cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Selim I.
Gschicht
Dr Selim isch e strängglöibige Sunnit gsi und het d Schiite in sim Riich afo verfolge. S schiitische Persie het die aber understützt, e Chrieg isch usbroche zwüsche de bäide Riich und dr Selim het d Perser am 23. August 1514 in dr entschäidende Schlacht bi Tschaldiran (au Çaldıran, in Ostanatolie) besigt. Er het denn d Mamluke aagriffe und sä 1516 noch dr Schlacht bi Haleb (Aleppo) us Sürie und Palestina verdriibe. Denn het er die mamluckischi Armee bi Radania vor Kairo gschlaage und am 22. Januar 1517 die egyptischi Hauptstadt erooberet. Dr letscht Mamlukesultan Tumabeğ het er umbrocht.
Persönligkäit
Dr Selim wird as fromme Moslem und as e seer eergizige Heerscher beschriibe. Er het as soldatische, rücksichtslose Drufgänger gulte, aber au as intelligänt und süstematisch. Si Fäldzuug gege Persie söll er gegen e Root vo sine Minister aagfange haa und er häig e baar von ene lo hiirichde, wil si gege sini Blään gsi si. Ass er Blään ghaa häig, Indie go z erobere und e Suezkanal z baue, cha nid bewiise wärde.
Elsässisches Volkstheater
S Elsässisch Volkstheater vu 1945 bis hit
Diä Tabälle, wu jetz kunnt, git e (leider nit vollständige) Iberblick uf s Theaterschaffe im Winter/Friähjohr 2009, bsunders Gruppe üs em Unterelsass fähle:
Sarnersee
Laag
Flächeaateil am Sarnersee händ di drei Obwaldner Gmeinde Saarne, Sachsle und Giswil, wobii zu Giswil nur ein ganz chliine Aateil im Bereich weschtlich vo dr Mündung vom Dreiwässerkanal ghört.
Verfassung
Dütschland
Für d Bundesrepublik Dütschland gits s Grundgesetz für d Bundesrepublik Dütschland; wil diä einzelne Bundesländer (Dütschland) eigeni Schtaate sind (Chennzeiche: Staatsvolch, Schtaatsgwalt und Schtaatsgebiät), hät jedes Land sini eigeni individuelli (Lands-)Verfassig.
Call of Duty: Modern Warfare 2
Rezension
Spieletipps: 90/100
Salmbach
Verwàltung
vun Sàlembàch ìsch. Sàlembàch ghert zem Kommünàlverbànd.
Pfäffikersee
Schiff
Ali Aagabe i de Tabäle:
Issimedeutsch
Foorschigsgschiichd
Dr Peter Zürrer hed syd dr 60er Joor Ùfnaame z Eischeme gmachd. Vor alem fir syy Buech „Sprachinseldialekte. Walserdeutsch im Aostatal (Italien)“ hed er in dr 80er ùn 90er Joor Befroogige z Eischeme zem Eimeschtöitschu gmachd; s Buech isch 1999 usechùù.
Chùùrzverbe
schloan (dt. schlagen)
Reichenau (Gemeinde)
Riichenou (dt. Reichenau ) isch e Gmai im Landkrais Konschtanz z Bade-Wirtteberg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Alt-Pfirt
Gschicht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
vo Àlt-Pfìrt isch. D Gmeind ghört zum Gmeindsverband.
Random House
Gschicht
Dr Naame goot uf s amerikanische Verlaagsundernääme Random House zrugg, wo 1925 dr Bennett Cerf und dr Donald Klopfer gründet häi. 1998 het sä Bertelsmann mit dr Marke übernoo undhäi die as Dachmarke uf dr ganze Wält etabliert. D Bertelsmann-Verlaagsgrubbe z Münche isch in d Random House-grubbe integriert worde und deere iire Naame isch zu Verlagsgruppe Random House GmbH gänderet worde. Random House isch die grössti Verlaagsgrubbe uf Änglisch uf dr ganze Wält, und uf Dütsch die zwäitgrössti. S Undernääme chauft sich witer im Buechgschäft ii.
Amy Macdonald
D Amy Macdonald (* 25. Augschte 1987 z Bishopbriggs) isch e schottischi Sängeri un Songschryyberi.
Rielasingen-Worblingen
Verwaltig
Rüelasinge-Worblinge het mit dr Stadt Singe un dr Gmaine Stißlinge un Volkertshuuse e Verwaltigsgmainschaft veryybart.
Berken
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 2 % gläge.
Religion
94,1 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 3,9 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Steißlingen
Gschicht
Stißlinge isch zum erschte Mol gnännt worre anne 1155.
Verwaltig
Dr Burgermaischter vu Stißlinge isch dr Benjamin Mors.
Chambave
Sproch und Dialäkt
Anne 2001 het d Fondation Émile Chanoux in Zämmenarbet mit em Centre d'Études Linguistiques pour l'Europe un dr Università degli Studi di Trento di soziolinguistisch Situation vu allne Gmaine im Augschtdal untersuecht. Doderzue isch im Septämber un Oktober 2002 e Froogebooge verschickt woore. Vu Chambave sin 86 Froogebeege wider retuurchuu.
Deutsch-Ostafrika
Gschicht
Ursprünglich isch Dütsch-Oschtafrika e privati Kolonie gsi und het de Dütsch-Oschtafrika Gsellschaft (DOAG) ghört. Di Gsellschaft isch vom Carl Peters gründt worde und het d Ufgab gha, Gebiet in Afrika in Besitz z näh. Am 10. November 1884 isch er uf Sansibar cho und kurz druf het er uf em Festland di erschte „Schutzverträg“ abgschlosse. Di Häuptling, wo uf afrikanischer Sit di Verträg unterschribe hei, hei meischt kei Ahnig kha, worum es em Peters gange-n-isch. Di Riichskanzler vom Dütsche Riich isch eigentlich gäge es Engagement z Afrika gsi, er het aber us innepolitische Gründ nochgeh und so het de Kaiser Wilhelm I. am 27. Februar 1885 en Schutzbrief unterschribe, wo d Bsetzige z Oschtafrika legalisiirt het. D Regiirig vo Sansibar het dodergäge proteschtiirt, wil si di afrikanischi Küschte vo Somalia bis Mosambik und s Hinterland bis zum Kongo zu ihrem Territorium grächnet het. Si hei d Truppe uf em Feschtland verschtärcht und de Bismarck het es Marinegeschader uf Sansibar gschickt. De Sultan het müesse iilänke und het di Aasprüch vo de DOAG aaerkannt. Wil au Grossbrittanie schtarch z Oschtafrika, bsunders z Kenia, isch engagiert gsi, het me in eme Vertrag vom 29. Oktober 1886 d Iiflusssphäre vonenand abgränzt. D Brite hei sich verpflichtet, sich bim Sultan vo Sansibar für e Verpachtig vo de Hafeverwaltige vo Daressalaam und Pangani an d DOAG iizsetze, wo em Druck nochgeh het. De Sultan het 1887 sini Zuschtimmig gäh, dass de Küschtestreife zwüschem Umba und em Rovuma vo de DOAG verwaltet wird. Wo de Vertrag im Johr druf in Chraft träte-n-isch, het s en Ufschtand vo der Küschtebevölkerig gäh. Numme durch de Iisatz vo dütsche Marinesoldate hei Bagamoyo und Daressalaam chönne ghalten werde. Di Dütsche hei dann de Ufschtand nidergschlage und en in de Öffentlichkeit als es Iigrife gäge de arabisch Sklavehandel dargschtellt.
Stockach
Gschicht
Schtocke isch grindet worre i de Mitte vum 13. Jh. Anne 1293 hät d'Ortschaft s'Schtadträcht kriegt.
Vuwaltung
De Burgermoschter vu Schtocke isch de Rainer Stolz.
Wahle
Ergebnis vu dr Landdagswahle syt 2006: 1 2006: WASG, syt 2011: Die Linke
Bettenhausen BE
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Bettehuuse ghört zum Hochalemannisch.
