cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Unterlunkhofen
Vercheer
Underlunkofe ligt a dr Houptstross zwüsche Brämgarte un Affoltere am Albis, e Brugg füert öber d Rüüss uf Rotteschwyyl. Dür ds Dorf füere zwöi Poschtoutolinie, vo Brämgarte uf Joone und vo Muri uf Züri (Baanhof Wiedike). Im Johr 2008 isch d Autobahn A4 dur Affoltere am Albis un Biirmischstoorf eröffnet worde, sit doo isch d Verkehrsanbindig zu de Grossrüüm Zug un Lozärn vil besser worde. Dr nächschtgläge Baanhof isch z Brämgarte. Vo Underlunkofe gits wyteri Poschtoutoverbindige zu de Baanhöf z Muri un z Affoltere.
Hirsche
Verbraitig
Die natürlichi Verbraitig vo de Hirsch isch Europa, Asie und Amerika. Z Afrika findet me si nume im Atlas. Iigfüehrt worde sind si z Australie. Si lebet vor alem i Wälder, i de arktische Tundra, i Grasländer, Sumpfgebiet aber au i de Wüesti.
Kulturells
I de nordische Mythologii tüend vier Hirsch d Chnospe und Zwigli am Weltebomm Yggdrasill fresse, e Symbol vo de Zit. Vom Fruchtbarkaitsgott Freyr werd gsait, as er de Riis Beli miteme Hirschgwaih erschlage het. En erotische Aspekt vom Hirsch dütet e althochdütsches Versli a: "Hirez runeta hintun in daz ora: wildu noh, hinta?" (En Hirsch het enere Hirschchue is Ohr gflüsteret: Magsch no, Hinde?).
Anna Rybaczewski
ìhra Verainskàrriar
Ìhra äärschta Profi-Saison hàt d’ Rybaczewski mìt 18 Joohra ìm Joohr 2000/2001 biim elsassischa Verain ASPTT Mìlhüüsa gschpììlt. Doo hàt sa àls Mìttelblockera gschpììlt. Mìt dr Verainsmànnschàft ìsch sa uff Plàtz 5 vu dr frànzeescha Maischterschàft un uff Plàtz 9 vum Frànkrììch-Pokààl ànakumma. Üsserdam ìsch dr Verain bis uff Plàtz 5 vum öiropäischa CEV-Pokààl glunga. Ìm Joohr druff ìsch sa zem Verain vu Melun-La Rochette ìn dr Île-de-France gànga ge schpììla, wu sa fìmf Joohra làng blììwa-n-ìsch. Ìn dr äärschta Saison mìt dam Verain hàt sa eewafàlls àls Mìttelblockera gschpììlt un ìsch uff Plàtz 3 vu dr Nàzionààlmaischterschàft ànakumma. Ànna 2003/2004 ìsch sa àls Üssa-n-ààgriffera frànzeescha Vìzamaischtera un Drìtta ìm nàzionààla Pokààlwättbewarb worra. Ìm Joohr druff ìsch sa Drìtta ìn dr Nàzionààlmaischterschàft worra un ìsch bis àm Andschpììl vum Pokààlwättbewarb glunga, wu sa geega dr RC Cannes mìt 3:0 verloora hàt. Ànna 2005/2006 ìsch sa nochamol frànzeescha Vìzamaischtera worra un ìsch bis uff Plàtz 5 vum CEV-Pokààl glunga.
Fìr d’ Saison 2007/2008 ìsch d’ Rybaczewski ìn Frànkrììch z’ruckkumma, dàsmol biim süüdfrànzeescha Verain RC Cannes. Sa ìsch doo zem äärschta Mol frànzeescha Maischtera un Pokààlsiigera worra — s’ Andschpììl geega Le Cannet hàt d’ Verainsmànnschàft mìt 3:1 gwunna. Ìn dr Play-Off-Runda vu dr Champions League ìsch d’ Verainsmànnschàft vum Volero Züri gschlààga worra un ìsch uff Plàtz 8 ànakumma. Ìn dr Saison 2008/2009 ìsch d’ Rybaczewski nochamol mìt’m RC Cannes frànzeescha Maischtera un Pokààlsiigera worra — dàsmol hann sa d’ Finààla vum Pokààlwättbewarb geega Mìlhüüsa mìt 3:0 gwunna. Bii dr Champions League ìsch dr RC Cannes ìn dr Play-Off-Runda vun dr Rybaczewski ìhra ehamààliga polnischa Verain Fakro Muszynianka Muszyna gschlààga worra un ìsch uff Plàtz 8 ànakumma.
Ànna 2009 ìsch d’ Rybaczewski zem Verain ASPTT Mìlhüüsa z’ruckkumma. Ìn dr Saison 2009/10 ìsch sa nochamol frànzeescha Vìzamaischtera worra un hàt s’ Andschpììl vum Pokààlwättbewarb geega dr RC Cannes mìt 3:1 verloora. Bii dr Champions Leauge ìsch d’ Verainsmànnschàft ìn dr Vorrunda-n-üssgschììda. Ìm Joohr druff ìsch d’ Rybaczewski zamma mìt Mìlhüüsa zem drìtta Mol frànzeescha Vìzamaischtera worra un ìsch bis uff Plàtz 5 vum frànzeescha Pokààl-Wättbewarb ànakumma. Biim CEV-Pokààlwättbewarb ìsch dr Verain eewafàlls uff Plàtz 5 ànakumma. Ìn dr Saison 2011/2012 ìsch d’ Rybaczewski nochamol mìt Mìlhüüsa frànzeescha Vìzamaischtera worra un hàt s’ Andschpììl vum Pokààl-Wättbewarb geega dr RC Cannes mìt 3:0 verloora. Biim CEV-Pokààlwättbewarb ìsch sa nochamol uff Plàtz 5 ànakumma. Àm Ààfàng vu dr Saison 2012/13 ìsch d’ Rybaczewski àm Unterliib verlätzt worra. D’ Verainsmànnschàft ìsch Drìtta ìn dr Nàzionààlmaischterschàft worra — d’ zwai lätschta Schpììler hàt d’ Rybaczewski nìt känna schpììla, wial sa àm lìnka-n-Achillessähna verlätzt worra-n-ìsch. Friahjer ìm Joohr ìsch sa zwaimol àm Füassglank verlätzt worra gsìì.
Ìhra lätschta Profi-Saison (2013/2014) hàt d’ Rybaczewski biim polnischa Verain Legionovia Legionowo gschpììlt. Doo ìsch sa uff Plàtz 8 vu dr polnischa Maischterschàft ànakumma, un uff Plàtz 9 vum nàzionààla Pokààlwättbewarb. D’rnooh hàt sa ìhra Profikàrriar schluss gmàcht. D’rnooh ìsch sa jedoch zem elsassischa Verain VBC Kìngerscha ìn dr Liiga Nationale 3 gànga ge schpììla. Doo ìsch sa unteràndrem vun ìhrem Vàtter träniart worra. Àb 2018 hàt sa biim Schtroossburjer Verain Constantia ìn dr Liiga Nationale 3 gschpììlt.
RM
R&M stoht für:
Adolf Vallaster
s Läbe und s Schaffe
Dr Vallaster isch bim Katolische Bildigswärk Vorarlbärg derby, und au bim Verein vo de Vorarlbärger Autoore, wo «Literatur Vorarlberg» heisst. Und är macht bim Internazionale Dieläktinschtitut mit, wo ane 2008 und au 2017 wider es Träffe z Mäder gha het. Als Leiter vo Mundartseminar zum jüngere Lüüt bim Schrybe z hälfe isch är i dr Regioon guet bekannt. I de 1970er Joor het är agfange mit de Batschunser Mundarttag im Bildigshuus vo Batschuns. Zäme mit em Roman Banzer, em Otmar Gassner, em Felix Marxer und em Rainer Stöckli het är ane 1996 dr Samelband “Am Rhii” useggää, wo Mundarttegscht vo eltere und junge Vorarlbärger, Schwiizer und Liechteschtäiner Autoore drin sind.
