cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Altdorf SH
Sport
Korbball wird i dä ganze Gegend gross gschriebe und isch eigentlich die Sportart, womer i de Verein am Meiste spielt. D Korbball-Mannschaft vom TV Untere Reiat spielt unteranderem i dä oberste Liga.
Grosser Rat (Aargau)
Gschicht
Dr Aargauer Grossroot hat 1803 150 Mitglieder gha. Dr Parlamäntspresidänt isch am Anfang für jede Session nöi gewählt worde.
Roveredo GR
Geschichte
Ane 1219 isch s Dorf imene Dokumänt de Regoredo gnännt.
Beringen (Dorf)
Gschicht
Beringe isch zum erschte Mol gnennt worde im Johr 965 als Peringen (1090 Beringin).
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 16,7 % gläge.
Sproch und Dialekt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 3027 Iiwohner 93,6 % Dütsch als Hauptsproch aagee, 0,6 % Französisch und 1,9 % Italienisch.
Massenmedien
Gschicht
D Mediegschicht im allgemäine Sinn bezäichnet die historischi Entwigglig vo de Kommunikazioonsmiddel. Si fokussiert vor allem uf Massemedie wie d Press, dr Hörfunk und s Färnsee. Dr Begriff „Medie“ het sich erst in de 1960er-Joor etabliert. S Wort isch vom änglische Begriff „mass media“ überdräit worde, wo scho in de 1920er-Joor ufchoo isch.
Italische Sprachen
Ìn de Antike hät's z Idalie usserdèm no Sprooche gee, wùù nìt zù de ìndogèrmanische Sproochfamììlie ghöört hän, wie s Edrùskisch ùn s Rätisch, wù beid zu de tyrsenische Sprooche ghööred.
Cajus (Bischof von Rom)
Är isch dr Suhn vum Gajus oder – no syre Nichte, dr Hailige Susanna vu Concordia – e Verwandte vum Chaiser Diokletian gsii. Unter syre Laitig hän d Chrischte e Zytlang e rueigeri Zyt ghaa zwische dr Verfolgig unter em Valerian un unter em Diokletian. Ußer dr Informatione im Liber Pontificalis waißt mer wenig iber en.
Lääben un Wirke
Gabinus isch dr Name vum Vater vu dr Hailige Susanna. Wäge däm nimmt mer aa, ass dr Cajus dr Unkel vu dr Hailige Susanna gsii isch.
Lostallo
Gschicht
S Dorf isch imene Dokumänt vo ane 1219 erwäänt.
Burg Bickensohl
D Burg Bickesohl isch e abgangeni Burg im Ortsdeil Bickesohl vu dr Stadt Vogtsburg im Kaiserstuehl im Landchreis Bryysgau-Hochschwarzwald z Bade-Wirttebärg. Si isch uf rund 265 Meter iber Normalnull gläge uf em chleine Bärgsporn circa 80 Meter sidweschtlig vum Rothuus un circa 100 sidweschtlig vu dr Chilche.
Iffwil
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 1,9 % gläge.
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 29,7 %, CVP 0,7 %, EVP 4,6 %, FDP 5,8 %. GLP 4,3 %, GP 7,6 %, SP 7,7 %, SVP 33,5 %, Suschtigi 6,1 %.
Urs Altermatt
Lääbe und Forschig
2002 isch under em Ditel «Nation und Nationalismus in Europa. Kulturelle Konstruktion von Identitäten» e Festschrift zu sim 60. Geburtsdaag erschiine mit Biidrääg vom Emil Brix, Erhard Busek, Moritz Csáky, Georg Kreis, Adam Michnik und andere.
George Gordon Byron
Dr '''George Gordon Noel Byron, 6. Baron Byron of Rochdale (* 22. Januar 1788 z London; † 19. April 1824 z Messolongi, Griecheland), bekannt as Lord Byron''', isch e britische Dichder gsi, dr Änkel vom John Byron, eme Südseeforscher und britische Admiral. Dr Lord Byron isch dr Vater vo dr Ada Lovelace. Er isch au bekannt as Understützer vom Freihäitskampf vo de Grieche gege s Osmanische Riich.
André Weckmann
De André Weckmann (* 30. Novemb´r 1924 in Steiweri (Steinbourg) bi Zàwere ém Elsass; † 29. Juli 2012 z'Strosburi) ésch e frànzeescher Schriftsteller un wohl de wichtigscht elsassisch Dialekt-Poet ém 20. Johrhundert gsé. De André Weckmann hat in Strosburi glabt und hat én àlli dréi Sprooche - od'r genöi'r Üssdrucksforme vum Elsass: Elsässisch, Hochditsch un Franzeesch - gschriiwa.
Burg Bischoffingen
Aalag
D ehmolig circa 30 mol 30 Meter groß quadratisch Burgaalag zeigt Räscht vu dr mittelalterlige Böusubschtanz us Buckelquader mit ere Hechi bis 4 Meter im Sidweschtecke, wu hite in e Wohnhuus verböue sin.
Kardinal
Diddel und Aareed
Dr volli Diddel isch: Sanctae Romanae Ecclesiae Cardinalis („Kardinaal vo dr Häilige Röömische Chille“), was in chirchlige Urkunde mäistens mit S. R. E. Cardinalis abkürzt wird. D Patriarche vo de orientaalische Chille häi dr Diddel Sanctae Ecclesiae Cardinalis, wil si nit zum röömische Klerus ghäöre.
Citroën Xantia
D Technik vum Xantia büütät einigi Bsunderhaitä, bischpilswis di kinematisch mitlenkändi Hinterachs, s für Citroën typischi hydropneumatisch Fahrwärk und, ab 1998, einä vu dä erschtä Common-Rail-Dieselmotorä.
1997 häts äs "Face-Lifting" geh. Näbscht neuem Frontdesign und ä paar Details im Inneruum ischd Carosseriestruktur verstärcht cho und äs hät neui Motorä geh.
Sicherheit
Ab Modälljahr 1994 isch än Fahrer-Airbag montiert cho, ab 1997 au än Biifahrer-Airbag. Mitm Wächsel uf Serie II sind zuäsätzlich 2 Siitä-Airbags i dä lehnä vudä Vordersitz montiert cho. Fascht all Xantias sind mit 3-Kanal-ABS usgschtattät usglieferät cho.
Biotechnologie
In dr Biotechnologii wärde Erkenntniss us vile Beriich, wie vor allem dr Mikrobiologii, dr Biochemii (Chemii), Molekularbiologii, Genetik, Bioinformatik und de Ääscheniöörwüsseschafte mit dr Verfaaretechnik (Bioverfaaretechnik) gnützt. D Grundlaage bilde chemischi Reakzioone, wo vo Enzüüm, wo frei si oder sich in Zälle befinde, katalysiert wärde (Biokatalyse oder Biokonversion).
Kanton Mundolsheim
Gmeine
Ìnsgsàmt hàt s ìm Kànton Mundelse 14 Gmeine ghet:
Miltiades (Bischof von Rom)
Verehrig
Syni Mahndäg sin in dr kadolische Chilche dr 10. Jänner un in dr orthodoxe Chilche dr 10. April.
Marcellinus (Bischof von Rom)
Lääbe un Wirke
Noch em Liber Pontificalis isch dr Marcellinus am 26. April 304 in dr Priscilla-Katakombe vergrabe wore, uf der Via Salaria, 25 Däg no sym Martyrium. Dr Liberisch Kadelog nännt dr 25. Oktober. Noch ere lengere Sedisvakanz isch dr Marcellus I. no ihm chuu, wu mänkmol mit em verwächslet woren isch wäg dr ähnlige Näme.
Burg Breisach
Aalag
Di ehmolig Burgaalag het e Donjon gha, e Palas, e Bärgfrid mit ere Heche vu 28 bis 30 Meter uf ere Grundflechi vu 24 mol 17 Meter un ere Muursterki vu 3 Meter, derzue ne Halsgrabe mit ere Breiti vu 20 bis 24 Meter un ere Diefi vu 12 Meter. Vu dr Aalag sin no Muurräscht un dr Halsgrabe erhalte. E Burgmodäll isch im Stadtmuseum im Ryydor uusgstellt.
