cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carl Miville
Lääbe
Dr Carl Miville isch dr Soon vom Regierigs- und Nazionalroot Carl Miville senior gsi. 1941 het er aagfange, Jura z studiere, het denn aber in Aktivdienst müesse. Noch em Zwäite Wältchrieg het er as Sekretär vo dr SP Basel-Stadt gschafft (1946/47, 1951–56), as Redakzionssekretär vom VHTL z Züüri (1948–51) und as Redakder vo dr Basler AZ (1956–61). Vo 1961 bis 1964 isch er Amtsvormund gsi. Vo 1964 bis 1986 het er d AHV vom Kanton Basel-Stadt gläitet und vo 1978 bis 1986 au no d Usgliichskasse Basel-Stadt.
1947/48, vo 1953 bis 1964 und no äinisch vo 1968 bis 1978 isch dr Miville im Groosse Root vom Kanton Basel-Stadt gsässe, 1977/78 isch er au dr Bresidänt gsi. 1978/79 isch dr Miville Nazionalroot gsi und vo 1979 bis 1991 Ständeroot. Vo 1986 bis 1991 isch er au Mitgliid vo dr Parlamentarische Versammlig vom Öiroparoot gsi.
Morphin
Morphin, in dr Umgangssprooch hüfig Morphium, isch e Haupt-Alkaloid vom Opium und ghöört zu de Opiate bzw. Opioide. Es wird in dr Medizin as äins vo de sterkste bekannte natüürlige Schmärzmiddel (Analgetikum) iigsetzt. Es isch s erste Alkaloid, wo in Reinform isoliert worden isch.
Alfred Egli
Sys Läbe
E wichtigs Aaligge von em isch d Erhaltig und d Pflääg vom Züritüütsch gsy. Er hät drum im Voorstand vo de Gruppe Züri vom «Verein Schweizerdeutsch» reschp. nachanen vom «Verein Züritüütsch», wo us dère Gruppen usegwachsen isch, mitgwürkt. Für die Veräin hät er zäme mit synere Frau, de Sekundaarleereri Renate Egli-Wildi, e Spraachuuskumpft gfüert. Au Mundaartkürs für Ussländerinen und Ussländer hät er ggèè; s Leermittel dezue, Züritüütsch verstaa – Züritüütsch rede, hät syni Frau gschribe.
Rue de la Meurthe (Mülhausen)
D’ Rue de la Meurthe ìsch a klaina Schtrooss ìm Schtàdtzäntrum vu Mìlhüüsa.
wu ’s lììgt
D’ Rue de la Meurthe wìrd durs Bollwarkgassla mìt’m Schìndergassla verbunda.
Berndeutsch
Konsonante
Wi i angerne Dialäkte ungerscheidet ds Bärndütsche längi u churzi Konsonante (bzw. Fortis u Lenis). Derby isch d Konsonantelengi unabhängig vo der Vokaulengi; es cha auso e churze Konsonant nach emne churze Vokau cho (use, yne, obe) oder e länge Konsonant nach emne länge Vokau (bysse, schlaaffe).
Nochberdialäkt u -sprache
Gäge Süde geit ds Bärndütsch i d Dialäkte vom Bärner Oberland über, gäge Oschte i ds Luzärnische, gäge Nordoschte i ds Soledurnische u ds Aargouische. Im Weschte gränzt ds seislerdütsche Sprachgebiet a ds bärndütsche, im Nordweschte ds Wäutsche reschp. früecher a di frankoprovenzalische Mundarte.
Wangen an der Aare
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 16,0 %, CVP 1,9 %, EVP 3,2 %, FDP 15,8 %. GLP 5,1 %, GP 6,1 %, SP 13,2 %, SVP 32,9 %, Suschtigi 5,8 %.
Hermann Sernatinger
Lääbe
Dr Sernatinger isch e Suhn vum Senes Sernatinger (1841–1929), eme Schuemachermaischter, un dr Luise geb. Zopf (1846–1946) gsii. Är het sechs Gschwischtrig ghaa, fimf Schweschtere, Luise Theresa (1871–1947), Frieda Johanna (1872–1961), Maria (1874–1875), Anna Maria (1875–1954), Klara Katharina (1880–1960), un ai Brueder, Eugen (1883–1890). Är isch us ere kadolische Familie chuu, vor allem sy Mueter isch diefglaibig gsii.
Frankoprovenzalische Sprache
Arpitanisch
In de 70er- un Aafang 80er-Johr isch au di orthografischi Variante harpitan bruucht wore.
Gschicht
De Wäg vum Latiin zum Frankoprovenzalisch isch nit übberliefert. Es gitt keini Tekscht, wu übber di eltiste Forme vu de Sproch dete Uffschluss gee, numme alti Ortsnämme (Arrondine, Arve, Alpe, Truc, Bec) sin erhalte blibe. De Iifluss vu de Kelte, wu in viile Däler sesshaft wore sin, zeigt sich an Wörter wie nant (*nantu, „Dal“) un balme (*balma, „Loch“). D'Existänz vu'me-ne burgundische Superstrat isch umstritte.
Henniez VD
Bevelkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraadail isch 2010 bi 11,3 % gläge.
Bündnis 90/Die Grünen
Bindnis 90/Di Griene (churz: Grieni, au Bindnisgrieni oder B’90/Grieni, dytsch Bündnis 90/Die Grünen) isch e bolitischi Bartei z Dytschland. E wichtige inhaltlige Schwärpunkt isch d Umwältbolitik. E Laitgedanke vu dr griene Bolitik isch di ekologisch, ekonomisch un sozial Noohaltigkait.
Etablierig im Bundesdag (1983–1990)
Bi dr Bundesdagswahl 1987 sin di Griene uf 8,3 Brozänt vu dr Zwootstimme un 44 Sitz im Dytsche Bundesdag chuu. 2 Lischtenverainigung; Ergebnis in dr neie Bundesländer
Koalitionen uf Länderebeni
D Entwicklig vu dr dytsche Barteielandschaft zuen eme asymmetrische Fimfbarteiesyschtem het e große Yyfluss ghaa uf di innerbarteili Diskussionen iber s Koalitionsverhalte vu dr Griene. As „Scharnierbartei“ zwisch em linke un em brugerlige Lager hän si ne zäntrali Roll. Alli realistische Dreierkonschtellatione bruche Bindnis 90/Di Griene. Syt dr Bundesdagswahl 2009 lege si d Griene au vor Landdagswahlen all weniger uf Koalitionsuussage fescht.
Im Dezämber 2014 isch s z Thüringe unter em linke Minischterbresidänt Bodo Ramelow zue dr erschte rot-rot-griene Koalition us Linksbartei, SPD un Griene chuu. Derzue git s z Berlin syter anne 2016 e rot-rot-grieni Kolition unter em SPD-Bolitiker Michael Müller, syt 2021 unter dr Franziska Giffey.
Derzue het s z Sachse-Anhalt (1994 bis 1998) un z Berlin (2001 bis 2002) rot-griene Bindnis gee, wu noch em sognännte Magdeburger Modäll vu dr PDS toleriert wore sin. Z Hesse isch des Modäll 2008 nit zstand chuu, wel vier SPD-Abgordneti Widerstand glaischtet hän. Z Nordrhy-Weschtfale het s mit em Kabinett Kraft I vu 2010 bis 2012 e rot-grienei Minderhaitsregierig gee, wu aber nit em Magdeburger Modäll funktioniert het, sunder uf Wächselmeehaite gsetzt ghaa het, un bi dr Linksbartei un au bi dr CDU un FDP um Zuestimmig gworbe ghaa het. Fir d Meehait im Landdag het ene ai Stimm gfählt. Bi dr Wahl im Mai 2012 het d Koalition derno ne aigeni Meehait iberchuu.
