cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diddeleng
Ortsdail
Zue Diddeléng ghere d Ortschafte Butschebuerg (Budersberg) un Diddeleng.
Wirtschaft
S Diddeléng Stahlwärch (Diddelenger Schmelz) isch s erscht Stahlwärch z Luxeburg gsii, wu dr Thomas-Stahl härgstellt woren isch. Di erschte zwee Hocheefe sin anne 1886 in Bedriib gnuu wore. Anne 1984 sin d Hocheefe un d Walzwärch zuegmacht wore.
Karl III. (Spanien)
Hüroot und Noochkomme
Dr Karl het am 19. Juni 1738 d Prinzässin Maria Amalia vo Saggse ghürootet, e Dochder vom Friedrich August II., und het mit ere die Chinder ghag:
Saint-Gingolph VS
Religion
61,6 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 11,5 % evangelisch-reformierti.
Grundweiler
Gschìcht
Grendwiller ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1423 àls Gruntwiller.
Deutschland
As Grindigsmitglid vu dr Europäische Union isch Dytschland s bevelkerigsryychscht Land vun ere un bildet mit insgsamt 16 EU-Mitglidstaate ne Währigsunion, d Eurozone. S isch Mitglid vu dr Vereinte Natione, dr OECD, dr NATO, dr OSZE, em Europarot, dr G8 un dr G20.
Geologii
Ùf d Zyd vùm Paläozoikum (Äärdalderdùùm) geen di krischtalline Gschdai vù Dydschland zrùg wie Gneis ùn Granit, wie mer si in dr dydschde Midelgebiirg finded, zem Byyschbel im Schwaarzwald. Au die Sedimentgschdai vùm Ryynische Schiifergebiirg schdame us däm Äärdzydalder ùn sin in dr Zyd vùm Devon ùn Ùnderkarbon abglaagered woore. D Heebig vù dr Gschdai ùn doodermid d Gebiirgsbildig hed aber èèrschd im schboode Pliozän aagfange. Am Noordrand vùm Ryynische Schiifergebiirg hed s Gschdaischiichde us em Karbon, wù di gwaldige Schdaichoolevoorchùù im Ruurgebied yyglaagered sin (Ruhrkarbon).
Beede
Zwische dr Moränelandschafd ùn dr Midelgebiirgsschduufe zied sich vù Weschd no Oschd e Zyylede vù Börde: In dääne Gebied sin dùr yyszydligi Ablaagerige vù Lees arg frùùchdbaari Beede endschdande, in dr Haubdsach Bruunäärde, im Oschde zem Dail au Schwaarzäärde. Die Beede wääre schdaarg landwiirdschafdlig gnùzd. In dr Midelgebiirg hèèrsche maageri Beede voor, wù landwiirdschafdlig zmaischd extensiv gwiirdschafded wääre. Di greeschd Flèchi dervù isch bewalded. Guedi Beede gid s z Siidydschland vor alem an dr groose Flis lang, am Ryy, am Main ùn an dr Duene.
Balligsgebiet
Z Dydschland gid ebe 80 Groosschded, des sin Gmaine mid mee wie 100.000 Yywooner. Dodervù hän 14 Schded mee wie 500.000 Yywooner. E Bsùnderhaid vù Dydschland isch, as di groose Schded in dr Haubdsach am Rand vùm Land, dezentral verdaild sin. D fimf Schded mid dr maischde Yywooner sin (Stand: Auguschd 2008, Frankfurt 2007):
Di maischde Agglomeration sin monozäntrisch, s Ruurgebied isch aber e klassisch Byyschbel fir e polyzäntrische Verdiichdigsruum. Di fimf Agglomeratione mid dr maischde Yywooner sin:
Migration
Vu dr Yywohner, wu nume ne anderi Staatsaagherigkeit hän (31. Dezämber 2007: 7.255.949) stelle di türkische Staatsaagherige (1.713.551) di grescht Gruppe. Di ibrige sin in dr Hauptsach EU-Burger (2,1 Millione). Dr grescht Aadeil hän do Italiener (528.318), Pole (384.808) un Grieche (294.891). Dr Aadeil vu dr europäische Staatsburger us Nit-EU-Länder (3,2 Millionen) isch dur Migration us em ehmolige Jugoslawie (rund ei Million) un us dr Staate vu dr ehmolige Sowjetunion in dr 1990er-Johr hecher wore. 2007 hän 113.030 Persone di dytsch Staatsburgerschaft (vgl. 2006: 124.566) dur Yyburgerig iberchuu.
Lischt vu dr Länder
D Bundesrepublik Dytschland bstoht us 16 Glidstaate, wu offiziäll Länder gnännt (umganssprochli zmeischt Bundesländer). D Stadtstaate Berlin un Hamburg bstehn uusschließli us dr glyychnamige Gmeine un sin dodermit Einheitsgmeine. Di Frej Hansestadt Breme giltet as Stadtstaat, s Land bstoht aber us dr zwoo Gmeine Breme un Bremerhave.
Gmeine
D Gmeine sin di chleinschte sälbschtändige Bietskerperschaft vu dr bolitische Gebietsgliderig. Si regle alli Aaglägeheite vu dr ertlige Gmeinschaft eigeverantwortli un hän s Rächt vu dr kummunale Sälbschtverwaltig ( Abs. 2 GG). Si sin, abgsäh vu dr meischte chreisfreje Stedt, in Landchreis un andere Gmeiverbänd zämmegfasst. Chreis un Gmeine unterligen em Kommunalverfassigsrächt vum jewylige Land un sin wäge däm bundeswyt ganz unterschidli organisiert. Nume d Chreisstadt as Verwaltigssitz vun eme Landchreis findet sich dytschlandwyt. D Einheitsgmeine Berlin un Hamburg sin as Stadtstaate glyychzytig au Länder.
Bundesrepublik Dütschland
Noch em „Wirtschaftswunder“ isch d Bundesrepublik züe-n-re große Industrymacht worre. S Land isch 20 Johr lang vo Konservative regiert worre; under anderem durch d 68er-Bewegig häts e bolitischi Wändi gee und d Sozialdemokrate hän bis 1982 regiert. Ab 1982 isch d Bundesrepublik widder vo de Christdemokrate gfiehrt worre, wo 16 Johr lang bliibe sin.
Dialäkt
Mittel- und Obertüütsch werded au underem Begriff Hochtüütsch zämegfasst. Dademit häd de Begriff zwoo underschidlichi Bedüütige: Zum Äinte staat Hochtüütsch für di geographisch hööcher glägne Dialäkt, wo a de zweite Luutverschiebig teilgnoo händ. Zum Andere staat Hochtüütsch aber au für di tüütsch Standardspraach, wo sich sitem 16. Jaarhundert usepildet hät.
Guébestroff
Gschìcht
S Dorf hàt ìm Mittelàlter em Kloschter Vergaville ghert und ìsch ìm Drissgjehrige Kriej velli gschlìsse worre, ànne 1650 han nume no vier Familie ìm Ort gwohnt. Sitter àss s Dorf wìder ufgeböje worre ìsch, ìsch s frànkophon.
Demokratische Volkspartei (Deutschland)
Bundesrepublik Düütschland
Derzeitigi Vorsitzendi isch di Bundestagsabgeordneti Birgit Homburger.
Präfektur Messenien
Noch dr Gründig vom modärne Griecheland isch Messenie vo 1833 aa e Prefektur (gr. nomos νομός) vom Land gsi. Mit dr Griechische Verwaltigsreform 2010 si iiri Kompetänze an d Gmäinde und an d Region Peloponnes übergange und s Gebiet isch zum Regionalbezirk Messenie worde. Dä het aber käi politischi Bedütig usser für d Sitz, won er im Regionalroot het.
Wasenmeister
Dè Arbètsplatz vom Schinder, meischtens au d Woonblatz, isch d Schinderei odder Wasèmeischterei.