Grellingen
Name
Früehner het mä mänggisch für die verschidnige Dörfer au Dorf-Übernäme bruucht, für Grellige: "die Brääglede".
Bahngeschwindigkeit
D Bahngschwindigkeit (oder au Umfangsgschwindigkeit) isch i dr Physik d Gschwindigkeit, wo en Punkt uf ere Chreisbahn het.
Russland
Russland (🇷🇺, Transkription Rossija) bzw. di Russisch Federation (oder sältener Russländischi Federation; russisch Российская Федерация,, Transkription Rossijskaja Federazija) isch e federative Staat im nordeschtlige Eurasien un vu dr Flechi här dr grescht vu dr Erde. No dr russische Verfassig sin di bode Näme Russland un Russischi Federation glychwärtig. Russland zellt mit syne 146 Millionen Yywohner uf eppe 17 Millione Quadratkilometer zue dr wältwyt am dinnschte bsidlete Flechestaate. D Hauptstadt vum Land isch Moskau. As ander wichtig Zäntrum giltet Sankt Petersburg, wu zwische 1712 un 1917 Hauptstadt gsi isch un e architektonischi un kulturälli Brugg vu Russland no Weschteuropa bildet.
Geografy
Vu Weschte no Oschte goht Russland iber e Gsamgtlengi vu 9000 Kilometer, vu 19° eschtliger bis 169° weschtliger Lenig iber zwee Kontinänt. Z Europa lige 25 Brozänt vu dr Landflechi, z Asie 75 Brozänt. Vu Side no Norde isch d Uusdehnig bis zue 4000 Kilometer, vum 41. bis zum 81. Grad nerdliger Braiti.
Fliss un See
S zwaitgreescht Flusssischtem bstoht us Amur, Schilka un Onon. S het e Gsamtlengi vu eppe 4400 Kilometer un fiert vum Norde vu dr Mongolei in eschtliger Richtig an dr chinesische Gränze lang zue dr Pazifikkischte. Amur un Anadyr sin di greeschte Fliss, wu in dr Pazifisch Ozean fließe. E Huffen anderi Strem sin as Verchehrswäg un as Energyquälle wichtig oder dienen in druckene Regionen fir d Bewesserig. Wichtig isch doderby dr Don, wu im bevelkerigsryche oschteuropäische Diefland lyt un no Siden in s Asowsche Meer entwässeret. Anderi wichtigi Fliss sin d Moskwa, d Selenga, dr Tobol, di Stainig Tunguska, di Unter Tunguska, dr Ural un dr Ussuri.
Klima- un Vegetationszone
Flächten- un Mieschtundra
Laub- un Nodlemischwälder
Gmäßigti Laub- un Auenälder
Grassteppen un Salzmatte
Wyter sidli chunnt e Steppegirtel, wu am Unterlauf vu Don un Wolga, Nordkaukasus, Kaspische Sank un Tuwa verlauft. Dr Steppegirtel unterglideret si im Norde in d Waldsteppe un im Siden in di aigetli Steppe. Dr Wald lest si vu Norde no Side in Inslen uf un verschwindet schließli fascht ganz. Des hangt zämme mit dr Niderschleg, wu no Side abnämme, un dr all hechere Verdunschtig. Usser in Flussdäler oder in Sank mit ginschtige Grundwasserverhältnis ängt s Wasser, wu im Lessbode gspycheret isch, nimi uus fir Laubbaim. Wäge däm bilden in dr Waldsteppe Matte, in dr aigetlige Steppe vor allem mit Fädergras d Vegetation. Dr Steppegirtel isch wäg dr fruchtbare Schwarzgrundschicht ideal fir dr Fruchtaaböu.
Nehweiler
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Tétouan
Gschicht
D Iiwooner vo dr Stadt läbe hauptsächlig vom Handel, Turismus, Fischfang und Olivenaabau. Sust git s dört no e Textil-, e Zigarette- und en Elektroindustrii.
Challand-Saint-Victor
Challand-Saint-Victor (frankoprov. Tchalàn Dézot, töitschu z’undra Tschallanh) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie.
Geografi
Zue dr Gmai ghere d Wyyler Abaz, Champeille, Châtaignères, Isollaz, Nabian, Sizan, Targnod, Vervaz, Ville, Viran. Nochbergmaine sin Arnad, Challand-Saint-Anselme, Emarèse, Issime, Montjovet un Verrès
Politik
D Burgermaischteri vu Challand-Saint-Victor isch d Gabriella Minuzzo.
Sommerfühl
Sommerfühl isch e Feschtival z Feuchtwange un wird durich de 2005 grindet Sommerfühl e.V veronstaltet. De Verein verfolgt e nit-kommerzielli Idee, regionale Kinschtler e Plattform fir d Darbietung vun ihre Kinscht z biete. S letztjährig, 2010er, Sommerfühl hät om 13. un 14. Auguscht 2010 stattgfunde.
Bévilard
Gschicht
Bévilard isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1181 aus Beviler (1182 Bevilar, 1225 Betviler, 1237 Buelert, 1250 Befelier, 1263 Beivilar, 1463 Bellvillart). Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Moutier ghört.
Indogermanische Sprachfamilie
„Ùrheimet“ ùn „Ùrvolch“
Mänki Hypotheese sìn usserdèm vù Nationalìsmùs beiiflùsst worre; esoo isch ìm Nationalsozialìsmùs e nordischi Heimet als wohrschinliger aaglüegt worre. Au hǜt gältet säll no, soo zùm Bispil fǜr e Reihe vù ìndische Wǜsseschaftler, wùù de dravidischi Ùrbevölkerig d'Drägerschaft vù de Harappa-Kùltur versüeche strittig z mache.
Es gìt exdreemi Theoriie, wùù denooch d'Ùrheimet z Sǜǜdosteuropa odder östlig vùm Ural bìs zùm Altaigebìrg gsìì isch. Als glaubwǜrdiger gältet, dass si zwüsche sälle Exdreem gläge isch (z. B. Ùmgeebig vùm Schwarze Meer, de Sǜǜde vù Chleiasie, de Dranskaukasùs odder d'Steppe nördlig devùù). Bewììse isch abber keini vù denne Theese.
Colmar
Draditione
Am zwàite Wucheànd vum Sèptàmber féndet d Fête des bateliers (batelier = Fàhrmann) statt. Se erénnert dra, dass friejer d Gmieshàndler éhre Ware noch mét em Boot én d Stadt un uf der Màrkt brocht hàn, wu héte durch s Auto ersètzt wore ésch. Sit e baar Johr kènne Touriste un Ihàimische an dàm Wucheànd mét em Boot éwer d Laich fahre, derzüe gét's e Màrkt mét Ihàimische Brodukt un Bràsentatione.
Adolf Muschg
De Adolf Muschg (* 13. Mai 1934 z Zolike im Kanton Züri) isch en Schwiizer Schriftsteller und Literaturwüsseschaftler. Er gilt als eine vo de bedütendschte Schriftsteller vo de düütsche Gägewartsliteratur.
Läbe
Är het Germanistik, Anglistik und Philosophie z Züri und Cambridge studiert und über de Ernst Barlach promoviert. Sini Halbschweschter isch d Jugendbuechautorin Elsa Muschg gsi.
Novak Djokovic
Ainzel
ATP World Tour Masters 1000 = ATP Masters Series
Doppel
ATP World Tour 250 = International Series
Eich LU
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 1,1 % gläge.
Fraubrunnen
Nachbergmeinde
Froubrunne gränzt a Messe, Ungeramsere u Buechegg im Kanton Soledurn, a Bätterchinge, Aeflige, Rüedtlige-Aucheflüeh, Lyssach, Chärneried, Jegischtoorf, Ifwiu u Schüne im Kanton Bärn.
