cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andreas Moritz
Lääbe
Är isch e Suhn gsii vum Matthias Moritz (1737–1700) un däm syre Frau Sara Herzog (1740–1802). Är het vier Gschichter ghaa. Är het Schuemacher glehrt un dr Maischter gmacht. Am 21. Jänner 1800 het er d Anna ‚Maria Löffel (1780–1862) ghyrote. Mit ihre het er sechs Chinder ghaa: Anna Maria (1800–1851), Anderas (1802–1874), Jakob Friedrich (1805–1853), Friedrich Christian (1807–?), Wilhelm (1811–1873) un Reinhard (1820–?). Dr Moritz het Gedicht uf Aistetter Alemannisch un au uf Hochdytsch gschribe. Mer chännt hit no zeh alemannischi Gedicht vun em, iberliferet zum eine im handschriftlige Manuskript vum Wilhelm Frégonneau, zum andere in dr Aistetter Chronik, wu dr Bfaarer Ernst Issel gschribe het. Drei vu syne Gedicht sin datiert, ais um 1814, ais um 1820 un ais um 1820. Em Moritz syni alemannische Gedicht sin di erschte, wu im e Chaiserstieler Dieläkt iberliferet sin. Vermuetli het si dr Moritz vum Johann Peter Hebel aarege loo, wu anne 1803 syni „Allemannische Gedichte“ vereffetligt het. Noch em Frégonneau zaichne si die Gedicht „theils durch einen unverwüstlichen Humor, theils aber auch durch ein tief religiöses Gefühl aus.“
Beyoncé Knowles
Vorherigs Läbe ond Karrierestart
1990 het d Knowles gmeinsam met de LaTavia Roberson ond ehrne Schuelfröndinne Kelly Rowland, LeToya Luckett, Keke Wyatt und Ashley Támar Davis d Tanz- ond Gsangsgroppe Girls Tyme gröndet. Gmanaged vo ehrem Vater Mathew ond ikleidet vo de Muetter Tina, eschs i de Band dor zahlrichi Uftrett i Gsangswettbewerb ond Ichoufszentre glonge, uf lokaler Äbeni z'bekannt wärde. Wo si en Plattevertrag met Elektra Records ergattert hend, het mer usem Quartett Knowles, Rowland, Luckett ond Roberson de Groppename im Johr 1993 i Destiny's Child omgändert.
Solo-Karriere
Witerfüehrend het sie ehri Film-Karriere metem Kinofilm Der Rosarote Panther, i de Rolle vo de „Xania“, zäme metem Steve Martin, wo de Inspektor Clouseau gspöut het. De Film het im Februar 2006 in USA Premiere gfiiret ond het i de erste Woche bereits $21.7 Millione Billetverchöif zöuht. D Knowles het zudem de Tetusong "Check On It" ufgnoh, featuring Slim Thug, ond het met dem Song d Spetzi vo de US-Charts erreicht ond das esch somet ehre erschti Nommer-1-Hit vomene Soundtrack.
Im Joor 2008 ghört d Beyoncé Knowles zu de Topverdiener. Luut de Forbes-Liste esch d Knowles met 87 Millione Jooresichomme ufem Platz drüü, Platz eis esch d Madonna met 110 Millione, gfolgt vo de Celine Dion met 100 Millione Iinahme.
Am 13. Dezember 2013 het d Knowles ehres 5. Studioalbum veröffentlicht, wo de Titel Beyoncé trait.
Singles
2 teilwiis met "Diva" as B-Side.
Thomas Platter der Ältere
Thomas Platter der Elteri (* 10. Februar 1499 z Gräche im Wallis, † 26. Januar 1582 z Basel) isch ä humanistische Glehrte und autobiographische Schwiizer Schriftschdeller gsi.
Heimatmuseum Fürstenberger Hof
Derno het d Gmai Underhaamerschbach, wu sällemol no sälbschtändig gsii isch, dr Hof gchauft un het e Schwarzwälder Buuremuseum drus gmacht, wu mittlerwyli Johr fir Johr Döuserti Bsuecher*ne us aller Wält aaziet.
Mondhäuser
Inder
D Inder nenet d Mondhüser Nakschatra (Sanskrit: नक्षत्र nakṣatra; Pali: nakkhatta), wa vermuetli "Nachtherrscher" bidütet. Debi tailets d Ekliptik je noch Tradition i 27 oder 28 Hüser i. D Näme vode Nakschatra sind scho im Yajurveda (ca. 1000 v. Chr.) ufglistet. No hüt spilet d Nakschatra i de indische Astrologii e wichtigi Role. Die indische Monetsnäme sind Ablaitige vode Näme vo gwüssne Mondhüser: 1. Caitra, 2. Vaishākha, 3. Jyaishtha, 4. Āshādha, 5. Shrāvana, 6. Bhādrapada, 7. Āshwina, 8. Kārtika, 9. Mārgashīrsha, 10. Pausha, 11. Māgha und 12. Phālguna. Debii muess bi Noimoo d Sune im entsprechende Mondhus stoo, isch si aber echli hinedrii, so gits e Schaltmonet.
David McAllister
Privats
Dr David McAllister isch syt em Augschte 2003 mit dr Rächtsaawälti Dunja McAllister, geb. Kolleck, ghyrote. S Baar het zwoo Dechter un wohnt z Bad Bederkesa.
Dietz-Werner Steck
Aus seim Leaba
Noch seira Tatort-Zeit hot dr Steck noh Rolla em SWR seine em schwäbischa Dialekt firs dridde Programm inszeniirde Seria Laible und Frisch ond Die Kirche bleibt im Dorf gschbiilt.
Zässingen
Gschìcht
Zäsige ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1222 àls Zaissingen.
Louis Jacques Mandé Daguerre
Erfolg ond Tod
Dä Louis Daguerre esch au uf äm Eiffältorm verewigt. Am 31. Mai 1842 esch er als bsonderi Uszäichnig au i dä preußischi Ordä, Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste, als usländischs Metgled ufgno worde.
Sini Wärch
Äs Porträt vom François Jules Collignon (1787–1846), äm Bruäder vo dä Madame Daguerre, us em Johr 1843, esch äis vo drü no erhaltenä Fotinä vom Daguerre, andäri Daguerreotypien send höt i dä Museen, wie im amerikaischä George Eastman House Museum, usgstellt.
Carolyn Oesterle
Lääbe
Syter anne 2012 schafft si as Lehreri fir Dytsch un Änglisch an dr Freie Evangelische Schuel z Lohr. D Carolyn Osterle läbt z Härwelze. Si isch glaibigi Chrischti un duet regelmäßig in ihre Chilchegmai, dr freichilchlige Immanuel-Gmai z Härwelze bredige. Derzue bietet si fir Jugedligi un jungi Erwachseni e Glaubesgrundkurs aa.
Mannus
De Mannus isch bi de Germane e göttliche Stammvatter gsii.
Düütig
Zudem kenet d Inder en Urmensch, wo Manu haisst. Vo dem stammet di zwo wichtigste Dynastie ab, d Sunedynastii und Moodynastii.
Zigeunernamen
J
Juan, Jofranka, Jordane, Joode
U
Umayma, Ulyana
Y
Yanna, Yzia, Yzelle
Z
Zorita, Zéliona,Zalaza,Zymme
B
Babik, Bachanó, Balo, Barfko, Baro, Bero, Bidshika, Bireli, Boboko, Branko, Brishen, Bulsulo,bacro, Brandone, Brad, Brayanne,
M
Malcom, Mandino, Mano, Maozo, Matelo, Mato, Melalo, Meti, Merikano, Miraldo, Miriano, Mirko, Mario, Mayron, Maylor, Maykel,Manaï, Marlone, Manolo, Moldovan, Mioumy,Munne
S
Shandor, Sinae, Steli, Stevo, Sasho, Suadi, Sevan, Sayane,Sean, Sikmon, Steffesson
V
Vinad, Viktor, Vanik, Vedel, Vijay, Vebi
Gupta-Reich
D Härkumft vo de Gupta Köönig
D Gupta si ursprünglig e lokali Fürstefamilie gsi, wo sich in dr zwäite Helfti vom 3. Joorhundert in dr Gränzzoone zwüsche Bihar und Bengale etabliert het. Si si um 320 n. d. Z. an d Macht choo, häi d Chliistaate uf em indische Subkontinänt iignoo, wo noch em Undergang vom Kuschana-Riich entstande si, und häi für politischi Stabilidäät gsorgt.
