cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Raumzeit
Historisch het mä Zit und Ort as separati Begriff verstande. Das goot bi Alldaagsgschwindigkäite, aber wenn d Gschwindikäite nooch zur Liechtgschwindikäit si, goot s nüme. Denn zäigt sich, ass Zit und Ort vom ene Eräignis immer von enander abhängig si, unabhängig vom füsikalische Süsteem, wo mä studiert. Für die Kopplig vom Ruum und vo dr Zit muess nume richdig si, ass, wenn s Eräignis A e Bedingig für s Eräignis B isch, die „Kausalidäät“ in alle Koordinatesüsteem muess gälte. Wemm mä also vo äim Koordinatesüsteem zum en andere wäggslet, darf d Kausalidäät vo Eräigniss nit veränderet wärde.
D Kausalidäät wird mathematisch dur en Abstandsbegriff definiert, wo vo de drei differenzielle Ortskoordinate dx, dy, und dz vo de Eräigniss und iire differenzielle Zitpünkt dt abhängig isch. Wil d Kausalidäät söll erhalte bliibe, mä reedet vo dr „Invarianz“ vom verallgemäinerete Abstand vo zwäi Ereigniss, wärde füsikalischi Modäll in mathematische Rüüm beschriibe, wo in ene Zit und Ruum uf e bestimmti Art kopplet si.
Koprophagie
As Koprofagii (vo griechisch κόπρος, kópros = Schissdräck, Mist, Dräck und φαγεῖν, phageín = ässe) bezäichnet mä s Ässe vo Fekaalie (Fäzes).
Autokoprofaage
Zu de Arte, wo iiri äigene Exkremänt frässe, ghööre d Chüngel und Haase und e Hufe Naager, wie Meersöili und Chinchilla. Si si vilmol nit in dr Laag, vo dr pflanzlige Naarig (Näärstoff, Vitamin) gnueg z resorbiere, wenn si nume äimool duur e Darm goot. D Brodukzioon vo Protein wird, äänlig wie bi Döier, vo sümbiotische Bakterie usgfüert,. Bi de Naager si die aber im Blinddarm („Gärchammere“, zwüschen em Dünn- und em Dickdarm) aagsiidlet. Wil d Protein im Dünndarm ufgnoo wärde, müese d Exkremänt zämme mit de usgschiidene Protein no äinisch gfrässe wärde.
Bim Mensch
E Koprofagii cha au as äi Erschiinigsbild vo dr Koprofilii (ere Exkrementofilii, ere Sonderform von ere Parafilii) vorchoo. Dr Schissdräck wird denn as Fetisch brucht. S Ässe bzw. Assemüesse (i. S. v. „zwunge wärde“) vo Schissdräck chunnt au as e Schbiilart in gwüsse, mäistens sadomasochistische) Sexualpraktike vor.
Wellengleichung
Die homogeni Wällegliichig isch die lineari parzielli Differenzialgliichig vo zwäiter Ordnig
D Löösige für dr Wällegliichig häisse au Wälle. Die Wälle überlaagere sich, ooni sich gegesitig z beiiflusse und bräite sich unabhängig vo witere Wälle us, wo ewentuell vorhande si. Wil d Koeffiziänte vo dr Wällegliichig nit vom Ort oder dr Zit abhängig si, verhalte sich Wälle unabhängig drvoo, wo oder wenn mä sä aaregt. Wälle, wo verschoobe oder verspöötet si, si dorum au Löösige vo dr Wällegliichig.
Dschiroft
S Klima isch im Summer seer häiss und im Winter moderat. Nume in de hööchere Regione vom Bariz-Gebirg wird s chalt.
Hit 'N' Run
Musigvideo
S Musigvideo för "Hit 'N' Run" esch gleitet worde vom Markus Gerwinat ond het am 11. September 2008 Videopremiere gfiiret bim dütsche Musig-Sänder VIVA, i de Sändig VIVA live!. D Monrose het typischi 80er-Joohr Durwälle-Frisure. Im Video gseht mer d Monrose met vell Tänzer in ere 80er Roller-Disco am tanze. D Darsteller hend alli farbigi Chleider ah ond de Ruum werd met farbigem Neon-Liecht bestrahlt. Osserdem stönds vor emene Videospeel-Automat wo en Mandy ähnlechi Spöufigur uf em Böudscherm erschiint.
Songlischte
Das esch d Ufstellig vo Hit'n'Run:
Pasto
San Juan de Pasto isch d Hauptstadt vom Departemänt Nariño im Süde vo Kolumbie.
Plouhinec (Finistère)
Geografi
Plouhinec lyt uf dr Halbinsel Cap Sizun an dr Bucht vu Pors Poulhan am Atlantik, 28 km vu Quimper un 41 km vu Brest uf ere Hechi zwische 0 m un 104 m iber Normalnull. D Nochbergmaine sin Mahalon im Nordoschte, Pont-Croix im Norde, Audierne im Weschte un Plozévet om Oschte.
Kronau
Gschicht
Kronau isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1289.
Verwaltig
Kronau het mit dr Gmai Bad Schönborn e Verwaltigsgmaischaft veryybart
Dr Burgermaischter vu Kronau isch dr Frank Burkard.
Anny Engelmann
Läbe
D Familie Engelmann het zu de Jude ghört. Dr eint Brueder vo dr Suska, dr Paul Engelmann, isch 1934 uf Palästina ggange, dr ander Brueder, dr Peter Engelmann, und d Schwögerin Anna Eng hend sech 1939 s Läbe gnoo. D Anny Engelmann isch ane 1942 vo de Nazionalsozialiste us Olmütz is Konzentrazionslager Theresiestadt und gly drufabe wyter is Todeslager Maly Trostinec procht worde, wo si gstorben isch.
Gaiserwald
Gaiserwald isch e politischi Gmaind im Norde vom Kanton Sanggalle, Schwiz.
Pseudonym
D Gründ für zum e Psöidonüüm z bruuche
Es git e Hufe Gründ, wiso dass Lüt under eme Psöidonüüm gschafft häi:
Menoncourt
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Menoncourt ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1347 àls Muningen.
Alte Meister
Under de Alte Mäister duet mä in dr Kunst d „Mäister vo dr Moolerei“ vom 14. bis zum 18. Joorhundert und iiri Wärk zämmefasse. In deere Zit si bsundrigs geegeständligi Gmäld entstande, wo zerst fast usschliesslig religiöösi Motiiv ghaa häi, spööter aber au wältligi.
Uznach
Gschicht
Um 1200 hend d Grafe vo Toggeburg d Stadt Uznä ggründet. 1469 hend d Schwyzer und d Glarner d Herrschaft Uznä gchauft. 1798 isch d Stadt zum Kanton Linth cho, 1803 zum Kanton Sanggale.
Maximilien de Robespierre
De Robespierre aus Verträter vom drittä Stand idr Nationauversammlig
Am 17. Juni 1789 het sich dr Dritt Stand as Nationauversammlig konstituiert. Die Versammlig het drzue dienet, aui Vorteilä vo dä Adligä abzschaffä, dr Robespierre isch i derä Versammlig vorauem ufgfauä, wil är vili radikali und für die moderate Abgeordnätä verschreckendi Fordärigä het güsseret; är het d Pressäfreiheit gforderet, ds augemeinä Waurächt für aui Männer, o fürd Bürä und d Bürger, d Abschaffig vor Sklaverei i dä Koloniä, und d Ufhebig vo dä Todesstrafä, isch aber immer no ä Ahänger vo dr konstitutioneue Monarchii gsi. Viär Wuchä nach derä Nationauvesammlig het die französäschi Revolution agfangä.
Höpfingen
Verwaltig
Höpfingen het sich mit dr Stadt Walldürn un dr Gmai Hardheim zum Gmaiverwaltigsverband „Hardheim-Walldürn“ mit Sitz z Walldürn zäämmegschlosse.
Dr Burgermaischter isch dr Adalbert Hauck.
