cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seebrugg
Vokeer
Dè Baanhof Seebrugg isch Èndstation vo dè Dreiseèbaan, welli tagsüber im Stundètakt faarè duèt un s gsamti Feriègebièt um dè Schluchsee mit Titisee un Fryburg vobindè duèt. Seebrugg isch früèner èn wichtigè Baanhof für dè Güèterumschlaag vo dè Badischè Staatsbrauerei Roothuus gsi, woraa hüt zwei Güterwagongs am Ènd vo dè Dreiseèbaan erinneret. Nöchdèmm s uff dè Dreiseèbaan kein Fernvokeer, sondern nu no Regionalvokeer gää hèt, sin diè umfangrychè Gleisaalaagè öschtlich vom EG nimmi für dè Personèvokeer gnutzt worrè. Des hèt au demit z duè ka, dass diè Dütsche Baan uff Wendezüüg gsetzt hèt. Im Regelbetrièb stoot s Deckigssignaal vor èm Abschtellgleisfäld uff Halt (Hp0). Sit 2008 residyrt dè Ysèbaanvoein IG 3-Seèbaan e. V. uff sellem Abschtellgleisfäld. Nõchdem im Johr 2010 èn Wasserkranè z Seebrugg montyrt worrè isch, wörred ab 2013 d Gleisaalaagè im Baanhof sanyrt, um è Ysèbaanmuseum mit Museumsbetrièb z Seebrugg z etablyrè.
Horst Köhler
Dr Horst Köhler (* 22. Februar 1943 z Skierbieszów, Generalgouvernement, Pole) isch vum 1. Juli 2004 bis 31. Mai 2010 dr nynt Bundesbresidänt vu dr Bundesrepublik Dytschland gsi. Vu 2000 bis 2004 isch er gschäftsfierende Diräkter vum Internationale Währigsfonds (IWF) gsi. Dr Horst Köhler het am 31. Mai 2010 syy sofortige Ruckdritt us em Amt erklärt.
Frieji Juged
In eme Interview, wun er im Dezämber 2007 gee het, het er gsait, är diej sich „nit as Verdribene fiele“.
Statione vum Beruefsläbe
Am 23. Mai 2004 isch dr Horst Köhler zum Bundesbresidänt gwehlt wore. Des Amt het er am 1. Juli 2004 aadrätte. Am 23. Mai 2009 isch er mit 613 Stimme im erschte Wahlgang fir e zwoti Amtsperiode widergwehlt wore. Am 31. Mai 2010 het er syy Ruckdritt vum Amt vum Budnesbresidänt erklärt. As Grund derfir het er d Kritik an syyne Uussage in dr Debatte zue Uuslandsyysätz vu dr Bunderswehr aagee.
Badische I e
Geschichtè
Bis i d 1880er Johr hèn diè Badischè Staatsysèbaanè voaalteti Maschinnè vo allè möglichè Bauartè als Rangyrlokomotyvè ygsetzt. Dè Ysatz vo so unterschiedlichè un au mengmõl ungeignetè Faarzüüg isch abber uff Duèr unwirtschaftlich gsi. Desalb hèt sich d Staatsbaan entschlossè, für dè Rangyrdiènscht un dè lychte Nebbèbaanbetrièb zweifach kuppleti Tenderlokomotyvè aazschaffè.
Horst Köhler
Bolitisch Wirke im Amt
Dr Horst Köhler het sich im Oktober 2005 bin ere Fachdagig vu dr Bundesarbetsgmeinschaft Hospiz entschide gege aktivi Stärbehilf uusgsproche: Är het au derfir blediert, dr Umgang mit Paziänteverfiegige gsetzli z regle. E jede Mänsch sott in jedem Abschnitt vu syym Läbe chenne entscheide, eb un un weli Maßnahme solle durgfiert wäre, wu s Läbe verlengere.
Aeschentor
S Äschedoor het die alti Heerstrooss gege Süde beherrscht, in Richdig Jura und dr Alte Eidgnosseschaft und isch eso eis vo de wichdigste, wenn nid s wichdigste vo alle Basler Stadtdoor gsi. Dorum isch s au, zsämme mit em Spaledoor s einzige Stadtdoor gsi, wo in Chriegszite offe bliiben isch.
Unterseen
Ywoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Ussländeraatiil isch 2010 bi 14,5 % gläge.
Politik
Der Gmiindspresidänt vo Unterseen isch dr Simon Margot (Stand 2013).
Zwischbergen
Geografii
E chlyne Bärgwäg goot vo Simplu über de Feerberg und d Furggu, denn kwer dur s Zwischbèrgutaal und wyter bim Monscerapass über d Gränze is Bognancotaal.
Oberrieden ZH
Bevölkerigsentwicklig
De Uusländeraatäil liit bi 17 % (Stand 2011).
Founex
Geografi
Founex bstoht us em glychnamige Dorf un dr Wyler Châtaigneraie un Le Gachet. D Gmaiflechi umfasst 67,7 % landwirtschaftligi Flechi, 2,3 % Wald, 30 % Sidligsflechi.
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Founex isch dr François Debluë (Stand Merz 2014).
Adam Remmele
1918 bis 1933
Am 5. Jäner 1919 isch z Baade e Verfassungsgebende Nationalversammlung gweeld wore, d SPD isch zwoodschdèèrgschdi Bardèi noch em Zäntrum woore, d USPD isch us dr Regierig uusdräde. Am 3. Abril 1919 isch di nèi baadisch Regierig bilded woore, dr Adam Remmele isch 1. Vizebresidänt vù dr Nationalversamlig woore ùn baadische Ineminischder.
Lebewesen
D Biologii undersuecht d Lääbewääse, wo hüt bekannt si, und iiri Evoluzion und d Gränzforme vom Lääbe (z. B. Wiire) mit naturwüsseschaftlige Methode.
Turtmann-Unterems
Gschicht
Tùrpma-Unneräms ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im Jaar 1050 als Curtmannonis (1210 Torthemanei, Tortemagny), Unterems 1270 als inferiorem hemesa.
Kabinett Schmitt II
Am 27. Oktober 1929 isch d Wahl zum 3. badische Landdag gsii. In syre 4. Sitzig vum 21. Novämber 1929 het dr Landdag d Minischter un Staatsret un au dr Staatsbresidänt un däm sy Stellverdrätter gwehlt.
Ursenbach BE
Urschebech (amtlech Ursenbach) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.
Kabinett Wittemann
In syre 2. Sitzig vum 20. Novämber 1930 het dr Landdag dr Staatsbresidänt un däm sy Stellverdrätter gwehlt.
Omkarananda
Lebe
De Omkarananda isch am 25. Dezember 1929 im indische Hyderabad uf d Welt cho und het de Name Hari Krishna öberchoo. Er het sini Eltere früe verlore und isch vo christliche Ordeschwöstere underrichtet wore und spöter uf s Islamia-College gange. Mit vierzeni het er e Vision vom Shirdi Sai Baba ghaa und isch mit sechzeni uf Rishikesh ggange und dai scho glii en enge Schüeler vom Swami Sivananda wore.
Ane 1965 isch de Omkarananda i d Schwiiz cho und het sich z Winterthur niderloo, woner ane 1966 s Divine Light Zentrum (DLZ)  gründet het. Da Zentrum het guete Erfolg ghaa und namhafti Förderer und Schüeler gwune, isch aber au immer stärcher i s Schussfeld vo Kritike cho.
Buchegg SO
Gschicht
D Gmeind Buechegg isch uf de 1. Jänner 2014 dür e Fusion vo dene zä Iwonergmeinde entstande: Ätikofe, Ätige, Bibere, Brüggle, Gossliwiu, Hessigkofe, Chüttigkofe, Chibberg-Buechi, Mülidorf u Schäppech.
Protozoen
D Protozoologii isch e Däilgebiet vo dr Protistologii und ghöört hützudags zur Mikrobiologii.
