cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nidderanven
Ortsdail
Zue Nidderanven ghere d Ortschafte Iernster (Ernster), Hueschtert (Hostert), Nidderaanwen (Niederanven), Rammeldang (Rameldange), Senneng (Senningen), Sennengerbierg (Senningerberg), Stafelter, Ueweraanwen (Oberanven) un Waldhaff, derzue die Wyler un Gheft: Bëschhaus, Brennerei, Engelshaff, Héienhaff, Jeeërhaischen, Fransousegronn, Parishaff, Schetzelbur un Ueweraanwen-Barrière.
Noumer
Ortsdail
Zue Noumer ghere d Ortschafte Kruuchten (Cruchten), Nidderglabech (Niederglabach)), Noumer, Schrondweiler (Schrondweiler) un Uewerglabech (Oberglabach), derzue d Wyler un Gheft Beesten, Buerghaff, Eechelbur (Eichelbour), Klenge Buerghaff, Kruuchten-Gare, Schleederhaff un Seylerhaff.
Ε
Εpsilon (Majuskel Ε, Minuskel ε) isch de 5. Buechschtabe vum griechische Alphabet.
Geroldswil
Geographii
D Nachbargmeinde sind Oetwil a de Limmat, Winige und Dietike.
Bevölkerig
De Uusländeraatäil liit bi 22,3 % (Stand 2011).
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Geeretschwiil ghört zue de Unterländer Mundarte.
Baar (Schwaben)
Baar (bairisch Boor) ischt e Gmoed im Landkroes Aichach-Friedberg z Bayern.
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Baar ischt dr Leonhard Kandler.
Reimelingen
Geogràfi
Reimléngen lijt rund 23 Kilometer eschtlich vun Thionville ìn dr Neche vu dr frànzesch-ditsche Granz uf re Heche zwìsche 253 un 349 m ìwer em Meeresspiejel.
Apostel
D Aposchtel sind i dr Tradizion vo dr chrischtleche Chile die Lüüt, wo im Jesus sym Uuftrag dr Glaube bi de Völker verchünde. Die Gruppe heig dr Jesus us alne syne Jünger usgwäält.
Venetien
Gschicht
Venezie het währed Jahrhunderte als Festlandbsitz zur Republik Venedig ghört. De historisch Fahne mit em Markusleu erinneret hüt no a die Ziit.
Saat-Hafer
Beschriibig vo dr Pflanze
Dr Ächt Haaber isch en äijöörigi chrutigi Pflanze, wo 0,6 bis 1,5 Meter hooch wird.
Funkensonntag
Wem ma ins Oberschwäbische, ins Allgai oder in d Richtung Vorarlberg gôht, denn wird am Funkasonndig dr Funka abbrennt, in dr Regl en 5 - 10 m hoha Holzhaufa, der auf em Spitz mit ra Hex zur Wintrvrbrennung krönet isch. Im Vorarlbergischa werret dia Funkaheifa kunstvoll aufgstaplt.
Remeringen
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Remringe ghert zem Rhinfrankisch.
Dasing
Verwaltong
Dasing hot mit Adelzhausen, Eurasburg, Obergriesbach ond Sielenbach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Fricktal
Gschicht
20. Februar 1802: Der Kanton Frickdaal mit em Status vom ene französische Protektorat wird usgrüeft. D Iigliiderig vom Kanton in die Helvetischi Republik bassiert im August uf eigene Wunsch. Starch voratribe worre isch dr Aschluss vu dr Brieder Karl un Sebastian Fahrländer ussem bis dert ebefalls vorderöschterriichische Ettene.
Reimeringen
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Rostblättrige Alpenrose
Sustigs
Bi Stämmli mit eme Durchmässer vo ei bis zwei Santimeter het mä än Alter vo fast 100 Johr festgstellt.
Exzentrizität (Mathematik)
D'Wert fer Aphel un Perihel chänne dem Artikel Apsis (Astronomie) entnumme werre.
Péiteng
Ortsdail
Zue Péiteng ghere d Ortschafte Rolleng (Lamadelaine), Péiteng un Rodange (Rodingen).
Geografi
Péiteng lyt im Dal vu dr Kuer (Korn) im Sidweschte vu Luxeburg an dr Gränz zue Frankrych un Belgie. Nochbergmaine sin Nidderkäerjeng un Déifferdeng z Luxeburg, Longlaville un Zounen (Saulnes) z Frankrych un Éibeng (Ibingen/Aubange) z Belgie.
Bahnhof Tuttlingen
Dè Baanhof Duttlingè isch diè wichtigschti vo insgsamt acht Bahnschtationè i dè baddè-württèbärgischè Chraisschtadt Duttlingè. Dè hütige Durchgangsbaanhof isch zwǜschè 1928 un 1933 an èrè neuè Stell baut worrè un hèt dè vill chlynère ärschte Baanhof us èm Johr 1869 abglöst. Duttlingè isch èn Ysèbaachnotè, wo a dè Chrützung vo dè Gäubaan resp. Hattinger Vobindungskurveè un dè Donaudalbaan lyt un sèlli mitnand vochnüpfè duèt. Er isch i s Intercity-Netz ybundè un ein vo dè bedütendschtè Stationè im Ringzug-Sischteem. Im Landchrais Duttlingè diènt er als diè wichtigschti Drèèschiibè im ÖV.
Péiteng
Gschicht
Péiteng isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 938 as Perdgitten (960: Pitigero markun). Im Johr 1601 isch d Gränz zwische Lothringe un Luxeburg feschtglait wore, Péiteng isch luxeburgisch wore, Rodange isch an Lothringe gange. Syter 1795 bstoht d Gmai in ihre hitige Zämmesetzig mit dr Ortschafte Rolleng, Péiteng un Rodange.
Bahnhof Tuttlingen
Uuswirkungè vum Baanhofsbau uff d Stadtentwicklung
Dè èrschtè Duttlinger Baanhof isch öppè dört gschtandè, wo sich hüt dè Chraisvokehr am Aesculap-Blatz befindè duèt, also am Chrützungspungt vo dè hütigè Bundesschtrõßè B 14 un B 311. Sèllèwäg isch er au ußerhalb vo dè dõmòligè Besidlung un èm dörtzmòl eksischtyrèndè Strõßènetz glègè. Grund für sèbbi voglychswys ungünschtigi Laag isch d Fungtion vo dè Baanschtrèggi als Vobindungsbaan zuè dè Schwarzwaldbaan gsi. Ußerdèm hèns diè topographischè Gegebèheitè schwyrig gmacht, d Baanschtation dirèkt an Stadtrand hèrrè z stèllè. D Baanschtrèggi folgèd ab Rautweil dè Prim, im Fuulèbach un dè Elta gu Südè un gòt bi Duttlingè uus nõch Weschtè im Dal vo dè Donau dalobsi bis zum Schwarzwaldbaan-Baanhof Immèdingè. Bim Bau vum Baanhof isch s Stadtgebièt vo Duttlingè abber uusschlièßlich öschtlich vum Zämmèfluss vo Elta un Donau glègè, dõdemit isch d Baanschtrèggi am Stadtgebièt vorby gangè un dè Baanhof witt ab vu dè Stadt glègè. D Stadt hèt eifach d Boschtschtrõß vum Ròthuusblatz bis zum Baanhof hy volängerèt. D Zuèfaartsschtrõß isch dõdemit zuè nèrè zentralè Achsè zwüschè Zèntrum un Baanhof worrè un hèt denn dè Nammè Baanhofsschtrõß vobasst chriègt. Znägscht isch d Baanhofsschtrõß a Äcker un Wisè vorby gangè. Bim Bau vo dè Baanhofsschtrõß hèt mò unter andrèm au d Donau begradigè müèsè. Dè Aaschluss vo Duttlingè a d Ysèbaa isch mit èn Grund für s starke Wachsdum vo dè Stadt gsi, wo sich mee un mee in Richtung Weschtè zum Baanhof hy uusdeent. Duttlingè hèt 1867 zwei Johr vor èm Baanaaschluss noch 7.031 Ywooner ghaa, bis 1883 isch d Zaal uff 8.343 Bewooner un 1900 uff 13.530 Ywooner gschtigè. D Firma Jetter un Scheerer (hüt Firma Aesculap AG) hèt sich wèg èm Baanbau im neuè Baanhofsvyrtel aagsidlèt, wo sy zum eintè guèt für Pendler erreichbar gsi isch un zum andrè hèt mò diè broduzyrtè Warè lycht mit dè Baan abdransportyrè chönnè. Dè Baanaaschluss hèt zimlichè Aadeil a dè Entwicklung vo dè Induschtry z Duttlingè ghaa ; vor èm Baanaaschluss isch Duttlingè hauptsächlich vo dè Buèrèrei un èm Handwärch brägt gsi.
