cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trompete
Gschicht
Drumbeete sind grad au für s Militäär und für d Durmwächter i de Stedt als Signalinschtrumänt wichtig gsi. Do drzue het dr Victor Ernst Nessler nach eme Buech vom Joseph Victor vo Scheffel d Oopere Der Trompeter von Säckingen komponiert, wo 1884 d Uurfuffüerig vonnere gsi isch.
Dampflokomotive
Dampferzüügig un Energyumwandlig
Bi dè meischtè Dampflokomotyvè handelt es sich um è offenes Dampf-Sischtem, bi dèmm dè Dampf nõch dè Arbetsleischtig i dè Zilinder als Abdampf i d Atmosphäärè entlõ wörd. Allerdings wörd er bi nèrè Uusbuffmaschinè dèvor für d Füèraafachig durch s Blõsroor gleitet. Bi Kondenserlokomotyvè wörd dè Abdampf im Faarzüüg kondensyrt un stoot erneut als Kesselspyswasser zur Verfüègig.
Regionen Frankreichs
Gschicht
Im Johr 1986 si d Regionalrööt zum erste Mol diräkt gwehlt worde (in de Überseeregione hai die erste Regionalwahle scho 1983 stattgfunde). Siithär si d Befuegnis vo de Regione gegenüber dene vo der Zentralregierg schrittwiise erwiiteret worde.
Dampflokomotive
Stüèrig
Im Betrièb eilet diè Stüèrschyber dè Arbetskolbèbewegig jewyls wechselnd voruus. Dè Schièber öffnet dè Zilinder, Dampf ströömt y. Nõch öppè eim Drittel vom Kolbewäg sperrt dè Schièber dè Yschtrom ab. Diè im Dampf vorhandne Energy trybt dè Kolbè durch Expansion witer bis zu sim Totpunkt. Diè fortlaufendi, wechselndi Schièberbewegig wärd durch è Stüèrgschtänge bewirkt, welles a s Aatrybsgeschtänge aagschlossè isch. Durch variables Yschtellè vo dè Stüèrig loot sich z. B. è hochi Aafaartszugkraft durch langi Dampffüllig über dè Kolbèwäg erreichè. Durch Verminderig vo dè Füllzitè bi hocher Gschwindigkeit wärd dè Dampfvobruuch pro Kolbèhub uff s notwendige Maaß reduzyrt. Well d Dampfdehnig jetzt stärker uusgnutzt wörd, vobessert sich d Energyeffizienz.
Sonderentwickligè
Höcheri Aaforderigè, günschtigi odder uugünschtigeri Bedingigè, hèn zu Sonderbauformè vo Dampfloks gfüürt. Dõ sin vo allem diè aafangs z Frankrych un Dütschland zimli vobreitetè Crampton-Lokomotyvè, diè spòter erschinènè Mallet- un Garratt-Lokomotyvè sowiè Aatrybs-Variantè z nennè. È umfangrychi Übersicht isch unter Bauart Dampflok uffglischtet.
Amerika übernimmt d Pionyrrollè vo Ängland
È Bsunderheit vo dè US-amerikanischè Baanè sin diè langè un mit gringer Sorgfalt zämmèglaschtè Schinnèwääg, welli zuè nem unruhigè Lauf vo dè Lokomotyvè mit dè vo Ängland übernôènè Bauwys vom starrè virrädrigè Faargschtell gfüürt hèt. Um sellè Schwirigkeitè z begegnè, isch schu 1836 vom Henry Roe Campbell è Lokomotyv mit dè Achsfolg 2’B (amerikanischi Bezeichingswys 4-4-0), also mit zwei Laufradsätz vornè un zwei kuppletè Trybradsätz dehinter, entwicklet un patentyrt worrè. Bi mangelhafter Laag vom Obberbau hèt selli Bauwys gwährleischtet, dass d Trybräder èn besserè Kontakt mit dè Schinnè kaa hèn. Bis 1884 hèn 60 Prozent vo allène US-Dampfloks d Achsfolg 2'B kaa un sin als „American Standard“ odder kurz „American“ bekannt worrè. Als d Zuggwicht größer un s Tempo höcher worrè isch, sin diè bewäärtè „American“ eifach in allè Baudeil vogrößeret un voschtärkt worrè, um dè erhöötè Aaforderigè z gnüègè.
Èn witerè Entwickligsschritt isch d Yfüürig vom Vobundmaschinnè-Brinzyp im Dampflokbau gsi, nõchdem selli sich schu uff Dampfschiff bewäärt hèn. Dõdeby wörd s Uusdeeningsbeschtrebè vom Dampf nõch em Uuslass us èrè erschtè Arbetsschtufè no emol in è zweiti Stufe in èm Niderdruckzilinder gnutzt. Dè Schwizer Anatole Mallet hèt dõdezuè 1874 è Patent für d Vowendig uff Lokomotyvè aagmeldet.
Mit größerè Lokomotyvè hèt sich s Probleem vo dè Bogèläufigkeit vo Starrraamèlokomotyvè ergää. Im Johr 1884 hèt sich widderum dè Anatole Mallet diè hütt unter sim Namè bekannti kurvègängigi Lokomotivbauart mit zwei Trybwärk, vo dennè eis drèèbar odder sitlich voschièbbar glageret isch, patentyrè lôô. I dè Folg sin bi villè dütschè Länderbaanè gegè Ènd vom 19. Johrhundert insgsamt öppè 150 Malletloks baut worrè, meischtens vom Tùp „B'Bn4v“, d. h. è Lok mit zwei zweiachsigè Trybwärk (B'B) mit zämmè vir Zilinder (4), welli baarwys in Vobundwürkig (v) zämmèwürket sowiè einzeln im Naßdampfbetrièb (n). S Malletlok-Brinzyp isch abber erscht i dè USA zu sinerè högschstè Blüèti gfüürt worrè. Obwoll diè Mallet-Bauart z Europa übberwigend bi ehner chlynerè Loks aagwendet worrè isch, hèt mo si dört au bi seer großè Lokomotyvè vowendet, allerdings oft nu mit eifacher Dampfdeenig, also ohni Vobundwürkig vo dè Trybwärksgruppè. Dõmit hèt mo dè Schwachpunkt vo dè Mallets mit Vobundtrybwärk in Form vo trenntè Hoch- un Niderdrucktrybwärksgruppè vomiddè, nämlich s wechselwyse Schlüderè vo beidè Trybwärksgruppè.
Höèpünkt vo dè Entwicklig
Moderni US-amerikanischi Güèterzugdampfloks hèn Dauerleischtigè vo bis zuè 8000 PS (6000 kW, C&O-Baureiè H-8, PRR-Baureiè Q-2), Schnellzugloks sin uff bis zuè 6700 PS (5000 kW, NYC-Baureiè S-1b, „Niagara“) kõ. Si sin extreem robuscht baut worrè, well bi dè hoè Zuglaschtè (faarblanmäßig 10.000 bis 15.500 Tonnè im schwèrè Güèterzugdiènscht, 1000 bis 1800 Tonnè im schwèrè Schnellzugdiènscht) dè „flat out“ („volle Pulle“) – Betrièb a dè Dagesordnig gsi isch. Well è Schnellzuglok bis zu 2840 km vor irem Zug blibbè isch (AT & SF – Baureiè 2900, uff dè Streggi Kansas City – Amarillo – Los Angeles), sin Zuèvolässigkeit un lychti Wartbarkeit oberschtes Gebot gsi.