Fëschbech
Gschicht
Fëschbech isch zum erschte Mol gnännt wore anne anne 960 as Vischebach (1112: Vischebahc, 1123: Uixebach, 1135: Visbach, 1182: Visbach, 1182: Visbach, 1192: Uischebach).
Angola
Geografy
Dr Oschte vu Angola wird vum Sambesi durflosse.
Volksgruppe
In dr Zwischezyt git s z Angola au ne großi Gruppe vu Chinese vu rund 300.000 Mänsche, wu uf Afrika uusgwanderet sin.
Vorkoloniali Gschicht
Di urspringli Bevelkerig im Biet vum hitigen Angola sin Vorfahre vu dr Khoisan gsii - Gruppe vu Jeger un Sammler, wu mer hite no z Sidangola un im Norde vu Namibia un Botswana findet. Zwisch em 7. Johrhundert un em 9. Johrhundert hän si Bantu-Volksgruppe in däm Biet nidergloo un hän d Uryywohner absorbiert oder verdrängt. Si sin vor allem Ackerbuure gsii un hän derzue gjagt oder Fisch gfange.
Erschti Kontakt zue dr Portugiese
1576 isch di hitig Hauptstadt Luanda as bfeschtigti Sidlig grindet wore, in ere Bucht in dr Nechi vu dr Mindig vum Kwanzafluss. Die Bucht, wu as Seehafe guet gaignet isch, isch uf em Biet vu dr Axiluanda gläge, ere Untergruppe vu dr Ambundu, wu nume wenig Beziehige zum Kongorych un dr flussufezues glägene Ambundu-Rych Matamba un Ndongo unterhalte het. Mit Luanda sin d Portugiese uf uf Sklavehandel uus gsii un nit uf erobere un herrsche. Mer het Sklave us em wyt ewäge Hinterland iber afrikanischi Mittelsmanne gchauft un het si uf Brasilien un in d Karibik wyterverchauft, zue me gringe Dail au uf Portugal. Fir d Sälbschtversorgig hän di baar Hundert Yywohner vu dr Stadt in dr Gegnig buurt, Vii ghalte un gfischt, in dr Stadt sälber hän si ghandwärcht. Si hän Beziehige bflägt zum Kongorych un zue Matamba un Ndongo. In dr wirtschaftlige Konflikt, wu s als gee het, isch d Chenigi Nzinga vu Ndongo un Matamba zuen ere Simbolfigur fir d Dursetzig vu afrikanische Inträsse wore.
Kolonialisierig
Scho anne 1885 sin d Aasprich vu Portugal uf s Nochberbiet Belgisch-Kongo am Yyspruch vu Dytschland gschyteret, anne 1890 het Lissabon au em britische Druck mieße noogee un uf d Verbindig vu Angola un Mosambiks zue me zuenige sidafrikanische Kolonialrych mieße verzichte. Statt däm het dr Yyfluus vum britische Kapital in dr portugieseische Kolonie all mee zuegnuu.
d Volksrepublik un Burgerchrieg
E gmainsame Versuech vu UNITA un FNLA, mit dr Unterstitzig vu Sidafrika Luanda yyznee, isch mit kubanischer Hilf in dr Schlacht bi Kifangondo Ändi 1975 abgwehrt wore. D FNLA het si no däre Niderlag nie mee erholt, het si uf Zaire zruggzoge un faktisch in dr Bedytigslosigkait versunke.
Urtenen-Schönbühl
Urtene-Schömbüeu (amtlech Urtenen-Schönbühl, bis 2001 Urtenen) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Bärn-Mittuland im Kanton Bärn, Schwyz.
Mikroorganismus
Bischbil für Mikroorganisme si Bakterie, wie Milchsüüribakterie, vili Bilz, wie Heefi zum Bache, mikroskopischi Alge, wie Chlorelle, wo mänggisch as Naarigsergänzigsmiddel verwändet wärde, und Protozoe, wie Bantoffeldierli und dr Malaria-Erreger Plasmodium.
Lüsslingen-Nennigkofen
Lüsslig-Nennigkofe isch e politischi Gmeind im Bezirk Buecheggbärg vom Kanton Soledurn i de Schwiz.
Peter Müller (Skirennfahrer)
Karriere
Bi de Wältmeisterschafte 1985 z Bormio und 1989 z Vail isch er jewiils Zweite i dr Abfahrt worde. Die gliichi Platzierig hät er au 1984 und 1988 bi den Olympische Winterspiil z Sarajevo und z Calgary erreicht. Dezwüsched, 1987 in Crans-Montana, hät er aber sin gröschte Erfolg fiire chöne, won er Abfahrts-Wältmeister worden isch. 1989 hät er sich bimene Sturz uf de Saslong z Gröden schweri Verletzige zuezoge.
Glen Velez
Anne 1989 het dr John Cage fir ihn d Composed Improvisation for One-sided Drum with or without Jangles komponiert. 1996 het dr Velez am Projäkt Temurà vum spanische Saxofonischt un Klarinettischt Javier Paxariño mitgmacht. Wun er sich vum Paul Winter drännt gha het, het er derno vor alem as Solischt gschafft, derzue au as Partner vu dr Sängeri Suzanne Vega], em Gitarrischt Pat Metheny, em klassische Klarinettischt Richard Stoltzman, em Tablaspiiler Zakir Hussain, em Bassischt Jonas Hellborg, em Layne Redmond, em Howard Levy, em Rabih Abou-Khalil, em Fletischt Steve Gorn un em Hackbrättspiiler Malcolm Dalglish.
Dr Velez het e jedes Inschtrumänt uf klassischi Wyys studiert, derzue aber au syy eigeni Tächnike entwicklet, wun er Yyfliss us dr verschidene Musikstil us dr ganze Wält zämmemischlet.
Val-d’Illiez
Val-d’Illiez (fp. [ɛ̃ la vodəˈli, vodəˈʎe]; dt. Vadelier) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Monthey im Kanton Wallis, Schwiiz.
Kanton Altkirch
Gschìcht
Sitem 28. Juni 1919 isch dr Kanton wiider Teil vom Arrondissement Altkìrech.
Oberweningen
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 5,2 %, CVP 2,9 %, EDU 8,5 %, EVP 0,9 %, FDP 11,3 %. GLP 10,8 %, GP 10,3 %, SP 11,6 %, SVP 38,2 %, Suschtigi 0,1 %.
Haspelscheid
Haschbelschitt (lothrìngisch; frànzeesch Haspelschiedt, ditschHaspelscheid) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Kabinett Wagner (Baden)
S Rychskommissariat Wagner isch vum 10. Merz 1933 bis 6. Mai 1933 d Landesregierig vu Bade gsii.
Randen (Berg)
Geology
Dè Randè isch dè Weschtdeil von èrè Wyssjura-Schichtschtufè. Selli Schichtschtufè isch durch Erosion scho stark vokeit un wyst doher kaum no Stufèflächè uff. Im Berych vo dè Däler un vo allem im Berych vom weschtlichè Stufèrand wyst dè Randè Traufhöchènè vo rund 350 Metèr ( bis ) uff (vgl. Albtrauf). Diè Schichtschtufè goot über s grossi Nord-Süèd-Dal vo dè Durach (Merishuusener Dal), welles dè Randè deilwys abgrenzè duèt, nõch Oschtè witer, wo dè Reiet dè Oschtdeil vo dè Schichtschtufè markyrt.
Dè Randè isch zum Hauptdeil uss Malmschichtè uffbaut, èm sogenanntè Wyssè Jura, wa denn au uff dè Hochflächè als wyssè Kalchschtei sichtbar isch. Diè Haaldè vom Randè sin durch unterschydlich harti Schichtè vo sellerè Malmformation charakterisiyrt. Während diè hartè Kalkschichtè steil sin un zu nèm grösserè Deil bewaaldet, wyset diè weicherè Mergelschichtè au flachi Terrassè uff. Selli könnet landwürtschaftlich gnutzt wörrè.
