cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Micheline Calmy-Rey
D Micheline Calmy-Rey (* 8. Juli 1945 z Sion im Wallis) isch e Schwizer Politikerin (SP). Si isch vo 2003 bis 2011 Mitglid vom Bundesrat, Vorsteherin vom Eidgnössische Departement für uuswärtigi Aaglegeheite (EDA), em schwyzerische Usseministerium und 2007 und 2011 Bundespräsidentin vo dr Schwiz gsi.
Am 7. Dezember 2005 isch si zur Vizepräsidenti vom Bundesrat für s Jahr 2006 geählt worde. Ei Jahr druf isch si, turnusgmäss, vo dr Vereinigte Bundesversammlig zur Bundespräsidenti für s Jahr 2007 gwählt worde. Si isch dadrmit na dr Ruth Dreifuss di zwot Bundespräsidenti vo dr Schwiiz gsi. D Wahl vo dr Micheline Calmy-Rey isch s schlechteschti Ergebnis bin ere Bundespräsidentewahl sit 1939 gsi, wo dr Marcel Pilet-Golaz uf 142 Stimme cho isch.
Am 1. November 2010 isch si für zwei Monet Vizepräsidenti worde, wel dr bisherig Vizepräsident Moritz Leuenberger als Bundesrat zrucktrette gsi isch. Am 8. Dezember 2010 isch si zum zweite Mal zur Bundespräsidenti gwählt worde. Si het e schlecht Resultat erzilt, was aber erwartet worden isch un als "Denkzettel" un als "chliimüetigi Abrechnig" dütet worden isch, anderi hän s Resultat nüt wölle überbewertet gseh.
Algorithmus
Informatik und Mathematik
Algorithme sin äins vo der zentrale Theme in dr Informatik und dr Mathematik. Si sin Geegestand von e baar Spezialgebiet vo dr Theoretische Informatik, dr Komplexidäätstheorii und dr Berächebarkäitstheorii. In dr Form vo Kompiuterbrogramm und elektronische Schaltkräis stüüre si Kompiuter und anderi Maschine.
Tram-Omnibus Basel
S Rösslidram
No im gliiche Joor si wichdigi Ändrige iigfüert worde. D „Linie G“ isch vom 1. Septämber aa vo dr Elisabethestrooss in d Stäine-Vorstadt verläit worde, am 1. Dezämber si die nöije Däilstreckene Barfüesserblatz – Milchhüüsli (hüte Burgfälderblatz) und Schiffländi – Santihannsdoor drzuechoo, wo aber nume im 30- bzw. 40-Minute-Takt bedient worde si. Wil si sich nid rentiert het, isch d Linie im Santihanns scho im April 1882 wider iigstellt worde, gliichzitig het mä dt Takt uf de Hauptlinie F und G uf 7,5 Minute verdichdet.
Alogismus
Dr Alogismus (griechisch: Umvernunft, Widersinn) isch e modärni Kunstrichdig und en aphoristischs Stilmiddel, wo en unlogische Sachverhalt usdruckt oder en Überlegig daarstellt, wo sich sälber oder dr Logik widerspricht. E bekannte rhetorische Alogismus isch d Ussaag „Z Nacht isch s chelter as dusse.“
Leutwil
Geografy
S Dorf lyt ufere breite Gländterrasse am Bärgrügge zwüschem Seetaal und em Hombärg. Uf dr Höchi obe sind d Egg und d Wandflue. Die zwöi Bech, wo d Hochebeni entwässered, flüssed in Hallwilersee.
S Dorf liit abseits vo de Hauptverchehrsachse, esch aber guet dor Näbestrosse met em Wynetal ond em Seetal verbonde. D Buslinie 395 vo de Gsellschaft Regionalbus Lenzburg erschlüsst Lüpu nach Teufethal ond rechtig Seenge-Seon-Länzbrg.
Edelsteine
Eedelstäi müesse drei Kriterie erfülle:
Plourin-lès-Morlaix
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Plourin-lès-Morlaix ghert zem Bretonisch.
Drei Tage im April
Handlong
Uffheera duat der Film dô drmit, dass a baar Dorfbewohner dia Wäga mit deane KZ-Häftleng en d Nôchbrgmoid nomschiabat. Was deet mit deane Leit bassiirt, erfehrt mr et. Der offene Schluss wuud durch-an wallenda Neabl dargschdellt.