Ludwig Erhard
Härchumft, Uusbildig un Beruef
E Habilitation iber s Thema „Die Überwindung der Wirtschaftskrise durch wirtschaftspolitische Beeinflussung“ het er aagfange, aber nie abgschlosse. Är het speter gsait, d Nationalsozialischte heebe ne draa ghinderet, sy Biograf Volker Hentschel maint dergege, dr Erhard heb aifach kaini wisseschaftlige Analyse welle verfasse, är heb ender syne Gedanke freie Lauf gloo. Vu 1942 bis 1945 het dr Erhard s vu ihm grindet Inschtitut fir Induschtryforschig glaitet.
Postauto
Bostauti (familiär au Boschi oder Boschti) wird in dr Schwiiz generell as Begriff für die motorisierte Nochfolger vo dr Postkutsche bruucht, in andere Länder bruucht mä drfür dr Begriff Postbus. Nit bruucht wird dr Begriff Bostauti in dr Schwiiz für Fahrzüüg, wo nume Bost drmit dransportiert wird.
Ludwig Erhard
Bundeschanzler
Sy Aasäh als Wirtschaftsfachmann isch arg gsunke, wu dr US-Präsident Lyndon B. Johnson 1966 hochi zuesätzligi Zahlige im Hechi vu 1,35 Milliarde US$ (rund 5,4 Milliarde DM) fir Bsatzigscheschte un dr Vietnamchrieg gforderet het un di zwoot Rezession vu dr Noochriegszyt aagfange het un d Arbetslosezahle stark aagstige sin.
Schwyzer
Lueg au:
Hans Bauer (Heimatdichter)
Dr Hans Bauer (* 30. Juni 1881 z Sulz; † 20. Merz 1945 z Lohr) isch e dytsche Litograf un Haimetdichter gsii.
Lääbe
Är het Gedicht uf Alemannisch gschribe, mer het em z Lohr dr „dichtende Lithograf“ gsait. Sälber publiziert het er kaini Gedicht. Anne 1994 het dr „Förderverein Sulzer Heimatgut e. V.“ e Band mit Gedicht vum Bauer uusegee.
Lukas Ammann
Lääben un Karriere
Scho 1939 het dr Ammann sy erschte Filmufdritt im Schwyzer Kriminalfilm Wachtmeister Studer ghaa, noch em glychnamige Roman vum Friedrich Glauser, mit em Heinrich Gretler in dr Hauptroll. Ab dr 1950er-Johr het dr Ammann vor allem Erfolg im dytsche Färnseh ghaa. 1961 het er in dr Serie Gestatten, mein Name ist Cox mit em Günter Pfitzmann, dr Ellen Schwiers un em Paul Edwin Roth gspiilt. Anne 1963 isch er ain vu zwelf Gschworene in Die zwölf Geschworenen, eme Remake vum glychnamige US-amerikanische Spiilfilm fir s dytsch Färnsehen unter dr Reschy vum Günter Gräwert gspiilt. 1966 het dr Ammann in dr erschte dytsche Farbfärnsehserie Adrian der Tulpendieb mitgspiilt. Derzue sin Gaschtufdritt in Serie wie Das Kriminalmuseum, Die fünfte Kolonne, Der Forellenhof oder Der Kommissar chuu. 1973 isch er im Horrorfilm Hexen – geschändet und zu Tode gequält z sää gsii.
Schongau
Schongau isch dr Name vo:
PostAuto Schweiz AG
D PostAuto Schweiz AG isch e Schwiizer Undernähme, wo Bostautilinie bedriibt wo Bost und Persone druf dransportiert wärde. Si isch Deil vo dr Schwiizerische Bost und füehrt au d Gsellschafte z Frankriich und im Fürstedum Liechtestei. Sit em Februar 2005 het si en eigeni Rächtspersönlikeit und ihre Sitz isch z Bärn.
Etsch
Vo Verona bis zu dr Adria und dr Lagune vo Venedig het’s es Sischteem vo Kanääl für chlyni Schiff näbe dr Etsch, mit Schlöise, we me dr Stand vom Wasser cha uusglyche.
Verschleierungsverbot
Die rächtligi Situazioon
S erste Land in dr Europäische Union, won e sonigs Gsetz verabschiidet het, isch Belgie im April 2010 gsi. Z Spanie het sich im Juni 2010 dr spanisch Senat für e Verschleierigsverbot usgsproche. Im April 2011 isch z Frankriich und im Januar 2012 in de Niiderland e sonigs Gsetz in Chraft dräte.
Bächtold
Bächtold oder Baechtold isch de Name vo dëne Lüüt:
Hochschule Albstadt-Sigmaringen
Gschicht
Mit em bade-wirttebärgische Fachhochschuelgsetz isch zum 1. Oktober 1971 us dr Staatlige Ingenierschuel d Fachhochschuel Semmerenga (Fachhochschule Sigmaringen). Dr erscht Diplomstudiegang isch dodmol d Chlaidertächnik gsii, speter isch dr Diplomstudiegang Ernehrigs- un Hygienetächnik derzue chuu. In dr Johr 1985/86 het mer iberlait, wie mer s Studienaagebot vu dr Fachhochschuel braiter cha ufstelle, zum dr Bedarf vu dr Wirtschaft besser z decke un zum dr Standort sterker z mache.
Im Wintersemeschter 2012/2013 isch d Hochschuel zum erhscte Mol uf iber 3000 Studänte*ne chuu. Aafangs Wintersemeschter 2016/2017 hän insgsamt 3.668 Studänte*ne an dr Hochschuel studiert. Z Albstadt sin um des Zyt 1.956 Studänte*ne yygschribe gsii, z Semmerenga 1.525, en Färnstudiegang näb em Beruef hän 187 gmacht.
Aagwändti Forschig
S IAF soll di vorhandene Forschigskumpetänze intärn un au no usse vermittle. S ferderet e Zämenarbet mit dr regionale Wirtschaft – innovativi Idee chenne eso diräkt in Produkt umgsetzt wäre. Sibe Fachinschtitut bindle d Expertis vu dr Hochschuelforscher*ne in thematische Schwärpinkt – die sin unter em Dach vum IAF organisiert. In dr Inschtitut wäre d Forschigsprojäkt un Kooperazione mit Unternäme organisiert:
Donzdorf
Dialekt
Dr Dialekt vo Dõnzdorf ghert zom Schwäbisch.
Deggingen
Verwaltong
Deggenge hot mit dr Gmoe Ditzebach a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Dialekt
Dr Dialekt vo Deggenge ghert zom Schwäbisch.
Zypern
Geografie
S Land leidet schtändig unter Wassermangel. Räge fallt meischtens vom Dezember bis April. Vom Mai bis November isch es troche und vor allem im Landsinnerä z. T. sehr heiss. Nikosia hät im Juli und Auguscht e durschnittlichi Höchschttemperatur vo 37 °C, was nu 2 °C under dä Temperatur i Dubei liet, aber 8 °C wärmer isch als uf Mallorca. I Extremfäll schtigt s' Thermometer im Zäntrum vo dä Insle im Hochsummer uf 47 °C. A dä Chüschte isch es während em Summer meischtens am Tag 30 bis 35 °C warm, i dä Nacht chüelt s uf 20 bis 23 °C ab. Dä Weschte vo dä Insle um d Schtadt Pafos isch 2 bis 4 °C chüeler als dä Oschte. Im Winter lieged d' Temperature zwüsche 15 °C und 20 °C am Tag, vo Ziit zu Ziit au drüber, sälte drunter. Über 1.500 m chann es Schnee gä.