Zuèfaartè
Alli Randègmeindè sin per Bus erreichbar. Diè Hochflächè sin abber durch dè öffentliche Vokeer nit erschlossè. Dè ganz Randè isch vokeersfrei. Nu di folgendè Strõssè dürfed durch dè motorisyrte Brivatvokeer bnutzt wörrè: Siblingè–Siblinger Randèhuus, Schaffhuusè–Beringer Randè (Nadurstrõss) un Kischtèpass Beringè-Schaffhuusè (Nadurstrõss).
Gschichtè
D Randèhöchènè sin ab em Früèmittelaalter grodet un mit Einzelhööf un chlynè Dörfer bsidlet worrè (z. B. Eschè im hütigè Eschèmõ Dal), welli ab em 14. Johrhundert meischt widder uffgää worrè sin.
Uttigen
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1574 Ywohner 96,2 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,7 % Französisch u 0,4 % Italienisch.
François de Capitani
Literatur
Vo dene Büecher isch er Mitoutor gsii:
Fuessnoote
<References />
Département Moselle
Stedt
Di 8 greescht Stedt én dr Moselle sin (Inwohner em Johr 1999):
Utzenstorf
Gschicht
Drei Fünd a ungerschidlige Ort uf em hütige Gmeindsbiet belege, das scho zur Steizyt Mönsche hie gläb hei. Im Schnäggefäud het me es Grab us dr Bronzezyt entdeckt, wo e Gürtuchötti aus Grabbylag drinne gläge isch. E Münze us de Römerzyt, wo me uf em Bürglenhubel gfunge het, dreit s Porträ vom Cheiser Antoninus Pius.
Ludwig Freivogel
Sy Bruef
Dr Ludwig Freivogel het Gschicht gschtudiert. Im Joor 1893 het är als Dr. phil. abgschlosse. Vo 1890 bis 1893 het är als Leerer an dr Bezirksschuel z Waldeburg gschafft. Vo 1893 bis 1897 isch är Schuelinschpäkter im Baselbiet gsi. Drno, ab 1897 het är als Leerer z Basel gschafft, wo är bis an sys Läbensändi au gwoont het. Är macht sich e Name als Lokalhischtoriker und isch Mitautor vo dr Gschicht vo Baselland in zwe Bänd (1932).
Schweineartige
D Seiartige (Suina), au „Nitdaier“ (Nonruminantia) gnännt, sin e Unterornig vu dr Baarhuefer. Si zaichne sich im Verglych zue dr Schwiilesohler un dr Daier dur e relativ gringi Spezialisierig uus. Ihre Mage isch zwoo- oder dreichammerig un nit zum Daie gaignet. Zue dr Seiartige ghere zwoo rezänti Familie, di Altwält- oder Ächte Sei (Suidae) un d Neiwält- oder Nabelsei (Tayassuidae). Derzue wird en uusgestorbeni Gruppe vu große seiartige Dierer in d Suina gstellt, d Entelodontidae.
St. Alban-Tor
D Restaurierig 1975
Dank dr Understützig vo dr Christoph-Merian-Stifdig und em Bund isch 1975 s Dalbedoor witgehend authentisch restauriert worde. Es het wider e flachs Pyramidedach übercho und dr chlii Balkon uf dr Fäldsite isch abgrisse worde; zwei Stöck höcher het mä dr Erker rekonstruiert, wo d Bächnase ersetzt gha het.
S Holzdoor, d Rammpfööl und im zweite Stock d Zug- und Ufhängvorrichtig vo dr Rammpfoolaalag us em spoote 16. Johrhundert si noochbaut worde. Die riisige Zifferebletter am Durm het mä abgnoh und an drei Site mit dezäntere Zifferechränz ersetzt; uf dr Fäldsite het mä an dr entsprächende Stell wider e Bächnasenerker aagmacht. So het mä au die beide zuegmuurte Fänster uf dt Stadtsite wider chönne ufmache. Der ehemolig Polizeiboste und d Stäge het mä lo si as attraktivi Ergänzige im Baustil vo ihrer Zit. Dr Eigedümer vom Dalbedoor isch d Iiwohnergmeind Basel-Stadt.
Sonnengruss
De Surya Namaskar oder de Sunnegruez (Sanskrit: सूर्य नमस्कार, sūrya namaskāra m.) isch e dynamischi Raije vo 12 Yoga stelige, wo d Biweglichkait förderet.
Kabinett Köhler (Baden)
Dr Köhler isch am 4. April 1945 vu franzesische Druppe z Charlsrue gfange gnuu wore. Dr Rychsstatthalter Wagner het am 5. April dr Fryburger Oberburgermaischter, Franz Kerber as Minischterbresidänt un Finanz- un Wirtschaftsminischter yygsetzt. Am 29. April isch ganz Bade dur amerikanischi un franzesischi Druppe bsetzt gsii.
Varen VS
Gschicht
Varu chunnt zum eerschtu Maal inera Rächtsquälla üsum Jaar 1225 als Varonam (iner latinisch Fiegig apud Varonam) erwäänt.
Felix Platter (Arzt, 1605)
Familie
Dr Felix isch dr Soon vom Thomas Platter em Jüngere (1574-1628) und dr Chrischona Jeckelmann (*1577) gsi. 1629 het er d Helena (1612-1698), Dochder vom Nicolai Bischoff, ghürootet. Zämme häi si vierzää Chinder überchoo, wo säggs von ene no as Chind gstorbe si. Dr Felix isch Oberstlütnant in franzöösische Dienst worde und dr Franz Buechhändler.
Giez VD
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Pisla Helmstetter
A Bìld vu dr zigiiner Weisheit
Ànna 2012 ìsch a Büech vu dr Pisla Helmstetter üssakumma: „Sur ces chemins où nos pas se sont effacés“ (Uf dana Wag wo sìch unsera Schrìtt üsgläscht han). Sa hàt dr Text uf Romanes ìn ìhra Tochter Marie diktiart, un dia Tochter hàt'na uf Frànzeesch ìwersetzt un ufgschrìewa.
Obfelden
Obfälde (amtlich Obfelden) isch e politischi Gmäind im Bezirk Affoltere im Kanton Züri, Schwiiz.
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Obfälde ghört zue de Ämtler Mundarte.
Kreuzlingen
Mit über 19'000 Iiwohner isch es die zweitgröscht Stadt im Thurgau. Zsäme mit de dütsche Nochberstadt Konschdanz bilded si en Grossruum vo rund 120'000 Lüüt. Gliichzitig isch Chrüzlinge di gröscht Schwizer Stadt am Bodesee.
Jakob Buser
Sys Läbe
Dr Jakob Buser isch dr Soon vom Johann Jakob Buser, wo buuret het und dr Elisabeth Breitenstein gsi. Im Joor 1871 het är in erschter E`e d Walpurga Reiser vo Dürmentingen (Württemberg) ghürotet und in zwöiter E`e 1884 d Julia Bieder vo Langebrugg. Är isch in d Primarschuel z Gälterchinde und in d Bezirksschuel z Böckte. Drno isch är ins Wälsche go französisch leere. Är het sich im Sälbschtschtudium Schproche, Matematik und Rächtskund bybrocht und het e Handelsleer z Gälterchinde gmacht.
Victor Erne
De Victor Erne (* 24. April 1939; † 21. Oktober 2014 z Bade) isch vo 1990 bis 1996 Mitglid vo de Generaldirektion vo de Schwiizerische Kreditaastalt gsi.
Läbe
Im 1990 isch er Mitgliid vo de Generaldirektion worde und isch derte für di ganz Logischtik vom Konzern zuständig gsi. Wo d SKA im 1997 in de CS Holding ufgangen isch, isch er us em Generaldirektorium usgstiige und isch de CS witerhin als Berater zur Verfüegig gschtande.
Venthône
Venthône (fp. [a vɛnˈtona, a vɛnˈtouna, a vɛnˈtɔ̃na]; dt. Venthen) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Sierre im Kanton Wallis, Schwiiz.