Eberfingen
Trivia
Dè Äbberfinger Baanhof, wellè sich in Brivatbsitz befindet, isch im Johr 2014 Kulissè für èn dütschè Spylfilm mit èm Titel Endstation Glück mit dè Gudrun Landgrebe i dè Hauptrollè gsi.
Brenno (Fluss)
De Brenno isch en öpe 35 km lange Fluss im Norde vom Kanton Tessin i de Schwiz.
Bellach
Geografi
D Gmeindsflächi umfasst 50,6 % langwirtschaftlichi Flächi, 14,6 % Waud, 30,4 % Sidligsflächi und 4,4 % suschtigi Flächi.
Bevöukerig
De Uusländeraateil isch 2010 bi 26,3 % gläge.
Sproch und Dialäkt
Dr hochalemannisch Dialäkt vo Bäuch ghört zue dr Dialäkt vo dr Region Soledurn, wo ähnlich si zum Bärndütsch.
Anggun
D Anggun (* 29. April 1974 z Jakarta; birgerlig Anggun Cipta Sasmi) isch e indonesischi Popsängeri un Songschryyberi.
Grandval
Grandval isch de Name vo däne Gmeinde:
Gemeinderat
Rechtsstellong ond Ufgaba
Dr Gmoidrot ischs Hauptorgan vo jedra Gmoid. Au wenn oinzlne Gmoida ganz onderschiidlich grauß send – de kloischt em Ländle isch Drackastoi mit ogfähr 430 Eiwohner ond de graischt isch Stuegert mit fascht 600.000 Eiwohner – ond sich manche als Stadt, Graußa Kreisstadt oder als Stadtkreis bezeichna deffet, s Hauptorgan hot emmer da Nama „Gmoidrot“. Der legt d Grondsätz für d Verwaltong fescht ond entscheidet ibr älle Ôgleagaheita, soweit et dr Birgermoischtr vom Gsetz her zuaständig isch. Dr Gmoidrot muaß au ufbassa, dass des, wo-nr bschlossa hot, au gmacht wird.
En Bayern
Dr Gmoidrot isch d politisch Vertredong vo älle Birger, wo em-ma selbständiga Dorf oder en-ra Stadt wohnet. Älles Nähere isch en dr Gemeindeordnung für den Freistaat Bayern – so hoißt des Gsetz mit em volla Nama, abkirzt GO – greglet. En Gmoida, wo s Stadtreacht hend, hoißt des Gremium „Stadtrat“. (En Bada-Wirdaberg drgega isch a „Stadtrat“ bloß a oinzlns Mitgliad vom Gmoidrot en-ra Stadt. Deet hoißt s Gremium emmr „Gmoidrot“, sogar en dr Landeshauptstadt!) Em Boirischa geit’s nomôl a Bsondrheit: En Gmoida, wo sich „Markt“ nenna deffet, hoißt des Gremium „Marktgemeinderat“.
Ausschiss
Dr Gmoidrot kô sich sei Arbet a bissle erleichtra, wenn’r vo sich aus Ausschiss bildet. Dobei ondrscheidet ma zwischa Ausschiss, wo Bschliss fassa kennet, ond sottiche, wo bloß meh oder weniger guade Rotschläg geba deffet. Je graißer a Gmoid isch, omso meh Ausschiss wuud’s bei-ra gäa. En dr graischda Stadt vom boirischa Schwobaländle, z Augschburg, geit’s zom Beispiil an Ausschuss fir de effentlich Ordnong ond fir d Gsondheit, an Jugendhilfeausschuss, an Feriaausschuss, an Ausschuss fir d Fraua-WM 2011, an Ausschuss fir d Bildong ond Ausbildong, an Kuldurausschuss, an Umweltausschuss, an Wirtschaftsferderongs- ond Beteiligongsausschuss ond noh a baar andre.
Méziré
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Méziré ghert zem Franc-Comtois.
Kürnbach
Kürnbach (sidfränkisch Küanbach) isch e Gmai im Landchrais Charlsrue z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Gschicht
Kürnbach isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1278.
Saint-Aignan (Morbihan)
Geografi
Saint-Aignan lyt 62 km vu Vannes un 55 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 67 m un 275 m iber Normalnull. Nochbergmaine sin Caurel im Norde, Mûr-de-Bretagne im Oschte, Neulliac im Sidoschte, Cléguérec im Side, Sainte-Brigitte im Weschte un Saint-Gelven im Nordweschte.
Lengnau AG
Geographii
Längnau bstoht us Unter- und Oberlengnau, wo in de Zwüscheziit zäme gwachse sind, und ligt am Übergang vom Tafeljura im Norde zum Mittelland im Süde. Vo Südoschte nach Nordweschte flüsst d Surb durch d Gmeind und durch di beide Ortsteil. Zum Gmeindsbann, wo 1267 Hektare umfasst, ghöred au d Wiler Vogelsang, Himmelrich , Huse und Degermoos. Uf de Markig stönd 477 Hektare Wald und 122 Hektare sind überbaut. De höchscht Punkt ligt uf 609 Meter uf em Gländ, de tüüfscht uf an de Surb.
Feni-Inseln
Geografi
D Feni-Insle sin Dail vu dr Tabar-Lihir-Tanga-Feni-Inselchette. Di grescht Insle vu dr Gruppe isch Ambitle (87 km²). Di zwoot Insle, Babase (23 km²), isch dur di nume 100 m brait Salat-Stroß vu Ambitle drännt. Babase vorglageret isch di chlai Näbeinsle Balum. D Inseln sin buckelig, felsig un waldig. Drotz ass dr letscht groß Vulkanuusbruch scho rund 2300 Johr här isch, git s vor allem uf Ambitle allno ne starki vulkanischi Aktivitet mit e Huffe Geysire, chochige Schlammhäfe un Thermalquälle vor dr Kischte.
Bevelkerig
Uf dr Insle läbe rund 2000 Mänsche. Gschwätzt wird uf dr Feni-Insle dr Feni-Dialäkt vum Tangga, ere auschtronesische Sproch, wu au uf dr Tanga-Insle un in drei Derfer uf Neirland gschwätzt wird.
Kolumbien
Bogotá ischd Hauptstadt und s wirtschaftleche und kulturelle Zentrum vom Land.
Plouider
Gschicht
Plouider isch zum erschte Mol gnännt wore im 12./13. Jh. as Plebs Desiderii (um 1330 Ploedider, 1422 Plouedidier, 1424 Ploedider, 1425 Ploedider, 1426 Plouedider, 1470 Ploezider).
Fritz Gallati
Läbe
Anne 1954 het dr Fritz Gallati mit em Velorännsport aagfange, aagregt dur di internationale Erfolg vu dr Schwyzer Velorännfahrer Hugo Koblet, Ferdy Kübler un Fritz Schär. Sy Vater het s em verbote, Veloränne z fahre, un het verlangt, ass dr Gallati zerscht sy Lehr as Sanitärinschtallateur abschließt. Hinter em Rugge vum Vater het er aber ainewäg aagfange, Junioreränne z fahre, het aber au sy Lehr fertiggmacht. Zue dr Arbet isch er alliwyl vu sym Wohnort Mumpf us mit em Velo uf Basel e Strecki vu 40 Kilometer gfahre, was em glychzytig as Training dient het. Mit sym Siig bim Bryys vum Zürichsee 1956 het er si fir di domolig schwyzerisch A-Klasse vu dr Amateur qualifiziert.
Linkenheim-Hochstetten
Geografi
Linkenheim-Hochstetten lyt rund 15 Kilometer nerdli vu Charlsrue.
Département Simplon
Dr Name vom Departemänt chunt vom Simplonpass, wo für d Franzoose als diräkte Wääg uf Italie wichtig gsi isch.
