cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Friedrich Nietzsche
Är het i sim Läbe Morau, Religion, Filosofi, Wüsseschafte u au Kunst kritisiert. Was er schpeziell agriffe het isch die chrischtlechi Morau u di chrischtlechi u platonischtischi Metafüsik gsi. Bekannt isch sin Satz Gott isch toot. Är het sech gfrogt, was Woret überhoupt isch. Wäg all däm meine einigi, sini Filosofi sig deschtruktiv. As sis Hoptwerch gelt s Buech: Also sprach Zarathustra, wo an Religiosstifter Zarathustra erinneret.
Knochenfische
Im Sinn vo dr klassische Systematik ghöre zu ihne d Strahleflosser (Actinopterygii) und sälli Fleischflosser (Sarcopterygii), wo nit zu de Landwirbeldier (Tetrapoda) ghöre. Wäge dene Paraphylie bi de Fleischflosser si d Chnochefisch im Sinn vo dr phylogenetische Systematik (Kladistik) kei monophyletischs Taxon.
Emanuel Büchel
Dr Emanuel Büchel (* 18. August 1705 z Baasel; † 24. Septämber 1775 z Baasel) isch e Schwizer Beck, Zäichner, Topograaf und Akwarellist gsi und het vor allem d Botanik und d Aasichde vo sinere Häimetgegend Baasel zäichnet.
Romanus (Papst)
In syym churze Pontifikat het dr Romanus d Amtshandlige vu syym Vorgänger fir uugiltig erklert. Dr Formosus rehabilitiert het aber erscht em Romanus sy Noofolger, dr Theodor II..
Biedingen
Verwàltung
vun Biedingen ìsch. Biedingen ghert zem Kommünàlverbànd.
Pleß
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Arrondissement Nancy
S Arrondissement Nancy ìsch e Verwàltungbezirk vum Département Meurthe-et-Moselle ìn dr frànzesche Region Grand Est (bis And 2015 Lothrìnga). Höiptort (Sìtz vu dr Präfektür) isch Nancy.
Kindheit
As Chindhäit bezäichnet mä d Zit im Lääbe vom ene Mensch vo dr Geburt aa bis zur gschlächtlige Entwigglig (Puberdäät). Chindhäit isch in dere Beziejig mee e kulturelle und soziale Begriff as e biologische.
Kanton Ploërmel
Veränderigen im Bstand vu dr Gmaine syt 2015
2019:
Karl I. (Baden)
Lääbe
Dr Karl I. isch weniger no sym diplomatische Vater, nai, meh no sym strytbare Großvater chuu. Dr Karl I. het 1462 mit em Churfirscht Friedrich I. vu dr Pfalz, gnännt dr Siigrych, Händel ghaa, wu zum Badisch-Pfälzische Chrieg gfiert hän. Wu dr Markgrof im Stryt zwisch em Chaiser Friedrich III., em Papscht Pius II. un verschidene Firschte um d Bsetzig vum Bischofsstuel vu Mainz zerscht versuecht ghaa het z vermittle, no aber doch d Bartei vu sym Brueder, em Bischof Georg vu Metz, ergriffe het, isch s druf zum Badisch-Pfälzische Chrieg chuu.
Lutzingen
Geografi
Lutziga leit en dr Region Augschburg.
Saint-Thurien (Finistère)
Saint-Thurien (bretonisch Sant-Turian) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Saint-Thurien ghert zem Bretonisch.
Himmelried
Bevölkerig
De Uusländeraateil isch 2010 bi 9,9 % gläge.
Bezirk Locarno
Dr Bezirk Locarno (ital. Distretto di Locarno, dt. veraltet Landvogtei Luggarus) isch ain vu dr acht Bezirk im Kanton Tessin in dr Schwyz. Hauptort isch Locarno.
Saint-Blaise NE
Saint-Blaise (frankoprovenzalisch, uf dytsch früener: Sankt Blasie) isch e Dorf und e bolitischi Gmai vom Kanton Nöueburg.
Geografi
Saint-Blaise lyt am Stade vum Nöueburgersee am Fueß vum Chaumont. Zue Saint-Blaise ghere au no d Wyler Voëns un Le Maley. Dr Bann umfasst 27 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 54 Prozänt Wald, 18 Prozänt Sidligsflechi un öppe 1 Prozänt sunschtigi Flechi. D Nochbergmaine vu Saint-Blaise sin Hauterive, Nöueburg, Cressier, Cornaux un La Tène.
Gschicht
Saint-Blaise isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1011 as Arins, 1209 Sanctus Blasus. Voëns un Maley sin im Johr 1888 zue Saint-Blaise chuu.
Fagott
Diverses
Näb em grosse ("normale") Fagott gits au chlini Fagott: s Oktav-, s Quint- und s Quartfagott. Dene chline Instrument seit mer au "Fagottino". Sie werdet vor allem für Chind baut, wils vom Klang, Tonumfang und vode dynamische Möglichkeite her nid würklich als Ersatz fürs Fagott im professionelle Bereich geignet sind. D Instrument sind eigentlich eifach verchlinnereti Fagott mit weniger Chlappe wo für Chinderhänd die richtig Grössi händ. Je früener mer afangt Fagott spiele, desto chlinner ischs Instrument womer brucht. Uff me Oktavfagott chamer scho mit öppe 5i spiele, während mer fürs grossi Fagott bis öppe 12i mues warte, damit mers chan hebe und schöni Tön spiele. Usserdem gits s Kontrafagott. Es isch e Oktav tüfer als normale Fagott und au entsprächend grösser. De dütschi Fagottbauer Wolf het usem Kontrafagott es Kontraforte entwicklet, wo sich besser spiele lat, aber vode Griff und vom Klang her glich isch wie es klassisches Kontrafagott.
Bioncourt
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Landwirbeltiere
As Landwirbeldier (Tetrapoda) fasst mä in dr biologische Systematik die Wirbeldier zsämme, wo vier (gr. = tetra) Füess (gr. = podes) hai. Drzue ghöre also d Amphibie (Amphibia), d Reptilie (Reptilia), d Vögel (Aves) und d Suugdier (Mammalia) wo d Mensche drzue ghöre. Die vier Füess chönne im Lauf vo dr Evolution sekundär wiider verlore gange si, wie bi de Schlange (Serpentes), oder d Vorderbei hai sich zu Flosse (Walfisch) oder Flügel (Vögel, Flädermüüs, Flugsaurier) entwicklet. Hüt ghöre öbbe 26.700 Dierarte zu de Landwirbeldier. Si si die dominierendi Diergruppe in alle Ökosystem und hai mit de Vögel und Flädermüüs au d Luft eroberet. E baar Landwirbeldier si deilwiis (Robbe, Pinguin) oder vollständig (Walfisch, Seechüeh, e baar Seeschlange und Amphibie) wider zum Läbe im Wasser zrugg.
Vasall
Än Vasall,(keltisch gwas, latinisch vassus : Chnächt), isch im Mittlaltär än Herr, wa schich friwillig als Gfolgsma inu diänscht vamu Herr gschtellt het, und schich dischum fär bschtimmti militerischi oder diplomatischi Diänschtleischtige verpflichtut het. Där Vasall het derbi än bschtimmti Azahl Soldatu zer Värfiägig miessu stellu, umd mit dene dum Diänschtherr in schinu Chriägu unnärschtüzu. Där Vasall het derfir du Schutz va schinum Lehnsherr gignossu.
Saint-Urbain (Finistère)
Verwaltig
vu Saint-Urbain isch. Saint-Urbain ghert zum Kommunalverband.
Eschkaschem
Zämme mit de Dörfer zringsume het s Stedtli 12'120 Iiwooner (Stand 2006). Die mäiste von ene si Nizaris, die grössti Grubbe vo de Ismailite, wo zur Schia ghööre.