Gschwindigkeits-Entwicklig
Vo allem uss dè USA, wo diè gegèübber Europa um ca. 50 % höcherè zuèlässigè Achslaschtè dè Bau vo leischtungsfähigè un entsprèchend robuschtè Lokomotyvè begünschtigt, sin voeinzelt Gschwindigkeitè publik worrè, wo übber diè Rekörd i dè Tabèllè usègangè sin, abber well è offizièlli Beschtätigung gfäält hèt, sin si nit berücksichtigt worrè. Sell isch au i dè Tatsach begründet, dass i dè USA è generèlles un rigides Tempolimit vo 120 mph (193 km/h) vorgschribbè gsi isch, un d Baangsellschaftè bi nõchgwisener Zwidderhandlig mit hochè Geldschtrõfè odder sogar Konzessionsvolüscht hèn rächnè müèsè.
Journalismus
Schurnalistischi Funkzioone
Immer mee freiji Schurnaliste schaffe nume usschliesslig im klassische Schurnalismus, wil si vo däm kuum me chönne lääbe, sondern mache zuesätzlig Bräss- und Öffentligkäitsarbäit. Eso chönne Inträssikomflikt entstoo. S Netzwerk Recherche und anderi Verbänd und Grubben fordere doorum Schurnalismus und Brässarbit sträng z drenne.
Anubis
Familie
As Vater wird hüfig dr Osiris agä,, as Mueter d Nephthys oder d Isis. In gwüsse Mythe stammt er vom Re, vom Seth, vo dr Hesat odr dr Bastet ab
Albrecht Behmel
Ehronga
Sei Radioschdiggle, wo dr Albrecht seim Freind Harry Rowohlt gwidmet hot, hot au an Preisle kriagt.
Frauenmuseum Hittisau
Ellaistelligsmerkmol
In dr Art vu dr persenlige Vermittlig lyt e wichtigi Bsunderhait vum Frauemuseum. Rund 20 Fraue us em Ort, mit unterschidligem sozialem Hintergrund un verschidenem Alter (zwische 18 un 88 Johr) setze si, beglaitet vu dr Museumslaiteri un gladene Fachlyt, intänsiv mit dr en Uusstelligsthemene uussenander un zaige ire persenlige Blickwinkel, zum mit dr Bsucher*be in e authentischi Kommunikazion z chuu. D Authentizitet vu dr Museumsbeglaiterne isch e kunzäpzionälle Bstanddail vu dr Uusstellige, dr Museumsbsuech soll e Bewgegnig syy. Des Kunzäpt un sy Umsetzig ziet e internazional Publikum au un au di yyhaimisch Bevelkerig. D Wiener Uniwersitetsprofässeri Edith Saurer het iber s Frauemuseum gsait: "Das Frauenmuseum in Hittisau ist ein Ort, an dem die Begegnung von Traditionsbewusstsein und Feminismus möglich wurde."
Critérium du Dauphiné
Siger us dr Schwyz sin dr Urs Zimmermann (1986) un dr Laurent Dufaux (1993, 1994) gsi, dr ainzig Siger vu Dytschland dr Udo Bölts (1997).
Liu Xiaobo
Dr Liu Xiaobo (Pinyin: Liú Xiǎobō; Mandarin-Uussproch: ; * 28. Dezämber 1955 z Changchun, Volksrepublik China; † 13. Juli 2017 z Shenyang) isch e chinesische Schriftsteller un Dissidänt gsi. Dr Liu isch Dozänt an dr Pädagogische Universität Peking gsi un syt 2003 Bresidänt vum chinesische Pen-Club vu unabhängige Schriftsteller. Dr Liu Xiaobo het z Peking gläbt, voreb er vu 2009 bis 2017 im e Gfängnis, 500 Kilometer vu synere Haimetstadt ewäg, in dr Provinz Liaoning gsi isch. Am 10. Dezämber 2010 isch em dr Fridesnobelpryys verlihe wore.
Läbe
In dr Zyt vu 1991 bis 1995 het er z Peking gläbt, het Artikel gschribe, wun er nume im Uusland het chenne vereffetlige, un het bi dr chinesische Demokratyybewegig mitgmacht. Noch ere segsmonetige Haft 1995 isch er vu 1996 bis 1999 zuen ere „Umerziehig dur Arbet“ yygwise wore. Syter ass er im Septämber 1999 entloo woren isch, het er as freje Schriftsteller z Peking gläbt. Im Novämber 2003 isch er zum Bresidänt vum chinesische Pen-Club gwehlt.
Institut d’études politiques de Paris
Hit isch dr akademisch Fokus braiter un umfasst näbe Bolitikwisseschafte au Jura, Wirtschaftswisseschafte, Finanzwisseschaft, Marketing, Kommunikation, Urbanismus/Stadtplanig, Management oder Journalismus.
Burtenbach
Gschicht
Buddabach ischt seit 1471 e Marksgmoed.
Flughafen Prag
Im Johr 2008 sind uf em Flughafe Prag 12 630 557 Passagier abgfertiget und 178 628 Flugbewegige registriert worde.
Azteken
Wirtschaft
D` Aztekä hei Meis, Bohnä, Chürbis, Amarant (hirseähnlichs Getreide), Chia (Chrut, wo hochwertigs Protein und vili Vitaminä liefärät), Agave, Kaktee und Heilchrüter aabout. Si hei au d`Kakaobohnä kennt und us ene Schoggi gmacht. Usser Hünd u Truthüener hei si praktisch kei Viehzucht betribä.
Gsellschaft
Bi de Aztekä hets e strängi Hirarchi gha. De Herrscher isch gottähnlich verärt wordä und hät mit de Prieschter, Verwauter u Ratgäber Entscheidigä gfällt. Guet agseh si zum Bispil Maler oder Waffämacher gsi, wo Obsidian für d Houzschwärter mit Obsidianklingä agfertigät hei. De Stand vo de Sklave isch am düfschtä gsi, und si si teilwis au gopferät wordä. D Adlerchrieger u d Jaguarchrieger si immer Adligi gsi, es hät aber au Kämpfer gha, wo eigentläch Burä gsi si. Si hei aber meischtens schlächteri Waffä gha as de Adel, zum Biispil Schteischlüdärä.
Ennery (Moselle)
Ennery (lothr. Enerchen, ditsch 1915–18 Ennerchen, 1940–44 Hochschloß) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Eppingen
Dialekt
Dr Dialekt vo Ebbinge ghert zom Sidfränkisch, dr Dialekt vom Ortsdoel Kleingartach zua dr schwäbisch-sidfränkische Ibergangsregion.
Cheseaux-sur-Lausanne
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 21 % gläge.
Bolitik
Dr Burgermaischter vu Cheseaux-sur-Lausanne isch dr Louis Savary (Stand Merz 2014).
Dunkelmännerbriefe
Dr Hauptverfasser vom erschde Deil vo de Dunkelmännerbrief isch dr Humanischt Crotus Rubianus gsi und vom zweite dr Ulrich von Hutten. In ihne si d Kölner Theologe, wo s Verbot vo alle jüdische Schrifte verlangt hai, verschbottet worde wäge ihrer middelalterlige Wüsseschaft und Lehrwiis.
Lottstetten
Gschicht
Lottstette isch im Johr 827 zum erschte Mol erwähnt worre und hät im Chloster Rhynau ghört. S Dorf hät e baar Mol de Bsitzer gwechselt, bis en 1806 zum Großherzogtum Bade cho isch.
Johann Reuchlin
Läbe
Zrugg in Schduddgard het er as Apfokat und schwäbische Bundesrichder gschafft. 1520 isch er vor Chrieg und Pescht noch Ingolstadt gflüchdet und het alle si Besitz verlore. Er het Hebräisch und Griechisch Underricht gä. 1521 isch er noch Tübinge zoge. Im Luther si Chillereform het er abglähnt und isch, nochdäm er scho johrelang Konfrater bi de Auguschdiiner gsi isch, schliesslig Brieschder worde.