Plouigneau
Partnergmai
🇩🇪 Bedernau, Dytschland
Saint-Armel (Morbihan)
Gschicht
Saint-Armel isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1304 as S. Hermel (1367: Prosat, 1475: Provosat, 1870: Saint-Armel). Bis 1859 isch d Gmai e Dail vu Sarzeau gsii.
Mülchi
Gschicht
Möuchi isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1302 aus Mulnhein. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört.
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Möuchi ghört zum Hochalemannisch.
Benjamin Huggel
Vereinskarriere
Dr Huggel isch mit 21 erscht relativ spoot Profi-Fuessballer worde. Vorhär het är sini Usbildig als Landschaftsgärtner beändet. Är het sich bald e Stammblatz bim FC Basel eroberet und isch mit däm dreymol Schwizer Meischter worde und het in dr UEFA Champions League gspilt.
Fernrohr
Funktionswiis
Will säll Bild umchehrt isch, wird es bi terrestrische Fernrohre mit Hilf vu Umchehrprisme oder ere Zwischelinse zwische Objektiv un Okular ufgrichtet.
Vergrösserig
D'Vergrösserig vume Fernrohr isch dur s'Verhältnis vu dr Brennwitte vum Objektiv un em Okular gä. Säll heisst, e Fernrohr mit uswexelbare Okulare, wie es in dr Astronomi yblich isch, het kei festi Vergrösserig; je chürzer d'Brennwitti vum verwendete Okular isch, desto stärcher isch die resultierend Vergrösserig. Wäge verschidener Faktore (lueg unde) isch e ybertribe starchi Vergrösserig sinnlos.
Stabilität vu dr Fernrohrufstellig
D'Montierig, wo s'Fernrohr demit ghalde un beweggt wird, begrenzt ebefalls e sehr starchi Vergrösserig. Jedi zue starch Schwingig in dr Montierig macht sich als Zittere vum Beobachtigsobjekt im Gichtsfeld vum Okulars bemerkbar. D'Montierig sott also möglichst stiif un schwingigsarm si. Bi oft numme mit dr Hand gehaldene Feldstecher, werre meistens numme Okulare fest ibaut, wo geringeri Vergrösserige zuelen. Bi sälle Instrumente wird e grösserer Wert uf d'Liechtstärchi glegt. E fests Stativ isch aber do vume Vordeil.
Gsichtsfeld im Fernrohr
S'wohr Gsichtsfeld folgt us em obige dur Division dur d'Vergrösserig. Mer cha aber au d'Sunne (numme mit Filter, sust Erblindig oder schwersti Augeschäde!) oder dr Mo benutze. Dere ihri "Schibe" sind mit rund ½° fast glichgross, variiere aber eweng mit dr Johreszitt (d. h. dr Erdentfering vu dr Sunne) un dr Mobahn, was bi Sunnefinsternisse vu Bedütig isch, ob e zentrali Finsternis numme ringförmig oder total isch.
Gefährdete Tiere und Pflanzen
Bei de Buachschdaba mo koine Aidräg hen, bassierd nix!
Dynamik (Musik)
Gschichtè
D Romantik hèt als Neuerung lediglich è witteri Steigerung vo dè Ekstreeme mit sich brocht (s. o.).
Goldener Schnitt
In dr Umgangssprooch brucht mä dr Goldig Schnitt au für die Goldigi Zaal bezieigswiise für s Goldige Verheltnis.
Apfeltrach
Verwaltong
Apfeldrach haut mit em Markt Dirlewang ond dr Gmoende Stette ond Unterägg a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Ploumoguer
Ploumoguer (bretonisch Plonger) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
Erlenmatt
Früener isch dört dr Güeterbaanhoof vo dr Dütsche Baan gsi. Denn het mä däm Gebiet nt*/areal afo sääge und sit em Joor 2000 wird s as Zwüschenutzig für gastronomischi und kulturelli Zwäck brucht. So isch us dr Baankantine vo dr Dütsche Baan s Restorant «Erlkönig» worde, wo d Zuekumft von em allerdings nid ganz klaar isch. Dr Veräin V.I.P organisiert e Sunndigsmäärt, e Verkeersgaarte, e Kunstlabor und anders.
Zeitskala
Qualitativi Ziitskale
sind hingege dänn vorzzieh, wenn dr gnaui „Massstab“ weniger wichtig isch als d Ufenandfolg vo de betrachtete Phänomen. Derigi Ziitskale lischted Ereignis oder Abschnitt, wo zumene beschtimmte Ziitpunkt schtattgfunde händ, in ihrer Reihefolg uuf, di gnaui Ziitduur zwüsched ihne isch aber weniger wichtig als di gegesiitigi Zueordnig vo verschiedene Ereignisreihe.
Freiburger Wingolf
De Friburger Wingolf isch di südlichschdi Verbindig im Wingolf z Bade-Württebärg. Si isch 1911 vo Studente a de Albert-Ludwigs-Universitet z Friburg im Brisgau gründed worde.
Uhrzeit
Schriibwiis
D Schriibwiis vo Uhrziite reglet für Düütschland d DIN 5008. Sie gliederet d Teil von Uhrziite mit Doppelpünkt. Schtunde, Minute und ggf. Sekunde sind debii zweischtellig aazgeeg. Wenn mer nur d Schtund aagit, dörf mer das au eischtellig tue. D Bezeichnig „Uhr“ isch stets durch es Leerzeiche abztrenne. Biischpiil:
Münchener Wingolf II
Si isch chrischdlich gsii, d Farbe sin schwarz-wiis-gold gsii, d Chappefarb schwarz. S Motto isch „Δι ένoς πάντα“ - „Di henos panta“ gsii (sell isch Griechisch: Dur ein (Jesus) alles).
Anden
Allgmaini Gliderig
D Ande bstehn us zwoo, in e Dail Abschnitt au meh, parallele Hauptchette. Im mittlere Abschnitt z Peru, Bolivie, Nordchile un Nordargentinie lige die Chette seli wyt ussenander un umschließe s zäntral Hochland (Altiplano), wu dr Titicaca-See lyt. S Zäntrum vum Inka-Rych, Cuzco, isch nerdlig vu däre Hochebeni gläge.
Wie d Anden entstande sin
S Alter vu dr Ande wird uf rund 60 Millione Johr gschetzt. Im Ramme vu dr Blattetektonik stelle d Ande s Standardbyschpel vun ere Ozean/Kontinent-Konvergenz dar. D Nazca-Blatte isch vor 150 Millione Johr uf di Sidamerikanisch Blatte droffe. An dr Subduktionslinie sin zwoo Dieserinne entstande: dr Perugrabe (6262 m) un dr Atacamagrabe (8066 m).
Saint-Avé
Saint-Avé (bretonisch Sant-Teve) isch e franzesischi Gmai im Département Morbihan in dr Region Bretagne.
Anden
Vulkanismus
D Ande un d mittelamerikanische Kordillere sin as Dail vum zirkumpazifische Gebirgssyschtem e Ruum vu sterkschte seismischer un vulkanischer Aktivitet. Do het s di hegschte Vulkan vu dr Ärd: Dr 6.795 m hoch Monte Pissis (Argentinie) un dr 6.864 m hoch Ojos del Salado (Argentinie-Chile). Poschtvulkanischi Erschynige, wie Solfatare, Geysir un Fumarole sin wyt verbraitet.
Dierwält
S iber ai Meter lang Riisegirteldier isch s grescht Girteldier. Sy Panzer us Chnocheblatte isch eso hert un stabil, ass es chuum eme Raubdier glingt, en ufzbräche.
Mosbach
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Mosbach ghert zum Sidfränkisch.
Malsch (Landkreis Karlsruhe)
Gmaigliderig
Zue Malsch ghere d Ortsdail Malsch, Sulzbach, Völkersbach un Waldprechtsweier.
