Bousse (lothr. Buuss, ditsch Buss) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Tourch
Geografi
Tourch lyt 21 km vu Quimper un 64 km vu Brest uf ere Hechi zwische 118 m un 216 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Elliant, Rosporden, Scaër, Leuhan un Coray.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Tourch ghert zem Bretonisch.
Pyramide (Geometrie)
D Formle
Die Formle gältet für alli Püramide. Es schbiilt also käi Rolle, öb d Grundflechi e Dreiegg, Vieregg, Fümfegg, ... isch. D Formle isch au gültig, wenn dr Fuesspunkt vo dr Hööchi nit dr gliich isch wie dr Middelpunkt vo dr Grundflechi oder d Grundflechi gar käi Middelpunkt het. Im Spezialfall von ere kwadratische Püramide bechunnt mä, wo a d Lengi vo dr Site vo dr Grundflechi isch und h d Hööchi. Die allgemäini Formle entspricht übrigens dr Volumeformle  für e Kräischäigel. Das lit dodra, dass jeedi Püramide d Definizioon vom ene allgemäine Chäigel erfüllt.
Fröschenbollwerk
S Fröschbollwärk am Schützegraabe isch vom 16. bis ins 19. Joorhundert Däil vo dr Basler Stadtbefestigung gsi.
Gschicht
Wo d Basler sich in dr Middi vom 19. Joorhundert denn entschiide häi, d Stadtmuure abzbräche, isch s nid lang gange bis au s Fröschbollwärk an d Räije cho isch. Am 30. Dezämber 1865 het s dr Bauundernäämer äifach in d Luft gsprängt und drbii an e baar Hüüser in dr Noochberschaft Schaade aagrichdet. Dr Schutt het mä denn brucht zum dr Schützegraabe ufzfülle. Uf em Areal vom Bollwärk het mä 1877 s Spaaleschuelhuus baut, wo hüte e Grichtsgeböid isch.
Globalisierung
Dr Kolonialismus as Vorlöifer vo dr Globalisierig
Dr Kolonialismus vo vile öiropäische Staate gältet as Vorlöifer vo dr Globalisierig. Es het mit dr Entdeggig vo nöije Seewääg und Länder aagfange. Wääred Joorhunderte si Portugal und Spanie d Hauptaktöör gsi, aber au Holland, Frankriich und Ängland häi mitgmischt. Ängland isch bald noch em Fall vom Napoleon die füerendi Seemacht uf dr Wält worde und het mit em British Empire d Entwigglig wääsentlig beiifluss. Vo öbbe 1880 bis 1914 häi no mee Länder brobiert, Gebiet in Afrika und Asie under iire Iifluss z bringe und us ene Kolonie z mache. Die Zit bezäichnet mä as d Hoochfaase vom Imperialismus. Z Japan isch die Epoche erst mit dr Niiderlaag im Zwäite Wältchrieg z Änd gange.
Apples
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Kloster Wonnental
Gschicht
Aafangs het s Chloschter em Dominikanerorde aaghert. S isch aber bal em Mannechloschter Dännebach aaglideret wore. Anne 1262 isch dr Frauekonwänt ändgiltig in Zischterzienserorde yyglideret wore, dr Vaterabt isch dr Dännebacher Chloschterlaiter gsii. Im 14. Jorhundert het s Chloschter e Bluescht ghaa dur umfangryche Grundbsitz mit Yynahme drus. Im 14. Jorhundert sin dert u. a. zwoo prachtvolli Handschrifte, e Graduale un e Antiphonar, gmacht wore. Wirtschaftligi Schwirigkaite im 15. Jorhundert hän dr Nidergang vum Konwänt yyglaitet. Anne 1525 isch d Abtei dur ufständischi Buure niderbrännt un gschlisse wore. D Chrieg vum 17. Jorhundert hän s Chloschter nit verschont. Im Dryssgjehrige Chrieg hän d Nonne 1632 s Chloschter mieße verloo. S Chloschter isch druf fir e baar Johr läär gstande. 1638 het mer s wider aafange ufböue. Anne 1673 hän d Nonne s Cholschter wider wäge Chriegwirre mieße verloo.