Bedütig
Dr Reuchlin isch mit em Erasmus zsämme dr wichdigschd Verdräter vom dütsche Renaissance Humanismus. Under em Iifluss vo siim Schdudiekolleg Rudolf Agricola het er dr Renaissance Platonismus vom Georg Gemistus Plethon (1355–1450), Marsilio Ficino und Pico della Mirandola in Middeleuropa verbreitet. Er het die religiösi und mystischi Grundhaltig vom Plato in dr Lehr vom Zoroaster wiiderentdeckt, aber au bim Pythagoras, in de chaldäische Orakel und in dr jüdische Kabbala (De verbo mirifico, 1494; De arte cabbalistica, 1517.) Er het neulatiinischi Gedicht gschriibe und s Schueldrama begründet. Si dramatischs Wärk isch vo dr italienische Commedia dell’arte beiiflusst gsi. Siini Satire Sergius und d Scaenica Progymnasmata si hüfig ufgfüehrt worde, d Scaenica Progymnasmata as Henno verdütscht und vom Hans Sachs 1531 zum enä Fasnachtschbiil gmacht worde.
Majorzwahl
Wie s funkzioniert
Dr Noochdäil isch, ass chliini Bardeie vilmol nume wenig Sitz überchömme ind si underrepresentatiert si.
Thor Hushovd
Dr Thor Hushovd (* 18. Januar 1978 z Grimstad) isch e norwägische Velorennfahrer.
Chloris (Tochter des Amphion)
Si isch z Delphi im Bild vo de Underwelt abbildet gsii, wo de Polygnot gmoolte ghaa hett.
Adem Husejnovic
Dr Adem Husejnovic (* 30. Mai 2000 z’ Tuzla, Bosnia-Herzgowina) ìsch a frànzeesch-bosnischer Füassbàllschpìeler, wo sitter 2021 àls Torhiater ìm FC Mulhouse z’ Mìlhüüsa schpìelt.
Republik Baden
Landdag
Bi dr Wahlen zue dr badische Nationalversammlig im Jänner 1919 isch s Zentrum sterkschti Bartei vor dr SPD wore. D Barteie vu dr Weimarer Koalition hän zämme 91,5 % vu dr Stimme iberchuu. Am 21. Merz 1919 het dr badisch Landdag aistimmig di nei badisch Verfassig bschlosse, wu am 13. April dur di erscht Volksabstimmig in dr dytsche Gschicht mit ere große Mehrhait aagnuu woren isch. Si isch di ainzig dur e Volksabstimmig bschlosse Verfassig vu dr Weimarer Republik. Dr Landdag het aafangs April 1919 e Regierig us Barteie vu dr Weimarer Koalition bildet.
Mit em ‚Vorläufigen Gesetz zur Gleichschaltung der Länder mit dem Reich‘ hän d Länder ihri Suveränität verlore un am 11. März 1933 isch dr Robert Wagner (1895–1946), NSDAP, as Ryychsstatthalter yygsetzt wore.
Bade isch – trotz wirttebärgische Versuech im Nationalsozialismus d Länder z verainige – bis zum Änd vum Zweete Wältchrieg in syyne GRänze uuveränderet blibe. S Land isch dur di nationalsozialistisch Ryychsregierig aber ab 1934 glyychgschaltet un eme Ryychsstatthalter fir dr Ryychsgau Bade-Elsaß unterstellt.
Elgg
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,1 %, CVP 1,9 %, EDU 2,8 %, EVP 6,2 %, FDP 7,8 %. GLP 14,5 %, GP 5,2 %, SP 24,1 %, SVP 33,7 %, Suschtigi 0,7 %.
Entringen (Lothringen)
Entréngen (lothrìngisch; frànzeesch Entrange, ditsch Entringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Seeberg BE
Gschicht
Seeberg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1264 aus Seberch. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Wange ghört. Uf en 1. Jänner 2016 het Heermiswiu zu Seeberg fusioniert.
Asios (Sohn des Dymas)
De Asios isch i de griechische Mythologii de Soo vom Dymas, wo de König vo de Phryger am Fluss Sangarios gsii isch. Er isch de Brüeder vo de Hekabe, wo de Priamos, de König vo Troia ghüroote hett und d Muetter vom Held Hektor isch.
Im Trojanische Chrieg het de Apollon s Uussie vom Asios agnoo, und ase de Hektor öberzoge, gege de Patroklos z chämpfe. De Asios isch vom Aias em Groosse töödt. wore.
Émile Waldteufel
Aus seim Leaba
Dr Émile Waldteufel ischt am 9. Dezembr 1837 z Strôßburg uf d Welt komma. Sei Vaddr isch dr Lazare Lévy gwäa, wo sich selbr Louis Waldteufel ghoißa hot. D Muadr vom Émile, d Flora Neubauer, ischt Pianischdin ond Professr fir Gsang gwäa. Wia dr Jong fenf Johr alt gwäa ischt, isch’r mit seine Eltra ond seim Bruadr Isaak vo Stroßburg noch Paris omzoga. Da erschda musikalischa Ondrricht hot’r vo seira Muadr griagt. Schbätr isch dr Heyberger sei Lehrer worra.
Märstetten
Sprooch un Dialäkt
De hochalemannisch Dialèkt vo Mèèrstette ghöort zum Oschtschwizerisch.
Murat Yakin
Veräin
In dr Säsong 1997/98 isch er zum VfB Stuttgart; in de zwäi Joor druf het er in dr türkische Süper Lig für Fenerbahçe Istanbul gspiilt.
Deisenhausen
Geografi
Vo dr Gmarkong send 67,5 % Landwirtschaftsfleche, 14,0 % Wald, 13,9 % Sidlongsfleche ond 4,6 % sonschtige Fleche.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Chéserex
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,7 %, CVP 5,1 %, FDP 14,7 %, GLP 10,4 %, GP 11,0 %, SP 14,9 %, SVP 30,6 %, Sunschtigi 4,3 %.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 1043 Yywohner 79,4 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 8 % Dytsch, 1 % Italienisch un 11,6 % anderi Sproche.
Eppingen (Lothringen)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Emmanuel Macron
Ìn dr Politik
Àm 7. Mai 2017, àm zweita Tour vu da Frànzeescha Präsidantswàhla, ìsch'r vor dr Marine Le Pen üssakumma, un ìsch ìm Àlter vu 39 Johr dr jìngscht Präsidant vum Frànkrìch worra.
Privàtlawa
Dr Emmanuel Macron hàt àm 20. Oktower 2007 d Brigitte Trogneux ghirota. Sa ìsch friahier si Frànzeeschprofasser ìm Lycee vu Amiens gsìì, un sa han mìtnànder ìm Theàterverein vum Lycée gspìelt. Dur s Théàter han sa sìch güet lehra kenna, un ìn dara Zitt häig dr jung Emmanuel Macron d Brigitte Trogneux entschlossa z hirota, obwohl àss sa viarazwànzig Johr älter ìsch às ar. Hìttzutàg düet sa ìhrer Mànn vìel begleita un brìngt ìhm ihra Hìlf fer wàs d Kommunikàtion ààbelàngt.
Erlenbach (Landkreis Heilbronn)
Dialekt
Dr Dialekt vo Erlebach ghert zom Sidfränkisch.
Ökumene (Religion)
Urschbrüng
S Schdreba nach ara Ökumene hod sei Ursach en de Schbaldonga vo de Kircha.
Büsingen am Hochrhein
D'Gmei Büesinge am Hochrhi (amtlich Büsingen am Hochrhein) ghört zum Landchreis Konstanz im Bundesland Bade-Württeberg (Dytschland), isch aber gänzlich vu dr Schwyzer Kantön Schaffhuse sowie, südlich vum Rhi, vu Züri un Thurgau umgäbe. Si het öppe 1.450 Iwohner.
Gschichte
Sitt 1361 hän die Herr vu Klingeberg, östriichischi Lehesträger, d Ortsherrschaft innegha.