Gschicht
Nach em Ustärbe vo de Kyburger (1420) ischs Chloster unger d Hoheit vo Bärn cho. Nach dr Reformation ischs Chloster säkularisiert worde (1528) und d Ländereie vom Chloster si zur Landvogtei Froubrunne zämegfasst worde. Z Chloster isch zume Schloss umbout worde und het aus Sitz vom Landvogt dienet; während d Chiuche abbroche worde isch.
Dür d Entwässerig vom Sumpfgebiet im Froubrunnemoos het me 1848–49 u 1918–19 viu Kulturland gwunne.
Hunspach
D Lag
Hunschpàch ligt weschtlich vo de D 263 wo vo Waisseburch uf Hàwenau führt. Direkti Schtrosse gits uf Ìngelse, Seebàch, Hoffe u Scheeneburi.
Gschicht
Im Jahr 1324 gaht s Dorf als Gschenk an s Herrschaftsgschlecht Puller vo dr Hohenburg. Sit 1504 het Hunschpàch zum Herzogtum Pfalz-Zweibrücke ghört. S Verwaltigszentrum isch Kleeburi gsi. 1611 isch Pfalz-Zweibrücke unter dr Söhn vom Herzog Johann I. ufteilt worde in drü Linie: Pfalz-Zweibrücken-Veldenz, Pfalz-Zweibrücken-Landsberg u Pfalz-Kleeburg. Hunschpach het zue dr letschtere ghört. Wel dr Herzog Johann Kasimir vo Pfalz-Kleeburg 1615 d Katharina, Prinzessin vo Schwede ghirate het, isch d Gmeind 1619 unter schwedische Herrschaft cho. 1633 isch Hunschpàch im Drissigjährige Chrieg vo chaiserliche Truppe niderbrennt worde. Noch em Chrieg hän Sidler us dr Schwyz Hunschpàch wider ufbout. 1788 het Schwede alli Recht uf d Herrschaft an Frankrich übergää. In dr französische Revolution isch s Biet am 4. März 1790 Teil vom nöie Département Bas-Rhin worde.
Arabische Liga
Organ
S Generalsekretariat wird vun eme uf fimf Johre ernännte Generalsekretär glaitet, syt em 15. Mai 2011 isch des dr Ägypter Nabil al-Arabi, e friejere Richter vum Internationale Grichtshof z Den Haag un vor syre Bruefig in s Amt vum Generalsekretär dr Ussenminischter vu syym Haimetland.
Der Fänger im Roggen
Was hetts mit em Titel vom Buech uf sich?
Das isch parabolisch gmeint: Ds Schpiel vo de Chind bschütze, und d'Chind vor em Abgrund bschütze wölle, heisst: D'Unschuld vo de Chindheit bewahre wölle, und z'Erwachsewärde verhindere.
Orthal
Orthal ìsch a nèia Methoda fer güet Elsassisch schriwa. Dr Name isch e Kunstwort us Orthographe alsacienne. 's ìsch s Ergebnis vu-n-era Gmeinsàmàrwet wo vìl Dialektkenner mìtgmàcht han, unter dr Leitung vum Profasser Edgar Zeidler. Sa han nohdankt, wia ma àm beschta d verschìdena elsassischa Mundàrta kännt schriwa.
Zil vu Orthal
D Hàuiptidee vu Orthal ìsch àss dia Schribempfehlunga fer àlla Elsasser eifàch zum Versteh sotta sìì. Àlla verschìdena Dialekta, vu Norda bis Süda vum Elsàss, känna dia Methoda benutza, obwohl àss sa nìt gliich üssgsprocha wara. D Referanz vum Elsassischa ìsch s Hochditscha ; àlso s gschrìwena Elsassischa müeß, wenn meeglig, ìm Ditscha gliicha. So ìsch's eifàcher zum Lasa, un kààt ìn da zweischprochiga (Frànzeesch / Ditsch) Klàssa unterrìchta wara. Dia Methoda hàt zìmlig Erfolg, zum Beispil ìn da régionàla elsassischa Blättla (Zittung "L'ALSACE", "Haut-Rhin Magazine") oder uff zweisprochiga Schìlder wia ìm Elsassischa Ecomusée oder àm Nèiweiher-Stàuidàmm. S OLCA, s elsassischa Sprochàmt, hàt sa aui ààgnumma.
Uffbàuiung vu dr Methoda
Dr Edgar Zeidler un d Danielle Crévenat-Werner, beidi Sprochwìssaschàftler un Mundàrtforscher, han a Büech gschrìwa: "Orthographe alsacienne – Bien écrire l'alsacien de Wissembourg à Ferrette" (elsassischa Orthographie – Güet Elsassisch schriwa vu Weißabürri bis Pfìrt).
Prinzip
Wenn's nìt ànderscht geht, halfa àls àui frànzeescha Zeicha üss. Zum Beispil fer dr Diphtong è+i: frèi, drèi, nèi un fer é+i: fréi, dréi
Ehud Barak
Läbe
Am 18. Juni 2007 isch er vo der Knesset zum Nochfolger vom Amir Peretz as dr neu Verdeidigungsminister vo Israel gwehlt worde. Noch de Wahle vo 2009 isch er Verdeidigungsminister in dr Regierig vom Benjamin Netanjahu worde. 2011 isch er us dr Awoda usdräte und het d Unabhängikeits-Bardei gründet.
Stereoskopie
D Stereoskopii (griech. stereos = Ruum/rüümlig, fest – skopeo = aaluege ) isch d Wiidergoob vo Bilder eso, ass si dr Iidruck mache e rüümligi Diefe z haa, wo füsikalisch nit vorhande isch. In dr Umgangssprooch bezäichnet mä d Stereoskopii falsch au as „3D“, au wenn s sich nume um zwäidimensionaali Abbildige handlet, won e rüümlige Iidruck mache ("Ruumbild"). Normaali zwäidimensionaali Bilder, wo nid dr Iidruck vo Diefi gään, bezäichnet mä as monoskopisch (griech: μονος, monos „äins“ → äifach).
Champdepraz
Champdepraz (frankoprov. Tsandéprà) isch e Gmai in dr autonome Provinz Augschtdal z Italie.
Sproch und Dialäkt
Dr frankoprovenzalisch Dialäkt vu Champdepraz ghert zum Valdostanisch (Valdôtèn).
Minseln
Verchehr
Durch Meisele fiehrt d K 6333 wo vo de Rhifälder Chernstadt uff Adelhuse goht; vo dört uß fiehrt d L 139 widder uff Mulburg im Dal vo de Wyse. Usserdem git s im Dorf mehreri Bushaltstelle, wo e Bus in Richtig Schopfe und Rhyfälde haltet.
Dischingen
Verwaltong
Discheng ghert zue koinere Verwaltongsgmoeschaft.
Grieche sucht Griechin
Handlong
Uff d Ôôzeig meldet sich a Frau mit-em Nama Chloé Saloniki. S erschde Zammadreffa soll em Archilochos seim Stammlokal staddfenda. Als Zoiche zom Kennalerna soll jeder a roda Ros bei sich fihra. Wia nô dui geheimnisvolla Scheena uffdaucht, ischt-se fir da Archilochos d Liibe uff da erschda Blick. Bald druff ibrstirzet sich dia Ereignis: Wenn dr Archilochos mit seira Braut schbaziiragôht, wuud’r vo älle megliche hohe Herra griaßt. En seira Firma macht’r a Blitzkarriere ond steigt vom Ondrbuachhaldr zom Generaldirektr uff. Drneaba wuud’r noh vo seim Bischof en da Weltkircharat entsandt. A oobekanndr Genner schenkt-em a draumhafda Villa. Doch kaum hôt’r bei dr Hochzeit mit seira Frau d Reng dauscht, dô fällt’s-em wia Schubba vo de Auga: Des Weib, wo-nr gheiradet hôt, ischt a stadtbekannda Kurdisane, ond älle ihre Liabhabr send komma: sei obrschtr Chef, dr Staatspräsident, dr Bischof, a Revoluzionär ond viile andre hochgestellde Manna, wo älle meh odr weniger oft Kunda bei dr Chloé gwäa send. Ondr soddiche Omstend will’r jetzt nix meh vo seira Gaddin wissa! Deane boide ihre Weag drennet sich glei wiidr.