Hermann II. von Baden
Dr Hermann II. het zämme mit syyre Frau Judith vu Bagene s Auguschtiner-Chorherrestift z Bagene grindet as Grablegi un Memorial vu syyre Familie un het s 1123 - wohl noch em Dod vu syyre Frau - mit wytere Bsitzige uusgstattet. Dr Hermann II. isch au do begrabe wore. Uf syyre Grabblatte stoht uf Latyynisch:
Rudolf Hotzenköcherle
Foorschig
Dr Hotzenköcherle hed ab 1949 d Raie Beiträge zur schweizerdeutschen Mundartforschung uusegee.
Dinhard
Politik
Gmäindspresidänt isch de Peter Matzinger (Stand 2012).
Herbolzheim
Brogginge
Z Brogginge - amtlich Broggingen - het s im 15./16. Johrhundert e Burg gee, d Burg Brogginge, wu anne 1547 s erscht Mol gnännt woren isch. Hite isch vu dr Burgaalag nit me erhalte. De Ralf Obergföll isch Ortvorstehr vu Brogginge.
Wageschadt
Wageschadt - amtlich Wagenstadt - isch dr greschd Ordsdeil vu Härwelze, abgsähe vu dr Kernstadt, mit knabb 1000 Iwohner. Dr Blaibach flieast durch Wageschadt. Z Wageschdadt gits ä Müsikverein, ä Narrezunfd, ä Mobbedliverein, ä Gsangverein un äu ä Schbordverein. Z Wageschat wird ä neis Rothüs bäut, weil s'ald bäufällig gsii isch. S'het ä Wagobrunne, wu vermuaded wird, dass där Wageschadt dr Namme gäh het. S'git ä Kindergarde un ä Schoal, wu 4 Klasse het. D'Schoal heißt Johann Peder Hebel Schoal, wu jo äu ä Alemanne gsii isch. Ä kadolischi un ä evangelischi Kirch hets im Ort. Dr Ortsvorschdehr vu Wageschadt heißt Thomas Hofschdädder (Thomas Hofstetter). Näbe Wageschadt lit Nordwil, Dudschfälde, Brogginge un Bleiche.
Chromosom
Chromosoome chömme in de Zällkärn vo de Zälle vo Öikariote (Läbewääse mit Zällkärn) voor. Zu deene ghööre alli Dier, Pflanze und Bilz. Prokariote (Läbewääse ohni Zällkärn), also Bakterie und Archaeä, häi käini Chromosoome im klassische Sinn, sondern äi oder mehreri DNA-Moleküül, wo mäistens zirkulär si und wo mä mänggisch as „Bakteriechromosoom“ bezäichnet, au wenn si mit de öikaryotische Chromosoome nit vil z due häi. Fast alli Gen vo de Öikaryote lige uf de Chromosoom. E baar si uf DNA in de Mitochondrie und bi Pflanze au in de Chloroplaste. In de Mitochondrie und Chloroplaste vo de Öikaryote isch d DNA au ringförmig, ähnlig wie s Bakteriechromosoom.
Bibertal
Biberdal (amtlich Bibertal) ischt a Gmoed em Landkroes Genzburg z Bayern.
Geografi
Vo dr Gmarkong send 71,0 % Landwirtschaftsfleche, 14,0 % Wald, 13,6 % Sidlongsfleche ond 1,5 % sonschtige Fleche.
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 4,2 % gleäge.
Vivasvat
De Vivasvat (Sanskrit: विवस्वत्, Vivasvat m. „Uuflüüchte“) isch im Vedismus e Gott gsii, wo im jüngere Hinduismus mitem Sunegott Surya verschmolzen isch. Öber de Manu und de Ikshvaku isch er de Stammvatter vo de Sunedynastii (Suryavamsha). Im Vedismus isch de Vivasvat de Vatter vom Tootegott Yama und vom Urmentsch Manu. Er het em Matarishvan de Uuftraag ggee, s Füür vom Himel zu de Mensche uf d Erd z bringe.
Manu
De Manu isch de Soo vom Vivasvat und de Brüeder vom Yama, wo as erste gstoorben isch. Drum isch de Yama de Gott vo de Verstoorbene, wääred de Manu di lebige Mentsche repräsentiert. De Manu isch au de ersti Gsetzgeber gsii, wo s Zämelebe vo de Mentsche greglet hett. De Yama aber isch de Tooterichter. De Manu isch vom Fisch Matsya, emene Avatar vom Vishnu, vor de Sintfluet grettet wore.
Wilhelm Hauff
Seine zwoi bekanndeschde Gedicht
Steh ich in finsterer Mitternacht So einsam auf der stillen Wacht, So denk ich an mein fernes Lieb, Ob mir auch treu und hold verblieb,
Dieter Thomas Heck
Privatlääbe
Är het Fahrzyyg gsammlet vu dr Marke Borgward, wun er sälber mol as Verchaifer derfir gschafft ghaa het, un isch Ehremitglid vun ere Inträssegmainschaft fir Borgward-Oldtimer gsii.
Tobias Steinhauser
Dr Steinhauser wohnt mit syyre Frau un syyne drej Chinder z Scheidegg im Allgai. No syyre Profi-Laufbahn isch er unter anderem ein vu dr Macher vu Jan-Ullrich Bikes.
Suryavamsha
D Suryavamsha oder d Sunedynastii (Sanskrit: सूर्यवंशी, Sūryavaṃśa m.) isch e mythischi Dynastii im Hinduismus. De bikanntist Vertreter isch de Rama. Aber au historischi Königshüser füeret sich vo de Sunedynastii ab.
Eblingen
Geogràfi
Eibling lijt sìdweschtlich vun Bouzonville uf re Heche zwìsche 198 un 295 m ìwer em Meeresspiejel.
Rickenbach SO
Sproch und Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Rickebach ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Oute, wo ähnlech si zue dr Aargauer Dialäkt.
Kehrtunnel
Èn Keerdunnel isch èn Dunnel, wellè im durrèfaarendè Vokeersmittel (Zuug odder Auto) è stark voänderti Richtig gitt. Wendetunnel mit èm Drèèwinkel vo bis zuè 270° wörred als Keerdunnel bezeichnèt. Dunnel mit größerè Winkel odder sogar meefachè 360°-Spiralè wörred als Spiraldunnel oder Kreiskeerdunnel bezeichnèt. S exischtyret au Wendedunnel, wo im Innerè d Richtig wechslet un dõher è S-Form aanimmt. Diè meischtè Wendedunnel, bsunders selli mit Dreywinkel über 180°, diènet èm Höhègwinn vo dè Faartrassè.
Geschichtè
S Prinzip vom Keerdunnel isch erstmõls 1863 bim Bau vo dè Schwarzwaldbaan zu dè Aawendig kõ. Iri zwei Keerdunnel hèn èn Drèèwinkel vo je öppè 90°, welli zämmè mit dè offè gfüürtè Streggi jewyls Drèèungè vo ca. 180° ergää.
Strōßèbau
È Folg vo füüf 180°-Keerdunnel findet sich am Passo San Boldo 100 km nördlich vo Venedig.
Schottland
Highlandgames
In Schottland gits jedes Jahr vo Mai bis Oktober di sogenante Highlandgames. Bi de Highlandgames gohts vorallem um de sportlichi Wettkampf, d Diszipline sind recht eigenartig, so zum Bischpil s Baumschtammwerfe, Ägscht werfe oder Seilzieh. Die Highlandgames werded mit traditioneller Musig begleitet. Es git au Musig- und Tanzwettkämpf.