Sit 1658 het dr Eberhard Im Thurn die östriichisch Leheherrschaft innegha, wo sit 1535 scho dr Schaffhuser Familie ghört het. Dr Eberhard isch am 10. April 1693 nooch religiöse Strittigkeiten vu dr eigene Familieaghörige nooch Schaffhuse entfüehrt worre, wo er wänig später vu dr dertige Obrigkeit in dr Kerker gworfe worren isch. Fer die öschtriichischi Bezirksregierig z Nelleburg isch sälli Entfüehrig vun ihrem Leheträger Eberhard en Igriff in d Landeshoheit vun Öschtriich gsi. Binne eim Johr het die ursprünglich örtlich Aglägeheit staatspolitischi Dimensione erlangt. Anno 1694 het Öschtriich d Fruuchtusfuhr in d Schwyz gsperrt un het Schaffhuse mit hoche Repressalie droht. Obwohl d Schaffhuser vu ihre Eidgnosse zum Ilenke drängt worre sin, hän si e Verfahre gege dr Eberhard Im Thurn igleitet, in sällem säller het solle zum Dod verurteilt werre. Es het nooch ere Abstimmig aber mit chnapper Mehrheit numme mit läbenslanger Haft im Kerker gendet. D Schaffhuser hän erst noochgä, noochdem am 15. Februar 1697 Öschtriich dr Druck nomol verstärcht gha un Truppen an d Schaffhuser Gränze verlegt gha het.
ISO 639-2
Zweiezwonzg vun denne Sproche hen zwei 3-Buechschtabe-Codes:
Ellikon an der Thur
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,3 % gläge.
Büsingen am Hochrhein
Internet
Dr Internetdienscht Skype cha us technische Gründ dr Büesinger nit d'Befreeig vu dr Umsatzstyr abiete. Sällewäg sin d'Büesinger vu dr Nutzig vu choschtepflichtige Aagebot vu Skype usgschlosse.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Balgach
Sehenswördigkaita
A gschichtsträchtigs Huus ischt s alti Rodhuus a dä Staigschtrooss, wo hüt s Ortsmuseum dinna ischt. As ischt uf da Lischta vo da Kulturgüater vo nazionaler Bedütig im Kanton San Galle.
Chessel
Chessel (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Aigle im Kanton Waadt, Schwyz.
Geografi
Chessel lyt am räöchte Stade vum Rottu. D Gmaiflechi umfasst 61,1 % landwirtschaftligi Flechi, 23,7 % Wald, 10,1 % Sidligsflechi un 5,1 % sunschtigi Flechi.
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 314 Yywohner 90,8 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 0,6 % Dytsch, 1 % Italienisch un 7,6 % anderi Sproche.
Alraune (Kulturgeschichte)
Der Alemannisch Name
Wältwyt het d Alroune verschideni mängisch komisch amuetendi Näme. Im Hochdütsche git’s under anderem der Begriff Heinzelmännli oder Galgemännli. Im isländische git’s der Begriff Diebeswurzle. Im arabische heisst si ou Diebeswurztle oder Geischter-Ei oder Öpfel vo der Verfüehrig.
Ds Alte Teschtamänt
Im wird im Tanach der Begriff dudai (pl. duda'mi דודאים) bruucht. Ds glyche gilt für. Bis hüt isch me dervo überzügt das die a dere Stell erwähnti Pflanze mit der Alroune identisch isch. D Alronue isch bis hüt i de Bärge vo Hermon, Karmel u Gilboa z finde. (vgl. Löw 1924, III, 363–368; Zohary 1986) I de Althochdütsche Glosse zu dene Textstelle, wird d Mandragora respektive d dudai mit alrūna, alrūn übersetzt. D Bietehart Bibel bruucht im 1. Mose 30, 14-16 der Begriff Alrounefrücht. Da ds 7. Kapitel vom Hohelied i dere Bibel nie isch übersetzt worde, isch der Verglych im Hohelied nid müglech. I der Alemannische Bibel vom Dietmar Wiesler, wird im 1. Mose 30 u im Hohelied 7 vom Liebesöpfel gredt. Da di Alemannischi Bibel e überträgig vo der Lutherbible i ds Alemannischen isch, isch der Begriff Liebesöpfel uf d Lutherbibel zrügg z füehre.
D Übersetzer sy sech aber no nid so lang einig drüber, dass sech’s bi der Dudaim um ne Alroune handlet. Bis über ds 1879 use isch nämlech i so mängem Bibel-Regischter zum Begriff Dudaim gstande: “Em Wortverstand nache; öppis lieblechs, agnämhms. Öpps sech derby um ne Blueme oder um ne Frucht handlet isch unklar.” Ou d Etymologie vom Wort duda’im isch nid klärt.
Ägypte
D Mandragora isch im alten Ägypte nid heimisch gsi, isch dert aber syt em Überfall vo de Hyksos u im Neue Rych als Gartepflanze bruucht worde. Im Grab vom Pharao Tutanchamun (ca. 1332 bis 1323 v. Chr., 18. Dynaschtii) het me Frücht u Ärntebilder gfunde. Im Grab vom Boumeischter Sennedjem (Grab TT1 z Thebe-Wescht) us der Regierigszyt vom Pharao Sethos I. (1290 bis 1279 v. Chr., 19. Dynaschtii) si sy zäme mit Doumpalme, Muulbeeri-Fyge, Dattelpalme, Chlatschmohn u Chronblueme dargstellt.
Mittelalter u Neuzyt
Neuzyt:
Fablen u Rite
Lut Sagebildig söll i gwüssne Gägende der Alroun ds Gäld dür ds Chemi bringe (vgl. Strackerjan im HWbDA 1, 320), u när söll är mängisch ds Huus uf em glyche wär wider verla. Oder der Alroun verdopplet e Münze wo me zuenihm gleit het (ebd.). Äbefalls het me di aphrodisierischi Funktion erwähnt. Über d Geburtshilf für Schwangeri (bgl. Leithaeuser, Bärgischi Pflanzenäme, 1912, 6, nach em HWbDA 1, 320) findt me d Alroune de ou allgemein als Heilmittel. (vgl. ou Grimm, Sage, 75).
Ou d Boland-Schwöschtere hei d Alroune no kennt. Me darf se nid mir de Bryonia verwächslet wärde. Si hei ne als Talisman mit aphrodisierender Würkig bruucht. Si hei vor der narkotische Würkig bi nere Überdosis gwahrnt.
Maggenberger
Burge
Iri Schtammburg Maggebärg oder au Niidermaggebärg hei si uf em hütige Gebiet vo de Gmeind Tafersch gha, südweschtlich vom hütige Dorf. Im 12. Johhundert hei si sich e zweite Burg laa baue, wo Obermaggebärg gheisse het. Si isch oberhalb vo Alterschwiu gläge, i de Nöchi vom hütige Wiler Obermaggebärg, direkt am Abhang zu Seisegrabe. I de Folg vom Sempacherchrieg im 1387 isch si vo de Bärner zerschtört worde. Hüt si vo dere Burg numme no de Bärgfriid un e Zischterne vorhande.
Sander Berge
siina Kàrriar
Ìm Janner 2020 ìsch dr Berge ìn dr anglischa Verain Sheffield United gànga ge schpììla, wo grààd ìn d’ anglischa Premier Liga gschtììga-n-ìsch. Ànna 2019/20 ìsch’r mìt’m Verain Liganiinter worra. Ìn dr Saison 2020/21 ìsch àwwer dr Verain àm lätschta Plàtz vu dr Maischterschàft gsìì un ìsch àlso üss dr Äärschta Liga-n-àbgschtììga. Dr Berge hàt fìr fàscht àlla norwäägischa Jugend-Nàzionààlmànnschàfta gschpììlt. Sii äärschter Schpììel zamma mìt dr A-Üsswàhl hàt’r àm 26. März 2017 geega Nordirlànd bii da Kwàlifikàzioona fìr d’ Öiropàmaischterschàft gschpììlt — ’s ìsch a 0:2 gsìì. Sii äärscht Toor hàt’r àm 5. Septamber 2019 bii’ma Schpììel geega Màlta gschossa; dr Schpììel hàt Norwääga mìt 2:0 gwunna.
