cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Matthäus Merian der Ältere
Läbe
Weniger bekannt as si Dätikeit as Verleger isch, ass dr Matthäus Merian sich intensiv mit religiöse Frooge befasst und Chraft us siim persönlige Verheltnis zu Gott gschöpft het. Ihm isch es vor allem uf d Ergriffeheit vom Einzelne dur e Geist vo Gott aachoo, weniger uf Chille, Bible und Sakramänt. Im Johr 1637 het er im Sinn vom e Bibelvärs (1. Korinther 2, 14) gschriibe: In däm Sinn het dr Merian au si Wappe und Verlagssignet gmacht, won er dr Leitsatz „Pietas contenta lucratur“ (öbbe: „Frömmigkeit zahlt sich us“) mit eme Storch as Wappedier dridoo het.
Wärk
Vo siine künstlerische Wärk muess mä vor allem die ufzelle:
Ulrike Ebert
Lääbe
D Ebert isch syt 2005 Mitgliid bi dr Muettersproch-Gsellschaft. Anne 2008 isch si aini vu dr Dailnämer*ne bi dr Schopfemer Mund-Art Literatur-Wärchstatt gsii.
Ostschweizerisch
D Dialektgrenze wo d Ostschwizer Dialekt gege de Weste abgrenzet isch aini vode dütlichste im Schwizerdütsche und verlauft vom Rintl öber d Chuurfirschte entlang de Kantosgrenze Sanggalle-Zöri bis Elgg. Ab döt fächeret sich die recht scharfi Dialekt-Grenze uuf richtig Rafzerfeld.
Usserhalb vo Europa het mer früener no in schwyzer Siidlige z Wisconsin en Oschtschwizer Dialäkt gredt. Lueg dezue Schwizerdütsch z Wisconsin.
Wortschatz
Wenns Chatze haglet sait me zibölǝlǝ (frz. gibouler). Sind d Stroose gfroore, so asme usrutscht, sind si hääl (ahd. hâli) und wenn s schneefrai sind òòbbǝr (ahd. âbar). Und e Zungebrecher isch d Froog šträäzt s z Zöri au? Bi dere eebige Frööglete ninnts nöd wunder, wenn d Zörcher mainet z Sanggale regnis allpòt. Da isch aber gär nöd woor, wenn s hùdlǝt (starch schnaije), denn strääzt s (starch regne) nämli o bi üs nöd.
Roland Frauchiger
Biographii
De Frauchiger isch politisch und au bi de reformierte Chile engagierd. Er isch Gmeindamme vo Thale und isch dete au einigi Johr Präsident vo de Chilepfläg gsi. Zudem het er i de Legislaturperiode 2015–2018 d Synode vo de Reformierte Chile Aargau präsidierd. Er isch au Mitgliid vo verschidnige Stiftigsröt.
Sit em 18. November 2014 isch er Mitgliid vom aargauische Grosse Rot. Dete isch er de Nochfolger vom Sämi Richner worde.
Brücke von Brugg
Gschicht
Ane 1577 het d Stadt e steinigi Brugg bout, und dr Kanton Aargau het se, wil dr Vercheer starch zuegnoo het, ane 1837 verstercht; scho eis Joor vorhär isch dr Durm mit em linggsufrige Bruggetor wäggcho. 1925 het dr Kanton en besseri Brugg lo boue. Das isch die, wo hütt no do isch. Jetz tarf se nur no dr langsaam Vercheer und s Poschtauto bruuche, dr übrig Vercheer muess über d Gasinobrugg, wo wyter unden über dr Aare stoot.
Wildenmannlisloch
S Wildemannlisloch (/wıldəmannlısˈlɔχχ/ ) oder Wildmannlisloch isch e Hööli im Toggeburg. Si isch am Nordabhang vom Seluu, eim vo de Chuurfirschte, am ene Felshoger näbe der Breitenalp. Dr Platz vo dr Hööli isch uf 1635 Meter über Meer. D Hööli goot öppe hundertfüfzg Meter wyt i Bäärg ine.
Basler Ballotierordnung
D Ballotierornig
1688 het dr Root denn d Ballotierornig iigfüert, wo d Abstimmige drbii ghäim gsi si. Dr Schuss isch aber hinden uuse gange und d Bestächige si fröölig witergange. D Unrueje in dr Stadt häi nid ufghöört und zwäi Joor druf het dr Groossroot s fertig brocht, d Verfassig zu sine Gunste z ändere, und eso dr Chläi Root z entmachte, und das isch die äinzigi Revoluzioon in de Stadtstaate vo dr Alte Äidgenosseschaft gsi, wo wenigstens zum Däil erfolgriich gsi isch. Das het de mäiste Bürger aber nid glängt. Si si in Zümft organisiert gsi, wo milidäärisch vo Bedütig gsi si und dorum au as politischi Instrumänt häi chönne iigsetzt wärde. Im Äinänünziger-Wääse häi si brobiert, mee Demokratii ins öffentlige Lääbe z bringe, si aber gschiteret, wil si underenand unäinig worde si und dr Root das het chönne usnütze.
East New Britain Province
Dischtrikt un LLG
D Provinz East New Britain isch in vier Dischtrikt unterdailt. E jede Dischtrikt bstoht us aim oder mehrere „Biet uf lokaler Verwaltigsebeni“, Local Level Government (LLG) Areas, wu in Rural (ländligi) oder Urban (stedtischi) LLG unterschide wäre.
Schlecker
Insolwänz
Dr Online-Versandhandel vu dr Schlecker Home Shopping GmbH isch am 12. Augschte 2012 yygstellt wore.
Katrin Lang (Weinkönigin)
D Katrin Lang (* 4. Juli 1999 z Ebringe am Schyymbeg, Baade-Wiirttebäärg) isch di 74. Dytsch Wyycheenigi. Si stammt wie iri Voorgängeri Sina Erdrich us dr Wyyregioon Baade.
Lääbe
Am 21 Juuni 2021 isch d Lang zur 71. Baadischi Wyycheenigi gweelt woore. Wyybrinzässene sin d Victoria Lorenz (Ortenau) un d Michaela Wille (Tauberfranken) gsii. In irem Amt het d Lang e Hilfsakzioon fir d Opfer vu dr Hoochwasserkataschtroof 2021 im Ahrdaal organisiert.
Raureif
Biecht isch e Form vo Ysch, wo sich uf feschte Gägeständ uus dr Luftfiöchtikäit bildet, wenn s zimmli chalt isch.
was es isch
Es wachse uf herte Sache chlyni Yschkristall, wenn s relatyv gsee vill Wasserdampf i der Luft het und deren iiri Tämperatuur under minus acht Grad Celsius gheit. Me seit dämm füsikalische Prozäss i dr Fachsprooch «Resublimazioon». Wenn drby no dr Luft chly bloost, bilde siich länglichi Yschkristall i dr Richtig em Wind zue.
Das Erdmännchen
d Gschicht
Jetz het dr König vrchündet: Wär se fungti, däm guub er eini zur Frou.
Schlegel
Schlegel isch e Familiename. Eso haiße z. B. die Lyt:
Gulf (Papua-Neuguinea)
Gulf (Tok Pisin: Gulf Provins) isch aini vu dr 21 Provinze vu Papua-Neiginea. Si lyt an dr rägeryche Sidkischte am Golf vu Papua, wu dr Provinz dr Name gee het. D Nochberprovinze sin Western im Weschte, Southern Highlands, Simbu, Eastern Highlands un Morobe im Norde un Central im Oschte.
Hauenstein
als Familiename für:
Rupert
Rupert isch e Vorname fir Manne. Eso haiße z. B. die Lyt:
Sina Erdrich
D Sina Erdrich (* 22. Septämber 1997 z Durbach, Baade-Wiirtebäärg ) isch eine dytschi Bolitikeri un isch ab em 24. Septämber 2021 di 73. Dytsch Wyycheenigi gsii. Si stammt us dr Wyyregioon Baade.
Lääbe
Si het an dr Uniwersiteet Fryyburg aafange Bildigswisseschaft studiere un macht ire Master an dr Hochschuel Geisenheim z Hesse. Dernääbe schafft si in ere Chinderdaagesstätt.