Falkensteinerbund
Dr Falkensteinerbund isch ä schwizerische, ursprüngläch christlech-evangelisch orientierte Korporationsverband mit momentan vierne aktive Studänteverbindige, wo 1891 aus «Schweizerbund» isch gründet worde. Är ghört zu de wenige zwöisprachige Dachverbäng (tütsch und französisch).
Mitglidsverbindige
D Bundesorgan nähme zwar übergriifendi Ufgabe wahr, aber d Einzuverbindige si i ihrer Verfassig säubständig. E Falkesteiner isch auso in erster Linie Mitglid vo sinere Einzuverbindig. Zwüsche de Verbindige herrscht Aktivitätszwang, mit Vorbehalt vo de Statute vo de Einzuverbindige (Art. 4b Statute). Ds Schwizerhüsli u d Valdésia si gmischti Verbindige, d Zähringia u d Carolingia näme nume Manne uf.
Kernilis
Kernilis (bretonisch Kerniliz) isch e franzesischi Gmai im Département Finistère in dr Region Bretagne.
Verwaltungsrat (Schweiz)
Dr Verwaltigsroot (VR) isch s oberste Exekutivorgan, wo noch em Schwizer Obligazioonerächt) für d Füerig vo de Gschäft von ere Akziegsellschaft (AG) zueständig isch, solang nit d Generaalversammlig (GV; d «Legislative» vo dr AG) zueständig isch. Es bestoot doo e Kompetänzvermuetig zugunste vom Verwaltigsroot.
Soazza
Gschicht
Soazza isch imene Dokumänt vo 1203 s erschte Mol erwäänt.
Kanton Strassburg-1
Gschìcht
Dr Kanton ìsch àm 4. März 1790, we z Frànkrich d Départements ingricht worre sìn, àls Teil vum domolige Dischtrikt Stroosburi grindet worre. We àm 17. Februar 1800 d Arrondisements ingericht worre sìn, ìsch dr Kànton àls Teil vum Arrondissement Stroosburi nej züegschnitte worre.
Kernouës
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Roboter
Dr Iisatz vo Roboter
2004 si zwäi Millione Roboter im Iisatz gsi. Die dütschi Roboterbransche het 2007 dr Umsatz um 13 Brozänt gstäigeret. Noch Schetzige vom Robotikverband International Federation of Robotics häi sich im Joor 2010 d Verchöif vo Industriiroboter uf 120'000 Stück verdobblet. General Motors hät scho 2008 Blään gha, die erste Auti, wo vom e Roboter gstüürt wärde, vo 2015 aa z teste und vo 2018 aa in Serii z broduziere.
Gudrun Krüger
Aus ihrem Leaba
D Gudrun Krüger kommt am 11. Februar 1922 z Diibenga uff d Welt. Ihr Vadder isch dr Bankdirektr Carl Krüger ond ihr Muadr d Inge Krüger, wo us-ra alda Enenger Familie stammt. En dera Gmoid wegst-se au uff. Ihre Eltra hend deet a Villa mit-ma riisiga Garda. Nôch-em Abidur studiirt d Gudrun Krüger an de Staatliche Akademia vo de bildende Kinscht, zerscht en Stuegert ond hendrher z Wien. Dô drnôch nemmt-se noh Privatondrricht bei de Professora Otto Baum (1900 bis 1977) ond Alfred Lörcher (1875 bis 1962) ond schliaßlich noh beim Stuegerter Kinschtler Fritz von Graevenitz (1892 bis 1959).
Scho en jonge Jôhr ondrnemmt d Gudrun Krüger ausdehnde Studiareisa en d Schweiz, nôch Sidfrankreich ond nôch Paris. 1953 fihrt-se dr Weag nôch England, wo-se fenf Jôhr en London hangableibt, deet au an Haufa schafft ond zo ihrem oigena Stil fendet. 1957 abr packt-se s Hoimweh ond se kehrt nôch Enenga zruck. Em Lauf dr Zeit werret ihre Skulbdura en viile grauße Musea vo dr Welt, zom Beischbiil z London ond z Paris, ausgschdellt ond vo-ma Haufa Konschtkenner bewondret. Trotz älle Erfolg vrgisst-se abr et ihr Hoimet. Drom lôôt-se sich’s et nemma, ihre Werk au en Enenga de Leit vorzostella, zom Beischbiil em Rôthaus ond en dr HAP-Grießhaber-Hall.
Romoos
Romoos esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Äntlibuech im Kanton Lozärn, Schwiiz.
Volvo 240
Allgemeins
Der Volvo 240 isch s Nachfolgemodäll vum Volvo 140 und isch vu 1974 bis 1993 baut cho. Äs isch zur damaligä Ziit z wichtigscht Modäll vu Volvo xi und hät uber Wiiterbeschtoo oder Niedergang von der Firma entschiedä. Vor alläm ufm wichtigä US-Amerikanischä Markt hätt dLimousinä vill Cheufär gfunnä, in Europa hingegä eher der klassisch Combi.
Marktsituation
Der Volvo 240 isch zu siiner Ziit sehr beliäbt xi und hät summi Vorzüg bottä; Sehr hochä Sicherhaitsstandart, sehr robuschti Bauwiis, chliinä Wendechreis, relativ guäti Winter- und Zugfahrzügeigäschaftä. Hüt sind vill Fahrzüg in armi Lendär exportiert, ma xeht aber na immer 240er als Gebruuchtwägä.
Modesto
Modesto isch County Seat u ä Stadt im Stanislaus County im US-Bundesstaat Kalifornie, Vereinigte Staate, mit 206.769 Iwohner (Stand: 1. Juli 2004) u Sitz vo dr County-Vürwaltig. D Bevölkerig isch im letzte Johrzähnt stark gwachse, und si sich jetzt dr Iiwohnerzahl noch die 16. Stadt z Kalifornie. Ds Stadtgebiet het ä Größi vo 93,1 km².
Romoos
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 0,4 % gläge.
Sprach ond Dialäkt
Z Romoos redt mer en Dialäkt, wo scho ganz naach am Bärntütsch isch.
Gemeinschaft Unabhängiger Staaten
Entwicklig
Bim EU-Gipfel z Prag am 7. Mai 2009 hän di sechs GUS-Mitglider Armenie, Aserbaidschan, Georgie, Moldawie, Ukraine un Wyssrussland mit dr Europäische Union di „Eschtlig Partnerschaft“ gschlosse. Russland het gege dää Schritt broteschtiert.
Korruption
Weblingg
Statistike:
Nantua
Politik
I dr Stadt isch d Underpräfektur vom Arrondissement Nantua und vom Kanton Nantua. Dr zueghörig Gmeindsverband isch d Communauté de communes Haut-Bugey.
Libanon
Geografi
Grössti Städt mit Iwohnerzahl (gschätzt; sit 1932 häts kai offizieli Volkszählig me ge)
Root LU
Root esch e politischi Gmeind im Wahlkreis Lozärn-Land im Kanton Lozärn, Schwiiz.
Brig (Begriffsklärung)
Brig. staht für:
Schraube (Verbindungselement)
S Gwind stellt e schiefi Eebeni daar, wo in ere Helix uf e Grundkörper gwigglet isch. Wäge dr Keilwirkig von ere schiefe Eebeni wird bim Aazie vo dr Schruube e chliini Umfangschraft aagwändet, wo zun ere gröössere Axialchraft versterkt wird. Und e groossi Beweegig am Umfang wird in e chliini Axialbeweegig umgwandlet (bim Justiere aagwändet).
Art (Biologie)
Die latynische Abchürzig isch spec., was vo ‚Art‘ chunt.