Iwoner
Quella: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Üsländeraateil ischt 2010 bi 13,1 % glägu.
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 935 Iwonru 87,7 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 9,3 % Titsch, 0,9 % Talienisch und 2,1 % anneri Spraache.
Altensteig
Aldaschdaeg (amtlich Altensteig) ischt a Stadt em Landkroes Calb en Bade-Wirttebärg. D Stadt hot Eiwohner (Stand: ).
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Elisabethenkirche (Basel)
D Elisabethekiirche z Baasel befindet sich im Zentrum vo dr Stadt grad näben em Theater Basel. Si gältet as die bedütendsti nöigotischi Kiirche in dr Schwiz und isch in iirer Archidekdur und Usstattig e Züügnis vom Historismus und stoot dorum uf dr Liste vo de Kulturgüeter im Kantoon Basel-Stadt, wo nazionaali Bedütig häi.
Die nöiji Elisabethekiirche
Am 6. Juni 1864 isch d Kiirche iigweit worde, wo d Fänster im Chor no gfeelt häi, und si si erst e Joor spööter iigsetzt worde. D Orgle isch 1862 vom Orglebauer Joseph Merklin baut worde und 1949 het mä sä erwiteret. 1866 het im Merian si Witwe d Kiirche dr Kiirche- und Schuelkommission übergee. S Stifterehebaar isch in dr Gruft under dr Kiirche in zwäi Marmorsarkofaag begraabe worde, und es het dört au zwäi Dänkmolbüste von ene vom H. R. Meili und Ferdinand Schlöth.
Romäus
Vu ihm giits en huufe Gschichte un Legende:
In em Streit hät er mal arg wüescht gege de Schultheiß gschwätzt. Wege sellem hät ihn d'Obrigkeit vu de Stadt i de St. Michaels-Turm glockt un hät ihn dert lebenslänglich iischperre welle. Da drinne wär de Romäus wahrschiints vuhungeret aber sine Freund hän ihn mit ällem meegliche vusorgt. So hät er au manchmal broatene Käber krigt. Selle Knoche hät er ufghebt un sich so e Stige baut wo ner dann hät aubhaue kenne. Die Spure vu sinem Uusbruch giits hit no im Romäusturm!
ISO-3166-1-Kodierliste
D ISO-3166-1-Kodierlischte, wo zum eerschte Mal 1974 iigfüert worden isch, glideret sich, nach Länder sortiert, in
Blues
Wurzlè, Gschichtè, Entwicklig
Als erschti Bluesuffnaam von èm schwarzè Interpreet gildet That Thing Called Love vo dr Mamie Smith, wo es vom Okeh-Blattèlabel im Februar 1920 usèbrocht worrè isch. Im Auguscht 1920 hèt d Smith dè Titel Crazy Blues uffgnõ, wo sich als èrschtè gsungenè Bluestitel i dè Hitparadè platzyrt hèt und zuè nèm Millionèseller worrè isch. Im èrstè Monet sin rund 75.000 Blattè vokauft worrè un dõmit isch dè Begriff Blues wit vobreitet worrè.
Als wichtigschti Gschtalt vom Delta-Blues giltet villfach dè Robert Johnson, allerdings isch er innerhalb vom Country- bzw. Delta-Blues è bedütigslosi Figur, sin Ruum gôt uusschlièßlich zrugg uff d Phasè vo dè Widderentdeckig vom Blues durch s wyße Publikum i dè 1950er un 1960er Johr. Als Vatter vom Delta Blues un zentrali Figur wörd abber hüüfig dè Charley Patton aagfüürt, well er villi spòteri Interpretè entscheidend beyflusst hèt.
Tegscht
Bluestegscht sin i dè Regèl i dè Ich-Form vofasst, sell heißt, dè Autor odder Sänger vozellt vo datsächlichè odder fiktivè eignè Erlèbniss. Selli sin abber oft so stark voallgemeineret, dass è Identifikation vom Hörer mit èm Sänger nit möglich wörd. Hüüfig handlet diè Tegscht vom Vorrõt, Vobrèchè, Resignation, unerwiderti Lièbi, Arbètslosigkeit, Hunger, finanzièlli Not, Heimweh, Elleisy un Untreui. Oftmolls handlet s sich dõby abber um formelhafti Wendigè, wo d Sänger èm gääbenè Aalass aabassè un voänderè düèn. S Klischee vom Blues, vo allem druurigi Musig z sy, wo nõ i dè Zit vo dè Widderentdeckung i dè 50er un 60er Johr durch s neue wyße Publikum erfaarè hèt, hängt èm Blues bis hüt aa. Datsächlich isch d Meezaal vo allnè Bluesstüggle abber eender beschwingt un danzbar un artikulyrt i dè Tegscht ebbèso hüüfig negativi wiè bositivi Stimmigè. So git s au vill heiteri, witzigi un optimistischi Bluesschtüggle. Nõ 1919 hèt dè W.C. Handy vo Bluesschtüggle als „happy-go-lucky songs“ gschwätzt. Doch s thematische Spektrum vom Blues isch witus größer un facettèrycher. Thematisyrt wörred ebbèso hüüfig Religion, Bolitik (asè z. B. dè Hitler Blues, wo dè „The Florida Kid“ Ernest Blunt im Johr 1940 bi Bluebird Records ygschpillt hèt), Frauèrächt, tyrannischi Vorgsetzti un au derbè Sexismus. Selli letschti Spylart vom derb-vulgärè Blues isch i dè 20er un 30er Johr entschtandè un wòrd als Hokum-Blues benamst. Er isch oft i dè Work-Camps vom amerikanischè Südè vo reisendè Musigger zu dè Unterhaaltig vo dè Büèzer gsungè worrè. Zu dè Hokum-Blues-Musigger zellèt u. a. dè Bo Carter un d Hokum Boys (Tampa Red un dè Georgia Tom), wo mit èm Titel „It’s tight like that“ èn Hit i dè 20er hèn landè könnè.
D Widderholig vo dè èrschtè Zylè hèt dè Zweck, èm Sänger bi Stegreifinterpretationè mee Zit für d Erfindig vo dè drittè Zylè z gää. Ußerdèmm wärd dômit è Spannigsvohältnis uffbaut, wo sich èrscht mit dè vozögert gsungenè drittè Zylè ufflöst. D Tegscht in Bluesstüggle scheinet oft nit zu dè Musig z bassè, doch dè Sänger ka bschtimmti Silbè hèrvorhebbè un anderi unterdruggè, so dass dè Rhùthmus stimmt. Dè Sänger ka d Dòòn ebbèfalls so variyrè, demit sie zum Bass un zu dè Begleitig basset.
F
Im latynische hed me zersch F zämme mit H bnutzt, zur Wiidergoob vom Lút //. Wyl im latinische V au für // bnutzt worde isch, hed s F kai H me bruucht; dorum hed men aagfange, F elai für de Lútwärt // z bnutze. Des isch au im hittige latinische Alfabeet no esoo; mit numme wenigi Ussname, zum Byspiil wird of uf Änglisch als // ússgsproche, des isch aber en Ussnaam. S Altänglische (angelsäxischi) hed nume ei Phoneem ghaa, nämmlig //, und [] isch en Allophon vo // gsi.
Mitglieder des württembergischen Staatsministeriums (1806–1816)
S Staatsminischterium het segs Departemänt ghaa:
Hauconcourt
Hauconcourt (ditsch 1915–18 und 1940–44 Halkenhofen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Zittersdorf
Gschìcht
Bim Ortsdeil Sankt Ulrich hàt s Ìwerrascht vun re gàllo-remische Sìdlung.