Département Haut-Rhin
Haut-Rhin (IPA:, elsässisch Owerèlsass, wèrtlig Owerrhii) ìsch e Département ìn Frankriich. Es gheert zum Èlsass un zu der Region Grand Est, un es ìsch s 68. ìn der alphabeetische Reihefolg vu de franzeesche Départements. `S àndri Département vum Elsass, wie numme zwei hàt, ìsch de Bas-Rhin mét de N° 67 – die Départements sìn under 'R' iigreiht wägem Rhii.
Geografi
Am Rhii und im Hardtwald und i de Bari hat s Naturschutzpiet.
Monte-Moro-Pass
Geografii
Über dr läng Felsechamm vom Bärgsaddel näbem Schwarzbärghorn göö no es baar anderi Fuesswäg, wo weniger bruucht wärde, usem Saastaal und vo Zermatt här uf Makanaa: dr Rofelpass, dr Rothornpass und dr Mondellipass. Über dä Pass, wo mid 2839 Meter sogar weniger höch isch als der Saaserbärg, goot dr Fuesswäg is chliine Dörfli Mondelli oben a Ceppo Morelli. Und übere Ofetalpass und dr Antronapass, wo au no Saaserfurgge heisst und mängmol au Saaserbärg gnent wird, chunnt me vom Saastaal is Antronatal.
Département Haut-Rhin
Städt
Di zäh greeschte Städt sìn:
Estnische Sprache
Estnisch (Eigebezeichnig eesti keel, uff Finnisch viro/eesti) isch e finno-ugrischi Sproch, wo vor allem z Estland gschwätzt wird. 'S isch mit em Finnische verwandt, hät aber dütlig meh dütschi Yflüss wie säll.
Auenstein AG
Geographi
Gaueschtäi lyt am linggen Ufer vo de Aare am Südhang vo de Gisliflue. S Dorf isch am Jurafuess öppe drei Kilometer nordweschtlich vo Länzbrg. Im Schachen a dr Aare unden isch d Baadi und s Chraftwäärch Robischwil-Gaueschtäi.
D Nochbergmeinde vo Gaueschtäi sind Oberflachs und Välte im Norde, Mörike-Wildegg im Oschte, Robischwil im Süüde, Büberschtäi im Weschte und Tale im Nordweschte.
Chandravamsha
D Chandravamsha oder Chandramvamshi, au d Moodynastii (Sanskrit: चन्द्रवंशी, Candravaṃśī m.) isch e mythischi Dynastii im Hinduismus. Di bikanntiste Vertreter vo dere Dynastii sind de Krishna und de Arjuna.
Georg Marcus Stein
Lääbe
Em Georg Marcus Stein sy Dochter Katherina Friederike Stein het anne 1794 dr Orgeleböuer Johann Volkmar Voit (1772–1806) ghyrote, wu au us ere Familie vu Orgeleböuer chuu isch. Dr Johann Volkmar Voit het vier Brieder ghaa. Dr Carl Friedrich Voit het au Inschtrumänt un Orgele böue wie sy Vater un sy Großvater. Dr Johann Volkmar Voit isch vu Schweinfurt uf Durlach ibergsidlet. Är het noch em Dod vum Georg Marcus Stein d Wärchstatt ibernuu.
Schwadernau
Religion
71,3 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 12,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Welt-AIDS-Tag
Gschicht
Rund um dr Globus mahne am 1. Dezämber verschideni Organisationen an s Thema AIDS un riefe derzue uf, aktiv z wäre un Solidaritet z zaige mit HIV-Infizierte, AIDS-Chranke un dr Mänsche, wu ihne noch stehn. Dr Wält-AIDS-Dag dient au dezue, Verantwortligi in Boltitik, Massemedie, Wirtschaft un Gsellschaft draa z mahne, ass es d HIV-/AIDS-Pandemy wyter git.
Brüglinger Ebene
Gschicht
Vo dr Middi vom 19. Joorhundert aa isch e Hufe Land verloore gange. Mä het Iisebaanaalaage afo baue (1853–1927), dr Friidhoof Wolfgottesacker (1889) und d Sportaalaage bi St. Jakob (1931). Brüglige isch dorum dütlig vom Umland abgschlosse worde, au wägen em Gwärbeareaal Dreispitz näbe dr Birs und dr Autibaan A2, wo in de 1960er und 1970er Joor baut worden isch, mit de Aaschlüss an s üübrige Stroossenetz.
Wales
Geographi
Wales isch e Halbinsle weschtlich vu England un ragt in die Irisch See ini.
Kenzingen
Grichte
Kenzinge isch Sitz vu eme Amtsgricht, wo zum Landgrichtsbezirk Friburg im Brisgau un zum OLG-Bezirk Karlsrueh ghört.
Kultur un Sähenswürdigkeite
D'Stadtkapelle Kenzinge, e wit über d'Stadtgrenze bekannts Blosorchester, isch e Ushängeschild vu dr Stadt. Si het ihr Ursprung in dr Middi vum 18. Johrhundert.
Stilli
Schuele
De Chendergarte ond d Primarschuel send z Villige. D Realschuel ond d Sekondarschuel chame z Rüfenach bsueche, d Bezerksschuel z Brugg. Die nöchste Kantonsschuele send in Bade ond Wettige.
Donauried
S Donauried isch e Flusslandschaft im weschtlige Bayern zwische Neu-Ulm un Donauwörth. Auwald bregt s Bild vu Ulm bis Lauinge. Wichtig sin derzue dr Stausee bi Faiminge, s Schwebisch Donaumoos zwische Ulm un Gundelfinge un d Gundelfinger Parklandschaft in däm Fychtgebiet vu dr Duene, wu no dr Ramsar-Konvention e internationali Bedytig het.
Riddim
Ragga/Dancehall Riddims
D Namensgebig vo de Riddims orientiert sich mitlerwile immer weniger amene bestimmte Cut vom Riddim, viulmeh wird dr Name vom Produzenten willkürlich festgleit. Mängisch hets Bezug zu de musikalische Element vom Riddim (Bollywood, Cell Phone, Bounce), mängisch werde aktuelli Ereigniss oder politischi Theme ufgriffe (SARS, Zero Tolerance, Saddam Birthday Party), viu sis humoristischi bis ussagelohsi Näme (Bookshelf, Tixx, Spanish Fly).
Geschlechtschromosom
As Gschlächtschromosoom oder Gonosoom (mänggisch au Heterochromosoom, Heterosoom oder Allosoom) bezäichnet mä Chromosoom, wo dr Karyotyp von ene s genetische Gschlächt vom ene Individuum bestimmt.
Mä underschäidet bi Gschlächtschromosoom verschidnigi System: s XX/XY-System (bi Süüger und eso bim Mensch, gwüsse Insekte-, Reptilie-, Amfibie-, Fisch- und Pflanzearte), s ZW/ZZ-System (bi Vöögel, de mäiste Schlange, e baar Fisch- und Insektearte) und s XX/X0-System (z. B. bi Nematode).
Vastitas Borealis
Im britische Wisseschaftsmagazin Nature stelle einigi Astronome d'Hypothese vor, dass s'Borealis-Becke dur e Ischlag vu eme im Durchmesser guet 2000 km grosse Körper entstande sei. Demit wär es noch vor em Südpol-Aitken-Becke uffem Erdmo dr gröscht Ischlagskrater im Sunnesystem.
Horn TG
Religion
35,2 % vo dr Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 48 % sind römisch-katholisch (Stand 2000).