Kabinett Söder II
S Kabinett Söder II isch syt em 12. Novämber 2018 d Staatsregierig vum Freistaat Bayern gsii. D CSU het bi dr Landdagswahl am 14. Oktober 2018 37,2 % vu dr Stimme un 85 vu insgsamt 205 Sitz im bayerische Landdag gwunne. Dr Minischterbresidänt Markus Söder het druf e Koalizion mit dr Freie Wehler bildet.
Telefonvorwahl (Österreich)
Schema
Im Festnetz chan e Nummere im gliiche Vorwaal-Beriich au ooni Vorwaal gweelt wärde. In de Mobilfunknetz funkzioniert daas nume bedingt.
Gerbergasse (Basel)
Gmäinschaftshüüser an dr Gärbergass
An dr Gärbergass häi meereri Gmäinschafte iiri Hüüser ghaa. D Juude, wo scho sit em 12. Joorhundert z Baasel gläbt und vili von ene an dr Gärbergass gwoont häi, häi woorschinlig iiri ersti Synagoge bim Rindermäärt an dr undere Gärbergass ghaa, bis si im Pogrom vo 1349 zum e groosse Däil ermordet worde si. D Kürschner häi 1353 iir Gsellschaftshuus an dr Gärbergass iigrichdet, und d Gwürzhändler häi 1423 dr Ballhoof an dr Gärbergass 11 näben em stedtische Kaufhuus kauft. D Zumft ze Schniider isch bis 1874 an dr Nummere 36 dehäi gsi, und iir Huus isch bi dr Korrektur vo dr Gärbergass abbroche worde. Grad nääbedraa isch s Zumfthuus ze Gartner gstande. D Zumft zu Schmiid isch an dr Gärbergass 24 glääge, bis ass s Geböid an d GGG verkauft worde isch und e Stadtbibliothek drii cho isch. D Zumft het aber immer no iir Lokal im Schmiidhoof. D Wissgärber si e zitlang im Huus zum Lange Pfäffer an dr Gärbergass dehäi gsi, bis si in die Wissi Gass züüglet si.
Große Seen
Geologi
E mächtigi paläozoischi Schichtefolg, d Onondaga-Formation, wu us verschidene widerstandsfähige Sandstai un Chalch bstoht, umrahmt di See im Side. Zwische Ontario- un Eriesee un nerdli vum Michigansee git s d Niagara-Schichtstapfle, wu us hertem Dolomitgstai un waichem Schifer bstoht. Am Nordrand vu dr Große See dritt dr Kanadisch Schild an d Oberflechi.
Wirtschaft un Infrastruktur
Dur di stark Bsidlig un Induschtrialisierig vum Biet isch s aber zuen ere all hechere Schadstoffbelaschtig un zuen ere Massevermehrig vu yygschlaipfte Dier- un Bflanzearte, wie zem Byschpel em Meernyynaug un dr Dreikantmuschle. E Wasserschutzabchuu isch anne 1978 vu dr USA un Kanada veryybart wore.
Innertkirchen
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Innerkirchen ghört zum Höchstalemannisch.
Färöer
Wichtigschde Erwerbszwig vode 48.000 Färinger isch sit Ände vom 19. Jahrhundert d Fischeri und d Wirtschaft, wo damit zämähänged. Vorher isch es d Landwirtschaft (Export vo färöischä Wolleproduktä), chünftig hoffed d Menschen uf Erdöl vor ihrerä Chüste, wobi d Probebohrige sit Mitti dä 90er Jahre allsamt erfolglos blibed.
Im Februar 2007 isch d Arbeitslosigkeit uf 1,7 % gsunke, de bisher nidrigschd Stand i dr Gschichd voder Färör.
La Feuillée
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Naher Osten
Begriffsklärig
Dr Begriff isch vo de Öiropäer brägt worde, wo die Regioon im Oste von ene lit. Dr dütsch Begriff Nooche Oste überschniidet sich mit em änglische Begriff Middle East, isch aber geografisch gsee nid s Gliiche.
Kanton Strassburg-2
Dr Kànton Stroosburi-2 ìsch e Kànton ìm Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich.
Inka
D`Inka si es Südamerikanischs Volk i de Region vo de Ande gsi, wo aus Imperium numä 50 Johr lang exischtiärt hät.
Nathan der Weise
D Ringbaraable
In dr Schlüsselszene bim Lessing goot s eso: dr Saladin loot dr Nathan zu sich choo und frogt en, weli vo de drei monotheistische Religione är für die woori wurd halte. Dr Nathan merkt sofort, dass das e Falle isch: Wenn er säit, sini äigeni Religion sig die „äinzig woori“, muess das dr Saladin as e Majestäätsbeläidigung uffasse, wenn er aber em muslimische Sultan wil schmiichle, und dr Islam zur äinzig woore Religioon erkläärt, denn muess er erklääre, wiso er no Juud sig.
Rad
Mäistens zelt mä zu de äifache Maschineelimänt nume e Rad, wo sich dräit wien e Handrad oder e Länkrad, und nit äins, wo rollt. E Faarzüügrad wird hüte as e komplexers technischs Baudäil oder e komplexers Maschinenelimänt bezäichnet.
Dr Name Rad isch mit em latiinische rota und em Sanskrit-Wort für dr indisch Waage ratha verwandt.
Ruinaulta
E Fahrstrooss dur d Ruinaulta hets nie ggä. Erscht d Ysebaanlinie vo Riichenau uf Disentis isch em Fluss noo dur d Schlucht gleit worde; die isch jetz eini vo de beschte Attrakzioone uf dr Faart mit der Räätische Baan. I dr Schlucht unde, also zimli wyt vo de Dörfer wägg, het d Baan drü Baanhööf, dä vo Trin, dä vo Versam und dä vo Valendas und Sagens.
Kanton Strassburg-3
Gmeine
Dr Kànton bsteht üs eme Däil vun dr Stàdt Stroosburi. Stroosburi ìsch sit März 2015 ìn 6 Kànton ingedäilt.
Osteuropa
Mit Ostöiropa wird allgemäin dr östligi Däil vo Öiropa bezäichnet, wo grad näbe Middelöiropa lit. E spezielleri Definizioon vom Begriff Ostöiropa hängt drvo ab, in weelem Zämmehang d Bezäichnig brucht wird:
Bilateria
Merkmol
Sessili Forme un sonigi, wu in Kolonie läbe, sin in wenige Gruppe vu dr Bilateria verdrätte, zem Byschpel bi Kamptozoa un Bryozoa. Die hän derzue e mit däre Läbeswyys verbundeni filtrierendi Nahrigsufnahm.
Sambia
Geografy
D Vegetation in wyte Dail vum Land sin Savanne.
Nationalpark
Sid-Luangwa-Nationalpark — Nord-Luangwa-Nationalpark — Luambe-Nationalpark — Lukusuzi-Nationalpark — Nyika — Nsumbu-Nationalpark — Mweru-Wantipa-See mit Mweru Wantipa-Nationalpark — Lusenga-Plain-Nationalpark — Bangweulusimpf — Kasanka-Nationalpark — Lavushi-Manda-Nationalpark — Isangano-Nationalpark — Kafue-Nationalpark — Lochinvar-Nationalpark — Blaui-Lagune-Nationalpark — Liuwa-Plain-Nationalpark — Wescht-Lunga-Nationalpark — Sioma-Ngweizi-Nationalpark — Mosi-oa-Tunya — Untere-Sambesi-Nationalpark
Vorzyt
Di spetere prähistorische Molereien am Kifubwa Fels bi Solwezi wären ere frieje Bsidlig dur San zuegschribe. S Sidligsbiet vu dr San isch schyns no Norde vu dr Lundaschwelle un em sidlige tansanische Hochland begränzt gsii. Ihre Chärnland isch wohl alliwyl Simbabwe gsii, d Biet nerdlig un sidlig dervu hän zue dr Randbiet ghert. Si hän vu Fricht, Nuss un Wurzle un au vu dr Jagd uf Wild gläbt. eln, Um Chrischti Geburt isch z Sambia e Population vu Jeger un Sammler verdrängt wore vu Nomade, wu intensiver gwirtschaftet hä nun wahrschyns au San gsii sin.
