cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kommunalwahlen in Baden-Württemberg 1962
D Kommunalwahle z Bade-Wirttebärg hän am 4. Novämber 1962 stattgfunde. Näbe dr Gmairotswahle, wu d Helfti vu d Mitglider nei gwehlt wore sin, sin in 6 Gmaine mit ere Burgeruusschussverfassig glychzytig au di Gmaindsverordnete gwehlt wore. Bi re Bevelkerig vu insgsamt 5,11 Millione sin fir d Gmairotswahle 5.107.805 Lyt wahlberächtigt gsii un fir d Gmaindsverordnetewahle 50.718.
Lorenzen
Verwàltung
vun Loränze ìsch. Loränze ghert zem Kommünàlverbànd.
Vogtsburg im Kaiserstuhl
Gschicht
Durch d Huefiiseform vum Kaiserschdual wu numme noch Weschde zum Rhiin offe isch, het mr vor m Durchbruch vum Äudo als Masseverkehrsmiddel numme schwer noch Vogtsburg kumme kenne. Säll het vu 1870 a zuenärä Stagnation vu dr Iiwohnerzahle in d ainzelni Ortschafte gfiirt. So isch d Iiwohnerzahl vul 1880 bis 1980 um 5000 Lüt gläge. In dere Zit hets also a grossi Abwanderig gä. Erst sit 1980 stigt d Bevölkrig äui durch Neibaugebiat wiider a.
Gmeindrot
Vogtsburg isch eini vu dr konservativsti Gmeinde im Landchreis. D CDU lit bi Wahle in dr Regel dütlich iber 50 %, in manchi Ordsdail sogar bi ybr 70 % vu dr gültige Stimme.
Badnerlied
Bedytig
D Bröuerej Rothuus het e eigeni Fassig, wu d Textzyylede In Rastatt ist die Festung dur In Rothaus ist die Brauerei ersetzt woren isch. Die Fassig wird deilwys bi Fueßballspiil brucht, wu vu dr Bröuerej gsponseret wäre. Bim SC Fryybeg het sich die Fassig aber nit chenne dursetze, un au bim KSC isch dr Text nume uf dr Lyynwand z läse, aber nit im abgspiilte Lied z here.
Text
Als Expertè hèt sich dè Fryburger Ossi W. Pink brofilyrt, wellè sit 1994 Strophè vom Badnerlièd sammlè duèt. Inzwischè (Stand: Mai 2008) sin dõby 721 Strophè zämmècho.
Bäcker
Gschicht
E bsunderi Beckereikasse hett de Usgliich vo de Brotpriise zum Zwäck ka. In tüüre Zyte sin us dere Kasse Vorschüss an d Becker gleischtet worde. Die Iirichtig het bis 1863 beschtande.
Namibia
Sproche
Di hitige Namibier ghere zue unterschidlige Velker, wu in e baar Velkerwanderige zwisch em 16. un 18. un wider im 19. un 20. Johrhundert in s Biet yygwanderet sin. Die Vylfalt in dr Bevelkerig spieglet si au in dr Sproche, wu gschwätzt wäre. Mit dr Bantusproche, dr Khoisan-Sprochen un dr indogermanische Sproche git s drei großi Sprochgruppe mit insgsamt 26 Ainzelsproche: Offiziälli Amtsproch isch hite nume Änglisch.
Friezyt
Vu dr hitige Velker im Biet vum hitige Namibia sin allwäg zerscht vor rund 2500 bis 2000 Johr d San vu Zäntral- oder sogar Nordafrika zuegwanderet. Z Namibia sin aber au Felsgravure gfunde, wu uf e dytlig elteri Bsidlig wie 2000 Johr hiiwyse: d Felsmolereie z Twyfelfontein sin vermuetlig iber 10.000 Johr alt. Die Gravure chenne aber nit sicher dr San zuegordnet wäre. D Felsmolereie, wu aidytig vu dr San sin, sin zum Dail dytlig iber 1000 Johr alt un erscht im 19./20. Johrhundert hän si dermit ganz ufhgert.
Im Zug vu dr afrikanische Nord-Sid-Velkerwanderig sin zwisch em 17. und 18. Johrhundert us em Betschuanaland (hite Botswana) zerscht d Herero, wu zue dr Bantu ghere un Vii zichte, im 19. Johrhundert derno us dr Kapprovinz d Nama un d Afrikaner uf Namibia yygwanderet. Si alli hän gege d San e Vernichtigsfäldzug gfiert un die in Richtig Oschte in d Kalahari-Wieschti abdrängt, wu si uf e Wildbyterwirtschaft reduziert wore sin. Dert läbe d San au hit no – vu dr Regierige vu Sidafrika, Botswana un Namibia mee duldet wie gärn ghaiße, wel si si bishär allne Versuech vun ere „Zivilisierig“ widersetzt hän.
End-n-Abfall im Alemannischen
Eisilbigi Werter
In dr Konsonanteverbindig -/rn/ isch s Änd-/n/ verbreitet erhalte: In andere Dialäkt, bsunders däne vu dr alpiine Schwyz und z Voradelbärg, isch es aber au doo gschwunde, nochdäm s zeerscht zwischem /r/ und em /n/ e Sprossvokal gee het:
Guilvinec
Gschicht
Guilvinec isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1381 as Kerluinec (1383 Quelmenuec, 1540 Guelvynec, 1667 Guelfinec, 1672 Quelvinec, 1688 Quelvinec, 1733 Le Guilvinec).
Verwaltig
vu Guilvinec isch. Guilvinec ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Guilvinec ghert zem Bretonisch.
Alsace – Junge fers Elsassische
Kültürella Àktivität vum Verein
S Verein ìsch sehr aktiv ìm kültürella Gebìet, wo's dr Dialekt uf'ra moderna Àrt unterstìtzt.
Örmingen
Ermìnge (frz. Oermingen, dt. Örmingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Ardon VS
Gschicht
Ardon isch im ene Dokumänt us dr Zyt um 1100 s erschte Mool erwäänt mid dr Schrybwys Ardunum.
Oberhelfenschwil
Geografii
S Dorf lyt uf ere Aahöchi zwüsched de Flüss Thur und Necker.
D Nochbergmeinde sind Bötschwil-Gantertschwil, Neckertal, Wattwil und Liestig.
Gschicht
1874 sind d Ortschafte Hof, St. Loretto und Blatte vu dr Gmeind Oberhelffetschwil a Liestig ibertrage worde. 1952 hend Mogelschpërg und Oberhelffetschwil eme Gebietsabduusch zuegstumme.
Grafschaft Kyburg
Dr Grundbsitz vo de Kyburger het in dr erste Zit Gebiet vom Zürcher Oberland bis an d Thur umfasst, vor allem aber s gschlossene Grundäigedum um d Stadt Winterthur, wo meer oder weeniger em hütige Bezirk Winterthur entspricht. D Territorialpolitik vo de Kyburger het iiri Bsitzdümer abgrundet. Mit ere gschickte Hürootspolitik häi si im ganze Schwizer Middelland Territorie under iiri Kontrolle chönne bringe. Wo d Kyburger 1264 usgstorbe si, häi d Habsburger iire Bsitz gerbt. Vo denn aa het mä nume no dr äigentlig Stammbsitz vo de Kyburger as Verwaltigsäihäit innerhalb vo de habsburgische Gebiet as «Groofschaft Kyburg» bezäichnet.
Gliiderig
Däil vo dr Landvogtei Kyburg si die Gmäinde und Herrschafte gsi: (noch em Kläui)
Bure
Ortschafte:
Brenden (Ühlingen-Birkendorf)
Wappè
S deilte Wappè vo Brändè zeigt èn uffschtygendè Hirsch, s Zeichè für d Hèrrschaft vum Kloschter St. Bläsy un uff silbrigèm Hintergrund èn rotè Roscht, dè für dè Kirchèheilige, dè Hl. Laurentius stòt.