Faizabad (Afghanistan)
Wirtschaft
D Browinz Badakhshan isch zwar riich an Boodeschetz, si isch aber äinewääg die ermsti Browinz im Land und die durchschnittligi Lääbenserwartig isch nume 47 Joor. Im Aabau vo Moon isch si aber am erste Blatz. Die grösste Laager uf dr ganze Wält vom Halbeedelstäi Lapislazuli si do und wärde sit 3000 Joor abbaut. Au Rubin, Smaragd, Amethyst und Gold wärde gförderet. D Landwirtschaft und d Veezucht (Schööf, Gäisse, Röss) si wichdig und es wird vil Moon und Cannabis aabaut.
Wikidata
Suschtigs
Im Jahr 2013 het d IBM s Prysgäld vom Feigenbaum-Prys 2013 a d Wikimedia Foundation und namentlich für Wikidata gschpändet, wil d Wikipedia e grosse Bytrag zum Erfolg vo de Projäkt gleischtet heb und Wikidata es sich zum Ziel gsetzt heb, Mänsche wie Maschine liechtere Zuegang zu Wüsse z verschaffe.
Zahlensystem
Addizionssüsteem
Wie die Alte Egüpter 4622 gschriibe häi
2016
gstorbe
Datum nit gnau bekannt
Ringgenberg BE
Religion
76,9 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 11,3 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 2554 Ywohner 94,3 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,6 % Französisch u 0,7 % Italienisch.
Windisch
Windisch isch e Gmeind im Bezirk Brugg im Kanton Aargau.
Gschicht
Am 1. Mai 1308 isch bi dr Fääri a dr Rüss dr dütsch Chönig Albrächt tötd worde. Gli drufabe hei d Habsburger i dr Nechi s Chlooschter Chönigsfälde gründet. D Habsburgerin Agnes isch e berüemti Leiterin vom Chloschter gsi.
Sid 1798 ghört Windisch zum Kanton Aargau.
Manuela Schwesig
Bolitik
Am 6. Oktober 2008 isch si zue dr Minischteri fir Sozials un Gsundhait im Kabinett vum Erwin Sellering ernännt wore. Ab em 30. Juli 2009 isch d Manuela Schwesig Mitglid im Kompetenzteam vum SPD-Chanzlerkandidat Frank-Walter Steinmeier zue dr Bundesdagswahl 2009 gsii, wu si verantwortli gsii isch fir d Beraich Familie un Soziales. Am 25. Oktober 2011 isch si zue dr Minischteri fir Arbet, Glychstellig un Sozials im Kabinett Sellering II ernännt wore. Vum Oktober 2011 bis Jänner 2014 het si au em Landdag vu Mecklenburg-Vorpommern aaghert.
Noch em Ruggdritt vu dr Andrea Nahles as SPD-Vorsitzeri het d Schwesig zäme mit dr Malu Dreyer un em Thorsten Schäfer-Gümbel kommissarisch dr SPD-Vositz ibernuu. Am 10. Septämber 2019 isch si vu allne Bundesämter zruggdrätte, wun bin ere Bruschtchräbs diagnoschtiziert woren isch. Am 12. Mai 2020 het si bekannt gee, ass si d Chränstherapy guet iberatande heeb un ass si wider gsund sei.
0er
Säller Artikel behandelet chronologisch d Johr 1–9 uss em 1. Johrhundert vu dr christliche Zittrechnig.
Hochwald SO
Gschicht
Hobel isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1225-26 als in villa Honwalt.
Jakob I. (Baden)
Lääbe
Dr Jakob I. vu Bade isch dr eltscht Suhn vum Markgrof Bernhard I. vu Bade un dr Anna vu Oettingen gsii. Dr Vater isch seli religiees gsii un het as Chilchestifter gwirkt, wäge däm sin au syni Chinder e sträng religiees erzoge wore. Är het s Chloschter Fremersberg gstiftet un het derfir gsorgt, ass Stiftschilche Bade-Bade wichtiger woren isch. Dr Jakob I. isch s gegedail vu sym Vater gsii. Dr Enea Silvio de Piccolomini het en eso karakterisiert: "Wäg synere Grächtigkait un Schlaii unter dr Dytsche beriemt".
Thomas Fritz
Ar ìsch vu dr Regiarung vum Club, so wia vu da Fans, schlacht empfànga worra, wial'na d Litt nìt arnscht gnumma hann. Àm 13. Juli 2011 ìsch'r scho nìmm dr Präsidant vum Racing gsìì, obwohl àss'r noch dr Besìtzer blìewa ìsch.
Jakob I. (Baden)
Lääbe
Är het sy Stammsitz uf dr Burg Hochebade hoch iber dr Stadt Bade-Bade ghaa. In syre Regierigszythet er d Burg zum Schloss mit iber 100 seli representative Ryym uusböue. Mer cha hite di erhalte Ruine go aaluege.
Thomas Voeckler
Karriere
Bi dr Tour de France 2005 het dr Voeckler fir ai Dag s Gepunkte Lybli vum beschte Bärgfahrer drait, bi dr Tour de France 2008 het er des sogar fimf Däg lang drait. E Etappesiig bi dr Tour de France het dr Voeckler schließlig anne 2009 chenne fyyre: Uf dr fimfte Etappe vu Cap d'Agde uf Perpignan isch as Solischt sibe Sekunde vor em Hauptfäld in s Ziil chuu.
Bi dr Tour de France 2010 het dr Thomas Voeckler, wu in däm Johr au Franzesische Maischter im Stroßeränne woren isch, d 15. Etappe vu Pamiers uf Bagnères-de-Luchon gwunne. In dr hoche franzesische Pyrenäe het er sich am Port de Balè] (Hors Catégorie) us ere Spitzegruppe glest un het as Solischt mit sicherem Vorsprung gwunne.
Erfolg
2004
Jakob II. von Baden
Lääbe
Dr Jakob vu Bade isch dr eltscht Suhn un s zwait vu fufzeh Chinder vum Markgrof Christoph I. (1453–1527) un däm syre Frau Ottilie vu Katzenelnbogen (um 1451–1517) gsii. Reguleer wär het er as Markgrof Jakob II. d Regierig vu dr Markgrofschaft Bade ibernuu, het aber no dr Familietradizion e gaischtligi Laufbahn yygschlaa. Ab 1489 het er z Bologna un z Rom Theology studiert. Anne 1490 isch er uf zeh Johr zum Propscht vum Stift St. Paulin z Trier gwehlt wore, im Johr druf au zum Domizellar. 1497 bis 1498 sich er Domkanoniker z Mainz un z Augschburg gsii, 1499 cheniglige Chammerrichter. Sy Großunkel, dr Erzbischof vu Trier Johann II. vu Bade, het en am 16. Jänner 1500 zum Koadjutor mit em Rächt uf Noofolg (lat. „coadiutor cum iure successionis“) gmacht, är sich drei Johr speter gstorbe, am 9. Februar 1503. Scho syter 1501 het dr Jakob vu Bade d Regierigsgschäft vum Erzbischtum gfiert. Diräkt noch em Dod vum Johann II. isch dr Jakob as ''Jakob II. vu Bade'' zum Erzbischof vu Trier gwehlt wore, gege d Opposizion vun eme Dail vum Domkapitel un vum Adel un dr Landständ. Am 28. Jänner 1504 het dr Jakob II. sy Bischofswei iberchuu. Vum Chaiser het dr nei Erzbischof dr Ufdrag kriegt, in dr Händel zwische verschidene Städt wie Landshut, Worms un Köln z schlichte. Wichtigi Ufgabe in sye churze Regierigszyt sin di notwändig Konsolidierig vu dr erzstiftlige Finanze gsii. Är het au di nei Uniwersitet Trier gferderet un s Bruederschaftswäse wider zum Lääbe gweckt. Bi aim vu dr vyle Schlichtigsverfahre, wun er vorgsässen isch, isch er mit nit ganz vierzg Johr am 27. April 1511 z Köln gstorbe un isch zerscht in dr Stiftschilche St. Florin z Koblenz vergrabe wore. Fascht drei Johrhundert speter sin syni stärblige Iberräscht am 25. Juni 1808 in d Familiegruft vum Huus Bade iberfiert wore.