Telefonvorwahl (Deutschland)
Zämmèsetzung
S Gebièt von èrè Stadt odder Gmeind stimmt nit mit èm Berych vo dè Ortsnetzkennzaal übberyy. Asè sin deilwys meereri Gmeindè unter èrè Kennzaal zämmègfasst un Deile von èrè Gmeind chönnèd è eigèni Kennzaal haa odder sich sèlli mit èrè Nõchbòrgmeinde deilè. In mengè Fäll wörrèd au d Gränzè vo dè Bundesländer übberschrittè. Grund dõdefür isch d Bosition vo dè Ortsvomittlungsschtell, wo durch d Ortsnetzkennzaal identifizyrt wörd, abber nit für alle Ortschaftè für dè Aaschluss optimal isch, well z. B. è düèfs Dal dèzwǜschè lyt odder eifach d Dischtanz z groß isch. Byschpill dèfür isch Obberwangè, wo dütlich nôcher a Bõõdorf lyt, abber zuè dè Stadt Stüèlingè ghört; d Vorwaal vo Obberwangè isch abber diè glych wiè d Bõõdorfer (07703), well s Ortsnetz vo Obberwangè a d Bõõdorfer Ortsvomittlungsschtell aaghängt worrè isch.
Vorwaalberych
Ortsnetzkennzaalè ligèd uss historischè Gründ nu i dè Vorwaalberych 02 bis 09. Sonderruèfnummèrè sin vor allem im Vorwaalberych 01 aagsidlèt. Wichtigi Uusnaamè sin d Vorwaalè: 00 isch diè internationali Vorwaalziffèrèkombination.
Kurznummèrè
Kurznummèrè chönnèd innerhalb vo ganz Dütschland gwäält wörrè, un diè meischtè hèn au è urschprungsabhängigi Leitwäglènkung (z. B. 110). Si hèn è eigèni Ruèfnummèrègassè, z. B. d Elfer-Gassè, s Gegèdeil isch bi allgmeinè Ruèfnummèrè dè Fall.
Konstitutionelle Monarchie
En konschtitutionelli Monarchii isch en Schtaatsform, wo en Monarch (Kaiser, König, Fürscht) s Schtaatsoberhaupt isch, wo siini absoluti Macht aber dur nes gwählts Parlamänt und dur Grundrächt teilwiis iigschränkt isch. D Rächtspfläg erlediget unabhängigi Gricht.
Lueg au
Zensuswahlrächt
Dorf ZH
Gschicht
Zwüsched 1765 und 1823 hets Schloss drümal de Bsitzer gwechslet, de letscht en Engländer und spätere Bürger vo de Vereinigte Staate, hets 1878 an en Albert Stierlin us Schaffhuuse verchauft. De hets widerum 3 Jahr später au scho wider verchauft gha. De Unbekannti Eigetümer het es Gasthuus mit Kurastalt igrichtet bevors 1893 de Arnold Vogel us Züri übernoh het und zume usdehnte Landwirtschaftsbetriib mit entsprechende Ökonomiigebäude usboue het. Hüt sind allerdings nu Rebbou und Wiihandel blibe. Uf de über füfzig Hektare Land wird sit churzem Golf gspillt.
Grün 80
Grüen 80 isch dr Naame vo dr 2. Schwizerische Usstellig für Garte- und Landschaftsbau 1980 in dr Brügliger Ebeni in dr Gmäind Münchestäi gsi. D Dramhaltstell häisst zwar offiziell «Nöiji Wält» und s Gländ «Park im Grüene», d Lüt bruche aber immer no d Bezäichnig «Grüen 80». Dr Park isch rund um d Uur für s Publikum offe.
D Gartebauusstellig Grüen 80
Dr spööteri Färnseamoderator bim Schwizer Färnsee, dr Kurt Aeschbacher, isch bi dr Grüen 80 Vizediräkter gsi.
Mare Moscoviense
Es isch ganz offesichtlich e mit Lava ufgfüllte Ischlagskrater mit em Zentrum bi 27° 18' Nord un 147° 54' Ost. Dr middler Durmesser isch 277 km.
Burgruine Wieladingen
Gschicht
Die Spornburg isch im 12. Johrhundert böue wore. Zu däre Zyt het si zum Bsitz vum Chloschter Bad Säckige ghert. S erscht Mol gnännt wird d Burg um 1260 as Bsitz vu dr Herre von Wieladingen. Speter het si dr Familie von Stein ghert. Ab em 15. Johrhundert isch d Burg derno verfalle.
Egelshardt
Gschìcht
Egelshat ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1329 àls Egelshard (1592 Egelsshart, 1751: Egelshardt, 1744: Igelshard, 1771: Igelshart, And 18. Jh.: Egelsharde).
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Greif
Wese
Ide christliche Mystik gelt de Gryff as Symbol för ehilichi Troiji, wel de Vogl Gryff sis lebe lang troi blibi und au nochem Tod vo sim Gspönli nöd e nois Gspusi suechi. D Hildegard vo Binge het vomene Gryffewiibli gschribe, wo e spezielli, vo Wind und Wetter gschützti Höli gsuecht het und dai drüü Aier lait, wo si den biwacht.
Heraldik
I de Heraldik isch de Gryff ebefalls recht beliebt, so voralem im südliche Ostseegebiet. De Gryff isch aber au s Wappetier vo de Markgrafschaft bzw. em Grossherzogtum Bade; chunt aber au vor zum Bispil im Wappe vo Balzers und Griiffesee.
Chêne-Pâquier
Gschicht
Chêne-Pâquier isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1462 as Pascua (1517 Pasquier, 1550 loz Chanoz).
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 104 Yywohner 94,2 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,8 % Dytsch un 2 % anderi Sproche.
21. April
Dr '''21. April''' isch dr 111. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 112. in Schaltjohr), dodermit blybe no 254 Däg bis zum Änd vum Johr.
Klavier
S Klavier, früehner au Pianoforte oder sältener Fortepiano, hüte churz Piano, isch e Muusiginstrumänt, wo gege s Ändi vom 17. Joorhundert erfunde worden isch. Für zum gchbiile druggt mä uf Daste, und die schlöidere über e spezielli Mechanik Hämmerli gege Säite, wo denn fönge afo schwinge.
Dr Bedienig nooch isch s Klavier also e Dasteinstrumänt, nochdäm wie dr Doon erzügt wird isch s e Schlaaginstrumänt und in Hiisicht uf s schwingende Medium e Säiteinstrumänt.
Ashvin
D Ashvina oder d Nasatya (Sanskrit: अश्विना, Aśvinā oder Aśvinau m. Dual „Rössler“; नसत्यौ, Nāsatyā m. Dual „Nödunwoori“) sind im Vedismus e göttlichs Zwillingspaar, wo a de Mensche helfet. Im jüngere Hinduismus spilet si kai Role mee.
Juan José Cobo
Dr Cobo isch bi dr erste Etappe vo dr Dütschland Tour 2005 mit 48 Sekunde Rückstand uf en Etappesiiger Bram Tankink as Zweite achoo. Bi dr Vuelta a España 2011 het er die fuffzähti Etappe uf en Angliru gwunne, dr Bradley Wiggins as Erste im Gsamtklassemänt abglöst und s wisse Liibli für d Füehrig in dr Kombinationsrangliste überchoo.
Ried (Ortenau)
S Ordenauer Riäd isch eini vun vile Landschafte in de ditschschprochige Länder wu mer Riäd heiße dued. Riäd isch e Word üs de Oberdytsche Dialäkt fir Moorlandschaft. S'Ordenauer Riäd isch e ganz flachi Gegend in de Oberriihische Diafebini wu vun de erschte Vorberg vum Schwarzwald nüs bis zuem Rhiin geht. Bis zuem End vum 19. Johrhundert het's ganze Riäd zuem Iwerschwemmungsgebiäd vum Rhiin g'hert. Dr Rhin isch vor sinnere Begradigung jo nit in einem Bett gflosse, är het mehreri Ärm g'het, wu sich grad bi Hochwasser immer widder mol verschowe hän. Bi Hochwasser sin d'Wasser vum Rhiin manchmol bis in'd Unidiz (hitzedags e kleiner Bach eschdlig vun Kirrzl un Schudderzäll) g'flosse, un hän uf de Fälder un in de Derfer als emol vil Schade angriichded.