Stanser Verkommnis
d Dagsatzig vo Stans
So wie s dr Diebold Schilling dr Jüngeri, wo bi dr Dagsatzig drbeii gsi isch, in dr Luzerner Chronik beschriibe het, isch s e Stanser Pfarrer gsi, dr Heini (Heimo) Amgrund, won e Botschaft vom Eisiidler Niklaus von Flüe, wo als Brueder Chlaus im Ranft bekannt gsi isch, dr Dagsatzig vorbrocht het, wo die verfahrnigi Situation am 22. Dezämber het chönne löse: Dr Amgrund siig in dr Nacht zum Brueder Chlaus gange und am Middag mit däm siiner Botschaft zruggcho, dr Inhalt vo dere Botschaft isch allerdings nid überliiferet. Hüte git s e Wander- und Pilgerwäg in d Ranftschlucht, wo am Winkelrieddänkmol ooben am Dorf Stans afoot, dr «Brueder-Chlause-Wäg» und wo au en Etappe vom Jakobswäg isch.
Recouvrance (Territoire de Belfort)
Recouvrance (ditsch Ruggenfrans) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
Diminutiv
A Diminutiv isch a Verkleinerigsform vun emme Subschtantiv eme Verb oder sogar ere Partikel, wu manchmol äu als Koseform oder Verharmlosigsform gnutzt wird. Bispiil: Vun emme liabe Bua wird gärn als Büabli gsproche.
Substantiv
S Schwäbische kã zwischa Singular "le" ond Plural "la" ondorschaeda (oe Guatsle isch Singular ond a baar Guatsla send Plural). En zsẽmagsezzde Werdor kommd noo a "s" zwischa s Diminutiv ond s folgende Substantiv nae, wenn s Diminutiv on pluralischa Charakter hådd. A schwäbischa "Flädles|subb" (Plural) hådd viile Flädla. A hochdeidscha "Flädle|suppe" (Oezahl), so wia s dor Duden vorschreibd, hådd blos oe Flädle, was a bissle wenich firr a ganza Subb isch.
Verb
Im Alemannische, cha mitem Suffix -le bzw. -ele au e Verb verchlineret werde, chunnt denn aber maistens e negativi Bidütig öber: schäffele (e bitzeli schaffe, aber nöd ernsthaft), jöömmerle (ständig joommere), pützle, pützele (nöd speditiv putze), chöcherle (uf chliinem Füür choche), spilele (zu chliine Chind), schlööffele (vo chliine Chind). Die Endig chan aber nöd a jedes Verb aneghengt werde.
Walliserdeutsch
Allgimeins
D Schpraachgränza zum franzeesischsprachigu Unnärwallis geyt nördlich vam Rottu dum Bach Raspille zwischu Sidärs un Salgesch naa und südlich vam Rottu isch schi im Pfynwald.
Ds Wallisärtiitsch het än eyguni Grammatik und eyguni Werter, wa vill wie Althochtiitsch teenunt. Öi dr Klang (d Intonation) isch andersch weder däär vam Schwiizertiitsch im Mittulland, was ma üf du frankoprovänzalisch Iifluss cha zriggfiäre. S Wallisertitsch isch darum fär Liit va andru Ortu numu schweer z värstah.
Basseterre
Sport
D Fueßballverain Garden Hotspurs FC chunt us dr Stadt.
Walliserdeutsch
Teggschta
Am Moorgnd, nuch im Maannischiin (wen nuch dr Maann schiint), geid dr Puir an ds Maad (San meejn). Zi Säggschän (Um säggschi) weckt r schini Froiw us hertm Schlaaf. Schi schtreeld schich, tretschud ds Haar und geid imbriin inn fiischtrn (fiischtrri) Chäldr gan Aichn, Chees und Härdepfl (r)reichn. Dernaa reisudsch (grächudsch) ds Früäschtuck (früher: ds Niächtrru). Schi trüchnd Milchkaffee und ässnd Aichnbrood dr zuä (Brood und Aichn drzuä). De faad d streng Arbeit vam Heiwun (d streng Heiwärarbeit) aan. Mu muäs zeerscht d Madä zettn, speetr zämmrächu(n), illeggn und in dr Schiir mumm bid dr Gablun zrzettn. Widr Aabnd heicht dr Maan ä Riggchorb (äs Rrääf, ä Rriggablun) än d Aggslun und Seid imbruif uf d Alpu(n). Da ischt nuch Seng Uistag. D Murmdä pfiiffund, d Alpuroosn bliäjnd schoon, abr äs hed nuch Loiwischnee inn Gräbmi (inn Gräbun, älter: inn Chrachun) (wörtlich übertragen: abr äs liggnd nuch Rräschtä va Lloiwinun inn Gräbun); wan äs hed im Wintr vil und of gschniid und giguxud. Da obmäna iss jetz flott (hipsch)! Dr Puir ischt abr miädä choon und setzd schich äs Schutzlin ufn Vorschtuäl (ufn Baich) fr z liiwän und äs Pfüffätlin z rreikn.