Ampelkoalition wird e Regierig us SPD, Grienen un dr FDP gnännt. Vu 1990 bis 1994 het s eso ne Art Bindnis z Brandeburg gee, wu aber s Bindnis 90, wu dertemol no sälbständig gsii isch, Koalitionspartner gsii isch un nit di Griene. Di ainzig ächt Ampelkoalition uf Landesebeni het s vu 1991 bis 1995 z Bremen gee. Dr FDP-Barteichef Guido Westerwelle het Koalitione vor allem mit Bindnis 90/Di Griene alliwyl strikt abglähnt un het di Liberalen uf e Kurs brocht, wu au vu dr Griene dytlig zruckgwise woren isch. Wäge däm isch ab 1995 zue kaire Ampelkoalition me chuu. Erscht no dr Landdagswahl z Rhyland-Pfalz 2016 isch s wider zuen ere Ampelkoalition unter dr Malu Dreyer chuu.
Dörzbach
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Dörzbach ghert zum Oschtfränkisch.
Bündnis 90/Die Grünen
Kommunalbolitik
Insgsamt stellt d Bartei hite rund 40 Burgermaischter (Stand: Mai 2013), di meeschte dervu z Hesse, z Bayern unz Bade-Wirttebärg. Z Stuegert isch im Oktober 2012 dr Fritz Kuhn zum erschte griene Oberburgermaischter vun ere Landeshauptstadt gwehlt wore. Au in dr Universitätsstedt Friburg (Dieter Salomon), Dibenga (Boris Palmer) un Darmstadt (Jochen Partsch) un z Bad Homburg vor der Höhe (Michael Korwisi) amtiere grieni Oberburgermaischter.
Oberreichenbach (Schwarzwald)
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Oberreichabach ischt dr Karlheinz Kistner.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Messing
Etûmology un Gschicht
Zentrè vo dè mittelalterlichè Voarbeitung vo Messing (Gäälguss odder Rotguss) sin s Maasdal, Flanderè, Brabant un Aachè gsi. Im Maasdal hèt s Lagerschtättè vo Galmei gää, wo mò dört mit importyrtem Kupfer zuè Messing voschafft hèt, dõrum hèt mò alli uss sellerè Gegènd stammendi Brodukt sit èm 14. Johrhundert nõch èm Hauptort Dinant als Dinanderie bezeichnèt.
Tombak
Als Tombak wörred Messingsortè mit >67 % Kupfer bezeichnèt. Tombak wörd übberwigend für kunschtgwerblichi Zwèck ygsetzt un je nõch Kupferghalt unter m Handelsnammè Rottombak (90 % Cu), Gold- odder Mitteltombak (85 % Cu) un Gelbtombak (72 % Cu) gfüürt. Diè bis 2001 bräägtè 5- un 10-Pfennigmünzè uss dè DM-Zit hèn us mit Tombak plattyrtem Staal bschtandè.
Sevilla
D Stadt isch e wichdige Industrii- und Handelsblatz und e Turistezentrum. Sevilla lit uf ere wite und fruchtbare Eebeni uf bäide Site vom Guadalquivir, wo bis doo aane au Seeschiff chönne uf em faare. Es stönde e Hufe Dürm in dr Stadt und si gseet dorum vo alle Site imposant us. Die äigentligi Stadt lit uf em östlige Ufer vom Guadalquivir und um sä ume lige d Vorstedt Los Humeros, Cesteria, Baratillo, Carreteria, Resolana mit em groosse Hospital La Caridad, San Bernardo, San Roque y la Calzada und Macarena mit em Hospital de la Sangre. Vo dr alte Ringmuure, wo emol 66 Dürm ghaa het und rund um die inneri Stadt gange isch, si nume no e baar Überräst vorhande. Am rächte Ufer vom Fluss bräitet sich die groossi Vorstadt Triana us.
Ferdinand Biecheler
Lääbe
Anne 1838 het er unter em Titel „Freiburgs Genius an die im September 1838 in seinen Mauern versammelten Naturforscher und Ärzte“ e „Festidylle in allemannischer Mundart“ vereffetligt.
Leutenheim
Diàlekt
Dr elsassisch Dialekt vun Littenem ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Sergius IV.
Lääbe
Dr Sergius soll si sy ganz Pontifikat lang unter em Yyfluss vum remische Patrizier Johannes II. Crescentius gege d Dominanz vum remisch-dytsche Chenig Heinrich II. z Rom gwehrt haa. Är het di rächtlige Bezieige zwische Chleschter un Bischef nei gornet un in ere Hungersnot s aifach Volk unterstitzt. Dr Sergius, ender ain vu dr schwache Päpscht, isch im Petersdom vergrabe.
Gothic Rock
Grossbritannie
D Albe vo Siouxsie & The Banshees wo zwüsche 1979 und 1983 dr Märt eroberet hän, hän dütlich Ifluss uf d Entschtehig vo dr Gothic-Bewegig gno. S 1979-Album "Join Hands", weles Siouxsie Sioux sälber als "gothic" beschriebe het, schtellt do dr Übergang vom Post Punk zum Gothic Rock dar. Bsunders s vierte Wärk "Juju" bsitzt alli nötige Schtilelemänt und gültet als "unafächtbare Archetyp" für s Gothic-Genre. Zahlriichi nochfolgendi Bands wie d Cocteau Twins (Schottland), Skeletal Family (Ängland), Mephisto Walz (USA), Corpus Delicti (Frankriich) oder Stone 588 (USA), beruefe sich uf d Musik vo de "Banshees". Nach dr Veröffentlichig vo ihrem Live-Doppel-Album "Nocturen" (1983) hän Siouxsie & The Banshees ihri Gothic-Phase hinter sich glo.
D Gruppe Bauhaus het 1979 mit ihrer Single Bela Luosi`s Dead gschtartet, eme improvisierte, live im Schtudio igschpielte Song, weles trotzdäm gschafft het, am 26. Januar 1980 in die britische Independent-Chart izschtiige und hüt zu de Klassiker vom Genre zellt. Beiflusst durch Glam-Rock-Grössene wie dr David Bowie und T. Rex und schpeziell mit em Album "Mask" vo 1980 sin Bauhaus in de 1980er zu de "Godfathers of Goth" avanciert. Dr letschti grossi Erfolg hän si 1983 mi em Hit She`s In Parties gfiirt. Nach dr Uflösig vo dr Band het dr verbliibendi Teil, dr Gitarrischt Daniel Ash und dr Schlagzüüger Kevin Haskins, unter em Name Tones on Tail si Glück probiert und het no im gliiche Johr d 4-Track-Single "Burning Skies" veröffentlicht, weli musikalisch e expermientelli und psychedelisch durchtränkti Form vom Gothic Rock botte het. Tones on Tail hän sich 1984 wäge band-intärne Differänze ufglöst.
Düütschland
In dr zweite Hälfti vo de 1980er Joor sin vieli vo däne Bands verschwunde oder sin fürs Genre uninteressant worde. Nur wenigi Gruppe, wie d Girls Under Glass, weli öppe um 1986 umme us de Calling Dead Red Roses usegange sin und 1988 ihre Erschtling "Humus" veröffentlicht hän, s Quartett Stimmen der Stille, weles 1987 mit dr LP "Morgenstern" si einzigs Album usebrocht het, oder d Combo Arts & Decay, weli 1988 mit "Trail of Tears" ihr Debüt vorglegt hän, sin zu däre Zit aktiv und überregional bekannt gsi.
Gréivemaacher
Ortsdail
Zue Gréivemaacher ghere näbe dr Ortschaft Gréiwemaacher d Ortsdail Gréiwemaacherbierg (Grevenmacherberg), Manternacherbierg (Manternacherberg) un Potaaschbierg (Potaschberg).
Ecuador
D Hauptstadt Quito lit im Andehochland (Sierra) uf erä Höchi vo 2800 m. Die grössti Stadt isch Guayaquil, wo in der Pazifikküsten-Ebeni (Costa) lit.