Flora und Fauna
Zypere isch e grüeni Insle, diä waldriichschti im gsamte Mittelmeerruum.
Bevölkerig
Nach dä Invasion vo dä Türkei und dä militärische Bsetzig vom Nordteil vo där Insle im Jahr 1974 sind im Norden under Protäscht vo dä Vereinte Natione öppe 80.000 Türken agsiedelt wordä. Dezu chömmed 40.000 türkischi Soldate. Genaui Berächnige sind wil aktuelli Zahle fähle nume schwär azschtellä. Im südliche Teil vo dä Insle läbe circa als 2.000 Türkä.
Theo Klaus
Lääbe
Näb em Beruef het er si as Vorstandsmitglid in verschidene Verain engaschiert, unter anderem as Rächner oder Schriftfierer i
Berstett
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 han d Derfer zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Berrweiler
Dialekt
Der elsassisch Dialekt vu Barrwiller gheert zum Owerrhinàlemànnisch.
Westhalten
Gschìcht
Waschthàlte ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1103 àls Westhalda.
Bollweiler
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Burgdorf
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 14714 Ywoner 88,9 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,8 % Französisch u 2,7 % Italiänisch.
Schwarzwald-Baar-Kreis
Im Schwarzwald-Baar-Kreis entschpringet d Donau, de zwoatlängschti Fluss vu Europa, un de Necker.
Hebelbund Müllheim
Zytschrift „Die Markgrafschaft“
In dr Heft 3/1955 bis 9/1957 het dr Schwaarzwaldverain Mille-Baadewyyler e. V. syni Verainsnoochriichte in dr Zytschrift vum Millemer Hebelbund vereffetligt. S Blatt het doodmool dr Untertitel Monatszeitschrift des Hebelbundes und des Schwarzwaldvereins drait.
Ebersbach an der Fils
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 45,6 % Landwirtschaftsfleche, 32,2 % Wald, 21,3 % Sidlongsfleche ond 0,9 % sonschticher Fleche.
Bundesverfassungsgericht
S Bundesverfassigsgricht (BVerfG) isch in dr Bundesrepublik Dytschland s Verfassigsgricht vum Bund. As Hieter vu dr dytsche Verfassig, em Grundgsetz) het s Gricht e Doppelroll, uf aire Syte as unabhängig Verfassigsorgan un un dr andre Syte as Dail vu dr judikative Staatsgwalt uf em speziälle Biet vum Staats- un Velkerrächt. Dur syni maßgebligen Entschaidige liferet s e verbindligi Uuslegig vum Verfassigstäxt.
Dossenheim-Kochersberg
Doosne (frz. Dossenheim-Kochersberg, dt. Dossenheim-Kochersberg) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Dekonstruktivismus (Architektur)
Stylgschicht
Für d Stylgschicht bedüütet die Bouwys e nöji Faase, wo noch der Epoche vo dr Poschtmodärne cho isch. Sid dr Wändi zum 21. Joorhundert git’s jetz scho wider en anderi Tendänz i dr Architektur, wo deils als zwäiti Modärni agluegt wird. I dr Boupraxis laufe aber so Boustyl je nach Bouherr und Architäkt näben enand wyter.
Hartmannsweiler
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Hàrtmànnswiller ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Cernunnos
Witerlebe
S werd vermuetet, as de Cernunnos i de englische Saagegstalt Herne the Hunter witerlebt. Sicherer isch da bim bretonische Hailige St. Corneille, wo de Schutzpatron vo de ghörnte Tier isch.
Dürnau (Landkreis Göppingen)
Verwaltong
Dr Schuldes ischt dr Markus Wagner.
Eschenbach (Württemberg)
Geografi
Eschebach leit em Dal vom gleichnamige Bach am Fueß vo dr Schwäbische Alb.
Pfülgriesheim
Gschìcht
Filgriese ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1163 àls Vulncriegesheim.
Eschenbach (Württemberg)
Gschicht
Eschebach ischt zom erschte Mol gnennt worde em Johr 1379.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Renate Schrambke
Läbe
D Schrambke hät vo 1969 bis 1974 z Canberra z Austraalie Linguistik, Romanischtik und Skandinavischtik gstudiert und vo 1975 bis 1982 z Frybeg Gèrmanischtik und Skandinavischtik. 1981 hät si dänn a der Albert-Ludwigs-Uniwèrsitèèt Frybeg mit eren Aarbet über Die sprachliche Stufenlandschaft am mittelbadischen Oberrhein promowiert.
Sisseln
Geografii
Uf em Sisslerfeld weschtlig vo der Sissle isch e grossi Gwärbzoone mid Fabrigge.
Gschicht
S Dorf Sissle isch eini vo de jüngschte Sidlige im Kanton Aargau. Erscht im 18. Joohundert sind Lüüt us Äigche an Rhin abecho zum do am nördleche ändi vom alte Gmeindbann neui Hüüser z boue. Ane 1802 isch s Dorf Sissle zum Kanton Fricktal cho und 1803 i neu Kanton Aargau. Erscht im 19. Joorhundert het sech Sissle ganz us der alte Gmeind Äigche trönnt. Di beide Dörfer sind sech lang nid einig worde, wie si d Gmeindwälder im Hard wette ufteile. S Land fasch em ganze Rhyufer noo mid der nördleche Helfti vom Sisslerfäld hed s Muetterdorf denn de Sissler müesse überloo. Äigche het nur uf der Nordoschtsyte vom Gmeindbann en ganz schmale Streife Land, nur öpe zwänzg Meter breit, bhalte, zum näbe Sissle dure en eigene Wääg a Rhy abe z ha, was dennzemol wäge der Flösserei no nützlech gsi isch.
Ane 1823 hed Sissle e Chapele bout, wo em Sankt Fridli gwejt isch.
Merxheim
Gschìcht
Marxe ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 780 àls Marchunisheim.
Dürningen
Verwàltung
vun Dìrnìnge ìsch. Dìrnìnge ghert zem Kommünàlverbànd.
EasyJet Switzerland
Flotte
Sitzplätz: 186
Gammelshausen
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 54,7 % Landwirtschaftsfleche, 26,3 % Wald, 18,4 % Sidlongsfleche ond 0,6 % sonschticher Fleche.
Fürdenheim
Fìrne (frz. Furdenheim, dt. Fürdenheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Fìrne ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 803.
Griesheim an der Suffel
Geogràfi
Griese lijt in dr Owerrhinische Diefewene an dr Süffel àm nordweschtlige Stàdtrànd vun Stroßburi.
Speisesalz
S Spiissalz, au Chochsalz oder churz Salz, isch des Salz, mo ma en dr Kich braucht. S bsteht en dr Hauptsach aus Natriumchlorid.
Vorkomma en Bade-Wirtteberg
Au heit no suacht ma noch m Salz.
Echter Hopfen
Vrwendong
En dr Volksmedizin wurd dr Hopfa en dr Phytotherapie brauchd.
Mona Vetsch
Lääbe
Friejeri Sändige vu dr Mona Vetsch im Schwyzer Färnseh sin unter anderem d Unterhaltigsshow PISA – Kampf der Kantone (näb em Ueli Schmezer), d Raisesändig einfachluxuriös un s Magazin Quer (as Stellverdrätteri fir dr Patrick Rohr) gsii.
Ungersheim
Ungersche (frz. Ungersheim, dt. Ungersheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gotthelfschulhaus (Basel)
D Schuelgeböid
S Gotthälfschuelhuus isch vo de Archidekte Flück und Hünerwadel vo 1899 bis 1902 für s Gotthälfkwardier baut worde, wo sich wie dr Räst vo dr Stadt rasant entwigglet het. D Fassaade isch im Stiil vo dr Neorönessans ghalte, wääred s Innere im Juugedstiil usgstattet isch.
Gruibingen
Geografi
Gruibenga leit em Vorland vo dr Schwäbische Alb an dr A 8.