Oberwinterthur
Gschicht
De ursprünglig keltischi Name het sich über "Venterdura" (bezügt ane 843) und "Winterduro" (856) zu "Oberunwinterture" (1180) entwicklet. Um 900 hets e Konkurrenzsituation zwüsched Oberwinterthur und "Niederwinterthur", de hütige Altstadt, geh. Durchd Kyburger het Oberwinterthur die Stellig aber verlore. Vo dere Zyt zügt bis hüt s "Hohlandhus", e Turmburg, wo grad underhalb vode Chile staht.
Hofstetten-Flüh
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hai vo dr 2717 Iiwohner 92,1 % Dütsch als Hauptsproch aagää, 1,4 % Französisch, 0,7 % Italienisch und 5,8 % angeri Sproche.
Saint-Yvi
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Saint-Yvi ghert zem Bretonisch.
Sigmar Gabriel
Dr Sigmar Gabriel (* 12. Septämber 1959 z Goslar) isch e dytsche Bolitiker (SPD). Vu Dezämber 2013 bis Merz 2018 isch er Vizechanzler un vu Jänner 2017 bis Merz 2018 Bundesminischter vum Uuswärtige gsii. Dervor isch er vu Dezämber 2013 bis Jänner 2017 Bundesminischter fir Wirtschaft un Energy gsii. Vu 2009 bis 2017 isch er SPD-Barteivorsitzer gsii.
Härchumft un Familie
Dr Gabriel isch as zwait Chind vum Kommunalbeamte Walter Gabriel (1921–2012) un dr Chrankeschweschter Antonie Gabriel z Goslar uf d Wält chuu. D Eltere hän si drännt, wun er drei Johr alt gsii isch. Sy elteri Schweschter Gudrun isch bi dr Mueter blibe, är isch gege sy Wille in dr erschte zeh Johr bi sym Vater un syre Großmueter in ere Wohnsidlig z Goslar-Jürgenohl ufgwachse. Anne 1969 het sy Mueter noch ere mehjehrige juristischen Ussenandersetzig s Sorgerächt iberchuu un dr Gabriel isch zuen ere zoge. Mit 18 Johr het dr Gabriel erfahren, ass sy Vater au in dr Noochriegszyt en iberzygte Nationalsozialischt bliben isch. Dr Gabriel isch evangelisch un syt 2012 in zwooter Eh ghyrote mit dr Zahnärzti Anke Gabriel geb. Stadler vu Magdeburg. Si läbe zämme z Goslar. In erschter Eh isch er mit dr Munise Demirel ghyrote gsii. Är het er e Doochter (Saskia, * 1989) un mit syre jetzige Frau ne zwooti Doochter (Marie, * 2012).
Savagnier
Geografi
Savagnier bstoht us dr baide Derfer Petit Savagnier un Grand Savagnier. Dr Bann umfasst 50 Prozänt landwirtschaftligi Flechi, 44 Prozänt Wald un 6 Prozänt Sidligsflechi.
D Nochbergmaine vu Savagnier sin Chézard-Saint-Martin, Engollon, Fenin-Vilars-Saules, Neueburg, Enges, Villiers un Dombresson gsii.
Roches BE
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,9 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Dr alt Patois (Franc-comtois) vo Roches isch hüt wahrschynlech uusgstorbe. Im Atlas vo de Schwyz vo 1967 wird für de Ort no aagää, dass de Patois ab u zue vo Manne unger 50 Jaar gredt worde isch.
Sigmar Gabriel
SPD-Jugendfunktionär (1976 bis 1989)
Dr Gabriel isch anne 1977 as Gymnasiascht in d SPD yydrätte. Vu 1976 bis 1989 isch er im SPD-noche Jugendverband Sozialistische Jugend Deutschlands – Die Falken (SJD) aktiv gsii. Churz no sym Yydritt in dr Jugendverband isch er Vorsitzer vum Ortsverband Goslar wore. Bal derno isch er zum Mitglid vum Braunschweiger Bezirksvorstand gwehlt wore, zerscht as Referänt fir antimilitaristischi Arbet, speter as SJD-Ringlaiter un schließlig as Bezirksvorsitzer. As Verdrätter vum Bezirk Braunschweig, wu em marxistische Fligel zuegrächnet woren isch, het er e Zyt lang em Bundesvorstand vu dr SJD – Die Falken aaghert.
Volkswagen
Gschicht
Bekannt isch d Marke mit em «Chääfer» worde, wo in verschiidene Wersioone sid de spöötere 1940er Joor bis in d 1970er in Dütschland broduziert worde isch und denn in Südamerika für no zwäi Joorzäänt. Bald druf, im Joor 1950 het Volkswagen si Dransborder uusebrocht, wo as «Bulli» beliebt gsi isch und Däil vo dr Hippie-Folklore vo de spoote 1960er isch. Am mäiste verchauft worde in dr Gschicht vom Härsteller isch dr «Golf», wo s von em sid de 1970er siibe Wersioone gee het.
Vogeluhr
Susstigs
E bikannts Thema us de Literatur isch d Episode us de Tragödie Romeo und Julia vom Shakespeare, wo d Julia im Romeo der verhängnisvolli Satz sait: »S isch d Nachtigale und nöd d Lerche, wo grad i dis Oor chlingt!« Die faltschi Iischätzig het zom Tod vom Romeo gfüert. Vo de Nachtigale singed Mandli wo kai Wiibli hend zu jedere Tageszitt, aso au znacht.
Lehnswesen
Dr Begriff Läächewääse, au Föidalwääse (→Föidalismus) oder Benefizialwääse, bezäichnet s politisch-ökonomischi Süsteem vo de Bezieige zwüsche Läächeheere und beleente Wasalle. Es het d Grundlaag vo dr hochmiddelalterlige Gsellschaftsornig in de oobeländische Staate bildet, vor allem im Häilige Römische Riich. Au in andere Kultuure, bsundrigs z Japan si Struktuure entstande, wo mä mit em öiropäische Läächewääse cha vergliiche.
Im Früemiddelalter het sich s Läächewääse noch em Vorbild vom römische Klientelwääse und us em germanische Gfolgschaftswääse entwigglet. Dr Läächeheer, wo dr rächtligi Äigedümer vo Grund und Boode oder vo bestimmte Rächt gsi isch, het die em Läächeempfänger uf Lääbeszit überloo. Dodrfür het dä em Läächeheer persönligi Dienst müesse läiste. Zu däm het z. B. ghöört, ass er dr Stigbüügel ghebt, iin bi festlige Aaläss begläitet und iim as Mundschänk dient het. Bäidi häi sich verpflichdet, enander dröi z si: Dr Läächeheer zu Schutz und Schirm, dr Läächemaa zu Root und Hilf. Usserdäm häi dr Läächeheer und dr Wasall enander geegesitig Respäkt gschuldet, d. h. dr Läächeheer het noch em Gsetz si Läächemaa nit döfe schloo, aabemache oder sich an sinere Frau oder Dochder vergrife.
Dr obersti Landesheer isch au dr obersti Läächeheer gsi, dr Köönig oder dr Herzog, wo sine Fürste iiri Lääche gee het. Die häi sälber Lääche an anderi Aadligi chönne vergää.