Anne Spiegel
Landdagsabgordneti
Bi der Landdagswahl 2011 isch d Spiegel in Landdag gwehlt wore. Si isch Kandidati im Wahlkrais Speyer gsii un dert uf 17,1 % vu dr Stimme chuu. Si isch iber d Lischt (Lischteblatz 3) vu Bindnis 90/Di Griene Rhyland-Pfalz in Landdag yyzoge. Dert isch si stellverdrättendi Fraktionsvorsitzeri gwehlt wore. Si isch Sprächeri fir Fraue, Integration, Migration un Flichtlingsbolitik gsii. Derzue isch si Mitglid im Uusschuss fir Glychstellig un Fraueferderig gsii, im Uusschuss fir Integration, Chinder, Familie un Juged un im Zwischenuusschuss, derzue stellvertdrättend Mitglid im Uusschuss fir Sozialbolitik, im Elteschterot un in dr Enquetekummission fir Burgerbedailigung.
Bundesminischteri fir Familie, Seniore, Fraue un Juged
Noch em Abschluss vu dr Koalitionsverhandlige zue dr Ample-Koalition het dr Griene-Bundesvorstand d Spiegel am 25. Novämber 2021 as Noofolgeri vu dr Christine Lambrecht im Amt vu dr Bundesfamilieminischteri im neie Kabinett nominiert. Am 8. Dezmber 2021 isch si vum Bundesbresidänt Frank-Walter Steinmeier offiziäll ernännt wore un het druf ire Amtsaid im Dytsche Bundessag glaischtet.
Inu Yasha
TV-Serie
I de dütsche Fassig sind bis jetzt nur die erschte 104 Folge uf RTL II und bis zur 53. Folg au uf MTV 2 gsendet worde.
Synchronsprecher
Ingmar Bergman
Dr [] (* 14. Juli 1918 z Uppsala, Schweede; † 30. Juli 2007 uf Fårö, Schwsede) isch e schweedische Dräibuechautor, Film- und Theaterreschissöör gsi. 1997 isch dr Bergman bi de Filmfestspiil z Cannes as „Beste Filmreschissöör vo alle Zite“ geert worde. Die mäiste vo sine Film ghööre zur Gattig vom Filmdrama. Er het aber au Komödie und Dokumentazioone dräit. In sine Film het er hüfig existenzielli Theme wie dr Dood, d Suech noch Gott, d Äinsamkäit vom Mensch und zwüschemenschligi Beziejige thematisiert. Si Filmsprooch isch under anderem vo lange Noochiistellige und ere spezielle Belüüchtig charakterisiert, won er zämme mit sim Kameramaa Sven Nykvist entwicklet get. Do und dört het er Sexualidäät diräkt daargstellt und het wäge däm in de 1950er und 1960er Joor immer wider Brobleem mit dr Zensur überchoo. Das het under anderem dr Film Das Schweigen zum ene Skandalerfolg gmacht. Anderi wichdigi Wärk si Das siebente Siegel, Wilde Erdbeeren, Szenen einer Ehe und Fanny und Alexander.
Reschii
''Hoochdütschi Ditel, d Originalditel in Chlammere. Wenn nüt anders erwäänt isch, het dr Bergman au s Dräibuech verfasst. Vo sine Färnseebrodukzioone si nume die berücksichdigt, wo d Lengi vom ene Spiilfilm häi.''
Reggae
Keyboard/Hammond-Orgle
Usserdäm erwähnenswert: Augustus Pablo, berüemt worde dür sini Melodica spiil und de Jackie Mittoo,  eine vo de wichtigste Orglespieler bi Studio One.
Brasilianischi Künstler
Rafael Pondé - frühers Mitglied vo der bekannteste brasilianische Reggaeband Natiruts und Djamba. Als Supportact uf der Bühni mit The Wailers, Steel Pulse, Culture und Andrew Tosh. Seit drei Jahr solo und wie alli Musiker vo der neue Generation vo Brasilie mixed er de klassisch Reggae mit traditionelle Elemente vo der brasilianische Musig.
Im dütschsprachige Ruum
Chiemsee Reggae Summer - Summerjam - Africa Festival - Reggae Jam - Weedbeat Festival
Münchenbuchsee
Geografi
Buchsi ligt am Südrand vom Moosseetaau. Vor Gmeindsflächi si 46,5 % landwirtschaftlech gnutzte Bode, 27,3 % Waud, 26 % Sidligsflächi u 0,2 % süschtigi Flächi. D Nachburgmeinde si Deisswiu, Wiggiswiu, Moosseedorf, Zollikofe, Linech, Schüpfe u Rapperswiu.
Gschicht
Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört.
Sit Afang 2023 ghört die ehemaligi Gmeind Diemerswiu zu Münchebuchsi.
Wisen
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 4,3 % gläge.
Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 420 Iiwohner 97,9 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0 % Französisch, 0,2 % Italienisch und 1,9 % angeri Sproche.
Ruben Sutter
Lääbe un Foorschig
Dr Sutter isch z Sculms im Safietal as Suhn vum Christian Sutter un däm syre Frau Margaretha Sutter geb. Weibel uf d Wält chuu. Är isch mit eme Brueder un vier Schweschtere in ere Bäärgbuurefamilie ufgwagse. Är isch nyyn Winter lang uf d Gsamtschuel z Sculms gange, uf d Sekundaarschuel het er nit chenne goo, wel er uf em Hoof het mieße hälfe. Si hän e Alpwiirtschaft driibe mit zwoo Chie, Jungvii, e halbem Dutzed Gaiße un e baar Schoof. No dr Schuel het er buurt: Wel sy Brueder frie gstoorben isch, het äär mieße dr Hoof un d Alpwiirtschaft ibernee. Dr Ruben Sutter het si aber scho frie fir d Pflanze inträssiert. Bim Maaje vu dr Matte un uf lange Bäärgwanderige het er si sälber Chänntnis iber d Pflanzewält aagaignet un si autodidaktitsch in Botaanik fuurtbildet.
Datenkompression
Muschdrbaem
Andere Verfahra zom Wiedrholonga erkenna ond ausschalda send Dadaschdruktura, die zom Beischbiel d'Schdrugduur von ema Tegschd oder Doel drvo (Block) in ama Suachboom schboechered, so dass mr henderher sälle Schdrugduur wiadr herschdella ka. Oe Verfahra von dera Ard isch zom Beischbiel s'Huffman-Verfahra.
Marià Fortuny
Dr Marià Fortuny, äigentlig Marià Josep Maria Bernat Fortuny i Carbó, au Marià Josep Maria Bernat Fortuny i Marsal, (* 11. Juni 1838 z Reus in Katalonie; † 21. Novämber 1874 z Rom, isch e schbanische Mooler, Graphiker und Zäichner und Radierer gsi.
7. Februar
Dr '''7. Februar''' isch dr 38. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 327 (in Schaltjohr 328) Däg bis zum Änd vum Johr.
Plounéour-Trez
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Plounéour-Trez ghert zem Bretonisch.
Babenhausen (Schwaben)
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Brasilien
Brasilie (, [] ) isch vu dr Flechi un dr Bevelkerig här dr fimftgreescht Staat uf dr Ärd. Är isch dr greescht un bevelkerigsryychscht Staat z Sidamerika un nimmt mit sine 8.514.215 km² Flechi 47 % vum Kontinent yy.
Excubitores
Wo die oströmischi Armee in dr Middi vom 7. Joorhundert im Lauf vo dr Islamische Expansion meermols vo de Araber besigt worde isch, isch si grundlegend umstrukturiert worde. S Amt vom magister militum isch verschwunde und dr Charakter vo de excubitores het sich stark veränderet. Um 750 si si zämme mit de scholae in Elite-Regimänter (Tagmata) umgwandlet worde und häi denn bis ins 11. Joorhundert dr Chärn vo dr byzantinische Kaisergarde und vo de verschiidene Expedizionskoor bildet. S Tagma vo de ἐξκουβίτορες wird zum letschte Mol in dr Armee vom Kaiser Alexios I. bi dr verheerende Schlacht vo Dyrrhachion gege d Normanne im Joor 1081 erwäänt.