Fürstenhaus Fürstenberg
Gschicht
Diè Grafè un Fürschtè zu Fürschtèbärg lönn sich mit einigẽr Wohrschinlichkeit uff diè fränkischi Grafèfamilliè vo dè Unruochinger zruckfüürè, welli zu dè Zit vom Karl dem Großè im dütschè Süèdweschtè wichtigi Funktionè i dè Landesvowaltig inne gha hèn. Eidütig nõchwysbar sin d Fürschtèbärger sit èm 11. Johrhundert als Grafè vo Uurach uff dè Schwäbischè Alb un i dè Gegènd vom mittlerè Negõr.
Diè Fürschtèbärger sin è Sitèliniè vo dè Grafè vo Uurach un stammesvowand mit dè Grafè vo Achalm. Dè mit Agnes, Döchter vom Berthold IV. vo Zähringè, vohürõtete Graf Egino IV. vo Uurach hèt 1218 èn großè Deil vo sim Bsitz vo dè Herzög vo Zähringè, well Berthold V. kinderloos voschtorbè isch un somit diè Zähringẽr Hauptliniè erloschè gsi isch. Diè Ärbschaftè uff dè Baar un im Schwarzwald hèn dè Grundschtock vo dè Sitèliniè vo dè Fürschtèbärger bildet.
Mediatisyrti Fürschtè un badischi Standesherrè
Als Standeshèrrè hèn diè sit 1806 mediatisyrtè Fürschtè zuè Fürschtèbärg gmäß èm Artikel XIV vo dè Dütschè Bundesaktè vo 1815 no zaalrychi Sonderrächt gnossè, welli zwar i dè Märzrevolution witgehend voloorè gangè sin, abber diè Aawartschaft uff èn Sitz i dè erschtè Kammer vo dè Badischè Ständevosammlig hèt bis 1918 bschtandè.
Martin Grüner
Abgordnete
Är isch vu 1969 bis 1994 Mitglid vum Dytsche Bundesdag un derrt vu 1969 bis 1972 bildigsbolitische Sprächer vu dr FDP-Bundesdagsfraktion gsii. Derzue isch er Mitglid im sozialbolitischen Uusschuss un im Haushaltsuusschuss vum Bundesdag gsii.
Gustav Adolf Seiler (Politiker)
Lääbe
Dr Seiler isch e Suhn vum Leher un Philolog Gustav Adolf Seiler gsii. Är isch z Lieschtel un z Basel uf d Schuel gange un het derno z Basel un z Leipzig Rächtswisseschafte studiert. Anne 1899 het er zum Dr. iur. promoviert. Vu 1901 bis 1922 het es as Rächtsaawalt z Lieschtel gschafft un as Bundesrotsvedrdrätter in dr Pfandbriefbank vu dr Schwyzerische Hypothekarinschtitut.
Bad Liebenzell
Religiona
Bad Liabezell mid saenor Bläsikirch (St. Blasiuskirche) isch vo aldors här evangelisch, s´ hådd enzwischa abor ao a Katholischa Kirch em Flägga. En Liabazell isch d´ Zendrale vo dor gleichnamiga "Liebenzeller Mission". Dådurch isch Bad Liabazell en vile Lendor uff dor Wäld bekannd.
Riva Valdobbia
Der Oort chunt s erschte Mol ane 1217 imene Dokumänt vor. S Taal isch im Middelalter vo Walser kolonisiert worde, wo us em Nochbertal vo Greschonei här cho und übere Riifupass ggange sind – der düütsch Naame Riifu chunt us em Walserdüütsch. Im Ortsteil Rabernardo isch s Walsermuseum.
Vo Riifu chunt schynts der berüempt Boumeischter Ulrich Ruffiner.
Himmelfahrtskirche (Lukjaniwka)
Bschriiwung vum Gebäi
D’ orthodoxa Dorfkìrìch gìlt àls a typisch Bàuiwark vu dr ukràinischa Holzbàuikunscht. Sa ìsch àwwer kää gschìtzt Dankmol gsìì. Ahnelt hàt sa dr Michaeliskìrìch vu 1866 z’ Mala Staryzja ìm nochberliga Rajon Boryspil —wo sii Dàch äbbis ànders uffbàuia worra-n-ìsch— so wia d’ Georgskìrìch z’ Saworytschi vu 1873, wo sii Glockaturmdàch ahnlig vorschprìngend gschtàltet worra-n-ìsch —dia Kìrìch ìsch friahjer ìm Joohr 2022 zärschteert worra gsìì. Wänn maa d’ Ainzelhaita glüagt hàt, hàt maa-n-àwwer märkt, àss d’ Hìmmelfàhrtskìrìch sìch vu baida Kìrcha-n-unterschaidet hàt.
Rimsdorf
Verwàltung
vun Rìmschdroff ìsch. Rìmschdroff ghert zem Kommünàlverbànd.
Gomaringen
Aus dor Gschiichd
Nåch 1450 isch dor Fläggga ans Spittal vo Reidleng komma. En dor Reidlengor Zeid isch ao d Reformazio aegfird wårda. D Vegd vo Reidleng hend em Gōmrengor Schlessle residird, dees må vårhär em Fläggaådl ghaerd hådd. 1648 isch nå dor Flägga an Wirddabärg vorkaofd wårda. Gõmreng hådd lang zom Oboramd Reidleng ghaerd, ond isch aersd en dor Vorawldoungsreform ǎnna 1973 zom Graes Dibeng komma.
Köln
Geografy
D Nochbergmeinde vo Köln sind:
Häg-Ehrsberg
Geografy
D Gmeind gränzt im Norde an Fröhnd und an de Todtnauer Ortsdeil Herreschwand, im Oste an Todtmoos, im Süde an de Schopfener Ortsdeil Gerschbach und im Weste an Zell im Wysedal.
Perl
Dr Name Perl kommt von ema Zitat aus'm Matthäus-Evangelium [13,46], wo dr Jesus s'Hemmelreich mit em Händler vergleicht, wo sei ganz Hab ond Guat verkaufe will, damit'r a wertvolle Perle kaufe kaa. Bevor dr Larry Wall sei Spraach no hot vreffentliche kenne, hend se dr Name von Pearl en Perl omgändert, weil's scho a Programmierspraach gä hot, wo Pearl ghoise hot. S'werret allgemein ond vom Larry Wall selber au die Backronyme Practical Extraction and Report Language ond Pathologically Eclectic Rubbish Lister akzeptiert. Wenn mr "Perl" sagt, moint mr drmit d'Spraach, on mit ema kloigschriebene "perl" s'Programm, wo die Spraach interpretiert.
Urmünder
Definition un Abgränzig
Zue dr Urmyyler ghere d Hytigsdier (Ecdysozoa), d Lophotrochozoe (Lophotrochozoa) un di Plattwurmartige (Platyzoa). No neischte molekulargenetische Erkänntnis nämme d Pfyylwirmer (Chaetognatha) wahrschyns e isoliert-basali Stellig yy. D Urmyyler sin, im Gegesatz zue dr Neimyyler (Deuterostomia), villicht paraphyletisch, stellen also kai natyrligi Gruppe im Sinn vu dr phylogenetische Syschtematik dar.
Malestroit
Geografi
Malestroit lyt am rächte Strade vum Fluss Oust, 33 km vu Vannes un 73 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 10 m un 95 m iber Normalnull. Dr Oust bildet do ne Dail vum Canal de Nantes à Brest.
Trimmis
Trimmis isch e Gmaind vom Kanton Graubünde.
Kiel
Kultur und Freizit
Jöhrlich findet im Kieler Umland s Schleswig-Holstei-Musik-Festival statt.
Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg
D Uniwersidäät isch in zwölf Fakultääte organisiert und bietet s Fächerspektrum von ere Volluniwersidäät. Im Wintersemester 2014/15 si 30'898 Studierendi iigschriibe gsi und öbbe 500 Brofässer häi Underricht gee. Öbbe 17,5 % vo de Studierende si us em Usland. D Geböid vo dr Uniwersidäät si über d Häidelbärger Altstadt, dr Stadtdäil Bärghäim und s Nöiehäimer Fäld verströit.