Verwaltong
Gruibenga hot sich mit dr Stadt Wisestoeg ond dr Gmoed Drackestõẽ, Haoschtadt ond Mihlhousa zom Gmoeverwaltongsverband Oberes Filstal mit Sitz en Wisastoeg zammagschlossa.
Hürtigheim
Hìrrige, àui Hìrtje (frz. Hurtigheim, dt. Hürtigheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Wünheim
Gschìcht
Wüene ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1210 àls Wunach (1271 Vouna).
Küttolsheim
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Scheibenschlagen
Üs dr Gschicht vum Schiibeschlage
Z Walterschhoufe diäg in dr Dorfchronik stoh, ass d napoleonische Druppe anne 1815 numme bis Merdinge vorgruckt seige. Well z Walterschhouve heb e Schiibeschlage stattgfunde un d Franzose hebe sich vu so viil Fiirstärki beiidrucke lo un druf verzichtet, säll Dorf z erobere.
Am Kaiserstuehl hän zum Biispiil Bickisohl (1669), Burge (1776), (Ober-)Bärge (1826), Rothwiil (1558), Schälinge (1685) e Schiibebuck – in Glammere d erscht urkundlig Erwähnig. Bickisohl het zuedäm e Schiibehard – dä isch anne 1558 zum erschte Mol erwähnt. Diä Nämme gehn do druf zruck, ass mer do Schiibe gschlage het – hit isch des numme no z Burge un (wider) z Rothwiil dr Fall.
Bsunderheite in einzelne Ortschafte
(...) D Schiiberiäfer drätte ans Fiir un bätte dr „Engel des Herrn“ oder singe e Mariäliäd. (...) In dr meischte Ortschafte wird mit dr erschte Schiib d heilig Dreifaltigkeit agruefe, d zweit wird in dr Gottesmueter gwycht, d dritt fahrt mit guete Winsch fir d ganz Gmein, d viärt goht in dr beliäbteschte un ehrbarschte Jungfer vum Dorf (in dr Schiibejungfer). Drno folge (...) diä andere Maidli un je noch däm aü Birger un Iiwohner vum Dorf, wu mer ka Verdiänschtvolls un Ehrbars ka sage iber si. Wiä mueß mer sich freie, wänn e junge Burscht in sinene eigene Eltere oder in sinem liäbe Großili oder in sinem verehrte Schatz e Schiib schlet un riäft!
Sissle
Wo d Sissle dure goot
Öpe sächshundert Meter vom Ysebaandunnel ewägg chunt d Autobaan näbem Damm vo de Baangleis us irem Dunnel vom Bözbärg use. Au d Autobaan liit do i de Thalmatte uf em ehemolige Bachbett vo der Sissle, wo me bim Bou vo der Strooss grad nomol het müesse verlegge; si het jetz noch binenand en Underfüerig und denn en Tole under der Autobaan dure. Underem Häxeplatz im Wald vo Effige lauft vo Oschte här der Sagimülibach vom ene Sytetaal oben abe i d Sissle. Dä Sytebach entstoot hinden im Taal im Gmeindbann vo Bözbrg dört, wo drü chlyneri Bech sech träffe: der Linnerbach, wo vom Dorf Linn här chunt, s Bechli vo der Bächlimatt und der Gallechercher Bach. Alli drü plätschere churz vor em Zämeträffe unden am alte Sagiweijer über schöni Wasserfäll abe. Früener isch grad uf der Banngränze vo Linn und Effige d Sagimüli gstande, wo chly wyter oben am Linnerbach en Müliweijer gha und vo dört us mid emene Kanaal iry Reeder atribe het; und vo dere Sagi het der Bach no hüt sin Name.
Royal Jordanian
Gründig und erschti Jahr
Für de Isatz uf Churzstrecke beschafft me zwei Handley Page H.P.R. 7 Dart Herald, wo bis zur Ablösig durch Sud Aviation Caravelle im Jahr 1965 igsetzt worde sind. Mit der Verfüegbarkeit vo der Caravelle als vielseitigem Fluggrät abem 28. Juli 1965 chan d ALIA ihres Streckenetz au zu weiter entfärnte Ziel wie Rom und Paris usdehne. Als Understützig für d Caravelle mietet d ALIA zwische November 1966 und März 1967 einigi viermotorigi Vickers Viscount, wo aschliessend vo de äbefalls gemietete Fokker F-27 abgelöst worde sind.
Stein (Begriffsklärung)
Stein as Name:
Royal Jordanian
Gründig und erschti Jahr
Im Februar 1968 hed d ALIA ihri erschte eigene F-27 becho. Mit der witer Expansion vom Streckenetzes zu entfärntere Ziel ufem indischen Subkontinent beschafft d ALIA zwei Boeing 707-320, von dene d erscht Maschine am 26. Januar 1971 übergä worde isch. Die Flugzüg folge am 30. November 1972 d erschte, vo Lufthansa us zweiter Hand erworbene Boeing 720-030B. Nachfolgeri vo de Caravelle uf de Mittelstrecke isch d Boeing 727-200 gsi, ds erschti vo däne Flugzüg het d ALIA am 8. Juli 1974 becho.
Entwicklig sit de 1990er-Jahr
Mit der Übernahm vom erschte Airbus A310 fangt bim Unternehme de Wächsel zure reine Airbus-Flotte a. Nachfolgemuschter vo der Boeing 727-200 isch der Airbus A320-200, d erschte beide Maschine sind im Frühjahr 1990 usgliefert worde. Infolg vom Zweiten Golfkrieges het d Royal Jordanian schwäri finanzielli Verlust müesse verchrafte, wägedem e Großteil vo der Flotte entwädee fremdvermietet oder stillgleit worde isch.
Eschenzweiler
Verwàltung
vun Aschedswiller ìsch. Aschedswiller ghert zem Kommünàlverbànd.
Royal Jordanian
Aktuelle Flotte
Sitzplätze: Business 16, Eco 120 = 136
2x Airbus A321-200
Top Level Domain
was es für TLD gitt
Derzue ane sind mit der Zyt spezielli TLD für gwüssi Fachberych derzue cho, es bar Bischpiil:
TLD für Regioone, wo nid eigeti Länder sind:
Flugplatz Schmerlat
Geschichte
Am 13. August 1932 wurde von Ernst Stoll, dem Bruder des Löwenwirts aus Erzingen, mit einem selbstgebauten 10-Meter-Zögling der erste Flug vom Aggisellbuck bei Erzingen durchgeführt. Gebaut wurde das Segelflugzeug vom Löwenwirt Hermann Stoll und fünf seiner Freunde. Den ersten Start aber musste sein Bruder durchführen, da er als einziger der Gruppe in der Krankenkasse war. Der Aggisellbuck eignete sich aber nur kurze Flüge bis zu 15 Sekunden. Im selben Jahr wurden rund um den Klettgau weitere Fluggelände erprobt und wieder verworfen. Nachdem vom Bohlhof einer der Flieger zum ersten Mal 120 Sekunden lang in der Thermik fliegen konnte, war die Suche nach einem geeigneten Gelände und Heimat für die Segelflieger abgeschlossen. Im ganzen Kreis Waldshut fanden sich Gruppen zusammen, die eigene Flugzeuge bauten und fliegen wollten. Dafür war der Bohlhof ein geeignetes Gelände und bald flogen hier mehrere dieser Gruppen.
Flugbedryb
Dè offizièlle Flugbedryb findet vo März bis Oktobèr meischtens am Wochèènd bi entschprèchendem Wetter statt. Im Augèbligg git s im Vorein sechs Segelflugzüüg (drei Zwei- un drei Einsitzer), zwei Motorsegler (Zweisitzer) un ei vyrsitzigs Reise- un Schleppflugzüüg, sowiè meereri brivati Flugzüüg.