Ludwig van Beethoven
Josephine von Brunsvik und eri Gschwöschtärti
Wo d’Josephine dä Baron Stackelberg ghürotä gha het, sind sich d‘Therese und dä Beethoven nöchär cho as voränä. D‘Therese isch denn abr i dä Schwiz äm Pestalozzi begegnät und het eri Beschtimmig i dä Gründig vo Chindärhäim und -gärtä z’Ungarn gfundä. Si het niä ghürotän und isch ganz i derä sozialä Tätigkäit ufgangä.
Herakles
De Herakles isch de Soo vom Zeus und vo de Alkmene gsii. D Hera, wo hässig uf d Alkmene gsii isch, well si mit erem Maa gschloffe hett, het zwoo giftigi Schlange a d Wiege vom Büebli gschickt, demit die de vergiftet. Aber de hett die am Hals packt und verwürgt. Spööter hett er müese im Uuftraag vom Eurystheus zwölf Heldetaat vollbringe.
Denebet het de Herakles ono vill anderi Heldetaate vollbroocht, doch sind nöd all redlich gsii und het au Mörd bigange. Und wel er de Iphitos zimmli faig und hinderhältig vo de Stadtmuur vo Tiryns abepütscht hett, hett er müese us Strooff as e Magd a de lydische Königin Omphale tiene.
De Soo vo de Deianeira und vom Herakles isch de Hyllos.
Max-Planck-Institut für biologische Kybernetik
Forschig
Die Abdailig, grindet 1997 un glaitet vum Nikos Logothetis, untersuecht di visuäll Wohrnämig vu Primate. Unter Yysatz vu psychophysische, eläktrophysiologische un Bildverfahre wäre die Froge untersuecht: Welle Yyfluss hän bi dr Objäktchännig d Represäntation vum Bezugssischtem vum Ruum, d Dimensionalitet, d Natur vu dr Merkmol un d Codierig vu dr strukturälle Bezieige un wu im Hirni isch di visuäll Wohrnämig represäntiert?
Westerheim (Unterallgäu)
Gmoendsgliderong
Zua Weschterhui ghered d Derfer Oberwesterheim, Unterwesterheim, Günz ond Rummeltshausen ond d Weiler Allewindschneider, Heutle, Holzbauer ond Scherle.
Kaiserstühler Dialekt
Dr Begriff Kaiserstiähler Dialäkt
D Begriff Kaiserstiähler Dialäkt, Kaiserstiählerisch oder Kaiserstiähler Alemannisch findet mer aü in dr wisseschaftlige Literatür, friili mit dr gliche Iischränkunge wiä obe agää sin.
Vokal
Bi drei Werter üs däre Gruppe isch d Kaiserstuehlgegend gspalte : Máál, gáál, gáá heißts in dr große Mehrheit vu Ortschafte, aber ab Betzinge eweng noch Oschte un noch Süde bis ins Markgräflerland nii heißts geel un Meel, bi gáá heißts gee, do ghert aü no Eischtett drzue. Mer sait also z Betzinge, z Neierschhüüse, z Gottene un in andere Ort "dr hed mer geel Meel gee".
Treffiagat
Geografi
Treffiagat lyt am Atlantik, 24 km vu Quimper un 66 km vu Brest uf ere Hechi zwische -1 m un 26 m iber Normalnull.