Champorcher
Geografi
Zue dr Gmai ghere d Wyyler Arbussey, Boussiney, Byron, Chardonney, Château, Collin, Coudreyt, Dogier, Dublanc, Garavet, Gontier, Grand-Mont-Blanc, Grand- Rosier, L’Ecreux, Loré, Mellier, Moulin, Outre l’éve, Parié, Perrier, Perruchon, Petit-Mont-Blanc, Petit-Rosier, Ronchas, Salleret, Sen-du-Gail, Vagly, Verana, Vignat, Vigneroisa. Nochbergmaine sin Champdepraz, Cogne, Fénis, Issogne, Pontboset, Valprato Soana (TO) un Vico Canavese (TO)
Sproch und Dialäkt
Anne 2001 het d Fondation Émile Chanoux in Zämmenarbet mit em Centre d'Études Linguistiques pour l'Europe un dr Università degli Studi di Trento di soziolinguistisch Situation vu allne Gmaine im Augschtdal untersuecht. Doderzue isch im Septämber un Oktober 2002 e Froogebooge verschickt woore. Vu Champorcher sin 59 Froogebeege wider retuurchuu.
Kuckuck
Uussie
De Gugger het e graui Obersiite. Sin Buuch isch wiiss mit schwarze Straiffli. Er het e lange schwarze Schwanz. Wen er hockt, loot er sini Flögel geg abe loo hange. Mengisch isch e Gugger aber au bruu. Gugger wered 32 bis 36 cm grooss, hend e Spannwiiti vo 45 bis 65 cm und wöget 100 bis 130 Gramm.
Süleyman I.
Lääbe
1529 het dr Süleyman e dritte Fäldzuug gege Ungarn gfüert, am 8. Septämber Ofe iignoo und am 27. Septämber isch er mit 120'000 Maa vor Wien gstande. Er het bi dr Belaagerig 40'000 Maa verloore und isch am 14. Oktober abzooge.
Bayern
Staatsrächt
D Verfassig vom Freistaat Bayre gaat uf s Jaar 1946 zrugg, isch aber sit doo epaarmaal ggänderet woorde.
Judikative
S hööchscht Gricht isch de Bayerisch Verfassigsgrichtshof z Münche. I de glyche Stadt hät s Bayerisch Oberscht Landesgricht syn Sitz. Oberlandesgricht gits drüü, nämli z Münche, z Nüerebäärg und z Bamberg. De Bayerisch Verwaltigsgrichtshof sitzt au z Münche, hät aber z Ansbach en Ussestell. Dezue ane gits na Landesgricht, Amtsgricht, s Landessozialgricht usw.
Gerstetten
Verwaltong
Dr Schuldes vo Gäärschtett ischt dr Roland Polaschek (seit 1994).
Charvensod
Gschicht
Dr Grinder vum Huus Savoye, dr Humbert I mit dr wysse Händ, het anne 1025 s Augschtdal as Leeche griegt. Mid Uusnahme vun e baar Johr (1691, 1704–1706, 1798–1814 zue Frankrych) het s Augschtdal derno zem Huus Savoye gheert bis anne 1946, d. h. bis dr letscht italienisch Chenig Umberto II. abdankt ghaa het. Wu s italienisch Chenigrych anne 1861 grindet woren isch, isch s Augschtdal zue dr Provinz Turin chuu. Anne 1927 isch s derno ne aigestädnigi Provinz wore. Im Faschismus under em Benito Mussolini isch di franzesisch Sproch verbote wore un s het e starki Italienisierigsbolitik gee. Vu 1939 bis 1945 het Charvensod dr italienisiert Name Carvenso drait. Noch em Zweede Wältchrieg het s Augschtdal anne 1948 e autonome Sonderstatus griegt.
Politik
Dr Burgermaischter vu Charvensod isch dr Ennio Subet.
Wenslingen
Lag
Wäislinge liggt uff 571 m ü.M. am Hauptzug vom Jura im südweschtlige Deil vonere Hechi zwischem Ei- und em Ergolztal. Nochbergmeinde sin Ormalinge, Roteflueh, Ammel, Oltige, Zeglige, Chilchbrg und Däggnau.
Wappe
S Wäisliger Wappe gitts sit 1946. Es isch dur e sänkrächte Strich in dr Mitti in zwei Helftene teilt. Links wird e grieni Tanne, wo uff eme schwarze Bode vor goldigem Grund stoot, rächts e goldigi Weizeähre uff rotem Grund zaigt. S Wappe erinneret an die grosse Waldflechene und die bedytend Landwirtschaft. D Farbe sin e Remineszänz an die ehemooligi Zuegheerigkeit zer Herrschaft Thierstai.
Selim II.
Regierig
Dr Selim isch dr erst osmanisch Sultan gsi, wo sich nid sälber um d Regierig kümmeret het, das het er sim Schwiigersoon, em Groosswesir Sokollu Mehmed Pascha überloo. Er het im Topkapı-Palast Fester gfiirt und vil Wii gsoffe, und in dr Forschig wird er für alkoholchrank ghalte. Am Aafang vo sinere Regierigszit het er mit alle Nochberstaate Friide gmacht. Er het im Sinan befoole, d Selimiye-Moschee z Edirne baue. Er het islamischi Missionäär uf Indonesie gschickt, zämme mit 30'000 Janitschare, wo die asiatische islamische Staate häi sälle understütze. 1571 het er Züpere lo eroobere und zwäi Joor druf Tunesie.
Er isch am 15. Dezämber 1574 bsoffe umgheit und umchoo.
Blumenstein BE
Blumistei (amtlech Blumenstein BE) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Thun im Kanton Bärn, Schwyz.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 3 % gläge.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 1192 Ywohner 97,1 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,3 % Französisch u 0,2 % Italienisch.
Agaro
Gschiichd
S Eschedaal isch im 15. Joorhundert in d Chrieg zwischen dr Hère vù Raron ùn dr Bischef vù Sitte (Raronerchrieg), ùn in d Usenandersezig zwische dr Chaiser ùn dr Hèrzeeg vù Mailand groode. Ane 1482 hed dr Fiirschdbischof vù Sitte, dr Jost von Silenen, s Eschedaal fir s Wallis erobered.
Karneval von Schwarzen und Weißen
Schbezieuu a däm Karnevau esch dass während dene Dääg uf de Schdrasse vo Pasto rechtigi Schuum- u "Kosmetik"-schlachte schdattfinde: dr Schuum (wome uf schbanisch carioca nennt; s'chömi vom Karnevau vo Río de Janeiro) chame i Fläsche a jedere Schdrasseegge choufe; ds kosmetik- oder zemäntähnleche Pouver (wome uf schbanisch talco nennt) ebefaus.
Liesberg
Geographii
D Gmeind lit im Laufedal am Hang vom Blaue. Zum Ort ghören au d Weiler Riederwald und Oberrüti und d Industriisiidlig Lieschbrg-Station, im Dalgrund an dr Bahnlinie vo dr Jurabahn.
Bleienbach
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 13,0 %, CVP 1,0 %, EVP 2,6 %, FDP 6,4 %. GLP 4,7 %, GP 3,0 %, SP 18,6 %, SVP 47,1 %, Suschtigi 3,6 %.
Châtillon (Aostatal)
Sproch und Dialäkt
Dr frankoprovenzalisch Dialäkt vu Châtillon ghert zum Valdostanisch (Valdôtèn).
Dietlikon
Bevölkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraatäil liit bi 22,3 % (Stand 2011).