Seedorf BE
Gschicht
Seederf isch zum erschte Maau 1173-80 aus Sedorf, Baggwil 1180 aus Bacuilere u Lobsige 1173-80 aus Lobesingen gnennt worde.
Adam und Eva
I de Kunst
Es git zahlriichi künstlerische Darstellige vom Mythos um Adam und Eva. I de einte Bilder wird s Läbe im Paradies ufgriffe, uf andere gahts um de Sündefall und d Vertriibig, wo d Eva als Ursach für d Herrschaft vom Maa über d Frau erschiint. Sie isch dadeby d Gägefigur zu de Jungfrau Maria.
In der Früehrenaissance isch d Darstellung vo Adam und Eva zuedem für d Künstler en ersti Möglichkeit gsi, Aktmalerei z betriibe, in ere Zyt, wo s Darstelle vo Nacktheit no rächt verpönt gsi isch.
Seedorf BE
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,7 % gläge.
Josefov (Prag)
Geschicht
Zwüsche em 13. Jahrhundert und 1850 häts Viertel Judenstadt, Židovské Město pražské kaisse. Di jüdische Bewohner sind zum Wohne i dem abgrenzte Stadtteil zwunge worde. 1850 isch s Viertel in Josefstadt umbenannt worde.
A Christmas Carol
Handlung
A Christmas Carol isch i füüf Strophe underteilt.
Riegel am Kaiserstuhl
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Buch (Mondkrater)
Agrenzendi Krater
Normalerwiis findet mer dr Buechstab uf dere Site vum Kratermiddelpunkt, wo am nächste an Buch lit.
Rodersdorf
Geografi
Roderschdorf liit in ere soledurnische Exklave im hintere Laimedal. D Gmaindsflächi bstoht us 57 % langwirtschaftlichi Flächi, 30,2 % Wald un 12,8 % Sidligsflächi.
Gschicht
Roderschdorf isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 1226 als Ratolsdorf (1349 Roderstorff).
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Josefov
Lueg au:
Dagobert II.
Scho won er erst vieri gsi isch, isch dr Dagobert dr Nochfolger vo siim Vater Sigibert III. as König vo Austrasie worde. Aber schon e Johr spöter het en dr pippinidisch Huusmeier Grimoald entfüehrt und en em Bischof Dido vo Poitiers averdraut, won en zum Mönch gweiht het. So het dr Grimoald si eignig Sohn, dr Childebertus adoptivus, chönne uf e Dron setze, nochdäm dä vom König Sigibert III., wo denn no kei Sohn gha het, adoptiert worden isch. Dr Dagobert isch in es Chloster z Irland in d Verbannig gschiggt worde, spöter isch er noch Ängland cho, won er am Königshof erzoge worden isch. Sit dere Ziit het en en ängi Fründschaft mit em Wilfrid vo York verbunde. Er haig die änglischi Prinzessin Mechtilde ghürotet. D Historiker dängge das siig ehnder zwiifelhaft.
Erchingen (Lothringen)
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert. Ìm Zweite Waltkriej ìsch Erschinge vollstandi gschlìsse worre, vun November 1944 bìs März 1945 ìsch d Hàuiptkàmpflinie mittle durich Erschinge und Guiderkirch verloffe. Àm 23. Fewer 1945 ìsch s Dorf durich e Àngrìff vun dr US-Air Force bumbàrdiert worre. E Drìttel vun dr domolige Dorfbevelkerung ìsch bi dr Àngrìff um s Lawe kumme. D Anna Scheyer vun Erching hàt die Zitt ìn ìhrem Dàgbüech bschrìwe, wie 1993 àls Büech erschìne ìsch.
Wittenheim
Wittene (frz. Wittenheim, dt. Wittenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Schweizerisches Zivilgesetzbuch
Gschichd
Dr Ursbrung vo de moderne Zivilgesetzbüachr isch dr Code Civile vom Napoleon Bonaparte noch dr französischa Revoluzio vo 1789.
Flein
Dialekt
Dr Dialekt vo Flei ghert zom Sidfränkisch.
Weil der Stadt
Gschicht
Weil isch zom ersta mol 1075 in'ra Urkond erwähnd wora, vermudlich aber scho em 6. Jahrhondert ufm Gelende vo'ra alde remischa Villa grindet wora. Bis 1803 isch es a fraie Raichsschdad gwä bevor's wirttebergisch gwora isch. Im Jor 1648 hend Franzosa di Schtadt ausgraubt ond azonda.
Fritz Pümpin
Sys Läbe
D Urgschicht vo synere ängere Heimet het yn interässiert. So het är s keltische Töpferdorf "Sissiacum" entdeckt. Dr Fritz Pümpin isch Mitglyd vo dr kantonale Altertumskommission Baselland gsi.
Dürrlauingen
Religion
90 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 7,6 % evangelisch.
Jakob Freivogel
Dr Jakob Freivogel, mit Übername „Gmeinijoggeli“ (* 26. Augschte 1794 z Gälterchinde; † 3. Augschte 1847 z Gälterchinde) isch e Chnecht und e Revolutionär vo Gälterchinde gsi.
Matzingen
Matzinge (amtlich Matzingen) isch e politischi Gmaind im Bezirk Frauefèld im Kanton Thurgau, Schwiz.
Elsau
Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2011 hät s das Ergebnis ggee: BDP 3,7 %, CVP 2,2 %, EDU 2,9 %, EVP 3,2 %, FDP 13,0 %. GLP 11,0 %, GP 8,1 %, SP 18,1 %, SVP 37,3 %, Suschtigi 0,6 %.
Gmäindspresidänt isch de Hansueli Sommer (Stand 2012).
Seehof BE
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Seehof ghört zum Hochalemannisch.
Ernstweiler (Lothringen)
Ernschtwiller (lothrìngisch; frànzeesch Ernestviller, ditsch Ernstweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Verwàltung
vun Ernschtwiller ìsch. Ernschtwiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Rohr SO
Roor (amtlich Rohr) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Gösge im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Chevroux VD
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 1,0 %, CVP 2,3 %, FDP 13,9 %, GLP 8,9 %, GP 7,4 %, SP 12,2 %, SVP 33,6 %, Sunschtigi 1,6 %.
(11) Parthenope
Aspekte
Lueg au: Liste vu dr Asteroide''
Chalais VS
Gschicht
Chalais ischt zum eerschtu Mal gnennt choo im 11. Jh. als Jaler (1425 Challir), Vercorin: 11. Jh. als Vercorens.
Salvo
Dr Salvo (eigentlich Salvo Ingrassia; * 9. Januar 1952) isch ä Sänger und Liädärmachär us em Glarnerland. Er chunnt urschprünglich us Italiä. Sin Vatter isch ä musiziärändä Gwafför gsii. Er isch Primarlehrer gsii und setzt sit em Sibenesibezgi voll uf d' Charte vu d'r Musig. I dem Jaar isch er au Bürger vu Netschtel wordä. Z' Glarus, i sym Wohnort, het er es eiges Uufnahmstudio gchaa. Landeswyyt bekannt isch er am Grampri vu d'r Volksmusig im Nünenachzgi wordä mit sim Liäd „Losed Si Frau Küenzi“. Begläitet hät in d' Superländlerkapällä vum Carlo Brunner. Er het au vill Chinderlieder komponiert, wu-n-er mit siner Gitarre begläitet. Langi Zyt het er in Au im aargauische Friiamt gwohnt. Sit em Summer 2008 isch er wider Lehrer z' Schwande im Glarnerland.