Fasnachtsclique
Vordrab
Dr Vordrab sorgt immer fyr gniegend Blatz uf dr Marschroute und präsentiert au s' Sujet vo dr Clique mit eme Requisit, ere kunschtvoll bemoolte Laterne, wo uf Reeder montiert isch, und verdailt Zeedel, wo uff baseldytsch satirischi und amme sarkastischi Värs uffdruggt sinn, wo s' Sujet witter beschriibe. Immer weniger wärde im Vortrab Vorriiter ygesetzt wo hoch uff de Ross voruss riite. Mängmool trifft me-n-aber stattdesse es Junteressli us Holz oder e Stäggeressli ah.
Sage
E Saag isch e Gschicht, wo me sech immer wider verzellt ooni z wüsse wohäär ass si chunt und wär se siich s eerschte Mol uustänkt het.
Fasnachtsclique
Bekannti Clique
Die elteschti Fasnachtsgsellschaft, wo no eggsischtiert, isch d' VKB, die Vereinigte Glaibasler vo 1884 mit Sitz, genau, im Glaibasel. Die zwaitelteschti Clique isch d' Breo-Clique 1896 uss em Grossbasel. An dr Basler Fasnacht 2007 sinn total 225 Dambuuren- und/oder Pfyfferformatione aagmäldet gsi.
Sage
Dr Begriff zeigt, ass er vom althochtüütsche saga häär chunt, wo bedüütet het: «das wo gseit isch». Es chunt eifach vom Wort sääge.
TAP Portugal
Zwischenfälle
Bi der TAP ereigne sich sit 1945 bi TAP bzw. TAP Air Portugal insgesamt vier Totalverlust vo Flugzüg; zwei dervo hei Todesopfer zur Folg gha. Allerdings ereignete sich drei vo de vier Totalschäde im Jahr 1948:
Junge Freiheit
Gschicht
Gege d Nennig im Verfassigschutzbericht z Nordrhii-Weschtfale (ab 1994) un z Bade-Wirtteberg (ab 1997) isch di Junge Freiheit grichtlig vorgange. Die Rechtsstritt sin 2005 bzw. 2006 dur Vergliich biiglait wore, d Zittig isch deno nimi in dene Verfassigsschutzbricht gnennt wore.
Di Junge Freiheit fiert Interview mit allne meglige bekannte Autore un Vertreter vu Medien, Verbänd un Parteie. Kritisiert wird, dass immer wider au Rechtsextremi un Holocaustleigner interviewt were,
Bahnhof Wilchingen-Hallau
Gschichtè
Hallau hèt nõch dè urschprünglichè Blään vo dè Grossherzoglich Baddischè Ysèbaan (BadStB) nit a d Hochrhybaan aabundè wörrè söllè, well diè BadStB d Intrèssè vum Großherzogdum Baddè vodrèttè hèt, wo dè Aaschluss vo allè baddischè Amtsschtädt a s baddische Baannetz umfasst hèt. Dõdemit hèt diè BadStB è Strèggèfüürig vo Ärzingè übbers Wangèdal un dè baddischè Amtsschtadt Jeschtettè vorgschlagè. Hallau wär sèllèwäg wiè alli anderè Gmaandè im Bezirk Unterchläggi usser Wilchingè un Oschterfingè sowiè im Bezirk Obberchläggi ooni Aaschluss a s Baannetz blibbè. Bi dè unterè Yfüürig i s Wangèdal wär bi sèllèrè Variantè au è Station für Wilchingè/Oschterfingè usègschprungè. Sèlli Strèggèfüürig isch am 14. April 1857 vum Grossè Rõt vum Kanton Schaffuusè bschlossè worrè. Drei Rõtsmitglyder vum Bezirk Unterchläggi sin gingè sèllèn Bschluss vorgangè, um d Intrèssè vu Hallau un Wilchingè z vofolgè. Us dèrrè Eskalation bis zum Bundesrõt Jakob Stämpfli isch es zum Entscheid chò, d Strèggi durchs ganzi Chläggi vo Tradingè bis zuè dè Beringer Ängi z füürè. Dè Entscheid im Johr 1858 isch im Chläggi mit 101 Salutschüss vo dè Beringer Ängi s Chlaggi durab vokündèt worrè. Dè Stritt isch abber i diè zweiti Rundi gangè, well d Gmaandè im Unterchläggi witterhy um d Nord- odder d Südvariantè im Chläggi gschtrittè hèn. Mit dè Nordvariantè übber Hallau, Gäächlingè, Siblingè un Lööningè wär Wilchingè/Oschterfingè 2-3 km ab vum Schuss gsi, bi dè Südvariantè wär Wilchingè/Oschterfingè mit èrè Baanschtation vorgsää worrè, abber Hallau öppè 2 km ab vum Schuss gsi. Aafang vum Johr 1860 hèn sich diè eidgenössischè Rôt endgültig für è aabassti Südvariantè entschiddè, nõchdèm diè BadStB sogar mit dè Umfaarig vum Kanton Schaffuusè droot ghaa hèt. Aabasst isch d Variantè mit èm guètschyzerischè Kompromiss, well mò d Station für Hallau/Wilchingè bim Wyyler Unterneuhuus plazyrt hèt, wo i dè Mitti zwüschè Wilchingè un Hallau lyt.
Nördlich vum EG isch 1902 è Baanwärterhüsli baut worrè, wo i dè Blään als Weichèwärterhüsli benamst worrè isch.
Anno 1907 isch uff èm Huusperron è Schirmhallè als übberdachtè, offènè Unterschtand baut worrè.
Infraschtruktur
Ab 2013 hèt folgèndi Änderigè gää :
Département Aisne
S Départemänt Aisne [] isch es französischs Départmänt, wo sin Name vom gliichnamige Fluss überchoo hät. S ghert zr Region Hauts-de-France (bis Endi 2015 Picardie) un tràjt de N° 02 nooch de àlfabetisch Räiefolig vun de frànzeesche Départements.
Bahnhof Wilchingen-Hallau
Hochbautè
S EG bschtòt us èm Huus mit zwei Stöck un èm Satteldach mit Chrützgibbel. Im 1. Stock isch früèner Diènschtwoonigè fürs Baanhofspersonal gsi. Im Ärdgschoß uff dè Oschtsitè isch s Wartesäli für d Passagyr ygrichtet worrè, i dè Weschtsitè isch s Stellwärch ybaut. S mechanische Stellwärch isch wiè alli technischè Aalaagè nôch DB-Standard ygrichtet un diènt bis hüt (Stand:2020) nò für d Stüèrig vum Bedryb im Bf. Wilchingè-Hallau. I dè Mitti isch d Billettuusgaab ygrichtet worrè. Hüt (Stand: 2021) gits zwei übberdachti Perron am Gleis 1 un 2 sowiè èn Veloabschtellblätzli unter m Huusperrondach. Ebbèso lyt unter m Huusperrondach dè Zuègang zuè dè Unterfüürig.
Hauensteinpass
Vom Name vom Pass chunt dr Ortsname vom Doorff Haueschtei, wo grad oben a der useghauene Stell vom Undere Haueschteipass bi dr Chäppeliflue lyt.
Ottenbach (Württemberg)
Gschicht
Ottebach ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1275.
Bahnhof Neunkirch
Laag
Dè Nüüchilcher Baanhof lyt öppè 170 m südweschtlich vum Städtli, well d Strèggi am südlichè Stadtrand vo Nüüchilch durrègfüürt worrè isch. Diè nördlichi Umfaarig vu Nüüchilch isch vo dè baddischè Baanbauer vomuètlich voworfè worrè, well sèll è Trassè nördlich vum Schmèrlèt nötig gmacht hèt. I sèbbèm Fall het d Trasse è Stugg vum beschte Ackerland im Chläggi koschtet, wa schu z Beringè für ghörigè Widerschtand geg dè Baanbau gsorgt ghaa hèt. Dèmnõch isch d Strèggi vo Nüüchilch bis Beringè durch è schmals Rièmli Dalboddè zwüschè m Schmèrlèt un èm Südrandè durrègfüürt worrè. Dè Nüüchilcher Baanhof lyt usserdèm am Fuèss vum Bärgchillè-Büggèli. S Städtli un dè Baanhof sin inzwũschè durch s Gmaandshuus un èn Supermärit mitnand vobundè. Witterhy isch d Station vo Nüüchilch guèt a s Strõssèvokeersnetz aabundè, well sowoll d H 13 übber dè Buggel südlich vu dè Station un d Landschtrõss uff Hallau nordöschtlich dèvu durrè gòt.