Bernoullianum
Gschicht
S Bernoullianum isch s erste naturwüsseschaftlige Spezialgeböid vo dr Uni Basel gsi und isch noch dr Mathematikerfamilie Bernoulli benennt worde. Es isch vo 1872 bis 1874 zum 400-Joor-Jubileum vo de Naturwüsseschafte an dr Uni baut worde und d Aastalte si us em Museum an dr Augustinergass dört aane züüglet. Si Archidekt isch dr Johann Jakob Stehlin dr Jünger gsi. 1957–1960 isch s erwiteret und inne umbaut worde.
Kanton Réimech
Verwaltigsgliderig
Zum Kanton Réimech ghere acht Gmaine (Yywohnerzahle vum ).
Di ehmolige Gmaine Biermereng un Wellesteen sin zum 1. Jänner 2012 zue Schengen yygmaindet wore.
Wittinsburg
Wappe
S Wappe vo 1944 zeigt uff dr schwarze Schildhelfti e goldigi Kornähre und uff dr goldige Helfti e schwarzi. S Wappe stellt dr dominierend Ackerbau im Tafeljura dar.
Hermaringen
Gmoendsgliderong
Zue Hermerenga gheret s Dorf Hermerenga, dr Gmoedoel Gerschweiler, Hohweiher ond s Gheft Allewind. Hermaringen liegt an der Brenz.
Arktischer Ozean
Laag
Mit em Atlantik isch dr Arktisch Ozean dur s rund 1.500 km brait Europäisch Nordmeer zwische Grenland un Nordeuropa bzw. Skandinavie verbunde un dur e baar verwinkleti Meeresstroße, wu dur d nordkanadisch Inselwält zue dr braite Davistroß weschtlig vu Grenland fiere. Mit em Pazifik isch s nume dur di rund 85 Kilometer brait Beringstroß verbunde.
Dr Arktisch Ozean het e Uusdehnig vu rund 14,09 Mio. km² un isch großflechig mit Yys deckt. Im Molloydief, wu 165 km weschtlig vu Spitzbärge lyt, isch er bis 5.607 m dief.
Informelle Kunst
Dr Kunstkritiker Michel Tapié het dr Naame art informel für e Bariiser Usstellig im Studio Facchetti im Novämber 1951 brägt, won er ere der Ditel Signifiante de l'informel gee het. Vor allem in dr Früezit het mä au d Bezäichnig Daschismus brucht, wo dr Kunstkritiker Pierre Guéguen brägt het. En andere sünonüme Begriff is Lürischi Abstrakzioon.
Reinhold Gall
Läbe
Dr gleert Färnmäldetächniker Reinhold Gall het syy bolitischi Laufbahn in dr Kommunalbolitik aagfange. Anne 1984 isch er in dr Gmairot vu dr Gmai Obersulm (Landchrais Haalbrunn) gwehlt wore, 1989 isch er Ortsvorsteher vu syym Haimetort Obersulm-Sülzbach wore, 1994 isch er in dr Chraisdag yyzoge. Bi dr Landdagswahl 2001 wisch er fir dr Wahlchrais Neckarsulm in dr Landdag vu Bade-Wirttebärg gwehlt wore, bi dr Wahle 2006 un 2011 isch er widergwehlt wore. Syt 2006 isch er Barlemäntarische Gschäftsfierer vu dr SPD-Landdagsfraktion gsii. Är isch inne- un bolizeibolitische Sprächer vu dr Fraktion gsii, vu 2004 bis 2006 derzue au Vorsitzende vum Innenuusschuss.
Stecklikrieg
Dr Stäcklichrieg isch e föderalistische Ufstand gege die Helvetischi Republik im Spootsummer und Herbst 1802 gsi. Er het si Name vo de «Stäcke» (Chnüppel) übercho, wo die Ufständische, hüfig Buure wo keini andere Waffe gha hei, zum Kämpfe bruucht hai.
Josep Roca i Bros
D Bibliothek in sim Heimetort Abrera isch noch iim benennt.
Baiersbronn
Dialekt
Dr Dialekt vo Baierschbronn ghert zom Schwäbisch
Stefanie Heinzmann
S Lääbu un s Schaffu
Dumu breitu Publikum isch d'Stefanie Heynzmah als Gwinneri vom Casting-Wettbewerb SSDSDSSWEMUGABRTLAD („Stefan sucht den Superstar, der singen soll, was er möchte, und gerne auch bei RTL auftreten darf!“ : Där Stefan süecht där Superstar wo singe sell was är wellti und gäru öi bi RTL üfträttu darf) bikannt wordu, wo vo Oktober 2007 bis Jänner 2008 als Teil vo dr Färnsehsändig TV total mit dum Stefan Raab üsgschtrahlt wordu isch. Scho ei Tag noch dum Siig im Final isch am 11. Jänner 2008 ihrusch Finallied "My Man Is A Mean Man" als Singl veröffentlicht wordu. Ihrusch erscht Album chunnt am 7. März 2008 üsa. Der erschtmalig Siig vanera Schwiizeri binera ditschu Kastingschow hett iner Schwiiz es ordentlichs Prässeecho üsglest.
Königsbronn
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemma ous 18,3 % Landwirtschaftsfleche, 71,8 % Wald, 9,2 % Sidlongsfleche ond 0,7 % sonschticher Fleche.
Murad III.
1578 het e lange und düüre Fäldzuug gege Persie aagfange. Dä isch zum Däil dur Gäldentwärtig finanziert worden, was zu Revolte vo de Janitschaare gfüert het.
Gemeinde
Gmeinde z Öschtrych
Näbed dr Staatsbürgerschaft isch nur dr Wohnsitz inere bestimmte Gmeind massgebend für s Wahlrächt.
Beinheim
Bänem (frz. Beinheim, dt. Beinheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Kyokushin Kaikan
Gschicht
En Schüler vom Meister Gichin Funakoshi isch de Oyama Matsutatsu gsi. Er isch us Korea gsi. Scho in junge Jahre isch er begeisteret gsi vo Kampfkünst. Mit nüün Jahr hed er chinesisches Kempo studiert. I sinere Jugend isch er nach Japan um Kampfpilot z wärde. Doch wil er Korreaner gsi isch und somit zunere diskriminierte Minderheit ghört hed, isch er ned id Armee ufgno worde. Drum hed er imene Restaurant gschaffed und Judo trainiert, bis er eines Tages Schüeler bim Karate-Training beobachtet hed.
Paul Zinsli
Läbe
Ùf d Wäld chùù ùn ùfgwagse isch dr Paul Zinsli z Kuur, aber är isch e Bùùrger gsii vù Soofie, ere andere Gmaind im Bindnerland. Syyni Eldere sin dr Paul Zinsli, e Stadtkassier z Kuur, ùn d Maria Christina geb. Saluz gsii. Dr Zinsli hed no drèi Brieder ghaa.
Ùf d Schuel gangen isch er z Kuur ùf d Kantonal Seminariebigsschuel (1913–1919) und derno ùf d Bindnerisch Kantonsschuel (1919–1926). Syy Dydschlèèrer isch e Dialektolog gsi, dr Profässer Manfred Szadrowsky.
Noch dr Matura hed dr Zinsli vù ane 1926 bis 1934 Germanischtik, Chùnschdgschiichd ùn Germanischi Alderduumschùnd an der Universideed Züri gschdudierd. Derzue hed er au no Vorlääsige bsuechd in Filosofyy ùn Teologyy. Syyni wichdigschde Lèèrer an dr Universideed sin dr Albert Baachme (Schbroochwiseschafd), dr Emil Ermattinger (Literatur), dr Konrad Escher ùn dr Heinrich Wölfflin (Chùnschdgschiichd) ùn dr Hans Lehmann (Germanischi Alderduumschùnd) gsii. S Diplom-Vorexame hed er gmachd ane 1929 mid ere zuesäzlige Briefig in Ladyynisch.