Eurasburg (Schwaben)
Dialäkt
Dr Dialekt vo Eurasburg ghert zom Mittelbairisch
Grenchen
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Umlaufzeit
Bezugssystem
Allgmain bezaichnet mer in de Astronomi ai Umlauf vum ä Planet um d'Sunne als Johr, vume Mond um si Planet degege als Munät. D'Umgangsproch engt de Johresbegriff uf d'Erde und de Munätsbegriff uf de Erdmond i.
Préizerdaul
Ortsdail
Zue Préizerdaul ghere d Ortschafte Bieberech (Bettborn), Platen (Platen), Proz (Pratz) un Rëmmereg (Reimberg), derzue d Wyler Horass (Horace) un Routbaach.
Gschicht
Anne 2001 isch dr Name vu dr Gmai per Gsetzesbschluss vu Bettborn uf Préizerdaul (Pratzertal) gänderet wore.
Rémilly (Moselle)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Oberboihingen
Verwaldong
Bõẽnga hådd mid dor Schdadd Nirdeng ond de Flägga Ondorẽseng, Friggehausa, Graosbeddleng ond Wolfschluaga a Verwaldongsgmaenschafd voraebard.
Rémilly (Moselle)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Rémilly ghert zem Lorrain.
Pleidelsheim
Literatur
Literatur zur Ortsgschicht:
Lindenberg im Allgäu
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Zähringer
D Zähringerstedt
{|align="center"|
Benfeld
Verwàltung
vun Banfald ìsch. Banfald ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Banfald ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Annecy
Annecy isch e Stadt z Frankrych.
Prez-vers-Noréaz
Geografi
Prez-vers-Noréaz liit ùf, 11 km weschtsüdweschtlich va de Kantonshùùptstadt Fryybùrg am Fuess va de La Brillaz im Fryybùrger Mittelland. Va de Gmiinflechi si 73,2 % landwirtschaftlichi Flechi, 18,9 % Waud ù 7,9 % Sidligsflechi. Nachpuurgmiine va Prez-vers-Noréaz si Noréaz, Avry, La Brillaz, Corserey ù Montagny.
Religion
82,3 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 9,8 % evangelisch-reformiert.
Zambo (Kinderprogramm)
Iikaufti Serie
Uf Endi Oktober 2016 sind d Sändige im Färnseh iigstellt worde. Es git Zambo sithär no im Netz und im Radio. Am Färnseh blibt s «Guetnachtgschichtli» täglich am halbi sächsi und d Reportasch «Pätagei» a de Fiirtig.
Radiosendig
I de Radiosendig wo amigs vom siebni bis am achti am Abig auf Radio SRF 1 gsendet wird, exischtiered folgendi Rubrike und Programmpünkt:
Ohmden
Gmoedsgliderong
Zue Ohmde ghert s Dorf Ohmde ond d Hef Lindehof ond Dalhof.
Delsberg
Wirtschaft
Und d Stadt het zwo Autobaanuffahrte.
Pruntrut
Geographii
D Flechi vo de Gmeind isch im Johr 1997 zu 41 Prozänt vo Wald bewachse gsi, 38 Prozänt het ma fürs Buure bruucht un 20 Prozänt sin Siidligsflächene gsi.
Bettina Eichin
D Bettina Eichin (* 16. Januar 1942 z Bärn) isch e Schwizer Bildhauere.
Lääbe
Vo 1972 bis 1980 het si z Freiburg im Brisgau für e Bundesverband vo de bildende Künstlerinne und Künstler und für d Gwärkschaft Kunst im DGB gschafft. Si isch Vorsitzendi vo Südbaade gsi, Landesvorsitzendi vo Baade-Württebärg und Mitgliid vom Bundesvorstand im Iisatz für d Mitbestimmig vo de Künstlerinne und Künstler uf alle politische Ebene und zur Iirichdig vo Ateliee- und Künstlerhüüser in Künstlersälbstverwaltig.
Johanna Spyri
Erschde litrarische Werk fir Erwachsene
En Bremen send dô druf noh dia Gschichda Nach dem Vaterhaus, Aus früheren Tagen, Ihrer keins vergessen ond Verirrt und gefunden rauskomma, wo se ondrem Pseidoniim J. S.  voreffentlicht hot, abr lang koin so graußa Erfolg ghet hend wia ihr Erschtlengswerk.
De ledschde 17 Johr
Am 3. Mai 1884 hot d Johanna Spyri ihrn Soh vorlora, wo bei-ma Erholongsufenthalt z Italia a dr Schwendsucht gstôrba ischt. Ond dr negscht Schicksalsschlag hot et lang uf sich warda lau: Noh em gleicha Johr, am 19. Dezembr, hot ihr Môô en Zirich s Zeitliche gsegnet. Rond viir Monat schbätr ischt se en d Bôôhofstrôß 48 ond s Johr druf en da Zeltweag 9 omzoga, wo se vollends bis zom End vo ihrem Leaba gwohnt hot.
Hollenbach
Wahla
Ergebnis vu dr Landdagswahla seit 1986:
Chlefelen
Chlefele isch e Art vom Musiziere, wo me mit de ”Chlefeli“ macht. Das sind chlyni Holzbrättli, wo me zwei drvo zwüsche d Finger chlämmt und mit schnälle Handbewegige tuet schüttle, so dass si anenand chlepfid.
Schwieberdingen
Geografi
Vo dr Gmarkong send 61,3% Landwirtschaftsfleche, 1,5 % Wald, 35,4 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschtiche Fleche.
Verwaltong
Schwiewerdenge hot sich mit Hemmenge zom Gmoedverwaltongsverband Schwiewerdenge-Hemmenge zammagschlossa.
Alain Delon
Karriar
Ìn da 70. Johra hàt dr Schàuispìeler si bekànnta Üsssah entwìckelt, mìt Hüet un Màntel. Ar spìelt meischtens ìn Krimi-Films, mìt àndera beriahmta Schàuispìeler wia dr Jean-Paul Belmondo, d Catherine Deneuve, d Romy Schneider oder dr Richard Burton. Ar hàt mìt dr Simone Signoret dreiht, ìn da Films „La Veuve Couderc“ vum Pierre Granier-Deferre un „Les Granges brûlées“ vum Jean Chapot, un aui mìt em Jean Gabin, ìm Film „Deux hommes dans la ville“ vum José Giovanni.
Trotz àss ar ìmmer àls Sex-Symbol ààgsah worra ìsch, hàt'r ànna 1992 ìm Film „Le Retour de Casanova“ d Rolla vu'ma àlta Verfiahrer wo si Glànz verlora hàt.
Port-Valais
Vercheer
Dur d Gmeind goot d Ysebaanlinie vo St-Maurice und Monthey uf Evian z Frankriich und wyter uf Gämf. Die Baanstreki em Gämfersee no hed au dr Übername Tonkin-Linie.
Hinterrhein (Begriffsklärung)
De Name Hinterrhein meint:
Chamonix-Mont-Blanc
Geografy
Chamonix lyt z’oberscht im Tal vom Fluss Arve, wo bi Gämf id Rhone mündet.