Kirchentellinsfurt
Gschicht
Kircha ischt entstande aus dr Ortschafte Kirchen ond Tälisfurt. Kirchen ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 1007 als Kirihheim.
Saarwerden
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Sààrwerde ghert zem Rhinfrankisch.
Russischer Bürgerkrieg
Dr Lauf vom Chrieg isch mee as äinisch dur usländischi Intervenzioone beiiflusst worde. Vor dr Niiderlaag vo Dütschland im Erste Wältchrieg isch s Baltikum und d Ukraine churz vo de Dütsche bsetzt worde. Die siigriiche Verbündete vom Wältchrieg häi die antikommunistischi Beweegig understützt und äinzelni Stedt und Stützpunkt an dr Periferii vo Russland bsetzt. Dr Komflikt mit Poole isch schliesslig zum Polnisch-Sowjetische Chrieg (1919-1921) worde, wo mit em Verdraag vo Riga am 18. Merz 1921 beändet worde isch und d Waffestillstandslinie vo 1920 as Gränze zwüsche dr Sowjetunion und Poole festgläit het.
Christiane Rösinger
Lääben un Wäärch
D Christiane Rösinger isch z Heilze bi Raschti ufgwachse un anne 1985 uf Wescht-Berlin zoge. Mitti 1980er Johr isch si dert im Umfäld vum „Fischbüro“ unterwägs gsii. Anne 1988 het si zäme mit dr Almut Klotz un em Funny van Dannen d Band Lassie Singers grindet, wu si 1998 ufgelst het. In däm Johr, 1998, het si au zäme mit dr Almut Klotz s Label Flittchen Records grindet. Syter anne 1998 isch d Christiane Rösinger dr Chopf vu dr Band Britta, wu si zäme mit dr Britta Neander un dr Julie Miess grindet het. Dernääbe schrybt si fir verschideni Zytige, u. a. taz, Tagesspiegel, Berliner Zeitung, „Berliner Seiten“ vu dr FAZ, vor allem iber Theme, wu s um Popmusik un Popkultur goht. Im Merz 2008 isch ihre erscht Buech, „Das schöne Leben“, uusechuu, wu si in churze autobiografische Täkscht vum Lääben uf em Dorf un vum Lääben in dr Stadt verzellt. Syt em Augschte 2008 schrybt si all Wuche ne Kolumne fir dr eschtrychisch Radiosänder fm4. Im Oktober 2010 het d Rösinger ihre erscht Soloalbum „Songs Of L. And Hate“ vereffetligt, fd Arrangschmänt het dr Andreas Spechtl vu Ja, Panik gmacht. Im Merz 2011 isch si mit em Album „Songs of L. and Hate“ fir dr Echo-Kritikerbryys nominiert gsii.
Kernkraftwerk Fessenheim
S Àtomkràftwark vu Fassena ìsch a Àtomkràftwark ìm Frànkrìch gsìì. As steht nava-n-em großa Kànàl vum Elsàss (uf Frànzeesch: „Grand Canal d’Alsace“) und isch àm And s ältschta Àtomkràftwark ìm Frànkrìch, wo noch àktiv gsìì ìsch.
Mialet (Gard)
Geographii
D Gmeind isch e paar Kilometer vo Alès, Saint-Jean-du-Gard und Anduze entfernt. Di wichtigschte Sidlige, wo zu de Gmeind ghöre, sind d Dörfer Mialet und Mas Soubeyran. Si liged im Tal vom Gardon, wo uf sim Wäg es paar Mol sin Name duet ändre und doo Gardon de Mialet heisst.
Penis
Chrankete und Dysfunktione
Vorhutverengig (Phimose) bidütet, as s Vorhütli nöd über d Aichle zoge werde cha, wa recht verbraitet isch. Us hygienische Gründ isch es sinnvoll, denn s Vorhütli z erwiitere lo; alefalls isch au e Beschniidig agroote.
Langendorf
z Polen:
Penis
Dr Penis vo Schildchrotte
Dr Schildchrottepenis bestoot us ere Ruete und ere Äichle, wo im Allgemäine dunkelgrau, purpuur oder schwerzlig isch. Vo dr Öffnig vom Urether an dr Basis vom Penis goot e Soomekanaal, wo s uf bäide Site von em e Soomegroot het, bis zur Äichle, im Geegesatz zu de Süüger, won e zuenige Soomeläiter in dr Form vom ene Röörli häi. Im schlappe Zuestand isch dr Penis in dr Kloake versteckt. Es het im Penis dinne en äinzelne Schwellkörper, s corpus spongiosum, und wie bi de Süüger stoot dr Penis uf, wenn dä sich mit Flüssikäit füllt. Dr erekti Penis isch, je noch Schildchrotteart, bis öbbe halb solang wie dr Panzer.
Mendelsche Regeln
D Reegle vom Mendel beschriibe dr Vererbigsvorgang bi biologische Merkmol, wo d Usbräägig vo ene nume vo äim Gen bestimmt wird (äifache Erbgang). Si si noch iirem Entdecker Gregor Mendel benennt, wo sä 1866 veröffentligt het.
Evolutionstheorie
Die klassischi Ewoluzionstheorii vom Darwin
Im Darwin si Ewoluzioonstheorii isch dur Erkenntniss us verschidnige Däildiszipline vo dr Biologii wie dr Paleontologii, dr Genetik, dr Morfologii, dr Anatomii, dr Zällbiologii, dr Biochemii, dr Verhaltensbiologii, dr Ökologii, dr Biogeografii und dr Entwiggligsbiologii immer witer vervollständigt worde. Au d Deszendänztheorii zum gmäinsame Ursprung vo allem Lääbe isch din integriert.
Anniviers
Sprooch
D Taalbewooner heissed «Anniviards».
Bolken
Bouke (amtlich Bolken) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Wasseramt im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 4,4 % gläge.
Vogtsberg
Lueg au:
Biezwil
Bevöukerig
De Uusländeraateil isch 2010 bi 3,7 % gläge.
Spanien
Chliima
S Chliima vu de Kanarische Insle hät e subtropische Charakter. Do sin d'Temperature s ganz Johr duure hoch un Niderschleg ghäie numme wenig (uff de westlige Insle meh). Säll Chliima macht sich au an de südlige Chüste vum Land bemerchbar, wu d'Temperature s ganz Johr übber mild sin; Niderschleg ghäie do allerdings meh wie uff de Kanarische Insle.
Kusterdingen
Verwaldong
Kusdordeng ghaerd zo koem Vorwaldongsvorband.
Luthern
Geografi
Vo dr Gmeindsflechi send 47,8 Prozänt Landwirtschaftlechi Flechi, 47,6 Prozänt Waud, 3,5 Prozänt Sidligsflechi ond 1,1 Prozänt süschtigi Flechi.
Im Weschten und im Süde isch s March vom Gmeidbann vo Luutere au grad das vom Kanton Luzärn em Bärnbiet zue. S March vo de beede Kantöön lauft über s ganze Napf-Bärgland übere, über d Bärge Ahorn, Guume , Chatzerschwand , Ober Scheidegg (, Höchänzi ( und Niederänzi ufe Napf. Numen ufe Ahorn het’s e Strooss vo Luutere us; suscht cha men a de stotzige Bärghäng numen über d Fuesswääg ufegoo.
Gschicht
Im 15. Joorhundert isch s Luutertau a d Stadt Luzärn choo.
Hans Caspar Dollfus
Dr Hans Caspar Dollfus (frànzeesch Jean Gaspard Dollfus ; * 24. Janner 1607 z’ Mìlhüüsa; † 5. Nowamber 1690 àui doo) ìsch a Mìlhüüser Politiker gsìì. Vu 1665 bis 1690 ìsch’r Bìrgermaischter vu dr Schtàdtrepüblik Mìlhüüsa gsìì.