Mani (Peloponnes)
Tielekt
D Maniote redet en altertümliche Tielekt – s Maniotisch (Μανιάτικα Maniátika) –, wo sich vom Peloponnesische starch underschaidet. Natüürli gits au Underschiid innerhalb vom Maniotische. Dezue chunnt no de Tielekt vo Cargèse, e Dorf uf de französische Insle Korsika, wo 1678 vo Maniote gründet woren isch. Typische Merchmool sind d Uussprooch vom /y/ as /u/ i villne Worter und e starchi Palatalisierig.
Valentin Bühler
Läbe
De Vatter vom Valentin Büeler isch de Christian Büeler gsy, wo 1806 uf Tavaas uf d Wält choo isch, Theology gstudiert hät, e Fiderscher Roffler ghüraate hät und dänn Pfarer im Döörffli (Frakzioonsgmäind Tavaas-Doorff), z Eijis, z Haaldestai und wider uf Tavaas-Dorff gsy isch. Der eltischt Soo, de Valentin, isch drum z Igis uf d Wält choo, aber uf Tavaas i d Primaarschuel ggange.
Saint-Léonard VS
Saint-Léonard (fp. [a ʃɛ̃ liɔˈnaː, a ʃɛ̃ ʎɔˈnaː]; dt. St. Leonhard) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Sierre im Kanton Wallis, Schwiiz.
Spraach und Tialäkt
Dr tradizionäll Tialäkt va Saint-Léonard gcheert zum Frankoprovenzalisch.
Schuldgefängnis
In dr Geegewart
As Metaafere isch dr Begriff vom Schulddurm hüte no in dr politisch-soziale wie au in dr juristische Sprooch glöifig. Mä reedet zum Bischbil vom „ewige Schulddurm“ oder von ere „Schulddurmverpflichdig“ und mäint mit däm, ass e Schuldner sich nit us äigener Chraft vo sinere Schuldelast chönn befreie.
Cartoon
Im Änglische bezäichnet (animated) cartoon au Zäichedrickfilm.
Kanton Belfort-Est
Dr Kànton Belfort-Est ìsch bìs 2015 a Kànton ìm Arrondissement Belfort ìm frànzesche Département Territoire de Belfort ìn dr Region Franche-Comté gsìn. Dr Kànton ìsch üs me Deil vun dr Stàdt Belfort bstànde. Verdratter ìm conseil général vum Départements ìsch zitter ànne 1998 dr Christophe Grudler gsìn.
Dr Kànton ìsch ànne 1967 entstànde, wie dr friejer Kànton Belfort ufgedeilt worre ìsch.
Las (Lakonien)
Bischriibig vo de antiike Stadt
De Pausanias, wo um 160 n. Chr. d Stadt bsuecht hett, bischribt i siim Raisefüerer Raise z Griecheland (3.24.6–11) Las und sini Umgebig echli gnoier. Deno isch d Stadt zwösched drai Högle glege, 10 Stadie (2 km) fo de Chüste ewegg und 40 Stadie (7½ km) süüdwestlich fo Gythion. Sinerzitt isch d Akropolis ofem Högel Asia (Ἀσία) i Trömmer glege, vorem Toor isch e Staatue vom Herakles und e Siigmool vo de Makedoone und zmittst i de Ruiine stoot no de Tempel vo de Athena Asia. Vor de Stadt selber isch de Brune Galako (Γαλακώ „Milchigi“), wo wege de Wasserfarb de Name heb, und debii sind s Gymnasion und en aaltertüümlichi Staatue vom Hermes. Am Hang vom Högel Ilion (Ἴλιον) stoot e Tempel för de Dionysos und ufem Gupf ann för de Asklepios. De Tempel vom Apollon Karneios isch bim Högel Knakadion (Κνακάδιον „Krokusberg“). Öppe 5 Stadie (guet 900 m) vo de de Stadt ewegg flüüsst de Fluss Smenos (Σμῆνος), wo vorzüüglichs Tringgwasser füert. Süüdlich fo de Mündig is Meer litt ufeme Vorpirg de Tempel vo de kretische Göttin Diktynna, wo d Laer jedes Joor e Fest för d Göttin fiire tüend. Im Piet Araïnon (Ἀράϊνον) litt s Graab vom Stadtgründer Las, mittere Staatue.
d Baronii Passava
De Jean de Nully het d Schwöster vom Gautier de Rosières, em Baron vo Akóva, ghüroote und vo dere e Töchter ghaa, d Marguerite de Passavant. 1259 isch de Först Guillaume II. i de Schlacht vo Pelagonia vo de Byzantiner gfange wore und z Konstantinopel under Arrest gstellt wore. Nochdem d Marguerite de Passavant 1261 as Gaissle uf Konstantinopel gschickt woren isch, het de byzantinisch Chaiser 1262 de Guillaume II. fraigloo, doch hett de sini Burge Mistra, Monemvasia und Leftron müese as Priis för sini Fraihait em Chaiser öbergee. Doozmol isch offebaar au Passavant byzantinisch wore und is Despotat Mistra iiglideret wore.
Guéblange-lès-Dieuze
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Guéblange-lès-Dieuze ghert zem Lorrain.
Kanton Belfort-Ouest
Dr Kànton ìsch ànne 1967 entstànde, wie dr friejer Kànton Belfort ufgedeilt worre ìsch.
Saragossa
Saragossa (spanisch und aragonesisch Zaragoza []; katalanisch Saragossa) isch d Hauptstadt vo dr spanische Autonome Gmäinschaft Aragonie und vo dr Browinz Saragossa und em Kräis (Comarca de Zaragoza). Si lit am Middellauf vom Ebro öbbe in dr Middi vo dr Regioon Aragonie in ere Hööchi vo öbbe 240 m.
Mont-Terrible
Mont-Terrible isch de Name vom ene französische Departemänt gsi, wo vom 1793i bis zum Johr 1800 exischtiert het. De gröschti Teil vom Gebiet vom damalige Departemänt ghört hüt zum Schwiizer Kanton Jura.
Brauerei
Als Brauerei (lat. Braxatorium) bezeichnet me im wytere Sinn e Yrichtig, i dere zämegsetzti Flüssigkeite, meischtens mit Hilf vo der Gärig, härgstellt wärde. D Brauerei isch der Ort wo ds Brauhuus steit, wo Bier oder anderi Gärgetränk brout wärde. Als Brauerei bezeichnet me ou ds Undernähme, i däm ds Bier härgstellt u vertrybe wird. Der Ort, wo di broutechnischi Alag steit, wird i der Branche als Braustett bezeichnet.
Bierbraue
→ Houptartikel: Bierbraue
Dschunke
Bauwiis und Iisatz
Dschunke si robust, sicher und schnäll. Si chönne ooni Brobleem uf alle Kürs seegle. En äinzigi Person chan e 20 m langs Schiff umedräije, wil d Seegel vo elläi in die entsprächendi Posizion wäggsle. D Dschunke häi e wasserdichts Abschottigssüsteem und es git sonigi wo dobbleti Wänd häi. Si häi e balancierts Stüürrueder, wo vertikal gschwänkt wird. Zum dr Underwasserlateralblaan z vergröössere, setzt mä Siteschwärt, Middelschwärt oder Leeschwert ii. Usserdäm git s Dschunke wo mä Kiilflosse mit Bolze aagmacht het.
D Dschunke, wo uf de Flüss brucht wärde, si mäistens schmaler as die, wo für d Hoochsee baut si und häi nume äi Mast, wo aber hööcher isch. Si häi sich zämme mit em Binneschiffaartkanalsüsteem in China entwigglet.
Kabinett Hoffmann (Baden)
S Kabinett Hoffmann (au Regierig Bekk/Hoffmann) isch vum 9. Merz 1848 bis zum 3. Juni 1849 d Landesregierig vu Bade gsii.