I däm höche, wytlöifige Gebirge het’s grossi Gletscher, es bar dervo sind: der Glacier du Géant, s Mer de Glace, wo dank der äxtra dört ufe boute Bärgbahn eini vo de belieptischten Attrakzioone vo der Landschaft vo Chamonix worden isch, und der Argentièregletscher.
Turismus
Chamonix isch e bedütende Summer- und Wintersportort i den Alpe. Elei i der Summerseson 2010 het men öppe 1,8 Millioone Übernachtige zelt.
Alte Rheinbrücke Rheinfelden
D Brugg füert nid in ere grade Linie übere Fluss, dr Hochrhy, sondern macht uf dr Rhyinsle – em Inseli, wie me z Rhyfälde seit –, wo noch bim Schwiizer Ufer isch, en starche Boge. D Insle isch grad als natüürleche Bruggepfiiler prucht worde, und das isch au scho bi de früenere Brugge so gsi. Wie über ne Burggrabe isch die erschti Brugg vo dr Stadt bis uf d Insle im Rhy gange, wo d Grofe vo Rhyfälde im Middelalter iry Burg baut hei: der Stei vo Rhyfälde. Di erschti Brugg ganz übere Rhy bi dr middelalterliche Stadt Rhyfälde isch under de Zähringer im 12. Joorhundert entstande. Si isch denn die einzigi Brugg gsi übere Rhy zwüsche Konschdanz und Stroossburg.
Bezirk Freiberge
Fusione
Uf de 1. Januar 2009 hets im Bezirk vier Gmeindsfusione gäh:
Bistum Basel
Zit vom Fürstbistum
Zur Diözese hai zu säller Zit Deil vom Elsass bis über Kolmar uuse, s östriichische Frickdaal und grossi Deil vom Kanton Soledurn ghört. 1779 si d Diözese neu iideilt worde und s Elsgau isch zum Bistum Basel cho. Dr Süde, südlig vo de Pierre-Pertuis, isch Deil vo dr Diözese Lausanne gsi und die rächtsrhiinische Gebiet mit dr Vogtei Schlienge hai zum Bistum Konstanz ghört. 1790 isch s Elsass vo dr Diözese Basel abdrennt und em neue Bistum Colmar understellt worde. So het s Bistum 1814 under em Bischof Franz Xaver vo Neveu nume no us em linggsrhiinische Basel, em Frickdaal, em hütige Kanton Jura und eme Deil vom Kanton Solodurn bestande. Denn si aber die schwiizerische Gebiet vom Bistum Konstanz und die südlige Deil vom Kanton Solodurn, wo Lausanne understande sind, und die rächtsrhiinische Deil vom Kanton Basel zum Bistum cho. 1820 het sich au dr Kanton Luzärn brovisorisch aagschlosse.
sid dr Widererrichtig vom Bistum Basel
In de 1870er Johr het dr Schwiizer Kulturkampf stattgfunde, nochdäm dr Bischof vo Basel, dr Eugène Lachat, s Unfäälbarkeitsdogma, wo vom Erste Vatikanische Konzil 1870 agnoh worden isch, in sim Bistum verkündet het und d Kantöön Soledurn, Bärn, Aargau, Thurgau und Basel-Landschaft ihn am 29. Jänner 1873 entloo und am 21. Dezämber 1874 s Bistum ufghobe hai. Vo de Konkordatskantöön hai nume Luzärn und Zug zum Lachat ghalte. S Ändi vo der Usenandersetzig isch erst 1884 mit dr Niiderlag vo de Ultramontaniste cho, wo d Schwiiz und dr Vatikan abgmacht hai, s Bistum Basel wider z errichde und e neue Bischof iizsetze.
Mont Dolent
Er ghört zu der Mont Blanc-Gruppe. Der Gipfel isch uf 3820 Meter über Meer.
Maierhöfen
Verwaltung
Moierhef hot mit dr Gmuinda Grienebaa, Gstratz und Rethebaa a Verwaltungsgmuinschaft veriibart. Dr Birgermoischter vo Moierhef isch dr Martin Schwarz.
Amaltheia
Amaltheia (Altgriechisch: Ἀμάλθεια; Latin: Amalthea) isch
Sür un Siess
Sür un Siess isch - noch dr Lokalnochrichte - d beliäbtescht Sändung uf FR3 Alsace gsii.
Gege dä Bschluss vu FR3 Alsace hets Brotescht vum Generalrat vum Unterrhiin (Conseil Général du Bas-Rhin), vum Generalrat vum Oberrhiin (Conseil Général du Haut-Rhin) un vum Elsässische Regionalrat (Conseil Régional d’Alsace) gää; si hän d Furtfiährung vu däre Sändung gforderet un ass mer d Sändunge firs Elsass un uf Elsässisch vermehrt anstatt verminderet.
Herbsheim
Herbse (frz. Herbsheim, dt. Herbsheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Herbse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1136.
Owen
Aoa ['aoɐ̃] (offiziälla deidscha Schreibweis Owen) isch a Sdadd em Landgraes Esslenga en Bada-Wirddabärg. Se håd Aewohner (Stand: ).
Dialägdt
Dor Dialägd vo Aoa isch Zendralschwäbisch.
Überlingen
Geografischi Lag
Iberlinge lyt am Iberlinger See. S Hinterland isch isch e buckligi Moränelandschaft, wu in dr letschte Yyszyt entstanden isch. Dr Bann vu dr Stadt bstoht us 50,8 % Landwirtschaftsfleche, 29,6 % Wald, 18 % Sidlungsflechi un 1,6 % sunschtiger Flechi.
Ruumblanig
Iberlinge bildet e Mittelzäntrum in dr Region Bodesee-Oberschwabe, wu d Stedt Raveschburg, Waegaade un Friedrichshafe (in Funktionsergänzig) s Oberzäntrum derzue sin. Zum Mittelberaich ghere no d Gmeine im weschtlige Deil vum Bodeseechreis: Daesedorf, Frigginge, Hagnao, Holgebeäg, Meerschburg, Owinge, Salem, Sipplinge, Stette un Ulldinge-Milofe.
Sersheim
Gschicht
Serse ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 792 als Saraesheim.
Myriam Kloster
ìn dr Nàzionààlmànnschàft
Üsserdam ìsch d’ Kloster Kàpitään gsìì vu dr Volleybàllmànnschàft vun La Réunion. Schuu-n-ìm Summer 2003 hàt sa mìt 14 Joohra zamma mìt dr Senior-Mànnschàft vun La Réunion àn da Indian Ocean Island Games mìtgmàcht. Ànna 2015 hàt sa jedoch àn da Indian Ocean Island Games nìt känna mìtmàcha, wial sa d’ Kriteeria fìrs Mìtmàcha nìt ärfìllt hàt. Wagadam hàt sìch d’ Volleybàll-Liga vun La Réunion üss dr Orgànisàzioon vu da Schpììler z’ruckgezooga;
Dora Lardelli
Lääbe
Si het vyyl gfoorscht un publiziert, Uusstellig organisiert, Voordreeg, Firerig un Film vermittlet zue chunscht- un kultuurgschiichtlge Theeme vum 19. un 20. Jorhundert.
Antike Ortsnamen der Schweiz
Ortschafte
De Geograph Ptolemäus nennt no vier Ortschafte, wo nöd identifiziert werde chöned: Δρουσόμαγος (Drousómagos, «Feld vom Drusus»); Γαννόδουρον (Gannódouron); ᾿Εβόδουρον (Ebóduron); Φόρος Τιβερίου (Fóros Tiberíou, «Maart vom Tiberius»).
Gemeinden des Kantons Waadt
D Gmeinde vom Kanton Waadt sind bis am 31. Dezember 2007 i cercles (Chreis) zämegfasst gsii, wo e Undereinheit vo de districts (Distrikt oder Bezirk) gsi sind. Sit em 1. Januar 2008 existiere im Kanton Waadt kei Chreis me und d Bezirk sind e chli nöi gstalted worde.