Karl I. (Neapel)
Mit siner Hüroot zur Beatrice, dr Erbin vom Raimund Berengar IV. vo Provence, isch dr Karl 1246 Groof vo dr Provence und vo Forcalquier worde. In 1247 het em si Brueder, dr Ludwig IX., d Groofschafte vo Anjou and Maine gee, wo franzöösische Chroondomääne gsi si. Dr Karl het Albanie erooberet und sich 1272 zum Köönig vo Albanie usgrüeft. 1277 het er d Köönigschroone vo Jerusalem kauft und in sim Testamänt het em dr Wilhelm II. vo Villehardouin 1278 s Fürstedum Achaia hinderloo.
Silzheim
Dialekt
Dr lothringisch Dialekt vun Sìlze ghert zem Rhinfrankisch.
Akropolis (Athen)
D Akropolis z Athen (, hē Akrópolis tôn Atʰēnôn;, i Akrópoli tis Aθínas; das häisst „d Oberstadt vo Athen“) isch woorschinlig die bekanntisti Stadtfestig us em antike Griecheland. Es stöön druf bemerkenswärti Geböid, wo uf dr ganze Wält bekannt si, und dorum säit mä dr Athener Akropolis vilmol nume „d Akropolis“.
Fürstenau (Begriffsklärung)
Fürstenau isch de Name vo däne geografische Objekt:
z Dütschland
i de Schwiz
(31) Euphrosyne
Mit eme Durmesser vu öppe 256 km isch d'Euphrosyne ein vu dr grösste Asteroide vum Hauptgürtel. Si besitzt e dunkli chohlestoffhaldigi Oberflächi mit ere Albedo vu 0,030. In öppe 5 Stunden un 32 Minute rotiert si um die eige Ax.
Ausserberg
Geografi
Im Norde vom Gmeindbann lyt s Taal vom Baltschiederbach, wo nume der südweschtlech Deil zu Üüsserbäärg ghört. Us em Taal füere Wasserleite uf d Fälder vom Dorf, d Wiigartneri, d Undra Suon, d Gorperi und s Niwärch.
Tragikomödie
As Dragikomödie si Theaterschdück bezeichnet worde, wo d Handlig vo dragischem Charakter, aber dr Usgang glücklig isch. Hützudag dänggt mä ehnder, as si ä dragischi Zsämmehäng mit komische Elimänt und Motiv, aber au komischi mid Tragik vermischd.
Meierskappel
Gschicht
Mäierschappu esch zom erschte Mau gnamsed worde im Jahr 858.
Attische Demokratie
Dr Root
D Amtszit vo de gweelte Mitgliider (buleutai) vom Root vo de Fümfhundert isch äi Joor gsi. Er het im Roothuus (buleuterion) dagt, und si Hauptufgoob isch s gsi, d Volksversammlige vorzberäite und duurezfüere, wo nume häi döfe über Themene (probuleuma) abstimme, wo dr Root vorhär bearbäitet het. . Im Root isch jedi Füüle mit ere 50 Maa starke Füülesekzioon (prytaneia) verdräte gsi. Jedi vo dene 10 Prytanie het für e Zääntel vom Joor dr Root und d Volksversammlig gläitet. Im 4. Joorhundert v. d. Z. isch die Läitig allerdings in de Händ vom ene Kollegium vo 9 Vorsitzende (prohedroi) us de Prytanie gsi, wo grad nit d Gschäft gfüert häi, zum d Kontrolle z verbessere. Anderi Ufgoobe vom Root si gsi, d Finanze z kontrolliere und die Beamte z überwache. Wil dr Root alli männlige erwaggsene Bürger gliichmäässig verdräte het, het s Pünggt gee, won er kwasi as Stellverdräter für alli die Bürger fungiert het, wo nit regelmäässig an de Volksversammlige häi chönne drbii sii.
Guipronvel
Gschicht
Guipronvel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1554 as Guypronvel.
Verwaltig
D letscht Maire vu Guipronvel isch d Monique Le Gall gsii.
Baklava
Baklava isch e Gebäck us Blätterteig, wo meischtens e Füuig us Nüss wie Baumnüss, Pischtazie oder Mandle het.
Baklava sind Honig-Nussschnitte, wo mer i nä Honig-Zuckerwassersauce ielajt und si dänn no warm isst. Meischtens trinkt mer dezue no ä Tasse türkische Mokka. Baklava döfed normaalerwiis uf käm türkische Fäscht fäälä. Baklava oder Baklava-äänlichi Spiise händ sich über s Orient und de Balkan verbreitet, und jedes Land säjt si hegäd die ursprünglichi Variantä.
Malans GR
Geografy
D Gmaind lyt in dr Region Landquart, i dr ”Püntner Herschaft“. Im Süde isch iry Gränze in dr Landquart. S Gmaindgebiet goot vo dr Ebeni im Rhydaal bis uf s Bärgmassyyv vom Vilan ufe. Dr Gipfel vom Vilan, wo zringsetum frei stoot und e wyti Uusicht git, het d Höchi vo 2375 Meter über Meer. Uf dr Syte vo Malans het er im oberschte Deil e stäili Felsflanke, wo drunder dr Bach afoot, wo bim Dorf unde durs Ülltobel flüsst. Mit ere Säilbaan, wo s Schwiizer Milidäär und d Gmaind ane 1941 baut hend, chunt me em Höibärg verby ganz ufe zum Älpli vo Malans, und vo da uus über en stäile Graatwääg grad uf dr Gmaindgränze zwüschet Malans und Jenins ufe Bärggipfel. Gege Süde goot d Flue bis zum Fadäraschtei, wo au en schöne Uussichtspunkt überem Rhydaal isch. Im Oschte isch s Ändi vom Gmaindgebiet a dr Landquart bim Ygang zu dr Chlus, a de Brugge vo de Stroosse is Prättigä und bim Chlusdunnel vo dr Baan, noch bi dr Burgruine Fragschtei, wo ane 1338 erwäänt wird. Die alte Prättigauerstroos isch usem Rhydaal vo Malans us uf dr rächte Syte vo der Landquart is Daal ine ggange.
Gschicht
D Dorfchile, wo s Patrozinium vom heilige Kassian het, stoot ufem Platz vo eltere Chile, wo z Malans sid em 6. Joorhundert gsi sind. Spöteschtens im 12. Joorhundert het si em Bischof vo Chur ghört.
Satteins
Gschichtliche Hintergründ
D Habsburger honnd dia Orte in Vorarlberg wächselnd vo Tirol und Vorderösterrich us regiert. Vo 1805 bis 1814 hot der Ort zu Bayern, denn widr zu Österrich kört. Zum österrichischa Bundesland Vorarlbärg kört Sattaas sit dr Gründung 1861. Dr Ort isch 1945 bis 1955 an Teil vu da französischa Besatzungszone in Österrich gsi.
Raum
Raum isch dr Naame vo dene Ort:
Blechblasinstrument
Bedütig vom Matriaal vo dè Grundröörè
Bi großè Inschtrumänt wiè m Susafòn kömmed mänggisch moderni Faservobundwärchschtoff zum Ysatz, zum Gwicht spare; diè neuzitlichi Vuvuzela wörd uss Blaschtik gfertigèt. Hölzerni Inschtrumänt wiè s Alphorn un dr Büchel odder s Didgeridoo funktionyred zwar nõch èm glychè Brinzyp, wörred abaer im allgemeinè Sprõchgebruuch gnauso wiè diè mit Dònlöcher uusgschtattetè Serpènt un Zinkè hischtorisch nit zu dè Blèchblõsinschtrumänt, woll abber zu dè Lippèdòninschtrumänt zellt.
Brinzyp vo dè Dònerzügig
Diè meischtè Musiginschtrumänt bschtônn us ènèm Schwingigserzüüger (Generator) un èm Schwingigsvoschtärker (Resonator). D Bsunderheit vo dè Blèchblõsinschtrumänt lyt dõdrin, dass d Schwingigserzüügig durch d Lippè vom Blôser erfolget un somit è menschlichs Organ Deil vom Inschtrumänt wörd. D Luft wörd dõdezuè glychmäßig durch diè gegè d Strömig lycht vorgschpanntè Lippè blõsè. Bi uusreichender Strömigsgschwindigkeit grõtet s Lippègweebe durch dè Widderschtand vo dè Muskulatur in Schwingig. Dè Übbergang vo dè Schwingig vo dè Lippè zu dè Donsüülè wörd durch d Mundschtugg bewärchschtelligt.