Hoplit
Dr Kampf
D Hoplite häi in ere gschlossene Formazioon kämpft, dr Falanx. Wenn äi Site in d Flucht gschlaage worde isch, häi e Hufe vo de Kämpfer iiri schwere Schilder furtgheit, und d Schlacht isch entschiide gsi. Ooni Schilder häi si sich nid nöi chönne formiere und witerkämpfe. D Schlachte si wäge däm verbisse gsi, aber worschinlig au chürzer und mäistens äidütig entschiide worde. Wie lang e Schlacht mit Hoplite duurt het, isch nit sicher bekannt. Antiki Kwelle reede vilmol von ere lange Zit, aber sicher chürzer as e Daag.
Ritterschaft
Begriff
D Ridderschaft im ängere Sinn bzw. die guetsbsitzendi Ridderschaft het mä zur Zit vom Häilige Römische Riich in Bezug uf e Kaiser und uf s Riich äntwääder in ummiddelbari oder middelbari Ridderschaft iidäilt. Die ummittelbare Ritterschaft isch wägen iire Bsitz käim Riichsfürst läächpflichtig gsi, sondern het die diräkt vom Kaiser und Riich zum Lääche überchoo. Dorum het män ere au ummiddelbare Riichsridderschaft gsäit, zum eso zum Usdruck bringe, ass si vo dr riichsständische Landeshohäit befreit gsi si. Die middelbari Ridderschaft het us em landsässige Aadel in de Dütsche Browinze bestande, und het d Landeshohäit vom Riichsstand müesse anerkenne, wo iiri Bsitz, Ridder- und Läächgüeter im Gebiet von em glääge si.
Bitsch (Lothringen)
Geogràfi
D Stàdt Bitsch lijt ìm Bitscher Lànd in dr Neche vun dr frànzesch-ditsche Granz uf re Heche zwìsche 249 un 432 m ìwer em Meeresspiejel. Züe dr Gmein ghere àui no d Ortsdeiler Pfaffenberg un Stockbronn. Verschwunde sìn hit d friejere Derfel Bramersbacherthal, Kaltenhausen, Parcelle, Renoncourt, Repairehof, Rohr un Wurschweiler.
Santec
Geografi
Santec lyt am Atlantik, 79 km vu Quimper un 49 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 41 m iber Normalnull. Zum Bann vu dr Gmai ghert au no d Insle Île de Sieck.
Val-de-Travers NE
Geografi
D Gmeind lyt i däm Kwerdaal dure Jura, wo dr Fluss Areuse derdur zum Nöieburgersee abeflüsst. Bi Saint-Sulpice goot d Axe vom Vercheer dur ne Kluus, wo der öschtlech Ygang dr Name Chapeau de Napoléon het. D Linie vo dr Ysebaan vo Nöieburg uf Pontarlier het doo drü Dunäll. Bi Fleurier zweige d Hauptstroosse über d Bärge uff Le Locle und Sainte Croix vo dr Daalstrooss ab.
D Nochbergmaine vu Val-de-Travers sin La Côte-aux-Fées, Les Verrières, La Brévine, Les Ponts-de-Martel, Brot-Plamboz, Rochefort, Boudry un La Grande Béroche im Kanton Nöieburg, Fontaines-sur-Grandson, Fiez, Provence, Tévenon un Mauborget im Kanton Waadt un Hauterive-la-Fresse un Les Alliés z Frankrych.
Gschicht
D Gmai Val-de-Travers isch am 1. Jänner 2009 entstanden us dr Fusion vu dr Gmaine Boveresse (frankoprovenzalisch ), Buttes, Couvet , Fleurier , Les Bayards , Môtiers , Noiraigue , Saint-Sulpice un Travers.
Rationale Zahl
E razionali Zaal isch e reelli Zaal, wo as Verheltnis vo zwäi ganze Zaale cha daargstellt wärde.
D Mängi vo alle razionale Zaale wird mit em Formelzäiche \mathbb Q (vo „Kwoziänt“) bezäichnet. Sie umfasst alli Zaale, wo mä as Bruch cha daarstelle, wo im Zeler wie im Nenner ganzi Zaale het. Die genaui mathematischi Definizion basiert uf Ekwiwalänzklasse vo Baar vo ganze Zaale. De razionale Zaale säit mä – bsundrigs in dr Schuel – au Bruchzaale, wäärend dr Usdruck Bruch (Dezimalbruch, Binärbruch, gwöönlige Bruch, gmischte Bruch ...) für bestimmti Schriibwiise von ere razionale Zaal verwändet wird.
Val-de-Travers NE
Religion
54,1 Prozänt vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 14,7 Prozänt sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns Ändi 19./Aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn.
FC Augsburg
1969-1979: Us der dritte i di zwöiti Liga
I der Saison 1972/73 het der FCA d Meischterschaft i der Bayernliga chönne fyre u isch i d Regionalliga Süd ufgstige. I der folgende Saison isch du Helmuet Haller wo sech mittlerwile zum Wältstar gmuschteret het zrügg a Lech cho. Das het z Augsburg e Fuesballbegeischterig usglöst wi’s no keini het gä u isch zum Gsicht vom neue FCA worde. Völlig überraschend het der Regionalliga-Neuling FCA am Ändi vo der Saison der Meischtertitel gholt u isch ersch a der Ufstigsrundi zur Bundesliga gscheiteret. Im folgende Jahr isch der Verein drum i der Südstaffle vo der 2. Bundesliga gstartet. D Regionalliga isch nämlech dür di 2. Bundesliga als zwöithöchschti Spilklass abglöst worde.
1979-2000: Us der zwöite i di vierti Liga
Zwöi Jahr später het der Verein i der 1. Rundi vom DFB-Pokal müesse gäge ewig Rival 1860 München aträte. Si hei ne dür ne 5:1 Erfolg i d Schranke wyse. I der 2. Rundi het der FCA der Hamburger SV im Rosenoustadion empfange. Me het zwar nach em ne kämpferische Uftritt mit 1:2 verlohre, aber das Spil isch trotzdäm i d Fuessball-Gschichtsbüecher y gange. Da der HSV Goli Uli Stei di roti Charte het gseh, nachdäm är de Augsburger Fans, wo ihn vorhär provoziert hei, der Stingkfinger zeigt het.
2011-2020 D Etablierig i der Bundesliga
Zur Saison 2015/16 het der Abdul Rahman Baba für ne Rekordablösesumme zum FC Chelsea gwächslet u der usglehnt Pierre Emile Højbjerg isch nach ere ou persönlech erfolgryche Habserii zu Bayern zrügg gange. Der FCA het du der Linksverteidiger Philipp Max u der Konstantinos Stafylidis sowi di offensive Mittelfäldspiler Piotr Trochowski u der Koo Ja-cheol versplichtet. Der Usglehnti Mittelfältspiler Dominik Kohr het me äbefalls gchouft. Am 17. Septämber het der FCA gäge Athletic Bilbao sys erschte Europapokalspil vo der Vereinsgschicht ustreit. Trotz em früeche Füehrigsträffer dür e Halil Altıntop het der FCA am Ändi mit 3:1 verlore. D Mannschaft u d Fans hei aber international Anerchennig für ihre Uftritt übercho. Ou ds erschte Heimspil im Europapokal het der FCA mit 1:3 gäge Partizan Belgrad verlore. Der erschti Sig i der Europa League het d Mannschaft am 3. Spiltag gäge AZ Alkmaar gholt. Der langverletzt Piotr Trochowski het per Freistoss der 1:0 Sigträffer gschosse. Es het du e wytere 4:2-Sig gäge Alkmaar gä u de e späti 2:3-Niderlag gäge Bilbao, so dass der FCA am letschte Spiltag vo der Vorrundi z Belgrad mit mindischtens 3:1 het müesse gwinne um im diräkte Verglych vom Goolverhältnis no wyter z cho. Nach ere früeche Füehrig für Belgrad het der FCA ds Spil dür d Gool vom Hong Jeong-ho, Paul Verhaegh u Raúl Bobadila no chönne dräje u het so churz vor em Ändi vom Spil für ds “Wunder vo Belgrad” gsorget. Im druuf folgende Sächzähtelfinal isch d Mannschaft gäge später Finalischt FC Liverpool knapp mit 0:0 u 0:1 usgschide. Im DFB-Pokal isch d Mannschaft gäge Borussia Dortmund mit ere 0:2 Niderlag usgschide. I der Bundesliga het der Verein nach em ne schwache Start i d Saison d wändi doch no gschafft u het d Saison uf em 12. Platz beändet. Nach vier erfolgryche Jahr het der Markus Weinzierl im Mai 2016 sy Abschid zum FC Schalke 04 mitteilt. Är het syni Zyt bim FC Augsburg mit: “Mir hei alles erreicht, was mir zäme hei chönne erreiche, jitz muess eine mit ere neue Idee u neue Visione übernäh”, kommentiert.