Kerzfeld
Gegràfi
Kerzfald lijt weschtlich vun Banfald uf 160 m NN.
Verwàltung
vun Kerzfald ìsch. Kerzfald ghert zem Kommünàlverbànd.
Nonnenhorn
Geografi
Nunnehorn liit am Nordufer vom Bodasee. Vo dr Gmarkung sin 56,3 % Landwirtschaftsfleche, 1,5 % Wald, 38,6 % Sidlungsfleche un 3,6 % sunschtige Fleche.
Steinheim an der Murr
Gschicht
Schtõẽne ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 832 em Lorscher Codex.
Autonomismus
D Abgränzig vu Separatismus, Autonomismus un Regionalismus wird nit alliwiil rächt vollzoge. Gegner vum Autonomismus nänne dr Autonomismus mänkmol polemisch Separatismus, Separatischte nänne sich mänkmol Autonomischte.
Rachel (Schauspielerin)
D Rachel Felix oder Elizabeth-Rachel Félix, wo me au under em Künschtlername Mademoiselle Rachel gchönnt het, isch am 21. Februar 1821 z Mumpf im Kanton Aargau uf d Wält cho und am 3. Jänner 1858 z Le Cannet in Südfrankrych gstorbe. Si isch e berüempti jüdeschi Schauspilere gsi.
s Läbe
Sid anne 1827 het d Familie z Lyon gläbt. D Rachel het scho als jungi Frau uf der Gass und i chlyne Lokal Lieder gsunge und Gschichte verzelt, zum für d Familie e chly Gält z verdiene. Der Leiter von ere Singschuel z Paris het se ghört und se mit id Hauptstadt gnoo, wo si s Singe und d Schauspiilerei glehrt het.
א
Gschicht
S Aleph isch de ärschte Buechschtab vum phönizische un vum hebräische Alphabet. Der stoht fir e Konsonant. D Grieche hän aber, wu si s phönizisch Alphabet ôn ihri Schprôch ôpasst hän, des als Zeiche fir de Vokal Alpha umditet, wu den s latinisch A drus worre isch. De Nôme vum Buechstab kunnt vu de schtilisierte Darschtellung vun em Schtierkopf (hebräisch alef: „Rind“) mit zwey Herner her.
Badische Hauptbahn
Zweigschtreggè
Nõch Nordè bschtòt sit 1846 z Heidelbärg è Aabindig a d Main-Neggar-Baan in Richtig Darmschtadt un Frankfurt am Main sowiè sit 1867 z Monnèm è Vobindig nõch Ludwigshafè – Mainz – Köln.
Entwicklig vo dè Streggi im 20. Johrhundert
Schu Aafang vo dè 1950er Johr hèt diè Dütsch Bundesbaan mit dè Elegtrifizyrig vo dè Streggi Monnèm–Basel. In è baar Etappè hèt dè elegtrische Betrièb uffgnõ wörrè könnè:
Webspinnen
Ussere Anatomii
Weebschpinne hond, im Gegesatz zu de 6-fießige Insekte (Insecta), acht Fieß. Kopf und Bruscht sind bi deana Schpinne zu uim Schtuk, em so gnannte "Prosoma" (Cephalothorax) verschmolze. Druf folged dr uugliedrete, gschtielte und schtark ussertreatende Hinterloib (Opisthosoma).
Galileo Galilei
Herchunft un Lehrjohr
De Galilei isch als Novize ime Chloster erzoge worre un het e Neigig zeigt, in de Benediktiner-Orde iztrette, isch aber vu sinem Vadder (ageblich?) wäge ere Augeentzündig heimgholt un deno zum Medizin-Studium uf Pisa gschickt worre (1580). Viil später het er gsait, er häb mit em Gedanke gspilt, Moler z'werre; au isch er e anerkännt guete Lutespiiler gsii. Noch veer Johr het er si Studium abbroche und isch uf Florenz gange um bim Ostilio Ricci, eme Glehrte us de Schuel vum Niccolò Tartaglia, Mathematik z'studeere. Er het si Läbensunderhald mit Privatunderricht bestritte, sich mit agwendeter Mathematik, Mechanik un Hydraulik beschäftigt, un agfange, in de bildete Chreis vu de Stadt mit Vorträg un Manuskripte uf sich ufmerchsam z'mache. Vor de Accademia Fiorentina het er mit eme geometrisch-philologische Referat iber d'Topographie vum Dante sinere Hölle glänzt (Due lezioni all'Accademia fiorentina circa la figura, sito e grandezza dell'Inferno di Dante, 1588). 1585/86 het er ersti Ergebniss zu de Schweri vu feste Körper vereffetlicht (Theoremata circa centrum gravitatis solidorum) un e antiks Problem (Heron) dur Konstruktion vu ere hydrostatische Woog fer d'Bestimmig vum spezifische Gwicht gleest (La bilancetta, Manuskript).
Professor in Padua, 1592–1610
Die Supernova vu 1604, wo hüt nooch em Kepler bnannt isch, het ihn zu drei öffentliche Vorträg veralosst, wun er die aristotelische Astronomi un Naturephilosophi drin agriffe het. Us de Datsach, dass kai Parallaxe het festgstellt werre chänne, het de Galilei (wie beraits 1572 de Tycho Brahe) gschlosse, dass de nöi Stern witt vu der Erde entfernt si müesst, sich also in de Fixsternsphäri befänd. Nooch herrschender Lehre isch sälli fer uveränderlich gehalde worre - ä witters Argument gege d'Anschauige vu de „Peripatetiker“, wie mer d'Aristoteles-Schüeler gnennt het. Sini Undersuechige zue de Bewegigsgsetze het er au in sälle Johr fortgsetzt.
Als ain vu de erste Mensche het de Galilei ä Fernrohr fer d'Himmelsbeobachtung gnutzt. Säll het ä Revolution in de Erforschig vu de Himmelskörper bedütet, denn bis dertna sin d'Mensche uf Beobachtige mit em bloße Aug agwiise gsi. Mit ihm het d'Teleskop-Astronomi agfange. Er het festgstellt, dass d'Oberflächi vum Mond rauh un unebe isch, mit Erhebige un Chlüfte. Er het erchennt, dass de dunkel Dail vu de Mondoberflächi u de Erde ufghellt wird ("Erdschin"). Er het witter festgstellt, dass d'Planete - im Gegesatz zue de Fixsterne - als Schiibe z'sähe sin un het die vier grösste Monde vum Jupiter entdeckt. Er het si in Vorbraitig vu sinem Wexel an de Medici-Hof die Mediceische Gstirne gnennt. Hüt werre si - usgrechnet uf ä Vorschlag vum Simon Marius, wo si etwa zittglich au entdeckt het - als die Galileische Mond bezaichnet. Er het beobachtet, dass d'Milchstroß nit ä näbligs Gebilde isch (wie's im bloße Aug vorchummt), sundern us uzellige ainzelne Sterne bestot. Sälli Entdeckige (si schließe e Fäderzaichnig vu de Mooberflächi vu ihm selbet ii), veröffentlicht im Sidereus Nuncius (Sternebott) vu 1610, hän de Galilei uf ai Schlag berüehmt gmacht. De Sidereus Nuncius isch innerhalb vu wänige Däg vergriffe gsi.
Reyersweiler
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Galileo Galilei
Elastizitätstheorie
Galilei het festgstellte, dass d'Tragfähigkait vu eme Balke größe isch, wemmeren hochkant, nit flachkant stellt. Er het als erster die usser Blastig in Relation zue de innere Spannige gsetzt. Ä quantitativi Theorie het er allerdings no nit ufstelle chänne. Die hüt Neutralflächi gnennt Mengi vu allene Drillaxe het er am undere Rand vum igspannte Balke statt in de Mitti vum Balkequerschnitt agordnet. Korrekture vu dem Irrtum hän sich im 17. un 18. Jahrhundert nit dursetze chänne; erst am Afang vum 19. Johrhundert het Navier erfolgrich fer ä Richtigstellig gsorgt.