Lausheim (Stühlingen)
Geography
Luussä lyt im nördlichè Albgau in èm rächtè Sitèdal vo dè Wuètè, wo dè Bach Wylergrabbè vo dè Höchi öschtlich vu Bõõdorf üüber Luussä bis zum Blomegger Wyler am unterè Bortal vo dè Wuètèflüè flüèßè duèt. Churz vor dè Mündig vom Wylergrabbè lyt diè ehemôlig Luusämer Mülli sowiè dirèkt dört denebbè d Baantrassè vo dè Sauschwänzlebaan. I dè witerè Umgebig liget d Dörfer Blomegg, Grimmelzofè, Lèmmbbach, Münchingè un nördlich uff èm Bärg obbè Ewèdingè.
Nammè
Luussä bedütet nit d Heimèt vo dè Luus, wiè landläufig vomuètet wörd. Luus- bezièt sich uff Luss- odder Luz-, wa uff mittelhochdütsch (ergo alemannisch) lûz odder lûze bedütet, im Hochdütschè sait mò "Versteck, Lauer" dõdezuè. D Èndig heim bedütet Lager, also isch mit Luussä èn Lager gmeint, wo voborgè odder (hinter m Wyler hinnè obbè) voschteggt lyt.
Voreine
Ußerdèm hèt d Dorfjugend vo Luussä è Cliquè mit èm Nammè ab-id-bar.de am Start, wo sich um s Fäschtè chümmèrè duèt. Näb dè Hauptbeschäftigung Alloholvonichtè hèt sèlli Cliquè au schu am Stüèlinger Städtlefäscht deilgnõ, im nüchternè (?) Zuèschtand hèn si sogar mòl è Wèbsitè zschtand brocht.
Oetwil am See
Ötwiil am See (amtlich Oetwil am See) isch e politischi Gmäind im Bezirk Meile im Kanton Züri, Schwiiz.
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,4 %, CVP 4,6 %, EDU 6,7 %, EVP 1,2 %, FDP 9,3 %. GLP 10,4 %, GP 7,1 %, SP 14,6 %, SVP 42,2 %, Suschtigi 0,6 %.
Gilly VD
Religion
51,8 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 25,5 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 4,6 % gläge.
Fluessweiler
Verwaltig
Fluessweiler ghert zum Kanton Gréivemaacher im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Fluessweiler isch dr Théo Weirich. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Jailbreak
Bi emene Jailbreak [tschäilbräick] werdet d’ Äppl Iischränkige mit Hilf vo Software ufghobe, und me chan illegali Äpps inschtalliere. Me chann au gratis Äpps us em Äpp Stor inschtalliere. Mit emene guete Programm, zB. greenpois0n oder redsn0w, cha mer en neue Kernel ufelade ufs iDevice. Das passiert mit z. B. limera1n odr so. Me chann s süschtem voll verwalte und verändere.
Vreni Schneider
D Verena «Vreni» Schneider (* 26. November 1964 z Elm) isch en ehemaligi Schwiizer Skirännfahreri.
Bas-Intyamon
Yywoner
Quela: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateel isch 2010 bi 12,3 % gläge.
Die Hochzeit des Jobs
Firs Orkeschtr braucht-ma
Jeweils zwoi Fleeda, Oboa, Klarinedda ond Fagodd, viir Herner, drei Trombeeda, drei Posauna, a Basstuba, a grauß Schlagwerk, a Harf ond Streicher
Die Marx Brothers im Kaufhaus
Om was-es en deam Film gôht
Dr alde Hiram Phelps hôt s Zeitliche gsegnet ond sein Ôdoil a-ma luxurieesa Kaufhaus seim emmer frehlich sengenda Neffa Tommy Rogers vrmacht. Dr sell hôt abr koi Entresse drô, ens Kaufhaus-Gschäft eizosteige. Viilmeh will’r dui Erbschaft meglichscht schnell zo Geld macha, om dô drmit fir sein Musiker-Freind Ravelli a Konservadorium schaffa zo kenna. Aber kaum hôt dr Gschäftsfihrer Grover vo deam Plô Wend bekomma, setzt’r älles drô, em Tommy Rogers des Gschäft zo vormassla, weil’r Angscht hôt, dass dô drbei seine Bilanzfälschonga effentlich werret. Drom kommt’s em Grover bald en da Senn, dean nuia Miteigatemer om d Eck brenga zo lassa. Wia nô abr glei sei erschder Vrsuach scheidret, schepft em Tommy sei Dande Martha Phelps, wo au noh mit-em Mitgiftjäger Grover vrlobt ischt, Vordacht, dass dô ebbes et mit reachde Deng zuagôht, ond engagiert – sehr zom Leidwesa vo ihrem Gschäftsfihrer – da schnauzbärdiga Dedekdiv Wolf J. Flywheel mit seim Assischdenda Wacky. Zonägscht amôl hend’s abr dia zwoi Kerle mit-em Ermittla ibrhaupt et presant. Viil wichdiger hend-se’s dô drmit, fir sich selber en dr Bedda-Abdeilong a Wohn-Schlôf-Kuche eizorichda. Durch-en glicklicha Zuafall schaffet-se’s schliaßlich abr doch noh, da Grover zo ibrfihra. An dera Stell setzt dr Hehepunkt vom Film ei: a saumäßich rasanda Vorfolgongsjagd uff Rollschuah durchs ganze Kaufhaus, ond am Schluss kô seller betrigerische Gschäftsfihrer vo dr Bolezei abgfihrt werra.
Vérossaz
Vérossaz (fp. [a vɛˈroça]) ischt a Munizipalgmeind im Bezirk Saint-Maurice im Kanton Wallis, Schwiiz.
Religion
86,1 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii, 7,1 % evangelisch-reformierti.
Vauffelin
Ufe 1. Jänner 2014 het d Gmeind mit Pläntsch zur noie Gmeind Sauge fusioniert.
Geografi
Zuem Piet vo dr ehemolige Gmeind hei s Dorf Vauffelin un dr Wiiler Fridliswart ghöört gha.
Gschicht
Vauffelin isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1228 aus Vualfelim, Frinvillier im Jahr 1393 aus Frunwelier.
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 6,0 %, CVP 0,1 %, EVP 0,4 %, FDP 9,0 %. GLP 1,7 %, Grüeni 15,9 %, SP 22,7 %, SVP 27,6 %, Süschtigi 16,6 %.
Thema
dr Geegestand vom ene Gedanke:
Gimel VD
Gschicht
Gimel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 979-993 as Gemella.
10. Juni
Dr '''10. Juni''' isch dr 161. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 162. in Schaltjohr), dodermit blybe no 204 Däg bis zum Änd vum Johr.
Bad Herrenalb
Geografi
Bad Härraalb leit em Nordschwarzwald im obere Albdal.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Althengstett
Kuldur
En älle drei Ordsdåel geid-s Kendorgäarda ein ausraechendor Zaal, ond jeweils ao a Grondschual. Em Ordsdåel Aldhengsdedd geid-s dorzuanå a graesors Schualzendrum mid Gmaenschafdsschual ond Realschual fir älle Gmaendena vom Vorwaldongsvorband. Zom Dåel ganged ao Schialor vo Calb-Haemada ond Calb-Sdammhaem dordnã. Uff-s Gymansiom gåd-mor nåch Calb-Sdammheam. Älle drei Ordsdåel hend a åegena evangelischa Kirch. D Katholigga ghaered zur katholischa Kirch en Calb-Haemada.
Verwaldong ond Wahla
Hengschdedd hådd sich mid Gächeng, Oschdlsa ond Semmerza zom Gmaendevorwaldongsvorband „Althengstett“ mit Sizz en Hengschdedd zsẽmagschlossa. Ennorhalb vom Graes Calb håesd-mor dia Flägga "Gaegmaendena".
Birgermåesdor vo Hengschdedd isch dor Clemens Götz.
Oetwil an der Limmat
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Regenwald
Rägewälder vu dr gmäßigte Braitine
Gmäßigte Rägewald chunnt vor allem an dr Weschtkischte vu Nordamerika vor, z Chile un uf Tasmanie un z Neuseeland. Vum tropische Rägewald wird er dur syni Lag in dr gmäßigte Zone abgränzt.