Reppe
Verwàltung
vun Reppe ìsch. Reppe ghert zem Kommünàlverbànd.
Reute AR
Politik
De Gmäändspresidänt vo de Rüüti isch de Ernst Pletscher (Stand November 2017).
Como
Geografy
D Stadt lyt öpe 50 Kilometer nördlech vo Mailand am Comersee und ires Gebiet gränzt a d Schwiiz a. D Nochbergmeinde uf dr Schwiizersyte sind Chiasso und Vacallo im Kanton Tessin.
Vercheer
Sid dr antike Zyt isch Como e Stazion uf em Wäg zu de Bündner Alpepäss gsi.
Johannes XIII. (Papst)
Pontifikat
In syre gsamte Amtszyt isch er uf dr Syte vum Otto I. gstande. Wäge sym autoritäre Stil isch er bi me Ufstande vu chaiserfyndlige Fraktione zytwys in Gfangeschaft gsii, wun er schließli drus het chenne flichte. Wu dr Chaiser zum vierte Mol uf Rom chuu isch, het er e hert, aber uubluetig Gricht abghalte. Dr Chaiser het dr Chilchestaat wider härgstellt un s Patrimonium Petri au no greßer gmacht. Derno het er dr Adalbert vu Ivrea, wu ne letscht Mol ufgstande isch, uf Korsika verdribe, wu si sällem sy Spure verliere.
Sausheim
Verwàltung
vun Sàise ìsch. Sàise ghert zem Kommünàlverbànd.
Alte Maße und Gewichte (Baden)
Brennholz
1 cbm = 1,2 Ster
Sackfähigi Sach
1 Zuber = 10 Malter = 100 Sester = 1000 Meßli = 10000 Becher
Domäne (Internet)
E Domain goht vo ihrem Domainname us un umfasst immer di gsamti untergordneti «Baumstruktur» (im Unterschid zuer DNS-Zone. De Name vo nere Domain isch glichzitig au ihre FQDN.
Landkreis Biberach
Schded und Gmaine
Zem Landchrais Biberach ghèère segs Schded ùn 39 Gmaine.
Riervescemont
Riervescemont (ditsch Oberwessenberg) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
Plouvien
Gschicht
Plouvien isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1206 as Plebe Vyon (1224 Pluguian, 1228 Ploeyon, 1255 Pleguian, 1363 Ploeyon, 15. Jh. Guicuyon, 1501 Ploeguyon).
Sainte-Hélène (Morbihan)
Verwaltig
vu Sainte-Hélène isch. Sainte-Hélène ghert zum Kommunalverband.
Monte Rosa
dr Name vom Bärg
Im hütige düütsche Sproochgebruuch isch mit de Landescharten und dur d Bärgliteratur dr Name Monte Rosa algemein verbreitet, und grad wäge de vile Pricht über d Monte Rosa-Hütte vom SAC isch dr Name wytume bekant. Dr Name vom Bärg chunt us dr alte Sprooch, wo me im Augschttaal bruucht, ere Mundart vom Frankoprovänzalische. Scho dr Schwiizer Geograaf Josias Simler het ane 1574 prichtet, ass d Romaanen uf dr Südsyte vo Zermatt em Bärg Rosae säget. S Wort roise oder ruize bedüütet im frankoprovenzälische Patois vo dene Sytetääler «Gletscher». Und wil a dene höche Bärge uf alne Syte grossi Yschflechine ligge, so dass men öppe wemme vo Zermatt här chunt d Gipfel chuum gseht über d Firn useluege, het dä Name Mont roise bsunders guet für dä Bärg basst. D Düütig vom Name als Gletscherbärg het dr Sproochforscher Iwar Werlen nach de früenere Diskussione i dr Fachliteratur bestätiget.