Ménéac
Verwaltig
vu Ménéac isch. Ménéac ghert zum Kommunalverband.
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Ménéac ghert zum Gallo.
Sambia
Unabhängigkait
Dr Zweet Wältchrieg het derno s Änd vum Kolonialismus brocht. S het zwar no ne Reorganisazion vu dr Kolonie gee, was aber nimi lang aaghalte het. Anne 1953 isch Nordrhodesie Dail vu dr Zäntralafrikanische Federazion wore, zäme mit Sidrhodesie (hite Simbabwe) un Njassaland (hite Malawi). Die drei Länder hän bolitisch un wirtschaftli nyt mitenander z due ghaa, ußer ass si britisch Kolonialbiet gsii sin. Z Nordrhodesie isch wirtschaftli ganz vum Chupferbärgböu bregt gsii, Sidrhodesie vu britische Sidler un Njassaland vun ere Plantaschewirtschaft. Anderi wirtschaftligi Impuls het s z Sambia in dr Zyt vu dr Kolonialzyt nit gee. S Chupfer het schnäll Gäld brocht, dodervu isch aber vyl weniger im Land blibe wie in dr baide andere Länder us däne ihre wirtschaftlige Schwärpinkt.
Anne 1972 sin alli bolitische Barteien ußer dr UNIP vum Kaunda verbote wore, un 1973 het dr Kaunda no Uurueje verchindet, ass Sambia ab jetz en Ainbarteiestaat sei. Wu ab 1975 dr Chupferbryys uf em ältmärt all mee aabegange isch, isch d Wirtschaft an Bode gange, s BIP isch syterhär um 30 Brozänt gheit. D Regierig het Schulden ufgnuu, het d Nahrigssubvänzione gchirzt. D Versorgig un d Infrastruktur sin all schlächter wore. Au d TAZARA-Yysebahnlinie zum tansanische Daressalam, wu 1976 mit Finanzierig un tächnischer Hilf vu China böue woren isch, het fir d Wirtschaft kai Uuswäg brocht, wel 1978 d Benguelabahn fir langi Zyt zämebroche isch. D Buuren uf em Land sin nit wie im Nochberland Malawi unterstitzt wore. Endemisch het s Cholera un Typhus gee un anne 1984 isch dr erscht AIDS-Fall im Land ufdrätte.
Liberius (Bischof von Rom)
Lääbe un Wirke
No dr Iberliferig het dr Liberius uf em Esquilin noch eme „Schneewunder“ am Morge vum 5. Augschte 358 d Basilika Santa Maria Maggiore böue loo.
Polen
Pole isch e chli chliner als s weschtleche Nochberland Dütschland und es hät öppe 40 Milione Ywohner.
Flüss
Scho syt langem tuet me uf de polnische Flüss mit Schiff fahre. Im früene Middelalter sind d' Wikinger mit ihrne Langschiff uf ihrne wyte Reise au dur d'Weichsel und d'Oder gfahre. Im Mittelalter und de Nüüziit, wo Pole-Litaue noo e Chornchammere vo Europa gsi isch, hät d'Verschiffig vo Landwirtschaftsgüeter uuf de Weichsel i d'Richtig vo Danzig und wiiter nach Weschteuropa e sehr grossi Bedütig gunne, womer noo a de zahlriiche Spycher us de Renaissance und de Barockzyt gseh chan.
Grossi Stedt und Aglomerazioone
Die gröschte Balligszäntre sind s' Oberschlesische Induschtriegebiät, di' Balligsrümme by Warschau und Łódź und noo s' Weichseldelta mit de Drüüschtadt wie Danzig, Sopot und Gdynia.
Wirtschaftspolitik
Dass sälli Vorgäng finanziert werde chönne, will d Regierig überflüssigi staatligi Behörde ufflöse; Privatisierige werre witer praktiziert, wyl de Verchauf vo staatlige Undernehme Ynahme bringt. Finanziälli Understützig soll au d EU biete. Durch d EU-Mittel solle de Steikohlebergbau, de Strom, s Erdöl und anderi Branche d Wirtschaft fördere und nit wie bisher belaste.
D Landwirtschaft hät in de polnische Wirtschaft e wichtigi Rolle. Si soll ertragrycher sy und in Züechunft besseri Methode zur Verfiegig gstellt kriege. Mer will folgendi 4 Zyl erreiche:
Ins BE
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 15 % gläge.
Kanton Strassburg-5
Dr Kànton Stroosburi-5 ìsch e Kànton ìm Département Bas-Rhin ìm Elsàss z Frànkrich.
Brig
Gschicht
D Chircha z Glis isch Afangs des 17. Jahrhunerr durch der beditund Baumeischter Ulrich Ruffiner erwitrut choo. Im 18. Jahrhunert en Erwiterig durch d Brieder Bodmer. Bi Üsgrabige, wa 1984 iner Chircha durchgfiert choo sind, findut mu Spure vora ländlichu Töifkappälla, üs der Früehzit vom Christutum im Wallis. Z 17. Jahrhunert isch vom Kaspar Stockalper (1609–1691) giprägt. Är het der Warutransport uber de Simplon kontrolliert und het bi Brig eigeni Erzgrüebe betribu. Schini rege Bautätigkeit zigt schich im Bau vom Stockalperschloss, der Sebastianskapälla und vom Jesuitenkollegium mit derzüeghörig Chircha, Bauwärch wa hittu nu z Stadtbild vo Brig prägund. Mim Stockalper isch Brig öi z Bildigszentrum vom Oberwallis. Är het d Schüele vo de Jesuiten und der Ursulinen gfördrut. D Transitachsa, wa Stockalper uber de Simplon betribu het (Stockalperweg), isch im 17. Jahrhunert eini vo de wichtigstu Alpuubergäng und bringt Stockalper und de Briger entsprächunds Ahseh und Wohlstand.
Gregor Mendel
Si Lääbe und Wärk
Dr Mendel isch uf s Gümnasium z Troppau und het denn an dr Olmützer Uniwersidäät Filosofii studiert. 1843 as Postulant bi de Augustiner-Eremite vo dr Abtei St. Thomas z Alt Brünn ufgnoo worde. Bim Franz Diebl (1770–1859) an dr Filosofische Leeraastalt z Brünn het er d Chrüzigstechnik, d Uslääsi und d Soomevermeerig gleert. 1847 isch er zum Briester gweiht worde. 1849 het er e Stell as Ushilfleerer am k. k. Gümnasium z Znaim (hüte Znojmo) bechoo und Mathematik und Griechisch unterrichdet. 1854 het gäigneti erbkonstanti Sorte vo Ärbsli afo brüefe und uslääse. 1866 het er d Resultaat vo sinere Forschig veröffentligt, het aber us dr wüsseschaftlige Fachwält kuum e Reakzioon bechoo, was en aber nid gstöört het. 1868 isch er zum Abt gweelt worde.
Hochschule für Rechtspflege Schwetzingen
Syt em 1. Septämber 2016 wäären an dr Schwetzinger Hoochschuel zum eerschte Mool au Griichtsvollziegeraawärter*ne vum Land Baade-Wiirtebäärg in eme bundeswyt ainzigaartige dreijeerige Bachelorstuudiegang zum/zur Griichtsvollzieger*ne (LL.B.) uusbildet.
Gschiicht
Anne 1953 het s Land Baade-Wiirtebäärg z Schwetzinge ne juschtizaigeni Räächtsbfläägerschuel ufgmacht, wu Juschtizbeamti vum mittlere Dienscht zäme mit Abituriänte*ne zue Räächtsbflääger*ne uusbildet woore sin. Anne 1979 isch d Räächtsbfläägerschuel in e Fachhoochschuel vum Land Baade-Wiirtebäärg noch em Fachhoochschuelgsetz umgwandelt woore. Im Joor 1994 isch s Stuudium an dr Fachhoochschuel hoochschuelorientiert reformiert woore.