Yfluss vo dè Mensur
D Mensur hèt indirèkt au èn Yfluss uff d Höchi vom Grunddòn. Dirèkt sorgt d Mensur grundsätzlich defür, dass è Blèchblõsinschtrumänt kürzer baut wörd, wiè dè Grundformlè¨nõch sy söt. Grundsätzlich wörd d Längi durch d Hälfti vo dè errechnetè Wellèlängi vom Grunddòn beschtimmt. Sell würd bi nèrè Drumbeetè in B theoretisch è Längi vo 145 cm ergää. Braktisch relevant isch sell nu bi Blõsinschtrumänt, dennè iren Innèdurchmesser übber diè ganz Längi exakt zûlindrisch isch, è Byschpill wär èn Gartèschluuch ( für wellèn s au solistischi Stüggle git ). È B-Drumbeetè isch abber 132 cm lang, well si è deilwys konischs Roor un vo allem èn stark konischè Schallbecher hèt. Analog dezuè bedrait d Längi von èm Barydòn 262 cm, èm Tenorhorn 265 cm un ènèrè Boosunè 271 cm, statt dè theoretisch erforderlichè Längi vo 290 cm. Dè Yfluss vo dè Mensur uff d Roorlängi bedrait ergo um diè 8 - 9,5 %.
Dònhöchèschtüèrig
Voänderig vo dè Resonanzroorlängi:
Antike
È witeres Inschtrumänt uss sellèm Kulturchreis isch diè jüdischi Chazozra. Im Kontèxt vom Aaltè Teschtament (Tanach) wörd Mose vom Gott nõch èm Uuszug uss Ägûpten uffgforderèt, zwei Drumbeetè uss dribbenem Silbèr z fèrtigè. Vobundè demit isch a dè glychè Stell è relatyv uusfüürlichi Vorschrift für d Aawendig. Allerdings sin au si sowoll nit zum eigèntlichè Musizyrè gfèrtigèt als au nit dezuè geignèt: Dè religiöse Gebruuch isch dè Levitè im Jerusalemer Tempel vorbehaaltè gsi. Originali Inschtrumänt sin wòòrschinlich nit erhaaltè blibbè, diè letschtè dürfted gmääß dè Abbildig im Titusbogè dè Plünderig vom Tempel zum Opfer gfallè sy.
d Drumbeetè un d Bosuunè
Ob d Kunscht vom Biègè vo dünnwandigè Roor vo dè Antike durch s Mittelalter tradyrt worrè isch odedr im Obeddland neu entdeggt wörrè hèt muèsè, isch nit mit Sicherheit klärt. Früèmittelalterlichi Inschtrumänt sin gschtreggt, diè früèschti Abbildig von èrè S-förmig gwundenè Form isch uff èrè Miniatur vo 1377 i de Cronicles of France i dè British Library z sää.
Grundschtimmig
S kürzeschte gebrüüchliche Blèchblõsinschtrumänt isch d B-Piccolodrumbeetè mit èrè Grundroarlängi vo 65 cm. D B-Tuba mit vir Ventyl isch s üblicherwys düèfschte Inschtrumänt mit èrè Grundroorlängi vo 541 cm, wörred no d Volängerigè vo normalerwys vir Ventyl dezuègrechnet, ergit sich deby è Roorlängi vo 930 cm.
In èm normalè separatè F/B-Doppelhorn sin 704 cm Roor vobaut, dõby wörred èm B-Horn bim Umschaltè i d F-Stimmig zuèsätzlich 96 cm hinzuègfüègt. Um Intonationskorrekturè vornää z könnè, wörred d F-Ventylzüüg (Gsamtlängi 102 cm) unabhängig vo dè B-Ventylzüüg vowendet.
Föderative Ungarische Sozialistische Räterepublik
thumb|left|[[Béla Kun, dr Füerer vo dr Ungarische Röötrepublik]] Am 25. Juni 1919 isch d Diktatuur vom Proletariat verkündet worde, und druf si Banke, d Groossindustrii, Mietshüüser und Betriib mit mee as 20 Aagstellte verstaatligt worde. Grundbsitz über 100 Joch isch entäignet und in landwirtschaftlige Brodukzioonsgnosseschafte organisiert worde. Öbbe 590 Persone si im Raame vom sogenannte „Roote Terror“ vo Revoluzioonsdribunaal, aber au vo Bardeimilize wie die berüchtigte „Lenin-Buebe“ (ungarisch: Lenin-fiúk) hiigrichtet worde.
Moleno
Gschicht
D Gmai Moleno het uf dr 2. April 2017 mit elf anderne Gmaine zu Bellinzona fusioniert un dodrmit in Chrais Bellinzona gwechslet. Si het friejer zum Chrais (circolo) Ticino ghert, wo weg seller Fusion ufglest wore isch.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Lordi
Im Jänner 2008 isch d'Single "Beast loose in Paradise" erschine. Das Lied wird nid of em neue Album "Deadache" wo am 20.8.08 erschiint droff sii. Am 15.8.2008 esch of em finnische Rockradiosänder Radio Rock d'Single "Bite it like a Bulldog" voorgschtellt woorde. Ebefalls im Joor 2008 wärded d'Koschtüm total ernoieret, wie im Joor 2004. Im Johr 2008 esch s'Album Deadache usechoo.
Ehemoligi Mitgliider
Kita: (Sampsa Astala) De Kita schtellt es usserirdischs Monschter dar. 1998 isch är zu dä Bäänd cho. Dä Kita isch dä gsii, wo als eerschte uf d'Kritik, Lordi sege Satanischte, reagiert hed. Är isch de Schlagzüüger vo Lordi. Sis Koschtüm isch sit de Ernoierig im Joor 2004 root, är isch aber vo vilne Chettene, wo bim Schlagzüügschpile im Wäg chömmid befreit woorde. Är hed zwoi grossi Zaareihe, ond sin Chopf erinneret liecht a d'Schädelform vomene Mönschenaff. 2010 hed er müesse uusträtte, wil är mit sinere zwöite Bänd "Stala & So." wott Karriere mache und dorum sin richtige Name öffentlich werd.
Dresden
Geografischi Date
Altmarkt: 113 m über NN
Neustetten
Gschicht
Neischdedda ischt entstande am am 1. Dezember 1971 durch dr Zammeschluss vo dr Gmoede Nällēgsa, Remmēgsa ond Wolfahausa.
Dresden
In dr Nöizit
Im 18. Johrhundert sin zwei vo de hüttige Sehenswürdigkeite baut worre, nämlig de Zwinger (1709–1728) und d Frauekirch (1726–1734).
Monemvasia
Gschichte
Nooch dr Eroberig un Plünderig vu Konstantinopel im 4. Chrüzzug anno 1204 isch Monemvasia e freii byzantinischi Stadt bliibe un het erst 1249 nooch dreijähriger Belagerig dur d'Franke, wo s'Festland kontrolliert hän, zue dr Kapitulation gnötigt werre chänne.
Max Rieple
Läbe
I sine spätere Johr isch er vor allem als Reise- und Hoemetschriftsteller bekannt worre.
Geschichte der Juden (Neuzeit)
Überblick
D Reformazioon im 16. Joorhundert het nid nume d Chraftverheltniss zwüsche de verschiidene christlige Gmäinschafte veränderet, si het au d Laag vo de Juude in gwüsse Regioone vo Öiropa beiiflusst. D Bedütig vo dr hebräische Litratuur für s öiropäische Gäisteslääbe het scho sit dr Rönessans zuegnoo, wo Bibelhandschrifte vo de Masorete wiiderentdeggt worde si. Näben em Tanach, dr hebräische Bible, het mä mee und mee au dr Talmud und anderi jüüdischi Wärk studiert, und das het s Aasee vom Juudedum verbesseret. Wo dr Martin Luther 1543 gsäit het, ass mä d Juude söll verdriibe oder si zur Aarbet zwinge, häi die evangelische Fürschte nit uf en gloost, und au in de katholische Länder isch die antijudaistischi Ritualmordlegände in Hindergrund dräte.