Ds Logo
Ds Logo vom FCA i syre hütige Form isch im Jahr 2002 ygfüehrt worde u isch e Abwandlig vom traditionelle Logo, wo bereits zwüsche 1969 u 1996 verwändet isch verwändet worde. Ds Logo het d Form vo mene spanische Schild. Im obere Fälb befindet sech i roter Farb d Abchürzig vom Vereinsname “FCA”. Di beide Buechstabe F u C wärde von ere Trikolore i der Vereinsfarbe Rot, Grüen u Wyss understriche. Ds undere Fäld isch i Alehnig a ds Augsburger Stadtwappe gspalte i Rot u Wyss, druuf abbildet isch e grüeni Zirbelnuss uf em ne guldige Kapitell, drunder befindet sech ds Gründigsjahr vom Verein “1907”.
D Augsburger Puppechischte
Der FCA kooperiert syt em 2009 mit em bundeswyt bekannte Marionettetheater Augsburger Puppechischte. Im Rahme vo dere Kooperation tippt der Augsburger Chasperli vor jedem Heimspil ds Ergäbnis. Zudäm überreicht der Käpten vom FCA em gägnerische Käpten astell vo mene Wimpel e jährlech wächslendi Marionette. I der Saison 2015/16 isch der Kater Mikesch ds Gschänk a d Gescht gsi. I de vorhärige Jahr isch es underandem d Urmelmarionette, der Jim Knopf u der Lukas, der Lokfüehre gsi, wo me übergäh het. Nach jedem Goal vom FCA wird d Melodie “E Insle mit zwöi Bärge” us der Vrfilmig vo Jim Knopf u Lukas der Lokfüherer ygspillt.
Fanprojekt u Augsburg Calling
Im glyche Jahr het der Gerhard “General” Seckler d Faninitiative Augsburg Calling i ds Läbe grüeft. Die Initiative het zum Zil di fründlechi Begägnig vom FCA- u de Gäschtefans z ermügleche. Der Name vom Projeht geit uf e Song “London Calling” vo der Band The Clash zrügg, wo e Ufruef a linggs- u rächtsextremi Jugendlechi gis isch, ihri gwaltätige Usenandersetzige z beände. Im Rahme vo der Initiative het me ds Seckler Rockkonzärt u anderi Verastaltige für d FCA- u d Gäschtefans organisiert. Im Gägezug sy d Augsburger Fans bereits mehrmals bim Rückspil zum “Recall” yglade worde. Ds Projekt isch im Jahr 2014 dür di Dütschi Fuessball-Liga mit ere Rekordsumme vo 50.000 € gförderet worde. Wo im Jahr 2017 zum erschtemal ou d Ahänger vom unbeliebte Klub RB Leipzig uf Augsburg sy Yglade worde, het das für Kritik us den eigete Reihe gfüehrt.
Matthias von Neuenburg
Dr Matthias vo Nöijeburg (au Mathias; * um 1295 z Nöijeburg am Rhii; † churz noch 1364) isch e spootmiddelalterlige dütsche Chronist gsi.
Salgen
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 0,8 % gleage.
Religion
95,1 % vo dr Eiwohner send em Jaur 1987 remisch-katholisch gwea, 2,2 % evangelisch.
Verwaltong
Salge haut mit em Markt Pfaffehause ond dr Gmoende Broitebronna ond Oberriada a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Michael Jackson
Familie
Syyni Gschwischder sin:
Karriere
1965 hed dr Joseph Jackson mid fimf vù syyne Chinder (Michael, Jackie, Jackson, Jackson, Marlon) d „Jackson Five“ grinded. Die Grùbe hed vor alem in dr 70er Joor groosi Wälderfolg ghaa.
Am 1. Dezämber 1982 isch s Album Thriller, mid bis hid 108 Millione Tondreeger s maischdverchaufd Album vù dr Wäld. Mid däm uusergweenlige Erfolg isch dr Jackson zùm Wäldstar woore. Charakteristisch fir dr Jackson sin syyni Chlaidig ùn syy Danzstil woore, dr Moonwalk.
Fußball-Weltmeisterschaft 2010
D Ändrundi vu dr '''19. Fueßball-Wältmaischterschaft''' isch vum 11. Juni bis zum 11. Juli 2010 z Sidafrika un dodermit zem erscht Mol uf em afrikanische Kontinänt uusdrait wore. Dr Bschluss vum Exekutivkomitee vum Wältfueßballverband FIFA isch am 15. Mai 2004 z Züri gfalle. Dr Termin vum internationale Fueßballturnier isch am 6. Dezämber 2006 glychfalls z Züri bekannt gee wore.
Yydrittscharte
D Bryys fi d Yydrittscharte sin in vier Kategorie dailt wore un gehn vu 20 US-Dollar in dr Kategorii 4 bi me Gruppespil bis uf 900 US-Dollar fir e Ändspilcharte vu dr Kategorii 1. Di rund 480.000 Yydrittscharte vu dr Kategorii 4 sin dr Yywohner vu Sidafrika vorbhalte. Zem erscht Mol wird e Chartefond yygrichtet, wu s 120.000 Freicharte vu dr Kategorii 4 fir alli Spil din het. Die Charte wäre an Yywohner vum Gaschtland verschänkt, wu sunscht kai Spil chennte live aaluege.
Brobläm
Im Vorfäld vu dr WM isch s zue Verdryybige vu Mänsche us Armesidlige chuu. E UNO-Briicht spricht vu 20.000 Mänsche, wu wäg dr WM in Ibergangslager brocht wore sin. Wel mer Sidafrika in eme megligscht positive Liecht wett presäntiere, seie no Augezyygebriicht au Stroßechinder deportiert wore. Im April 2010 het s Schwyzerisch Arbeiterhilfswärch SAH e Petiton an d FIFA yybrocht, wu si dr FIFA-Bresidänt Blatter derzue ufgruefe het, sich aktiv fir d Yyhaltig vu dr Mänscherächt yyzsetze.
Gruppefase
Wänn zwo oder meh Mannschafte no däne drei Kriterie glyych abschnyyde, wird ihri Blatzierig no däne Kriterie ermittlet:
Altweltgeier
Àrta
Verwàndt met dr Àltwaltgaijer sen z. B. d’Àdler, d’Grààswaijer, d’r Bàrtgaijer, d’r Schmutzgaijer un d’r Habischt.
Frank-Walter Steinmeier
Effetligi Ämter
Noch em Ruggdritt vum Franz Müntefering het dr Steinmeier am 21. Novämber 2007 d Funktion vum Vizechanzler ibernuu. Am 27. Oktober 2009 het dr Steinmeier sy Entlossigsurkund als Bundesminischter un Vizechanzler iberchuu.
Är isch Mitglid im Bresidium vu dr Dytsche Gsellschaft fir di Verainte Natione. As Schirmherr vu «Jugend gegen AIDS» unterstitzt dr Frank-Walter Steinmeier e vu Jugendlige initiiert un gfiert Projäkt, wu Ufchlerigs- un Brevänzionsarbet bedrybt.