Infraschtruktur
Dè Bf. Nüüchilch isch urschprünglich mit folgendè Komponäntè baut worrè:
Gleisaalaag
Baanübbergäng gits z Nüüchilch ein a dè Wescht- un a dè Oschtuusfaart. Beidi Übbergäng sin bis hüt niveauglych un sin nõch èm Schwyzer Standard uusgfüürt. Dõdemit gits z Nüüchilch wiè bi allnè Baanhööf a dè Hochrhybaan uff Schaffuuser Boddè (usser m Schaffuuser Baanhof) zuè nèm Zämmèdröffè vo dè Dütschè un Schwyzer Baaninfraschtruktur, z.B. Dütschi Flügelsignaal näbbe Schwyzer Baanschrankè.
Baudonivia
Vo dr Baudonivia git’s Büecher, wo si gschribe het; si isch drmit eini vo den eerschte Chlooschterfraue, wo me vonne literarischi Wäärch het. Die bekantischti vo iirne Schrifte isch d Läbensgschicht vo dr Radegund, wo si drin uf Gheiss vo dr Äptissin Dedimia em Venantius Fortunatus sini erschti Schrift über die bedütendi Frau wyterfüert und prezisieert. Dr Baudonivia vrdanke mer s meischte, wo me vo dr Radegund iirere Leischtig fürs Heiligchrüüzchlooschter weiss.
Liseron Boudoul
ìhra Laawa un Kàrriar
Noh-n-em Ààfàng vum „Àràwischa Friahjoohr“ ànna 2011 ìsch d’ Boudoul Brìchtsärschtàttera-n-ìm Pàläschtiina, Mali, Syria un Libya gsìì. Ìn da Joohra 2010 hàt sa ìwwer d’ wìchtigschta Kriagsärraignissa brìchtet, wia zem Biischpìel ìwwer dr Bìrgerkriag ìm Syria mìt da Schlàchta-n-um Mossul un ar-Raqqa ànna 2016 un 2017. Wu sa ànna 2012 ìn’ma Hüüs ìm Iràk gsìì-n-ìsch, ìsch a Bùmba-n-uffs Gebäi käijt. Ìm gliicha Joohr ìsch sa üss Sìchterhaitsgrund üss’m Mali-n-üüssgwìesa worra. Ànna 2014 hàt sa ìwwer dr Kriag ìn dr Gasaschtraifa brìchtet. Fìr ìhra gànza Kàrriar ìsch sa mìt’m Priis Grand Reporter 2017 üüsszaichent worra.
Magnus Kaiser
Lääbe
Syter anne 1992 schafft er im gwäärblige Räächtschutz un het nääbehäär Badäntaawalt gleert. S Batäntassessorexaame het er anne 1995 gmacht un isch anne 1996 z Dytschland un bim Europäische Maarkeamt as Badäntaawalt zuegloo woore un 1997 derno bim Europäische Badäntamt. Syter 2000 schafft er as Badäntaawalt bi dr dr Chanzlei „Lemcke, Brommer & Partner“ z Chaarlsrue.
Mit sym Brueder Johannes isch er langi Joor as Duo Kaiser & Kaiser ufdrätte. Si hän Blues- un Folklieder uf Alemannisch gsunge. Anne 1984 het dr Magnus Kaiser bim Wettbewärb Jungi Mundart 84 vu dr Muettersproch-Gsellschaft mitgmacht. Gedicht vun em uf Alemannisch sin unter anderem in dr Anthologie D Hailiecher un weleweg selleweg uusechuu.
Maisprach
Lag
Maischberg isch inere Talsoole uff 377 m.ü.M. ibettet am Abhang vom Sunnebärg. Es gilt als nerdligschts Dorf vom Oberbaselbiet (sofärn me dr Bezirk Lieschtel nid zem Oberbaselbiet zellt). Maischberg isch usser im Süde - vom Kanton Aargau umschlosse. Nochbergmeinde sin im Süde Buus und Wintersinge, zuedäm die aargauische Gmeinde Magde, Mehli und Zeinige.
Wappe
Sit 1944 hett Maischberg offiziell e Wappe. Es isch dur e sänkrächte Strich in zwei Helftene tailt. Beidi Helftene zaige e Wyytrübel. Rächts isch sie rot uff silbrigem Grund, links silbrig uff rotem Grund. S Wappe symbolisiert - wie azneeh isch - d Bedytig vom Wyybau in dr Gmeind.
Elisabeth Eidenbenz
D Elisabeth Eidenbenz (* 12. Juni 1913 z Wila ; † 23. Mai 2011 z Züri ; haimetberäächtigt z Züri ) isch e Schwyzer Leereri gsii. Si isch as Gräächti unter dr Velker geert woore.
Lääbe
Z Elne, im Siide vu Perpignan, het d Elisabeth Eidenbenz im böufellige Château d’Elne en Ersatz fir Brouilla gunde. D Schweizerische Arbeitsgemeinschaft für Spanienkinder (Ayuda Suiza, SAS) (ab 1940 Schweizerischen Arbeitsgemeinschaft für kriegsgeschädigte Kinder SAK) het dr Chauf vum Gebei un di zweemoonetige Reschtaurierigsaarbete finanziert. D Eidenbenz het di Schwyzer Entbindigskliinik, d Maternité suisse d’Elne, chenne yyriichtte, un het ab Aafangs Dezämber 1939 wiider schwangeri Fraue un untererneerti Chinder ufgnuu, ooni Ruggsicht uf Nazionaliteet oder Voorschrifte. 1942 het d Chinderhilf vum Schwyzerische Roote Chryz, as Noofolgeri vu dr SAK, d Maternité ibernuu. Em neitraale Roote Chryz isch s verbote gsii, z Frankryych «bolitisch» verfolgte Juude z hälfe. Wäge däm het mer des mieße verdeckt mache.
Offenbarung
Bedütige
Im Standarddütsche wird dr Begrff Offebaarig in deene Bedütige brucht:
Rechberghausen
Geografi
Rechberghouse leit am Marbach, eme rechte Nebefluss vo dr Fils, em Vorland vo dr mittlere Schwäbische Alb am Rand vom eschtliche Schurwald.
Verwaltong
Rechberghouse hot sich mit dr Gmoede Adelberg, Bertlenge ond Birebach zom Gmoeverwaltongsverband Eschtlicher Schurwald mit Sitz en Rechberghouse zammegschlosse.
Basler Revolution von 1798
D Revoluzioon
D Baasler Rööt häi erkläärt, ass die früenere Verheltnis zwüsche dr Stadt und em Land für immer ufghoobe sige und häi der Landschaft e Freihäitsurkunde usgstellt. Baasel het in de Dääg druf alli sini historische Zöpf abgschnitte, wie Baaselhuet, Krös, Habit und Ditel und au d Baasler Uur aabasst, wo dradizionell dr Zit in dr Umgääbig e Stund vorus gsi isch. Uf em Roothuus het mä e schwarz-wiss-rooti Faane ghisst und uf em Münsterblatz e Verbrüederigsfest noch franzöösischem Muster gfiirt.
E nöiji Verfassig isch entstande. Dr Bürgermäister und dr Root häi am 5. Februar dr nöie Nazionalversammlig d Staatsgwalt übergää. Die Versammlig het us 40 Stedter und 20 Landschäftler bestande, aber d Helfti vo de Abgeordnete us dr Stadt si vo de Baaselbieter gweelt worde. Am 7. Februar si no dr Bresidänt vo dr Nationalversammlig Wernhard Huber und die nöije Behörde in dr Stadt und uf dr Landschaft veräidigt worde, aber scho am 12. April 1798 het mä z Aarau die Helvetischi Republik usgrüeft, wo d Sälbständikäit vo de Kantöön ufghoobe het. Mit däm isch dr äige Wääg vo Baasel in d Modärne an sis Änd khoo.