Brasilien
Flora un Fauna
Dr usserscht Nordoschte vu Brasilie, wu firjer au us Rägewald bstanden isch, wird mittlerwyli fascht uusschließli fir Zuckerrohr-Plantasche un dr Aaböu vu Böuwulle brucht. Verainzelt findet mer no Mangroven un Palmehain.
Naturschutz
Organisatione, wu sich em Natur- un Arteschutz verschribe hän, sin :
Rägewaldzersterig
S Holz us däne Wälder wird nume zum Dail vu dr lokale Bevelkerig bruucht (z. B. zum Fyyren oder fir hecherwärtige Produkt, wu scho z Brasilie härgstellt wäre, wie Speerholz, Zällstoff oder Böuholz). E große Dail vum Holz wird aber international ghandlet. Z Brasilie git s rund 2.500 Unternämme, wu tropisch Hertholz chaufen un verchaufe. Di meeschte vun ene sin uusländischi Großunternämme. E Dail Tropehelzer wie z. B. Mahagoni sin mittlerwyli gsetzli gschitzt, dr Handel goht aber illegal wyter. No dr FAO sin anne 2010 no 60,1 % vu dr Landesflechi mit Urwald deckt gsi, im Verglych zue 66,9 % anne 1990 (ohni ufgforschteti Flechine). Im Zytruum 2000–2005 isch dr Urwaldverluscht bi 32.000 km² im Johr gläge. Vu dr Gsamtflechi vu dr Wälder sin in dr letschte zwanzg Johr alljohr rund 0,5 % verlore gange.
Anderi Umwältprobläm
Au dur d Ärdelferderig git s Probläm: anne 2000 het s im Fluss Iguaçu ne Elpescht gee. Ai Johr speter isch vor dr brasilianische Kischte di dertemol grescht Elplattform vu dr Wält gsunke un het s dertig Ekosyschtem bedroht.
Religione
Noch em Zensus vu anne 2010 bekänne si 64,6 % vu dr Bevelkerig zue dr remisch-katholische Chilche. Dää Aadail goht syt Johre allmee zruck: anne 1960 isch er no bi 91 % gläge, 1985 bi 83 % un 2000 nume no bi 73,6 %. Dail vum brasilianische Katholizismus zaige starki Yyfliss vu afrobrasilianische Traditione.
Portugiesischi Kolonialzyt
Scho anne 1494 hän Portugal un Spanie d Ufdailig vu Sidamerika im Verdrag vu Tordesillas bschlosse. Do isch din unter dr Vermittlig vum Papscht Alexander VI. e Drännig vu dr Inträssessphäre feschtgschribe wore. Doderdur isch di ganz Weschtkischte spanischi Kolony wore, un di (zue däm Zytpunkt no allgmain uubekannte) Kischtenabschnitt vum hitige Brasilie portugiesischi. Am 22. April 1500 isch dr portugiesisch Seefahrer Pedro Alvares Cabral bim hitige Porto Seguro (im Side vum Bundesstaat Bahia) glandet un het s Land fir di portugiesisch Chrone in Bsitz gnuu. D Zyt vu 1500 bis 1530 isch bregt gsii vum Duschhandel nmit dr Yyhaimische. Wel d Franzosen aber gege dr Verdrag vu Tordesillas sälber au mit dr Indio Duschgschäft fir Rotholz aagfange hän, het di portugiesisch Chrone bschlosse, europäischi Sidler uf Brasilie z schicke.
Chenig- un Chaiserrych Brasilie
E Zuesatzpunkt vu dr 1822 gschaffene Verfassig het no am Dag vu dr Abdankig vum Pedro I. e baar Reforme megli gmacht. Zem Byschpel nisch d Yysetzig vu aim ainzige Regänt bschlosse wore. In dr Farrape-Revolution 1835 het si d Provinz Rio Grande do Sul as Republik Piratini abgspalte, isch aber noch eme zehjehrige Chrieg mit dr Regierigsdruppe wider in s Chaiserrych yyglideret wore. In dr Regäntezyt het s no ne Raie vu wytere Ufständ im Norden un Nordoschte gee, wu relativ schnäll nidergschlaa wore sin un vor elm e Huffen Arme s Läbe gchoschtet hän.
s Zwait Chaiserrych Brasilie
Anne 1840, also no vor syre Volljehrigkait, isch dr Pedro II. zum Chaiser gchrent wore. Anne 1864 het Paraguay Brasilie dr Chrieg erklert. No fimf Johr hän Brasilien, Uruguay un Argentinie d Druppe vu Paraguay im bluetigschte Chrieg vu dr latynamerikanische Gschicht bsigt. Drotz ass d Chriegsjohr em Land zuegsetzt ghaa hän, het Brasilie wäg em Kautschukboom e gueti wirschaftligi Entwicklig erläbt. Brasilie het s Monopol uf Kautschuk ghaa un het wäge däm mit em Export vu sällem gueti Yynahme ghaa.
D Sklaverei isch anne 1888 vu dr Chronprinzässi Isabella, ere Dochter vum Pedro II., mit em „Guldine Gsetz“ (Lei Áurea) offiziäll abgschafft wore. Drotz ass d Sklaverei scho syter anne 1853 gächtet woren isch, het s Verbot zue Ufständ vu Großgrundbsitzer un dr Armee gfiert. S Militer het si derno an d Macht butscht. Dr Chaiserr isch derno am 15. Novämber 1889 in s Exil uf Paris gange un het dr Wäg frei gmacht fir di erscht Republik.
Mudau
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Mudau ghert zum Sidfränkisch.
Septembermorde
Usserdäm hets ono Grücht gä, dass im Pariser Gfängnis die Gfangänä ä Usbruch hei plant für dä Preussischä Trupänä z hälfä, und ds altä System, also d'Monarchi, wieder härzstellä. Äs het no witäri serägi Grücht gä, därum hei Ahängär vor Revolution, einägi Bürger vo Paris, bschlossä d'Pariser Gfängnis mit dä agäblichä Verräter z stürmä. S Morde het am 2. Septämber agfange, wo Bewaffneti ä Gruppe vo Gfangene, wo i s Abbaye Gfängnis i dr Nöchi vo Saint-Germain-des-Prés transportiert worde isch, agriffe het. Am 3. Septämbär si Revolutionäri i die parisischä Gfängnissä ibrochä. Därbi hei si innert drei Tag über 1200 Gfangäni tötet, obwohl öppä zwei Drittel vo allnä Häftlingä keni politäschi Gfangäni gsi si, sondern ganz normali Verbrächär, wo wägä Diebstahl oder Prostitution si verurteilt wordä, wie säch speter het usägstellt.
Offemont
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Marxzell
Gschicht
Di hitig Gmai isch entstande zum 1. Juli 1971 dur dr Zämmeschluss vu dr Gmaine Burbach, Pfaffenrot un Schielberg. D Ortschafte Marxzell, Burbach, Pfaffenrot un Schielberg sin alli anne 1255 zum erschte Mol gnännt wore.
Zenon (Kaiser)
Dr Zenon het ursprünglig Tarasicodissa oder Trascalissaeus ghäisse und isch en Isaurier gsi. Er isch in dr oströmische Armee zum General ufgstiige und het em Kaiser vo Byzanz Leo I. in sim Machtkampf gege e magister militum Aspar ghulfe. Noch em Dood vom Aspar isch er sälber zum magister militum ernennt worde und het d Dochder vom Leo döfe hüroote. Noch em Dood vom Leo I. isch im Zenon si äinzig Soon as Leo II. Kaiser worde, isch aber churz druf im Joor 474 gstorbe und dr Zenon het d Herrschaft übernoo.
Leo II. (Byzanz)
Noch em Dood vo sim Groossvater am 18. Januar 474 het dr jung Leo nominell d Elläiherrschaft übernoo, aber scho am 29. Januar het er si Vater Zenon zum Mitkaiser kröönt. Dr Leo isch im Novämber 474 noch zää Möönet as Kaiser an ere umbekannte Chrankhet gstorbe und und het dr Zenon as Elläiherrscher im Oste hinderloo.