D Diaspora under dr christlige Herschaft
Z Dütschland häi d Marrane e wichdigi Rolle gspiilt bim Entstoo vo dr jüüdische Ufkläärig und allgemäin im Emanzipazioonsbrozäss innerhalb vo dr jüüdische Bevölkerig im 18. Joorhundert. Die mäiste vo deene Marrane si erst am Aafang vom 17. Joorhundert vo Amsterdam und Antwärpe uf Dütschland, vor allem uf Hamburg, choo. Das si Noochkomme vo de Conversos gsi, wo ursprünglig us Spanie und Bordugal in d Niiderland gflüchtet und dört alli zum Juudedum zrugg si.
Im Osmanische Riich
Sit em Sultan Orhan I. im 14. Joorhundert häi d Juude im Osmanische Riich frei döfe Land chaufe gegen e Sonderstüür (Khanadji). Au iiri Bruefswaal isch nid wie in Öiropa iigschränkt gsi. Es isch de Juude im Osmanische Riich sovil besser gange as dene in Öiropa, ass dr Rabbiner Isaak Zarfati im Joor 1470 e Rundschriibe uf Hebräisch an alli dütschsproochige jüüdische Gmäinde gschiggt het und sä din ufgforderet het, sich im Osmanische Riich aazsiidle.
z Egüpte
Under sim Noochfolger Süleyman I. het dr Vizeköönig vo Egüpte Achmed Pascha sich an de Juude grächt, wil dr de Castro im Sultan sini Blään für en unabhängigs Egüpte verrootet het. Bis hüte fiire die egüptische Juude am 28. Adar dr «Kairo Purim» in Erinnerig dra, wie si denn grettet worde si. 1656 het dr Manasseh ben Israel verzelt, ass dr Vizeköönig immer vom ene Juud mit em Ditel Zaraf Baschi begläitet wurd, wo d Stüüre im Land iizooge het.
Ehingen (Donau)
Geografischi Lag
Dr sideschtli Stadtdeil Rißtisse lyt an dr Riß, wu wyter nerdli in d Doene mindet.
Jungle Street Groove
Gschicht
Im Joor 2005 het s JSG nit in dr üüblige Form stattgfunde. Im Organisazionstiim het s Mäinigsverschiidehäite gee und e Däil vo de Mitgliider het e Gegeveraastaltig, dr Beat on the Street, organisiert. Sit denn häi si sich aber wider versöönt, und jetz findet äi Joor die äinte und s neggste Joor die anderi Paraade statt.
Ehingen (Donau)
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Potsdam
Gschicht
Sit 1990 isch Potsdam Hauptstadt vo Brandeburg und usserdem UNESCO-Welterbe.
Burg Wiesneck
Di Burg Wiesneck isch e Burgruine im Ortsdeil Wisneck vu dr Gmei Buechebach im Schwarzwald im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg.
Aalag
Vu dr Burgaalag sind abgsäh vum Yygangsberaich hite nume no wenig Muurräscht erhalte. An dr Iberräscht vu dr Vorburg, dr Hauptburg un em Palas isch aber no guet z sähne, ass es eini vu dr greßere Burgaalage in dr Region gsi isch.
Hassan Rohani
Dr Hassan Rohani (Geburtsnaame Hassan Feridon, Farsiحسن فریدون‎; * 13. Novämber 1948 z Sorkheh, Browinz Semnan, Iran) isch e iranische Politiker und e schiitische Mudschtahid (Rächtsgleerte) mit em religiööse Ditel Hodschatoleslam. Er isch sit dr Wahl am 14. Juni 2013 dr designiert Bresidänt vo dr Islamische Republik Iran und lööst dr Mahmud Ahmadinedschad am 3. August 2013 ab.
Technoparade
Mit Technoparade mäint mä en Umzuug von ere gröössere Grubbe vo Persoone zu Technomuusig us Faarzüüg, wo dr Umzuug begläite, mäistens si das groossi Lastwääge mit läistigsstarke Muusigaalaage. Die bekanntiste Technoparade isch d Loveparade z Dütschland gsi.
Boningen
Geografi
Nochbergmeine si Fulebach, Gunzge, Murgethal, Oute, Rothrist
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Johr 2011 bi 2,6 % gläge.
Mägenwil
Geografii
Öpper en Kilometer öschtlich vom Dorfzäntrum isch de Ortsteil Eckwil, wo hüt ganz mit Mägewil zämmegwachse-n-isch. Di höchschti Stell vom Gmeindsbann isch uf 560 Meter am Wagerain. S Gmeindsgebiet isch 348 Hektare gross, dodervo sin 106 Hektare bewaldet u 84 Hektare überbaut.
Theater Basel
Dr Name Theater Basel wird sit 1968 bruucht. Denn isch s Brivattheater „Komödie“, wo 1950 gründet worden isch, as Schauschbiilhuus zum Basler Stadttheater cho.
Plateau de Diesse
Wirtschaft
Z Châtillon, weschtlich vo Prêles und Diesse, ligt s Jugedheim Prêles, wo 1920 gründet worden isch u ab 2017 aus Uusschaffigsaastaut gnutzt wärde söu.
Berner Alpen
Gipfel
Die nüün Vierduusiger vo de Bärner Alpe
Menznau
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 0,8 %, CVP 36,5 %, FDP 24,1 %, GLP 1,6 %, GP 1,9 %, SP 2,4 %, SVP 29,8 % ond Süschtigi 2,9 %.
Immenblatt
Wu chunnt s Süügeli vor?
Au in dr Schwyz isch s haimisch, wu s vor allem am Jura lang un im Tessin vorchunnt.
Breitenbach SO
Geografi
Nochbergmäine si Himmelried, Nunnige, Feere und Biesserach im Kanton Soledurn und Wahle und Brislach im Kanton Basel-Landschaft.
Altenheim (Unterelsass)
Verwàltung
vun Àltene ìsch. Àltene ghert zem Kommünàlverbànd.
Schwarzwaldmädel
Zwoitr Akt
Noch em Feschtgoddesdenscht geit's a grauß Remmidemmi em Hof vom „Blaua Ochsa“. Dr ganz Flecka isch deet versammlet. D‘ Musikanta spiilet auf, s wuud viil danzt ond glacht ond manchmol au gschdridda. Mitfeira duat au a Turischt aus Berlin, wo’s ganz wichtig hot. Er schmeißt grauße Reda ond fällt bei viele ganz o-a-gnehm uff.
Drittr Akt
Dr Schultes vo Sankt Christoph will obedengt rauskriaga, welcher Saukerle geschtern mit dera Schlägerei ogfanga hot. Abr älle seine Ostrengonga nützet nix. Er kriagt bloß mit, dass sich d Malwine ond dr Richard verlobt hänt. Ond s Bärbele kriagt a schleachda ond a guada Nochricht gleichzeitig: Se erfährt, dass ihr Vaddr gstorba isch ond ehra a grauß Vermeega henterlau hot. Wia dees dr alte Römer heert, kommt’r endlich au zor Oisicht. Dät’r nämlich jetzt emmr noh em Bärbele da Hof macha, no dät’s em ganza Dorf bloß hoißa, er wär a Mitgiftjägr. S Bärbele sait ehm, se häb sich ganz arg en da Hans vorliabt ond dät mit ehm en d Stadt ziaga. Des macht da Domkapellmoischtr ganz traurich, ond'r suacht Troscht en seira Kirchamusik.
Ebbes zom Werk
S kommt emmr mol wiidr vor, dass Autora, wo koine Schwoba send, a Gschicht em Schwäbischa spiila lent, so wia do en dera Operedde. Damit d Handlong au echt wirkt, muaß Lokalkolorit her. Ond dees sieht so aus: De oiheimische Persona kriaget an ihrn Nama oifach a „le“ o‘ghengt. Handlet d‘ Gschicht em Schwarzwald, müasset d‘ Mädla bei ma Fescht an Bollahuat traga, au wenn so an Huat en Wirklichkeit bloß de Evangelische en drei beschdemmde Schwarzwaldderfer traga dent. Guat macht sich au emmr a Norddeitscher – en deam Werk isch’s an Berliner -, wo a graußa Gosch hot ond sich beim Versuach, a baar Wertla schwäbisch zo schwätza, saumäßich blamiirt.