Michael Sailer
Michael Sailer isch dr Naame vom:
Johannes Helmle
Lääbe
Dr Helmle isch fir Neistadt Mitglid im Kadolische Pfaargmairot vu dr „Seelsorgeienheit beim Titisee“ un syt 2009 Meesmer vum Münster St. Jakobus.
Ferdinand Barlow
sii Laawa
Dr Barlow hàt z’äärscht àn dr Polytäcknischa Schüal vu Züri gschtudiart, fìr Inscheniöör wara. Àb 1908 hàt’r sìch àwwer ìn dr Müüsik gwìdmet. Ar hàt sìch z’ Pàriis nììdergloo un hàt dr Erik Satie un d’ Groupe des Six kännaglehrt. Ar hàt Kùmposizioon biim Jean Huré un em Charles Koechlin gschtudiart. Dr Barlow hàt d’ Luschtoper Sylvie ou le double amour (Pàriis 1923) s’ Operättla Mam’zelle Prudhomme (Monte Carlo 1932), d’ Bàllätter La grande jatte (Pàriis 1950) un Gladys (Mìlhüüsa 1956) gschrììwa. Ar hàt àui Orkäschterwark, Kàmmermüüsik, Klàviarstìckla, Choorwark, Liader un gaischtiga Müüsik kùmponiart. Ànna 1926 ìsch’r Kwääker worra; dàs hàt a groosser Iifluss uff sii Wark ghàà.
Guébling
Guébling (ditsch Gebling) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Communauté de communes du Pays de Phalsbourg
D Communauté de communes du Pays de Phalsbourg isch e Kommunalverband im franzesische Département Moselle.
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Männedorf
Geografi
Mänidoorf isch am rächte Ufer vom Zürisee und isch hüt en Täil vo de Agglomeration vo Züri. S Piet vo de Gmäind wird 29,7% für d Landwirtschaft pruucht, 23,4% sind Wald, uf 34,7% stönd Hüüser, 11,8% sind Straasse und 0,2% sind Gwässer.
Partnergmäinde
Sit 1959 isch Mänidorf e Partnergmäind vo Freudestadt im Schwèèbische. De Gmäindraat vo dazmal häd sich vor allem für de Wideruufbou vo de Inestadt intressiert, wil er e groossi Dorfchärnsanierig planet gha häd.
E zwäiti Partnerschaft gits mit Surcuolm, eme chliine rätoromanische Dorf im Püntner Oberland, won hüt zur Gmäind Mundaun ghört.
Badische Volkspartei
Vum Programm un der Lyt här het s Iberschnydige mit em Haimetbund Badnerland (1952–70) gee.
Samuel B. Cooper
si Lawa un sina Kàrriar
S’ Dorf Bronson ìm Sabine County ìsch noh-n-ìhm bnännt.
Ell (Luxemburg)
Ortsdail
Zue Ell ghere d Ortschafte Nidderkolpech (Niederkolpach/Colpach-Bas), Uewerkolpech (Oberkolpach/Colpach-Haut), Ell, Kleng-Elchert (Kleinelcherodt/Petit-Nobressart), Rued (Roodt).
Badische I c
Geschichtè
Diè Lokomotyvè sin vor 1923 uusgmuschteret worrè.
Konschtruktyvi Merkmõl
Dè Langkessèl isch uss drei Schüss gefertiget worrè. Dè Stehkessèl hèt è übberhöhti Füèrbüchsdecki. Dè Dampfdom isch uff èm hinterè Kesselschuss positionyrt gsi un isch mit Messingring vozyrt. Üßeri Iischtrömroor füüret i d Zilinder. Dè Regulator isch uff èm vorderè Kesselschuss montyrt gsi.
Balgau
Gschécht
1861 ésch d'Sankt-Nicholas-Kérech (Franzésch Eglise Saint-Nicolas) boie wore. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Tainaron
Gschicht
I de Antiki isch de Hafe Psamathous en Umschlagplatz gsii und bsunders i de de zwoot Hälfti vom 4. Joorhundert v. Chr. e Treffpunkt vo Söldner, wo sich do lo ahüüre loo hend. Westlich vom Pórto Stérnes isch i de Antiki schwarze Marmor broche wore und im Landesinnere root-wiisse Marmor. Uf de Landengi und bi de beed Häfe sind nume wenigi archäologischi Fund gmacht wore, wo vo de Klassische Periode bis i di röömischi Chaiserzitt datiert were chönd. E Fridhoof stammt us de hellenistische Zitt.
Vor de Seeschlacht vo Salamis ane 480 v. Chr., wo d Griecher d Perser bisigt hend, hett e Tail vo de Flotte vo de Kerkyräer Anker gworffe, und isch dromme fern vo de Schlacht blibe.
Aktion junge mundart
Wettbewärb
Prosatäxt:
Maschwanden
Maschwande (amtlich Maschwanden) isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz.
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 4,9 %, CVP 0,8 %, EDU 2,1 %, EVP 12,4 %, FDP 4,3 %. GLP 5,0 %, GP 9,6 %, SP 17,1 %, SVP 43,5 %, Suschtigi 0,3 %.
Skifahren
S Skifahre (au Schifahre gschribe) isch e Wintersport. En Skifahrer rutscht uf ere Skipiste oder im frye Gländ uf zwee Ski über de Schnee.
Entwicklig zum Massesport um 1950
D Entwicklig vom alpine Skilauf zum Breitesport isch im 20. Jahrhundert vor allem ab de 1950er Jahren dur de verschterchti Buu vo Skipischte mit Seilbahne und Skilift mit zuenähmender Beförderigskapazität wie au dur de schtarchi Uusbuu vo de tourischtische Infraschtruktur (Skigebiet, Skihüttene, Hotellerie usw.). So isch d Aazahl vo de Skifahrer vo 5 Millione wältwyt im Jahr 1950 uf 35 Millione im Jahr 1975 gschtige. Debyy zellt weniger de Leischtigsgedanke (wie bim Wettkampfsport Ski Alpin) im Vordergrund, sondern d Bewegigserfahrig, s unmittelbare Naturerläbnis, soziali Kontäkt oder Underhaltig bim Après-Ski.
Forschig
I de Forschig wird syt de 1960er Jahr probiert, Bewegigsabläuf und biomechanischi Grundlage vom alpine Skifahre wüsseschaftlich darzschtelle. Das isch aber erscht in de 1980er Jahren dur de Münschteraner Sportwüsseschaftler und Mathematiker Georg Kassat glunge. Under andere widerläit er die vorherrschendi Hypothese, dass Parallelschwüng dur Be- und Entlaschtig usglöst wärded.
Pi (Mathematik)
S Pi (\pi) isch in de Mathematik di sogenannti Chraiszahl. Si git a, wie sich de Durchmässer zum Umfang un zü de Flächi vom e Chrais verhaltet, nämlich
Eidgenössisches Jodlerfest
Vorgschicht
D Ursprüng vom Jodle gönd uf vorhistorischi Zyte zrugg. De Jodel diänt der akustische Verständigung über wyti Dischtanze. I den Alpe isch mit em eifache Jodelruef, em Juuz, vo Alp zu Alp kommuniziert (Signalruef) und s Veh (Vehlockruef) aaglockt worde. De Naturjodel mit em Alphorn-fa (ölfte Teilton vo de Naturtonreihe) isch im Ruum Innerschwiiz, Appezöll, Toggeboorg, Bärnpiet, Greyerz und Friburgerland beheimatet. I de Oscht- und Weschtschwiiz wird e mehrstimmigi Jodelform pflägt, bi dere Vorjodler e Hauptmelodie yleited, i die denn de mehrstimmigi Chor yfalle tuet. S mehrstimmige Jodle mit Schelleschötte oder Talerschwinge als Begleitung isch im Appezöll syt em Ändi vom 18. Jahrhundert beleit.