Römisch-Persische Kriege
Wäärend Joorhunderte si in dr Antike s Römische bzw. Oströmische Riich und s nöipersische Sassanideriich die bäide vorherrschende Staategebild im Middelmeerruum und im Vordere Oriänt gsi. Es het zwar zwüsche dene bäide spootantike Groossmächt au Faase vo friidliger Koexistänz gee, aber bsunders im 5. Joorhundert si d Bezieeige zwüschen ä maassgääblig vo milidäärische Komflikt brägt gsi, wo in dr Forschig mänggisch as römisch-persischi Chrieg bezäichnet wärde. Die milidäärische Usenandersetzige häi aagfange, wo s Sassanideriich im 3. Jahrhundert noch dr Zitwändi gründet worden isch und erst mit em Siig vom oströmische Kaiser Herakleios 628/30 häi si ufghöört. Bsundrigs intensiv si d Kämpf zu Zite vom Schapur I. (240/42–270), Schapur II. (309–379), Chosrau I. (531–579) und Chosrau II. (590–628) gsi. D Aagriff si vo dr römische wie au vo dr persische Site us choo. Noch em letschte und grösste römisch-persische Chrieg (603–628) si die bäide Groossriich erschöpft gsi und Opfer vo dr Expansioon vo de Araber worde. Die häi s Sassanideriich vernichdet und die römische Oriäntbrowinze erooberet. Das Eräignis wird vo vile Historiker as s ändgültige Ändi vo dr Anrike aagluegt.
Landgrafschaft Stühlingen
Hischtoriè
Diè Herrè vo Lupfè, vo denè dè hütig Nammè vom Schloss Hohèlupfè stammt, sin è aalts Adelsgschlècht gsi. Desell Zwyg isch früè erloschè. Iri Stammburg, wo zuè nèrè Raubritterburg umfunktionyrt gsi isch, isch durch dè König Sigismund zerschtöört worrè. Graf Heinrich vo Lupfè hèt è Schwöschter vom Graf vo Küssaburg ghürôtè. So isch s Landgrafèamt im Klettgau noch ènèm Stritt mit èm Bischof vo Konschtanz, dè ebbèfalls Rächte besessè hèt, durch èn Voglych 1251 a diè Grafè vo Lupfè koo. Er hèt sich ab èm 25. April 1251 dè Titel Heinrich I., Landgraf vo Lupfè-Stüèlingè, gää. Zitwys hèt er noh uff dè aaltè Stammburg uff dè Baar gwoont. Er isch 1256 gschtorbè. Sin Sohn Eberhard I. isch dè Stammvatter vo dè Eberhardschè Linniè gsi, welli 330 Johr lang regyrt hèt. Gly noch sim Amtsaatritt hèt er Stüèlingè zur Stadt erhobbè. 1262 würd vo èrè Stadt brichtet: „und setzen zuo der Burck unser Stat Stuelingen“. È Gründigsurkund isch nit vorhandè, es egsischtyrt abber è Stadtsigel vo 1365.
Stüèlingô Buèrèerhebig
Am 23. Juni 1524, woll unter dè Führig vom Michel Haim von Stiellingen, sin d Buèrè vor s Schloss trettè un hèn Beschwerdi erhobb mit èrè Schrift, i dèrè 16 Artikel zämmègfasst gsi sin un welli si hèn wellè erfüllt haa. Nôchdem dè Vogt si znägscht beschwichtigè hèt könnè, isch dè Graf Sigmund zämmè mit anderè Adligè gegè d Buèrè vorgangè. Mo hèt sich abber letschlich fridlich geinigt mit èm Waffèschtillschtand vo Ewèdingä. Am 28. Dezember 1524 isch dè Graf Sigmund II. von Lupfen z Engè voschtorbè. Noch dè Nyderschlagig vo allènè Uffbegeerigè hèn Buèrè am 12. Juli 1525 z Ewèdingä Abbitti leischtè müèsè un irem Herrè huldigè. D Stüèlingô wared dodèmit no glimpflich dè adligè Revanche entronnè.