Mahathir Mohamad
Dr Mahathir het sini politischi Karriere im Johr 1946 als Dokter aagfange und isch speter in dr Politik aktiv worde. Er het verschiidene wichtigi Poste in dr Regierig vo Malaysia gha, inklusive Ministerposte im Bereich Bildig und Finanze. Im Johr 1981 isch er zum Präsident vo dr United Malays National Organization (UMNO) gwählt worde, wo d Hauptpartei in Malaysia isch.
Heckeraufstand
Dè Heckerzug
S Zyl vum Heckerzug isch d Rhyebèni gsi, well mò dört hèt wellè mit èrè republikanischè Freischar zämmègò. Losgangè isch dè Heckerzug am Daag nõch dè Volksvosammlig vo Konschdanz èwäg. Öppè i dè Ortenau isch es blaant gsi, d Freischar z dröffè, wo vum Elsaß hèr übber dè Obberrhy durrè chò isch un è Stärki vo öppè 900 Maa ghaa hèt. Sèlli Freischar isch unter m Fäänle vo dè Dütschè Demokratischè Legion gschtandè un vum Dichter Herwegh Schorsch aagfüürt worrè. Zämmè hèn dè Heckerzug un d Herwegh-Freischar diè baddischi Hauptschtadt Karlsruè ynää wellè, dört dè Großherzog entmachtè un denn è baddischi Republik durrèsetzè wellè.
Nõch dè Nidderlaag
Im obberelsässischè Hünigè hèn sich sit èm 20. April dütschi Handwärchsgsèllè gsammlèt, wo denn durch Nõchzügler vo dè Dütschè Demokratischè Legion un voschprängtè Freischärler voschtärkt worrè sin. Am 25. April isch è Grüpple uff dütsches Gebièt gangè un hèt sich unter dè Füürig vum Auguscht Willich uff dè sogenenntè Schuèschterinslè bi Wyyl feschtgsetzt. Am 27. April – nõchdèm d Nidderlaag vum Herwegh publik worrè isch – hén sich sèlli Freischärler abber widder i s Elsaß zrugg zogè.
Schu am 25. April sin bairischi Soldatè z Konschdanz ygruggt; dè See- un Obberrhychrais sin im Chriègszuèschtand gsi. È baar Revolutionsdeilnämmer sin vohaftet worrè. Konschdanz isch bis zum März 1849 bsetzt blibbè.
Zämmèsetzig vum Heckerzug
Öppè 60 Brozènt vo dè Deilnämmer vum Heckerzug sin Handwärcher (22,5 % Meischter un 35 % Gsellè). Vill vu dènnè sin voarmt gsi, well sich iri soziali Situation vor allem i dè Hungersnot vo 1846/47 voschlèchtèrèt hèt. Èn Huufè Gsèllè hèn kei Arbèt ghaa un fascht kei Hoffnig, selbscht Meischter wörrè z chönnè. Au Handwärch mit Meischtertitel hèn i dè Johr dèvor kaum d Möglichkeit ghaa, mee wiè s Eksischtenzminimum hèrrè z bringè. Abber au voschuldèti Fabrikantè sin unter dè Deilnämmer gsi wiè au Fryburger Studäntè.
Hyperbel (Sprache)
Standarddütschi Bispil
Zitaat us dr Liddratuur
Christoph Sieber
Dr Christoph Sieber (* 19. Januar 1970 z Balenga em Zollernalbkreis uff dr Schwäbischa Alb) ischt a deitscher Kabareddischt.
Aus seim Leaba
Em Johr druff hot dr Sieber mit seim Programm a Gaschtspiil em Mainzer-Forum-Theader Unterhaus geaba. Vom 1. Okdobr 2010 bis zom 12. Juli 2013 isch seller Moo Gaschtgeber vom Sidweschtrundunk (SWR) seim Kabaredd-Programm Spätschicht – Die Comedie Bühne gwäa, wo oimol em Monat em Kuldurzentrum Mainz vor Publikum uffzeichnet worra ischt. A baar-mol isch dr Sieber au Gascht em Stefan Raab seira Sendong TV total beim Privatsender ProSieben ond em Ottfried Fischer seira Sendong Ottis Schlachthof beim Boirischa Fernseha gwäa. Heitzodag hot’r reglmäßige Ufftridd en de Sendonga Satire Gipfel em Programm vo dr ARD, Stratmanns – Jupps Kneipentheater im Pott beim WDR, Die Anstalt ond en dr Heute-show, boide em ZDF. Bei deam Sender moderiirt’r au noh seit 2015 sei oigena Sendong Mann, Sieber!, ondrstitzt vom Mainzer Musik-Kabareddischda Tobias Mann.
Friedrich Staub
Läbe und Wëërch
De Staub hät as verglyychende Dialäktoloog schnäll gmerkt, das i vilnen alemanische Tialäkt de Nasaal vor eme homorgaane Spirant verschwindt und daadefüür de Vokaal teent oder sogar tiftongiert wird. Byyspiil sind öppe füüf oder föif us mittelhoochtüütsch «fünf», Chuuscht oder Chouscht us «[Ofen-]Kunst», fiischter oder feischter us «finster», Fäischter us «Fënster», Höiel (en Oortsname) us «Honwîl» oder saaft oder sauft us «sanft». Dem Gsetz säit me hütt Staubsches Gsetz.
Läufelfingen
Gschicht
1827-1830 isch d Hauestaipassstross baut worde, wurde, 1853-1857 dr Hauestaitunnel fyr Ysebahn. Bim Bau isch 1857 en Lüftigsschacht iigstürzt, was 63 Arbeiter s Läbe koschtet hett. Mit dr Ereffnig vom Tunnel (und dodrmit au dr Streggi vo Basel noch Olte) 1858 hett en starki Uffschwung s Dorf erfasst. Langi Zyt ybrigens hett dr Tunnel als längschte Tunnel vor Wält golte. Erscht mit dr Ereffnig vo de grosse Alpetunnel isch er en kleinere Tunnel worde. Wo 1916 d Hauestai-Basislinie via Gälterchindä uffgange isch, isch au Läufelfinge absyts gläge. D Streggi isch druff abe uff Eispur zrugg baut worde. In de letschte Joore isch s Läufelfingerli immer widr vo dr Stilllegig dur dr Bus bedroht, was fyr Läufelfinge en sehr grosse Attraktivitätsverluscht bedytte wurd. Schliesslig isch me mit em Zug in guet zäh Minute im Zentrum vo Olte, währenddäm me mit em Bus yber dr Pass fascht die dreifachi Zyt brucht.
Salach
Gmoedsgliderong
Zue Saale gheret s Dorf Saale, dr Weiler Bärebach, d Hef Bärebachhof, Bärehefle, Baierhof, Kapfhef ond Staufeeck ond dr Wohnplatz Au.
Schlat
Schlat (dt. Schlat) ischt a Gmoed em Landkroes Geppenga en Bade-Wirttaberg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 59,1 % Landwirtschaftsfleche, 24,7 % Wald, 15,8 % Sidlongsfleche ond 0,5 % sonschticher Fleche.
Gschicht
Schlat ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1139.
Jan Böhmermann
Publikatione
Albe
Hermann Schilli
Dr Hermann Schilli (* 1. Jänner 1896 z Offeburg; † 28. Augschte 1981 z Fryburg) isch e dytsche Zimmermann un Buurehuusforscher gsii un Grinder un Laiter vum Schwarzwälder Freiliechtmuseum Vogtsbuurehof.
Lehre
Vu 1902 bis 1913 isch er z Offeburg uf d Volks- un Oberrealschuel gange un het dert dr 1913 dr Abschluss gmacht. Noch eme Böupraktikum bi me Zimmermaischter in syre Haimetstadt het er am Staatstechnikum z Charlsrue aafange studiere. Vu 1914 bis 1918 isch er as Chriegsfreiwillige im Erschte Wältchrieg an dr Weschtfront (Frankrych, Flandere) un an dr Oschtfront (Pole, Litaue, Kurland, Livland) gsii.