Hohenzollernsche Lande
Yywohnerentwicklig
Anne 1852 isch d Yywohnerzahl vu dr Hauezollerische Land bi 65.634 gläge. Bis 1905 isch si nume um vier Brozänt uf 68.282 aagstige. 1939 isch d Zahl vu dr yywohner bi 73.706 gläge.
Georgische Sprache
Dialäkt
S Georgische het 18 regionaali Dialäkt, wo in de verschiidene histoorische Regioone vom Land gschwätzt wärde und wo noch iire Äigeschafte in fümf Haupt-Dialäktgrubbe iidäilt wärde, und in äi Soziolekt, s Judäo-Georgische, wo d Sprooch vo de altiigsässene georgische Juude isch.
Alberto Giacometti
Bedytig
Em Giacometti sy molerisch Œuvre isch aafangs e chlaine Dail vu sym Wärch gsii. No 1957 isch di figurativ Molerei glychbrächtigt näbe d Skulptur drätte. Sy fascht monokroom Molerei vu dr Spotzyt isch e kainere Stilform vu dr Modärni zuezrächne.
Knabenschiessen
Das tradizionell Fäscht gits i der aktuelle Form sit 1899. Im Zäntrum stönd d Schüüsswettkämpf, wo öppe 5000 Buebe und sit 1991 au Mäitli um de Titel vom Schützekönig reschp. vo de Schützekönigin kämpfed. Mitmache törfed ali Jugetliche, wo im Kanton Züri woned oder deet i d Schuel gönd. Für s Startgält vo zwölf Franke chunt mer Munizioon und e Bradwurscht über.
Genweiler
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Basel-Clara
S Clara-Quardier isch mit öbbe 23,66 Hektare s chliinste Vierdel vo Basel. Es het si Name vo dr Clarachille und em Clarablatz, wo grad drvor lit, übercho. Die hai zum früehnere Clara Kloster ghört.
Essertines-sur-Yverdon
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 663 Yywohner 94,4 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4,1 % Dytsch, 0,3 % Italienisch un 1,2 % anderi Sproche.
Elektronische Musik
Elegtronischi Musig benamst è Musig, wo durch elegtronischi Klangerzüüger hèrgschtellt un mit Hǜlfi vo Lutschprècher widdergää wörd. Im dütschè Sprõchgebruuch isch es bis zum Ènd vo dè 1940er Johr üblich gsi, alli Inschtrumänt, bi dènnè d Klangbroduktion bzw. -übberdrägig in irgendeinèrè Wys mit elegtrischem Stròm z duè gha hèt, als elegtrischi Inschtrumänt z benamsè. Konsequenterwys hèt mò dõhèr au vo elegtrischer Musig gschwätzt. Bis hüt git s kontroversi Aasichtè i dè Terminology, wo einersits èn wǜssèschaftlichè Begriff vo dè Akuschtik un glychzitig abber au èn Obberbegriff übber neui Musigschtyl i dè Unterhaltigsmusig gmeint isch. Anderersits kategorisyrt mò mit Elegtronischer Musig auch è Gattung vo dè Neuè Musig, woby sich dõ dè Begriff vo dè Elegtroakustischè Musig etablyrt hèt. → Hauptartikel: Elegtroakustischi Musig als Gattig vo dè Neuè Musig.
Maur
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Muur ghört zue de Seemundarte.
Guermange
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Collegium Musicum Basel
S modärne Collegium
S Collegium Musicum Basel isch im Joor 1951 entstande. D Iniziative isch vo angaschierte Mitgliider vom domoolige Theaterorkester z Baasel und däm si Kapällmäister, Albert E. Kaiser, khoo. Dr Naame „Collegium Musicum Basel“ isch au e Verpflichdig gsi, wil dä Naame z Baasel uf e 300-jöörigi Dradizioon ka zrugluege.
Wo dr Albert E. Kaiser im Joor 1955 zum Färnsee gangen isch, wo denn non e ganz jungs Medium gsi isch, het s CMB e Verdraag as s Orkester vom Schwizer Färnsee überkhoo, und meereri Serie vo musikalische Sändige si gmacht worde. Vo 1961 aa het s CMB elf Joor lang im Raame vo de Mozart-Wüche Interlake an dr Uffüerig vo Opere und Orkesterwärk mitgschafft, zämme de bedütendste Sängerinne und Sänger vo sällere Zit.
Sit 1956 het s CMB mit sim Abonnemänt-Züklus vo säggs Konzärt im Casino Basel e feste Blatz im Muusiglääbe vo Baasel. Noch mee as 50 het dr Albert E. Kaiser d Läitig vom Orkester an dr jung Dirigänt Simon Gaudenz übergää, wo vo dr Säson 2004/2005 nid nume die künstlerischi Läitig sondern au dr Boste vom Schefdirigänt übernoo het. 2011 het en dr Kevin Griffiths abglööst.
Oitylos
Gschicht
Ane 1671 isch d Sippe vo de Iatraioi i d Toskana uusgwanderet und um 1676 hend Genuese d Biwooner vo Vitolo s Agibott gmacht, e noiji Haimet z gee, well d Mani dozmol starch umchämpft gsii isch. Rund 1000 Lütt us Vitolo und de Umgebig hend denn under de Füerig vom Iohan Stefanopoulos d Mani verloo und hend vo de Genuese de Ort Paomia uf Korsika öberchoo, wo dozmol zo Genua ghört het. Rund 100 Joor spöter hend si d Erlaubnis öbercho de Ort Cargèse z gründe, wo hüt no de Maniotisch Tielekt gredt werd.
Erzbistum Freiburg
Bischtumsgliderig
Di nerdligscht Pfaargmei isch d Pfaarej St. Laurentius Freudeberg.
Dollfus-Mieg et Compagnie
Gschìcht
Wo s Elsàss ànna 1872 ditsch worra ìsch, sìn mehrera elsassischa Ìndustrieller uf Beefert gànga, fer därt a Àktivität ìn Rìchtung vum frànzeescha Betrìeb z grìnda. So hàt sìch DMC nawa dr Stàdt ìnschtàlliart. Ìn da 1950. Johra hàt dia Àktivität àbgnu un d beeferter Gebäi vu DMC sìn ìn dr Firma Bull verkàuift worra.
Erschta Produktionsànlàga vu 1812
Vorna dràà ìsch a kleiner Gebäi gstànda, wo a Dàmpfmàschìna enthàlta hàt; zerscht a „Peel & Williams“ (1812), noochhar a Rissler & Dixon (1825), un eina üs dr Firma André Koechlin & Cie (1834). Sina hàlb-runda Fanschter hatta besser sotta hewa àls viareckiga Fanschter, wenn's ìm Fàll ìnnawandig explodiart hatt. Dr Àbrìss vu dam Gebäi hàt àm 19. Àwril 2011 ààgfànga.
Speetera Produktionsgebäi
Zwei Gebäi fàlla uf dur ìhr scheen Üssah: dr „Réfectoire“ (Speisasààl) bàuia ànna 1886 un s Hàuiptbüro bàuia ànna 1899.
Griechische Zahlen
Au Zahlen vo 1'000 bis 999'999 chönnd dargschtellt werde: Für das werded die gliiche Ziffere nomal für eintiusiger, zehntuusiger und hunderttuusigerer verwendet, und zuesätzlich es zweits Aafüehrigszeiche (unde) vorgschtellt.
Département Ain
S Département Ain [] isch e Département z Frankrych, wo syn Name vom glychnamige Fluss überchoo hät. S ghert zur Region Auvergne-Rhône-Alpes un isch s 01. in dr alfabeetische Raiefolg vu dr franzesische Département.
Zweisprachige Straßennamen im Elsass
Zitter a pààr Johrzehnta gìtt's ìm Elsàss ìmmer mehr zweisprochiga Stroßatàfla ("zweisprochig" heisst do: uf Frànzeesch, d offiziella Sproch, un uf Elsassisch, dr regionàla Dialekt).