Muse
Muse oder Muše isch dr Familienaame vo deene Persoone:
Rheinfelden (Baden)
Klima
Rhyfälde het im Durschnitt 1716 Sùnnestùnde im Joor, ùn isch demit au eini vo de sùnnigschte Stedt vo Dütschland. Au mit de mittlere jöörliche Niiderschlagsmengi vo 1005,2 mm isch Rhyfälde wyt überem Bùndesdurschnitt vo chnapp 800 mm. Am meischte Niiderschlag het es im Augùscht mit 103,4 mm, am drochenschte isch de Oktober mit 70,9 mm.
D Stadtgründig (1836–1901)
Di rasanti Entwigglig vo Rhyfälde het allerdings bi viilene Nollinger Ängscht gschiert. Nollinge, mit synrer Bsiidliggschicht zrùgg bis zue de Kelte, gilt als „Muettergmei“ vo Badisch-Rhyfälde. So het dr Nollinger Rootschryyber, de Hermann Steinegger, in sym “Nollinger Lied” gschriibe:
Religione
Di älteschti Chilch vo de Stadt Rhyfälde uffem Adelbärg (e ehemologi Schüüni) wird vo de Altkatholike gnutzt, wo zum Pfarramt Sägginge ghört.
Universität Luzern
Studiegäng
An dr Theologische Fakuldät cha mä kaddolischi Theologii im Bachelor und Master studiere. Die Kultur- und Sozialwüsseschaftligi Fakuldät bietet Bachelor- und Master-Studiegäng in de Fächer Gschicht (Schwizer Gschicht vom Middelalter und dr Nöizit/Modärne; Allgemäini Gschicht vom Middelalter und dr Nöizit/Modärne), Judaistik, Filosofii, Bolitikwüsseschaft, Religionswüsseschafte, Kultur- und Soyialantropologii, Bolitischi Ökonomii und Soyiologii aa. Au an dr Kultur- und Sozialwüsseschaftlige Fakuldät cha mä die integrierte Studiegäng Gsellschafts- und Kommunikationswüsseschafte und Kulturwüsseschafte bsueche. Die Rächtswüsseschaftligi Fakuldät bietet Bachelor- und Masterstudiegäng im Fach Rächtswüsseschaft aa.
Rheinfelden (Baden)
Dialäkt
Die alte Dinkelberger Dialäktmerchmool ghört mer aber hüt höggschtens no bi ältre Lüt ussem landwirtschaftliche Ùmfäld. Bi dänne isch au d Intonation derre vùm Friggdaaler Dialäkt zum verwäggsle äänlig. Di hütigi Mùndart au vo de Dinkelbergdörfer isch hüt änder äänlig wie de Wiisedaaler Dialäkt ùn isch mit däm zumene Dialäkt vùm südliche Landchreis Löörech verschmùlze. So sait mer hüt au „Dinggelberg“ ùn nümm „Dinkchelberg“ oder „hogge“ statt „hokche“. Au s „Staubsche Gsetz“ isch praktisch rùggängig gmacht worde. Statt Diphthong oder Langvokal in Wörter wie „Fenster“, „finster“ oder „fünf“ hen fascht alli Wörter hüt en Nasal. Di alti Ussprooch isch aber no in de Errinerig presänt, so zum Byspil bim Ortsname vo „Minseln“, wo mangmool no „Meisele“, hüüfiger aber „Minsle“ isch. Au bi einzelne Wörter wie „üs“ isch d Ussprooch ohni Nasal no erhalte.
Vercheer
Rhyfälde isch aa de Querspange A 861 aagschlosse, un über sälle aa d Bundesautobahn 98 un aa d Schwiizer A 3. Deil vo de A 861 sin d Rhyfälder Brugg chly flussabwärts vo der Stadt, wo en Gränzübergang mit ere Gemeinschaftszollanlag het un am 7. März 2006 eröffnet worde isch, un de Dunnel vom Nollinger Berg. Durch Rhyfälde dure verlauft d Bundesstroos 34, wo vo Basel uff Ludwigshafe fiert. Dernäbe duet d B 316 Rhyfälde mit Löörrech verbinde. Näbe de neue Autobahnbrugg isch Badisch-Rhyfälde au über d Alti Rhybrugg mit Rhyfälde im Aargau verbunde. Syt März 2008 isch di alti Rhybrugg für de Grossdeil vum Vercheer gsperrt.
Wirtschaft un Induschtri
Hüt hen no die bedütende Industrie en Standort z Rhyfälde: un em Standort Rhyfälde zu villene Arbeitsplätz verhulfe hätt. Zue de Degussa AG ghört hütt übrigens au des, wo friener unterem Name Hüls AG gloffe isch. Hütt produziert d Degussa z Rhyfälde vor allem Bliichmittel un anderi Wäschmittel-Rohstoff.
Gebäud un Musee
Als Wahrzeiche vo de Stadt gilt de Wasserdurm. Er isch 35 Meter hoch, im Joor 1898 baut worde un bis 1971 in Betrieb gsi. Hüt isch dörte s Narremuseum unterbracht.
Persönligkeite
Z Rhyfälde ùff d Wält cho oder ùffgwaggse sin die Lüt:
Ehrebürger vo de Stadt Rhyfälde sin:
Mustermesse Basel
<br \>
Liste der hethitischen Grosskönige
Uuflistig vo de hethitische Groosskönige und vo de Tawananna, de Königine, wo entweder d Muetter oder d Frau vom jewiilige Groosskönig gsii isch. Di gnaue Regierigszitte chönet nöd bistimmt werde. D Jooreszaale sind immer vor Christi Gibuurt und entspreched a de chorze Chronologi, wo hüt vo de maiste Wüsseschaftler bruucht werd. För di mittleri Chronologii müend 64 Joor und för die langi Chronologii 120 Joor zrugg zellt were.
Einzugsgebiet
As Iizugsgebiet  oder Iizugsberiich wird e geograafische Ruum bezäichnet, wo e infrastrukturelle Iiflussberiich vom ene Objekt, ere Iirichdig oder eer Struktuur daarstellt, wo mäistens zentraal glääge isch. Das brucht gäigneti Verbindigswääg und iiri Vorussetzige. As Bispil cha mä erwääne s Iizugsgebiet von ere Stadt, ere Schuel oder eme Undernääme.
Kloster St. Blasien (Schwarzwald)
13. Johrhundert bis 18. Johrhundert
Im 14. und 15. Johrhundert hèt d Grundhèrrschaft iri gröschti Uusdeenig erreicht un hèt sich übber witi Gebièt vom Südschwarzwald erschtrèckt, unter Ybezièhig vo dè gnanntè Probschteiè sowiè èm Nonnèkloschtèr Guètnau, dè Neugründig vo dè Probschtei Wytnau, und dè Nyderkirchè z Nyderrotwyl, Schluchsee, Wettèlbrunn, Achdorf, Hochemmingè, Todtnau, Efringè, Schönau, Frickingè, Neuèzèll bi Ibach, Nellingè un witeri, bis nõ Italiè. È Legèndè berichtet, dass d Mönch vo St. Bläsy uff èm Wäg gu Rom immer in eigènè Klöschtèr übbernachtè hèn könnè.
1526 (Buèrèchrièg) isch s Kloschtèr völlig zerschtòòrt worrè; vo allem dè uusschweifende Läbbensschtyl vom Abt Èbberhard vo Reischach hèt dè Unmuèt vo dè Buèrè gweggt. Unter Abt Caschper I. (1541–1571) hèn d Bautè im aaltè Styl erneueret wörrè könnè un bis Aafang vom 18. Johrhundert immer widdèr erwiteret wörrè könnè. 1634 - dè Dryßgjöhrige Chrièg isch voll im Gang gsi - sin d Schwedè iigfallè un hèn schwèri Verwüèschtungè aagrichtet.