Ministerium der Justiz und für Migration Baden-Württemberg
Läitig
D Marion Gentges (CDU) isch sit 2021 d Ministere, dr Siegfried Lorek (CDU) dr Staatssekretäär. Dr Läitend Beamti und Amtsschef isch sit 2016 dr Ministeriaaldiräkder Elmar Steinbacher (CDU).
Dr Naame vom Ministerium
Vo 1952 bis 1984 het d Behörde Ministerium vo dr Justiz ghäisse, vo 1984 aa isch si Naame Ministerium vo dr Justiz und für Bundesaagläägehäite gsi, denn isch s vo 1991 aa wider nume no s Ministerium vo dr Justiz gsi, ab 2016 Ministerium vo dr Justiz und für Öiropa und im Joor 2021 isch s zum Ministerium vo dr Justiz und für Migrazioon worde.
Versamer Tobelbrücke
Vo 2010 bis 2012 isch die modärni Brugg us Beton entstande. Si isch 112 Meter lang.
Citroën BX
Entwickligsgschicht
Nach der Iigliederig vu Citroën in PSA, Peugeot Citroën-Konzern hät d'Ära vu där Plattform-Schtrategie ahgfangä. S' neui Mittilklass-Modäll selti möglichscht vill Teili usm Peugeot-Regal bezüchä, derbii aber au mit der markätypischä Hydropneumatik usgschtattät cho.
Gschtaltig
Trotz der eckigä Form isch der Citroën BX relativ aerodynamisch. Ab 1985 isch der BX au als sehr grüümigä Combi "Break" baut cho. Der isch bis zur Rückbank identisch mit der Limousiinä, au der Radschtand isch gliich, er isch aber lenger und höcher als d'Limousiinä.
1986 isch der BX überarbeität cho; ussä erkennbar dur dgrössrä und ab jetzt wiiss iigfärbtä Blinkergläser vornä, innä du ä neus Armaturäbrätt mit normalä Ahzaigä und Lenkstockhebel anschtell vu Walzätacho und Bediensatellitä.
Ipsach
Religion
63,7 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 20 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
CIA World Factbook
S Factbook isch gmäinfrei, si Inhalt cha also ooni bsundrigi Erlaubnis beliebig brucht wärde. D Verwändig vom Siigel vo dr CIA isch allerdings verbote.
Sankt Nikolaus
Sankt Nikolaus oder St. Nikolaus isch de Name vo däne Ortschafte:
Karl-Josef Fuchs
Dr Karl-Josef Fuchs (* 1960 z Minschterdal im Schwarzwald) isch e dytsche Choch.
Lääbe
Vu Juni 2010 bis Oktober 2013 het dr Fuchs im Wägsel mit em Jürgen Koch un em Christian Mittermeier Bydreg fir dr Blog „Nachgesalzen“ uf Zeit Online gschribe.
Budapest
Etymologii
De Namme vu Pest chönnt uff e antiike Ortsnamme zruckgoh: de Ptolemäus nännt in sinem Büech Geographike Hyphegesis d Stadt Pession (Πέσσιον). Witer akzeptiert isch abber d Aanahm, dass er sii Ursprung im altungarische Wort pest (Ofe) hät, wu z Sibebürge hütt no bruucht wird. De Gellért-Bärg mit sine Thermalquälle isch sällewääg au als „Pest-Bärg (Pest-hegy) bezeichnet wore; an sinem Füeß isch de „Pest-Hafe“ (Pest-rév) gläge, wu deno de Gmeind sälber de Namme gee hät. Er isch sit em friehje Mittelalter belèggt.
Gschicht
D'Bevölcherig isch bedingt durch de Bou vu züesätzlige Wohnvierteli un Züewanderige us andere Deil vum Land witer aagstige un hät in de 1980er-Johr ihr Rekord (rund 2,1 Millione) erreicht. Sit de bolitsche Wändi im Johr 1989 isch si numme no gsunke, vor allem wiil viili Iiwohner us de Stadt in d'Agglomeration umzoge sin. {{ImDruckVerbergen|
Architektuur
D'Mátyás-Chirch (Mátyás-templom) isch im 15. Johrhundert bout un im 19. Johrhundert im gotische Stiil renoviert wore. De Chrönigsort vum Franz Joseph II. (1867) behärbärgt einzigartigi Freske, s Grab vum Chönig Béla III. un e Statuue vu de Maria mit ere Chrone, wu de Bapscht Johannes Paul II. im Johr 2000 gschickt hät.
Merlevenez
Gschicht
Merlevenez isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1367 as Breullevenez (1367: Brelevenez, 1372: Brellevenez, 1498: Meurlenevez).
Verwaltig
vu Merlevenez isch. Merlevenez ghert zum Kommunalverband.
Italianisierung
As Italiänisierig wird im Allgemäine d Verdrängig vo andere Sprooche dur s Italiänische bzw. d Akkulturazioon vo ethnische Minderhäite in Itaalie bezäichnet.
Iseltwald
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 10,1 % gläge.
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 1,5 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Iseltwaald ghört zum Höchstalemannisch.
Meslan
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Kanton Strassburg-8
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1919 hàt des Gebiet zem Kreis Stroosburi (Stàdt) ghert.
Zitter em 28. Juni 1919 ìsch dr Kànton e Deil vum neje Arrondissement Stroosburi-Stàdt.
Kanton Strassburg-9
Gschìcht
We àm 17. Februar 1800 d Arrondisements ingericht worre sìn, ìsch dr Kànton àls Teil vum Arrondissement Stroosburi nej züegschnitte worre.
Philosophie der Antike
Mä cha d Filosoofe vo dr Antike grob in verschiideni Grubbe iidäile. Die, wo vor em Sokrates gläbt häi, bezäichnet mä as Vorsokratiker (öbbe vo 600 bis 400 v. d. Z.). Si häi brobiert, s Wältbild, wo denn no vo Müüthe und Götter brägt gsi isch, mit Hilf vo dr Filosofii und dr Naturwüsseschaft z erklääre. Mit em Sokrates foot die Griechischi Klassik aa (öbbe 500 bis 300 v. d. Z.). Zu sällere Zit isch Athen s gäistige Zentrum vo Griecheland gsi, im Sokrates si Schüeler, dr Platon, und däm si Schüeler Aristoteles si zwäi vo de wichdigste Filosoofe, wo bis hüte Iifluss häi. Zur Klassik cha mä au d Sofiste, d Küniker mit iirem bekanntiste Verdräter, em Diogenes vo Sinope, d Epikureer, d Kyrenaiker und d Stoiker zelle. Noch dr Klassik si die hellenistischi Zit und denn d Spootantike, wo iiri äignige filosofische Schuele ghaa häi: die hellenistischi Stoa und dr Epikureismus und dr spootantiki Nöiplatonismus, wo s Dängge vo de Chilleväter beiiflusst het.
Litratuur
Iifüerige
Meersburg
Alemannische Mundart
D einheimische Meerschburger könnet alle alemannisch schwätze. Es hot aber nach m Zweite Weltkrieg vill Flichtlinge gäbbe und ville Tourischte, wo no em Hochdeutsche aahänget. Ville Meerschburger schwetzet unterenand wie inne de Schnobel gwachse isch, aber im Tourismusbreich bmüehet se sich "hochdeutsch" zu schwätze. Uff alle Fäll gitts immer d alemannische Lebbensart, d Fasnet, d Musik- und Trachteumzüg und itt zletscht s gmeinsame Gfüel vu denne, wo um de Bodesee wohnet. D Mundart wird vu de Wisseschaftler Bodeseealemannisch im Niederalemannische Sprochkreis gnennt.
Büren SO
Politik
D Wahlergäbnis us em Joohr 2018 sehn wiefolgt us: BDP 2,29 %, CVP 16,2 %, EVP 1,3 %, FDP 16,2 %, GLP 3,3 %, GPS 5,9 %, SP 19,8 %, SVP 33,9 %, Suschtigi 1,11%.