Hìrzbàch
S Dorf Hìrzbàch hàt zweierlei Stroßaschìlder: ältera Schìlder uf Frànzeesch un Hoochditsch, un nèiera Schìlder uf Frànzeesch un Elsassisch. D Namma uf Hoochditsch sìn Ìwerstezunga vum Frànzeescha; d Namma uf Elsassisch schiina mehr historischa Bezeichnunga z'sìì.
Biesheim
Gschicht
Dr hitig Biesemer Bann isch scho sit dr gallorömische Zit besidlet. In dr Näche von dr Ortschaft ligt e beditede archäologische Fundstätte, wo die römisch Anweseheit vom 1. bis zum 4. Jahrhundert n. Chr. belegt. Dr Ortsname setzt sich zämm us em fränkische Wortstamm heim, im Dialekt zue em Schwa abgschliffe, wo in etwa Domizil/Heim beditet un üblich bi fränkische Sidlunge gsin isch, sowie Bies, aller Wahrschinlichkeit noch dr Personennam von eme wohlhabede Eigetümer in Biese. D'Schribwis vom Ortsname hat sich im Lauf von dr Zit mehfach gändert: Von Bezenesheim (erwähnt um 1000) iwer Biessen (1643) zur hitige offizielle Form Biesheim (sit em 18. Jahrhundert).
Wirtschaft und Infrastruktur
Sit em Bau vom Rhinsitekanal un dr Inrichtung von eme Gwerbegebit in dr 1960er-Jahre hän sich in dr Gmeinde zahlrich Unternehme agsidelt. Di beditedschte sin dr Aluminiumverarbeiter Alcan Rhenalu Péchiney, dr Kaugummihersteller Wrigley un s'Textilieunternehme Fiberweb. Im landwirtschaftliche Sektor git's einige Betrib mit Gmües- un Weizeanbau, Rinder- un Sauhaltung sowie mit Gflüegel- un Fischzucht. Usserdem isch dr Tourismus mit mehrere Hotel- und Restaurantbetribe fer Biese von grosser Beditung. Uf dr Insel zwische Rhin un Rhinsitekanal befinde sich en Jachthafe, en Campingplatz und en Schwimmbad.
Marie-Theres Nadig
Ihre gröschti Erfolg isch de überraschendi Gewünn vo de Abfahrts- und Riiseslalom-Goldmedaille bi de Olympischen Winterspiil 1972 z Sapporo gsi. En Abfahrts-Bronzemedaille isch bi de Olympische Winterspiil 1980 z Lake Placid dezue cho. Nach ihrem Rücktritt vom Spitzesport im Jahr 1981 isch sie über zwei Jahrzähnt lang wie ihre Brüeder Theo als Traineri tätig gsi, zerst z Liechtestei, spöter i de Schwiiz. Hüt bildet sie im Skiverband vo ihrere Region Sarganserland-Walesee de Nachwuchs uus. Ihri Medaille und Trophäe het d Marie-Theres Nadig verschänkt, wo sie 2011 züglet het.
Kabinett Nebenius II
S Kabinett Nebenius II isch vum 28. März 1845 bis zum 19. Dezämber 1846 d Landesregierig vu Bade gsii.
Etagnières
Geografi
Etagnières lyt im Gros-de-Vaud. D Gmaiflechi umfasst 77,5 % landwirtschaftligi Flechi, 14,9 % Wald, 7,7 % Sidligsflechi.
Östlicher Laubfrosch
wia ’s labt
Ìnsgsàmt lajt jeeds Ääschtliga Làuibfräschla zwìscha 400 un mehr àss 1700 Aijer. A pààr vu da Aijer wara àn Wàsserpflànza geheftet. Nooh zwai bis zwaiainhàlb Moneeta-n-ìsch d’ Làrwa-n-äntwìcklung umma, un d’ 1,5 bis 1,8 cm groossa Jungfräschla düen s’ Wàsser fàraloo. Ìn Wiissrüsslànd gschììt dàs zwìscha And Jüüli bis And Àuigscht. Manckmol känna d’ Làrwa àui ìwwerwìntra un sìch numma-n-ìm Summer druff umwàndla. Ìm Àlter vu 2 bis 4 Joohra wara d’ Tiarer gschlachtsriff. Sa känna bis züa 12 Joohra àlt wara.
Kabinett Boeckh
S Kabinett Boeckh isch vum 10. Novämber 1843 bis zum 28. Merz 1845 d Landesregierig vu Bade gsii.
Dessenheim
Gschécht
Ém Hardtwald sén Grabhégel üs brotohisdorischer Zit gfunde wore, e wittere Grabstàtte stammt üs der spote Bronzezit un légt ém Wurmloeh. Der Ort wérd 737 als Bsétz vu der Abtèi vu Murbach zum èrschte Mol urkundlig erwàhnt; nàbe sàller Nànnig als Deoseshaim gét's noch àine vu 768 als Tessinhaim. Ab 1648 hat Dàssene der Habsburger ghért.
Peer Steinbrück
Beruef vu 1974 bis 1990
Noch em Studium het er 1974 zerscht im Ramme vun eme 15-monetige Wärchverdrag fir s Bundesminischterium fir Ruumornig, Böuwäse un Stadtböu gschafft un ab em Spotjohr 1976 im Effetlige Dienscht im neie Bundesminischterium fir Verchehr, Böu un Stadtentwicklig. Anne 1977 isch er persenlige Referänt vu dr Minischter Hans Matthöfer un Volker Hauff im Bundesminischterium fir Forschig un Technology wore. Fir dr Matthöfer het dr Steinbrück Rede gschribe. Vu Juni 1978 bis zum Februar 1981 het dr Steinbrück as wisseschaftlige Mitarbaiter im hechere Dienscht (offiziäll Hilfsreferent) im Chanzleramt vum Helmut Schmidt gschafft. Är het dert e Stell im Spiegelreferat zum Bundesminischterium fir Forschig un Technology ghaa. Im Johr 1981 het dr Steinbrück in dr Ständige Verdrättig vu dr Bundesrepublik z Oscht-Berlin in dr Abdailig Wirtschaft gschafft. 1981/82 isch er wider persenlige Referänt gsii, desmol vum Bundesforschigsminischter Andreas von Bülow.
Bahnhof Basel SNCF
Dr Bahnhof 1860–1902
1858 het die Schwizerischi Zentralbahn beschlosse, ass dr brovisorisch Bahnhoof an dr Lange Gass vom ene nöje Bahnhoof vor dr Elisabetheschanze ersetzt wurd, und ass die Franzöösischi Ostbahn mit däm Bahnhoof sött verbunde si. Dorum het mä die französischi Linie vom hütige Bahnhof Basel St. Johann bis zum nöje Standort vom Bahnhoof müesse verlengere. S Drassee isch de hütige Stroosse Kannefäldstrooss und Stäinering nooch blaant gsi und über e Birsig churz vor em Bahnhoof het s e Viadukt sötte haa.
Verwaltungsgemeinschaft
Verwaltigsgmeinschafte sind Körperschafte vom öffentliche Recht i de düütsche Bundesländer Bade-Württemberg (deet Veriibarti Verwaltigsgmeinschaft), Bayern, Sachse, Sachse-Anhalt und Türinge. Dr Begriff wird aber au teilwiis für nöd gebietsabhängigi Gmeinschafte zur gmeinsame Nutzig vonere Verwaltigsschtruktur i dr öffentliche Verwaltig verwendet. (z. B. FH Bund mit dr Bundesakademie für öffentlichi Verwaltig)
Mundart-Nachwuchswettbewerb von 9−99 Jahren
Wettbewärb
D Jury isch us dääne Lyt bstande:
Bryysdreeger*ne
D Bryysverleiig isch im Friejohr 1993 z Singe am Hontes gsii, d Bryysdreeger*ne hän do iri Gediicht vordrait Derzue het d Schuelklass 7a vu dr Realschuel Stockach deerfe chuu un iri Gediicht vordraage.