Viola Amherd
Politik
Bi de Wahle vom Bundesroot am 11. Dezämber 2019 het die Vereinigti Bundesversamlig d Viola Amherd mit 218 Stimme (vo 243) wider is Amt gwählt. Das isch schynts s zwöitbeschten Ergäbnis vo allne bishärige Bundesrootswahle.
Wildhaus-Alt St. Johann
Wildhuus-Alt Santihann (amtlech Wildhaus-Alt St. Johann) isch e Gmeind im Kanton Sanggale i dr Schwiiz.
Karin Keller-Sutter
Läbe
Am 9. Oktober 2018 hät d Karin Keller-Sutter bekannt gee, as si nomol för de Bundesrot kandidieri. En Sitz im Bundesrot isch frei wore, wäg em Rücktritt vom Johann Schneider-Ammann, wo im 2010 a Stell vo ere i d Landesregierig gwählt woren isch. Bi de Bundesrotswahle am 5. Dezember 2018 isch si zur Nachfolgeri vom Johann Schneider-Ammann gwählt worde und isch dadermit di 9. Frau überhaupt, wo i de Bundesrot gwählt worde isch.
Lateinische Kirche
Die latiinischi Chille umfasst d Diözese vom Patriarchat vo Rom, wo sit em 2. Joorhundert vo dr griechische zur latiinische Liturgiisprooch gwäggslet häi und Latiinisch au in iire Missionsgebiet brucht häi. Dä westligi Däil vo dr alte Chille, ebe d Westchille, isch im ene historische Spaltigsbrozäss, wo si Höhepunkt im Groosse Schisma im Joor 1054 gha het, vom östlige Däil vo dr Chille, de Ostchillene, drennt worde. Spööter häi sich Däil vo de verschiidene Ostchille wider mit dr katholische Chille zämmedoo: si häi dr Primat vom Babst anerkennt und häi sich vo iire orthodoxe Stammchillene drennt; si häi aber iiri rächtligi Äigeständigkäit und iire Ritus witgehend bhalte. Dene katholische Ostchillene säit mä uniert.
S Gsetzbuech vo dr latiinische Chille isch dr Codex Iuris Canonici; die unierte Chille häi dr Codex Canonum Ecclesiarum Orientalium.
Volvo V40 (2012)
Der Volvo V40 isch es Pkw-Modell vom schwedische Automobilhersteller Volvo, wo ufem Genfer Auto-Salon 2012 vorgstellt worde isch und abem 15. September 2012 erhältlich isch gsi. Es isch en fünftürigi Schräghecklimousine vo der Kompaktklasse. Als Istigermodell vo der Marke ersetzt er der S40 und V50, wo sit Mai 2012 nümme im Programm sind, und au der chliner C30. Site vom Härsteller het zur Marktpräsentation vom Juli bis August 2012 es sächswöchigs Ready for you-Event ufem Gländ vo der Messe Dresden stattgfune, wo usgählte Persone ermöglicht het, umfangrichi Tescht- und Slalomfahrte mit mehrere Fahrzüg vo der Baureihe z mache.
Technik
Äbefalls sit 2013 giz d sportlicher Produktlinie R-Design. Die Variante treit en modifizierte Frontgrill mit senkrächt agordnete LED-Tagfahrlichter. D Heckschürze enthaltet en Diffusor mit doppelte Abgasrohr. Zuesätzlich het die Variante es herts Sportfahrwerch, Alu-Ussespiegel, Frontgrill mit schwarzem Klavierlack und R-Design-Logo sowie im Innerum Details wie blaui Instrumäntebelüchtig und schwarze Dachhimmel.
Heidi Z’graggen
D Heidi Z’graggen (* 1. Februar 1966), heimatberechtiged z Gùùrtnällä isch e Schwiizer Politikeri (CVP). Si isch Regiirigsrötin im Kanton Üüri.
Kastelburg
Gschicht
D Kaschtelburg isch zwische 1260 un 1270 dur d Herre vu Schwarzeberg böue loo wore. Wie d Schwarzeburg, wu uf dr äänere Dalsyte lyt, isch si fir dr Verdeidigung vu dr Stadt Waldkilch do gsi un fir d Kontroll iber dr Handelswäg dur s Elzdal.
Lady Gaga
Uuszeichnige (Uuswahl)
Meteor Music Awards
Alexander Pope
Lääbe
Dr Alexander Pope isch am 30. Mai 1744 gstorbe und het alles dr Martha Blount hinderloo.
Dr William Warburton het 1751 im Alexander Pope sini gsammlete Wärk as 'The Works of Alexander Pope uusegee.
Nebikon
Geografi
Nebike liid im mittlere Wiggertau a de Möndig vo dr Luutere. Vo dr Gmeindsflechi send 38,3 % Landwirtschaftlechi Flechi, 39,9 % Waud, 20,6 % Sidligsflechi ond 1,1 % süschtigi Flechi. Nachbergmeinde vo Nebike send Dammersöue im Nordoschte, Egouzwiu im Südoschte, Schööz im Süde, Äbersecke im Südweschte ond Autishofe im Nordweschte.
Beat Kappeler
Lüag àui:
Düsseldorf
Gschicht
De Wilhelm de Rych hät d Burg usbaut, wo ei Turm devo bis hütt existiert. 1573 isch au s alte Roothus baut worre, wo hütt no benutzt wird.
Under Preuße git s durch Lyt wie de Wilhelm vo Schadow und de Felix Medelssohn-Bartholdy an de Kunschtakademy e Bliete in de Kunscht. D Düsseldorfer Schüel wird wältberiehmt.
Otto Kappeler
Otto Kappeler ìsch dr Nàmma vu da folgenda Persoona: * Otto Kappeler (Mediziner) (1841–1909), Schwiizer Schirurg
Yaska
Dr Yaska (im Devanagari: यास्क Yāska) isch e Grammatiker und Lexikograaf vom alte Sanskrit gsi.
Es isch em Yaska i sinere Schrift um d Härleitig, d Klassifikazioon, dr Uufbou und d Bedüütig vo de Wörter ggange. Er het erklärt, wie d Hauptwörter ursprünglech vo Dätikeitswörter chöme, us was für Deili d Wörter zämegsetzt sind, was es für glychbedüütendi Wörter (Synonym) git, und bsunders au, wie me d Wörter im Zämehang vo heilige Handlige bruucht. Er isch für d Idee gsi, ass d Wörter so wie au d Sätz do sin zum als Sümbol e Bedüütig z vermiddle, was au für di modärni Bedüütigsleer und Semiotik no wichtig isch.
S Nirukta isch eis vo de eltischte Büecher über d Etimology, im Sinn vo dr sproochleche und nid dr historische Worthärleitig, und über d Semantik, wo me kännt.
Orthanes
De Orthanes, o Orthannes isch e phallische Gott, wo i de Antiiki ud de Insle Imbros und uf de Habinsle Attika vereert woren isch. Nochem Photios isch er e Soo vom Hermes und vonnere Nymphe.
VPM
D Abchirzig VPM stoht fir:
Keppeler
Keppeler schteht fìr
Lörrach-Brombach
Brombach, älter Broomech, isch mit ca. 6500 Ywohner de gröscht Ortsdeil vo Lörrach. S Dorf ligt uff de linke Site vo de Wiese an de Usläufer vom Dinkelberg, wo au s Klima bstimmt.
Gschicht
1939 sin insgsamt 691 Zwangsarbeiter under em Regime vo de Nationalsozialiste z Brombach underbrocht worre. 1945 hät e Bombeagriff s Gebiet um de Bahnhof umme zerstört und 40 Lyt s Läbe chostet.