Dr Albert Baachme hed en scho im zwaide Semeschter i sys Seminaar uffngùmme ùn em dr Uffdraag gee, em Wyterlääbe vum Genitiv bi dr Walser noochezgoo – was prombd dr Studänt vù dr Lidderadùùr ewägg zue dr Sproochwisseschaft broocht hed. Är hed ane 1929 e Dissertation bim Baachme aagfange. Deer isch aber ane 1934 gschdoorbe ùn au dr Noochfolger vùnnem, dr Wilhelm Wiget, isch bal gschdoorbe. Dr Zinsli hed syyni Dissertazioon ''Grund und Grat. Der Formenaufbau der Bergwelt in den Sprachbegriffen der schweizerdeutschen Alpenmundarten'' derno ane 1934 bim Otto Gröger mid dr Doktoratsbriefig abgschlosse ùn derno s Lèèrerdiplom iberchoo. Sy Dokterarbet schdood ùnder em Yyflùss vùm Filosoof Ernst Cassirer ùn em Glèèrde Wilhelm von Humboldt; so isch es em Zinsli nid nùme ùm «dooti Ding» gange, sùnder au ùm s Dängge ùn Wäärte vùm haimetverbùndene Bäärgler.
Weilheim (Baden)
Tourismus, Seheswürdigkeite und Bruuchtum
Vom Hochfluhfälse östlig vo Nöggeschwyl cha mer diräkt in d Diefe vom Schwarzadal mit em Bannwald vo de Berauer Halde (Üehlige-Birkedorf) und em Stausee Witznau. Au s Schlüchtdal isch vo dört us z seh.
Nöcheri Zyl sin d Altstädt vo Waldshüet und Düenge, witer eweg sin de Schluchsee, St. Bläsi oder d Museumsbahn Wüetachdal (Sauschwänzlibahn).
Nattheim
Verwaltong
Dr Schuldes vo Natta ischt dr Norbert Bereska.
Hausen im Wiesental
Wetter
Z' Huuse hets kei Wetterstation, wo Räge- un Temperatur regelmässig ufzeichnet duet. Allerdings git's so eini im Schopfemer Deilort Eie, nit wiit weg vo Huuse und fascht uf glicher Höchi. D langjährigi Durchschnittstemperatur z'Eie lit bi 8.5 Grad Celsius, di jährlichi Niederschlagsmängi bei 1185 mm.
Persönlichkeite
Die bekannteschti Persönlichkeit vo Huuse isch dr alemannisch Dichter Johann Peter Hebel. Dr Hebel isch zwar z'Basel uf d' Welt cho, hett aber en Grossdeil vo sinere Chindheit z'Huuse verbrocht und isch dört au vo 1766 bis 1769 uf d' Schuel gange. Zue siine Ehre wird s Hebelfescht gfiiret, un alli zwei Johr dr Hebelpriis verlihe. Usserdem verleiht d' Gmei Huuse jedes Johr d' Hebelplakette am „Hebelobe“, e baar Däg vor em 10. Mai.
Borsod-Abaúj-Zemplén
Mittelalter
Zu de Zit, wo d'Anjou-Dynasty z Ungarn gherrscht hät, hän sich d'Underschyd zwüsche de Dörfer und de Städt stärker usebildet. Näbe de wichtigere Städt wie Kassa oder Miskolc sin no über 40 Minderstädt entstande. D'Handelsstroße uff Pole und Russland hän durch s Komitat gfiehrt und au zu de Entwicklig vo de Region bydrage. Diósgyőr hät under em Lajos Nagy e Blietezit erläbt.
Neuzit
Im 19. Johrhundert hät sich vo de drei Komitat vor allem Borsod entwickelt, bsunders d'Umgebig vo Miskolc. Zahlrychi bekannti Persönligkeite uss de Zite vo de Uffchlärig, de Reformzit und de Sprocherneuerig chömme uss dem Gebiet. Noch em Östrychisch-Ungarische Usglych hät sich d'Region schnäll entwickelt und vor allem d'Industry isch usbaut worre. Zudem hät mer s Ysebahnnetz erwitert.
Wirtschaft
40 Prozänt vo de Komitatsflächi sin landwirtschaftlig nutzbars Land.
Gabriele Warminski-Leitheußer
Läbe un Beruef
Bis 2000 isch d Warminski-Leitheußer juristischi Co-Dezernänti bim Landchrais Lüchow-Dannenberg gsii. Vu 2000 bis 2008 isch si Dezernänti vum Chrais Unna, zerscht bis 2005 fir Familie, Juged, Gsundhait un Verbruucherschutz, derno fir Arbet, Sozials, Kultur un Medie gsii. Vu Merz 2008 bis Mai 2011 isch si Burgermaischteri fir Bildig, Juged, Sport un Gsundhait vu dr Stadt Manne gsii.
Zeitrechnung
Die Byzantinisch un die Römisch Ära sowie d'Seleukideära un d'Ära vum Diokletian rechne nooch em Julianische Kalender, die Japanisch Ära rechnet noochem Gregorianische Kalender. Die Jüdisch Ära het e eigene Mond-Sunne-Kalender, die islamisch e Mondkalender.
Courmayeur
Sproch und Dialäkt
Anne 2001 het d Fondation Émile Chanoux in Zämmenarbet mit em Centre d'Études Linguistiques pour l'Europe un dr Università degli Studi di Trento di soziolinguistisch Situation vu allne Gmaine im Augschtdal untersuecht. Doderzue isch im Septämber un Oktober 2002 e Froogebooge verschickt woore. Vu Courmayeur sin 101 Froogebeege wider retuurchuu.
Frieden von Lunéville
Bestimmige
Frankriich het die linksrhiinische Gebiet übercho, wo s scho sit 1794 bsetzt gha und am 4. November 1797 gsetzlig mit em französische Staatsgebiet verbunde gha het. Dr Napoléon Bonaparte het si am 9. Merz 1801 offiziell in Bsitz gnoh. Usserdäm het Frankriich d Anerkennig vo drei Dochderrepublike, der Batavische (Niiderland), der Helvetische (Schwiiz) und der Ligurische Republik (Genua) erreicht. S Riich isch zur Entschädigung vo de dütsche Fürste, wo vo de Gebietsverlust betroffe gsi si, verpflichtet worde, was 1803 dur ä Riichsdeputationshauptschluss umgsetzt worden isch.
Bönigen
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 6,2 % gläge.
Kleine Eiszeit
Wäärend dr Chliine Iiszit het s zimlig groossi Klimaschwankige gee. So si zum Bischbil d Zitrüüm vo 1570 bis 1630 und vo 1675 bis 1715 bsunders chalt gsi. Si isch noch dr sogenannte Middelalterlige Warmzit (Mittelalterligs Klimaoptimum) choo, wo d Tämprature zwüschen em achte und em drizääte Joorhundert im Durchschnitt öbbe 1–2 Grad wermer gsi si. Bsundrigs struub isch s noch em Usbruch vom Vulkaan Tambora uf dr Insle Sumbawa z Indonesie im Joor 1815 worde, wo im Joor druf s „Joor ooni Summer“ cho isch. Es het denn in Nordöiropa und im Oste vo Nordamerika im Juni und Juli Schnee und Frost gee.
Niederstotzingen
Gschicht
Eigmoedonga:
Geräusch
E Grüsch kah sowoll laud wie au lois sei, muss si abr in aram Frequenzbreich bfinda, den s menschlicha Ghör wahrnemma koh. Grüsch kennet ols ohgnehm odr onohgnehm empfonda werda. Des isch gonz von dr Schdimmong ond dr Bloichdung abhängigi. Au Muusig isch moichmol a Grüsch.