Roger Bacon
Würdigung
Mit siiner Forderig, sich vo de Autoritete ab- und de reale Sache zuezwände, isch dr Roger Bacon ohni Zwiifel e – unziitgmässe – Vorläufer vom Dänke vo dr Renaissance gsi, wo sich ufs Diessiits bezoge het. Doch au wenn er d Erfahrig zur Basis vo de Wüsseschafte het welle mache, isch siis Dänke no stark alchemistisch und mystisch prägt gsi. Öbbe vier Johrhundert spöter hai sich d Ufklärer z Oxford an ihre „Vorgänger“ erinneret und ihn zum "muetige Vorkämpfer vom Empirismus" gege die mittelalterligi Scholastik erhobe. Öb er das gsi isch, stellt das Zitat aber in Frog:
„Wenn d Wohrhet vo dr Philosophii beiidrächtigt wird, so liidet d Theologii Schade; denn es isch ihri Ufgob, d Macht vo dr Philosophii z bruuche, nit as Sälbstzwäck, sondern zum d Chille z länke, d Gmeind vo de Gläubige z füehre und bi dr Bekehrig vo de Ungläubige z hälfe…"
Barbara Hendricks (Politikerin)
D Barbara Anne Hendricks (* 29. April 1952 z Kleve) isch e dytschi Bolitikeri (SPD). Vum 17. Dezember 2013 bis zum 14. Merz 2018 isch si Bundesminischteri fir Umwält, Naturschutz, Böu un Reaktorsicherhait gsii.
Busweiler
Busswiller (lothrìngisch; frànzeesch Bousseviller, ditsch Busweiler, 1941–44 Bußweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Martin Wackernagel
Dr Martin Wilhelm Wackernagel (* 2. Januar 1881 z Baasel; † 14. Januar 1962 z Cottens, Waadt) isch e Schwizer Kunsthistoriker gsi.
BScene
Dr Verein «BScene – Das Basler Clubfestival», wo s Festival organisiert, isch us em Umfäld vom Rockförderverein (RFV) entstande und isch am 2. April 1996 as gmeinnützige Verein gründet worde. S Ziil vom Verein isch s gsi, mit eme Festival in Basler Clubs, zerst no under em Name «Songtage der Region Basel», d Musigszene vo dr Stadt Basel, vo de Gmeinde drum ume und vo dr Region Dreiländeregge (Schwiiz-Dütschland-Frankriich) z fördere. In dere Musigszene si mit Bands und Einzelkünstler wie de Lovebugs, Kalles Kaviar, GurD, Black Tiger, Brandhärd, The Scrucialists, Whysome, Undergod oder Mañana au Bands vo nationaler und internationaler Bedütig entstande.
2011 het d Bscene wider in dr Kasärne, em Parterre, em Volkshuus, dr Voltahalle, dr Gare du Nord und andere Klüb und Sääl stattgfunde, im ganze fufzäh, säggs meh as im Johr vorhär. 8'500 Zueschauer si drbii gsi und hai öbbe sibzig Bands zuegloost, wo vo eim Klub zum andere zooge si.
Asteroidengürtel
Fiktione
Asteroidegürtel biete in Science-Fiction-Filme ein dramaturgischs Element, sin in dr Darstellig vu dr Objektdichti in aller Regel aber meh wie masslos ybertribe. Szene wie d'Verfolgigsjagd in dr Star-Wars-Filme The Empire strikes back oder Attack of the Clones zeige extrem dichti Felder us sich schnell bewegende Objekte, wo numme dur Pilotechunst z'meistere sin. So e dichti isch in Planeteringe villicht z'erwarte.
Äquator
Himmelsäquator
Wil d'Erdax gegenyber dr Ebeni vu dr Umlaufbahn vu dr Erde um d'Sunne, dr Ebeni vu dr Ekliptik, um 23° 27' gneigt isch, schnidet dr Himmelsäquator d'Ekliptik under ebe sällem Winkel. Die beide Schnittpunkte werre als Früehligs- bzw. Herbstpunkt bezeichnet, wil sich in ihne d'Sunne zue dr Äquinoktie im Früehlig bzw. Herbst befindet.