Robert Naegele
Läbe
Dr Robert Naegele isch as Soldat im Chrieg gsii un het noch dr Ruggchehr us dr Gfangeschaft e Chaufmannslehr gmacht. No privatem Schauspiilunterricht z Stuegert un z Minche het er sy erscht Engaschmänt am Stadttheater Memmenge iberchuu.
In 100 Sändige „Bairisch Herz – Ausgabe Schwaben“ isch er verantwortli gsii fir d Zämestellig und Reschy.
Dr Naegele isch mit em Wilhelmine Lübke Herspiilpryys un dr Goldmedallie vum Bayerische Rundfunk uuszaichnet wore. Är isch Mitglid vu dr Münchner Durmschryyber gsii.
Gertingen
Gerténgen (lothrìngisch; frànzeesch Guerting, ditsch Gertingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Arrondissement Colmar-Ribeauvillé
S Arrondissement Colmer-Ràppschwihr (frz. Arrondissement Colmar-Ribeauvillé) ìsch e Verwàltungsbezirk im Département Haut-Rhin ìm Elsàss, ìn dr frànzeesche Region Grand Est. S Arrondissement ìsch àm 1. Janner 2015 üs dr ehmolige Arrondissement Colmer und Ràppschwihr grìndet wora.
Verwàltung
S Arrondissement Colmer-Ràppschwihr ìsch ingedäilt in fìmf Kanton mìt ìnsgsàmt 94 Gmeina:
Jiddische Sprache
Jiddisch isch e weschtgermaanischi Spraach, wo uf em Früenöihoochtüütsch basiert. De Woortschatz und d Gramatik vom Jiddisch stammt zum grööschte Täil us em Tüütsch, d Spraach isch aber au vo slaawischen Yflüss präägt, und s hät vil Wöörter dine, wo us em Hebrääisch und Aramääisch äinersyts und em Poolnisch, Wyssrussisch und Ukrainisch andersyts stamed – e paar chömed sogaar us em Romaanische.
Jiddisch isch d Spraach vo den aschkenasische Jude und wird gwöndli mit hebrääische Buechschtabe gschribe. Umschrifte i di latynisch Schrift gits e paar. I däm Artikel wird äini pruucht, wo a s Tüütsch aapasset isch und au im Buech vo de Marion Aptroot und em Roland Gruschka und im Wöörterbuech vom Ronald Lötzsch voorchunt.
S hüttig Jiddisch
Dur d Shoah, d Assimilazioon, di judefintlich Politik i de Sowjetunioon und z Poole und di jiddisch-fintlich Politik z Israel isch d Aazaal vo Jiddischschpraachige starch gsunke. Hütt wird si hauptsächli vo soginannt «ultraorthodoxe» Jude z New York, z Montréal, z London, z Manchester, z Antwerpen und z Jerusalem gredt. Z New York isch au s YIVO, s «Jiddisch wüsseschaftlich Inschtituut», wo i de Zwüschechriegszyt z Vilnius gründet woorden isch. Hütt isch es hauptsächli e groosses Archiv. Z Amherst, Massachusetts, isch s «Jiddisch Buechzäntrum», wo jiddischi Büecher sammlet und digitalisiert. Au z Parys gits en aktivs Jiddisch-Zäntrum, s «Centre Medem – Arbeter Ring».
Luut
Anderi regionaali Mèrkmaal sind weder im Standard- na im Büünejiddisch verträtte. En eerschts Byspil isch s lang /aː/, wo im poolnischen und ukrainische Jiddisch für de /aj/-Luut (us mittelhoochtüütsch î) gredt wiird, öppe zaat für (standardjiddisch, büünejiddisch und litauisch-jiddisch) zajt ‘Zyt’. E zwäits Byspil isch s /aj/, wo im poolnische Jiddisch für de /ej/-Luut (aus mittelhochtüütsch ei, ê) gsäit wird, öppe schajn, majnen für (standardjiddisch, büünejiddisch, litauisch- und ukrainisch-jiddisch) schejn, mejnen ‘schöön, mäine’. E dritts Byspil isch de /ej/-Luut, wo im litauische Jiddisch deete gredt wird, wo e mittelhoochttüütsches langs /oː/ voorlyt, öppe brejt für (standardjiddisch, büünejiddisch, poolnisch- und ukrainisch-jiddisch) brojt ‘Broot’.
Alois Burger
Lääbe
Syni Eltere sin baidi vu Ebedinge chuu. Noch em Erschte Wältchrieg isch d Familie retuur chuu uf Ebedinge.
Mönchaltorf
Religion
44,0 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 21,5 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Claude Vigée
Lawa
Dr Vigée ìsch üs ere àlte elsassìsche Düech- und Fruchthandlerfàmilie gstàmmt. Ar ìsch z Bischwiller ufgwàchse un z Stroßburi uf s Gymnasium gànge. Wie ànne 1940 de ditsche Druppe ìn s Elsàss inmarschert sìn, ìsch er uf Toulous gflìchtet un hàt dert mìt eme Medizinstudium àngfànge. Ar hàt sìch drno dr Résistance àngschlosse un 1942 sini erschte Gedìcht ìn dr Untergrundzitschrìft „Poésie 42“ vereffentlìcht. Ìm Johr 1943 ìsch er ìn d USA gflìchtet, wien er ànne 1947 ìn Romanistik promovert hàt. Ar hàt frànzesìschi Sproch un Literatür glehrt àn dr Ohio State University, àm Wellesley College un àn dr Brandeis University. Sit 1950 hàt er rejemaßi Gedìcht vereffentlìcht z Frànrich. 1960 bìs 2001 hàt er z Israel glabt, wien er bìs züe sinre Pensionerung 1983 àn dr Hebräische Üniversitet z Jerusalem gelehrt hàt. Zletscht hàt er z Paris glabt.
S Thema vun dr Dìchtung vum Vigée ìsch unter àndrem d Üssenàndersetzung mìt em Leid vun dr Jude, vun dr Elsasser, vun dr elsassische Jude un dr Jude ìm Elsàss gsìì, àwer öi mit dr Schenheit un dr Verganglichkeit vum schlìchte, landlige Erb. Öi s Strawe no Fridde un zwìschemanschliger Einigung ìst e Motiv, wiener ìmmer wider ufgriffe hàt.
Türlersee
Dr Türlersee liit im Säuliamt im Kanton Züri. Er befindet sich a dr Grenze vo de Gmäinde Aeugst und Huuse am Albis uf 643 m ü.M..
David Garrick (Schauspieler)
Dr David Garrick (* 19. Februar 1717 z Hereford, Ängland; † 20. Januar 1779 z London), isch e berüemte Schauspiiler im Zitalter vo dr Ufkläärig im 18. Joorhundert gsi. Er het as Komödiant wie au in ärnste Rolle bsunders uf de Londoner Büüne Erfolg ghaa. Er het au as Theaterdiräkter und Autor vo Büünestück e guete Naame ghaa. 1746 het men en an s Covent Garden Theatre z London iiglaade und im Joor druf het er zämme mit em James Lacy (1696–1774) s Drury Lane Theatre kauft, won er sich vil im Shakespeare gwidmet het.
Preis der schwedischen Reichsbank für Wirtschaftswissenschaften in Gedenken an Alfred Nobel
Di offiziell Bezeichnig vo dem Priis, Sveriges Riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne (hochtüütsch Preis der schwedischen Reichsbank für Wirtschaftswissenschaften in Gedenken an Alfred Nobel) bruucht mer im Alltag nöd, me säit em – nöd ganz richtig – Nobelpriis für Wirtschaftswüsseschafte oder churz Wirtschaftsnobelpriis.