Plochingen
Gschiichd
Blocheng isch zom aerschda Mål gnennt wårda em Jår 1146 als Blochingen.
Intamin AG
D Intamin AG isch e schwyzer Härsteller vo Achtibahne und Freifalltürm. D'Firma baut Achtibahne uf dr ganze Wält und het ihre Hauptsitz z Wollerau im Kanton Schwyz. Über 90 Fahrgschäfter sind scho durch d Intamin AG entstande. Ihre Gschäftsfüherer isch dr Patrick Spieldiener.
Moin
Moin oder Mojn isch e Gruess, wo z Nordtütschland und z Süddänimark bruucht werd.
Herkunft und Verbraitig
Moin isch uursprüngli e nordweschtnidertütsche Gruess gsii und bedütet aigetli «(en) Schöne», gchürzt us mooien Dag «schööne Taag». Er het sich denn uf Schleswig-Holstai und witeri Gägete z Nordweschttütschland uusbraitet. Er werd hütt au i de Weltstadt Hamburg und z Bremen bruucht, vo wo de Gruess sin Weg i braiti Schichte findt.
Ohrfeige
Under Erwäggsene gältet d Oorfiige as e Beläidigung.
Hansjürgen Verweyen
De Hansjürgen Verweyen (* 15. Februar 1936 z Bonn; † 16. Jänner 2023 z Friburg) isch e ditsche Fundamentaltheolog un Philosoph gsi.
Lewe
De Verweyen het sich in sim umfangriche Werk mit verschidene Aschpekt vum rational verantwortete Glauwe ussenander gsetzt:
Biberach (Baden)
Gmaigliiderung
Zue Biibere ghert no dr Ortsdail Prinzbe (dt. 'Prinzbach'), wu in eme Sittedal lit un zum 1. Juli 1974 ingmaindet worre isch.
Kühbach
Geografi
Kühbach leit en dr Region Augschburg.
Reisduerf
Verwaltig
Reisduerf ghert zum Kanton Dikrech im Distrikt Dikrech. Dr Burgermaischter vu Reisduerf isch dr Jean-Pierre Schiltz. Scheffe sin dr Ernest Mander un dr Romain Ries. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Rezonville
Gschìcht
Ìm Ditsch-frànzesche Kriej hàt àm 16. Öigschte 1870 in dr Neche vun Rezonville d Schlàcht bi Gravelotte (fr. Bataille de Saint-Privat) stàttgfunde. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Rhodes (Moselle)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
La Baroche
Gschicht
Di Dörfer wo hüt d Gmeind La Baroche blidet, sind im 1271i zämme mim gsammte Elsgau in de Bsitz vom Fürschtbistum Basel cho. In de Johr 1793i bis 1815i het s Biet zu Frankriich ghört, zerscht zum Département du Mont-Terrible, dann ab em 1800i zum Département Haut-Rhin, em Oberelsass. De Wiener Kongress het im 1815 entschide, dass de ganzi Elsgau zum Bärn chunnt. Sit de Gründig vom Kanton Jura uf de 1. Jänner 1979 hei di Gmeinde, wo uf de 1. Januar 2009 zu einere Gmeind fusioniirt hei, zu dem Kanton ghört.
Wiktionary
Di änglischi Version isch als erschts Wiktionary am 12. Dezämber 2002 agfange worre. Di dütschi Version isch am 1. Mai 2004 gstartet.
Riche (Moselle)
Gschìcht
Riche ìsch zem erschte Mol gnannt worre àls Rista.
Opfenbach
Gschicht
Opfabaa ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 872.
Clos du Doubs
Geografi
D Weschtgränze vo de Gmeind isch gliichzitig d Landesgränze vo de Schwiiz zu Frankriich, wo an d Gmeinde Montancy un Burnevillers aagränzt, Nachbargmeinde im Kanton Jura sin Montfaucon, Soubey, Saint-Brais, La Baroche, Glovelier, Boécourt, Cornol, Courgenay un Fontenais.
Saint-Aubin FR
Saint-Aubin (patois [a sɛ̃t ɑˈbɛ̃]; tüütsch Sankt Albin) isch a politischi Gmiin im Broyebezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Hazel Brugger
D Allison Hazel Brugger (* 9. Dezämber 1993 z San Diego, Kalifornie) isch e Schwyzer Slam-Poeti, Kabarettischtin un Moderatori.
Beruef
D Brugger isch Kolumnischti fir d Zytschrift Das Magazin un isch vu 2013 bis 2014 Kolumnischti fir Hochparterre un au fir d TagesWoche gsi. Si moderiert dr Live-Talk «Hazel Brugger Show an Tell» im Zürcher Theater Neumarkt.
Saint-Martin FR
Saint-Martin (patois [a sɛ̃ marˈtɛ̃]) isch a politischi Gmiin im Vivisbachbezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Merching
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Merching ischt dr Helmut Luichtl.
Basse-Allaine
Basse-Allaine isch e Gmeind im Bezirk Pruntrut im Schwiizer Kanton Jura. De Name vo de Gmeind chunt vom Fluss Allaine, wo mits durch Markig vo de Gmeind flüsst.
Anna Sutter
Uffnahma
Vo dr Anna Sutter ihrer Sangeskunscht geit’s au a baar Uffnahma, wo zwoi Johr vor ihrem Ableaba z Stuegert uff Schallbladda bannt worra send. Dobei handlet sichs om Liader ond Aria vo de Kombonischda Georges Bizet (aus Carmen), Carl Millöcker (aus Gasparone), Hervé (aus Mam’zelle Nitouche) ond vo andre, heitzodag weniger bekannde Musikschepfer. Enzwischa send selle alde Uffnahma uff CD omgschbiilt worra, wo da Titl tregt: ''Anna Sutter. Sämtliche Aufnahmen (Stuttgart 1908)'', erschiina send-se ondrem Läbl «Truesound Transfers» mit dr Nommer «TT-7021».
Als
als stoht für:
Schlacht am Grauholz
Dr Lauf vo dr Schlacht
D Regierig vo Bärn under em Schulthäiss Niklaus Friedrich von Steiger het denn scho kapituliert ghaa und dr ganz Bärner Widerstand isch zämmebroche – drotz em Siig vom General Johann Rudolf von Graffenried bi Nöienegg.
Küsnacht ZH
Iiwonerentwicklig
Quäle: Bundesamt für Statistik 2005
Religioon
38,7 % vo den Iiwooner sind evangeelisch-reformiert, 26,0% sind röömisch-katolisch (Stand 2011).
Röthenbach (Allgäu)
Religion
85,3 % vo dr Iiwohner sin im Johr 1987 remisch-katholisch gsi, 10,2 % evangelisch.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla siit 1986:
Richemont (Moselle)
Richemont (lothrìngisch Räichersbierg/Räichper, ditsch Reichersberg) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Parthenon
Dr Parthenon het en eltere Tämpel vo dr Athena ersetzt, dr sogenannt Vorparthenon, wo wääred dr persische Eroberig vo Athen im Joor 480 v. d. Z. zerstöört worde isch. Im 6. Joorhundert het mä us em Tämpel e Chille gmacht, wo dr Jungfrau Maria gweiht gsi isch. Under de Osmane isch er as Moschee brucht worde, und im Chrieg gege Venedig het mä din Munizion glaageret. 1687 het e Chuugele d Minizion droffe, und si isch explodiert, was dr Tämpel stark beschädigt het. Däil vo sine Dekorazione het dr Lord Elgin 1801 abbaut und us em Land gschmugglet. Die sogenannte Elgin Marbles si hüte z London und d Grieche verlange ass si zrugggschiggt wärde.
Kulturrevolution
Mä däilt d Kulturrevoluzioon vilmol in drei Faase ii: d Zit vo de Rote Garde (Mai 1966 bis 1968), d Lin-Biao-Zit (1968 bis August 1971) und d Zhou-Enlai-Faase (August 1971 bis Oktober 1976).