Air Zermatt
Isätz
Nach massiven Schneefäll und Lawinenabgäng wa sowohl d Bahn- als eu d Strassenverbindig unerbrochu het, het z Unernähmu Endi Januar 2018 meh als 2.000 Mänschu und ca. 67 Tonne Material in 90 Rotatione üs dum abgeschnittu Zermatt üsgflogu.
Im Mai 2018 ischs bima Iebigsflug mitma Firleschsystem zuma Zwischufall cho. Bi der Üfnahm vom Wasser üsma Baggersee isch es Kabel touchiert wordu. Nach der Notlandig im Wasser het schich der Pilot selbstständig üsum Wrack chänu befrie und isch mit leichte Verletzige ine Spital igliefrut wordu.
Messe
Ort:
FC Lugano
De FC Lugano (Football Club Lugano) isch e Schwiizer Fuessballverain us de Stadt Lugano im Kanton Tessin. Är isch de Noofolgverain vom FC Lugano, wo 2002 in Konkurs gange isch. De Club spilt i de Saison 2015/16 i de Super League, de höchschte Schwiizer Spilklasse. D Verainsfarbe si schwarz-wiiss.
Zimmersheim
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Zimersche ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Pfeffer (Begriffsklärung)
Pfeffer isch de Name vo dene Persone:
Kaiseraugst
Bevölkerig
Dr Dialäkt, wo z Kaiseraugst gredt wird, ghört zum Nordweschtschwyzerdütsch.
New Age
New Age (engl.: »Nois Zittalter«) isch e (post)moderni spirituelli Entwicklig, wo sich i de zwoot Hälfit vom 20. Joorhundert uusbildet het. Es isch e typischi westlichi Entwicklig, wo ufem Konzept vo Individualität, Gliichhait und Ganzhaitlichkait uufbaut. E gnaui Abgrenzig vom Bigriff isch nume chuum mögli. Hüffig werd New Age mit allne mögliche und unmögliche spirituelle und esoterische Strömige gliichgsetzt. De Bigriff New Age het hütt e negativi Konnotation und werd i de Regle numeno bruucht, um sich vo anderne abzgrenze.
Kritik
Hüüffig aber wiitet Kritiker de Bigriff New Age vill zwiit uus und biurtailet d New Age-Biwegig ahand vo Uuswüüchs vo anderne spiritielle Ströömige, wo nöd vill mit New Age z tue hend. So hend de Dave Hunt und de Thomas A. McMohan im Buech The New Spirituality d New Age-Spiritualität mit agebliche Mentschenopfer und em Nationalsozialismus zämebroocht, obwoll Gwaltfraihait (Flower Power)) und Universalismus typischi Erschiinige vo de New Ager sind.
Chair Airlines
Gschicht
Afangs September 2019 isch bekannt worde, dass d Germania Flug AG in Chair Airlines AG umbennent worde isch.
Reformatorischer Bildersturm
Dr reformatorischi Bildersturm isch e Fenomeen vo dr Reformazioon im 16. Joorhundert gsi. Gmäld, Skulpture, Chillefänster und anderi Bildwärk mit Daarstellige vom Christus und vo de Häilige und andere Schmuck − zum Däil au d Orgle − si us de Chille entfärnt worde. Das isch mänggisch wie zum Bischbil z Baasel vo Volksmasse gmacht worde, mänggisch häi s aber au Reformatore oder die wältligi Oobrikäit veraalasst. D Bildwärk und Schmuckgegeständ het mä zum Däil verchauft oder Brivatpersoone überloo. Vil isch aber vernichdet oder beschäädigt worde.
Rhein-Rhone-Kanal
Geografy
Middlerwyl mache jetz vor allem Sport- und Freizytboot d Reis ufem Wasser dur die schöni Kultuurlandschaft im Südoschte vo Frankrych. Em Kanaal no goot für d Welo en internazionali Route mid der Numere 6 vom Wägnetz EuroVelo.
Vo Milhuuse dure Sundgau uf d Wasserscheidi bi Minschtraal
Vo Milhuuse a obsi lyt der Kanal zerscht grad näbem Fluss Ell, und in däm sym Taal het er wägem Höhenunderschiid es baar Schlüüse übercho. Bi Zìlsa laufe der Kanaal und der Fluss es Stück wyt im glyche Kanalbett. Vo Illfert a goot der Kanaal vom Ell wägg und im Sundgau wyter dr Larg noo, wo en Näbefluss vom Ell isch. Denn chunt er uf Hagebach und Dammerkilch ufe, won er bim Stade vo Wolferschdorf uf ere Kanaalbrugg mit föif Böge über de Fluss Larg goot; die sälteni Brugg isch ane 1835 bout worde.
Im Verglych do derzue säge d Biolooge, dr Kanal sälber sig als Läbensrumm nid bsunders intressant und er heig sogar e schädlechi Würkig uf d Natur, wil er en grossi Bariere kwer dur s Land bildet. Und dr Wasserwääg hilft sogar de unerwünschte ygwanderete Fisch wie öpe dr Schwarzmuulgrundle, wo us em Schwarze Meer cho isch, sech vom Rhy uus wyter uszbreite. D Kanalabschnidd im Elsass sind deils scho ganz versüücht vo dene Dier.
Vo Minschtraal bis uf Bisanz
Bi der Stadt Sochaux, eme Vorort vo Mömpelgard, mündet d Savoureuse in Fluss Allan. I de 1980er Joore het dr Staat wäge dr Erwyterig vo de Peugeot-Fabrigge dä Fluss umgleitet und a dere Stell mit em Kanaal zämegleit, wo denn au grad erwyteret worden isch und en nöji Kanaalbrugg übere Fluss Allan übercho het.
vo Bisanz ad Soone
Bi Fraisans chunt der Kanaal is Departemänt Jura, vo Rochefort-sur-Nenon us goot er über s Land diräkt zu dr Stadt Dole, won er en Hafe am Quai Pasteur und e Sytekanaal bim alte Spital het. D Bouwärch am Stadtkanaal vo Dole ghöre zu de eltischte vom ganze Wasserwääg und chöme deils no us der Afangszyt vom Projäkt im 18. Joorhundert. Dr alt Kanaal Charles quint verbindet dr Stade oben a dr Stadt mit em Doubs. Vom Staden us chunt me mit ere Schlüüse im Südweschte wider in Doubs abe.
Gregor XIII.
Kaländerreform
Bekannt isch er hit vor allem wäge dr Kaländerreform, wu uf ihn zrugggoht un wun er no hitiger Datierig am 24. Februar 1582 mit syre Bulle Inter gravissimas erloo het un wu hit no as „Gregorianische Kaländer“ giltig isch.
Päpschtligi Universitet Gregoriana
Anne 1551 het dr Ignatius vu Loyola, dr Grinder vum Jesuitenorde, di erscht Schuel vu dr Jesuiten yygrichtet, s Collegio Romano. Des Kolleg isch arg beliebt gsii un isch 1584 vum Papscht Gregor XIII. an ere andere Stell in dr Stadt nei ufgmacht un bsundersch gferderet wore. Ihm z Ehre isch em Collegio Romano 1873 vum Papscht Pius IX. dr Titel Pontificia Universitas Gregoriana (Päpschtligi Universitet Gregoriana) verlihe wore.
Augusta Raurica
An dere Stell lige hüte d Gmeinde Augst, wo zum Kanton Basel-Landschaft ghört, und Kaiseraugst, wo uf em Kantonsgebiet vom Aargau isch. Dr grössti Deil vo de erhaltene Aalage stoht z Augst. D Usgrabige und Rekonstruktione vo de alte Gebäud si no in vollem Gang.
Messe (Wirtschaft)
Für d Wirtschaft as Ganzem wird dank de Mässe d Transbaränz vom Määrt gröösser und d Umwäägrendite, wo bi de Aarbetsblätz, Umsätz und schliesslig au bi de Stüüre zum Usdruck chunnt, isch mäistens positiv.