Kloschtèr Sion (Klingnau) un s Kloschtèr Mengè sin 1725 erworbè worrè, ebbèso isch s Kloschtèr Obberryd 1725 bis 1806 Benediktinerpriorat vo St. Bläsy gsi. Abt Franz II. hèt s Kloschtèr 1727 bis 1742 unter m Architèkt Johann Michel Beer vo Bleichtè 1740 bis 1741 völlig abdrägè un im Styl vom Barock uffbauè lõõ. Baumeischter isch dè Franz Joseph Salzmann gsi. D Kanzleigebäude un dè Gaschthof sin unter m Johann Caspar Bagnato erbaut worrè.
D Abtei hèt Kameralämter z Waldshuèt, z Fryburg, z Kaiserschtuèl, z Züri, z Basèl un z Schaffhuusè unterhaaltè; därt isch s ehemõlige Amtshuus i dè Rosègassè zuè nèm Waisèhuus umbaut worrè.
Widderuffbau durch Fürschtabt Martin Gerbert
Bsunders unter Fürschtabt Martin Gerbert, wo s Amt vo 1764 bis 1793 uusgüèbt hèt, hèt St. Bläsy sini Blüètizit erläbbt, diè dè Bau bzw. nõch èm Großbrand vo 1768 dè Widderuffbau vo dè witläufigè Barockaalaagè un vom früèklassizistischè Kloschtèrdom erscht möglich gmacht hèt. Unter Abt Gerbert isch ab 1771 nõch Blään vom Architektè Pierre Michel d’Ixnard, dè gly unnè durrè gsi isch, un vom französischè Architèkt un Monnèmer Hofbaumeischter Nicolas de Pigage, wo ab 1775 als Baudirèktor fungyrt het, un èm Bauleiter Franz Josef Salzmann diè ydrucksvollei Kuppèlkirchè im Styl vo dè Klassizischtig entschtandè. Iri gwaaltigi Kuppèlkonschtruktion uss Holz isch vom yheimischè Zimmermeischtèr Joseph Müller uusgfüürt worrè un hèt högschti Aaerkennig gfundè. Uusgschmückt isch s Kloschtèr vom Bildhauer Joseph Hörr un Johann Christian Wentzinger, diè Stuckatur hèt dè Johann Kaspar Gigl un dè württèbärgische Hofschtuckateur Lodovico Bossi gschaffè, si isch zum Deil nõ erhaaltè (Stägèbau, Habsburgersaal), wòrend dè Carlo Luca Pozzi un sin Bruèder Giuseppe Pozzi a dè Erschtellig vo Modèll z Monnèm unter m Nicolas de Pigage dätig gsi sin. D Chorgittèr hèt dè badische Hofschlosser Johann Jacob Carl Hugenest gfertigt, d Gloggè hèt dè Franz Joseph Benjamin Grieninger uss dè Dinaschty vo dè Gloggègièßer uss Villingè gossè. Dätig sin d Mõler Simon Göser un Johann Anton Morath un en Huufè anderi gsi. Am 11. November 1781 hèt mo diè èrschte heilige Mèss im neuè Dom fièrè könnè.
Durrës
Wirtschaft
Mit sym Hafe isch Durrës eis vo de wichtigschte Wirtschaftszentre vo Albanie. De Hafe isch d wichtigschti Handelsverbindig zum Ussland un bsunders nooch Italie. Täglich faare Fääre vo Durrës uff Italie. Usserdäm het Durrës no e Werft. Dernäbe isch d Stadt au en Stroose-un Ysebahnchnotepunkt.
Wangenried
Religion
77,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 13,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Rümmingen
Gschicht
Au hüt mit rund 1500 Iwohner isch Rümmige e landwirtschaftlich un handwerklich 'prägte Ort mit dörflicher Tradition.
Bezirk Moesa
Krais und Gmainda
Zum Bezirk Moesa händ die Krais und Gmainda khört: Stand 31. Dezember 2015
Anton Webern
S Wärk
Us em Webern sinere Muusig häi noch em Zwäite Wältchrieg under anderem dr Pierre Boulez und dr Karlheinz Stockhausen die serielli Muusig entwigglet.
Hertzing
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Klosterkirche Wettingen
Orgle
Scho ab em 1475i het es uf em Lettner en erschti Orgle gäh. De Abt Peter Schmid het am Aafang vom 17. Johrhundert zwei noii Orgle la baue, vo dene di ei s Inschtrument uf em Lettner ersetzt het. Di uf em Lettner het de Hans Werner Muderer vo Friburg im Brisgau für 300 Gulden bauet, di uf de Empore sin Sohn Hans. Die isch ab em Mai 1610 brucht worde und het 3'100 Gulden koscht, wo ratewis zahlt worde-n-isch. Di erscht Reparatur vo de Lettner-Orgle isch im Johr 1860 nochzwiise, wo vom Samuel Furter vo Ammerswil durchgfüert worde-n-isch. Für s Johr 1865 isch d Reparatur vo de Orgel uf de Empore beleit. Di Orgle isch ums Johr 1904 umme durch e noii ersetzt worde, wo vo Friedrich Goll vo Lozärn bauet worde-n-isch. S Rückpositiv vo de vorherige Orgle, wo noch umme isch gsi, het me in Form vonere Attrappe übernoh. Wil d Chile ums Johr 1949i ineme schlächte Zuschtand gsi isch, het me die Goll-Orgle müesse ersetzte. Di noii Orgle isch vo de Firma Metzler bauet worde. Di Orgle isch aber sehr aafällig und hüfig verschtimmt gsi, wil di direkt Lichtiiwürkig und s offene Pfiiffewerch Probläm gmacht hei. So het me si bi de Renovation vo 1990-1995 wider ersetzt und zwar durch e Bossard-Orgle, wo scho einisch in de Chile isch gsi und wo de Armin Hauser vo Chlidöttige rekonschtruiert het. Bi dere Renovation isch uf em Lettner vo de Firma Graf vo Sursee au e noii Orgle baut worde.
Marbach SG
Geografii
Marpa liit am weschtlicha Hang vom Rhintl, zwöscha Räbschta und Altstetta. S Gebiet vo da Gmaind goht bis zum Binnakanal bi Kriessara usi. Nochbergmainda send im Nordoschta Räbschta, im Südoschta Oberriet, im Süde Altstetta, im Weschta berüerts öber en Spitz Oberegg (Appezöll Inneroode) und im Norweschta Reute (Appezäll Usseroode).
Neuhäusel (Unterelsass)
Geogràfi
Bi Neihisel geht d Moder in dr Rhin.
Ostelsheim
Oschdlsa (amtlich Ostelsheim) ischt a Gmoed em Landkroes Calb en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Forchtenberg
Gmaigliederig
Zue Forchtenberg ghere d Stadtdail Ernsbach (mit em glychnamige Dorf un em Wohnblatz Waldberg), Forchtenberg (mit dr glychnamige Stadt, em Gheft Rauhbusch-Hof un em Wohnblatz Neu-Wülfingen), Muthof (mit em glychnamige Dorf un dr Wyler Büschelhof un Schleierhof), Sindringen (mit dr glychnamige Stadt un dr Hef Holzweiler Hof, Trautenhof un dr Wohnblätz Schießhof un Ziegelhütte) un Wolmuthausen (mit em glychnamige Dorf, dr Wyler Hohensall, Metzdorf, Orbachshof un Schwarzenweiler un em Gheft Haberhof).
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Damasak
Gschicht
Im November 2014 isch d Stadt vo de Terrororganisation Boko Haram eroberet worde und im März 2015 vo Soldate us em Tschad und us Niger wider zruckeroberet worde.