Vechigen
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 17,3 %, CVP 2,1 %, EVP 4,1 %, FDP 9,8 %. GLP 5,9 %, GP 9,2 %, SP 16,6 %, SVP 29,5 %, Suschtigi 5,5 %.
Im 2019 si d Resultat wie folgt gsi: BDP 9,5 %, CVP 1,7 %, EVP 4,5 %, FDP 10,9 %. GLP 11,4 %, GP 12,1 %, SP 13,6 %, SVP 30,7 %, Süschtigi 5,6 %.
Zeitgenosse
E Zitgnoss isch e Person, wo zur gliiche Zit wie en anderi Person läbt oder in dr Vergangehäit gläbt het. Mä brucht dä Begriff bsundrigs hüfig für Persönligkäite us de verschiidene künstlerische und kulturelle Beriich. Wemm mä sich nid usdrücklig uf e Person in dr Vergangehäit beziet, bezäichnet s Adjektiv zitgnössisch öbbis us dr Geegewart, wie zitgnössische Danz, zitgnössischi Muusig usw. und wird mänggisch au as Sünonüüm vo «modärn» brucht.
Rösle Reck
Aus ihrem Leaba
D Rösle Gihr ischt em Johr 1929 z Wilfenga em Sidschwarzwald uff d Welt komma. Se ischt s sibde Kend vo-ra Baurafamilie. Uffgwachsa ischt-se zerscht uff-em hoimischa Baurahof ond späder em Forschthaus vo Rulfenga (seit 1975 a Ortsdoil vo Meenga bei Sigmarenga). 1951 hot-se gheiradet ond vo do oo da Familianama Reck gfihrt. Aus dera Ehe send drei Kender hervorganga. Enzwischa isch d Rösle Reck Witwe ond leabt ogfähr seit 2006 ema Seniorazentrum z Krauchawiis.
Al Jarreau
Lääbe
Dr Jarreau isch s fimft vu sechs Chinder gsii. D Familie isch seli arm gsii. scho mit vier Johr het dr Jarreau sy erscht Solo in dr Chilche gsunge. Sy Vater Emile Alphonse, wu vu New Orleans chuu isch, isch Bfaarer in dr „Seventh Day Adventist Church“ gsii, het aber in dr Zyt vum Zweete Wältchrieg in dr Munitionsfabrik A. O. Smith gschafft, wäge däm het dr Jarreau sy Vater nie in dr Chilche here predige. Sy Mueter Pearl Walker isch Chilcheorganischit gsii.
Höhlen und Eiszeitkunst im Schwäbischen Jura
Hehline
S handlet si um sechs Hehline im Dal vu dr Ach im Alb-Done-Chrais un im Lonedal im Grenzbiet vum gebiet von Alb-Done-Chrais un Landkchrais Hoedna.
Gingins
Geografi
Gingins isch e Hufedorf am Jurafueß, an dr Stroß Nyon-La Dôle. D Gmaiflechi umfasst 35,1 % landwirtschaftligi Flechi, 57,2 % Wald, 6,2 % Sidligsflechi un 1,5 % sunschtigi Flechi.
Burg Teck
De heidich Burg
Uf Betreiba vom Vorscheenrongsvorei Kirchheim/Teck ischt 1889 a 31 Metr hauhr rondr Durm baut worra, wo friher amol dr Bergfriid vo dr Burg gstanda hot. Wia der Durm domols ausgsäa hot, woiß mr heit nemme; s ischt abr sichr, dass’r et so ausgsäa hot, wia der Durm heit aussiiht. Bloß d Maura vom Sockl stammet zom Doil aus Bruchstoi vo dr alda Burg. Beim Baua hend sich grauße finanzielle Schwiirichkeida ufdoa. Drom isch deane vrschiidene Ferdrer schliaßlich nix Anders iibrig bliiba, wia sich zemmaschliaßa. Ond aus dera Voreinigong ischt 1888 dr Schwäbisch Albvorei entstanda. En de Johr 1954/55 isch dr Durm a bissle ombaut ond gleichzeidig a Wandrheim mit-ra Wirtschaft errichdet worra. De letschde Renoviironga hend am Ôfang vom 21. Johrhondrt stattgfonda.
Gingins
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,9 %, CVP 3,7 %, FDP 19,7 %, GLP 9,4 %, GP 8,4 %, SP 18,9 %, SVP 25,2 %, Sunschtigi 3,2 %.
Alb
Alb. stoht als Abkürzig für:
Comédie-Française
D Comédie-Française het hüte e Repertuar vo öbbe 3000 Theaterstück. Si het drei Theaterhüüser z Baris: dr Richelieu-Saal, s Théâtre du Vieux-Colombier und s Studio-Théâtre.
Gliederfüßer
D Arthropode, vo ‚Glänk‘ und  ‚Fuess‘) si e Stamm vom Dierriich. Zu iine ghööre so underschidligi Dier wie Insekte, Duusigfüessler, Chräbsdier (z. B. Chräbs, Äntemuschle), Spinnedier (z. B. Spinne, Skorpion, Milbe) und die usgstorbene Trilobite.
Die nöggste Verwandte vo de Arthropode si d Bärdierli (Tardigrada) und Stummelfüessler (Onychophora). Mit dene fasst mä sä zu de Panarthropoda zämme, au wenn d Onychophora käni gliiderete Bäi häi. Es git Taxonome die säge dere übergordnete Grubbe Arthropoda, de „äigentlige“ Arthropode säit mä denn „Euarthropoda“.
Sindelfinger Schwätzweiber
Wia der Bronna entstanda ischt
Vor langer, langer Zeit ischt z Sendlfenga dr Marktplatz woandersch gwäa wia heit, nemlich ganz en dr Nähe vo dr romanischa Martinskirch. Deet hôt mr anno 1544 an Bronna ôôglegt ond-em da Nama Marktbronna gäa. En sellem seira Midde hôt mr em 17. Jôhrhondert a Standbild gschdellt, wo da Herzog Eberhard zeigt hôt. So om s Jôhr 1920 rom isch dui Skulpdur so arg vrwiddret gwäa, dass mr se hôt nemme mit Freida ôôgucka kenna. Drom hôt-mr dui Statue entfernt ond nôch-ra nuia Bekreenong vom Marktbronna gsuacht. Dr Stuegerter Môler ond Bildhauer Josef Zeitler (1871 bis 1958) hôt da Ufftrag kriagt, fenf Entwirf zo macha. Wia nô dia Entwirf vom Sendlfenger Gmoidrôt en Augaschei gnomma wôrra send, hôt sich dr sell fir da Entwurf Das Geheimnis ausgschbrocha. Ab-em Jôhr 1927 hôt-mr des Geheimnis uff-em Marktbronna ôgucka kenna. So hoißt dui Figuragrubbe au heit noh, abr bloß offiziell. Saga duet so koi Mensch en Sendlfenga. Ganz schnell hôt sich dr Begriff Schwätzweiber durchgsetzt. Heit stôht der Bronna am Rand vom Corbeil-Essonnes-Platz.
Apple (Begriffsklärung)
Apple isch dr Name vo dene Persone:
Christian Wulff
Effentligi Ämter
Dr Christian Wulff isch bi dr Landdagswahle 1994 un 1998 as CDU-Spitzekandidat fir s Amt vum Minischterbresidänt aadrätte. Mit Ergebnis vu 36,4 % (1994) bzw. 35,9 % (1998) fir d CDU het er sich aber nit geg dr Amtsinhaber Gerhard Schröder chenne dursetze. Bi dr Landdagswahl 2003 isch em des glunge geg dr Minischterbresidänt Sigmar Gabriel mit eme Ergebnis vu 48,3 % vu dr Stimme. Bi dr Landdagswahl am 27. Jänner het d CDU ihri Roll as sterkschti boltischi Chraft z nidersachse verdeitigt. Trotz schwäre Verluscht vu iber 6 Proänt isch si uf 42,5% vu dr Stimme chuu.