Indogermanische Ursprache
Di Indogermanischi Uursprooch isch e rekonstrukturierti Sprooch, sozsäge as d Muettersprooch vo allne indogermanische Sprooche. Die Urspriooch werd nöd aihaitlich gnennt, si cha aifach as Indogermanisch oder Urindogermanisch bizachnet were, au as Protoindogermanisch, wobii germannisch au dör europäisch ersetzt were cha, wa im angelsäächsische Ruum üblich isch; dai werd d Uursprooch maist Proto-Indo-European („Protoindoeuropäisch“, abgchörzt PIE) bruucht.
Katar
Topografy
S Grundwasser het e hoche Salzghalt; Drinkwasser wird in Meerwasserentsalzigs-Aalage gwunne. Im Sidoschte isch d Meereslagune Chaur al-Udaid.
Bernd Merkle
Ehronga
Em Johr 2008 isch em Bernd Merkle dr Sebastian-Blau-Preis fir D Martha oder: Mr wird hald älder – erschiina em Biachle ’s goht ällaweil weiter – vorliha worra.
Katar
Gschicht
Anne 1995 isch dr Chalifa ibn Hamad vu sym Suhn Hamad ibn Chalifa gstirzt wore, wu mit dr Yylaitig vu Reforme aagfange het, zem Byschpel isch 2003 s Frauewahlrächt yygfiert wore.
Kobelwald
Hailig Grab
Es existiert no e Hailig Grab us em Johr 1883, wo z Freising (Bayern) gmacht wora ischt. Da Hailig Grab ischt bis 1951 regelmässig i de Karwucha zum Iisatz ko, dänn aber wäg de Liturgiireform im Dachstock vo de Kercha verschwunda. Im Wenter 2011/12 hät en Pfarreiroot mit sina Buabe und em Messmer d Kulisse wider vo da Himmleta abe ghollt und s fählend Gstell sammt de Mechanik rekonstruiert. I de Karwuche im April 2012 ischt da Hailig Grab wider i da Kercha zum Iisatz ko.
Kristallhöhli
Öber s Rhintl usi bekannt ischt d Krischtallhöhli. Si ischt vom Doarf Koblwaald us i epa 15 Minute z Fuess ärraichbar.
Gesslingen-Hemeringen
Gessling-Hemering (lothrìngisch; frànzeesch Guessling-Hémering, ditsch Gesslingen-Hemeringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Gschìcht
Hemering ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1341 àls Heinmeringen (1459: Hemeringen, 18. Jh.: Hemmering'').
Verwàltung
vun Gessling-Hemering ìsch. Gessling-Hemering ghert zem Kommünàlverbànd.
Hintschingen
Hintschingè isch è Dorf a dè oberè Donau un isch èn Ortsdeil vo dè Gmeind Immèdingè im Landkreis Duttlingè (Badè-Württèbärg). Dè Ort lyt a dè Baanvozwygig vo dè Schwarzwaldbaan (Richtig Offèbürg) un dè Sauschwänzlebaan, welli in süèdlichi Richtig bis Lauchringè füürt un bis Zollhuus-Blummbärg i s Ringzug-Konzept integryrt isch. Dè Donauradwäg R9 füürt dirèkt durch dè rund 240 Ywohner zällèndi Ort, diräkt am historischè Rõthuus sowiè dè Sankt-Wendelin-Kapellè vorby. Diè Ufffaart Geisingè zu dè Autobaan vo Stuègètt gu Singè (weschtlichè Boddèsee) isch rund drei Kilometèr empfernt. Am gegèübberligendè Ufer, wèniger als èn Kilometèr nördlich vo dè hütigè Bebauig, isch 1915 è alemannisches Reiègräberfäld entdeckt worrè. Diè Fundschtück befindet sich i dè Sammlig vom Badischè Landesmuseum Karlsruè.
Messenien
Geographii
S Messenie hett im Norde a de Chüste vom Ionische Meer a Triphylie grenzt und im Landesinnere an Arkadie. Im Oste het de Taygetos d Grenze zo Lakonie (Sparta) bildet. De schmooli Landstraife zwöschet em Taygetos und em Messenische Golf isch immer zwöschet Sparta und Messenie umstritte gsii und d Grenze isch mol mee nördlich, mol mee südlich glege.
Mythischi Gschicht
Nochem Pausanias isch Messenie zerscht vom Polykaon und sinere Frau Messene, enere Töchter vom argivische König Phorbas, bsidlet wore. Si hend d Königsstadt Andania gründet und ufem Berg Ithome de Kult vom Zeus Ithomatas iigrichtet. Si sind vom Phlius, emene Enkel vo de Erdgöttin Gaia in Mysteriekult vo de Grooss Göttin bi Andania iigfüert wore. Noofaare vo de Messene und em Polykaon sind kani öberliferet.
Hundert Joor nochem Fall vo Troia, hend d Heraklide d Peloponnes underworfe und de Melanthos, e Noofaar vom Neleus, wo dozmol z Pylos König gsii isch, isch zäme mit sine Verwandte und de ionische Bivölkerig uf Athen gfloche, wos em Melanthos glunge isch, de athenischi König z stürze und selber König z were. Sini Söö - ussert em Kodros, wo noch em König vo Athen woren isch - hend den die chliiasiatischi Chüste bisidlet und zwölf ionischi Städt gründet, drunter aus Milet.
Kirche (Bauwerk)
Gschicht
I dr christliche Tradizion gits Kloster chile, Stifts chile, Kathedrale, Dom, Münster, Basilike und Kapälle.
Scho im Urchrischtetum sind Chilche entschtande. Langi Zyt über sind sii z Nordeuropa no uus Holz baut worde (lueg au Stabchilche), vor me am Ändi vom Früehmittelalter konsequenter zur Schteibauwiis choo isch (Boukunscht vo de Karolinger).
Kirchenkreis Augsburg
Kurseelsorg
E wichtigi Roll im chilchlige Läbe im Chilchechreis Augschburg spilt d Gescht- oder Kurseelsorg. An vile Orte wäre Bärggottesdienscht un anderi Veraastaltige aabote, wu sich vor allem an di zahlryyche Urlauber un Kurgescht in d Turismuszäntre wände.
Gullivers Reisen
In dr Originaalfassig bestoot s Buech us vier Däil und isch 1726 under em Ditel Travels into Several Remote Nations of the World in Four Parts By Lemuel Gulliver, first a Surgeon, and then a Captain of Several Ships veröffentligt worde.
Etoy VD
Geografi
Etoy isch e Dorf am Hang im Norde vum Gämfersee, eschtli vum Dal vu dr Aubonne. D Gmaiflechi umfasst 71,1 % landwirtschaftligi Flechi, 6,7 % Wald, 21,9 % Sidligsflechi un 0,4 % sunschtigi Flechi.
Gschicht
Etoy isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1145 as Stuie (1228 Estue).
Jacopo d'Aqui
Dr Jacopo d'Aqui isch en italiänische Autor im spoote 13. und früeje 14. Joorhundert gsi.
Saladin
De Saladin (arabisch صلاح الدين يوسف بن أيّوب Salah ad-Din Yusuf bin Ayyub, öbbe 1137; 3. März 1193 z Damaskus) isch en kurdisch-muslimische Sultan gsi, wo über Ägypte, Syrie, Palestina und Jemen gregiert und d Dynastii vo de Ayyubide gründet het. Mit siine Erfolg im Kampf gege d Chrüzritterstaate z Syrie und Palestina isch er zum grösste muslimische Held worde.
Park Chung-hee
Dr Park Chung-hee (rev. Rom. Bag Jeong-hee, McCune-Reischauer Pak Chŏng-hee, koreanisch 박정희; * 30. Septämber 1917 odr 14. November z Gumi, denn im Japanische Kaiserriich, im hütige Südkorea; † 26. Oktober 1979 z Seoul, Südkorea) isch e südkoreanische General und antikommunistische Politiker gsi. Er isch vo 1961 bis 1979 Präsident vo Südkorea gsi. 1979 isch dr Park vo sim äigene Ghäimdienstschef Kim Jae-kyu ermordet worde. Noch iim isch dr Choi Kyu-ha Bresidänt worde, wo siinersits vom Armeeschef Chun Doo-hwan im ene Milidäärputsch entmachdet worde isch.