Radegundis
iires Lääbe
D Chlooschterfroue het men i dr Französische Refoluzioon us em alte Chlooschter verjagt und si lääbe sit em zwänzigschte Joorhundert im ene Huus chly usserhalb vo Poitiers, die alti Chlooschterchile us em Mittelalter mit dr Radegund iirem Grab cha men aber no hüt im Zäntrum vo dr modärne Stadt go aluege, si heisst hüt Radegund-Chile.
Schlierbach (Württemberg)
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Dialekt
Dr Dialekt vo Schlierbach ghert zom Schwäbisch.
Hermann Schilli
Schrifte
Dr Hermann Schilli het e Hufe Schrifte publiziert, wu s vor allem um d Holzböuwys vu dr oberrhynische Kulturlandschaft goht. Näb dr Schwarzwaldhyser het er si mit Fachwärchhyser bscheftigt, mit em Chnyystock un dr Konschtrukzion vu dr Holzstäge, mit Bachhyser un Hofkapälle, mit Frucht- un Sägmilene, mit Lybdinghyser un dr Spycher vu dr schwarzwaldbuure, aber au mit Hyser vu dr Glasmacher, dr Bärglyt un dr Chehler.
Lurcy
Gschìcht
Ìm Ort hàt s e Schloss üs em 14. Jh. un d Église Saint-Etienne. Dia Kìrch ìsch ìm 9. Jh. bàuia worra, ìn dr Kàrolìngerzitt. Zèèrscht hàt sa ìn dr Kìrch vu Lyon gheert, speeter ìsch sa unter d Leitung vu dr Àbtei vu Cluny kumma.
Laure Lavalette
ìhr Laawa un Kàrriar
Ànna 2014 ìsch d’ Lavalette àls Opposizioons-Gmaindaräätin z’ Toulon gwählt worra. Ànna 2021 ìsch sa àls Regionààlräätin vu dr Provence-Alpes-Côte d’Azur gwählt worra. Wahrend dr Presidantschàftswàhl vu 2022 ìsch sa aina vu da 13 Wortfiahrer vu dr Marine Le Pen gsìì un ìsch hüüfig ìn da Meedia-n-ufftratta. Vor dr Kàmpània hàt ìhra dr ehamààliga BFMTV-Schurnàlìschta Pascal Humeau a pààr Rootschlaag gaa.
Anna Reinhart
D Anna Reinhart, wo öppen anne 1484 z Züri uf d Wält choo und am 24. Dezämber 1538 au döört gstoorben isch, isch e Züürcher Bürgersfrau gsii. Me kännt si hüt bsunders na, wil si d Frau vom Reformator Zwingli woorden isch.
Anne 1999 hät d Züürcher Zouft Gselschaft vom Fraumöischter zum Aadänken a d Anna Reinhart bim Sächsilüüte a die Züürcherin, wo vor föifhundert Jaar gläbt hät, gmaanet und änet de Limet a de Schiffländi en Dafele, wo vo iirem Lääbe verzellt, aagmacht.
Alfred Huggenberger
sis Lääbe
Dr Huggebäärger het drnäbet vill glääse und mit dr Zyt sälber agfange öppis uufschryybe. Me het vo iim Gedicht, Romään, Verzelligen und Theaterstück, und syni Sache, bsunders die hochdütsche Gedicht im Buech Hinterm Pflug vo anne 1907, sind au bi bekante Schriftsteller wien em Hermann Hesse und em Ludwig Thoma und im ganze dütschsproochige Ruum guet achoo. Er isch us syne Wäärch go vorlääse, öppen au bim Hottiger Lääsezirkel z Züri unde und bim Läsezirkel z Winterthur, und syni Theater het men au bim Dramatische Veräin Züri chönne go luege. Me luegt iin als eine vo de populäärschte Schwiizer Autoore vom früene zwänzigschte Joorhundert aa. Bi sine meh weder hundert Schrifte het’s au es paar i dr Mundart.
Basler Mittwoch-Gesellschaft 1907
Künstler
Sit ihrer Grindig präggt d BMG mit ihre Sujets d Basler Fasnacht. Ihri Fasnachtszige wärde vo bekannte Basler Kinschtler und Grafiker gestaltet, so in de 1920er- und 1930er-Johr vom Burkhard Mangold und Charles Hindenlang, in den 1950er Johr vom Ferdy Afflerbach, speeter vom Fredy Prack und vom Domo Löw.
Gertrud Kurz
Lääbe
In dr Zyt vum Zweete Wältchrieg het d Gertrud Kurz all Daag bis zue 30 Brief iiberchuu un verschiideni Bsuech vu Lyt, wu Hilf gsuecht hän. Die diräkt Kunfruntazioon mit dr Schicksaal vu verfolgte Mänsche hän byynere staarki Bedroffehait uusgleest. Bi ire Hilf isch si vor allem vu religieeser Negschteliebi glaitet woore. Si isch geegeniiiber allne Flichtling seli uffe gsii. S isch ere wiichtig gsii, dääne Mänsche ne Familienersatz z biete, zum ene eso ne Oort vu dr Liebi un Geborgehait z schaffe. Si het si vu dr Aafoorderige vu dr Flichtlingsaarbet chuum chenne abgränze un isch Daag un Naacht derfiir doo gsii. In Hyfe Brief hän ere Flichtling dankscheen gsait fir iri „Grooßhäärzigkait, Negsteliebi un Ufopferig“. Si isch vu dr Flichting, aber au vu Beheerdemitgliider un Frynd „Mueter Kurz“ gnännt woore.
Neuhausen Bad Bf
Laag
A dè nordweschtlichi Uusfaart schlièsst sich diè chlyni Schlucht aa, wo Beringer Ängi dauft wörd. D Beringer Ängi isch glychzitig dè Scheitelpungt vum Schaffuuser Abschnitt vo dè Hochrhybaan un dè obberi Ändpungt vo dè Schaffuuser Rampè.
Infraschtruktur
D Station Neuhuusè Baddischè Bf isch urschprünglich mit folgendè Komponäntè baut worrè:
Autobusvokeer
Nordöschtlich vum Baddischè Baanhof Neuhuusè lyt im Abschtand vu öppè 150 m d Halteschtell Neuhuusè Chrützschtrõss (amtlich: Neuhausen Kreuzstrasse) vo dè Buslinniè 1, 7 & 21 vo dè Vokeersbedryb Schaffuusè. .
Uli Führe
Lääbe
Vu 1987 bis 1999 het er as freie Autor fir dr SWF bzw. dr SWR gschafft, unter anderem as „Ernst Hirnholzer“, speeter as „Hubertus Mooskopf“. Är isch Mitgliid vum Fryburger Rundfunkkabarett gsii.
Vu 1982 bis 1985 isch er Mitgliid im Ensemble Musicantica Viva gsii (Susanne Peter – Blockfleete; Jochen Woll – Tenor; Carmen Ehinger – Taschteinschtrumänt; Uli Führe – Bariton, Gambe un Lut), wu si in dr Hauptsach uf dr Friebarock kunzäntriert het. Nääbe Programm mit Schütz, Schein un Scheidt het s Ensemble au fir e SWF-Produzioon d Neikumpesizioon vu s Uli Führes A98 no Täxt vum Johannes Kaiser gspiilt.
Zell unter Aichelberg
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 27,7 % Landwirtschaftsfleche, 64,4 % Wald, 7,2 % Sidlongsfleche ond 0,8 % sonschticher Fleche.
Verwaltong
Zell hot sich mit dr Gmoede Bad Boll, Dirne, Gammelshouse, Hattehofe ond Oechelberg zom Gmoeverwaltongsverband Raum Bad Boll mit Sitz en Bad Boll zammegschlosse.
Dialekt
Dr Dialekt vo Zell ghert zom Schwäbisch.