Kanton Bellinzona
S neue politische System isch nid populär gsi us verschiidene Gründ, so si die diräkti Bestüürig und d Wehrpflicht umbeliebt gsi, dr Antiklerikalismus vo de Revolutionäre und d Abschaffig vo alte politische Institutione und Rächt hai dr neue Ornig au nid grad e Huffe Aahänger brocht. In dr Leventina im Norde vom Kanton si 1799 antifranzösische Unruehe usbroche, und es het e Bewegig gee vo Bellinzona abzfalle und sich Uri, wo denn Deil vom Kanton Waldstette gsi isch, aazschliesse. Wie au im Kanton Lugano het Bellinzona glitten under de usländische Druppe, wo dur s Land marschiert si und Quardier und Verpflägig verlangt hai.
Empfingen
Gschicht
Empfinge ischt 772 em Lorscher Codex zom erschte Mol gnennt worde.
Verwaltong
Dr Schuldes vo Empfinge ischt dr Ferdinand Truffner.
Roggenburg BL
Wappe
DS Wappe, wo 1944 vo dr Gmeind aagnoh worden isch und wo d Härkumft drvo nit überliiferet isch, wird eso blasoniert: «In Silber uf eme grüene Dreibärg en ufrächte schwarze Widder mit rote Hörner und Chlaue.»
Paracelsus
Werk
Nach em Dod veröffentligt:
Liste der Oberflächenformationen auf Titan
Albedostrukture
Albedostrukture sin uf heiligi oder erhabeni Orte us Mythologie un Weltliteratur daift.
Sontheim an der Brenz
Verwaltong
Schuldes vo Sõõda
Liste der Oberflächenformationen auf Titan
Virgae
Virgae (Farbigi Striife) sin daift uf Rägegötter us dr Weltmythologie
Sontheim an der Brenz
Dialekt
Dr Dialekt vo Sõõda ghert zom Oschtschwebisch.
Hans Filbinger
Erfolg un Kridik as Minischterbräsidänt
Wu dr Kiesinger as Kanzler uf Bonn gange isch, isch dr Filbinger zum Minischterbräsidänt vu Bade-Wirttebärg gwehlt wore (Dezämber 1966). Dr het in ere große Koalition mit dr SPD regiärt. Anne 72 het d CDU unter em Filbinger zum erschte Mol in dr Gschicht vu Bade-Wirttebärg d absolut Mehrheit kenne erringe (52,9%) un het kenne ellei regiäre. Anne 76 isch dä Vorschprung unter em „Landesvatter“ Filbinger nomol uf 56,7% üsboije wore – do dermit hän d „Grischtdemokrate“ dr hischtorisch Hegschtpunkt vu ihrere Macht z Bade-Wirttebärg erreicht, eso e Ergäbnis isch in dr CDU im keinem andere Land vu dr alte Bundesrepublik glunge.
Dr Filbinger Hans isch Stellverdrätter vum Bundesvorsitzer vu dr CDU gsii; sini Gegner hän gfercht un sini Freind ghofft, ass er 1979 Nochfolger vum Bundespräsidänt wird.
Dr Fall Walter Gröger
Am 12. Mai 1978 het Die Zeit iber e ander Verfahre berichtet, wu dr Hochhuth Akte derzue gfunde gha het.
Dr Filbinger hätt no siinere Dienschtpflicht eigetli dr Aawalt vum Gröger iber dr Termin vu dr Hiirichtung sotte informiere, des het er aber nit gmacht. Dr Aawalt, dr Werner Schön, het des no noch Johrzehnte kritisiert.
Weblink
Eigedarstellung
Fräkmündt
Name
Fräkmündt esch de auti Name vom Pilatus, amene myschteriöse Bärg be Lozärn. De Name geds ou i de Forme Fräkmünt, Fräkmünd und Fräkmont. Zom Byspil heisst Fräkmüntegg de nordöstlechi Uuslöifer vom Pilatus.
Gschecht
Metem Lied D'Draachejongfer hend Fräkmündt a de Voruusscheidig för de schwiizer Bytrag zom Eurovision Song Contest 2011 teilgnoh, hends aber ned bes es Finale gschafft. Chorz drofabe esch d'Konzept-EP Uufwärts e d'Föuse, bärgwärts e d'Rueh usecho. De Guschti esch feschts Metgled worde, nochdämm är scho vorhär be Uufnahme metgwerkt hed. Ändi 2011 esch s'zwöite Aubom «Heiwehland» usechoo, wo sech öber wyti Teil metem Thema Heiweh osenandsetzt. De Merlin Sutter (Eluveitie) het s'Schlagzüüg ond de Chrigel Glanzmann (Eluveitie) ond d'Operesängeri Christiane Boesiger hend Gascht-Gsang för s'Aubom uufgnoh.
Christoph Martin Wieland
A kloina Wirdigong vom Werk
Wia dr Wieland noh a jongr Kerle gwäa ischt, isch’r a begeischdreder Ôhenger vom Friedrich Gottlieb Klopstock gwäa. Zo dera Zeit hot sich noh dr Eifluss vo seira piedischdischa Erzihong zeigt, wo-nr em Haus vo seim Vaddr ond em kirchlicha Internat kriagt hot. D Wandlong zom weltoffena Dichtr hot erscht eigsetzt, wia-nr en deam arischdokradisch-freigeischdiga Haus vom Grafa Stadion aus- ond eiganga ischt. D Folge ischt gwäa, dass’r sich em Lauf dr Zeit gega älles ufglehnt hot, was mr ondr deam Begriff „Philisterei“ z-begreifa gwehnt ischt. Drom send au en seine schbätre Werk dr gsonde Menschavrstand mit viil Witz ond Humor seine „Waffa“ worra. Sei graußer Roman Die Abderiten ischt a satirischa Dichdong. Dr Ort „Abdera“ hot bei de alde Griicha de gleich Bedeidong ghet wia „Schilda“ en Deitschland. Dr Wieland schildret dô dren da Kampf vo-ra Geischdesgreeße gega s Philischdertom. Er selbr isch dr Hauptheld Demokrit ond Abdera stôht fir Biberach, Zirich, Erfurt ond älle dia Stedt, wo-nr en seim Leaba gwirkt hot. Alloi dô drom hot des Werk scho an bleibenda Wert. Keschtlich ischt zom Beischbiil der Doil, wo’s om da Prozess vom Esl seim Schadda gôht. S Problem dô drbei ischt, ob dr Miatr vo-ma Esl au s Reacht hot, sich em Schadda vo sellem Viich zo erhola odr ob’r fir dui Denschtleischdong extra zahla muaß.
Krimtatarische Sprache
Verbraitig
D Krimtatare hend bis zu de Deportation vom Stalin uf de Krim glebt und ab 1944 z Usbekistan, wo si vom Stalin noi agsidlet wore sind. Erst ane 1988 hend d Krimtatare d Erlaubnis öbercho, wider uf de Krim z wone.
Flämische Sprache
Flämisch (Eigebezeichnig Vlaams) isch bezeichnet e Gruppe vo niderländische Dialäkt.
Dialäkt vo Flandre
S Flämisch isch sträng gseh de Oberbegriff für alli Dialäkt, wo z Flandre gschwätzt werre. Säll erstreckt sich im Süde vo de Niderland und im Norde vo Frankrych. Vom Weste in Richtig Oste git s vyle regionali Variante; am witeste verbreitet isch vo-n-ne s Westflämisch im üsserschte Oste vo Belgie mit über re Million Sprächer. Mer hät versüecht, s als Literatursproch durezsetze, wie s de Autor Guido Gezelle gschribe hät, isch aber dodemit erfolglos blibe.
Ephemerisierung
Dr Fuller het si Konzept mänggisch an Hand vo dr Entwicklig vo de Satellite beschriibe: s Gwicht vom ene Satellit isch nume e baar Hundertstel vo 750.000 Donne Dransatlantikkabel, aber er übernimmt deeren iiri Funkzionalidäät. Dr Dänker und Autor Steward Brand (äigentlig e Bioloog) het im Fuller si Konzept mit "Meer-mit-weniger-mache" in sim Buech Das Ticken des langen Jetzt überdräit.