Arrondissement Thann-Guebwiller
Geografi
S Arrondissement granzt ìm Norda àn s Arrondissement Colmar-Ribeauvillé, ìm Oschta àn s Bundeslànd Bàde-Wirttebari z Ditschland, ìm Sìda àn s Arrondissement Mulhouse un s Arrondissement Altkirch un ìm Weschta àn s Arrondissement Épinal ìm Département Vosges (Lothrìnga).
Galileitransformation
D Galileidransformazioon und d Erhaltigssetz
D Naturgsetz ändere sich nit bi dr Galileidransformazioon. Dr Usgang vom ene Experimänt blibt gliich, wemm mä si Ort ere Galileidransformazioon underwirft. E Verschiebig vom Ort, oder in dr Zit, oder au dr Usrichig nooch ändere nüt. Ere sonige Inwarianz säit mä au Sümmetrii. Noch em Noether-Theorem isch jedi sonigi Sümmetrii mit eme Erhaltigssatz verchnüpft. Wäge dr Inwarianz vo de Naturgsetz under dr Galileidransformazioon si doorum d Erhaltigssetz vo dr klassische Mechanik richdig. Das si
Venezuela
Geografy
Venezuela het e rund 2800 km langi Kischte. Vu dr Gsamtflechi sin rund 39 % mi Wald deckt, 20 % mit Matte un Waide, 4 % sin Äckerfälder.
Eysins
Eysins (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Nyon im Kanton Waadt, Schwyz.
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 27,9 % gläge.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 831 Yywohner 82,1 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 6,1 % Dytsch, 1,2 % Italienisch un 10,6 % anderi Sproche.
Venezuela
Hochland vu Guayana
Di uffelligscht Formation dvu däre Region isch d Gran Sabana, e großi, stark erodierti Hochebeni. Im Lauf vu Johrmillione sin d Sandschtaimassene abdrait wore un ibrig sin chluusigi Däler un gwaltigi massivi Dafelbärg (Tepui). Ihre Alter wird uf 70 Millione Johr gschetzt. Di 115 verschidene Tepui in däm Biet zaichne si uus dur e ainzigartigi un aigedimligi Flora un Fauna uf ihrene Hochplatoo, wel si wäg dr Isolation e Hufe endemischi Arte entwicklet hän.
Neerach
Geografi
S Piet vo de Gmäind umfasst 61,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 5,7 % Wald, 12,7 % Sidligsflechi, 6,5 % Vercheersflechi und 1,5 % Gwässerflechi.
Venezuela
Klima
Di jehrlige Niderschleg gehn vu 430 mm in dr halb-aride Diefländer un Ebene im weschtlige Dail vu dr Karibikkischte bis zue 1000 mm im Orinoco-Dreieck. In dr Gebirgsregione schwanke d Niderschlagsmängine zimli, wel in dr Sänk het s weniger Räge wie an dr Bärgflanke, wu dr Nordoschtwind uusgsetzt sin. Z Caracas fallt vu Juni bis Augschte mit 750 mm d Helfti vum dertige jehrlige Niderschlag.
Heiteren
Bevölkerung
D'Inwohnerzahl isch zwische 1960 un 1990 um 550 Persone gschwankt, bis 1999 no awer uf fascht 800 Lit relativ stark agstige.
Venezuela
Wichtigi Stedt
D Hauptstadt Caracas isch di zwootgreescht Stadt un dr greescht Balligsruum vum Land.
Indigeni Bevelkerig
Taima-Taima, Muaco un El Jobo im Bundesstaat Falcón ghere zue dr Biet, wu mer Fund us sällere Zyt gmacht het. Die Gruppe hän zuen ere Zyt gläbt, wu Megafauna-Arte wie Megatherie, Glyptodonte un Todoxone vorgherrscht hän.
Heiteren
Söhn un Döchter vu dr Gmei
Camille Alfred Pabst, 1828 z'Haitre uf d Wàlt ko un 1898 z'Paris gstorbe. Z'erscht isch er Anwalt z Colmer gsin, später no Moler z Paris. Sin Werk "La veille du mariage" isch im Unterlindenmuseum z'Colmer usgstellt.
Venezuela
Erschte Kontakt mit Europäer un Conquista
Dr Christoph Kolumbus isch uf syre dritte Rais 1498 an di eschtli Kischte vu Venezuela chuu un isch an dr Mindig vum Orinoco an Land gange. S isch s erscht Mol gsii, ass är un sy Mannschaft e Fueß uf s amerikanisch Feschtland gsetzt hän.
Kolonisationsversuech dur d Welser
Im Septämber 1530 het dr Federmann bschlosse, Coro z verloo un d Region z erforsche. Mit ihm sin 110 Soldate z Fueß gange, 16 Ryter un rund 100 Indianer. Si sin iber di venezolanische Llanos uf dr Suechi noch em „Sidsee“. Im Februar 1531 hän si uf Coro mieße retuurchehre. D Druppe isch chrank gsii un mied wäg dr Hufe Schlachte gege d Yywohner. Die Yywohner, wu d Welser aafangs fryndli empfange ghaa hän, sin jetz us ihre Derfer gflichtet un hän alli Vorret vernichtet, ass d Europäer si nit hän chenne bruuche.
Zwooti Phase vu dr Kolonisation dur d Spanier im 16. Johrhundert
D Francisco Fajardo, wu uf Margarita as Suh vun eme Spanie un ere Indianeri uf d Wält chuu isch, isch anne 1555 z Chuspa im hitige Bundesstaat Vargas glander un het welle s Dal vu Caracas erobere, isch aber bal wider retuurgange.
Im letschte Johrzehnt hän d Spanier aagfange, s Encomienda-Sischtem in dr Däler vu Aragua z etabliere un Sidlige in dr Llanos z grinde. Doderby hän d Sidler großi Landgieter mitsamt dr indigene Yywohner iberchuu. D Indianer hän zue Arbet uf em Guet chenne zunge wäre, hän aber mieße zahlt wäre im Unterschid zue dr Sklaverei. Anne 1591 het e Gruppe portugiesischi Sidler s Dorf v Guanare im higtige Bundesstaat Portuguesa. 1595 hän Spanier us em Caracasdal San Juan de los Morros grindet un dert Indianer in s Encomienda-Sischtem zwunge. D Spanier sin wyter im Weschte in s Biet vu dr Palenques un Cumanagotos yydrunge. 1594 hän si s Dorf Clarines grindet.
Im April 1595 isch dr Walter Raleigh uf Trinidad chuu, wu dodmol in spanischem Bsitz gsii isch. Är isch mit hundert Soldate dert glandet, het s erscht Dorf, San José de Oruña, bsetzt un dr Gouverneur feschtguu. Dert het er si ne Basis etabliert. Ände Mai im nämlige Johr isch e Gruppe vu syne Soldate dur s Orinoco-Delta uf dr Suechi no El Dorado gfahre. Si hän Waar mit dr Yyhaimis duscht un si Gfächt mit d Spanier gliferet. Im Juni 1595 hän di britische Pirate Preston un Somers La Guaira aagrife. Si hän d Stadt niderbrunne un si wider verloo.
Grundnahrungsmittel
was derzue ghört
Zu de wichdigste Grundnaarigsmiddel uf dr Wält ghööre Geträid wie Wäize oder Riis, Spiicherwurzle (Chnolle, Rhizom) wie Härdöpfel oder Yams, Hülsefrücht wie Linse und Boone und Frücht wie Dattle und Fiige, bzw. Brodukt, wo us ene härgstellt wärde wie Brei und Brot.