Rheinstetten
Gschicht
Di hitig Gmai isch entstande zum 1. Jänner 1975 dur dr Zämmeschluss vu dr Gmaine Forchheim, Mörsch un Neuburgweier. Forchheim isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1086 Vorechheim, Mörsch anne 940 as Meriske un Neuburgweier anne 1219.
Nikolaus I. (Papst)
Läbe
Dr Nikolaus isch vum Papscht Sergius II. zum Subdiakon gweit wore un isch 847 Diakon wore. Är wird in dr Quälle as intelligänte un fähiger Mann bschribe. Är isch ain vu dr ängschte Beroter vum Papscht Benedikt III. gsii. Wu sälle gstorben isch, isch er zue sällem sym Noofolger gwehlt wore.
Li Bai
Lääbe
Dr Li Bai het gärn gsoffe und zämme mit em Hè Zhīzhāng, em Zhāng Xù, Lǐ Shìzhi , Cuī Zōngzhī , Sū Jìn , Wáng Jìn und Jiaō Suì  het er e Dichderkräis bildet, wo im ene zitgenössische Gedicht mit em Ditel „Die acht Poete vo de Sufforgie“ erwäänt worde isch. Zwäi Joor druf isch er scho nüm Beamte gsi und für dr Räst vo sim Lääbe isch er in China umegwanderet. Er isch 755 in d Rewolte vom Ān Lùshān verwigglet gsi, und wo die gschiteret isch, 757 uf Yelang verbannt worde. Er het aber scho 759 döfe zruggchoo.
Server
Bischpil
Server, wo en Protokoll zuer Dateiübertragig implementiere, wärde allgemein als Datei-Server odr File-Server bezeichnet. Di am hüfigschte verwändete Dateiübertragigsprotokoll sin FTP, SFTP, NFS un SMB/CIFS.
Gabriel Andres
Dr Gabriel Andres (* 25. Febber 1925 z Erschtei; † aafangs Septämber 2016 z Stroßburg) isch e Stroßburger Müssiker un e autonomischtische Schriftsteller un Politiker gsi.
Läbe
Aafangsa Septämber 2016 isch er im Alter vu 91 Johr gstorbe.
(274301) Wikipedia
(274301) Wikipedia isch e Aschteroid vom Hauptgirtel, wu am 25. Augschte 2008 am 22:47 Uhr UTC am aschtronomische Observatorium Andruschiwka, eme 2001 böuene private Observatorium im ukrainische Andruschiwka (IAU-Code A50), entdeckt woren isch.
Friederike Brion
D Friederike Elisabeth Brion, wia-se mit-em ganza Nama ghoißa hôt (* vrmuatlich am 19. April 1752 z Nìderreddere em Elsass, † 3. April 1813 z Missennä bei Lohr), ischt a elsässischa Pfarrersdochder gwäa, wo en ihrer Jugend a kurza Zeit lang a Vrheltnis mit-em deitscha Dichtr Johann Wolfgang von Goethe ghet hôt ond durch sellen Omstand heit noh bekannt ischt.
Künstliche Intelligenz
Überblick
Dr Begriff künstligi Intelligänz erinneret vilmol an d Vorstellig vom „Mensch as Maschine“, wo us dr Ufkläärig stammt, wo s Ziil vo dr sogenannte starke KI isch: en Intelligänz z schaffe, wo wie dr Mensch kreativ cha noochdänke und Brobleem cha lööse und won e Form vo Bewusstsii beziejigswiis SelbstbewusstseinSälbstbewusstsii und Emozioone het. Die Ziil vo dr starke KI si au noch joorzääntelanger Forschig immer non e Draum.
380-kV-Leitung Sils-Fällanden
D 380-kV-Läitig Sils-Fällande isch e Hochspannigsläitig zwüsched em Domleschg und em Züri Oberland.