Helléan
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Winfried Hermann
Abgordnete
Vu 1998 bis 2011 isch er Mitgliid vum Dytsche Bundesdages gsii. Do isch er vu 1998 bis 2002 stellverdrättende Vorsitzende vum Uusschuss fir Umwält, Naturschutz un Reaktorsicherhait gsii. Syt 2002 isch er Sprächer vu dr Bundesdagsfraktion Bindnis 90/Di Griene fir Sportbolitik gsii, dernäbe vu 2002 bis 2005 umwältbolitische Sprächer un syt 2005 zuesätzli Sprächer fir Verkehrsbolitik. In dr 17. Legislaturperiod isch er vu 2009 bis 2011 Vorsitzende vum Verchehrsuusschuss vum Dytsche Bundesdag gsii.
Minischter
Syt Mai 2011 isch dr Hermann Minischter im nei gschaffene Minischterium fir Verchehr un Infrastruktur im Kabinett Kretschmann I (syt Mai 2016 im Kabinett Kretschmann II) z Bade-Wirttebärg.
Weidling (Boot)
Wie duet me Wasserfahre
De Stachel, en uf einere Siite miteme Iise versehene Stab, wird vo bedne Fahrer glichziitig uf de Uufersiite in Flussbode grammt, und denn durs Körpergwicht flussabwärts gstosse was för de Weidlig en beträchtliche Vorwärtsschub zur Folg hed.
Frikativ
Frikativ im Alemannische
Im Alemannische gits nüün verschidni Frikativ, wo als Fortis-Lenis Paar ufdrätte, also durch ihri Längi unterschide werre. Wobi // sträng gsehe en stimmloser Vokal un kei Frikativ isch. Am Wortaafang drätte Frikativ im Alemannische allerdings numme als Lenis, also churz, uf.
Onex
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Karlsruhe
20. Johrhundert
1972 het d Schdadt aagfange uf dr Kaiserstrooss Fuessgängerzone iizrichte. 1984 het d Fuessgängerzone vom Chrone- bis zum Europablatz glängt und isch eso bliibe.
Doues
Geografi
Doues lyt im am Yygang vum Valpelline, eme Sytedal vum Valle del Gran San Bernardo.
Glatten
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 43,6 % Landwirtschaftsfleche, 39,4 % Wald, 14,1 % Sidlongsfleche ond 2,8 % sonschticher Fleche.
Indien
Dierwält
Rund d Helfti vu allene z Indie haimische Reptilienarte sin Schlange wie d Brilleschlang, d Chengiskobra un dr Digerpython. In Fychtbieten findet mer au Sumpfkrokodil. Seli sälten isch dr schych Gangesgavial.
Teatre-Museu Dalí
Gschicht
Wo dr Dalí no e Chind gsi isch, isch s hütige Museumsgeböid s Theater vo dr Stadt Figueres gsi. Dört si im Dalí sini Bilder zum erste Mol usgstellt worde. S ursprünglige Geböid isch wäarend em Schbanische Bürgerchrieg zerstöört worde und joorzääntelang e Ruine bliibe, bis dass dr Dalí und dr Bürgermäister vo Figueres im Joor 1960 zämme beschlosse häi, es as Museum wider ufzbaue.
Bermatingen
Verwaltig
Bermadinge het sich mit dr Stadt Markdorf un dr Gmonde Deggehauserdal un Direnge zum Gmondwaltungsverband „Markdorf“ mit Sitz z Markdorf zämmegschlosse. Dr Burgermaischter vu Bermadinge ischt dr Martin Rupp.
Emarèse
Geografi
Émarèse lyt im Augschtdal uf dr linke Syte vu dr Dora Baltea.
Inzlingen
Gschicht vom Wasserschlössli
Im Joohr 1511 wird s´erschd Mool s´Wasserschloß erwähnt. Wasserburge sin ab em 12 Joohrhunder erbaut worde.
Hütt noo chaa me die Rokokostrukur, Kniegetäfer, Fülligsdüüre, Supraporte, Chachelöfe und iiglegti Fuesböde bewundere.
De Verein zur Erhaldig vom Inzliger Wasserschloss kümmered sich um de Erhald vum Schloss.
Fatimiden
D Heerschaft in Nordafrika
Dr Missionar Abu Abd Allah asch-Schiʿi het d Leer vo de Ismailite under de Berber im Maghreb verbräitet und won er gnueg Understützig gha het, het er d Dünastii vo de Aghlabide in Ifriqiya (Ost-Algerie, Tunesie, Libye) gstürzt. Denn het dr Ubaid Allah al-Mahdi in Ifriqiya s Riich vo de Fatimide chönne gründe.
Pascal Gamboni
1997 het er zämme mit em Curdin Brugger ùnter em Name „Ils cantauturs passiunai“ e erschti CD ussebrocht ùn in de Surselva Konzert gee. Er isch deno für zwei Joor ùff Wien, wo d Grùppe „Clean“ gründet worde isch, ùn wyter für 10 Joor ùff Ängland, zerscht ùff Bristol ùn deno London. Dörte isch er mit „Clean“ ùn spööter mit „Temple Thief“ Songwriter, Performer ùn Produzänt gsi. Usserdäm isch e zweits Album mit em Curdin Brugger ùffgnoo worde.
Hennebont
Gschicht
Im Bretonische Erfolgchrieg (1341 bis 1364) isch Hennebont anne 1343 vu dr Druppe vum Karl vu Blois belageret wore, d Stadt isch aber vu dr Johanna vu Flandere, dr Frau vum Johann vu Montfort, erfolgrych verdaidigt wore.
Wilhelm Bernhard von Muralt
Dr Bärner Politiker
1775 het er sich mit dr Emilie Elisabeth Sinner vo Ballaigues, ere Dochder vom Johann Rudolf Sinner, verhürotet. im gliiche Johr isch er Bärner Grossroot worde, und vo 1776 bis 1782 isch er Landvogt vo Gottstatt gsi. 1782 isch er Oberstlütnant vo dr Bärner Miliz worde. 1786 isch er in Chleiroot gwehlt worde und 1789 het er as Welschsäckelmeister dient.
Dr eidgenössisch General
Vo 1790 bis 1792 isch dr Muralt Oberst vo dr Bärner Miliz im Waadtland gsi. Zu dere Ziit het sich vil veränderet z Frankriich, aber au in dr Schwiiz isch agitiert worde, und die konservative Regierige si verunsicheret gsi. Z Basel het sich mit dr Abschaffig vo dr Liibäigeschaft 1791 öbbis politisch afo beweege, und noch em Stum uf d Tuilerie am 10. August 1792 si die überläbende Schwizer Söldner in ihri Heimet zruggcho und vili von ene hai mit dr Revolution sympatisiert. D Bärner Patrizier hai sich au bedroht gfüehlt vo Frankriich, au wenn die revolutionäri Regierig brobiert het d Schwizer z beruehige. Bärn het dr Muralt z Nyon stationiert mit ere Armee vo 12000 bis 14000 Maa. Vom Septämber bis zum Dezämber 1792 isch er Oberbefählshaber vom eidgenössische Druppenufgebot in der Waadt gsi, wo d Gämfer Regierig Züri und Bärn um e 1600 Maa starki Hilfsdruppe bittet het. D Bärner hai 1500 Maa vo ihre Druppe in dr Waadt gschiggt und d Zürcher e Kondingänt vo 640 Maa. Me het aber brobiert en Eskalation z vermiide. Dr Muralt het vom Bärner Chriegsroot dr Befähl übercho, sich defensiv z verhalte, aber wenn d Gämfer s wurde verlange die eidgenössische Druppe dört z versterke. Am 22.Oktober hai d Gämfer mit em französische General Montesquiou uusghandlet, ass d Zürcher und d Bärner wurde us dr Stadt abzieh.
Bengalische Sprache
D bengalisch Sproch (বাংলা ভাষা, Bāṃlā bhāṣā, Bangla bhasha) ghert zum indoarische Nascht vu dr indoiranische Untergruppe vu dr indogermanische Sproche.