Chilperich II.
Läbe
Dr Chilperich het e Sohn gha, dr Childerich III.
Nationalmuseum (Prag)
S Nationalmuseum (tschechisch: Národní muzeum) z Prag isch s führende Museum in Tschechie zur Kultur- und Naturgschicht vo Tschechie und de ehemolige Tschechoslowakei. Es verfüegt über zahlrichi Sammlige, Usstellige und au historisch bedütsami Baute. S Hauptgebäud beherbergt e archäologisch-historischi Abteilig mit alte Ussstellige (sit 1966) über d Ur- und Früegschicht vom hütige Staatsgebiet und de Slowakei. S Gebäud lit am Wenzelsplatz.
Arrondissement Colmar
Greschte Gmeina
Di greschte Gmeina vum Arrondissement Colmer (mìt de Inwohnerzàhl vun 1999):
Cleebronn
Gschicht
Cleebronn ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1279 als Kleberen.
Schwanden bei Brienz
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 605 Ywohner 96 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,7 % Italienisch.
Westerstetten
Nôchbrgmoidâ von Weschdrschdett send Weidâschdett em Nordâ, Holzkirch ond Brôideng em Oschdâ, Boimrschdett em Siidâ, Dôrâschdadt em Siidweschdâ ond Lausâ im Nordweschdâ. Bis auf Ulm nei sends ogfähr 15 km.
Landschaft
Weschdrschdett ligt an dr Lone. De eldre Weschdrscheddr sagâd au Laudl, odr oifach dr Baach. En Weschdrschdett machts Lonedal an Knick, bleibt abr a relativ brôids Dal. Em Dal hôds viel Wiisâ, wenigr Äggr, ond am Hang zuâ Äâgâdâ odr Wald. Am Ordseignang von Lonsee her quert d Eisâbâhlinie Ulm - Schdurgâd z Lonedal, ond dr Bâhdamm ond mehrere Ondrfiirongâ prägâd s Bild. Obrhalb vom Lonedal send auf bôide Seidâ d Hochebânâ von dr Schwäbischâ Alb. Moischdens send des Äggr, ond weidr weg von dr Gmoid au Wald. Drzuâ gibts au no â baar enge Karschddälr, vor allem s Ulmr Dal ond z Dengâdal von Hendrdengâdal ââ Richdong Doomrdeng ond Schaarâschdett.
Hellas Planitia
D' Hellas Planitia isch vor guet 3,9 bis 3,5 Mrd. Johre in dr Noachische Periode dur dr Ischlag vume chilometergrosse Asteroid entstande. S'Becke het e Durmesser vu bis zue 2.100 km und isch mit ere Diefi vu bis zue 9 km die diefscht Gegend uffem Mars. Um dr Krater rum verlauft e Ring us ufgworfenem Material vu guet 2 km Höchi.
Dagobert III.
Läbe
Dr Dagobert III. isch dr Sohn vom Frankekönig Childebert III., gsi, wo 711 gstorben isch. Er isch noch em ripuarische Rächt won er König worden isch, wohrschiinlig im Februar 711, no unmündig gsi. Die wirkligi Macht isch in de Händ vom Huusmeier Pippin em Mittlere gläge, aber d Lag isch nonig eso gsi, ass me uf d Ernennig vom ene ächte Merowinger hät chönne verzichte. Au z Neustrie isch e Pippinid, em Pippin si jünger Sohn Grimoald II. Huusmeier gsi. Dä isch ermordet worde vom ene Fries und si minderjöhrig Sohn Theudoald isch Huusmeier worde. Denn isch dr Pippin gstorbe, und d Plektrudis, si Witwe, isch Regäntin für e König und für e Theudoald worde. D Neustrier hai d Unsicherheit usgnützt und sich erhobe. Si hai en Armee im Wald vo Cuise zsämmezoge und hai die austrasisch Armee vom Theudald gschlage. D Neustrier si denn wider unabhängig vo de Austrasier gsi und hai dr Ragenfrid zu ihrem Huusmeier gmacht. Dä het sich mit em friesisch Herzog Radbold verbündet und isch über Austrasie härzoge.
Codex Manesse
Dr Codex Manesse isch die umfangriichsti und berüemtisti dütschi Liederhandschrift us em Middelalter. Me seit ere au Manessischi Liederhandschrift oder Manessischi Handschrift, und gmäss em Schwiizer Gleerte Johann Jakob Bodmer noch em Ort, wo s Buech ufbewaart isch, au Groossi Häidelbärger Liederhandschrift, mängmol au Bariser Handschrift.
Édouard Roederer
Dr Édouard Roederer (* àls Alphonse Édouard Othon Roederer, 21. Àwril 1838 z Strossburi; † 13. Juni 1899 àui doo) ìsch a Strossburjer Bàuiplànzaichner un Stàdtbàuiinspektor gsìì, wo ìn sinera Haimetsstàdt zàhlricha Gebäi zaichnet hàt.
Erwin Nievergelt
Dr Erwin Nievergelt (* 29. April 1929 z Züri; † 4. Augschte 2018 z Spanie ) isch e Schwyzer Ekonom, Wirtschaftsinformatiker un Schachspiiler gsii.
Kemmental
Chemetal (amtlich Kemmental) isch e politischi Gmaand im Bezirk Chrüzlinge im Schwiizer Thuurgi.
Geografi
S Chemetal liit zwüschet em Otteberg und em Seerugge. D Gmaindsflechi bstoht us 67,9 % landwirtschaftlicher Flechi, 23,1 % Wald, 7,9 % Sidligsflechi und 1,1 % sustiger Flechi.
Entwicklig
Quelle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraatail isch 2010 bi 14,9 % gläge.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 2,6 % gläge.
Adityas
Well de Mitra und de Savitar mitem Sunegott Surya verschmolze sind, zällt au de zu de Aditiya und werd sogär mitem Metronym Aditiya agsproche.
Schweizer Schokolade
Gschicht
Vo dr zweite Helfti vom 19. Johrhundert aa het sich d Schwiizer Schoggi im Usland e Ruef afo mache. Mit däm hängt d Erfindig vo dr Milchschoggi dur e Daniel Peter und d Erfindig vom Conchiere (Fondantschoggi) dur e Rodolphe Lindt zäme.
Milvignes
Geografii
D Gmaind gränzt diräkt an Nöieburgersee. Z Auvernier het’s en grosse Hafe für privati Schiffli.
Der Bund
Allgemeins
Dr «Bund» wird usegee vo dr Espace Media AG. Die git au d Bärner Zitig use und isch verantwortlig für s Verlagsgschäft: Aazeigekunde chönne sit dr Iifüehrig vom sogenannte Bärner Modäll – ei Verlag, zwei Zitige – sit em 1. Januar 2004 nume no Inserat für beidi Titel zsämme bueche.
Riedholz SO
Riedhouz (amtlich Riedholz) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Sproch u Dialäkt
Bir Voukszellig 2000 hei vor 1843 Iiwohner 95,6 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,4 % Französisch, 0,8 % Italienisch u 3,2 % angeri Sproche.
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Riedhouz ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Matorische Sprache
Matorisch isch in dr nerdlige Region vum Sajangebirg z Sibirie in dr Nechi vu dr mongolische Gränze gschwätzt wore. D Sprächer hän im große Biet vu dr Region Minussinsk am Jenissei lang bis zum Baikalsee gläbt.
Breitenthal (Schwaben)
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 1,5 % gleäge.
Freizeit
Dr Oberriader Weiher, oine von da greaschde Baggersea en Boirisch-Schwoba, isch an vielbsuachder Badesee em Gai. Wega derra Greße ka ma do id bloß schwemma, sondern au daucha ond sogar sörfa ond segla. Deshalb hot's do a Sörfschual und au no an Segelclub. Jedes Johr fendet auf am Weiher a Segelregatta schdadd.