Karl Burckhardt-Iselin
Dr Karl Burckhardt-Iselin (* 2. Juli 1830 z Baasel; † 24. August 1893 z Baasel) isch e Schwizer Politiker gsi.
Forschungsinstitut für biologischen Landbau
S Forschigsinstitut für biologische Landbau (FiBL) isch en Organisazioon für d Forschig zu allne Frooge vom biologische Puure.
Chimbu Province
Dischtrikt un LLG
D Provinz Chimbu isch in sechs Dischtrikt unterdailt. E jede Dischtrikt bstoht us aim oder mehrere „Biet uf lokaler Verwaltigsebeni“, Local Level Government (LLG) Areas, wu in Rural (ländligi) oder Urban (stedtischi) LLG unterschide wäre.
Asterix
Beischbiel
- Der große Graba (Der Grosse Graben) - Am Cäsar sei Lorbeerkränzle (Die Lorbeeren des Cäsar) - Bei de Legionär (A. als Legionär) - Am Asterix sei Butzawaggele (Der Sohn des Asterix) - Em Morgeländle (Die Odyssee)
Tag der Bibliotheken
Dr 24. Oktober mahnt au an s Grindingsdatum vu dr „Vaterländische Bürger-Bibliothek", wu vum chenigli-sächsische Räntamtmann Karl Benjamin Preusker (1786–1871) am 24. Oktober 1828 z Großenhain as Schuelbibliothek fir Lehrer, Schueler un dr „gwärbli Burgerstand“ yygrichtet woren isch. As Stadtbibliothek zu Hain isch si anne 1832 nbo dr Blän vum Preusker zue dr erschte dytsche Burgerbibliothek uusgwytet wore.
Montreux Jazz Festival
Gschicht
Uf aire Syte dytet dr Name dr brogrammatisch Schwärpunkt Jazz aa, aber au Musiker*ne us dr Rock- un Popmusik sin ufdrätte, wie zem Byschel Andy Summers, Albert King, Audioslave, Carlos Santana, Deep Purple, Etta James, Frank Zappa, George Benson, Herbert Grönemeyer, James Brown, Jethro Tull, Joe Cocker, John Lee Hooker, Johnny Cash, Keziah Jones, Led Zeppelin, Leonard Cohen, Marianne Faithfull, Marvin Gaye, Mike Oldfield, Miss Kittin, Motörhead, Muse, Nina Corti, Ofra Haza, Paolo Conte, Peter Tosh, Phil Collins, Prince, Queens of the Stone Age, Radiohead, Ray Charles, Roberta Flack, Rory Gallagher, Simon & Garfunkel, Simply Red, Sonic Youth, Stevie Ray Vaughan, Talk Talk, The Busters, The Hacker, The Moody Blues, The New Power Generation, Toto un Van Morrison. Fir e baar Johr in dr 1970er het s Feschtwiäl uf s Wort «Jazz» verzichtet un isch unter em Name «Montreux International Festival» duregfiert wore.
Mit em erschte Kunzärt vum Jazzfeschtiwäl am 30. Juni 2006 sin dr türkisch Jazzproduzänt Nesuhi Ertegün un sy Brueder Ahmet Ertegün, dr Grinder vu Atlantic Records, gehrt wore. Dr Nesuhi Ertegün isch fir dr Claude Nobs en wichtige Ferderer gsii, wun em Dire ufgmacht het.
Plakat un Logo
Syter anne 1967 het mer d Gstaltig vun eme offiziälle Poschter an internazionali Chinsctler*ne gee, wu doderfir ne Carte blanche iberchuu hän, des haißt sin chenne si gstalte, wie si wän. D Plakat sin fascht in jedem Johr wider ganz anderscht un dodermit Zyge fir wisualli Trend vu ire Zyt. Au mit däm Wärbemittel laischtet s Feschtiwäl all Johr e Bydrag zue dr Chunschtgschicht.
Muotatal
Geografii
S Tal wird vom namensgäbende Fluss Muota durflosse und lit gröschtetails uf em Gebiet vo de politische Gmaind Muätithal. Im Norde wird s Tal dur staili Bärghäng vom Hoch-Ybrig bildet, im Süde begränzed d Häng vom Fronalpstock, Chaiserstock und vom Wasserberg.
Diwärses
Im Muätital isch de Ygang zum Hölloch, em längste Höhlesystem vo Europa.
Öffentliche Vercher
E Buslinie vo de Auto AG Schwyz erschlüsst s Muätital vom Baanhof Schwyz z Seewe über de Kantonshauptort. Es git vorne im Tal e Standsailbaan uf de Stoos ufe. Chli witer hine fahrt e Sailbaan uf d Sunneterasse Illgau ufe. Und zhinderst im Bisistal wär no d Sailbaan uf d Glattalp.
Agamedidas
De Agamedidas isch i de griechische Mythologi de Vatter vom Thersandros und e Noofar vom Ktesippos, emene Soo vom Herakles.
Basler Kunstkredit
Dr Baasler Kunstkredit isch e Ressor in dr Abdäilig Kultur vom Bresidialdepartemänt vom Kantoon Baasel-Stadt, wo d Ufgoob het, zitgenössischi Künstler us dr Regioon z fördere. Für daas organisiert er jeedes Joor Wettbewärb und kümmeret sich um si Sammlig, wo mee as 5000 Wärk umfasst. Dr Sitz vom Kunstkredit Basel-Stadt isch am Dalbe-Graabe 16 z Baasel.
Kriterie
Die mäiste Wärk us dr Sammlig hänke in de Aarbetsrüüm vo dr kantonale Verwaltig. Die wo dört schaffe, döfe si sälber uuselääse, müesse denn aber drei Joor lang mit ene lääbe. Nume für e Baschi Dürr, em Vorsteher vom Justiz- und Sicherhäitsdepartemänt, het s in dr Sammlig nüt gha, wo guet gnueg für en gsi isch, und er het en äxtra Wettbewärb lo usschriibe.
Koppigen
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2066 Ywohner 94,5 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,7 % Französisch u 0,6 % Italienisch.
Binnenkanal
Bispil deför sind d Binnekanäl, wo, wie de Rhintaler Binnekanal und de Vorarlbärger Rhintalbinnekanal, im Zämehang mit de Rhiregulierig im Rhintel rächts und lings vom Rhii entstande sind. Im Zug vo de Linthkorrekzion im Linthgebiet und mit em Hochwasserschutz a de Thur im Thurgi sind ebefalls Binnekanäl erstellt worde.
Sauriermuseum Frick
Berüemt sind die sältene Plateosaurier-Chnöche vo Frick. Anne 1961 het me die erschte drvo gfunde, und sid de 1970er Joore het’s i de Gruebe bi Frick immer wider wüsseschaftlichi Forschige gää, wo me no vill meh vo de Tierräschte us uralte geologische Zyte gfunde het.
Böttsteiner Mühlebach
S erschte Mol list men öppis vo däm Mülibach im ene Buech vom Joor 1615.
Plataforma per la Llengua
Es goot dene Lüüt drum, für iiri Landessprooch z luege, öppis z mache ass me s Kataloonische wider meh bruucht und ide Schule glehrt wird; im Alltag selle öppe d Konsumgüeter uf Katalanisch agschribe wärde, und überhaupt selle d Lüüt meh regionali Produkt chauffe. I de Chino müesste d Film Undertitel uf Katalanisch haa. D Organisazioon tuet de Forschigarbete über d Sproochverhältnis hälfe. Und si verlangt, me sell d Ortsnäme vo Kataloonie sproochlich koräkt schrybe. Mit all däm wott si öppis für s sozial Zämehaa im Land mache.
Anne 2008 het d Plataforma der Pryys „Premi Nacional de Cultura“ vo der kataloonische Regionalregierig übercho.
Martí Gasull i Roig
1991 het er zäme mit andere d Kulturgruppe Esbarzer gründet, wo sech für d Landessprooch vo Kataloonie engaschiert het. Do druus isch anne 1993 die grösseri Sproochorganisazioon Plataforma per la Llengua worde, wo d Situazioon vom Kataloonische als Minderhäitesprooch z Spanie wott verbessere. Dr Martí Gasull i Roig isch es paar Joor lang dr Vordänker vo dere Bewegig gsi. Er het für se Projäkt gmacht und grundlegendi Schrifte zämegstellt.