Chile
D Militärdiktatur, 1973–1989
D Militärjunta under dr Füehrig vom General Augusto Pinochet Ugarte het sofort agfange, Lüt, wo mä von enä vermuetet het, ass si gege d Militärdiktatur siige, afo verhafte und vili drvo si ermordet worde. Die amerikanischi Regierig het vo däm gwüsst, und dr Usseminister Henry Kissinger het siine Beamte gsait, ass au wenn d Pinochet Regierig sich unerfreulig wurd benäh, si immer no besser sig für Amerika as d Regierig vom Allende. Die genau Zahl vo de Gfolterete und Ermordete under em Pinochet isch nit bekannt, aber mä dänggt, ass meh as zweiduusig umbrocht und Zähduusigi gfolteret worde sige und meh as driissigduusig us em Land gflüchtet si. In de 70er Johr isch jedi Opposition underdruckt worde, erst in de spoote 80er isch ä gwüssi politischi Beteiligung vo der Bevölkerig widr erlaubt worde.
Phanerozoikum
Phanerozoikum isch e Uusdruck us dr biostratigrafische Gliderig.
Zwetschgenkrieg
D Entwigglige noch em Pogroom
Dr Pogroom isch schliesslig doch no undersuecht worde. E baar vo de Blünderer häi bi iire Verhöör dr Zürcher Landvogt Jakob von Steiner as iire Ufdraaggääber aagee und häi verzelt, er häig ene «10 Batze Sold» zaalt. Dr Johannes Jakob Frei us dr reformierte Schulthäissefamilie Frei z Brugg isch woorschinlig dr Aafüerer vo de «300 Bärner» gsi, wo z Längnau zwäi jüdischi Gäisle verschleppt häi, äine vonene dr Längnauer Parnass Marem Dreifus, d. h. dr Vorsteer vo dr jüüdische Gmäind. Dr katholisch Anton Frei us Äredinge, wo hooch uf eme Ross d Buure aagfüert het, het alli Schuld uf e Steiner abgschoobe.
Predigerkirche (Basel)
D Nutzig
Wääred em Bildersturm vo 1529 isch fast die ganzi Innenusstattig zerstöört worde. S Kloster isch denn ufglööst worde. Vo 1614 aa isch d Lütkiirche vo dr französischsproochige reformierte Gmäind benützt worde und mä het e Drennwand us Holz zum Chor aane baut.
D Orgle
In dr Kiirche befinde sich drei Orgle.
Aspach-Michelbach
Verwàltung
vum Àschbàch-Mìchelbàch ìsch. Àschbàch-Mìchelbàch gheert zum Kommünàlverbànd.
Benin
Ethnie
Rund 39,2 % vu dr Gsamtbevelkerig ghere zue dr Fon, wu au di gsellschaftli dominant Bevelkerigsgruppe im Land, speziäll im Side, isch, 15,2 % vu dr Yywohner sin Adja. 12,3 % sin Yoruba un verwandti Ethnie, 9,2 % sin Bariba. E greßeri Minderhait stelle mit 7 % d Fulbe, wu in dr gsamte Sudanzone verbraitet sin. D Otamari bilde 6,1 % vu dr Bevelkerig. Yoa-Lokpa un verwandti Velker stelle 4 % un d Dendi im Norde bilde ne chlaini Minderhait vu 2,5 %. Dernäbe git s Aagherigi vu dr Atakora-Gruppe.
Rohrdorf (Schwarzwald)
Gmoedsgliderong
Zua Raordorf ghert nur s gleichnamig Dorf.
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Raordorf ischt dr Joachim Flik.
Kambrium
S Kambrium z Mitteleuropa
Z Dytschland sin kambrischi Gstai in däne Regione noogwise wore: Schwarzwald, Spessart, Nordrhy-Weschtfale, Nidersachse, Nordthüringe, Thüringisch-fränkisch Schifergebirg, Fichtelgebirg, Bayrische Wald, Oberpfälzer Wald, Erzgebirg, Vogtland, Lausitz u. a., derzue au in e Dail Bohrige z Norddytschland, vor allem in dr Bohrig „Adlersgrund” in dr Oschtsee. Derwylscht di andere Biet alli zue Avalonia un dr Armorica-Terrangruppe ghere, also im Kambrium no zue Gondwana ghert hän, isch s Biet vu dr Bohrig Adlersgrund im Kambrium uf Baltica gläge.
Kanton Andolsheim
Dr Kanton Andelse isch bìs März 2015 e Untergliderung vom Arrondissement Colmer im Département Owerelsass (Haut-Rhin) in dr Region Elsass in Frankrich gsi.
Sebastian Brant
Dr Sebastian Brant (* 1457 oder 1458 z Stroossburg; † 10. Mai 1521 z Stroossburg), latinisiert Titio, isch e dütsche Jurist, Brofässer für Rächtswüsseschaft an dr Uniwersidäät Baasel (1489–1500) und vo 1502 bis zu sim Dood 1521 Stadtsyndikus und Kanzler vo dr Freie Riichsstadt Stroossburg gsi. Er isch äine vo de broduktivste Autore vo latiinischer Aadachtslürik und Herusgääber vo antike Klassiker und Schrifte vo italiänische Humaniste gsi. Si Wärk Das Narrenschiff, wo 1494 veröffentligt worde isch, het si Ruem as Autor vom dütsche Humanismus begründet.
Ingelfingen
Gmaigliederig
Zue Ingelfingen ghere d Stadtdail Criesbach, Diebach, Dörrenzimmern (mit em Wyler Stachenhausen), Eberstal, Hermutshausen, Ingelfingen (mit dr glychnamige Stadt, dr Wyler Bobachshof, Bühlhof, Kocherstein, Lipfersberg un Scheurachshof un em Gheft Jägerhaus) un Weldingsfelden (mit em Wyler Eschenhof).
Gschicht
Ingelfingen isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1080.
Rheinau ZH
Gschicht
Im Süde vo der Ortschaft isch es Psüchiatryzäntrum.
Wettsteinbrücke
Vorgschicht
Öbbe säggsehalb Joorhundert lang isch die Middleri Brugg die äinzigi Brugg zwüsche Grooss- und Chläibasel gsi und braktisch alle Vercheer het über si müesse. Vo 1800 aa het d Bevölkerig vo dr Stadt stark afo waggse und d Bedütig vom Gwärb und vo dr Industrii isch immer grösser worde und es isch klaar worde, ass d Kapaziteet vo dr Brugg vil z chlii worden isch. D Basler Stadtväter häi sich Gedanke über e zwäite Rhiiübergang afo mache.
1864 isch in ere Studie dr Vorschlaag gmacht worde, e dobbelstöckigi Stroosse- und Iisebaanbrugg z baue. Die weer aber düür worde, und dorum het mä entschiide, d Liniefüerig z drenne und d Verbindigsbaanbrugg e chli witer flussuf z baue, und die isch denn scho 1873 fertig baut gsi.
D Basiliske
Dr Basilisk wo z Nyon gsi isch, isch ins Feriehuus vom Peter Koechlin, em Soon vom ehemoolige Bsitzer, z Rickebach im Hotzewald choo. Dä het welle, ass s Publikum si Basilisk wider chönn aaluege. Er het en im Basler Zolli welle schänke. Dä het aber mit dr Begründig abgleent, ass e müthologischs Fabelwääse nit in Zolli wurd basse. So het 2008 dr Erleveräin d Skulptur gschänkt überchoo und die Langen Erle häi wider e Basilisk ghaa.
Hessdorf (Lothringen)
Heschtroff oder Heschdrëf (lothrìngisch; frànzeesch Hestroff, ditsch Hessdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Schömberg (Landkreis Calw)
Geografi
Schemmbärg leit uf ere Hochfleche em Nordschwarzwald zwische Nagold ond Enz.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 16 % Landwirtschaftsfleche, 73,8 % Wald, 9,8 % Sidlongsfleche ond 0,4 % sonschticher Fleche.