Childebert III.
Läbe
694 isch dr Childebert III. siim Brueder Chlodwig III. uf em Dron gfolgt, isch aber nume no em Name noch Herrscher vom Frankeriich gsi, datsächlig het dr Huusmeier und princeps francorum (dr Erst vo de Franke), dr Pippin dr Mittleri gregiert. Z Neustrie isch im Pippin si jünger Sohn, dr Grimoald II. Huusmeier gsi. Under em Childebert het dr Pippin d Friese under em Radbold bi Duurstede besiigt und underworfe.
Im Gegesatz zu siine Vorgänger und Nochfolger isch dr Childebert III. z Choisy-au-Bac bi Compiègne begrabe und nit in dr Basilika Saint-Denis. Me weiss nüt drvo, ass er politisch dätig gsi wär.
Konzern
En Konzern isch en Vereinigung vo mehrere rechtlich selbschtändig bliibende Unternehme zum ene Gsamtunternehme mit einheitlicher oberschter Gschäftsfüehrig. D Eigetumsanteile von de Tochterfirme (meischtens Aktiegsellschafte) chönne doderbii zu 100 % em Schtammhuus oder zu öppis meh als 50 % em Schtammhuus ghöre (oder öppis dezwüsche). Das füehrt zu unterschiedliche Selbschtändigkeits-Grade von de Konzern-Töchter. Dr Zämmeschluss heisst horizontal, wenn gliichi wirtschaftlichi Güeter (Produkt, Dienschtleischtige) erschtellt werde, und vertikal, wenn sich die Unternehme gegesiitig beliifere. Z unterscheide isch de Begriff Konzern vom Begriff Kartell, wo nur en Veriibarig zwische komplett selbschtändig bliibende Unternehme isch.
Schinznach-Dorf
Geografii
Nochbergmeinde vor de Fusion im 2014 sy gsi: Linn und Villnachere im Norde, Schinznach-Bad im Oschte, Välte und Oberflachs im Süde, Tale im Weschte und Zeihe, wo im Nordweschte ligt.
Gschicht
Früecher hets d Gmeind Schinznach uf de linge Sitte und Birrelauf uf de rächte Sitte geh. 1654 het mer ufem Gmeindgebiet vom hütige Schinznach-Dorf e schwäfelhaltigi Quelle entdeckt. 1670 isch sie aber dür en Überschwämmig verschüttet worde. 1691 isch sie aber wiiderendeckt worde, aber uf de rächte Aaresitte be Birrelauf, em hüttige Schinznach-Bad. 1858 isch in Birrelauf e Bahnstation mit em Name Schinznach-Bad ufgange. Spöter isch Poscht dem Biispiel gfolgt. Das hät natürlich zu viilne Verwächslige gfüehrt. Drum het mer schliesslich 1938 d Gmeind Birrelauf uf Schinznach-Bad umtauft. S ursprüngliche Schinznach het drum de Zuesatz »Dorf» übercho.
Am 5. April 2009 het d Gmeind Schinznach für e Fusion mit Välte, Villnachere, Schinznach-Bad und Oberflachs gstumme. Välte het die Fusion aber abglehnt. Drum isch si nit z stand cho.
Politik und Rächt
Für Rächtsstrittigkeite isch s Bezirksgricht z Brugg zueständig. Schinznach-Dorf ghört zum Friedensrichterchreis Välte.
Eberstadt (Württemberg)
Ewwerstadt (amtlich Eberstadt) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Ewwerstadt leit em Eberbachdal, eme Seitedal vom Sulmdal. D Nochbergmoede vo Ewwerstadt send Weinsberg, Erlenbach, Neckarsulm, Neuenstadt am Kocher, Langenbrettach ond Bretzfeld.
Gschicht
Ewwerstadt ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1247, dr Ortsdoel Hölzern om 1100, Lennach 1282, Buchhorn 1402.
Bubesheim
Geografi
Vo dr Gmarkong send 56,7 % Landwirtschaftsfleche, 14,9 % Wald, 25,9 % Sidlongsfleche ond 2,4 % sonschtige Fleche.
Gschicht
Buabesa ghert seit 1805 zua Bayern.
Dialekt
Dr Dialekt vo Buabesa ghert zom Schwäbisch.
Langrickenbach
Geografi
Langriggibach liit uf em Seerugge. D Gmaindsflechi bstoht us 75,9 % landwirtschaftlicher Flechi, 16,6 % Wald, 7,3 % Sidligsflechi und 0,3 % sustiger Flechi. D Nochbergmainde sind Münschterliinge im Norde, Altnau im Oschte, Güttinge und Sommri im Südoschte, Eerle im Süde, Berwingge im Weschte und Lengwil im Nordweschte.
Kernkraftwerk Kaiseraugst
S Kärnchraftwärk Kaiseraugst hätt z Kaiseraugst im Nordweste vo dr Schwiiz sötte baut wärde. D Diskussion über Kaiseraugst as Standort vom Kärnchraftwärk isch e langi Zit gfüehrt worde, und s Projekt isch schliesslig am erbitterete Widerstand vo dr Bevölkerig vo dr Region und vo Umwältschutzkreis gschiiteret. Die spektakulärsti Aktion isch 1975 bassiert, wo öbbe 15'000 Persone s Baugländ bsetzt hai. 1988 het mä s Projekt ändgültig lo gheie.
Hogschür
Zum erschte Mol urkundlig erwähnt wird Hogschür als „Hochschür“ und „Hogscheuer“. Noch de Salpetererunrujje sin zwei Familie vo Hogschür verbannt worre. Im 19. Johrhundert hät's Uswanderige uff Amerika gee.
Chesalles-sur-Moudon
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 4,6 %, CVP 2,2 %, FDP 9,8 %, GLP 7,4 %, GP 8,2 %, SP 23,3 %, SVP 30,9 %, Sunschtigi 0,5 %.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 1,8 % gläge.
Antikörper
Antikörper wärde, wie s die schweedischi Immunoloogin Astrid Fagraeus 1948 zum erste Mol beschriibe het, von ere Klass vo wisse Bluetzälle (Löikozüte) as Sekrezioon abgsunderet. Die Zälle wärde as Effektorzälle beziejigswiis as Plasmazälle bezäichnet und si differenzierti B-Lümfozüte. Si chömme im Bluet und in dr extrazellulääre Flüssigkäit vo de Gwääb vor und „erkenne“ mäistens nit die ganzi Strukduur vom Antigeen, sondern nume e Däil drvoo, die sognennte antigeene Determinante (s Epitop). Die speziifische Antigeenbindigsstelle vom Antikörper bezäichnet mä as Paratop. Wenn d Antikörper mit em Antigeen in Kontakt chömme, chunt s zur sognennte humoraale Immuunantwort (humoraale Abweer).
Burg Weiler (Fischerbach)
D Burg Wyyler, au Ramsteiwyyler gnännt, isch e abgangeni Burg bi Wyyler, eme Ortsdeil vu dr Gmei Fischerbach im Ortenaukreis z Bade-Wirttebärg. Si isch uf ere gäche Bärgnase an dr Stell vum hitige Gaschthuus „Schlossbärg“ gläge.
Baltschieder
Baltschieder ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Vìschp im Kanton Wallis, Schwiiz.
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 1050 Iwonru 97,1 % Titsch als Höiptspraach aagigää, 0,7 % Franzeesisch, 0,6 % Talienisch und 1,6 % anneri Spraache.
Hornberg (Herrischried)
Im Herrischrieder Gmeinderoot wird Hornberg vom Peter Huber (Freii Wähler) verdrätte.
Schwarzenburg BE
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 4,5 % gläge.
Meilen
Mäile (amtlich Meilen) isch e politischi Gmäind im Bezirk Mäile im Kanton Züri, Schwiiz.