Jost Bernhard Häfliger
s Läbe
En Uuswaal vo de Lieder:
Militärbasis
By Militärbase chann es sich um nöd duurhafti Iirichtige, wo nur für d' Duur vonere beschtimmte Operation ufrächterhalte wärde, oder um duuerhafti Stützpunkte handle. Me chann Base underscheide zwüsche Base, wo sich uf däm Tärritorim vo dem Land tuend befinde, die Truppe au det schtationiert sind, sowiä Base, wo es Land im Usland hät (Militärbase im Usland), öppe diä verbündeti Natione oder im Rahme vo de Besetzig vomne andere Land.
E. Holtzmann & Cie.
D '''E. Holtzmann & Cie. AG''' isch emool ain vu dr greeschte dytsche Babyyrhäärsteller gsii mit em doomoolige Hauptsitz im Murgdaal z Baade-Wiirtebäärg. Dr Standoort vu dr Fiirma het e aigeni Boschtaaschrift ghaa: „7566 Weisenbachfabrik“, wel er iber dr Baan vu vier Gmaine gangen isch: Bermerschbach (Bermersbach), Langebrand (Langenbrand) (baidi hite zue Forbach), Au im Murgdal (hite zue dr Gmai Wissebach) un Wissebach (Weisenbach). No dr Iibernaam vu dr Fiirma dur dr finnisch-schweedisch Babyyrkunzäärn Stora Enso sin di drei Wäärch im Murgdaal anne 1997 stillglait woore, d Babyyrmiili Wolfsheck isch aafangs 2008 zuegmacht woore.
1922 bis 1945
Im Inflazioonsjohr 1922 isch d Holtzmann oHG in e Akziegsellschaft umgwandlet woore. Mer het nume Akzie in Foorm vu vinkulierte Namesakzie an Familiemitglieder un Verwandti vu dr drei Unternämesgrinder uusgee. S Gsellschaftskapitaal isch 40 Millioone Babyyrmaark gsii. No dr Weerigsrefoorm vu 1924 sin des rund 4,2 Millioone Ryychsmaark gsii. Bis 1925 sin d Fabrike wider esoo uusglaschtet gsii, ass mer ab 1926 s Wäärch Wolfsheck uusböue un modärnisiert het, doodermit het mer d Produkzioon bis 1929 vu 30.000 uf 44.700 Tonne Babyyr chenne staigere.
Wäärch
Zum Areaal het au s Aquedukt iber d Murg gheert, e Boogebrugg us Stampfbeton zwische Langebrand un Wissebach, wu 1885 böue wooren isch. As Dail vun eme Kanaalchraftwääärch fiert s Aquedukt Wasser us dr Murg zue dr Turbine vum friejere Wäärch Breitwies. Hite dien doo d Wasserkraftwerke Murg Breitwies Schlechtau GmbH & Co. KG dermit Stroom häärstelle. D Brugg stoot syt 1979 unter Dänkmoolschutz.
Schwarzwälder Kirschtorte
Rezept
Wia bei fascht älle Sacha zom Essa geit’s au fir d Schwarzwälder Kirschdort an Haufa Rezept, wo zom Doil bloß a bissle ond zom Doil au gheerich vo-nanandr abweichet, et bloß en de Zuatada, sondrn au em Ausseha. Drom wuud en deam Artikl au bloß ois vo viile megliche Rezept beschriiba.
Was mr drzua braucht
Zerscht môl an Mirbdoigboda ond zwoi Schokladbeeda. Wer dia drei Sacha selbr et macha kô odr will, kauft se am beschda glei ferdig bei-ma Beck bzw. Konditr odr e-ma Feinkoschtgschäft. Weidr braucht-ma 100 Gramm Gsälz vo saure Kirscha ond 250 Gramm eidenschdete Sauerkirscha, wo ma au fertig em Glas kaufa kô. Nô braucht ma noh 100 Gramm Kirschasaft, 115 Gramm Zuckr, 15 Gramm Woizapudr, a Priis Zemt, drei Nelka, viir Bleddr Gelatine, an halba Litr Schlagsahne, graschblede Schokladschbee ond 50 bis 60 Gramm Schwarzwälder Kirschwasser. Des muaß-ma schbätr e dr Dort au rausschmecka.
Heiningen (Landkreis Göppingen)
Geografi
Haenenge leit am Albtrauf sidlich vo Geppenge. Nochbergmoede send Geppenge, Dirne, Gammelshouse ond Eschebach.
D Gmarkong setzt sich zemme ous 62,4 % Landwirtschaftsfleche, 19 % Wald, 16,8 % Sidlongsfleche ond 1,8 % sonschticher Fleche.
Rixheim
Gschìcht
Àm 26. Juni 1988 ìsch a Airbus A320 z'Rìxa, ìn dr Hàrdt, àbgstìrtzt. Da Fliager ìsch vum Flugplàtz vu Hàbsa furtgfloga wahren'ma Flugschau. Ìn dam Unfàll sìn 3 Passagiara gstorwa un ungfahr 100 sìn verletzt worra.
Stein AG
Geografii
D Nochbergmeinde in dr Schwiiz si Mumpf im Weste, Obermumpf im Süde, Münchwile im Südoste und Sissle im Nordoste. Im Norde gränzt Stei änet em Rhii an die dütschi Stadt Bad Seckinge.
Bevölkerig
Bevölkerigsentwicklig:
Gemüsespargel
Vrwendong
Essa duad ma d Trieb vom Schbargl, d Schbarglschdanga
Da Zierschbargl nemmd ma zom Benda vo Bloamaschdreiß.
Pseudoschbargl
Weil dr Schbargl friahr a deirs ond seldas Gmias gwä isch, hod ma d Schwarzwuzla „Arme-Leid-Schbargl“ ghoißa.
Michael Werner
1993 het er s Michael-Werner-Archiv für pennsylfanisch-dütschi Litratuur z Ebertsheim (Pfalz) gründet. Er het z Manne studiert und 1993 si M.A.-These über franzöösischi Leenwörter im Pfälzische gschriibe. 1996 het er si Dokterthese über d Sprooch vo de pennsylfanie-dütsche Muetersproochler z Manne veröffentligt. Im gliiche Joor het er die pennsylfaanisch-dütschi Zitschrift Hiwwe wie Driwwe gründet, wo sit 1997 jedes Joor zwäimol im Druck uusechunnt und sit em Januar 2002 uf hiwwe-wie-driwwe.de im Internet verbräitet wird. Dr Michael Werner isch 2003 e Mitgründer vom Deutsch-Pennsylvanischer Arbeitskreis e. V. gsi und bis 2010 au dr Bresidänt und sithär dr Vizebresidänt. Sit 1998 isch er Schürimitgliid bim Pfälzische Mundartdichterwettstrit z Bockehäim.
Film
der Film als Kunschtform
Jeh nach Art, Zwäck oder Inhalt vomene Film chan er eim oder mehrere Genres zuegordnet werde, öppen em Kriminalfilm, em Dokumentarfilm und em Lehrfilm, der Komödie, em Stummfilm, der Science-Fiction oder em Heimetfilm, em Chriegsfilm und Actionfilm oder anderne.
Knöringen (Oberelsass)
Knehrige (frz. Knœringue, dt. Knöringen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Mauren (Liechtenstein)
Geografi
Muura lit am Oschthang vom Eschnerbärg. Zua dr Gmond khöört oo no Schaawald (Schaanwald).
Kanton Yutz
Dr Kànton Yutz ìsch e Kànton ìm Arrondissement Thionville ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge. Zem Kànton ghere 24 Gmeine. Dr Hàuiptort ìsch Yutz (Jeutz).