Wappe
In Silber e rote Brunne mit blauem Wasserstrahl über me blaue Wällebach. De Brunne isch wohl in Alehnig an de Ortsnamme gwählt worre und bezieht sich uff die vyle Brunne im Dorf, obwohl sich de Ortsnamme nit vo „Bronn“ = Brunne herleitet, sondern vom ursprüngliche Name "Branbach" oder "Brambach". S Wappe isch sit etwa 1830 nochgwyse, d Farbe sin 1902 festglegt worre.
Jüdische Emanzipation
Überblick
Wääred im östlige Öiropa d Juude, wo vor dr Verfolgig vor allem im dütschsproochige Ruum uf Pole gflüchdet si und dört bis zur katholische Geegereformazioon gut in d Gsellschaft integriert gsi si, isch d Laag vo de Juude im westlige Öiropa im Spoote Middelalter und dr Früeje Nöizit mäistens schwiirig gsi. Mit dr Ufkläärig im 18. Joorhundert isch dr Iifluss vo dr Religioon chliiner worde und Dänker wie dr Montesqieu häi mit Ideä wie dr Gliichstellig vo de verschiidene Religioone mee und mee Understützer gfunde.
Litratuur
Überblick
Kanton Concarneau
Gmaine bis 2015
Bis zue dr Neiornig vu dr Kanton anne 2015 hän die Gmaine zum Kanton ghert: Concarneau (Hauptort) un Trégunc.
Ebnat-Kappel
Ebnet-Chappel (amtlech Ebnat-Kappel) isch e Gmeind im Waalkrais Toggeburg im Kanton Sanggale i dr Schwiiz.
Republikanische Volkspartei
As zurzyt greschti Oppositionsbartei bildet d CHP syt dr Wahle 2002 di wichtigscht barlemäntarisch Oppositionsfraktion. D Bartei verfiegt no dr Barlemäntswahl im Juni 2011 iber 135 vu dr 550 Sitz in dr Nationalversammlig. Ihre Vorsitzende isch dr Kemal Kılıçdaroğlu. D Bartei isch Vollmitglid vu dr Sozialistische Internationale un assoziiert Mitglid vu dr Sozialdemokratische Bartei vu Europa.
Niger
Geografii
Im Zäntrum vu Niger lige d Sandwieschti Erg du Ténéré un s Gebirg Aïr mit em Mont Idoukal-n-Taghès as hegschtem Gipfel (2.022 m). S Aïrgebirg (Massif Aïr) isch di sidlig Furtsetzig vum algerische Hoggar- oder Ahaggar-Gebirg.
Lothar Späth
Effentligi Ämter un bolitischi Detigkeite
Noch em Bsuech vu dr Staatlige Verwaltigsschuel Stuegert isch dr Späth anne 1965 Byygordnete un Finanzreferänt vu dr Stadt Bietge-Bissinge wore. 1967 isch er dert zum Burgermeischter gwehlt wore. Vu 1970 bis 1974 isch er Gschäftsfierer vu dr Neuen Heimat z Stuegert un Hamburg gsi un bis 1977 au im Vorstand bzw. Ufsichtsrot vu dr Böufirma C. Baresel AG z Stuegert.
Ehreamt
Ab em Spotjohr 2009 engagiert sich dr Lothar Späth fir s Sozialprojäkt Mir hälfe Afrika zue dr Fueßball-Wältmeischterschaft 2010 z Sidafrika. Är isch Stadtgetti fir syy Geburtsort Simmeringe.
Niger
Vorkoloniali Zyt
Zum Zytpunkt vu dr Uusbraitig vum Islam um s Johr 660 sin d Velker vum Niger scho in Staaten organisiert gsii, wu bis zue dr Aachumft vu dr Franzose e wichtigi Stellig hän chenne bhalte. S Biet vum hitige Niger isch zytwys unter em Yyflus vu Nochberstatte gstande, wie em Malirych un em Songhairych, Gao, Kanem-Bornu un verschidene Hausastaate.
Unabhängigkait
D erscht Bresidänt vum unanhängige Land isch dr Hamani Diori wore. Im Johr 1974 isch er dur e Militeerbutsch gstirzt wore, wel em Korruption vorgworfe woren isch un derzue ne Deeri un e Hungersnoot d Mänsche uuzfride gmacht het. S isch e Oberschte Militeerroot bildet wore, wu s Land regiert het, mit em Oberscht Seyni Kountché an dr Spitz.
Im Jänner 1996 isch s wider zue me Militeerbutsch chuu un d Verfassig isch ußer Chraft gsetzt wore. Neie Bresidänt isch dr Oberscht Ibrahim Baré Maïnassara wore. Dr Regierigsschef Boukary Adji, wu vu dr Butschischte yygsetztz woren isch, het e Ibergangskabinett us Zivilischte bildet.
Impuls (Physik)
Dr Impuls isch wie d Gschwindigkäit, wo mit em verchnüpft isch, e Wektorgröössi, het also e Betrag und zäigt in d Richdig vo dr Beweegig. Si bsundrigi Bedütig isch, ass er en Erhaltigsgröössi isch. Jede beweegligi Körper cha si Impuls, zum Bischbil bim ene Zämmebutsch, ganz oder zum Däil uf anderi Körper überdrääge oder vo andere Körper übernee. Au Fälder chönne dur e Chraftwirkig Impuls vo äim Däili uf en anders überdrääge.
Klassischi Mechanik
Zum d Gschwindigkäit vom ene Körper z ändere, muess en Impuls überdräit wärde. Dr Impuls wo pro Zit überdrit wird \vec{p} isch d Chraft \vec{F}:
Pollieu
Pollieu isch e französischi Gmeind mit Yywohner (Stand ) im Département Ain in de Region Auvergne-Rhône-Alpes. D Gmai ghert zum Kanton Belley im Arrondissement Belley.
Wohlenschwil
Gschicht
Im März 1798 sin d Franzose in d Schwiiz iimarschiert u-n-hei di Helvetisch Republik ygrichtet. Woleschwil het in dere Ziit zum Kanton Bade ghört, wo 1803 im noie Kanton Aargau ufgange isch.
Impuls (Physik)
Spezielli Relatiwidäätstheorii
D Impulsdichdi \vec{\pi}_F vom elektromagnetische Fäld, wo iire Name überchoo het in Aaläänig an d Energiidichdi w_F, isch s Chrüzbrodukt vom elektrische und magnetische Fäld
D Erhaltig vom Impuls
Dr Gsamtimpuls am Aafang isch also au gliich wie d Wektorsumme vo de Äinzelimpuls zu irgendene spöötere Zitpunkt. Bütsch und anderi Vorgäng, wo sich bin ene d Gschwindigkäite ändere, enden stets so, verletze das Brinzip nie.
Bim unelastische Butsch goot kinetische Energii dur blastischi Verformig verlore, aber dr Impulserhaltigssatz isch vom Energiierhaltigssatz unabhängig und gältet bi elastische wie au bi unelastische Bütsch.
Dr Impuls im Lagrange- und Hamilton-Formalismus
Im Hamilton-Formalismus und in dr Kwantemechanik isch dr Impuls d Wariable, wo zum Ort kanonisch konjugiert isch. Dr (generalisierti) Impuls wird in däm Zämmehang au as kanonische Impuls bezäichnet. Die möglige Bäärli (q,p) vo Ortskoordinate q und kanonische Impuls p vom ene füsikalische Süsteem bilde in dr hamiltonsche Mechanik de Faaseruum.
Beylik
Dr Begriff Beylik (türk.: sing. Beylik, pl. Beylikler; osm.: sing. بكلك Beğlik, pl. بكلكلر Beğlikler) bezäichnet die türkische Fürstedümer, wo sich vom 11. Joorhundert aa in Anatolie an dr Gränze zum Byzantinische Riich bildet häi.
Mystras
Gschichte
Fer ihr Blüetezitt wird d'Iwohnerzahl vu Mystras uf öppe 20.000 bis 40.000 Lüt gschätzt.
Masse (Physik)
Rueenergii
D Masse verchnüpft d Energi E und dr Impuls über die allgemäingültigi Energii-Impuls-Beziejig