Bartei
Scho as Schueler isch dr Steinmeier dr Jungsozialischte byydrätte. Syt em Novämber 1975 isch er SPD-Mitglid. Är het aber in syre Zyt as Referänt un au as Schef vum Bundeschanzleramt kai Barteifunktionen un au kai Barlemäntsmandat ibernuu.
Altweltgeier
D’r Kàppagaijer (Necrosyrtes monachus)
D’r Kàppagaijer ghert ender zu da klainera Àltwaltgaier noh sim Maas un Gwecht. Ar messt zwescha 62 un 70 Zäntimäter, hàtt à Flegelsschpànnwita vum a 1,50 bis 1,65 m, ar wegt äbba 1,5 kg bis 2,5 kg. S’Mannla blibt maischtens klainer àss s’Wiwla.
D’Kàppagaijer senn sehr proper àn sech, se namma vihl Bäder ob em Wàsser odder em Sànd. Züadam àss da Vogel a Ainzelganger esch, düaat ar sech bàhra warend d’r Brüat un wänn’s àn’s Frassa geht, verdrait ar àss noch àndra düan mettmàcha.
D’r Wissreckagaijer (Gyps africanus)
Ar esch blàssgràui bis brinlig gfadert, un em Flug kà ma ärscht si wissa Recka beobàrta. Àm Owerkopf un àls Hàlsfrisättla wàckst wisser Flühm. D’r Schnàwel un d’Àuiga sen schwàrz.
D’r Bängàligaijer (Gyps bengalensis)
Da Gaijer kàt bis zu 95 zm làng wara, si gwecht legt zwescha 3,5 un 5,5 kg ar Ziagt sina Fattig üss bis zu 2,80 m. `D’r Bängaligaijer esch a rainer Ààsafrasser un verschluckt àlles sogàr d’Knocha. Se dian sech garn ewerfrassa so dàss sa nem känna vurtfliaga.
D’r Schparwergaijer (Gyps ruepelli)
D’r Schparwergaijer esch a sehr gsälliger Vogel. Ar versàmmelt sech en groosa Schààra ob uff da Frasschtätta odder bi da bààd un träcken Platz. Uff d’r Füatter süach seegelt ar en groosa Reng un en groosa hecha. Ar fresst maischtens Muschkelflaisch un Igwäida vum Groosveh. Ar fresst vihlmol bis zu 20% vu sim aigana Gwecht.
Ar briadelt warend 55 Tag en Naschter wu àn da schtailschta Fälsahang fäscht gmàcht senn. D’Fiaterperioda dürt 150 Tag. D’Gschlachtsriffa vum Naschtleng kummt noh 5 bis sewa Johr un sina Lawesschpànna kritzt zwescha 30 bis 4O Johr..
D’r Wullakopfgaijer (Trigonoceps occipitalis)
D’r Wullakopfgaijer esch d’ainsigschta-n-Àrt vu sinra Gàttung.
Männliches Geschlecht
E Hufe Dier und Pflanze bruche zwäi Gschlächter zum sich furtpflanze: s männlige (maskuline) und s wiiblige (feminine) Gschlächt – im Underschiid zu Arte, wo sich sälber befruchde. D Zwäigschlächtligkäit het sich im Lauf vo dr Evoluzioon e baar Mol unabhängig vonenander entwigglet. Wenn sich die bäide Käimzälle dr Gröössi oder Form nooch nid underschäide, redet mä von ere Isogamii.
Altweltgeier
D’r Bluttkopfgaijer (Sarcogyps calvus)
Da Gaijer esch a-n-Ainzelganger, dänn ma trefft na net villmohl en Treppala à. Ar seegelt schtundalàng ohna ai Fattigschlààg uff d’r süach vu sim Frassa. Naschta düat’r em ewra vu da Baim salta hecher àss 3 m. Befohr àss s’Nascht geboija werd kummt’s zum à lànger Ttàuijungsflug. S’Ai wird 45 Tag gebriadelt am Tàg dura durch s’Mannla un z’ Nàcht durch s’Wiwla.
Ar labt garn en da Hàlbwiaschta met Gebesch, uff da begrààsta Gfäller un en da haitra Walder net witt vu ma Wàsserlàuif, un emmer unter 2500 m. D’r Bluttkopfgaijer be wohnt Endia un d’Wäschtliga Sitta vu Àsia.
NUTS
NUTS (fr. Nomenclature des unités territoriales statistiques; „Systematik vo de Gebietseiheite für d Statistik“) heisst e hierarchischi Systematik zur eidütige Identifizierig und Klassifizierig vo de rüümlige Bezugseiheite vo dr Amtlige Statistik in de Mitgliidstaate vo dr Europäische Union.
Si lehnt sich äng an d Verwaltigsgliiderig vo de einzelne Länder aa. Im Allgemeine entspricht e NUTS-Ebeni ere Verwaltigsebeni oder ere rüümlige Aggregation vo Verwaltigseiheite. E vergliichbari Systematik git s au in de EFTA- und CEC-Länder.
Schweizerische Rheinhäfen
Die Schwizerische Rhiihääfe (früener: d Rhiihäafe vo bäide Baasel) ligen em Rhii nooch in de bäide Kantöön Baasel-Stadt und Baasel-Landschaft. Die Binnehäafe si äini vo de wichdigste Dräischiibe vom Import und Export vo dr Schwiz.
Ringelhof
Baugschicht
Mä het uf em Gländ vom «Ringelhoof» allerhand archidektonischi Überräscht us em spoote Middelalter gfunde, drunder au was wien e Alchemiste-Labor usgseet.
Im Middelalter häi die Meebessere uf em Münsterhüügel oder uf dr andere Site vom Birsig an dr Petersgass und am Noodlebärg gwoont. Ursprünglig si uf em Gländ vom Ringelhoof drei separaati Hüüser gstande. S eltiste, vo dr Petersgass us gsee das vorne rächts, isch zum erste Mol as Domus Siegberti im Joor 1324 erwäänt worde. Vom Huus hindedraa, wo denn Zum Musegg ghäisse het, wäiss mä sit 1372, und vom dritte Geböid Zum Butehäim, däm linggs, git s die ersti Erwäänig im Joor 1448. Die drei Hüüser häi e Hüüserblock bildet zwüschen em Goldgässli und em Pomeranzegässli, wo vo dr Petersgass bis zum Fischmäärt aabegfüert het. Däil vo dene Gässli existiere hüte no, si aber mit Düüre abgschlosse.
Schweizerische Rheinhäfen
Dr Rhiihaafe Chläihünige
Uf em Silodurm (s Bernoullisilo, wo 1923 vom Archidekt Hans Bernoulli baut worde isch) het s e Ussischtsblattform, wo s Publikum uufe cha, und vo dört cha mä dr ganz Haafe bschaue. Zämme mit dr Usstellig Verkehrsdrehscheibe Schweiz und unser Weg zum Meer und em Dreiländeregge isch dr Chläihüniger Rhiihaafe e beliebts Ziil für Schuelräise und Usflüüg.
D Veräinigung vo de Rhiihäafe
Bi ere Abstimmig zum Rhiihaafeverdraag het s Baselbieter Stimmvolk mit ere Meerhäit vo 81 Brozänt d Voorlaag aagnoo, ass dr Baaselbieter und dr Baasler Rhiihaafe sölle zämmegläit wärde.
Dank däm Rhiihaafeverdraag und dr Usgliiderig us de kantonale Verwaltige het d Vorussetzig existiert für en integrierti Vermarktig und optimierti Nutzig vo de Haafenareal. As öffentlig-rächtligi Aastalt häi die Schwizerische Rhiihääfe dr Handligsspiilruum überchoo, wo si bruche, zum im internazionale Wettbewärb - gegenüber de Hääfe im Ruhrgebiet und au gegenüber dr Iisebaan - z bestoo. Si chönne d Haafenareal flexibler usnütze, und Schwankige bim Export/Import wärde besser verdäilt und ufgfange. Das het langfristig d Erdraagschraft gsicheret und mä rächnet mit ere hööchere Wärtschöpfig.