Oskar Mangold
Lääbe
Anne 1957 het er sy Juugedliebi ghyroote, wu au vu Bolschwiil gsii isch. Mit syre Frau Lydia het er segs Chinder iberchuu, fimf Deechtere un e Suhn.
Dr Oskar Mangold schrybt Gediicht uf Alemannisch. En Uuswahl vu syne Gedicht het er in zwai Biechli uusegee: „Heimetkläng“ (1992) un „Freu di doch“ (1995). Är isch Mitgliid bi dr Muettersproch-Gsellschaft un het si langi Johr engaschiert in dr Regionaalgruppe „Zwische Belche un Rhi“, ab 2003 au im Voorstand vu dr Regionaalgruppe.
Karlheinz Jung
Lääbe
Vu April 2008 bis Oktober 2012 het er an dr Universiteetsmediziin Göttingen gschafft, zeerscht as Laiter vum Gschäftsberaich Personal, derno ab Mai 2010 as Laiter vum Zäntralberaich Vorstand.
Liste der Flugunfälle mit Verkehrsflugzeugen 2021
Für militärischi Flugunfäll lueg i der Lischte vo de Flugunfäll (Militärluftfahrt) ab 1981.
Für Flugunfäll vo Luftfahrzüüg vo der Allgemeine Luftfahrt lueg i der Lischte vo de Flugunfäll (Allgemeini Luftfahrt).
Prokles (Sparta)
De Prokles isch i de griechische Mythologi e König vo Sparta und de Stammvatter vo de Eurypontide. Er hett zäme mit siim Zwillingsbrüeder Eurysthenes gherrscht.
De Prokles isch de Soo vom Aristodemos und vo de Argeia. Er isch mit de Lathria, de Töchter vom Thersandros, verhürootet und de Vatter vom Soos oder vom Eurypon.
De Vatter vom Prokles isch gstorbe bivor de uf d Welt cho isch oder chorz denoo. De Theras isch de Vormund vo de beede Buebe gsii und hett bis si mündig wore sind as Regent öber Sparta gherrscht. Di beede Brüedere sind verschide gsii und hend sich onöd guet möge. Und da söll de Grund sii, wege waa z Sparta immer zwee Könige gliichzittig ggee hett.
Si sölid o a de Spartaner d Verfassig ggee haa. , zodem söled si Lakonie i sechs Piet uuftailt und Stedt baut haa. Da sind gsii d Königsstadt Sparta, Amyklai, de Hafe Las, Pharis mit de Schatzchammere und Aigys, wo s Heer stationiert woren isch und Helos.
Postleitzahl (Deutschland)
Yfüürung im Dütschè Rych
Am 25. Juli 1941 hèt s Rychsposchtminischterium mit dè Vofüègung 407/1941 i sim Amtsblättle d Yfüürung vo „Päckleleitgebièt“ bekannt gää. Selli hèn znägscht für dè Paketdiènscht goltè. S hèt 24 Päckleleitschtellè mit Unterleitschtellè gää, wo vo 1 bis 24 durrènummeryrt worrè sin. D Gebièt hèn im Allgemeinè dè Gauyteilung entschprochè un dõdemit au dè Obberposchtdirèktionsbezirk. Selli sin durch zweischtellige, numerischi PLZ kennzeichnèt gsi, zum Byschpill 21 für d Brovinz Weschtfalè.
Amtskennzaalè für Paket
Für dè Paketdiènscht isch 1956 è neus Sischteem entwicklèt worrè. Dõdeby hèt jedes selbschtändige Amt zämmè mit sinè Zweigposchtämter un Poschtschtellè è Amtskennzaal erhaaltè. S Sischteem vo sellè Amtskennzeichè isch è Art Voschlüsselung gsi. Diè èrschtè Zaalè vo 1 bis 20 sin, nõch èm Paketuffchò gschtafflet, dè Obberposchtdirèktionè zuèdeilt worrè. Diè drunter stehendè Buèchschtabbè vo A–Z (ooni I, O, Q wegè dè Möglichkeit vo dè Vowèchslung mit Ziffèrè) hèn d Poschtämter nõch glychem Gsichtspungt erhaaltè. Isch s Alphabet erschöpft gsi, isch è dreideilige Kombination vorgsää gsi: Ziffèrè – Buèchschtabbè – Ziffèrè.
Liste der Gemeinden im Département Morbihan
Veränderige syt 2015
2019:
Postleitzahl (Deutschland)
Yfüürung von èm einheitlichè Sischteem
Sit 1990 hèn im ab dört voeinigtè Dütschland zwei vyrschtelligi Poschtleitzaalèsischteem eksischtyrt. Vo gsamt 5420 Poschtleitzaalè sin 3400 im Vokeersgebièt Wescht un 2020 im Vokeersgebièt Oscht in Gebruuch gsi. Dõrum isch im Poschtvokeer mit èm jewyls andrè Vokeersgebièt vor jedi Poschtleitzaal è „O-“ für „Vokeersgebièt Oscht“ (zum Byschpill O-2300 Stralsund) odder è „W-“ für „Vokeersgebièt Wescht“ (zum Byschpill W-2300 Kyl) z setzè, um d Eidütigkeit z bhaaltè, Innerhalb vom jewyligè Vokeersgebièt isch s Voraaschtellè nit notwèndig gsi.
Am 24. Oktobèr 1991 hèt dè Vorschtand vo dè Dütschè Bundesposcht Poschtdiènscht sich für è komplètt neus füüfschtelligs Sischteem entschiddè, welles s Poschttechnische Zentralamt bis 1993 entwicklè hèt söllè. Dõdezuè hèt mò d Erfaarungè vo andrè europäischè Poschtvowaltungè mit èm söttigè Sischteem ybezogè: Frankrych, Holland un vor allem Schwedè. D Leitregionè vo dè neuè füüfschtelligè Poschtleitzaal hèn sich am vyrschtelligè weschtdütschè Sischteem orientyrt, so dass i dè meischtè Ballungsräum diè èrscht Stell odder diè èrschtè beidè Stellè mit dè aaltè Poschtleitzaal identisch gsi sin. Èn witerè Grund für d Yfüürung vo dè füüfschtelligè Poschtleitzaalè isch d Automatisyrung vo dè Brièfvoteilung gsi. Mit dè Yfüürung vom neuè Sischteem isch d Grundlaag für d Brièfzentrè gschaffè worrè, mit dènnè Brièf in nu zwei Sortyrgäng dè Zuèschteller zuègfüürt worrè isch.
Mitentscheidend für d Yfüürung vo dè füüfschtelligè Poschtleitzaalè isch gsi, dass si uusreichendi Reservè möglich gmacht hèt. Neui Großempfänger, neui Poschtfachschränk odder Neubaugebièt chönned ooni witeres i s Sischteem integryrt worrè. Dõdefür hèn sich byschpillswys zwǜschè dè fortlaufendè Nummèrè vo dè Poschtleitzaalè für d Poschtfachschränk un dè nägschtè belaitè Poschtleitzaal mindeschtens eini, meischtens abber meereri unbelaiti Poschtleitzaalè ergää. Insgsamt wörred z Dütschland hüt öppè 30.000 vo dè theoretisch möglichè 100.000 Poschtleitzaalè bruucht, wôrend dè Rèscht als Reservè diènt. Durch witeri Yschränkungè isch abber dõdevò uuszgòò, dass es maximal 98.901 Poschtleitzaalè gää chönnt.
Sischtematik
Innerhalb vo sèllènè Leitregionè sin zwǜschè 20 un 200 Nummèrè für Leitberych vogää, wo jedèrè Gmeind 1 èn Nummèrèberych zuègordnet wörd, s fangt mit èm Hauptort vom Leitberych aa. Denõch sich deilwys nõch Ywoonerzaal, deilwys alphabetisch wittervodeilt. Im Nummèrèberych von èrè Gmeind 1 sin diè nidrigschtè Nummèrè für Poschtlageruusgabè (Poschtfächer), d Nummèrè denõch für Großempfänger un diè högschstè Nummèrè für Zuèschtellbezirk vogää. Leitberych sin wichtig für d Zuèschtellung vo Massèbrièfsendungè (zum Byschpill „Infoposcht“).