Themisto
Themisto (altgriechisch: Θεμιστώ) bezaichnet
Ilse Weber
Si isch z Bade als Dochter vom Ingenieur Rudolf Zubler und vo der Lehrerin Frieda Zubler-Kieser uf d Wält cho; d Familie het drü Chind gha. Z Züri hät si di Höcheri Döchterschuel und d Kalverklass am Konsi psuecht und bim Walter Müller glehrt moole. Dänn isch si uf Paris, wo si bim Othon Friesz als Kunschtmoolerin gschaffet het. Si isch sid 1940 mit em Gämfer Künschtler Hubert Weber (1908–1944) ghürootet gsi.
D Weber het bim argauische und bim Zürcher Künschtlerverein mitgmacht. Wo ihre Maa ane 1944 im Militärdienscht gstorben isch, het si sälber als Moolerin ihres Gält verdient. Ane 1945 het ere d Schwiiz en Förderpryys gää, 1947 het si s Äiggnössische Kunschtstipändium übercho, wo si drmit uf Floränz het chönne wyter d Kunscht go studiere.
Schlaitdorf
Gmoedsgliderong
Zue Schloedorf gheret koene weitere Ortsdoel.
Verwaltong
Dr Schuldes ischt dr Dietmar Edelmann.
Dialekt
Dr Dialekt vo Schloedorf ghert zom Schwäbisch.
Stans
Geografi
Stans liid am Stanserhorn, oder Horn, won ä turistischi Attrakzioon isch. Zum Uifäfaarä bruichd mä zwee Baanä: d Standsäilbaan im underä Täil und diä niiwartig Luftsäilbaan mid ärä Terrassä ufem Tach («Cabrio-Baan») im obrä Täil.
Mering
Gmoendsgliderong
Zua Mering gheret d Ortsdoel Mering-St. Afra, Meringerzell, Reifersbrunn ond Baierberg.
Rich Franklin
Rich Franklin (* 5. Oktober 1974 in Cincinnati; volle Name Rich Jay Franklin) isch e US-amerikanische Mixed-Martial-Arts-Kämpfer und ehemolige UFC Middleweight Champion.
Alpen
Nazionalpäärk i den Alpe
I de Alpe gits hütt 14 Nazionalpäärk und 70 groossi regionaali Natuurpärk. Dezue chömed no 3 UNESCO-Welteerbstätt und 10 Biosphärereservat und gege 300 chlinneri Naturreservaat.
Wätter
E bsundrigs atmosphärisches Phänomen isch s «Alpeglüe», wo em Oobe noch em Suneundergang a vilne Bäärge mengisch bibobacht were cha.
Gschicht
I de Noizit hend de Alpinismus und de Tourismus denn zum wertschaftliche Uufschwung vom Alperuum gfüert. Hüt werd da nüme vo allne as en Sege aglueget, do sich zaigt, as d Alpe ökologisch afäliger sind, als as mer gmaint het.
Beurnevésin
Bsundrigs
Im Wald vo Les Côtes im Norde vo de Gmeind isch de Grenzstei Trois Puissances. A dere Schtell isch vo 1871 bis 1918 s Drüländereck zwüsche de Schwiiz, Frankriich un Dütschland gsi, wo s Elsass noch zu Dütschland ghört het.
Carl Philipp Emanuel Bach
Lääbe
1738 isch er Dschembalist an dr Kapälle vom pröissische Chronbrinz Friedrich z Ruppin worde und 1741 Konzärtdschembalist in dr Hoofkapälle. Dr Bach isch denn äine vo de berüemtiste „Clavieriste“ in Öiropa gsi.
Docuteam
Gschichd
Es hed Filiale z Yverdon ir Weschdschwiz und z Malmö z Schwede, hed im Momänt ir Schwiz grad 26 Mitarbeiter und macht, was me uf der Website vo Creditreform Schweizer Firmenprofile cha läse, en Umsatz vo öppe 2 Millione Franke.
Athene
Müthologii
D Athene isch e Dochder vom Zeus und dr Metis gsi. Dr Zeus het d Metis, wo si von em mit zwäi Chinder schwanger gsi isch, verschluckt, wil er dr Brofezeijig glaubt het, wo vorusgsäit het, ass e Dochder iim gliich wurd si und e Soon iin wurd stürze. Er het druf starks Chopfwee überchoo und het im Hephaistos befoole iim dr Chopf z verschloo, was er überläbt het. Us sim Chopf uuse isch d Athene in voller Rüstig gumpt und wäge dere Chopfgeburt het mä sä as d Verkörperig vom Gäist und dorum au vo dr Wiishäit und Intelligänz aagluegt. Dr Brueder vo dr Athena isch nid uusechoo und ooni Naame bliibe. Nid in alle Wersione vom Müthos chunnt dr Hephaistos vor. Me het au verzelt, ass d Athene in voller Rüstig us em Muul vom Zeus cho sig und iin zwunge häig, iiri Gschwüsterte, won er au verschluckt het, freizgee.
Dreisam
Flusslauf
Si entstot im glichnamige Dal bi Chilchzarte dur dr Zämmefluss vum Rotbach (Quelle in dr Gegend vum Feldberg) un em Wagesteigbach, fliesst dur Friburg im Brisgau un mündet bi Riegel am Kaiserstuehl in d'Elz.
Angela Richter (Regisseurin)
Lääbe
Fir ihri Inszenierig vu Der Fall Esra, wu uf em verbotene Roman „Esra“ vum Maxim Biller basiert, het si 2009 dr Rolf-Mares-Bryys iberchuu.
Jacques Higelin
Kìndheit
Dr Jacques Higelin ìsch z Brou-sur-Chantereine ufgwàchsa, a Dorf ìn dr Pàrissergegend. Si Vàter, Isabàhnàrweiter, ìsch aui Müsikànt gsìì; ar hàt sina zwei Kìnder, dr Jacques un si Brüeder Paul, Müsik lo lehra. Ànna 1954, mìt viarzeh Johr àlt, ìsch dr Jacques àn era Audition ufgfàlla, wial ar scho zìmlig begàbt gsìì ìsch. Ar hàt d Liader vum Charles Trenet un vum Maurice Chevalier glost, àwer aui vu fremda Jazzsanger vu noh-n-em Kraig, wia dr Sidney Bechet, dr Miles Davis oder d Ella Fidgerald.
Semsales
Semsales (patois [ʃɛ̃θɑlɛ] ;) isch a politischi Gmiin im Vivisbachbezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Gschicht
Semsales isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1157 aus Sessales.
Jacques Higelin
Kàrriar
Vu Oktower 2010 àb, han teil vu sina Konzerta verschoba müeßa wara, waga Gsundheitsproblemer. And 2017 ìsch'r kränker worra, un àm 6. Àwrìl ìsch'r gstorwa, noh-n-era 50 Johr-lànga Kàrriar.
Ethnie
Ethnie (die ethnischi Gruppe) oder Ethnos (vo griechisch ἔθνος, ethnos, „Volk“) isch e Begriff us der Ethnologii, wo d Völkerkundler oder ebe Ethnolooge mit em Populatione vo Mensche beschrybe, wo mit Abstammigssaage, dr Gschicht, irere Kultur oder der Verbindig zum ene spezifische geografische Läbensruum und eme Gfüül vo Solidarität mitenander verbunde sind.
s Adjektiv «ethnisch»
S Adjektiv ethnisch wird bruucht, für zum e Volks- oder Volksgruppezueghörigkeit von ere Staatsbürgerschaft z underscheide, wo cha verschiide si. So si nit alli Staatsbürger vo Finnland, Frankriich, Dütschland, Russland usw. au ethnischi Finne, Dütschi, Franzose usw. und umkehrt, sondern es git au sätigi, wo usserhalb vo ihre Nationalstaate wohne.