Differentialgleichung
E Differenzialgliichig cha dur e Richdigsfäld aaschaulig gmacht wärde.
Gwöönligi Differenzialgliichige
Bischbil: Wemm mä e gwöönligi Differenzialgliichig für die gsuechti Funkzioon y(x) in dr Form
Aislingen
Geografi
Oeslenga leit am Oeslenger Bach am Rand vo dr Donau-Iller-Lech-Platte.
Pérouse (Territoire de Belfort)
Pérouse (ditsch Pfeffershausen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
9. Februar
Dr '''9. Februar''' isch dr 40. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 325 (in Schaltjohr 326) Däg bis zum Änd vum Johr.
Bad Grönenbach
Dialekt
Dr Dialekt vo Grenabach ghert zom Weschtschwäbisch.
Provinz Vercelli
Walserdörfer
Ganz obe i de Sytetääler vom Tseschrutol – wie s Sesiataal uf Süüdwalserdüütsch heisst – lige es baar Dörfer, wo d Walser im Middelalter ufbout hend:
Holziken
Geografy
D Nochbergmeinde vo Holzike sind Chölike, Muè, Herschtu, Schöftle und Üerke.
Plounéventer
Gschicht
Plounéventer isch zum erschte Mol gnännt wore um 1330 as Ploneventer (1340 Pleneventer, 14. Jh. Ploeneguezell, 1516 Ploeventer, 1516 Ploenevern, 1536 Ploenevezel, 1591 Plonevezel, Plouvenenzel).
Saint-Caradec-Trégomel
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Leimbach AG
Leimbach isch e Gmeind im Bezirk Chulm im Kanton Aargau.
Georg Büchner
Kindheit un Jugend
Georg Büchner isch àm 17. Oktobr 1813 in Goddelau im hessische Riid in Südhesse uf d Walt kumme, àls Sohn vum Distriktsarzt Ernst Büchner un sin´r Ehefrau Louise Caroline Büchner, geborene Reuß, zur Welt. De Famili Reuss ésch üss`m Elsass kumme un se han noch Kontakt g´het mét de Strosburjr Zweig wi däm Unkel Edouard Reuss. `R isch´s erscht vun siwe Gschwéster gsin:
1816 ésch de Famili noch Darmstadt gwandelt, wo de Vàtr de Position als Bezirksarzt angnumme het.
Walisisch
Grammatik
Da Lehra hot m Bua a Buach gea.
Substantiv
Präpositiona
Dillendorf (Bonndorf im Schwarzwald)
Geografy
Dillèdorf lyt uff 684 m HNH in èm linkè Sitèdal vom Mèrrèbach, s Dillèdorfer Dal gòt los uff èm Münchinger Bärg un gòt uff èrè Längi vo öppè 3 km südlich bis zuè dè Mündung in Mèrrèbach. Dillèdorf lyt öppè i dè Mitti vo sèllèm Dal. Uff dè linkè Sitè vom Mèrrèbach git drei Sitèdäler, wo breit gnuèg sin, um ènèm Dorf Blatz z biètè, vo Wescht nõch Oscht heißèd diè Dörfer: Brunnõdèrè (1,5 km weschtlich), Dillèdorf un Lèmpach (2 km öschtlich). Bi dè Mündung vom Dillèdorfer Dal stòt è Hörnli zmitts im Mèrrèbachdal, graad obberhalb stòt d Dillèdorfer Sägi. D Dillèdorfer markyrt s Ènd vom schluchtartige Abschnitt vom Mèrrèbachdal zwǜschè Wällèdingè un sèbbèm Hörnli bi dè Dillèdorfer Sägi. Uff dè andrè Sitè vom Mèrrèbachdal thront Unterwangè uff èrè Bärgkuppè, wo gègèübber vo Dillèdorf lyt. Dè Dillèdorfer Bann gòt è baar hundert Meter abbèzuès vom Hörnli, sèllèwäg stòt dört d Bõõdorfer Kläraalaag am düèfschte Pungt vom Bõõdorfer Stadtgebièt.
Polytheismus
Es isch en Art vo Theismus und stoot im Monotheismus gegenüber, em Glaube an en äinzige Gott, wo mäistens transzendänt isch. Polytheiste vereere aber nid umbedingt alli Gotthäite gliich. Wenn nume en äinzige Gott vo vile Götter aabätet wirde, reedet mä vo Monolatrii. Wenn verschidnigi Gotthäite zu underschiidlige Zite oder Aaläss vereert wärde, isch das Kathenotheismus.
Teleskop
Teleskope fer sichtbars Liecht
Grösseri Teleskope wie OWL sind in Planig.
Petit-Croix
D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Oberderdingen
Oberderdingen (sidfränkisch Owaderdinge) isch e Gmai im Landchrais Charlsrue z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Gmaigliderig
Zue Oberderdingen ghere d Ortsdail Flehingen un Oberderdingen.
Gschicht
Derdingen isch zum erschte Mol gnännt wore im Lorscher Codex anne 766, syter anne 1247 wird zwische Ober- un Unterderdingen unterschide.
Neckarzimmern
Geografi
Neckarzimmern lyt am Necker an dr Burgestroß zwische Heidelberg un Haalbrunn, im Naturpark Neckartal-Odewald.
Münchringen
Münchringe (amtlech Münchringen) isch es Dorf ir Politische Gmeind Jegischtoorf im Verwautigschreis Bärn-Mittuland vom Kanton Bärn, Schwyz.
Achkarren
Gschicht
Iheimischi vuzälle a Sag ybr d Entstehig vu dem Namme: Bim Bau vu d Burg Höhingen uf m Schlossberg hoch ybr m Ort het s Panne gä. Mehrmols isch ä Wage mit Material dr sehr steili Hang ufzoge und gschobe wore, bloß um sich kurz vor m Gipfel selbschdständig z mache und wiedr in s Dal z donnere. Bim Ablick vu dere ybli Sach het dr zuakinftigi Schlossherr denno gfluecht "Ach Karren!".
Anastasios I.
Dr Anastasios I. (, lat. Anastasius, as Kaiser Imperator Caesar Flavius Anastasius Augustus; * um 430 z Dyrrachium; † 9./10. Juli 518 z Konstantinopel) isch vo 491 bis 518 oströmischer Kaiser gsi.
Ussepolitik
Dr Anastasius het d Herrschaft über s ganze Römische Riich für sich in Aaspruch gnoo. Em Theoderich em Groosse, wo sit 493 Herrer über Italie gsi isch, het er s Rächt bestätigt, Konsul für e Weste z ernenne; und drfür het dr Theoderich pro forma im Naame vom Kaiser regiert. Bis 510, wo s zum Friide cho isch, het s aber doch chriegerischi Usenandersetzige mit de Goote gee: Die häi uf em Balkan aagriffe und die oströmischi Flotte z Italie. Au d Franke häi sich um d Anerkennig vo Byzanz bemüet, und dr Merowinger Chlodwig I. isch zum patricius erhoobe worde. Uf em Balkan het dr Anastasius die Langi Muure gege d Aagriff vo de Protobulgare lo baue und dr Limes an dr undere Donau instandgsetzt. D Sassanide häi im Oste aagriffe und d Oströmer gschlage. 507 isch s zum ene Waffestillstand cho, wo zwanzig Joor ghebt het.
Innepolitik
Gege d Nitchriste im Imperium het dr Anastasios Gwalt brucht und 502 pagani Früeligsfest verbote. Altglöibigi häi chönne entäignet wärden und häi nüm döfe erbe.
Papua (Region)
Papua isch näbe Highlands, Islands un Momase aini vu dr vier Regione vu Papua-Neiginea.
Oberhausen-Rheinhausen
Geografi
Vum Bann sin 41,7 % Landwirtschaftsflechi, 12,3 % Wald, 22,2 % Sidligsflechi un 23,8 % sunschtigi Flechi.