Communauté de communes
Am 1. Januar 2018 het s z Frankriich gnau 1.000 Communautés de Communes gee. Si hai d SIVOMs witgehemd abglöst. D Communautés de Communes sin vor de Commune nouvelle (Großgmainde, sit 2010 etablyrt) z Frankriich ygführt worre, um e Gmaindereform z realisyre. Voglychbar sin selli Gmaindsreforme mit de Gmaindsreform z Badde-Württebärg, wo anno 1975 mit Vowaltigsgmeinschafte un Großgmainde d Aazahl vo de Gmainde um öppe zwei Drittel (vo 3379 uff öppe 1100) reduzyrt worre isch.
Rächtsstatus
Noch de gültige Bestimmige vom Code général des collectivités territoriales (CGCT) (alem.: „Allgemeins Gsetz über Gebietskörperschafte“) in dr Fassig vo 1999 isch e Communauté de communes en „öffentligi Institution vo dr interkommunale Zsämmenarbet“ (établissement public de coopération intercommunale), wo vo mehrere französische Gmeinde bildet wird, won e zsämmehängends Territorium ohni Enklave umfasse. Communautés de communes, wo kei gschlossnigs Territorium umfasse, wo aber zum Zitpunkt, wo die Bestimmig in Chraft dräten isch, scho existiert hai, chönne wiiterhi bestoh.
Kompetänze und Finanze
D Communauté de communes übernimmt in jedem Fall d Kompetänze vo de bedeiligte Gmeinde in Frooge, wo d Regionalblanig und die gmeindeübergrifendi Wirtschaftsentwicklig aagöhn. Drüber us muess si mindestens eine vo dene Kompetänzberiich überneh: Umwältschutz, Wohnigsbaupolitik, Stroossebau und -underhalt und Abfallabfuehr, dr Bau und Underhalt vo de Grundschuele und vo Kultur- und Sportirichtige.
Muotathal
Bruuchtum
Ds Theater kännids wiitumä. Schpilä tüänds älig eh öppä äso volkstümlächi und luschtägi Schtuck und dä muätitalärids dä im fahl fiartig. Aafah tüänds öppä mitti Oktobär und dä schpilids bis Aafangs Chrischtmonät.
Nyna Cantieni
D Nyna Cantieni (* 28. Februar 1986 z Kuur) isch e Schwyzer Pop- un Jazzsängeri.
Weibliches Geschlecht
Bi Dier bestimme underschidligi körperligi und genetischi Mechanisme s Gschlächt vom ene Indiwiduum. Zum Bischbil:
Hermes
Ursprüng
De indisch Gott Pūṣan zaigt äänlichi Züüg wie de Hermes, er isch de Gott vo de Weeg und Wanderer und biglaitet d Seele vo de Verstorbnige i d Tootewelt. Zudem isch er au Schützer vom Vee. De letschti Charakter isch uf de griechisch Hirtegott Pan öbergange, wo de Soo vom Hermes isch. Beed Näme chönd uf ie. *Peh2usōn zruggfüert were. De Name Hermes degege isch bis jetz nöd sicher düttet.
Hubersdorf
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Werner Wollenberger
Läbe
Dr Wollenberg isch ein vo dr beliebteschte Autore un Regisseur vo Schwiizer Cabaretsendige un Musical gsii (Nöifassig d chliine Niderdorfoper, Tekscht zue Mis Dach isch dr Himmel vo Züri). S Spektrum vo sym Schaffe het au Arbete für Radio un Fernsehe umfasst (E Fall für Männdli), Filmdräibuecher (SOS-Gletscherpilot, Textchauffeur Bänz), Songtekscht, Zytigskolumne, Theater- un Filmkritike, dezue het er au als Übersetzer gschafft (Musical Promises, Promises; dütschi Songtekschte für Es war die Lerche vom Ephraim Kishon).
Bliesbrücken
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Bliisbrigge ghert zem Rhinfrankisch.
Emil Pümpin
Unternämer
1881 het är zäme mit em Ingscheniör Merian d Regionalbaan Travers-St.Sulpice boue. 1883 het är zäme mit em Ingscheniör Hans Herzog die bärnischi Bougsellschaft für Schpezialbaane gründet. Pümpin und Herzog hei folgendi Baane plant und boue: Alli die Baane het d Gsellschaft Pümpin & Herzog im Gäneralakkord usgfüert.
Stephan VI.
Dr Stephan isch vor allem bekannt dur dr Prozäss gege dr Formosus, wu as Lyychesynod bekannt woren isch un wu uf Druck vum Huus Spoleto zstand chuu isch. Bi däm Prozäss anne 897 isch em Formosus sy Lyych, wu schu syter nyyn Monet begrabe gsii isch, exhumiert, vor Gricht gstellt un wäge Mainaid un Usurpation verurdailt wore. Dodruf isch d Lyyche in dr Tiber gheit wore. Ehmoligi Aahnänger vum Formosus hän sy Lyych aber wider us em Fluss gfischt un hän e häälige begrabe. Erscht speter isch d Lyych wider in sy Grab z St. Peter zruckbrocht wore..
Albanische Sprache
Nome
D Nome könne bstimmt oder unbstimmt sy. De unbstimmte goht meistens de Artikel "një" vorus, an di bstimmte wird s Suffix -i aghänkt, also një dollap - e Schrank und dollapi - de Schrank.
Im Albanische git s fümf bzw. sechs Fäll:
D Pluralbildig isch wie im Dütsche und Alemannische sehr kompliziert. S git etwa hundert verschiedeni Klasse vo Nome.
20er
25
S Johr 25 vu de christliche Zittrechnig isch im Römische Riich s Johr 778 ab urbe condita gsi. Nooch em (domols au im Römische Riich gültige) Julianische Kalender isch es e Gmeinjohr mit 365 Däg gsi.
Bliesebersingen
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Ebersinge ghert zem Rhinfrankisch.
Rohrbach BE
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Roorbach ghört zum Hochalemannisch.
Korsische Sprache
Phonologi
D'korsischi Phonologi ähnelt derre vum Italienische. Im Nordkorsische gits usserdäm zwee Allophon, de Alveolare Tap ([]) als Allophon vo d un de Bilabilale Approximant ([]) als Allophon vo b (warschynts zwüsche zwee Vokal).
Kanton Neuenburg
Name
Dr Name vom Kanton und vor Schadt heisst uf frankoprovenzalisch Nôchâtél, uf französisch Neuchâtel, die Yheimische säge eifach nume Nösch.
Gschicht
Nöieburg het sid em Jaar 1707 em pröissische König ghört, wo e Gouvernöör uf ds Schloss Nöieburg gschickt het. Vorhär isch d Grafschaft Nöieburg dr französische Familie Orléans-Longueville gsi, wo das Land ane 1504 vo de Markgrafe vo Bade-Hochbärg g’erbt hei. Die wider hei s Land am Nöieburgersee vo de Grafe vo Frybeg gha, wo vo 1395 bis 1458 zu dr Stadt Frybeg ane au no Nöieburg regiert hei.
Architektur
Der Kanton het schöni Ortsbilder. I der Stadt Nöieburg isch e grossi romanischi Chile und s Schloss näbedra. D Burg vo Valangin und s Schloss z Colombier sind alti Bouwärch. S Uhremuseum z La Chaux-de-Fonds isch e modärne Bou.
Fabian Hischmann
Lääbe
Dr Fabian Hischmann läbt z Berlin.