Gschicht
Di heitich Gmoed isch am 1. Jänner 1975 entstande durch dr Zammeschluss vu dr Gmoede Schemmbärg, Bieselsberg, Langenbrand ond Oberlengenhardt. Schemmbärg ischt zom erscht Mol gnennt worde em Johr 1170.
Blauhöhlensystem
En de sechziger Jôhr hend a paar Hehlataucher von dr „Höhlenforschergruppe Göppingen-Eschenbach“ dia erschde 150m vo dr Blauhehl vrmessa. Gleichzeidich hôt en Mâ aus Blaubeira, dr Karl Vetter, gmergt, dass neaba seim Gaarda, kalde Luft ausem Boda rauskommt ond hôt mit a baar Freind ogfähr femf Meter weit nondrbuddelt, weilr sich denkt hôt, dass des irgendäbbes mitem Blaudopf z’doa hôt. Loider hôtr abbr koin Zuagang zur Blauhehl gfonda. Spädr en de sibbzicher ond achzicher Jôhr isch dr Tauchpionier Jochen Hasenmeyer aus Pforza ällaweil diafr en d’ Blauhehl neitaucht. 1985 hôtr na endlich da Mörikedom gfonda, dia erschd Halle, wo iabrem Wasser leit ond mr wiadr ohne technische Hilfsmiddel Luft schnaufa kâ.
Rickenbach ZH
Gschicht
Rickebach isch zum eschte Mal gnamset worde im Jaar 1040 als Richenbach (1220 Richinbach).
Mitt Romney
Dr Willard Mitt Romney [] (* 12. Merz 1947 z Detroit, Michigan) isch e US-amerikanische Multimillionär, Politiker vu dr Republikanische Bartei un ehmolige Gouverneur vum Bundesstaat Massachusetts. Ä isch ain vu dr Kandidate vu dr Republikanische Bartei fir d Nominierig zue dr Bresidäntschaftswahl 2008 un Kandidat vu dr Republikanische Bartei fir d Bresidäntschaftswahl 2012 gsii.
Rickenbach ZH
Politik
Gmäindspresidäntin isch d Bea Pfeifer (Stand 2012).
Mitt Romney
Läbe
Dr Mitt Romney isch z Detroit uf d Wält chuu. Syy Vater George W. Romney isch vu 1963 bis 1969 Gouverneur vu Michigan gsii. Syy Mueter Lenore het sich anne 1970 z Michigan erfolglos fir d Republikaner um e Sitz im US-Senat bworbe. Dr Mitt Romney het drei Gschwischter un isch uf di elitär Cranbrook School (di hitig Cranbrook Kingswood School) z Bloomfield Hills gange, e Privatschuel, wu zue dr Cranbrook Educational Community ghert. Dert het er anne 1965 syy Highschool-Abschluss gmacht.
Dr Mitt Romney isch in dr fimfte Generation Mitglid vu dr Chilche Jesu Christi vu dr Hailige vu dr Letschte Däg („Mormone“), syy Urgroßvater Parley P. Pratt isch Grindigsmitgliid vum Kollegium vu dr Zwelf Aposchtel gsii. As junge Erwachsene isch dr Romney ab 1966 zwai Johr as Missionar z Frankrych gsii. Är het an dr Brigham Young University studiert, wun er 1971 syy Bachelor of Arts gmacht het un an dr Harvard University, wun er 1975 syy Juris Doctor un e Master of Business Administration gmacht het. Von 1981 bis 1986 isch er mormonische Bischof z Belmont gsii, eme Vorort vu Boston. Vu 1986 bis 1994 het er d Verwaltig vu rund 4.000 Mormone im eschtlige Massachusetts glaitet.
Ravensburg
Geografi
D Schtadt Raveschburg isch no uf dr halba Höh vo dr Veitsburg baut worra, a dem Hang, wo zur Schussa nabfallt, und dr Flappach isch als Schtadtbach zom Doil durch d Schtadt, zom andra Doil durch da Schtadtgroaba uf dr Nordseitde vo dr Schtadt gfeiert worra. Vor dr Maur hots im Flappachdaal d Mühlevorschtadt gäba und untda auf dr andra Seitd vo dr Schtadt, wo d Flappach wieder zur Schtadt naus ganga isch, hent d'Gerber und d'Färber ihre Heiser ghett, des isch dr Pfanneschtiel gwäa. Im Weschda, uf dr antdra Seitd vo dr Schussa, wo s no da Berg wieder nauf goht, dett isch em Middlalder d Galgahalde gwäa, wo se d'Leit ghenkt hond, und a Schtdick weider Richtung Berg s Sennerbad. Obe drieber hond se en der Mitte vom 20. Jahrhundert d „Weschdschtadt“ baut.
Hethiter
Hethitischi Sprooch
Well i de Kailschrift gwössi Wörter mit eme Sumerogramm gschrebe werd, waiss mer hüffig nöd, wie da Wort im Hethitische gluutet hett. S Wort „Maa“ werd maist mitem Sumergoramm LÚ gschrebe, s hethitische Wort hett pesna- gluutet. S Wort „Frau“ werd sumerographisch MUNUS gschrebe, aber me waiss nöd, wie s hethitische Wort gluutet hett, möglicherwiis *kuenna-. S Sternli vorem Wort zaigt aa, as die Wortform wösseschaftlich erschlossen isch, aber nöd öberliferet.
Ravensburg
Dr Schtadt ihre Doilort
Heit sind se alle (außer Adelsroid, was zu Daaldorf gheert) Ortschafte noch dr bade-wirtabergischa Gmoindsordnung. Deswega habet se je an oigena Ortschaftsrat mitma Ortsvorschtäher vornedra, wo bei dr Gmoindewahl nach immer mitgwählt wird.
Mitt Romney
Läbe
Anne 1994 het er versuecht gege dr Edward Kennedy in dr US-Senat gwehlt z wäre. Dr Kennedy het gwunne, dr Romney het mit 41 % vu dr Stimme s zwaitbescht Ergebnis ghaa, wu je ne republikanische Kandidat geg dr Kennedy erziilt ghaa het.
Ravensburg
Raumordnung
Raveschburg isch zsamma mit Waigartda und em Hafe s Oberzentrum vo dr Region Bodasee-Oberschwaba. Nach dr Raumplanung vo Bade-Wirtaberg hots fier de Oizugsbraich Raveschburg/Waigartda au d Funktion vomma Mittelzentrum. D'zu gheeret di sidliche Gmoinda vom Landkrois, des sind also di Schtädt ond Gmoinda Boiafurt, Boindt, Berg, Burneck, Fronreite, Griekraut, Horgazell, Schlier, Vogt, Waldburg, Waigardta, Wilhelmsdorf, Wolfegg und Wolpertschwende.
Klima
Weils in dr Gegend so warm isch, hot der Waibau iber Johrhunderte in dr Gegend überleba kenna, und des, obwohl Raveschburg zwischa 450 ond 500m iberm Meer isch. Im 19. Jhdt. ischs Klima aber a Zeit lang kälter ond nässer worra, und no hot sich der Waibau nemme rentdiert.
Grindung
Raveschburg isch 1088 zum erschta Mol inra Urkund erwähnt worra. Vo 1278 bis 1803 isch s nach a Freie Reichsschtadt gwäa. Soweit mr heit woiß, isch dr Kern vo dr heitige Schtadt as a Burgsasse-Dorf entschtanda. S leit nämlich under dr mächtiga Schtammburg vo de Welfe, wo uf dr Höha zwischem Flappach- (manche saget au Fläppe) und em Schussedaal schtoht.
Vor a baar Johr hot mr do abr graba und no hot mer drbei feschdgschtellt, dass d Höha wohl schon vo de Kelta oigebnet und zurra Fluchtburg ausbauet worra isch. Die Welfa hend fier ihre Burg nur da hintere Doil von dem Schtick braucht. Zwischa dr Burg und em Graba, wo se vom Rescht vo dr Höha abtrennt, hend se no en Turnierplatz oigrichtet.