Wemme dr Begriff ethnisch bruucht, so wiist das au druf hi, ass nit noch linguistische Gsichtspünggt gruppiert wird. So chönne verschiideni ethnischi Gruppe die gliichi Sproch bruuche (z. B. in Iiwanderigsländer wie d USA, Kanada, usw.) und sogar die gliich Muetersproch. Anderersiits git s meistens innerhalb vo der Sproch von ere Ethnii starki Dialäktunderschiid.
Brusio
Wappe
Blasonierig: In rot es durchgehends silbrigs chrüüz.
Felix II. (Papst)
Lääbe
In ere Zyt vum Stryt zwische Nestorianer, Chalcedonier (Orthodoxe) un Monophysite het dr Akakios, dr Patriarch vu Konstantinopel, anne 482 s Henotikon verfasst ghaa. Indäm dr remisch Bischof 484 dr Chilchebann iber d Aahänger vum Henotikon verhängt het, het er mit em akakianische Schisma s erscht Schisma zwische Rom un Konstantinopel firigruefe, wu bis anne 519 gangen isch. Är isch fir d Unabhängigkait vu dr Chilche gegeniber em Chaiser yydrätte, was au ganz praktikalbel gsii isch, wel dodmol Italie em Zuegriff vu Oschtrom dur di germanisch Herrschaft entzoge gsii isch.
Dr Felix isch am 1. Merz 492 gstorbe un isch in dr Chilche San Paolo fuori le mura vergrabe wore. Sy Mahndag isch dr 1. Merz.
Sigmarszell
Gmuindsdoil
Zua Sigmerszell gheret d Derfer Sigmerszell, Bösenreutin, Egghalden, Geislehen, Hangnach, Kinbach, Niederstaufen, Schlachters, Thumen, Witzigmänn un Zeisertsweiler, d Wiiler Adelberg, Biesings, Burgstall, Dornach, Emsgritt, Haggen, Heimholz, Hölzlers, Hubers, Immen, Kargen, Kinberg, Laiblachsberg, Leitfritz, Tobel, Umgangs un Widdum, d Gheft Greit, Haggenberg, Immenmühle un Infang un d St. Wendelinskapelle.
Gschicht
Sigmerszell ghert sit 1805 zua Bayern. Niederstaufen isch zum erschte Mol gnennt worda um 1249 als Understophen, Bösenreutin im 14. Jh.
Todtmoos
Geografy
S Dodtmis isch im Süde vom Hochschwarzwald im obere Wehradal. S Gmeindegebiet litt zwüsche 700 und 1263 Meter über em Meer; de diefst Punkt isch im Wehradal und de höchst de Hochchopf. S Dodtmis ghört zum Hotzewald.
Gschicht
Noch em Erlösche vo Vorderöstrych als Herrschaftsgebiet vo de Habsburger isch de Ort an s Großherzogtum Bade gange. 1847 hät mer agfange, e Stroß durch s Wehradal z baue, wo 1852 fertig worre isch. Um 1900 isch de Ort als Luftkurort entdeckt worre: 1897 isch s Kurhus Luisebad uffgmacht worre, 1901 isch s Sanatorium Wehrawald im änglische Baustil als Heilstätte für Tuberkulosekranki gfolgt. Au di dörfligi Infrastruktur isch verbessert worre: 1903 isch s neu Roothus fertig worre, 1905 s Forschtant und 1908 isch di erschti eläkdrischi Leitig vo de Chraftabsatzgnosseschaft Waldelektra in Bedrieb gnoh worre. Größeri Investitione hät's deno erscht widder noch em Erschte Wältchrieg gee: 1925 isch de Ussichtsdurm uff em Hochchopf fertig gsi, 1927 isch d'Wallfahrts-Chirch erwitert worre. 1935 isch d Deilselbständigkeit vo de Ortsdeil uffghobe worre; s Dodtmis isch züe-n-re Eiheitsgmeind worre.
Regelmäßigi Verastaltige
Jeds Johr finde im Summer s Fürwehrfest und im August s Lichterfest statt, wo de alt Kurpark vo hunderte chleine Lampions belüchtet wird. Alli zwei Johr git's e Dorffest, wo d'Verein vom Ort organisiere. Usserdëm organisiert de Gwärbverein Aktives Todtmoos in de Summermonet diversi Dunnschtigsaktione und jedi Wuch e Märt.
Bildig
Im Dodtmis git's d Dr.-Rudolf-Eberle-Schüel (Grund- und Hauptschüel mit Werkrealschüel).
Friedrich Gottlieb Klopstock
Bedütig und Rezepzioon
Dr Klopstock het dr dütsche Sprooch nöiji Impuls gee und mä chan en as Wäägberäiter für d Generazioon noch im aaluege. Er isch dr ersti dütschi Dichder gsi, wo in sim Messias Hexameter brucht het, und het au e Leer vom Wortfuess entwigglet. Das het dr Wääg ufdoo für freiji Rhüthme, wie si denn under anderem dr Johann Wolfgang von Goethe und dr Friedrich Hölderlin iigsetzt häi. Dr Klopstock isch au drgege gsi, ass dr Riim sträng brucht wurd, wi s im Opitz si Schuel vorgschriibe het.
Dr Klopstock gältet as Gründer vo dr Erlääbnisdichdig und vom dütsche Irrazionalismus, was iin vo de mäiste Ufkläärer underschäidet, wo dr Vernumft verpflichtet gsi si. Mä zelt en dorum eender zur Empfindsamkäit. Er het au dr Wääg gebmet für d Bewegig vom Sturm und Drang.
Senèdes
Senèdes (patois [a ˈsnrːd, səˈneːdə]) isch a politischi Gmiin im Saanabezirk im Kanton Fryybùrg, Schwyyz.
Pflanzennamen Jaun
Dìsì Lyschta zeùt d Neeme va Pflànze uff, wa z Jou im Greyerzerland pruucht chäme.
Senèdes
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 5,7 % gläge.
Spraach und Tialäkt
Bi de Vouchszelig 2000 hii va de 109 Yywoner 94,5 % Franzöösisch aus Hùùptspraach aaggää, 4,6 % Tüütsch ù 0,9 % anderi Spraache.
Thyone
Thyone (altgriechisch: Θυώνη) bezaichnet:
Mneme
Mneme (altgriechisch: Μνήμη) bezeichnet
Parsen
Im ene Ardikel vo 2003 in dr Wiener Zeitung git s uf dr ganze Wält öbbe 200'000 Parse. Noch ere Volkszelig häi im Joor 2001 z Indie, vor allem z Mumbai, öbbe 70'000 Parse gläbt. Si si e wältoffnigi, gebildeti und woolhabendi Gmäinschaft wo für iiri karitativi Däätikäit gschetzt wird. Wil die indische Parse wenig Chinder häi, und mä nume as Pars cha uf d Wält choo und nid cha konwertiere, sinkt iiri Zaal immer mee.
Aung San Suu Kyi
Bhutan, Oxford un Kyoto
Anne 1972 het si dr britisch Tibetolog Michael Aris ghyrote, si hän zämme zwee Sihn (Alexander, * 1973, un Kim, * 1977). Zerscht hän si z Bhutan gläbt, wu är as Privatlehrer vu dr cheniglige Familie, as Leiter vum bhutanische Department fir Ibersetzig un as offiziälle Historiker vum Chenigryych gschafft het. 1974 sin si uf Oxford zoge, wu dr Michael Aris e Aastellig an dr Universitet gha het. D Aung San Suu Kyi het aafange schryybe un het recherchiert fir e Buech iber s Läbe vu ihrem Vater, wu 1984 uusechuu isch. Vu 1985 bis 1986 het si ne Stipendium z Kyoto, Japan iberchuu, un het wyter recherchiert iber dr Ufenthalt vu ihrem Vater in sällem Land. Derzue het si no anderi Schrifte iber Birma uusebrocht.