Bust (Lothringen)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Schweizer Wanderwege
D Schwiizer Wanderwäg (früener Schwiizer Arbetsgmeinschaft für Wanderwäg, Abchürzig SAW) isch d Dachorganisation vo de kantonale Wanderwägverein vo der Schwiiz und Liechtestei. Unter em Name Wanderland Schweiz sind d Wanderwäg au Teil vom Projäkt SchweizMobil. D Schwiiz het es Netz vo markierte Wanderwäg, wo über 65'000 km (2019) lang isch, devo hei 14'000 km Hartbelag und si 21'000 km Bärgwäg.
Liste der Staaten Europas
Abhängigi Gebiet:
Villenbach
Gmoendsgliderong
Zua Villabach gheret d Derfer Villenbach, Hausen, Riedsend, Rischgau ond Wengen ond d Weiler ond Hef Beurerhof, Beurermühle, Demharthöfe, Hausener Mühle, Schrankbaummühle ond Wiesmühle.
Gschicht
Villabach ischt zom erschte Mol gnennt worda om 1194 als Vilwibach.
Gerd Müller (CSU)
Läben un Beruef
Syter anne 2009 isch dr Gerd Müller an dr Hochschuel fir Tächnik un Wirtschaft Dresden Honorarprofässer fir Internationali Agrarbolitik.
Dr Gerd Müller isch remisch-katholisch, ghyrote un het zwai Chinder.
Bartei
Dr Gerd Müller isch vu 1978 bis 1988 Zweete Burgermaischter un Chraisrot gsii. Är het si derzue in dr Junge Union engaschiert, wun er vu 1982 bis 1991 Bezirksvorsitzer z Schwoobe un vu 1987 bis 1991 JU-Landesvorsitzer z Bayern gsii isch. Syter anne 1993 isch er stellverdrättende Vorsitzer vum CSU-Bezirksverband Schwoobe.
Fachhochschule
Z Öschtryych het me anne 1990 pschlosse, Fachhochschuele yzrichte, und i dr Schwiiz anne 1995.
Lovebugs
D Gschicht vo dr Band
E Johr druf het d Schlagzüügere Julie müesse goh. Dr Sebastian und dr Adrian hai z zweit die ersti CD vo de Lovebugs mit em Diddel «Fluff» ufgnoh. Grad druf isch dr Simon Ramseier dr neu Schlagzüüger worde.
Dampfwagen
E Dampfwage isch en Automobil, wo von ere Dampfmaschine mit Hilf vo Wasserdampf adriibe wird.
Stimmloser alveolarer Plosiv
Im Alemannische chùnt de Luut als Lenis, Fortis ùn behuucht vor. Bstimmti Dialäkt, bsùnders im Niideralemannische ùn Schwööbische hen aber au nùmme de Lenis.
Kaserne Basel
D Kasärne Basel isch, wie dr Naame säit, vo 1863 bis 1966 e milidäärische Usbildigsort gsi, wo vo dr Schwizer Armee brucht worden isch. Ursprünglig het s Areal zum Klooster Klingedaal ghöört. Wo d Armee d Kasärne ufgee het, het mä sich lang überläit, was mä drmit chönnt mache, bis mä din 1980 e Kultuurbedriib ufdoo het. 2000–2004 het mä d Geböid vo Grund uf saniert und die innere Struktuure vom Bedriib veränderet: die kollektivi Läitig isch von ere Zwäierspitze, ere künstlerische Läitig und ere Bedriibsläitig, abglööst worde. 2007 het mä d Veraastaltigsrüüm schallisoliert, und eso si früeneri Beschränkige bim Bedriib ufghoobe worde. D Kasärne Basel isch in deere Zit immer wider dr Geegestand vo politische Usenandersetzige worde wäge dr broblematische Finanzlaag und dr künstlerische Usrichdig vom Bedriib. So isch en äignigs Zentrum für Populärmuusig z Basel gforderet worde.