Konfuzianismus
D Leer
D Grundsetz vom Konfuzianismus si in de nüün antike chinesische Wärk, wo zum Kanon vo de Drizää Klassiker ghööre, zämmegfasst
Ravensburg
Reformation ond Parität
D Schtadt isch scho vor m Dreißgjähriga Krieg wirtschaftlich gschwächt gwäa. Nochdem d moischte vo de alte Kaufleitsfamilie sich Landsitz kauft ghett hent, hent sich au d Handelsweg meh ond meh Richtung Augschburg verlageret. Vor ällem d Bapiermiehla hend aber zerscht weiter gnueg Geld ind Schtadt brocht.
Republik Gersau
Gschicht
D Gersauer si de Äidgenosse immer nooch gstande und hai 1386 an ihrer Site bi dr Schlacht vo Sämpach gege d Habsburger kämpft. 1390 het sich d Gmäind Gersau vo dr Vogteigwalt, wo in de Händ vo de Luzärner Johann, Peter and Agnes von Moos gsi isch, und dr habsburgische Verpfändig für 650 Pfund in Pfennig freikauft. D Vogtei, d Rächtssprächig und d Stüürgwalt si an d Gersauer gange. 1433 het Gersau z Basel d Riichsummiddelbaarkäit vom Kaiser Sigismund, wo alli alte Freihäite, Rächt und Brivilegie bestätigt het, überchoo. Es isch so die chliinsti riichsfreiji Republik – s Gmäindigebiet isch nume 24 km² grooss gsi – worde. Es het sich mit dr Äidgenosseschaft verbündet und wird as Schutzort zu de Zuegwandte Ort zelt.
Ravensburg
19. Jahrhundert: Nuie Wirtschaft und nuie Schproch
Alt-Wirtaberg hot jo in de moischte Gegenda d Erbtoilung ghett. Des hoißt, wenn a Bauer mehrere Sehn ghett hot, no hot jeder a Schtickle kriegt. Des hot mr en Oberschwaba so net kennt, nur gelegentlich d Abtrennung voma Pfrindnerguet, wenn d Altbaur sain Hof iberschrieba hot ond mit d overheiratet Dechter ufs Pfrindnertoil zoga isch. Deshalb send d Hef hier moischtetoils greßer gwäa. En Wirtaberg send etz Schtiftunga grindet worra, wo evangelische Baura us Alt-Wirtaberg ginschtige Kredit ond Zuschiss geba hent, um Hef em katholischa Oberschwaba z kaufa. So send mit der Zeit ganze Derfer evangelisch worra. Ond di Zuzogene hent ihr oigene Mundart mitbracht, a Schwäbisch, wie mers bei Schtueget schwätzt. Deshalb hot mr uf m Land au gsait: "Der schwätzt evangelisch", wenn oinr en Schtuegerter Dialekt ghett hot.
Justinian II.
Usse- und Siidligspolitik
688 het er en erfolgriiche Fäldzug gege d Slaawe gfüert und het denn Zääduusigi von ene as Weerbuure im Thema (Milidäärbezirk) Opsikion in Chläiasie aagsiidlet. Au gege d Araber isch er erfolgriich gsi und 688/689 het dr Kalif Abd al-Malik um Friide bittet. Züpere isch gmäinsam verwaltet worde und d Stüüre vo därt häi d Byzantiner und d Araber under sich ufdäilt. Usserdäm häi d Araber regelmässigi Dribut müesse zaale. Drotz de Chriege wo no cho si, isch s Züpereabkomme langfristig stabil bliibe.
Großhettingen
Gschìcht
Ìm Johr 1659 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Dialekt
Dr lothrìngisch Dialekt vun Grouss-Hetténgen ghert zem Moselfrankisch.
Lenzkirch
Klima
Gegenyber diefere Ortschaften im Bundesland Bade-Württeberg het Lenzkirch uf Grund vu sinere erhöhte Lag eweng chüehleri Temperature.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Aischylos
Wirkig
Dr Aischylos het d Rolle vom Chor verchliineret und e zwäite Schauspiiler iigfüert und eso e Dialog mööglig gmacht. Das het s griechische Theater revoluzioniert. Aber au dur si Sprooch, Stil und d Waal vom Mythos as Thema vo dr griechische Dragödie het si Noochwält maassgääblig beiiflusst. Sini Charakter si käini gwöönlige Lüt us em Volk gsi, sondern stöön us dr Masse uuse wäge iirer übermenschlige Liideschaft und Charaktersterki.
Nesslau
Nesslau heissed folgendi Ort
Elbasan
Wirtschaft
Z Elbasan spiilt vorallem d Induschtri e Roll. Im Joor 1974 isch vo de Chinese e Stahlwerch baut worde. Es het dertemool Celiku i Partise, also „de Stahl vo de Partei“ gheisse. Wyl de kommunistisch Diktator vo Albanie, de Enver Hoxha, aber bal s Bündnis mit de Chinese broche het, isch die Fabrik nie ganz fertig worde, un het aneme Mangel an Ersatzdeil glitte. Usserdäm isch s Shkumbim-Tal durch d Stahlproduktion verpeschtet worde. Bis zum Zämmebruch vum Kommunismus im Joor 1990 hen dört öbe 12.000 Lüt gschafft. S Stahlwerch isch de bis 1999 gschlosse gsi, wo e türkischi Firma de Betrieb wider uffgno het. Trotz dass Fortschritt bim Umwältschutz gmacht worde sin, isch d Luftverschmutzig z Elbasan e grosses Problem.
Arzenheim
Aarze (IPA: ; frz. Artzenheim) isch e frànzeesche Gmein ìm Arrondissement  ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). S Dörfel isch Mitglid im interkommunale Zweckverband.
Verwàltung
vo Aarze isch. D Gmeind ghört zum Gmeindsverband.
Bevölkerung
S'Dorf het anno 2003 iwer 750 Inwohner gha, womit in dr Johre sit 1999, wo nimmi in dr Graphik unte dargstellt sin, e relativ starke Zuewax z'verzeichne gsin isch. Örtlichi Regionalsproch isch Elsàsserditsch.
Au am Rhein
Geografi
Au lit am Rhin un isch d nerdligscht Gmai vum Landkrais. Dr Bann bsteht us 40,7 % Landwirtschaftsflechi, 35 % Wald, 10 % Sidlungsflechi un 14,3 % sunschtiger Flechi. D Nochbergmaine vun Au sin Rhoischdedde, Durmische, Elise-Illinge. Im Weschte bildet dr Rhin d Gränze.
Dialäkt
Au isch e Belegort vum SSA gsii (RA-1).
Silvester II.
Sy Wahl het er dr Unterstitzig dur dr jung Chaiser Otto III. verdankt, wu sy Schueler gsii isch. Des spieglet si au im gwehlte Papschtname: Dr Silvester I. soll noch ere (widerlaite) Legänd e Beroter vum Konstantin em Große gsii syy.
Département Haute-Savoie
Stedt
Di 13 greescht Stedt én Hochsavoie sin (Inwohner em Johr 2007):
Pseudogottheit
Germanischi Pseudogotthaite
Zu de germanische Pseudogotthaite zällt d Cisa, wo z Augschburg vereert wore si söll. De mittelalterlichi Tegscht, wo de Kult vo dere Pseudogöttin gnau bischribt, isch vo de moderne Forschig as Phantasterai entlarft wore. Au anderi früemittelalterlichi Tegscht, drunder Hailigelegende, nennet Götter, wo vo de moderne Forschig as unecht bitrachtet wered.