PlayStation Portable
PSP-3000
Uf de Leipziger Games Convention im August 2008 het Sony aagchündigt, bis Ende 2008 ä überarbeiteti Version vo de PSP Slim & Lite uf de Märt z'bringe. De ußere Abmessige und s'Erschinigsbild sind bis uf s'Design vo drü Chnöpf und em dünner wordene silberne Metallring a de Rücksite vo de PSP uuveränderet blibe. Am 17. Oktober 2008 isch die PSP-3000 erschine. Churz nach em Erschine hät's Bricht gää, dass uf em neue Display sichtbari Scanlines und "Geistesbilder" bim Spiele ufträtet.
Sechser
Sechser isch e Zahlwort für:
UNESCO-Welterbe
Zämethaft umfasst diä UNESCO-Lischte vom Wälterbi 1092 Dänkmäler i 138 Länder (Stand 2018). Devo sind 845 als Kulturdänkmäler und 209 als Naturdänkmäler ufglischtet, witeri 38 Dänkmäler wärde sowohl als Chultur- als au als Naturerbi gfüehrt.
Wie d Idee entstande isch
D UNESCO-Konväntion zum Schutz vom Kultur- und Naturerbi vo dä Wält isch am 8. März 1960 bildet worde, wil d UNESCO hät welle die altägyptische Dänkmäler in Nubie, wo vom Bau vom Assuan-Schtaudamms bedroht gsi sin, für d Nachwält rettä.
Hohenstadt
Gmoedsgliderong
Zue Haoschtadt gheret s Dorf Haoschtadt ond s Gheft Weilerheh.
Degersheim
Degersheim isch de Name vo däne Ortschafte:
Sechser (Amt)
Sächser isch d Bezeichnig für en Amtsdräger im ene korporativen oder grichtlige Gremium gsi, wo im Allgemeine sächs Mitgliider gha het.
Amalafrid
wohär me das weiss
Vom Amalafrid brichte d Büecher vo de Gschichtschryber:
Sechser (Amt)
Z Cham het dr Stadtroot d Sächser us de Reihe vo de Vogtlüt gwehlt. Under em Vorsitz vom Ober- oder Undervogt hai si s Vogteigricht bildet.
Kuchen (Gemeinde)
Gmoedsgliderong
Zue Kuache gheret s Dorf Kuache ond dr Wohnplatz Siddeitsche Baumwolleininduschtri.
Verwaltong
Dr Schuldes ischt dr Bernd Rößner.
Schweizerisches Inventar der Kulturgüter von nationaler und regionaler Bedeutung
S Schwiizerischen Inväntaar vo de Kulturgüter, wo nazionali oder regionali Bedüütig händ, isch e Lischte vo Sache, wo me zu de wichtigere Kulturgüeter vom Land zellt.
Ruggell
Gschicht
Ruggäll ischt zum erschte Mol gnennt worda im Johr 933 als a roncale.
Schweizerisches Inventar der Kulturgüter von nationaler und regionaler Bedeutung
Die regionali Kategory isch nach de Kantöön ggordnet, also gnöier: für jede Kantoon git’s dört drvo en eigeti Lischte. Dr Begriff vo dr «regionale Bedüütig» meint öppe s glyyche wie «kantonali Bedüütig», eifach im Gägesatz zu dääne Sache, wo me nach Bschlüss vo de zueständige Kommissioone als so wichtig aluegt, ass me sen uf die gsamtschwiizerischi, ebe die «nazionali» Lischte too het. Über die Yteilig het’s bi de Fachlüüt und Arbetsgruppen und Politiker mängisch zimlechi Kontroväärse gää. S fertig usdischgerierte Inväntaar wird vom Bundesroot für gültig erchläärt.
Liebensweiler
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Liebedswìller ghert zem Hochàlemànnisch.
Reinhard Reitzel
Lääbe
Ab Oktober 1846 isch dr Reitzel Lehrer z Witnau gsii, ab Mai 1851 z Chilche, ab 1855 derno isch er Hauptlehrer an dr Evangelische Maidlischuel z Neckargemünd wore un ab 1860 schließli an dr Erwyterete Maidlischuel z Mannem.
San Marino (Kalifornien)
E bekannti Sehenswürdigkeit in San Marino isch d Huntington Bibliothek. Die isch uf äm Grundschtück von e Buurehof us äm Jahr 1877 entschtande, wo de Name San Marino gha hät und drum treit hüt d Schtadt de Name San Marino.
Magdenau
S Chloster Maggenau isch e Frauechloster i de toggeburger Gmaind Tegersche inere usgsproche liebliche Landschaft.
Name
Im Tielekt haisst de Ort Maggenòu (IPA: []; 1244: Magginouwe). Wel de Name im Johr 804 as in curte Magaduninsi agee isch, vermuetet mer, ass er us gall. *Magadunum "Feldburg" chunt. Allerdings isch da Gebiet vor de alemanische Landnahm kum besidlet gsii. Abem 19. Jh. erschint uf Landcharte de Name Magdenau, as en Aspilig uf s Nonechloster.
Degersheim SG
Tëgersche (IPA: []) isch e Gmaind im Undertoggeburg im Kantoo Sanggale und ghört politisch zum Wahlchrais Wiil.
Abraham Emanuel Fröhlich
Dr Abraham Emanuel Fröhlich (* 1. Februar 1796 z Brugg; † 11. Dezämber 1865 z Gäbischtorf) isch e Schwiizer Theoloog, Lehrer und Schriftsteller gsi.
Burg Bärenfels (Duggingen)
Die alti Burg
Uf em höggste Punkt vom Felsspore isch dr eltist Däil vo dr Burg baut worde, und mä het d Laag usgezäichnet usgnützt: E baar vo de Stöck vo dr Festig het mä in ere groosse natürlige Felsespalte baut, wo dr Felsechopf in zwäi Däil spaltet. Mä cha immer no d Löcher für d Bööde vo meerere Stockwärk gsee und eso d Dimensioone vom Bau iischetze. Az dr Blatz vom Iigangsdoor dur die nordöstligi vo de bäide Felseflanke cha mä guet erkenne: Mä het e natürlige Spalt usgnützt und dä erwiteret und aabasst.
Usser em Durm si oobe uf em Felsechopf no anderi chliini Geböid gstande, wo mä von ene Fundamänt im Felse und e baar Muureräst gfunde het. Aber ooni en archeologischi Usgraabig cha mä nid sääge, wie grooss die gsi si und für was mä sä brucht het.
Olivenbaum
Aabau
De Ölbomm liebt e trochne stainige und chalchhaltige Bode und brucht nu wenig Pfleeg. D Arbet im Ölberg fangt im Herbst mitem Isetze vom erste Rege a. Demit s Regewasser guet in uuströchnete Bode sickere cha und nöd aifach abflüsst, mue de Bode denn ufpflüegt werde. Glichzitig werdet Bömm ono mit Dung dünget.
Mythologii und Religioo
Im Alte Testament werd brichtet, ass de Noah, woner mit de Arche zum Gipfel vom Berg Ararat cho isch, e Tuube usgschickt het, doch het die grad wider cherum gmacht. Woner si sibe Tag spöter nomel weg gschickt het, isch si am Oobe zrugg cho und het e früsche Ölzwig im Schnabel ghaa (1.Mos. 8,11). Hüt gelt e Tuube miteme Ölzwig im Schnabel as Symbol för de Fride. Bi de arabischsprochige Christe haisst de Palmsuntig Ölzwiig-Sunntig.
Poppen & Ortmann
Gschicht
Am 1. April 1910 isch wältwyt zum erschte Mol e Zytig im Rotazions-Chupfer-Diefdruckverfahre uusechuu, nämli d Oschteruusgab vu dr Fryburger Zytig. Des Verfahre het e Bildqualitet megli gmacht het, wu mer bis dert nit gchännt het. Entwicklet het s dr Eduard Mertens zäme mit em Max Ortmann. Wäg däre Erfindig un ire Aawändig isch d Fryburger Zytig derno dr „Sammelpunkt vu Fachmanne vu dr ganze zivilisierte Wält“ wore.