Gmaigliderig
Zue Oberhausen-Rheinhausen ghere d Ortsdail Oberhausen un Rheinhausen.
St. Alban-Teich
Nutzig
Hüte dribt d Wasserchraft zwar nume no d Müüli vom Schwizerische Museum für Babbiir, Schrift und Druck im Dalbedaal aa und für Demonstrazionszwäck d Chornmüüli vom «Müülimuseum 'Brüglige''», aber sit 1998 broduziert au e nöis Chliwasserchraftwärk wo dr Dych in Ortsdäil «Nöiji Wält» iine lauft, gnueg Strom für öbbe 1'000 Hushält. Sit s Brunnwärk in St. Jakob an dr Birs im Joor 2006 wider in Betriib gnoo worde isch, nützt s as historischs Aaschauigsobjekt d Wasserchraft vom Dalbedych für si Bumpaalaag us.
Plagiat
Abgrenzige
Vum Plagiat isch d'Fälschig z'underschide, wil d'Fälschig kei getreui Kopi vume Werch under Verheimlichig vu dr echte Autoreschaft darstellt, sundern im Gegesatz zu ere eigene Leistig d'Autoreschaft vume andere understellt. Au "Noochzieger", sognennti Me-too-Produkte, sind keini Plagiate.
Aktione vu dr Frankfurter Messe
Sit 2006 isch in dr Frankfurter Messe weltwitt die einzig Stelle agsidlet, wo sich mit em Thema Produktfälschige beschäftigt. Während dr Messe git's e Informationsstand. Do sin au die zuständige Behörde wie Zoll un Patentamt mit Asprechpartner verträtte un halde Formulare bereit. Usserdem werre beschlagnahmti Plagiate usgstellt. Winzigi Hologramme gelte als unimitierbars Erchennigsmerkmol un doher bester Schutz. Dr Zoll het geheimi Herstellerinformatione vu sonige Details in Datebanke, um Original un Fälschig sicher underschide z'chönne.
Tanga-Inseln
Lyt
Dr Julius Chan, dr friejer Bremierminischter vu Paupa-Neiginea, isch z Tanga uf d Wält chuu.
Provinz Agrigent
Die archeologische Fundoort vo Agrigent ghöret zum UNESCO-Wälterb.
Trogen
in Dütschland:
Islands (Region)
Si bstoht in dr Hauptsach us em Bismarck-Archipel un dr Nerdlige Salomone un isch unterdailt in die fimf Provinze:
Momase (Region)
Si bstoht us dr vier Provinze
Oberkulm
Geografy
S Dorf lyt im Wynedaal. Es isch grad mid em Dorf Underchulm zämegwachse.
Steven Spielberg
Iiflüss und Äigeschafte
Dr Spielberg isch stark vo Filmmacher wie em Stanley Kubrick, Walt Disney, Alfred Hitchcock, John Ford, Frank Capra, David Lean, Orson Welles und Akira Kurosawa beiiflusst worde, aber au vo Drickfilm, Comics und em Färnseä. Zu de tüpische Markezäiche vo Spielberg-Film ghööre die genauji Beobachdig vo Alldaagssituazioone und d Konfrontazioon vo amerikanische Durchschnittstüpe mit höggst ussergwöönlige Eräigniss. Sini Film sände e Botschaft vo Versöönig, wo uf dr äinte Site kindlig naiv isch, und uf dr andere ärnsthaft humanistisch. Er wändet iidrucksvolli Liecht- und Spezialeffekt aa und ungwoonti Perspektive. S Verheltnis zwüsche dr Füerig vo dr Kamera und de Schauspiiler isch mäistens duurechoreografiert und d Inszenierig appelliert intensiv an d Gfüül vo de Zueschauer (Suspense, Lache, Grusle, au Ekel und Hüüle).
Vaterunser
Schwäbisch
Au uff Schwäbisch gibds a Vateronser:
Östringen
Verwaltig
Dr Burgermaischter vu Östringen isch dr Felix Geider.
Telebasel
Programm
TeleBasel produziert jede Daag e gueti Schtund neus Programm uff Baseldytsch. Es git Noochrichtesändige am 12i, 5i zobe, äm sächsi und es 15 minütigs Nochrichtemagazin am 7vor7. Drzue kömme guet zwanzig vrschiideni Magazinsändige über die unterschiidlichste Theme, wie s Kulturmagazin "Behind the Scenes", d Tierlivrmittligs Sändig "Plätzli gsuecht", em Gsundheitsrootgäber "xund-tv" oder s Iisebahn-Magazin "Volldampf". Jugendlichi broduziere ihr aigens Färnsehmagazin "mash-tv" wo scho für e paar von ene e Sprungbrätt ins Mediegschäft gsi isch.
Team
S Team beschtoht us öbe 70 Mitarbeiterinne und Mitarbeiter in de Berich Redaktion, Produktion und Marketing. Gschäftsfiehrer isch dr Michael Bornhäusser, Chefredaktorin isch d Karin Müller.
Bretonische Sprache
Gschicht
''Le fédéralisme et la superstition parlent bas-breton; l’émigration et la haine de la République parlent allemand; la contre-révolution parle l’italien, et le fanatisme parle basque. Cassons ces instruments de dommage et d’erreur.''
Vokäl
E Bsunderheit vum Bretonische sin d'Nasalvokäl, unter de keltische Sproche eimoolig; s'Bretonische het siibe Nasalvokäl, [] un [] sin allerdings sälte. D'Vokallängi isch nüt phonemisch; e Vokal wird voreme stimmhafte Konsonant länger, ähnlich wie im Alemanische. D'Aazahl vo Diphthonge wird mit bis züe 25 (Jean-Marie Ploneis) oder mit numme 4 (Kenneth Jackson) aagää. D'hüüfigschte sin [], [], [] un []. Insgsamt hets Bretonische e relativ grosses Vokalinventar.
Aazahl vo Schprecher
D'Zahl vu dr Bretonisch-Schprecher isch schwör z ermittle, un alli verfügbari Schtatistike beruehje uf Schätzige. Zwische 1806 un 1952 hät d'Aazahl vo Bretonisch-Schprecher chuum abgnômme; si isch zwische 1.400.000 un 1.000.000 glege. 1905 hät s ungfähr 840.000 monoglotti (eisprochigi) Bretonisch-Schprecher gha. Hüt git s warschynlich praktisch überhaupt kei monoglotte Schprecher meh. Nôch 1960–70 hät d'Aazahl vo de Schprecher aber rapide abgnômme: 1987 isch gschätzt wôre, daß 240.000 Lüüt hüüfig un 370.000 Lüüt mänkmol Bretonisch rede. Usserdem hän 110.000 Lüüt d'Schprôch verschtande, un s'hät au ä Huufe Bretonisch-Schprecher usserhalb vum bretonischi Schprôchgebiet gha. D'einzig exakti Schtatistik schtammt us de USA: dô hän 1970, 32.772 Lüüt Bretonisch gredt.
Müntschemier
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,8 % gläge.
Lisa della Casa
D Lisa della Casa (* 2. Februar 1919 z Buurdlef; † 10. Dezämber 2012 z Müüschterlinge; Burgeri vu Stabio un Gottliebe) isch e Schwyzer Opernsängeri in dr Stimmlag Sopran gsii.
Läbe
S Änd vu ihre Karriere hangt zämme mit eme persenlige Schicksalsschlag – dr schwäre Chranket vu ihre Dochter. Bis zue ihrem Dod het d Lisa della Casa vellig zruckzoge gläbt.
Schnee
Etymologii
Alli Forme si Abstraktbildige zum indoöiropäische Wort *sneigṵh- 'schneije, (sich) zämmeballe, zämmechlääbe'.