Bi dr Bundesbresidäntewahl in dr 14. Bundesversammlig am 30. Juni 2010 z Berlin het dr Wulff im erschte un im zweete Wahlgang kei absoluti Mehrheit iberchuu. Im 3. Wahlgang het er si mit 625 Stimme gege dr Joachim Gauck mit 494 Stimme durgsetzt. Dr Bundesdagsbresidänt Norbert Lammert het in dr Bundesversammlig as Versammligsleiter e Erklärig vum wulff verchindet, ass dää vu syym Amt as nidersächsische Minischterbresidänt zruckdritt. As Noofolger isch im nidersächsische Landdag am 1. Juli 2010 dr David McAllister gwehlt wore. Wel s Amt vum Bundesbresidänt vakant gsi isch, het dr Wulff syy nej Amt sofort mit dr Aanahm vu dr Wahl aadrätte.
„Wulff-Affäre“ un Ruckdritt
Syt em Dezämber 2011 isch dr Wulff in Kritik grote, wäge Verdachtsfäll vu Vordeilsaanahm, Falschuussage un Behinderig vu dr Pressefrejheit. Mitti Februar 2012 het d Staatsaawaltschaft Hannover bim Immunitätsuusschuss vum Bundesdag wäg eme Aafangsverdacht vu Vordeilsnahm no § 331 Abs. 1 StGB e Aadrag uf Ufhebig vu dr Immunitet no Art. 60 Abs. 4 iVm Art. 46 Abs. 2 GG gstellt. Dr Wulff het derno am 17. Februar 2012 syy Ruckdritt vum Amt vum Bundesbresidänt verchindet.
Gsellschaftligi Ämter
Dr Wulff isch Senator vu dr Max-Planck-Gesellschaft un Ehresenator vu dr Europäische Akademie vu dr Wisseschafte un Chinscht Salzburg.
Jakobiten
Zwar isch käi Erb vo de Stuarts hützudaags no am britische Droon intressiert, Jakobite git s aber immer no. Mä cha sä as 'defenders of Scotland' (Verdäidiger vo Schottland) im Internet finde. Si leene dr Act of Union ab, wo s schottische Parlamänt drmit Schottland und Ängland zun ere veräinigte Monarchii gmacht het und strääbe en unabhängigs Schottland aa.
Aostatal
S Aostatal (eischemtöitschu Augschtalann, greschuneititsch Ougstalland, italianisch Valle d’Aosta, frànzeesch Vallée d’Aoste; Frankoprovenzalisch: Val d’Outa; hochditsch friehr Augsttal) ésch e Autonomi Region mét Sonderstatut ze Italie. De Region het e Flächi vun 3.262 km² un rund 125.000 Inwohner. Se ésch de kleinscht Region vun Italie, flächi- un bevölkerungsmässi. De Höiptort ésch Aosta (frz. Aoste).
S Aostatal granzt nördlich àn d Schwiz (Kanton Wallis), ém Weschte àn Frànkrich (Region Rhône-Alpes), em Süde un Oschte àn de italienisch Region Piemont (Provinze Turin, Biella und Vercelli).
Sprooch
De Region Aoschta gheert zuem frànkoprovenzalisch odr arpitanisch Sproochruum, wie öi noch éwwr fàscht de gànz Weschtschwiz (Romandie), Savoye un s Rhonelànd fàscht bis Lyon un noch én Frànkrich de Dauphiné én de provenzalisch Alpe geht. Etwa analog zuer Schwiz – àwwr àndrscht àls Savoye – hets emol Frànzeesch offiziell àls Amtssproch gwählt. Àls e Bsitz vun de spätere Künnije vun Italie éschs àwwr mét’r Grindung vum italianisch Nationalstaat e Teil devun wore. So éschs hit offiziell e mehrsproochig Region.
Bad Teinach-Zavelstein
D´Gmaende ghaerd zor Regio Nordschwarzwald.
Peyo
Am bekanntischte worde isch sy sery Les Schtroumpfs, uf Dütsch die Schlümpf. Die sery isch vo dr amerikanische triggfilm-firma Hanna Barbera als animierti färnsee-sery lanciert worde - mit wältwytem erfolg.
Ossingen
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 17,0 %, CVP 1,7 %, EDU 1,4 %, EVP 2,7 %, FDP 12,7 %. GLP 3,1 %, GP 9,1 %, SP 12,7 %, SVP 39,2 %, Suschtigi 0,6 %.
Murgenthal
Gschicht
S Dorf Murgatun isch s erschte Mol ane 1254 in ere gschichtleche Kwelle gnännt. Die Landschaft isch dozmol im Biet vo de Grafe vo Frohburg gsi, wo se ane 1299 de Habsburger verchouft hend. Balzewiil het em Chloschter Sant Urbe im Taal vo der Root ghört.
Hayange
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vun Hayange ìsch. Hayange ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Hayange ghert zem Lorrain.
Vex VS
Religioo
79,9 % vanu Iwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsi, 5,9 % evangelisch-reformiert.
Karl III.
Karl III. isch de Name vo dène Hèrrscher:
Christlich Demokratische Union Deutschlands
Gschicht
D CDU het ihri Wurzle vor allem in dr früehere, katholische Zentrumspartei. Nachem Zsämmebruch vo de NS-Diktatur hän sich in Ditschland mehreri chrischtlich orientirti Ortsverband zämetue und 1945 d CDU gründet, wo aber im Gegesatz zum Zentrum iberkonfessionell aglegt worre isch. D CDU isch zerscht numme uf Länderebene organisiert gsi, wil die Allierte e ditschlandwitti Zsämmearbet verbotte gha hän.
Surselvisch
S Surselvisch (sur. oder romontsch sursilvan, au Surselvischi Sprooch, Oberländisch oder Oberländer Romanisch, friener au „Churwelsch“) isch eis vo de fümf Idiom vùm Rätoromanische, ùn wird im Bündner Oberland im Vorderrhydaal gschwätzt. Es isch mit öbe 18'000 Sprecher (Volchszäälig 2000) mit Abstand (aa zweiter Stell isch s Vallader mit 6'500 Sprecher) des romanischi Idiom wo am meischte Sprecher het. De Name Sursilvan bedütet ‚ob em Wald‘, ùn beziegt sich ùff de Flimser Wald.
Liste der Äbte des Klosters St. Urban
Das sind d Äpt vom Chloschter Sant Urbe gsi:
Surselvisch
Abgränzig ùn Innegliidrig
Viilmool wird s Surselvisch au em Sutselvische ùn Surmeirische gägenübergstellt, wo als Mittelbündnerisch bezeichnet werde. Als Abgränzig vùm Sutselvische gilt z. B. de Diphthong in Wörter wie surs. finiastra bzw. suts. faneastras ‚Feister‘, wo im Surselvische ùn im Sutselvische  ussgsproche wird. Usserdäm isch d Palatalisierig vo c vor a im Sutselvische stercher ussprägt: surs. casa ‚Huus‘, suts. tgea. Usserdäm ùnterscheidet s Sutselvisch wie di andre Mùndarte zwüsche betoonte ùn nit-betoonte Personalpronomina, wo im Surselvische verschwùnde sin. Innerhalb vùm Surselvische ùnterscheidet sich bsùnders d Mùndart vo Tavetsch ùn em Val Medel vo de andre Regione, ùn wird als tuatschin bezeichnet. Dört isch d Palatalisierig vo c vor a ganz duregfiert. Statt casa ‚Huus‘ ùn comba ‚Bai‘ heisst es im Tuatschin zum Byspil wie im Engadin tgasa ùn tgomba. Au wie im Engadinische isch d Entwigglig vo latiinisch E vor R: im Tuatschin neir oder nair ‚schwarz‘ statt wie im übrige Surselvisch nér. Dernäbe ùnterscheidet mer vorallem d Mùndarte vo de Cadi mit Disentis als Zäntrùm, de Gruob um Ilanz ùn vùm Lugnez.