Louie Gohmert
Dr Louis „Louie“ Buller Gohmert Jr. (* 18. Àuigscht 1953 z’ Pittsburg, Texàs) ìsch a àmerikànischer Rìchter un Politiker vu dr Repüblikàànischa Pàrtäi. Sitter 2005 vertrìtt’r dr Bundesschtààt Texàs ìm Represantàntahüüs vu da Verainigta Schtààta.
siina Mainunga
Dr Gohmert ìsch geega d’ LGBT-Rachta. Ar wìll nìt, àss d’ homosäxüälla Litt ìm àmerikànischa Heer bediana; ar hàt àlso zem Biischpìel geega s’ Don’t Ask, Don’t Tell Repeal Act vu 2010 gschtìmmt. Ànna 2015 hàt’r a Äntwurf fìr a Verfàssungszüasàtz unterschtìtzt, fìr d’ homosäxüälla-n-Eha ìm Àmerikà verbiata. Ìm gliicha Joohr hàt’r a Gsätzäntwurf unterschrìewa, fìr geega s’ Urtail Obergefell v. Hodges vum Oowergrìchtshoof protäschtiara —dàs Urtail hàt d’ Verbiatung vu dr Homo-Eha àls verfàssungswìdrig ärkläärt ghàà. Ànna 2019 hàt’r sìch schtàrk geega s’ Gliichschtällungsgsätz gschtällt, wo d’ LGBT-Litt geega Dischkiminiarung gschìtzt hàt. Ànna 2014 hàt’r d’ Schwüüla-n-Àktìwìschta mìt Nàzionàlsoziàlischta verglìecha ghàà.
Der Herr der Ringe
Vorgschicht
Dr Isildur isch aber vum Ring syyre Scheeni bländet wore un het bschlosse, dr Ring as Ärbstuck vu syym Gschläächt z bhalte. Uf em Wäg zruck in d Haimet sin är un syy Lyybwach vun ere chlaine Gruppe vu Ork aagriffe wore. Dr Isildur het dr Ring an syy Finger gsteckt, wel dr Ring syy Dreger uusichtbar macht, un isch in dr Fluss gumpt. Dr Ring isch em aber ab syym Finger gange un isch im Schlamm verschwunde. Wun ere wider sichtbar woren isch, isch er vu dr Ork mit Bfyyl deetet wore.
Zwaits Buech: Die Gefährten – Der Ring geht nach Süden
S git e Rotssitzig z Rivendel, wu Abgsandti vu dr Elbe, dr Zwärg, dr Mänsche un dr Hobbit berote, was mit em Aine Ring sott gschääne. No lange Diskussione wird bschlosse, ass e Gruppe us nyyn Gfährte uf Mordor soll ufbräche, go dr Aint Ring in d Fyyr vum Mount Doom (dt. Schicksalsberg) z gheie. Dert isch dr Ring dodmol gschmidet wore un nume des Fyyr chaa dr Ring vernicht.
Dritts Buech: Die zwei Türme – Isengards Verrat
Wu dr Aragorn em Boromir syy Horn hert, rännt er in sälli Richtig, findet en aber nume no im Stärbe. Dr Boromir verzellt em jetz di ganz Gschicht mit em Frodo un em Ring. Wu dr Aragron zämme mit em Legolas un em Gimli d Lych vum Boromir zum Fluss zruckbringt, finde si Fueßspure vu zwee Hobbit im Sand, ei Boot isch furt, dodrus schließe si, ass dr Frodo un dr Sam elai uf Mordor gange sin. Si lege dr dot Boromir in e zwait Boot un leen s dr Fluss ab schwimme. Dr Aragorn bschließt, ass er nit em Frodio un em Sam hinterhär goot, stattdäm wette si d Ork un d Uruk-Hai verfolge, wu dr Merry un dr Pippin entfiert hän un wette versueche, ihri Frynd z befreie.
Fimft Buech: Die Rückkehr des Königs – Der Ringkrieg
S fimft Buech nimmt dr Handligsstrang dert uf, wu s dritt ufghert het: dr Gandalf un dr Pippin ryte uf em Shadowfax (dt. Schattenfell) uf Minas Tirith. Si sään, ass d Lychtfyyr vu Gondor aazunde sin, was haißt, ass Gondor um Hilf gruefe het un au dert dr Chrieg entbrunne isch. Minas Tirith, d Hauptstadt vu Gondor isch dur ihri Aalag mit sibe separate Muurring nume schwärr yyznee. Dert berotet dr Gandalf mit em Denethor, em Statthalter un Steward (dt. Truchsess) vu Gondor. Go sy „Schuld“ am Dod vum Boromir abdrage bietet dr Pippin em Denethor, em Vater vum Boromir, aa, ass er in dr Dienscht vu Gondor drittet. Dr Denethor nimmt syy Aagebot aa. E baar Däg speter chunnt dr Faramir, wu vu dr Nazgûl un vu Ork-Chrieger verfolgt wird, uf Minas Tirith. Dr Gandalf rytet uus go d Nazgûl verdryybe, ass em Faramir sy Drupp in d Stadt cha chuu. Wun er in d Stadt rytet siht dr Faramir dr Halbling Pippin. Är verzellt sym Vater, em Gandalf un em Pippin vu sym Dräffe mit nem Frodo, em Sam un em Gollum.
Ibersetzige
Äi Schwirigkäit für d Übersetzer isch, dass de Tolkien de verschidene Lüüt und Völcher verschideni Spraachvarietääte vom Änglisch zueordnet – vom Bibelänglisch vom 16. Jarhundert bis zu stedtischen und ländliche Tialäkt vo de 1940er-Jaar. I der eltere tüütschen Übersetzig vo de Margaret Carroux sind die Stylschichte nöd zum Trääge choo, i de nöiere häts de Wolfgang Krege dänn probiert, aber er hät vil Kritik wäge synere Waal vo de verschidene Regischter überchoo. Uf e bsunderi, starch filoloogischi Aart hät der Eilev Groven Myhren s Buech i s Nynorsk übersetzt (aso das Norwägisch, wo nööcher bi de Tialäkt staat und weniger vom Däänisch präägt isch): De Verzelltäggscht isch modäärns, aber pflägts Nynorsk, de Elbe reded altmöödigs Nynorsk, esoo wies der Ivar Aasen i de Mitti vom 19. Jarhundert gschaffe hät (landsmål nach de Norsk Grammatik vo 1864), d Königsspraach isch s Nynorsk nach de Normierig vo 1901 (Midlandsnormalen), d Ent bruuched Nynorsk gmääss de Revisioon vo 1917, d Zwäärg nach däre vo 1959, d Hobbit bruuched mee oder weniger de Tialäkt vom ländliche Hallingdal (hallingmål) und d Ork en Aart Underschichtstialäkt vo de Stadt Oslo (es Gmisch us Nynorsk und vikamål).
Altenstein
Altenstein isch dr Namme vu däne Ortschafte:
Altenstein isch dr Namme vu däne Burge:
Thomas Piketty
Iikomme
Er het joorelang mit Kollege, bsundrigs mit em Anthony Atkinson und em Emmanuel Saez zur Verdäilig vom Iikomme gforscht und zäigt, ass in de westlige Industrienazioone zwüsche de 1940er und 1970er Joor die ökonomischi Ungliichhäit zruggange isch, sithäär aber wider gwaggse isch.
Dr Piketty het d Iikommensstüüre undersuecht und gfunde, ass in Frankriich noch em Zwäite Wältchrieg d d Iikomme sich enander aagliche häi, wil in dere Faase d Progression vo de Stüüre z Frankriich gwaggse isch.
Safiental GR
Geografii
S gliichnamige Tal erstreckt sich vo Versam gäge Süüde bis uf Thalkirch, wo da Safierberg, en Saumpfad-Übergang uf Splüge is Gebiet vom Hinderrii füert. Vo Safie-Platz us goot dr Glaspass uf Tschappina und Thusis, und vo Thalkirch us dr Tomülpass uf Vals.