Rothenburg LU
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,7%, CVP 22,2% , FDP 15,2% , GLP 4,6% , GP 5,0% , SP 16,0% , SVP 29,7% , Süschtigi 5,6%.
Nikolaus von Myra
Dr Nikolaus vo Myra (altgriech. Νικόλαος Μυριώτης, Nikolaos Myriotes; * zwüsche 270 und 286 z Patara; † 6. Dezember 326, 345, 351 oder 365 ) isch aine vo de bekanntiste Heilige vo de Ostchile und de latinische Chile. Sin Gedänktag, de 6. Dezember, wird im gsamte Christetum mit verschidnige Brüüch gfiired; lueg öppe Samichlaus und Chlausjage.
La Roche-Maurice
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu La Roche-Maurice ghert zem Bretonisch.
Waltensburger Meister
Me het dèm Mooler, wo me von em dr eigentlech Name nit gchennt, de Künschtlername ggä, wil er a dr Nordwand vo dr Chile vo Walteschburg im Vorderrhytaal i dr Zyt um 1330 schöni und bsunders guet gstalteti Bilder a d Wänd gmoolet het. Er het mit ere Gruppe vo Mooler in ere Wärchstatt zämegschaffet.
Dr Künschtler gilt als eine vo de bedütende Mooler vo der gootische Zyt i dr Schwiiz.
Muggaseggel
A Muggaseggel (au Muggaseggele odr Muggaseggl) isch s kloinscht schwäbisch Längemaß. Wemma gnau isch, isch es s Zeigungsglied von eme Muggamännle.
Sozialwissenschaften
Analüsiert wärde d Struktuure und d Funkzioone vo soziale Verflächdigszämmehäng vo Instituzioone und Süsteem und au deren iiri Wäggselwirkig mit Handligs- und Verhaltensbrozäss vo de äinzelne Individue (Aktöör).
Notenschlüssel
F-Schlüssel
Für düèferi Stimmè isch fascht zitglych mit èm C-Schlüssel dè F-Schlüssel entschtandè, dè s chlyne f aazeigt hèt un dèmm sini Form si uff èm Großbuèchschtabbè F zruggfüürè lôtt (a). Diè erschtè F-Schlüssel sin no uff dè Mittellinniè gläggè, sin also eigentlich Baritonschlüssel (b) gsi. Spòter hèt sich dè hütt gebrüüchliche Bassschlüssel durrègsetzt, wo diè zweit Linniè vo obbè als F-Linniè feschtlait (c). Allgemein wörd s aazzeigende f vo dè beidè Querschtrich vom F flankyrt. Selli Querschtrich wörred bim F-Schlüssel uff jewyls ein Punkt reduzyrt, dè Ton f lyt dèmmnõch zwischè dè beidè Pünkt.
Klassifikation (Biologie)
D Klassifikazioon vo de Lääbewääse isch e Fachgebiet in dr Biologii. Uf dr äinte Site cha drmit d Süstematik (vo systēmatikós ‚gordnet‘) gmäint si, uf dr andere s Klassifiziere, das häisst s Iidäile in Klasse, sälber. D Klassifikazioon vo de Lääbewääse isch monohierarchisch strukturiert in Ebene mit underschidlige Differenzierige, wo jedi Klass nume äi Oberklass cha ha.
Die klassischi Süstematik beschäftigt sich hauptsächlig mit dr Iidäilig (Taxonomii), Benennig (Nomenklatur) und Bestimmig (Identifizierig) vo de Lääbewääse.
Depositen
Unter Deposite oder Bankguethabe verschtoht me Sache, wo bin ere Bank hinterlegt wärde. Das chan hüt vor allem Gäld oder Edelmetall (Gold, Silber, usw.) sii. Gschichtlich gseh sind die Deposite emol wäsentlich wichtiger gsii als hüt: Me het Wertgegeschtänd, v. a. Edelmetall, bi de Banke hinterlegt und doderfür Schuldschiine uusghändigt übercho. Die Schuldschiine sind denn mit der Ziit ghandlet worde, worus das entschtande isch, wo mir hüt Banknote nenne. Bevor s d Notebanke gäh het, isch s Note-Gäld vor allem uuf die Art in Wirtschafts-Kreislauf choo.
Universum
S Wort Uniwersum (von „gsamt“, vo unus und versus „in äins keert“), au: dr Kosmos oder s Wältall,  bezäichnet in dr Füsik d Aaordnig vo allere Materie und Energii zum ene gwüsse Zitpunkt, aagfange bi de elementare Däili bis zu de groossrüümige Strukturen wie Galaxie und Galaxiehüfe.
Pädagogische Hochschule Karlsruhe
Leitbild
Die Pedagoogische Hoochschuel Chaarlsrue gliederet ire Laitbild in die siibe Pinkt :
Verantwoortig ibernee, In Diszipliine un iber Diszipliine uuse foorsche, Teory un Praxis reflektiert in zämebringe, D Kultiur vu Leere un Leere individualisiere; Wältuffeni un Zuechumftsorientierig siichere, Qualiteet un Transparänz optimiere, Individuälle Lääbeslaage gräächt wääre.
VWA-Hochschule
Akkreditierig
Di beede Stuudiegäng Bedriibswiirtschaftsleer (B.A.) un Wiirtschaftsingenieurwääse (B.Eng.) sin dur d Akkreditierigsagäntuur FIBAA am 30. Novämber 2012 unter Uflaage fir fimf Joor akkreditiert woore.
(1036) Ganymed
Einigs bekannter in dr Astronomi isch dr gliichnammig Jupitermond Ganymed, dr grösst Mond vu unserem Sunnesystem.
Monteceneri
Monteceneri isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Taverne im Bezirk Lugano.
Country-Musik
Dr Begriff Country & Western bezieigswiis C&W, wo vilmol as Sünonüüm brucht wirde, isch falsch, wil er suggeriert, ass es sich um en äihäitligs Schaner wurd handle. Country & Western goot zrugg uf e Tschart-Bezäichnig, wo s amerikanische Billboard-Magazine in de 1940er-Joor für Ditel us de Schaner Country-Muusig und Western-Muusig brucht het.
Monteceneri
Geografi
Innerhalb vo de Gmai sin d Dörfer Bironico, Camignolo, Medeglia, Rivera und Sigirino. Zue Rivera ghere d Ortsdail Soresina, Sorencino un Capidogno.
Pädagogische Hochschule Karlsruhe
Stuudium
Di Pedagoogisch Hoochschuel Chaarlsrue bietet Bachelor- un Masterstuudiegäng aa: Leeramtsstuudiegäng (Grundschuel oder Sekundaarstapfle I) un au anderi Stuudiegäng (lueg unte). Derzue chenne Studänte*ne syt 1999 s Europaleeramt as bsunders Profiil im Leeramt weele.
Abitur
Im Underschiid zum volle Abitur schränkt e fachbundnigs Abitur bzw. die fachbundnigi Hochschuelrifi, abkürzt as Fachabitur, d Studierfähigkäit ii uf d Studiegäng an Uniwersidääte, wo im Abschlusszüügnis usgwiise si. As Fachabitur wird umgangssproochlig au s Züügnis vo dr allgemäine Fachhochschuelrifi bezäichnet für e Studium an Fachhoochschuele.
Surses GR
Geografii
Im Taal flüsst d Julia, wo uf rätoromanisch Gelgia heisst und e Näbefluss vo dr Albula isch. Oben a Sur liit dr Marmorerasee, e Stausee mit ere Staumuur, wo ane 1954 fertig gsi isch.
Antonín Dvořák
Herkunft und Jugend
Z Nöi York het dr au s Striichkwardett op. 96 gschriibe, wo mä vilmol as s Amerikanische Striichkwardett bezäichnet. Im April 1895 isch er wider häim und het wider am Prager Konservatorium afo schaffe.