Burg Stein (Rheinfelden)
Gschicht
D Burg, wo wie die vo Bade im Aargau der Name Stei übercho het, chunt i vilne historische Kwelle vor. D Insle isch grad so wyt vom lingge Rhyufer wäg, dass der schmal Näbearm wie ne mächtige Burggrabe würkt, wo me drüber en eifachi Brügg zu der Burg het chönne schlo. Es cha guet sy, dass scho d Römer uf dere Insle mid der guete Ussicht ufe Rhy i der spote Zyt eine vo irne vile Gränzdürm gha hend; wäge de Baute vom Middelalter und später het me do dervo aber nüt gfunde.
Morrison Hotel
Morrison Hotel isch s fimft Studioalbum vu dr US-amerikanische Rockband The Doors. S isch am 9. Februar 1970 bi Elektra Records uusechoo.
Vitor Belfort
Vitor Vieira Belfort (* 1. April 1977 in Rio de Janeiro, Brasilien) isch e brasilianische Mixed Martial Arts-Kämpfer, wo in Japan und in de Vereinigten Staate aatritt. Er isch ehemalige Halbschwergwichtschampion vu dr MMA-Liga UFC. Sin Spitzname luutet Phenom. De Belfort dreit de schwarzi Gürtel im Brazilian Jiu-Jitsu und im Judo sowie de blaui Gürtel im Karate.
Nine Gees
Lääbe
D Gerspach isch z Säckige ufgwachse un uf d Schuel gange. Noch em Abitur het si z Villinge un z Köln Sozialarbet studiert. Si schafft bim Landkrais as Sozialarbaiter. Aafangs het si z Löörech gwoont, syt em Summer 2019 läbt si z Schopfe.
Thelxinoe
Thelxinoe (altgriechisch: Θελξινόη) bezaichnet
Der liebe Augustin (1960)
Der liebe Augustin ischt a deitscher Schbiilfilm us-em Jôhr 1960 vom Reschisseer Rolf Thiele, wo am Bodasee schbiilt. S Drehbuech vorfasst hend d Barbara Noack ond dr Gregor von Rezzori. D Grondlag dô drfir isch dr Roman „Der liebe Augustin – Die Geschichte eines leichten Lebens“ vom Horst Wolfram Geißler gwäa. En dr Titelroll siht mr da Matthias Fuchs ond en weidere Hauptrolla d Nicole Badal, d Veronika Bayer, d Ina Duscha ond da Dietmar Schönherr. Zom erschda Môl ens Kino komma isch der Film am 21. Januar 1960.
Au des muaß noh gsait werra
D Ussa-Uffnahma send z Lindau, z Bregenz, uff-em Schloss Schleißheim bei Mincha ond en Wasserburg am Bodasee dreht wôrra, d Ennauffnahma en de Studios vo dr Universum Film AG en Babelsberg. D Bauda fir dean Stroifa send vo de Filmarchidekda Felix Smetana ond Arno Richter gschaffa wôrra. D Charlotte Flemming ischt fir d Koschdiim zuastendich gwäa.
Johann Adam Hiller
Lääbe
1782 het dr Hiller z Mitau d Hofkapälle vom Herzog Peter vo Kurland iigrichdet. Am 19. Mai 1786 het er im Berliner Dom en Uffüerig vom Messiah vom Georg Friedrich Händel organisiert und e Joor spööter s Oratorium Judas Maccabaeus.
Lorenz Bock
Bolitik
Noch em Zweete Wältchrieg het dr Bock mitgmacht bi dr Grindig vu dr CDU im Landchreis Rautweil. Anne 1945 isch er Mitglid vum Rautweiler Gmeirot wore un vu dr dertige Chreisversammlig. Är isch syt 1946 Mitglid gsi vu dr Berotende Landesversammlig un isch anne 1947 in dr Landdag vu Wirttebärg-Hauezollre gwehlt wore, wun ere bis zue syym Dod aaghert het. Am 8. Juli 1947 isch er zum Staatsbresidänt vum Land gwehlt wore. Är het derno ne Koalitionsregierig us CDU, SPD un DVP bildet. Glyychzytig het er au d Leitig vum Finanzminischterium ibernuu. Dr Lorenz Bock isch no in syyre Amtszyt gstorbe. Syy Noofolger as Staatsbresidänt isch dr Gebhard Müller wore.
Johann Adam Hiller
Komposizioone
Dr Hiller het meereri Singspiil verdoont, alli noch Libretti vom Christian Felix Weiße, wo as Vorstuefe zur dütsche Spiilopere gälte:
Sévaz
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 18,4 % gläge.
Stuttgart in der schöngeistigen Literatur
Uff Hochdeitsch
Au uff manche auslendische Dichter hôt Stuegert so an graußa Eidruck gmacht, dass dia dui Stadt literarisch vorarbeidet hend. Als Beispiil seiet dr deenische Märlesdichter Hans Christian Andersen (1805 bis 1875), dr Schweizer Schurnalischt Victor Tissot  (1845 bis 1917) ond dr irische Dramatiker Samuel Beckett (1906 bis 1989) erwehnt. Em Andersen sei Märle Die alte Kirchenglocke hôt an wôhra Kern: dô dren gôht’s om-an Doil vom Leaba vom Friedrich Schiller ond wia-nem nôch seim Ableaba uff-em Stuegerter Schlossplatz a Denkmal gsetzt wôrra ischt, entwôrfa vom deenischa Bildhauer Bertel Thorvaldsen. Richdich ens Schwerma kommt dr Tissot en seim Werk Reportagen aus Bismarcks Reich, wenn’r an Stuegert denkt: ''Es wird Zeit, dass wir diese so anmutige Stadt mit ihrer überaus gefälligen Wesensart verlassen, diese Stadt, in der die Bevölkerung ihre Gutmütigkeit bewahrt hat selbst unter der Pickelhaube. Stuttgart bleibt Deutschlands Lächeln, während Berlin nur die Grimasse ist.''
<poem style="font-style:italic"> … und der Verdacht ist groß: Hier war schon früher nichts los!
Hüningen
Hììninga oder Hinige (IPA: ; amtlig: Huningue, hochditsch: Hüningen) ìsch e franzeesche Gmeind ìm Arrondissement  ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). Es lìg diräkt am Rhii un an der Schwizer Gränze vis-à-vis vu Basel. Es ìsch uf der lìnke Flusssite, hat awer e "kleinere Vèrsion" am andere Ufer, nämlig Kleihììninge, s Basler Industri- un Hafeviertel. Dèrte zwiigt der Canal de Hunigue ab.
Gschìcht
Während drèi Monet ìn de Johr 1796 un 1797 hän 20.000 Eestriicher Hììninge mìtsamt der Fèstung under em Géneral Abbatucci bsètzt.
Bìs 1979 ìsch zwìsche Hììninge un Wiil am Rhii e Fähre gfahre, wuu derno awer iigstèllt wore ìsch. Sit 2007 kat me derfìr ìwer d Drèiländerbruck uf Wiil.
Hansjörg Knecht
Hansjörg Knecht (* 24. Merz 1960 z Lüggere, heimetbrächtigt z Löipschled) isch e Schwiizer Bolitiker (SVP).
Freiheitsstatue
D Freihäitsstatue z Nöi York (ENS Statue of Liberty, offiziell Liberty Enlightening the World, au Lady Liberty; ) isch e neoklassizistischi Kolossalstatue, wo vom Frédéric Auguste Bartholdi gmacht worde isch. Si stoot uf Liberty Island im Haafe vo Nöi York und isch am 28. Oktober 1886 iigweiht worde. Si isch e Gschänk vom französische Volk an die Veräinigte Staate gsi. D Statue isch sit 1924 Däil vom Statue of Liberty National Monument und sit 1984 isch si as Wältkulturerb vo dr UNESCO klassifiziert.
Bonaire
D Gsamtflechi bedräit 288 km², es wohne öbbe 15.000 Lüt det. D Inselhauptstadt heisst Kralendijk; die eltisti Siidlig isch Rincon.