Burg Höhingen
''„ Seine Lage war vortrefflich, da es mitten auf des Berges Gipfel auf hartem Fels stand, welcher wegen seiner Gräde einen schweren acceβ hatte und von keinem der umliegenden Orte konnte commandiert wären. Das Gebäu war von einem starken Mauerwerk, einerseits mit einem tiefen Graben umgeben, anderseits stieβ es auf ein unbesteiglichs praecipitium (=Abgrund), welches von unten her zu einer Steingruben gebraucht wird. Das Schloβ hatte eine gute Cisterne.“''
Neunkirchen (Baden)
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
K/ch-Linie
D k/ch- Liniä isch eini vu dr wichtigschte Isoglosse im Alemannische. Im Süde vu däre Liniä heißts Chopf, Chilche, starch, mälche, usw.; im Norde drvu sait mer do Kopf, Kirch, stark, mälke, usw.
Zugkreuzung
Faarblaan
Bi dè Konschtruktion vom Bildfaarblaan von èrè Streggi wörd feschtglait, a wellè Ort Züüg chrützèd un wellè Zug uff dè Gegèzug wartè muè. Im Buèchfaarblaan vo jedèm Zug isch dè Ort vo dè Zugchrützig un d Nummèrè vum chrützendè Zug vomèrkt. Uff Nebbèbaanstreggè i dè Schwiz isch es au übblich, dass beidi bedeiligtè Züüg glychzitig langsam i dè Chrützigsbaanhof yfaarè un ooni Aahaaltü d Faart fortsetzèd. Sell Vofaarè isch z Dütschland im allgemeinè wegè dè uugnüègendè Durchrutschwäg uzuèlässig. S Dräffè vo zwei Züüg i eim Baanhof wörd nit zletscht als Zugchrützig benamst, well dèsell Vorgang im Bildfaarblaan i dè Regèl als X, wiè nè Chrütz, dargschtellt wörd.
Frida Kahlo
D Frida Kahlo de Rivera (uf d Wält choo als Magdalena Carmen Frieda Kahlo y Calderón; * 6. Juli 1907 z Coyoacán in Mexiko; † 13. Juli 1954) isch e mexikanischi Moolere gsi, wo die bekanntiste Wärk von ere iiri Sälbstbordret si.
Zugkreuzung
Zugbegegnig
D Vorbiifaart vo zwei Züüg i èrè unterschydlichè Faartrichtig uff unterschydlichè Gleis von èrè meegleisigè Streggi isch kei Zugchrüzig, sondern heißt Zugbegegnig.
Teufenthal
Geografii
S Dorf liit im Wynetaal zwüsche Chulm und Gräniche.
Gschicht
S Dorf Töfendal isch in ere Kwelle vo ane 1173 s erschte Mol erwäänt.
Tornado
E Tornado (vo spanisch tornar, uf dt. „umcheere, drülle“, us em latiinische tornare, mit dr gliiche Bedütig ), au Wind- oder Wasserhose, isch e chliirüümige Luftwirbel in dr Ärdatmosfääre, won e fast sänkrächti Drüllaggse het und mit ere konvektive Bewölkig (Cumulus und Cumulonimbus) zämmehängt. Das underschäidet en vo de Staubdüüfel. Dr Wirbel goot vom Boode bis zur Undergränze vo de Wulke. Die Definizioon goot uf e Alfred Wegener (1917) zrugg und isch in dere Form au hüte no allgemäin gültig.
Plourin
Gschicht
Plourin isch zum erschte Mol gnännt wore um 1330 as Ploerin (um 1330 Ploe Rin, 1427 Guicrin, 1467 Ploerin, 1516 Ploerin, 1630 Guicrain, 1647 Plouerin Leon).
Franziska Brantner
Bolitik
Bi dr Europawahl 2009 het si uf Blatz 11 vu dr Bundeslischt vu Bindnis 90/Di Griene as gmainsami Kandidati vu dr Griene vu dr Metropolregion Rhy-Necker kandidiert un het dodermit ais vu dr insgsamt 14 Mandat vu dr dytsche Griene im Europäische Barlemänt gwunne. Si het dr Fraktion Grieni/EFA aaghert un isch ussebolitischi Sprächeri vu dr Fraktion un ständigi Berichterstatteri fir s EU-Stabilitetsinschtrumänt fir Konfliktlesig un Krisereaktion gsii. Derzue het si fir di Griene/EFA d Verhandlige iber dr Ufböu un d Reform vum Europäische Uuswärtige Dienscht gfiert. Si isch ständig Mitglid un grieni Koordinatori im Uusschuss fir Uuswärtigi Aaglägehaite gsii un stellverdrättend Mitglid im Unteruusschusses fir Sicherhait un Verdaidigung, im Frauerächts- un Glychstelligsuusschuss un im Huushaltsuusschuss.
D Brantner isch Mitglid vu dr Europa-Union Barlemäntariergruppe Europäisch Barlemänt un ain vu vu vier Vize-Vorsitzer*ne vu dr European Parliament Platform for Secularism in Politics (EPPSP) gsii, eme Forum fir Mitglider vum Europäische Barlemänt ub dr Zivilgsellschaft.
Sainte-Anne-d’Auray
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Sainte-Anne-d’Auray ghert zum Bretonisch. Anne 2007 sin 12,1 % vu dr Schueler in zwoosprochige Klasse unterrichtet wore.
Kurpfalz
Gschicht
D Churpfalz isch bis ins 1803 es Territorium rächts und links vom Rhii gsi. D Residenzschtadt isch z erscht Heidelberg gsi, schpöter Mannheim.
Réchésy
Gschìcht
S Gebiet um Réchésy hàt ìm Mìttelàlter dr Herre vun Montbéliard ghert und ìsch ìm 14. Johrhundert an d Habsburger kumme. Zàmme mìt em Sundgäu ìsch s mìt em Weschtfälische Frìde 1648 frànzesisch worre. Zitter ànne 1793 hàt s zum Département Haut-Rhin ghert, ìsch àwer 1871 àls Deil vum Territoire de Belfort im Gegesàtz zem iwrije Elsàss bi Frànkrich bliwe.
Höchstalemannisch
Hegschtalemannisch isch der südligscht Deil vum Hochalemannische. Es isch vum andere Hochalemannisch dur d Isoglosse trinkche / triiche (oder treiche) abgränzt.
Siebnerkonkordat
S Siibnerkonkordat isch e sicherheitspolitischs Abkomme under de „regenerierte“, liberale Kantön Züri, Bärn, Luzärn, Solodurn, Sanggalle, Aargau und Thurgau gsi, wo am 17. Merz 1832 ohni en aazkünde und gegen e Widerstand vo de konservative Kantön abgschlosse worden isch.
Dr historisch Kontext
Vor em Hindergrund vo dere Bedrohig hai sich die rästlige „regenerierte“ Kantön zum Siibnerkonkordat zsämmegschlosse. As Reaktion hai die konservative Kantön dr Sarnerbund abgschlosse.
Inhalt
Im Ardikel fümf wird versproche, ass d Konkordatspartner wenn nötig enand au militärisch wurde hälfe.
Im ene Zuesatz wird erklärt, ass jede Stand däm Konkordat chönn biidrätte.
Pfinztal
Verwaltig
Pfinztal ghert zue kainere Verwaltigsgmaischaft.
Summerlied
Gschìcht
Àm Ànfang ìsch s e Festival fìr elsassischi Lieder gsin, ìm Lauif vun dr Johre ìsch àwer aui àll meh tràditionelle Müsik vun Regione üs gànz Europa un aui üs dr gànze Walt drzüe kumme, vor àllem Müsik, wie Ìn àndre frànzesche Regione gspìlt wurd oder mìt Inwànderer üs dr gànze Walt no Frànkrich kumme ìsch.
Bundesverfassung
Bundesverfassung (alem. Bundesverfassig) isch d Bezeichnig für Verfassige, wo in Bundesstaate uf dr Bundesebeni gälte. Mänggi europäischi Bundesstaate nenne ihri Verfassig au formal „Bundesverfassig“.