Brücke
È Brugg isch è Bauwärch, wo Hindernis in Vokeerswäg (wiè Strôßè, Ysebaastreggènè, Gee- un Radwäg, Wasserstrôßè un Rollbaanè für Flugzüüg) odder Vosorgigsynrichtungè (wiè Rohrleitigè, Transportbändô) überspannt. In Form vo Grüèbruggènè könnet si au Wilddyr diè Querig vo stark frequentyrtè Vokeerswäg ermöglichè. D Hindernis, wo überschpannt werre, sin vo natürlichô Art (wiè Flüss, Meerengè, Schluchtè) odder künschtlich aaglaiti (wiè Autobaanè, Ysebaastreggènè odder Wasserstrôßè).
Grüschtpfylerbrugg
Bi Grüschtpfylerbruggenè sin d Pfyler glenkig mit èm Übberbau un èm Fundament vobundè. D Pfyler wörred dôdurch nu vo Druckkräft beaaschprucht, während diè Längskräft, wo byschpillswys vom Bremsè odder Aafaarè vo Faarzüüg kömmet, vom Übberbau vollschtändig i d Widderlager gleitet wörred.
Schrägseilbrugg
È bekannts Byschpill vo sellerè Bruggèform isch d Hamburger Kühlbrandbrugg. D Rio-Andirrio-Brugg, wo übber dè Golf vo Korinth (Griechèland) füürt, isch èn witerè, bekanntè Votreter vo sellerè Bruggèform un eini vo dè längschtè vo irer Art. S Viaduc de Millau isch sit 2004 mit 2460 m diè längscht Schrägseilbrugg dè Wält.
Schwimmbrugg (Pontonbrugg, Schiffbrugg)
Z Norwegè wörred Schwimmbruggenè au hütt no als permanenti Bauwärk errichtet worrè. So isch byschpillswys diè 845 m langi Bergsöysund-Brugg bi Kristiansund z nennè, welli èn bogèförmigè Grundriss ohni Voankerig hèt. Glych konschtruyrt isch dè 1246 m langi Pontonbruggèabschnitt vo dè insgsamt 1614 m langè Nordhordlandsbrugg bi Bergè. Im Grundriss graad un in Querrichtig mit Anker ghaaltè isch dõgegè diè 2019 m langi Lacey V. Murrow Memorial Bridge übber dè Lake Washington bi Seattle.
Bedongbrugg
Bedong isch èn künschtlichè Stei, wo us èm Gmisch vo Zemènt, Steikörnig (Sand un Kys) un Wasser hèrgschtellt wörd, wo sich infolg von èrè chemischè Reaktion vofeschtigt. Bedong ka ußerdem Bedongzuèsatzschtoff un Zuèsatzmittèl enthaaltè. Sell Baumatriaal eignet sich hervorragend, um Bruggè z bauè, weil er sich flüssig in jedi Form (Schalig) gièßè lott un nõch Uushärtig èn guèt uff Druck beaaspruchbaarè künschtlichè Stei git. Bedong isch (ebbèso wiè Stei) nu i dè Laag, großi Druckkräft un gringi Zugkräft uffznää, weshalb er vor allem bi dè Bogèbruggè vowendet wörd.
Im Grund- un Uffriss
Im modernè Bruggèbau hèt sich dè Grundsatz, dass d Brugg Deil vo dè Strõß isch, dörthy witerentwicklet, dass sebbi dè Trassyrig vo dè Strõß folget. Dõdruus ergit sich è Villzaal vo geometrischè Variationè. So muè dè Chrützigswinkel byschpillswys zwischè è Landschtrõß un èrè Autobaan nit rächtwinklig sin. Bi dè Brugg schwätzt mo denn von èrè schyfè Brugg, im Gegèsatz zu nèrè graadè Brugg. Befindet sich è Brugg im Radius, so schwätzt mo von èrè im Grundriss krummè Brugg, lyt si in èm Beggi odder è Kuppè, so sait mo èrè è im Uffriss krummè Brugg. Es kömmet abber au Bruggè vor, welli sowoll im Grund- als au im Uffriss krumm sin, Bruggènè, wo sich im Verwindungsberych vo dè Faarbaan befindet odder sogar Bruggèn`, wo sich im Berych von èrè Krümmigsänderig vo dè Faarbaan (Klothoidè) befindet. Für diè Beteiligtè, wo a dè Bauuusfüürig sin, ergebet unregelmäßigi Geometriè un Uffwitigè im Berych von èrè Brugg großi Usèforderigè, well komplizyrti Bauwärksgeometriè hüüfig mit dè gängigè Bauvofaarè nit kompatibel sin und dõrum d Entwicklig vo bsunderè odder s Änderè vo gängigè Bauvofaarè volanget.
Übberbau
Dè Übberbau bschtôt us dè Faarbaanblattè, dè Hauptdrääger sowiè etwaigè Kragärm un Querdräger. Dè Übberbau leitet diè Laschtè zu dè Unterbautè ab.
Stetten (Schwaben)
Geografi
Stetta leit rond 20 km eschtlich vo Memmenga en dr Region Donau-Iller en Mittelschwoba. Vo dr Gmarkong send 47,5 % Landwirtschaftsfleche, 39,7 % Wald, 11,2 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschtige Fleche.
Brücke
Faarbaanübbergäng
Uff dè sitlichè Trottoirs im Berych vo Kappè odder Gsims isch sellè Fuègèschpalt mit èm Abdeckblèch z belegè odder durch geigneti Fuègèbrofyl bündig abzschlièßè. S Abdeckblèch wörd entsprèchend DIN EN 10088 us nit roschtendem Staal gfertigèt.
Kappè (de) − Randbalchè / Gsims (at) – Konsolchöpf (ch)
D Staalbedongkappè wörred nõchdräglich erscht nõch èm Uusschallè vo dè Faarbaanblattè un nõch Hèrschtellig vo dè Abdichtig zämmè mit dè Gsims aufbedonyrt. So könnet Maßungnauigkeitè im Kragarm vom Übberbau vodeckt wörrè. D Kappè sin mit èm Übberbau durch è Aaschlussbeweerig odder durch Dellèrancher chraftschlüssig vobundè. Z Öschterrych wörred hüüfig sognannti Bruggèancher mit Ringmuèterè ygsetztè Kappè wörred Gländer sowiè je nõch Bedarf Schutzplankè un Lärmschutzwänd fescht gmacht. D Kappè sin üblicherwys uss froscht- un tausalzbschtändigem Luftpoorèbedong hèrgschtellt. Si wörred hùdrophobyrt odder bschichtèt, wenn sell byschpillswys wègèrè Nutzig als Gee- un Radwäg erforderlich isch. D Kappè diènet au dè Sicherig vom Vokeersraum. Im innerschtädtischè Berych sin d Kappè meischtens glychzitig Gee- un/odder Velowäg un sicheret selli durch èn 15 cm hochè Schrammbord vor èm Kraftfaarzüüg, wo uss dè Furri cho isch. Im Normalfall sin d Kappè gegèübber dè Faarbaan nu um 7 cm höcher baut un sicheret durch obbè druff aagordnetè Dischtanzschutzblankè dè Vokeer.
Bildendi Kunscht
I dè christlichè Heiligèvoehrig dütet d Brugg als Attribut uff d Hyrichtigsart von èm Märtyrer hy, wo von èrè Brugg gschtürzt worrè isch. Bekannteschtè Votreter isch dè heilige Nepomuk, wo au als Schutzbatroon vo dè Bruggè giltet. Èn anders bekannts Byschpill isch dè heilige Florian. Söttigi Märtyrer, abber au anderi Heiligi, sin i dè Vogangèheit aagruèfè worrè, um sich vor dè mit èm Übberschritè von èrè Brugg hüüfig assoziyrtè Gfôôr z schützè. Oft wörred si als Standbilder uff Bruggè uffgschtellt un denn au als Bruggèheiligè benamst.