Elsässisches Museum (Straßburg)
Gschìcht
Ànna 1917 hàt d Stàdt Stroßburri s Museum àbkàuift. Zwei Gebäi nawadràà sìn aui kàuift worra, s Museum hàt sìch vergreeßert, ìm Ràhma vu da Stàdtmuseum vu Stroßburri.
Cheseaux-Noréaz
Cheseaux-Noréaz (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Lausanne im Kanton Waadt, Schwyz.
Religion
60,6 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 23,7 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Rudolf I. von Baden
Dr Markgrof Rudolf I. vu Bade (* um 1230; † 19. Novämber 1288) isch vu 1250 bis 1288 dr regiered Markgrof vu Bade gsi.
Är het zerscht zämme mit syym Brueder Hermann VI. s Erb vum Vater ibernuu. Wu dää anne 1247 no syyre Hochzyt uf Eeschtryych gange isch, het er em Rudolf d Ellaiherrschaft iber d Markgrofschaft Bade iberloo.
Breitnau
Verkehr
Dur Breitnau verlauft die, dr Schwarzwald vu Norde nooch Süde durlaufende, B 500 (Schwarzwaldhochstross).
Schlaginstrument
Kategorisierig
Die mäiste Schlaaginstrumänt cha mä in zwäi Kategorie iidäile:
Lutterbach
Verwàltung
vun Lütterbàch ìsch. Lütterbàch ghert zem Kommünàlverbànd.
Lengwil
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch 2011 bi 1,6 % gläge.
Burgau
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 10,3 % gleäge.
Ellhofen
Gschicht
Ellhofe ischt zom erschte Mol gnennt worda em Johr 1037.
Verwaltong
Dr Schuldes vo Ellhofe ischt dr Wolfgang Rapp.
Ursula Karven
Läbe
Vo 2009 bis 2016 isch d Karven mit em schwedische Undernähmer Mats Wahlström liiert gsi.
Weingarten (Baden)
Verwaltig
Dr Burgermaischter vu Weingarten (Baden) isch dr Eric Bänziger.
Schamlippe
Operativi und kosmetischi Veränderige
Was sich d Lüt vorstelle, was für e Usbräägig vo de Schamlippe, bsunders vo de chliine, schöön sig, isch andersch vo Kulturkräis zu Kulturkräis. In e Hufe Kulture macht mä dorum chirurgischi Iigriff, für zum d Form und Gröössi vo de Schamlippe verändere.
Schamlippevergröösserig
In e baar afrikanische Länder braktiziert mä bis in d Gegewart e Deenig vo de Schamlippe. Vom Aafang vo dr dr Pubertät aa ziet und deent mä die innere Schamlippe die ganzi Zit, so dass si grösser wärde und em gsellschaftlige Schöönhäitsideal entspräche. Mänggisch bruch mä drzue no Pflanzenextrakt, zum Bischbil vo dr Koloquinte oder dr Bidens pilosa. Die Vergröösserig vo de Schamlippe isch im Allgemäine uf bestimmti Ethnie in ere Region beschränkt.
Schinznach-Bad
Gschicht
Sid däm Datum ghört der Ort zu der Stadt Brugg; die eigeti Gmeindsverwaltig isch ufghobe worde; d Stadtverwaltig vo Brugg lueget jetz au für d Lüüt vo Schinznach-Bad.
Egg ZH
Geografi
Egg liit am Nordoschthang vom Pfannestììl. Zue de Gmäind ghööred d Ortschafte Hinteregg, Egg und Esslinge, dezue fascht 100 Wiiler und Ghöft. S Piet vo de Gmäind umfasst 57,2 % landwirtschaftlichi Flèchi, 23 % Wald, 13,6 % Sidligsflechi, 5,2 % Vercheersflechi und 0,7 % Gwässerflechi.
Pfastatt
Verwàltung
vun Pfàscht ìsch. Pfàscht ghert zem Kommünàlverbànd.
Egg ZH
Religion
41,3 % vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 28,2 % sind römisch-katholisch (Stand 2011).
Reute (Breisgau)
Geographi
Riddi lit in dr Friburger Bucht zwischenem Kaiserstuehl un em Schwarzwald. Am südliche Dorfrand durchfliesst d'Glotter d'Gmei.
Schwäbisch
Ordografisch ond Grammadigalisch
S Schwäbische hôt a baar Kennzôechâ, wo fir s Niideralemannische im Nôrde tibbisch send (also firs Oberrhaealemannische ond ebâ s Schwäbische):
Andere Kennzôechâ send tibbisch firs Schwäbische, aber doch send se ned ällâweil in jederâ Gegend verbrôeded: Â starke Neigung zur Diphdongierong; dr Vogt zähld uf u. a.:
Reute (Breisgau)
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Schwäbisch
Pragmatik
A anders Beischbiel: Ân Maa laufd nôch viele Jôhr âmôl wiedr durch sôen Hôemedord im piedischdischâ Remsdaal, zmôl guggd ân frierâ Nôchbr von em ousemâ Faeschdr ond ruafd em ganz oofermiddeld zuâ: „Dr Deng isch dondâ“. Obwohl säller Maa den Nôchbr scho â baar Jôhr nemme gsäâ hôd, wôeß er glei, dass der Sadz bedeided: „Mein Sohn wohnt jetzt in Heidelberg und studiert Theologie.“
Reute (Breisgau)
Guggemüsik
D' "Riddemer Noterätscher" spile numme sit meh wie 15 Johr an dr Riddemer Fasnet.
Schwäbisch
Schbråchdiafena vom Schwäbischa
Driffd'r abr ôen, wo er wôeß dass'r kôe Schwäbisch verschdôhd, nô saed'r: „Ich gehe heute Winterreifen herunter machen“, also Hochdeidsch mid schwäbischem Sadzbou.
Regionen Frankreichs
Frankriich isch bis Änd 2015 in 27 Regione iideilt gsi. Sid 2016, wo dur ä Reform mehrere Regione mitnander fusioniert hai, gitt's numme noch 18 Regione. 13 von ene befinde sich in Europa. D Regione in Europa bestöön us Départements, usser dr Region Korsika, wo ä Collectivité territoriale mit Sonderstatus isch. Die fünf Regione z Übersee (Régions d'Outre-Mer: Martinique, Guadeloupe, Réunion, Französisch-Guayana und Mayotte) entspräche de fünf französische Überseedépartements (Départements d'Outre-Mer = DOM).
D Regione cha mä dr Grössi noh mit de dütsche Bundesländer vergliiche, si si aber keini Gliidstaate, wo ä eigeni Verfassig, ä eigeni Regierig, ä eige Parlamänt un eigeni Gricht hai.
Red Hat
Brodukt
Mit dè JBoss Enterprise Middleware Suite (JEMS) biètet Red Hat Lösigè i dè Berych Applikationsserver (JBoss Application Server, Apache Tomcat), Objèkt-/relationali Persischtènz (Hibernate), Bortàl-Blattform (JBoss Portal), Workflow / Business Process Management / BPEL (JBoss jBPM), Business Rules (JBoss Rules), Objèkt-Datè-Cache (JBoss Cache), Vodeilts Transaktions-Management (JBoss Transactions), Enterprise Messaging (JBoss Messaging) sowiè Entwickligstools (JBoss Eclipse IDE) aa.
Dè vo dè Netscape erworbeni LDAP-kompatible Vozeichnisdiènscht wörd im Raamè vom Fedora Directory Server-Brojèkt entwicklet un isch kommerzièll als Red Hat Directory Server benamst. S ebbèfalls erworbeni Zertifizyrigssischteem (Red Hat Certificate System) betreut s Brojèkt Dogtag Certificate System.
Trompete
Gschicht
I dr zwöiti Helfti vom 19. Joorhundert isch zu dr Drumbeete s Kornett choo.