Atlas der historischen deutschen Mundarten auf dem Gebiet der Tschechischen Republik
Forschigsziil
S vorrangig Ziil isch es, di dytsche Dialäkt z Tschechie, wie si mit ihre letschte Sprächer no gryfbar sin, z dokumäntiere un z bschryybe. Innerhalb vu dr negschte Johr isch ändgiltig mit em Uusstärbe vum Dytsch in dr Tschechische Republik z rächne. D Sproch vu dr verblibene dytsche Muetersprochler isch in vile Fäll konservativ bis archaisch, zmeischt stoh blibe uf em Stand vu 1945.
Seftigen
Geografi
Seftige isch es Dorf ir Drumlin-Landschaft zwüsche Aare- un oberem Gürbetau. D Gmeindsflächi bsteit us 67,9 % langwirtschaftlecher Flächi, 16,2 % Waud, 15,1 % Sidligsflächi u 0,8 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Noofle, Üetedorf, Gurzele u Burgistei.
Robert Bosch GmbH
Amergonga
<references group="A />
Rüttenen
Bevöukerig
De Uusländeraateil isch 2010 bi 6,4 % gläge.
Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 2,5 %, CVP 16,5 %, EDU 0,4 %, EVP 1,6 %, FDP 16,5 %, GLP 7,0 %, GP 13,8 %, SP 20,0 %, SVP 19,0 %, Suschtigi 2,9 %.
Rumänische Sprache
Gschicht
Wäge de chleine Zahl an eltere gschribene Züügniss in de Vorgängersproch vum Rumänische isch umstritte, ob s Rumänisch numme südlig vu de Donau uff em Balkan entstande odder au im antike Dakie nördlig vu de Donau gschwätzt wore isch. D Entstehig isch degege feststellbar: Rumänisch basiert wie di andere romanische Sproche uff em Vulgärlatiin, wu thrakischi un dakischi Substrat uffgnuu hät.
Phonologii
D Bedonig isch allewiil uff einer vu de letschte fümf Silbe.
Wortschatz
Främdwörter sin eine vu de Gründ, wiso s Rumänisch e großi Zahl an Synonyym hät, gliichzitig sin für mänki Wörter züesetzligi Bedütige us andere Sproche entlehnt wore. Nitromanischi Främdwörter hänn ihr Uursprung zu'me-ne nännenswärte Deil im Altchircheslawisch un sin im Mittelalter uffgnuu wore, wubii viili spöter durch latiinischstämmigi Lähnwörter ersetzt odder in Hintergrund drängt wore sin. Zudemm hänn di benochberte Sproche (noch em Gwicht gordnet sin säll Ungarisch, Dütsch, Neugriechisch, Bulgarisch, Russisch, Serbisch, Türkisch, Ukraiinisch, un Polnisch) e Iifluss gha. De Aadeil vu änglische Wörter isch 1988 mit 0,07 Prozänt no zimmlig dief gsi, sit 1990 isch s Änglisch abber di wichtigsti Quälle vu Främdwörter.
Frick AG
Geografii
Ganz im Norde, am Ändi vomene chliine Sittetal, ligt de Hang vom Chaischtebärg, wo s Sissletal vom Taal vom Rhy trent. Am Hang tuet mer sid langer Zyt Wyräbe apflanze. Im Oschte isch der Frigcherberg, wo 650 Meter höch isch, im Süde ligt d Chornbärgeräbni, wo mer viil Landwirtschaft betriibt, und im Weschte isch der Wolbärg. Wemmer ufe Wolbärg wott ufestiige, isch es nit sone Chrampf, well de Aschtiig im Gägesatz zo de übrige Hügel nid so steil und eemder gliichmässig isch.
Gschicht
Wo am 2. Augschte 1875 d Bözbärglinie vo der Iisebahn uufgangen isch, isch es mit de Wirtschaft wieder besser cho. Wo s 20. Jahrhundert agfange het, hend sich die erschte Fabrigge z Frigch agsiidlet. D Landwirtschaft isch zerscht vode Industrii und när au vom Dienschtleischtigssektor verdrängt worde. Sit em Ändi vom Zweite Wältchrieg het sich d Bevölkerigszahl verdreyfacht.
Politik und Rächt
Für Rächtsstrittigkeite isch s Bezirksgricht z Laufeburg zueständig. Z Frigch gitz e Fridensrichter, wo au für d Gmeinde Eike, Gipf-Oberfrick, Hornusse, Münchwile und Öschge zueständig isch.
Sit 1989 het Frigch e Partnerschaft mit de Gmeind Frickinge im dütsche Bundesland Bade-Württebärg.
Gemmingen
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Embrach
Bevölkerigsentwicklig
De Uusländeraatäil liit bi 24,4 % (Stand 2011).
Rudra
De Rudra (Sanskrit: रुद्र, Rudra m. „Hüüler“) isch im Vedismus de gförchteti Gott vo de Wildnis gsii und de Vorgänger vom Hindugott Shiva.
Höhe über dem Meeresspiegel
Dütschland
Z Dütschland hät d Bezeichnig Normalnull (NN) bis Endi 1992 gulte. Sither heissts Normalhöhennull, abgchürtzt NHN. Vor de Umstellig, wia au sither, nimmt mer de Meeresspiegel vo de Nordsee z Amschderdam als Nullhöchi.
Chexbres
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 3,5 % gläge.
De Gasparis (Krater)
De Gasparis isch e lunare Ischlagskrater wo im südwestliche Deil vu dr Movordersite lit. Er lit südwestlich vum Cavendish-Krater un südlich vum Mercenius-Krater un het öppe 30 km Durmesser.
Ebershausen
Gmoendsgliderong
Zua Eabershause gheret d Derfer Ebershausen, Seifertshofen ond Waltenberg.
Dialekt
Dr Dialekt vo Eabershause ghert zom Schwäbisch.
Schnottwil
Politik
Gmeindspresidänt isch dr Stefan Schluep (Stand 2021).
Bebelnheim
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Notrufnummer
Churznummerä i de Schwiiz
Näbed de eigentlichä Notrüef gitts au na wiiteri Churznummerä, wo für wichtigi Dienscht sind:
Wolfram Graf
Dr Wolfram Graf (* 20. Dezember 1965 z Dornstedda em Landkreis Freidastadt) ischt a deitscher Kombonischt, Organischt, Musikwissaschaftler ond Hochschuellehrer.
Jamaika
Jamaika []/[] (ängl. Jamaica []; patois Jumieka) isch e Inselstaat in dr Karibik, wu zum Commonwealth of Nations ghert.
Wie d Insle entstanden isch
D Karibik isch aini vu dr geologisch kompläxeschte Regione vu dr Wält. Mer waißt nit vyl driber, wie d Insle entstanden isch. Di verbraitetscht Theory goht dervu uus, ass si dr weschtli Dail vu Jamaika un d Blue Mountains im Oschten in verschidene Regionen entwicklet hän un erscht im Miozän vor rund acht Millione Johr zämechuu sin.
Umwältbolitik
Dur dr Turismus het si uf Jamaika e versterkt Umwältbewusstsyy entwicklet. Syt 2000 git s en aigeständig Umwältminischterium. Rund 9 % vu dr Landflech steen unter Naturschutz, derzue cheme ne baar Seeschutzbiete um d Pedro Cays un an dr Koralleriff. 1990 isch dr 79 Hektar groß Crow Mountains National Park in dr Blue Mountains yygrichtet wore. Jamaika het s Washingtoner Arteschutzabchuu un s Kyoto-Protokoll ratifiziert. S unterstitzt d Wieschtekonvänzion un git si Miei, s Abchuu zum Schutz vu dr Meer vor Verdräckig dur Schiff yyzhalte.