Stimmen-Festival
S Stimme-Feschtiwäl (dt. Stimmen-Festival) isch e Musikfeschtiwäl, wu syter anne 1994 all Johr im Summer im Juli oder Augschte z Löörech un andere Ortschafte in dr Region im Dreiländereck Dytschland, Frankrych, Schwyz stattfindet. S Musikfescht het si mit bis iber 30.000 Bsuecher*ne zue aim vu dr greschte un erfolgrychschte Musik-Fesctiwäl z Siddytschland un dr Schwyz entwickelt. Im Friejoh isch s as Feschtiwäl vum Johr fir dr Live Entertainment Award (LEA) nominiert gsii un isch uf Blatz 2 vu 700 bsuechte Veraastaltige vu dr Jury chuu. Veraastalte duet s Stimme-Feschtiwäl d Burghof Lörrach GmbH in Kooperation mit verschidene langjehrige Partner vu Dytschland un dr Schwyz, deert u. a. mit em Kanton Basel-Landschaft un dr Gmai Rieche. Vu 1994 bis 2012 het dr Hemult Bürgel s feschtiwäl glaitet, syter 2013 macht des dr Markus Muffler.
Quantenmechanik
Langi Zit hen d mechanische Gsetz vom Newton für makroskopischi Objekte zamme mit de Theorii vom Huygens für Welle als bfridigendi Erklärig für die grundlegende physikalische Beobachdunge golte. Uff die Unzulänglichkeit von selle Gsetze cha ma haupsächlig durchs Doppelschpaltexperiment ufmerksam werde. In sellem Experiment cha e einzigs Elektron mit sich selber interferiere. S Elektron goht quasi durch beidy Schlitz gliichzittig dure und hinne am Schirm gits Stelle, wo s kei Uftreffwahrscheinlichkeit hätt, obwohl si klassisch scho do si hätt sölle.
Kanton Florange
Dr Kànton Florange ìsch bìs März 2015 a Kànton ìm Arrondissement Thionville-Ouest ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge gsìì. Zem Kànton han zwei Gmeina gheert. Dr Hàuiptort ìsch Florange gsìì. Verdratter ìm conseil général vum Département ìsch zitter 2008 dr Philippe Tarillon gsìì. Ìm März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Quantenmechanik
Dynamik vo de Quantenmechanik
Do drin isch des Hdr sognannd Hamilton-Operator wo d Energie E vom Päckle als Eigenwert hod:, wenn \Psi(x,t) oin Eigenzoaschdand vom Hisch. Do druß kann ma soa des wes dr Energie in dr Quantemechanik isch: Die Gschwendigkeid mit dere die komplexi Phase von oinem Zoaschdand si dread.
Josefine Preuß
Lääbe
Näbe ihre Arbet fir Film un Färnseh het d Josefine Preuß au ne Huffe Herbuechprouktione ihni Stimm glehnt, dodrunter em Jugedherbuech Siebenmeter für die Liebe vu dr Dora Heldt, wu im Friehjohgr 2011 im Jumbo-Verlag uusechuu isch. Am 25. Oktober 2012 isch dr Animationsfilm Hotel Transsilvanien in d Kino chuu, wu d Josefine Preuß näb em Elyas M’Barek aire vu dr Hauptrollen ihri Stimm glehnt het. Im Dreidailer ''Das Adlon. Eine Familiensaga, wu im Jänner 2013 im ZDF uusgstrahlt woren isch, het d Preuß d Sonja Schadt'' gspiilt.
Kanton Fontoy
Dr Kànton Fontoy ìsch bìs März 2015 a Kànton ìm Arrondissement Thionville-Ouest ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge gsìì. Zem Kànton han zwelf Gmeina gheert. Dr Hàuiptort ìsch Fontoy gsìì. Verdratter ìm conseil général vum Département ìsch zitter 2004 dr Jacky Aliventi gsìì. Ìm März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Haltepunkt Trasadingen
Gschichtè
Am 5. Oktobèr 2013 isch dè Uusbau vo dè Baanschtrèggi zwüschè Ärzingè un Schaffhuusè fèrtig gsi un im Bedryb übbergää worrè: D Strèggi isch zwǜschè dè Baanhööf Ärzingè un Beringè uff 12,5 km Längi zweigleisig uusbaut un zwǜschè Ärzingè un Schaffuusè elegtrifizyrt worrè. Sitdèm vokeerèd zwǜschè Schaffuusè un Ärzingè d Züüg vo dè Schaffuuser S-Baan im Halbschtundètagt mit Halt an alle Stationè. D Yfüürig vo dè S-Baan hèt im Hp Traadingè zuè Umbaumassnaamè gfüürt. Zèrscht isch s neuè Gleis 2 z nennè, denn dè Sitèperron am Gleis 2. Dè Zuègang zum Gleis 2 volauft übber dè BÜ 492a.
Durch dè Bydritt vo dè Schwyz zum Schengener Abchò im Johr 2008 isch d Bedütig vo dè Gränz zwǜschè dè Schwyz un Dütschland zwar gringer worrè; s git abber au witterhy unregelmäßigi Kontrollè i dè Züüg zwǜschè Ärzingè un Traadingè.
Wüste
Trochewüeschte
Trochewüeschte verhindered dur ihre Wassermangel s pflanzliche Wachstum. D Böde vo de Trochewüeschti zähled zue de Aridosole.
Geschichtsverein Markgräflerland
Maarkgreefler Joorbuech
S Joorbuech isch zum eerschte Mool anne 1939 uusechuu, wäg em allgmaine Babyyrmangel het mer s aber noch em zweete Joorgang scho wider mieße yystelle. 1954 un 1962 isch s Joorbuech aber nomool uusechuu.
Anderi Publikazioone
Zue dr Wynäächte 1942 un 1943 het d Aarbetsgmainschaft d „''Markgräfler Heimatbriefe. Den Söhnen im Felde''“ im Ufdraag vum Kraislaiter NS-Chriegsverbrächer Hugo Grüner uusegee. Zämegstellt het die Heft dr Otto Reinacher, wu um des Zyt Kraiskultuirstellelaiter gsii isch. Au bi dääre Publikazioon isch s um s Erhalte vum Weerwille gange.
Matthäus Merian der Ältere
Läbe
Denn isch er umegreist, uf Augsburg, Stuttgart und d Niiderlande und 1616 isch er uf Frankfurt am Main und Oppeheim cho, won er für e Verleger und Chupferstächer Johann Theodor de Bry gschafft het. Dä het z Oppeheim e Chupferstächerei und z Frankfurt e Verlagshuus gha, wo denn grossi Reisebüecher zu de färnöstlige Länder vorbereitet häi. 1617 het dr Merian d Maria Magdalena de Bry, d Dochter vo sim Arbetgäber, ghürotet. Er het zu säller Zit au für e Chupferstächer und Verleger Eberhard Kieser gschafft. 1620 isch er uf Basel züglet, won er s Zunfträcht übercho het und het sich sälbständig gmacht. Noch em Dod vo sim Schwiigervater (1623) het er däm siis Verlagshuus z Frankfurt witergfüehrt und 1626 s Bürgerrächt aagnoh. 1627 het er dr Wenzel Hollar as Schüeler in si Wärkstatt ufgnoh. Noch em Dod vo siiner Frau (1645) het dr Merian 1646 d Johanna Sibylla Heim ghürotet. Us siiner erste Eh het er zwei Döchter und drei Söhn gha, drunder dr Mathäus und dr Caspar, wo in siiner Wärkstatt gschafft hai; us dr zweiten Eh het er e Dochter, d Maria Sibylla, gha, won e begabti Blueme- und Insektemoolere gsi isch.