Pädagogische Hochschule Karlsruhe
Fakulteete
Die Pedagoogische Hoochschuel Chaarlsrue het zwoo Fakulteete mit derzuegheerige Inschtitut:
Guntram I.
Läbe
Gegen Usse isch im Guntram si Politik s Gegedeil vo dere vom Childebert gsi. Dr Guntram het brobiert, Septimanie, es Gebiet nördlig vo de Pyreneä wo de Westgote ghört het, z erobere, und er het d Langobarde gege Byzanz understützt. Dr Childebert isch pro-byzantinisch und westgotefründlich gsi. D Byzantiner hai dr Gundowald understützt, wo behauptet het en unehelige Sohn vom Chlothar I. z si, si Erbdeil verlangt het und schliesslig in dr byzantinisch Deil vo Italie gflüchet isch. Im Johr 584 isch er noch Marseille zrugg cho und het sich zum König lo usrüefe. S Johr druf het dr Guntram dä Ufstand chönne niiderschlo.
H/V-Signalsystem
Basyrend uff èm H/V-Sischteem sin witeri Signaalsischteem entwicklet worrè. Uff langi Sicht söllet diè beschteendè Haupt- un Vorsignaal durch s Ks-Signalsischteem ersetzt wörrè.
Surses GR
Gschicht vom Gebiet
Dr Ort Tinze isch scho in dr Spootanike im Strooseverzäichnis Itinarerium Antonini öpen im Joor 280 mit em Name Tinnetione als Stazioon a dr Bärgstrooss übere Septimerpass ufgfüert. D Chile z Tinze isch ane 1180 s erschte Mool erwäänt. Sid em Middelalter isch z Tinze d Suscht vo dr Fuergnosseschaft vom Oberhalbschtai gsi.
H/V-Signalsystem
Vorsignaal (Vr)
Schu bi mittlerè Gschwindigkeitè sin d Aahaltwäg vo Züüg länger als d Sichtwitti, bsunders bi schlechtem Wettèr odder in Kurvè. È faarendè Zuug könnt also bim Erkennè von èm Haltbegriff nimmi rechtzitig vor èm Signaal zum Stô kõ. Selbscht wenn s Signaal uusreichend wit vor èm Gfõrepunkt uffgschtellt isch, blybt trotzdèmm s Brobleem, dass dè Drybfaarzüügfüürer denn nit weiß, wenn er witerfaarè ka.
TUM Campus Heilbronn
Gschiicht
D Stiftigsveryybaarig zwische dr TUM un dr Dieter-Schwarz-Stiftig fir Grindig vum Campus isch im Februar 2018 gschlosse woore. Voruusgange sin Verhandlige vu dr Dieter-Schwarz-Stiftig mit e baar Paartner go z Haalbrunn e universiteeri Yyriichtung aasiidle, wu si d TU Minche erfolgryych het chenne duuresetze. D Veryybaarig het d Yyriichtig vu 20 Profässuure an dr wiirtschaftswisseschaftlige Fakuläteet (TUM School of Management) vu dr TU Minche voorgsääne; 13 Profässuure sollen am Standoort Haalbrunn aagsiidlet wääre.
Dr Umstand, as mit dr TU Minche ne staatligi Hoochschuel us eme andere Bundesland z Baade-Wiirtebäärg aktiiv wiird, isch im Septämber 2017 au Aaloss fir e bolitischi Diskussioon vum Voorgang im zueständige Fachuusschuss vum Landdaag vu Baade-Wiirttebäärg gsii.
H/V-Signalsystem
Hp 0 / Vr 0
! Nachtzeichè
Hp 2 / Vr 2
! style="width: 100%;" rowspan="2" | Signaalbild
! rowspan="2" | Lièchtsignaal
Hauptsignaal
Nit jeddes Hauptsignaal isch für alli drei Signaalbegriff ygrichtet. Möglich sin d Kombinationè:
Schauspielhaus Zürich
S gross Huus im Pfaue a de Rämistraass z Züri het 750 Blätz. Im Chäller vum Gebei isch d Studiobihni Chammere fir maximal 70 Zueschauer unterbrocht. S Theater zellt zu de kantonaal wichtige Kulturgüeter vo Züri.
Gschicht
Ass mer si Miei gee het, z Züri ne aaspruchsvoll Theater etabliere, het aafangs wenig Erfolg ghaa: bis anne 1933 het mer international chuum Achtig gee uf s Schauspiilhuus. Ab 1933 sin e Hufe dytschi Schauspiiler un Reschisseer uf Züri emigriert un sin vum Ferdinand Rieser in s Ensemble vum Schauspiilhuus ufgnuu wore. D Therese Giehse, dr Albert Bassermann, dr Ernst Ginsberg, dr Kurt Horwitz, dr Leopold Lindtberg, d Grete Heger un e Hufe anderi hän zem Dail langi Johr uf dr OPFauebihni gspiilt. Au dr Walter Felsenstein het in sällene Johr do gwirkt. 1936 isch am Schauspiilhuus d Uruuffüerig vo dr Else Lasker-Schüler irem Stuck Arthur Aronymus gsy.
Dur die Schauspiiler het s Schauspiilhuus sy Hegschtpunkt ghaa as Emigrantetheater in dr Zyt vum Zweete Wältchrieg. In däre Zyt sin vyl antifaschistischi Stuck uf em Spiilblan gstande, unter anderem e baar Stuck vum Bertolt Brecht un vu Schwyzer Autore. Um des Zyt isch s Zürcher Schauspiilhuus di ainzig frei Bihni im dytschspropchige Ruum gsii, wel zt Dytschland un z Eschtrych nume no reschyymdreii Stuck hän derfe ufgfeirt wäre.
Euphonium
Gschichtè
1843 isch s Euphonium erfundè worrè, um èn düèfè un weicherè Klang z erhaaltè. Es isch allerdings dõmòls no mit èm italiènischè corno basso chromatico benamst worrè. Als Erfinder gèlted dè „Capellmeister Sommer“, wo uss Weimar stammt, un dè Adolphe Sax. S Euphonium hèt è witteri Mensur chriègt. S Euphonium nennt mò au Infantrycello, well s ès „Violoncello“ vo dè Blõsmusig bzw. vo dè Milidärkapellè isch, wa heißè soll, dass es Euphonium dört i dèsèlbè Stimmlaag isch un dièsèlb Fungtion erfüllt wiè s Cello i dè Strei- odder Simphonyorcheschter..
Uffbau un Eigèschaftè
I dè Klangfarb unterschydet sich s Euphonium un d Bosuunè erheblich: Infolg vo sinèrè konischè Mensur äänlet dè weichère Klang vom Euphonium stark dèm vom Waldhorn, wôôrend d Bosuunè uffgrund vo irer zûlindrischè Mensur härter klingt un deshalb ehnder dè Drumbeetè glycht.
Ysatz vom Euphonium
Grundsätzlich lyt diè musikalischi Heimèt vom Euphonium im Berych vo dè weschteuropäischè un amerikanischè Blõsmusig, wo ès in Brass Bands für d Tenor- un Barydònschtimm ygsetzt wörd. In Harmonieorcheschter wörred dört, also z Frankrych, Ängland, Nordamerika un dè Benelux-Staatè, ebbèfalls nu Euphoniè ygsetzt. I dè Schwiz hèt mit dè Vobreitig vo dè Brass Bands au s Euphonium voschtärkt Yzug ghaaltè un dõmit mèngmòl dè Barydòn vodrängt.
Byschpill für Wärch, i dennè statt èm Tenor- odder Barydònhorn è Euphonium vowendet wörd
Zu dè witerè Literadur ghörèd Konzèrt, wo urschprünglich für Violoncello gschribbè worrè sin. Au è baar Ragtime vom Scott Joplin un anderè wörred gèrn uff èm Euphonium gschpillt. S Euphonium spillt deilwys d Bosuunèschtimm bi einigè Musigschtüggle.