Aafangsjohr (1962–1972)
1966 sin d Elisabeth II. un au dr fir d Rastafari wichtig Haile Selassie unter großem Jubel uf d Insle z Bsuech chuu, im nämlige Johr het mit dr British Empire and Commonwealth Games di grescht Sportveraastaltig in dr Gschicht vum Land stattgfunde. Im Oktober hän Bandechrieg z Kingston derzue gfiert, ass dr Notstand verhänkt woren isch. Bolizei un Militer hän ai Monet bruucht, go d Situation unter Kontroll z bringe. Noch em Änd vu syre Amtszyt, im Februar 1967, het si dr Bustamante us dr Fierig vu syre Bartei zruggzoge. Sy Noofolger Donald Sangster het d Wahl mit 33 zue 20 Sitz im Barlemänt chenne gwinne. Nume wenig Wuche speter het er noch eme Schlag uf Kanada mieße gfloge wäre fir d Behandlig, wun er am 11. April gstorben isch. Dr Hugh Shearer het derno bis zum Änd vu dr Legislaturperiod regiert, är isch dr erscht schwarz Premierminischter z Jamaika gsii. In syre Amtszyt isch 1968 uf s metrisch Sischtem umgstellt un 1971 dr Jamaika-Dollar yygfiert wore, aber s het au ne Deeri in dr Johr 1967–1968 gee un e landeswyte Straik vu dr Bolizei fir hecheri Lehn.
Ruggchehr zue re pro-weschtlige Bolitik
Im Oktober 1983 het d US-Invasion z Grenada aagfange, wu ai Wuche lange duurt het. No dr ofiziälle Darstellig vu dr USA het unter anderem Jamaika in dr Organisation vu Oschtkaribische Staate gwinscht, asss di dertig kommunistisch Regierig gstirzt wird. In Wirkligkait isch die Initiativ aber vu dr USA uusgange. Jamaika het Soldate z Verfiergig gstellt, zäme mit Antigua un Barbuda, Barbados, Dominica, St. Lucia un St. Vincent het s Land 300 Mann gstellt, wu aber nit zue Kampfhandlige yygsetzt wore sin.
Arnulfinger
D Macht vo de Arnulfinger isch dur s änge Bündnis zwüschen em Arnulf und em Pippin em Ältere entstande, wo beidi Füehrer vom austrasische Adel gsi si. Im Pippin si Dochter, d Begga, isch mit em Arnulf siim Sohn, em Ansegisel, verhürotet gsi. Dr Arnulf und dr Pippin der Ältere si d Afüehrer vo dr austrasische Adelsverschwörig gege d Königin Brunichild gsi.
Schweizerische Nationalbank
Uufgabe
Für e stabile Franke, wo nöd allpot ufe und abe got, und d'Wirtschaft tuet verunsichere, laat sie sich vom Referänz-Zinssatz leite. De Zinssatz heisst Drümonäts-Libor und chunnt vom Änglische (London Interbank Offered Rate).
Konstanz
Gschicht
Di ältisti nametlichi Nennig Constantia stoot bim Geograf vo Ravenna. Ufem Hoger am See isch es Kastell vo de Römer gstande. Der Ortsname chunt vom römische Kaiser Constantius I. oder em Constantius II., wo in dr Spotantike gäge d Alemanne kämpft händ. Constantia isch i dr römische Provinz Raetia Prima gläge.
Wirtschaft
Z Konschdanz gitts 3300 Firme mit ibber 33500 Lit, wo dett schaffet. Vo denne sind 10000 Lit in de Produktion und 23500 schaffet bi de Dienschtleischter. D Betrieb schaffet bsunders i dr Kommunikation und Information, Chemi und dett in dr Pharmazi und Biotechnologi, im Maschinebau, bi de Medie und bim Druck und au bei de erneuerbare Energie. Weschtlich vom Stadtzentrum liit am Seerhy s grosse Induschtriigebiet, wo der Stadtteil 9 vo Konschdanz isch.
Hoch- und anderi Schuele
Denn gitts au no seit 1971 d Fachhochschuel fir Technik, Wirtschaft und Gstaltung, wo im Johr 2006 umgnannt worre isch in Hochschuel Konschdanz fir Technik, Wirtschaft und Gstaltung (HTWG) oder uff englisch „Konstanz University for Applied Sciences“. De Ursprung isch e d Ingenieurschuel usm Johr 1906.
Eppes aazluege
Gugg au: Paradiisschdroß in dr Altstadt
D Konschdanzer Fasnet
Mit em Butzenlauf vu de „Gemeinschaft maskentragender Vereine und Zünfte von Konstanz“ gohts am Mittwoch vor em Fastnetsunntig um 20:00 Uhr vum Schnetztor los. Des isch de Aafang vu de Stroßefasnet. D Zugstreck goht ibber d Stroße Hussenstraße, Kanzleistraße, Tirolergasse, Münzgasse, Wessenbergstraße zum Obermarkt. Uugfähr 2500 Hästräger us Konstanz, Allensbach, Reichenau und Überlingen nemmet draa teil. Es isch en Umzueg vu de Masketräger us de Zünfte mit schiefe Gsichtsmaske us Holz gschnitzt. Butze isch es mittelhochdeutsche Wort fir Schreckgestalt.
En bsunderi Tag isch de Schmotzige Dunschtig (dees kummt vum schmalzige (friener Schmutz) oder fettige Dunschtig). Schon am Morge werret d Schüeler, Gymnasiaschte un d Fachhochschüeler „bfreit“, s Landratsamt und es Raathuus "ibbernomme".
D älteschte Konstanzer Fasnetvereine sind Elefanten AG vu 1880, Narrengesellschaft Niederburg vu 1884, Narrengesellschaft Kamelia Paradies vu 1886 und Giraffen vu 1887. Weitere hot mer im 20. Johrhundert gegründet, dabei au d Konstanzer Blätzlebuebe-Zunft im Johr 1934.
Fir en verdiente Fasneter, de Karl Steuer (*1909; †1962), isch es Karle-Steuer-Brünnele aan der Eck vu de Wessenbergstroß/Zollernstroß 1998 uffgstellt worre. D „Laugelegumperzunft“ hot en gspendet. Er isch vum Kurt E. Grabert us Göppingen gstaltet worre. Dett stoht e original bodeseealemannische Widmung: „S' Wasser, wo kunt us em See, me kas au drinke!“. Zur Erklärung: Vu sellem Charakter-Kopf vum Karl Steuer uffm Brunne läuft es Wasser usem rechte Naseloch in d Brunneschal.
Signau
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 18,2 %, CVP 0,6 %, EVP 6,1 %, FDP 4,5 %. GLP 3,0 %, GP 4,4 %, SP 11,2 %, SVP 44,7 %, Suschtigi 7,3 %.
Mahmud Abbas
Dr Mahmud Abbas (int. au Mahmoud Abbas; * 26. Merz 1935 z Safed, Palestina), gnennt Abu Mazen, isch e füerende Politiker vo dr palestinänsische Fatah-Beweegig. Sit em Novämber 2004 isch er dr Vorsitz vo dr Palestinensische Befreijigsorganisazioon (PLO). Vom Merz bis Septämber 2003 isch er Ministerbresidänt vo dr Palestinänsische Autonomiibehörde (PA) gsi und sit em 15. Januar 2005 iire Bresidänt. Am 23. Novämber 2008 isch er Bresidänt vom Staat Palestina worde. Sit em 10. Januar 2009 füert dr Abbas d Amtsgschäft ooni demokratischi Legitimierig.
Damasen
De Damasen isch e Soo vo de Erdgöttin Gaia, wonen ooni Vatter us sich use gibärt hett. Er isch miteme Bart uf d Welt choo und d Giburtsgöttin Eileithyia hett en mit Waffe uusgstattet. Ufzoge woren isch er vo de Eris, de Göttin vom Striit.