Fonologi
Für Byspiilswörter ùn Audioùffnaame vo all dänne Luut, lueg ùnter Ortografi.
Théâtre National de l’Odéon
Gschicht
Dr erst groossi Erfolg isch 1784 choo mit Der tolle Tag oder Figaros Hochzeit. Am 18. Merz 1799 het s im Odeon brennt und d Drubbe het wider mit dr Talma und dr Comédie-Française im Saal Richelieu afo ufdrätte. Dr Archidekt Chalgrin het s Theater widerufbaut und im Juni 1808 isch s under em Naame Théâtre de Sa Majesté l’Impératrice et Reine eröffnet worde. Am 20. Merz 1818 isch s no äinisch aabebrennt. Fr Baraguay (1748–1820) umbaut und im Septämber 1819 het s dr Ludwig XVIII. as Second Théâtre-Français widereröffnet. Das Huus bestoot bis hüte.
Erzbistum Strassburg
Gschicht
Um 1262 het dr Bischof brobiert, d Rächt vo dr Stadt Stroossburg z beschniide. Es isch zum offene Chrieg mit de Bürger cho; am 8. Merz 1262 isch dr Bischof Walter von Geroldseck in dr Schlacht vo Husbärge entschäidend gschlage worde und d Stadtgmaind isch vom Hoochstift unabhängig worde und het sich zun ere Freie Riichsstadt afo entwiggle.
Noch dr Eroberig vo Stroossburg dur Frankriich im Joor 1681 und dr ändgültige Annexion 1697 im Friide vo Rijswijk het e massivi Rekatholisierig aagfange. Churz vor 1700 het mä d Statute revidiert, so dass dr Adelsnoochwiis lichter worde isch und mä au Franzose het chönne ufnee.
Ihringen
Ihringe isch e Gmeind westlich vun Friburg im Brisgau, am Südhang vum Kaiserstuehl gläge. Ihringe isch als Wiboiort un „wärmschte Ort vu Dytschland“ bekannt.
Klima
S'submediterrane Klima am Südhang vum Kaiserstuehl macht Ihringe zum Ort mit de hechste Johresdurschnittstemperature in Dytschland, was ai de Grund defiir isch, dass üs Ihringe so hervorragendi verschiideni Sortä Wii kumme.
Vinelz
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 8,8 % gläge.
Galeere
Dr Iisatz
Dr Iisatz vo gruederete Chriegsschiff im Middelmeerruum het sini Vordäil ghaa: Si si vom Wind unabhängig gsi und häi im Gfächt Manöver chönne duurefüere, wo für Seegelschiff ummööglig gsi si. Wemm mä für churzi Zit e hoochi Gschwindikäit het welle erräiche, was bim Ramme wichdig isch, isch das nume mit eme gruederete Schiff mööglig gsi. Usserdäm si d Seegel im Kampf nid iigsetzt worde, was d Aagriffsflechi für Brandwaffe seer verchliineret het und Füür isch die grössti Gfoor für e Schiff us Holz.
Hayes (Moselle)
Hayes (ditsch Haiss) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Kanton Markolsheim
Gschichte
Dr Kanton isch am 4. März 1790 im Zug von dr Inrichtung von dr Départements als Teil vom domolige "Distrikt Benfeld" gründet worde. Später isch no zum nej gründete "Distrikt Schlestadt" kumme, wie Schlettstadt frieher uf französisch gheisse het.
Sozialdemokratische Partei Deutschlands
D SPD isch Mitgliidspartei vo dr Sozialdemokratische Partei vo Öiropa (SPE), vo dr Progressive Allianz und het Beobachterstatus in dr Sozialistische Internazionale (SI), wo si früener lang e füerendi Posizion iignoo het, d Mitgliidschaft aber wäge Mäinigsverschiidehäite sit em Aafang vo 2013 sistiert het. Parteivorsitzer sin sit Dezember 2021 d Saskia Esken un de Lars Klingbeil.
Oppenau
Gschicht
Vermuetlich isch Oppenau im 12. Johrhundert entschtonde, wo d Schtadt unter de Namesform Noppenouwe belegt isch. Bis 1218i het s domolig Dorf de Zähringer ghärt. Wo selli usgschtorbe sin, sin d Herrschaftsverhältnis im hintere Renchtal kompliziirt wore, bevor s Renchtal 1316 zum Erzbistum Stroosburj cho isch. Prägend fir d kulturelli, politischi und religiösi Verhältnis in Oppenau isch s Chloschter Allerheilige gsi.
Zwische 1592 und 1664 isch d Schtadt verpfändet gsi und zwar on d Herzög vun Würtebärg. 1668 isch in Oppenau ä Kapuzinerchloschter entschtonde, wo 1804 ufglöst wore-n-isch. Scho ä Johr vorher, 1803 isch Oppenau zum Grossherzogtum Bade kumme. Noch'm zweite Wältkrieg, wo Bade teilt worde-n-isch, het Oppenau zu Südbade ghärt un mit de Gründig vom Südweschtstaat 1952 zu Bade-Württebärg. 1990 isch in Oppenau bi're Wahlveronschtaltig dä CDU-Politiker und hitige Finonzminischter Wolfgang Schäuble bi me Attetat schwer verletzt wore.
Otelfingen
Geografi
Ootelfinge isch es Huuffedoorff im Furttaal a de Grenze zum Kanton Aargau. S Piet vo de Gmäind umfasst 36,8 % landwirtschaftlichi Flèchi, 37,2 % Wald, 18,2 % Sidligsflechi, 6,9 % Vercheersflechi und 0,3 % Gwässerflechi.
Gland VD
Gschicht
Gland isch zum erschte Mol gnännt wore anne 994-1049 as de Glans.
Äquatorialguinea
Bevelkerig
Equatorialginea isch ais vu dr wenige Länder z Afrika, wu ai Volk dytlig in dr Meehait isch: Rund 85,7 % vu dr Bevelkerig ghere zue dr bantusprochige Fang. Im gebirgigen Innere vu dr Insle läbe in vilmol schwär zuegänglige Derfer d Bubi, wu au zue dr Bantuvelker zelle un 6,5 Brozänt vu dr Bevelkerig stelle. Aber au do dominiere mittlerwyli d Fang. Wäg dr starke Repressalie in dr Zyt vu dr Diktatur vum Francisco Macias Nguema het d Meehait vu dr Bubi, wu bis dert 20 Brozänt vu dr Bevelkerig gstellt gha hän, s Land mieße verloo, vil sin uf Spanie gange. Wyteri Minderhaite sin mit 3,6 Brozänt d Mdowe un mit 1,1 Brozänt d Bujeba. Uf dr Insle Annobón läbe d Annobonese, wu 1,6 Brozänt vu dr Gsamtbevelkerig stelle. S git au no ne baar Döusert Europäer im Land, in dr Hauptsach Spanier, un e baar Döusert Fernandino, d Noochuu vu änglischsprochige Kreole.
Friegschicht
D Uryywohner vum Feschtlandbiet sin Pygmäe (Gyele) gsii. Vum 17. bis zum 19. Johrhundert sin verschideni Bantugruppe in des Biet yygwanderet un hän d Urbewohner bis uf chlaini Gruppe verdrängt. Die Bantu sin d Ndowe, Bujeba, Balengue un Benga gsii (di sognännte „Kischtestämm“) un speter d Fang, wu hite 80 Brozänt vu dr Bewohner stelle. Derwylscht s nerdli un sidli vu Rio Munis in dr vorkoloniale Zyt großi Rych gee het, isch s do nit zue Staatsgrindige chuu.
Britischi, portugiesischi un spanischi Herre: 1778–1850
Ab 1862 hän d Spanier d Insle as Strofinsle bruucht fir ufsässigi Sklave vu ihre Kolony Kuba.