Thomas Baumer
Familie
De Thomas Baumer isch en Sohn vom Schprooch- und Religionswüsseschaftler Iso Baumer. Er het s'Jesuite-Gymnasium Stella Matutina z'Feldkirch (Vorarlberg) bsuecht und Betriebsökonomie a de Zürcher Hochschuel für Aagwandti Wüsseschafte schtudiert. Er isch verhürotet und Vater vo mene Sohn.
Bruef
Vo 1986 bis 1999 het er bi de Swissair gschaffet, zletscht als Division Manager im Swissair Training Center, wo d'Pilote und Kadermitarbeiter rekrutiert und d'Pilote und Flugbegleiter wiiterbildet wärded. Er isch de Gründer und Leiter vom Inschtitut CICB Center of Intercultural Competence AG, wo im Jahr 2000 gründet und sit 2010, erwiiteret mit dem Beriich CACB Center für Assessment und Coaching, als Aktiegsellschaft gfüert wird.
Notar
D Gsetzgäbig
Waas vor en Notaar mues choo oder cha choo, wie en Notaar mues handle, und wèèr Notaar tèrff sy, staat i de Gsetz.
Verschideni Aarte vo Notariaat
Die Underschiid gönd uf di lang Gschicht vom Notariaatswäse zrugg. Uf em öiropèèische Kontinänt hät sich s freipruefflich Sischteem fascht überall duregsetzt, nu z Portugal und zum Täil i de Tüütschschwyz chönd Notäär Staatsaagstelti sy. Früener sind s au z Bade-Württebèèrg (bis änds 2017) und z Liechtestäi (bis änds 2019) Staatsaagstelti gsy – der alemanisch Ruum isch aso en Hort gsy vom Amtsnotariaat.
Bade-Würtebèèrg früener
Bis Ändi 2017 isch häts z Bade-Württebèèrg au na s Amtsnotariaat ggèè, wil das die früenerige Landesgsetzgäbige i de verschidene Voorgängerländer esoo ghaa hät. Im badische Täil sind das Volljurischte gsy («Richternotäär»), im württebèèrgische Täil sind s quaasi «Halbjurischte» gsy («Bezirksnotäär mit ere Sonderlauffbaan, wo zum ghobene Tienscht ghöört»), si hetted aso nöd as Richter chöne schaffe. Sit 2018 gits z Bade-Württebèèrg und daademit i ganz Tüütschland ekäis Amtsnotariaat me. Wil au di letschten Aawaltsnotäär im Würteebèèrgische und im Hooezollerische mit de Zyt verschwinde wèèrded, gits im tüütsche Südweschtstaat schlussamänt nu na s «Nu-Notariaat» (s «rhynisch Notariaat»).
Paris
Sehenswürdigkeite
Di bekanntesti Sehenswürdigkeit vo Paris isch de Eiffelturm. Mer siht en scho vo witem und hät e Usblick über di ganzi Stadt. Sälli biete aber au anderi wie z. B. de Triumphboge. Er isch 1860 vom Napoleon erbaut worre und stoht uff de Champs-Élysées, wo e witeri Touristeattraktion isch. Si isch e etwa 70 Meter breits Ychaufszentrum, wo mer verschydensti Ychäuf erledige ka.
Beatriz de Dia
De Fraue, wo Lieder gschribe händ, het me i der Provence Trobairitz gseit, und d Beatriz vo Dia isch eini vo de bekantischte vo dene. Au si het wie de mänliche Troubadour über die höfischi Liebi gschribe.
D Irmtraud Morgner het ane 1974 der historisch Roman Leben und Abenteuer der Trobadora Beatriz nach Zeugnissen ihrer Spielfrau Laura useggää.
Nomenklatur (Biologie)
Die binäri Nomenklatur noch em Linné
Dr Grundbestanddäil bestoot us zwäi Däil, em Name vo dr Gattig, wo immer e Substantiv isch und mit eme groosse Buechstaabe afoot, und eme Epitheton, wo hüte immer chlii gschriibe wird und hüfig en Adjektiv isch. D Gattig und s Epitheton sölle d Art äidütig charakterisiere, und dorum daf e sonigi Kombinazioon us Gattigsname und Epitheton nume ere äinzige Art gee wärde. Dr Gattigsname und s Epitheton wie au d Bezäichnige vo alle andere taxonomische Gruppe stamme mäistens us em Latiinische oder Griechische. Nitlatiinischi Nääme wärde latinisiert. Das chunnt no us dr Zit, wo Latiinisch d Lingua franca vo de Gleerte in dr westlige Wält gsi isch.
Kanton Lauterburg
Gschìcht
Zum 22. März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.
Schlierbach LU
Geografi
Schlierpech liid ufmene Hüguzug öschtlech vom Suretau. Zue dr Gmeind ghöre ou na d Ortsteil Etzelwil ond Wetzwil (728 m ü.M.) ond d Wiiler Weiherbach ond Brämhüser. Vo dr Gmeindsflechi send 62,5 % Landwirtschaftlechi Flechi, 31 % Waud ond 6,5 % Sidligsflechi. Nachbergmeinde vo Schlierpech send Büre, Göiesee, Reckebach ond Trienge im Kanton Lozärn ond Schmiedrued im Kanton Aargau.
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 0,4 %, CVP 29 %, FDP 34 %, GLP 2,4 %, GP 2 %, SP 3,6 %, SVP 24,7 %, Süschtigi 3,9 %.
Däniken
Sproch und Dialäkt
Bi dr Voukszellig 2000 hei vo dr 2602 Iiwohner 89,5 % Dütsch aus Hauptsproch aagää, 0,3 % Französisch, 1,9 % Italienisch und 8,3 % angeri Sproche.
Silikat
Bemerkige zu de Schribwiis vu de chemische Summeformle
An d'Stelle vu de Sürstoff-Siliciumkomplexe chänne Hydroxid- oder Fluoridione trätte. D'Position vu "M" wird vu ainem oder mehrere Metallione bis zum Ladigsusgliich besetzt. In s'Gitter vu bsunders wittmaschige Silikate cha au Wasser iglageret werre. Wenn ime bestimmte Mineral datsächlich ainigi vu de SixOy-Komplexe dur Ione wie Fluorid (F-) oder Hydroxid (OH-) ersetzt werre, so dütet mer des dur senkrechti Trennstrich im letzte Term vu de Formle a, zum Bispil
Gruppesilikate (Sorosilikate)
Je zwai SiO4-Komplexe sin yber ä Sürstoffatom zue Doppeltetraeder verbunde, wobi säller so gnennt Bruckesürstoff jedem SiO4-Tetraeder zue de Hälfti aghört. S'Si:O Verhältnis in Gruppesilikate isch dodemit 2:7. Sälli Struktur chummt wäniger hüfig vor, ä Bispil isch s'Mineral Gehlenit (Ca2Al[(Si,Al)2O7]).
Grüstsilikate (Tectosilikate)
In s'wittmaschig Gitternetz vu ainige Feldspatverträtter chänne sogar großi Moleküle wie H2O igbaut werre. Bi hocher Temperatur entwiicht s'Wasser, wird aber bi nidriger Temperatur in mit Wasserdampf gsättigter Umgäbig wiider ins Kristallgitter ibaut. Sälli wasserhaltige Minerale ghöre zue de Gruppe vu de Zeolithe (z. B. Natrolith (Na2[Al2Si3O10]*nH2O).
Département Nièvre
Stedt
Di greschte Stedt vum Département Nièvre sin:
Adelsried
Geografi
Adelsriad leit am Rand vom Schwäbische Holzwenkel em Naturpark Augschburg-Weschtliche Wälder, rond 20 Kilometer vo Augschburg.
(33) Polyhymnia
D'Polyhymnia beweggt sich ime Abstand vu 1,8987 (Perihel) bis 3,8322 (Aphel) astronomische Eiheite uf ere exzentrische Bahn um d'Sunne. D'Bahn isch 1,8704° gege d'Ekliptik gneigt, d'Bahnexzentrizität betrait 0,3374.