Heidenheim an der Brenz
Klima
Hoidna het a Durschnittstämperatur vu rund 7 Grad Celsius (°C) im Johr, a gängige Wärt fir Bade-Wirttebärg. D Niderschlagsmängi lyt im Johresdurschnitt bi 880 Millimeter (mm). Vor allem im Spotjohr het s vilmol Näbel. Im winter het s in dr Regle Schnee, aber dää längt nit immer fir a gschlosseni Schneedecki. S Bett vum Wedel, wu normalerwyys drucke isch, fiert in dr Zyt vu dr Schneeschmilzi Wasser, un au d Brenz het in däre Zyt a hechere Wasserstand. Mittlerwyyli git s aber kei greßeri Brobläm me mit Hochwasser, zyter ass in dr Druckdäler im Umland Hochwasserruckhaltebeckine böue wore sin un dr Wedel deilwyys verdoolt woren isch.
Chigny VD
Gschicht
Chigny isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1221 as Chinie.
Religion
51,2 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 24,4 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Bennweier
Verwàltung
vun Bannwihr ìsch. Bannwihr ghert zem Kommünàlverbànd.
Fussball
Fuessball wird hauptsächli mit em Fuess gspiut, jedoch dürfe d Tschütteler o anderi Körperteil, usgno si ihr Häng u Arme, verwände. Dr Goalie isch der einzig Spiiler vor jewilige Mannschaft, wo d Balle innerhaub vom eigene Strofruum mit dr Hang spiile darf.
Allgemeins
Wie d Popularität vo dere Sportart zuegnoh het, isch o d Azau vo Fuessballverletzige gschtige. Öpe 40 bis 60 Prozent vo de Sportverletzige u 3,5 bis 10 Prozänt vo de Ufenthaut im Chrankehus si z Europa uf e Fuessball zrückzfüehre. Jedoch ligt die relativi Hüfigkeit vo de Verletzige dütlich hinger de Sportarte Rugby, American Football, Basketball odr Iishockey.
Aigila
Aigila isch de Name vo:
Chippis
Geografi
Chippis lit üfer linke Sita vaner Rottu. Vannr Ggmeindsflechi sint 4,5 % landwirtschaftlechi Flechi, 57,5 % Wald, 25 % Sidligsflechi und 13 % süschtigi Flechi.
Communauté de communes du Saulnois
Gmaine
Zum Kommunalverband ghere die Gmaine:
Moria (Mythologie)
D Moria isch d Schwöster vom Tylos, wo, vonere riisige Schlange pisse, gstoorben isch. E Naiade rupft d Schlange vom Tylos ewegg. D Moria, wo vo wittem gsie hett, wa passiert isch, bittet de Riis Damasen, as er eri helffi. De töödt d Schlange miteme Bommstamm. D Moria biobachtet drufabe, wie s Wiibli vo de toote Schlange i d Berge chrüücht und miteme Chrutt im Muul zruggchunt, wo „Zeusblueme“ haisst. Und wo s Wiibli s tooti Manndli mit dem Chrutt striichelet, werd da wider lebig und baid Schlange verchrüüchet sich innere Hööli. D Moira ninnt da Chrut und tuet mit demm ere siin toote Brüeder striichele und de werd o wider lebig.
Gemeinden des Kantons St. Gallen
De Kantoo Sanggale hät 77 politischi Gmainde (Stand Mitti 2015). Die Gmainde sind bis Endi 2002 i Bezirk zämmegfasst gsii. Ufgrund vo de neue Kantonsverfassig vom 10. Juni 2001 sind die 14 Bezirk dur 8 Waalchrais ersetzt worde. Die noie Waalchrais hend im Gegesatz zu de ehemolige Bezirk kenn Hoptort me. De Kantoo isch erst als Folg vo de Französische Revolutzioo entstande, drum het mer för s Woppe d Farbe Grüe und Wiiss vo de Revolutzioo gwäält und d Fascia (s Liktore- oder Ruetebündel), won au e Symbol vo de Revoluzzer gsii isch. Die föf Stäb stönd för die föf Landschafte, wo de Kantoo bildet: Förschteland (Waalchrais: Rorschach, Sanggale, Wil, ooni d Gmainde, Floowil, Oberozwil, Ozwil, Jonschwil und Thal), Toggeborg (Waalchrais Toggeburg und d Gmainde Floowil, Oberozwil, Ozwil, Jonschwil), Rintl (Waalchrais: Rintl, Werdeberg und d Gmaind Thal), Sarganserland (Waalchrais: Sarganserland) und Lintebini (Waalchrais See-Gaster).
Ellzee
Geografi
Vo dr Gmarkong send 78,1 % Landwirtschaftsfleche, 8,8 % Wald, 10,4 % Sidlongsfleche ond 2,8 % sonschtige Fleche.
Ettingen (Lothringen)
Ettinge (lothrìngisch; frànzeesch Etting, ditsch Ettingen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Verwàltung
vun Ettinge ìsch. Ettinge ghert zem Kommünàlverbànd.
Erlenbach ZH
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,6 % gläge.
Die Zürcher Verlobung
Handlong
Dr Juliane ihr Leidaschaft isch d Schriftstellerei. Zur Zeit schafft-se ama Drehbuach, wo se ihrn Liibeskommer dren vorarbeidet ond ihrn Wonschtraum vo-ra Liabschaft mit deam Schweizer Arzt neiprojeziirt. Des Buach ischt vo-ma Film-Vorlag ôgnomma wôrra. Wia-se deet perseenlich vorschbricht, trifft-se zo ihrer graußa Vorbliffong wiider uff da „Büffel“. Dr sell ischt vo Beruaf Regisseur ond hôt da Ufftrag kriagt, dr Juliane ihr Buach zo vorfilma. Uff des Mädle macht’r emmer noh an ganz oosimbadischa Eidruck. Ganz anders wirkt sui uff da Regisseur: dui gfellt-em so saumäßich guad, dass’r sich nix sehnlicher wenscht, als dass d Juliane fir sein halbwichsiga Sohn Pips amôl als Ersatzmueder en Frôg komma dät. Wia-nr abr mit-ra ôbandla will, schwätzt d Juliane vo ihrer Vorlobong, wo am kommenda Weihnachtsfescht en Zirich stattfende soll. Dr „Büffel“ indes ischt et uff da Kopf gfalla ond merkt glei, dass ehm a Liaga-Gschicht uffdischt wôrra ischt. Er biadet-ra abr ôô, se en seim Audo bis Zirich mitzonemma, weil dui Stadt uff seim Weag nôch St. Moritz leit, wo-nr mit-em Pips ond a baar Freind Silveschter feira will. D Juliane hofft, uff dui Weis ihrn omschwermda Schweizer Doktr wiider zo treffa ond fehrt mit.
Kridika
Der Film ischt vo dr Kridik durchweag posidiv uffgnomma wôrra. S Lexikon des internationalen Films moint, bei sellem Stroifa dät’s sich om a scharmanda deitscha Filmkomeede handla, wo mit vorgniagde Seidahiib uff d Filmbranche ond ällerloi Ironii gwirzt wär. A ehnlicha Moinong vortridd dr Evangelische Film-Beobachter: ''Ein Mädchen macht aus ihren zunächst enttäuschenden Herzenserlebnissen eine Filmstory und bietet diese einer Filmfirma an. Ein Regisseur findet nicht nur an dem Stoff Gefallen, so daß es zu Verwicklungen kommt, die dieses Lustspiel mit Geist, Witz und Charme vorträgt.''
Gefäßpflanzen
Sischtematik mit fossile Verdrätter
Di basalscht Gruppe sin d Rhyniopsida, wu d Eutracheophytae vis-à-vis stehn.