Bsunders „rundi“ Nummèrè wiè zum Byschpill d 10000, 20000 … sin einersits dè jewyligè Leitberych zuègordnet, wörred abber für d Zuèschtellbezirk nit vogää, sondern findèd nur im internè Diènscht vo dè Brièf- un Frachtzentrè vo dè Poscht Aawendung, byschpillswys uff Beutelfähnli.
Amtlichi Wärch
Dè Aafang vo dè Amtlichè Wärch stellt s Verzeichnis der Postämter des Reichspostgebiets mit Angabe der Postleitzahl dar, welles im Juli 1944 vom Rychsposchtminischterium z Bèrlin usègää worrè isch, èn Monèt devòr isch schu vofüègt worrè, d Poschtleitzaalè i dè Stämpel y z setzè.
Poschtleitzaalèbüècher
Mit dè Iifüürung vom vyrschtelligè Sischteem i dè 1960er Johr, wo alli Poschtörter è eigeni Poschtleitzaal chriègt hèn, isch es notwendig worrè, Poschtleitzaalèbüècher usè z bringè.
Ruth Müri
D Ruth Müri, wo am 22. Dezämber 1970 z Mänzike uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Politikerin.
Aulnay-l’Aître
dr Nàmma vum Dorf
Noh-n-em Ernest Nègre schtàmmt dr Dorfnàmma üss’m làtiinischa Wort alnus („Ärla“) mìt dr Noohsìlwa -etum — dàs wurd àlso „Ärlaholz“ bediita. Aître kààt àui vum Oïl aitre, atrie, aistre schtàmma un kààt „Kìrìchplàtz“ odd’r „Kìrìchhoof“ bediita. Dàs Wort salbscht schtàmmt vum Làtiinischa atrium („Iigàng“).
Wilhelm von Moerbeke
Lääbe und Wärk
Er het mit vile Gleerte vo sinere Zit greedet und korrespondiert, u. a. mit em Filosoof Thomas vo Aquin, mit em Naturforscher Witelo und mit em Astronom Henri Bates vo Mechelen (de Malines). Dä het im Wilhelm si Abhandlig über s Astrolabium gwidmet und dr Witelo het das mit sinere Schrift über d Optik gmacht. Dr Wilhelm isch dr broduktivsti Übersetzer im Hochmiddelalter vo filosofische, medizinische und astronomische Teggst us em Griechische in s Latiinische gsi. Au hüte no schetzt mä die hoochi Kwalideet vo sine Übersetzige.
Noch eltere Darstellige häig dr Thomas vo Aquin d Übersetzigsarbet aagstoosse, aber für das git s käini Beleeg.
Retroflexer Konsonant
Mit eme retroflexe Konsonant (vùm latiinische retrō ‚zrùgg‘ ùn flectere ‚biege‘) meint mer in de Foneetik en Artikulationsort oder gnau gsait, e Artikulationsart. Mer meint demit die Konsonante, wo d Zùngespitz hinter de Alveolarfortsatz (des isch de ooberi Zaandamm, wo d Wùrzle vo de oobere Schnydzään sin) zrùggboge wird, aber nit eso wyt, dass si aa de harte Gaume ane chùnt. bildet werde. Retroflexi Konsonante werde also am glyche Ort im Muul bildet wie die postalveolare Luut. Allerdings isch d Form vo de Zùng bi de retroflexe Luut andersch, ùn si sin überhaupt nit palatalisiert. Des heisst, d Zùng nööcheret sich nit em Gaume aa.
In de Sprooche vo de Wält chömme die retroflexi Luut vor:
St Luke’s Hospital for Lunatics
Gschìcht
Ànna 1786 hàt dr Schpìtahl ìns näi Gebäi àn dr Old Street gwàndelt, zwìscha Bath Street un em hittiga Verkehrsrundäll vu dr City Road. ’S Gebäi hàt a Färderwànd üs Bàckschtai ghàà, wo 150 Meter làng gsìì ìsch. As hàt a zentràla Iigàng ghàà; lìnks ìsch d’ Àbtailung fìr d’ Manner gsìì, rachts da fìr d’ Fràuija. Dàs näi Gebäi hàt 300 Ainzelzälla ghàà, mìt hocha Fanschter, unverpàcktem Stràui uf holtziga Summie, un ohna Haizung. Hìnter em Hàuiptgebäi sìn zwai Park gsìì: ain fìr d’ Männer un ain fìr d’ Fràuija.
Wahrem Ärschta Waltkriag ìsch ’s Gebäi bschadigt worra. Ànna 1916 hàt ma àlla Pàzianta ìn àndra Ànschtàlta odd’r t’haim ewertrajt. D’ Bank of England hàt d’ Räumligkaita àgschàft. ’S Gebäi ìsch àlso d’ St Luke's Printing Works worra; doo hàt ma d’ Galdschiina gedruckt bis àm Àfàng vu da Johra 1950. Ànna 1963 ìsch ’s Gebäi zerschteert worra.
Ìn da Johra 1920 hàt dr Verain vu St Luke a näija psyschiàtrischa Àbtailung ìm Middlesex Hospital grìnda. Ànna 1930 hàt d’ Prìnzess Helena-Victoria a näija Àbtailung vum St Luke’s gäffnet àn dr Woodside Avenue z’Muswell Hill. Da Àbtailung hàt ma Woodside Nerve Hospital, St Luke's Woodside Hospital for Functional Nervous Disorders bnännt, un schpeeter àb 1948 aifàch St Luke's Woodside.
Laurence Deonna
Lääbe un Wiirke
D Laurence Deonna, 1937 z Gämf uf d Wält chuu, isch e Doochter vum Ekonoom un Bolitiker Raymond Deonna gsii, wu dr Voorstand vum eemoolige Journal de Genève glaiutet het, un vu dr Anne-Marie Vernet-Faesch, wu wie ire Mann us em Gämfer broteschtantische Grooßbuurgerduum chuu isch. Si isch anne 1950 voor em Abituur ab dr Schuel gange, isch uf d Chunschtakademy z Bath gange un isch speeter wieder retuurchuu uf Gämf, go in ere Chunschtgalery schaffe. Zwische 1961 un 1963 isch si fir chuurzi Zyt ghyroote gsii.
Si isch am 2. Augschte 2023 im Alter vu 86 Joor z Gämf gstoorbe.
Dscharylhatsch
D Insle isch 56 Kwadratkilometer gross. E Teil drvoo isch en ukrainische Nazionalpark.
Panites
De Panites isch i de griechische Mythologi e Messenier gsii, wo a de Spartaner groote hett, si sölid d Argeia biobachte, wie si eri Zwilingssöö Eurysthenes und Prokles bihandli, demit si feststele chönd, wer voo beede de älteri isch. Do d Argeia de Eurysthenes immer zerst gstillt und badet hett, hend si festgstellt, as de de älteri isch und en dromm mee geert, as de Prokles.
Liste der Flugunfälle mit Verkehrsflugzeugen 1971
Das isch d Lischt vo de Flugunfäll mit Verchehrsflugzüüg im Jahr 1971.
Für Flugunfäll vo Luftfahrzüüg vo der Allgemeine Luftfahrt lueg i der Lischte vo de Flugunfäll (Allgemeini Luftfahrt).
Liste von Zwischenfällen mit der Boeing 737
D Lischte vo de Zwüschefäll mit der Boeing 737 zeigt e Übersicht über d Zwüschefäll mit Todesfolg oder Totalschade vom Flugzüüg vom Typ Boeing 737.
Alphorn
S Alphorn (Plural: Alphörner) isch es Blächblaasinschtrumänt uf em Prinzip vo de Polschterpfifä und giltet als Schwiizer und östriichischs Nationalsymbol. Au i de bayrische Alpä sind Alphörner verbreitet.
Joseph-Maurice Ravel
Wärk (Uswaal)
Orchesterwärk