Berthold Auerbach
Kranket, Tod ond Beisetzong
Em Herbscht 1881 – dr Auerbach ischt enzwischa fascht 70 Jôhr alt – zuit sich dr Dichtr a schwera Longaentzendong zua. Uff Empfehlong vo seim Hausarzt macht’r sich uff da Weag nôch Cannes am Middlmeer, om deet bei-ra lengera Kur widr Erholong zo fenda. Am 13. Dezembr bezuit’r seine Zemmer en dr Villa Mauvarre, dr Privatklinik vom Dr. Tritschler. Mit dr Erholong klappt’s abr nemme; am 8. Februar 1882 schliaßt’r deet seine Auga fir emmer.
Chandragupta Maurya
Leben
Wo dr Selöikideköönig Seleukos I. 305 v. d. Z. im Punjab iigfalle isch, het er mit em Chandragupta müesse verhandle, wil däm si Armee vil sterker gsi isch. Dr Mauryaköönig het e Dochder vom Selöikos ghürootet und dä het em Gebiet westlig vom Indus abdräte, drunder au Gandhara und Belutschistan, und het em drfür 500 Chriegselefante gee, won er in de Diadochekämpf guet het chönne bruuche. Die diplomatische Kontakt zwüsche de bäide Riich si ufrächt erhalte worde.
Florenz
Geografii
Nördlig vo Florenz isch dr Bärgzug vom toskanisch-emilianische Apennin, im Süde gränze die samfte Hügel vom Chianti an d Schtadt.
Lorenz Christoph Mizler
Dr Mizler het zwoo filosofischi Dissertazionen veröffentligt: D Dissertatio, quod Musica Ars sit pars eruditionis Philosophicae (Leipzig 1734) und d Programma de usu atque praestantia Philosophiae in Theologia, Iurisprudentia, Medicina (Leipzig 1736). Für e Dokter vo dr Medizin het er d Dissertatio Inavgvralis Medica De Balsami Vvlnerarii Vniversalis Vsv Ac Praestantia: in omnibus vulneribus, ulceribus tum inveteratis tum venereis, omnibus externis et plurimis internis inflammationibus (Erfurt 1747) gschriibe. Er isch en Aahänger vom Filosoof Christian Wolff gsi, wo dr Wolff dr Filosofii dr Vorrang vor dr Theologii gee het.
1738 het dr Mizler die Correspondierende Societät der musicalischen Wissenschaften gründet. Das isch e virtuelli Gmäinschaft gsi, wo d Mitgliider iiri Mänige nume in iirer Korrespondänz usduscht häi. Zu de Mitgründer häi dr Giacomo de Lucchesini († 1739) und dr Georg Heinrich Bümler (1669–1745) ghöört. Bedütendi Komponiste wie dr Händel, dr Telemann, dr Stölzel, dr Graun und dr Bach si Mitgliider gsi.
Hiefenech
Verwaltig
Hiefenech ghert zum Kanton Miersch im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Hiefenech isch dr Guy Schiltz. Scheffe sin dr Georges Sins un dr John Cloos. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
Henry Yule
Lääbe
Er isch Bresidänt vo dr Hakluyt Society gsi und het für sä d Mirabilia descripta vom Jordanus (1863) uusegee und The Diary of William Hedges (1887-89). Vo 1875 bis 1889 isch dr Yule Mitgliid vom Council of India (Indische Root) gsi.
Hilbesheim
Hilshum (lothrìngisch; frànzeesch Hilbesheim, ditsch Hilbesheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Verwàltung
vun Hilshum ìsch. Hilshum ghert zem Kommünàlverbànd.
Daoismus
Die daoistischi Ethik
Noch dr Wältaaschauig vom Daodedjing si d Ideal vom daoistische wiise Mensch dr Gliichmuet, dr Rückzuug vo wältlige Aagläägehäite, d Relativierig vo Wärtvorstellige und d Natürligkäit, d Spontaneität und s Nit-Iigrife.
Dr spööteri Daoismus het aber au ethischi Leere vom Konfuzianismus und vom Buddhismus überno. Dr Ge Hong beziet sich uf konfuzianischi Tugende, d Lingbao-Schuel het vom Buddhismus s universelle Häilsziil übernoo und dr Quanzhen-Daoismus het die ethische Reegle für Mönche und Nonne au us em Buddhismus vertleent.
Bischweier
Bischwir (amtlich Bischweier) isch e Gmai im Landkrais Raschdi z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Iiwohner (Stand: ).
Gschicht
Bischwir wird in ere Urkund us em Johr 1288 gnännt as Bischoviswilre.
Dialäkt
Dr Dialäkt vun ghert zum Owerrhinalemannisch. Im Dialäkt vun Bischwir sin mhd. ie, üe un uo monophthongiert, d. h. mer sait Bruuder statt 'Brueder' un miid statt 'mied'.
23. Juni
Dr '''23. Juni''' isch dr 174. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 175. in Schaltjohr), dodermit blybe no 191 Däg bis zum Änd vum Johr. Au em Julianische Kalender häts dä 23. Juni. I dä Regel wirds Datum für Eraignis, wo vor dä Gregorianische Kalenderreform stattgfunde hend, em Julianische Kalender agäe. Au dä noch ältere römische Kalender kennt en 23. Juni (Iunius).
Vinschgau
Wirtschaft
S Töllwärch vo 1898 isch eis vo de früene Wasserchraftwärch im Etschtaal. Ane 1950 isch vo dr Firma Montedison dr Reschesee für nes Chraftwärch ufgstaut worde, wo d Dörfer Graun und Resche drin versunke sind. Dr Chiledurm vo Graun luegt no hüt zum Wasser us. Es anders Wasserchraftwärch isch bi Laas, mit em Stausee oben im Martelltaal.
Sprooch
I dr Vintschgauer Kulturlandschaft sind no bis hütt vil rätoromaneschi Orts- und Fluernäme erhalte blibe.
Vercheer
E gueti Strooss dur s Taal uuf het’s scho i der Röömerzyt gha: d Via Claudia Augusta.
Magadha
Es isch äins vo sächzää Groosstammdümer gsi, de sogenannte Mahajanapada, und het öbbe s Gebiet vom hütige indische Bundesstaat Bihar umfasst. D Hauptstadt isch Rajagriha gsi, spööter Pataliputra, s hütige Patna. Im 3. Joorhundert vor dr Zitewändi het sich drus s Riich vo dr Maurya-Dünastii entwigglet, wo s erste indische Groossriich gsi isch. Däm si grösst Herrscher isch dr Kaiser Ashoka gsi, und under iim isch d Usdeenig vo Magadha am grösste gsi und s Land het e kulturelli Blüetezit erläbt.
D Maurya Dünastii
D Nanda-Dünastii isch woorschinlig vom Chandragupta Maurya zerstöört worde, wo dr erst Köönig vo dr groosse Maurya-Dünastii gsi isch.
Gothic-Kultur
S Basiselemänt, wo d Entwicklig vo dr Gothic-Bewegig ermöglicht het, isch s Zämewirke vo Musik (Gothic Rock), d Faszination an absiitige Theme wie Tod und Vergänglichkeit (dodrus erklärt sich s Interässi an de Gothic Novels und an dr Schwarze Romantik), wo im Zug vo dr Neuen Deutschen Todeskunst ihre Höhepunkt gfunde het, und ere Sälbschtinszenierig, wo dodrus resultiert het.
Im letschte Joorzähnt het d Bezeichnig Gothic e Zwäckentfremdig als Vermarktigsetikett dur d Musikinduschtrie erfahre, aber au dur die kommerzielle Medie, und das isch e witere Grund gsi, dä Szene-Name abzleene. So sin immer hüüfiger Bands us szenefremde Musikkulture, wie Metal, Mittelalterrock, Neue Deutsche Härte oder Visual Kei als Gothic vermarktet worde, während däm s Zentrum vo dr Gothic-Bewegig schrittwiis ins Absiits grote isch.