Friederike Brion
S Liibesvrheltnis mit-em Goethe
Des Vrheltnis vom Goethe zor Friederike Brion hôt abr et lang dauret. Scho em kommenda Sommer hôt’r mit-em Gedanka gschbiilt, mit dera Bezihong Schluss z’machet. Kurz vôr seira Rickkehr en sei Hoimetstadt Frankfurt am Main hôt’r-se am 7. Auguscht (vorerscht) zom ledschda Môl gsäha: Als ich ihr die Hand noch vom Pferde reichte, standen ihr die Tränen in den Augen, und mir war sehr übel zumute. Ond scho a Woch schbätr hôt’r des herrliche Elsass hendr sich glau. Aus Frankfurt schliaßlich hôt’r dr Friederike an Briaf gschriiba, wo-nr sei Vrheltnis vollends drmit uffgleest hôt. Dr Friederike ihr Antwort dô druff ''zerriss mir das Herz (...); stets empfand ich, dass sie mir fehlte, und was das Schlimmste war, ich konnte mir mein eignes Unglück nicht verzeihen (...). Hier war ich zum erstenmal schuldig; – doch der Abschied war endgültig.'' Dr Goethe ischt abr noh mendeschdens oimôl – em Jôhr 1779 bei-ra Reis en d Schweiz – ens Pfarrhaus vo Sesaheim zruckkomma.
Künstliche Intelligenz
Überblick
D KI isch uf jeede Fall kä abgschlossnigs Forschigsgebiet. Es wärde doo Technike us verschiidene Diszipline verwändet, ooni dass die e Verbindig mitenander häi. Bi künstlige nöironale Netz handlet es sich um Technike, wo zo dr Middi vom 20. Joorhundert aa entwigglet worde si und wo uf dr Nöirofüsiologii ufbaue.
Friederike Brion
Dui Zeit nôch dr Freindschaft mit-em Goethe
D Friederike Brion ischt ihr ganz Leaba lang ledich bliiba. Bis zom Dod vo ihrem Vadder em Jôhr 1787 hôt-se em elderlicha Haus gwohnt. Dô drnôch ischt-se mit ihrer jengera Schweschder Sofie zom Bruader Christian uff d Pfarrei Rothau zoga. Deet send dia zwoi Fraua au bliiba, nôchdem dr Bruader an-an andra Ort vrsetzt wôrra ischt. Om ihrn Lebensondrhalt bestreida z’kennet, hend dia Schweschdra selbr gmachde Tepferwara aus Stoiguad ond Handarbeida vrkauft. A gwissa Zeit lang hend-se au aus ihrem Haus a kloina Pension fir Mädla gmacht, wo z Rothau en-ra oigens dô drfir grendeda Schual Franzeesisch glernt hend.
Edirne
Edirne (/Odrin, griechisch Adrianoúpolis/Αδριανούπολις) het 138'000 Iiwoonern und lit im Nordweste vo dr Türkei. Si isch s Verwaltigszentrum vo dr Browinz Edirne im öiropäische Däil vo dr Türkei in Ostthrakie.
Sulzfeld (Baden)
Geografi
Sulzfeld lyt am Ibergang vum eschtlige Kraichgau zum weschtlie Stromberg am Kohlbach.
Romagny-sous-Rougemont
Verwàltung
vun Romagny-sous-Rougemont ìsch. Romagny-sous-Rougemont ghert zem Kommünàlverbànd.
Abendmahl
Kunstwärk:
Ferdinand Gehr
Läbe und Wärch
Met em Iizog i sis eiga Atelier z Niderglatt, hät er viil öffentlichi Ufträg för Wandbilder und o Glasmolereia in Cherchana öbercho, wo en wiiter brocht händ. Er hät sich i da säba Ziit vorallem met da Wärch vo dütscha Expressionista beschäftigt, aber o mit dena vom Cézanne, Picasso, Henri Matisse und Jean Arp.
1938 hät er d Mathilde Mazenauer ghüroota und isch of Altstetta zoga, won er bes as Läbesend gwohnt und gwirkt hät.
15. Februar
Dr '''15. Februar''' isch dr 46. Dag vum Gregorianische Kalender, dodermit blybe no 319 (in Schaltjohr 320) Däg bis zum Änd vum Johr.
UCI ProTour
D UCI ProTour isch e Serii vo bedütende Velorenne im Stroossevelosport, wo vom Wältradsportverband UCI verastaltet wird und 2005 der Velowältcup und d UCI-Wältrangliste ersetzt het. Im Johr 2009 isch si vom UCI World Calendar 2009 abglöst worde, sither bstoht si zwar no formal witer, s wärde aber kei Pünkt me vergää.
Sit 2011
Für d Nochfolgere vo dr UCI ProTour lueg UCI World Tour
Niederalemannisch
Wescht-Oscht-Ufdeilung dur d Schwarzwaldschranke
Wäge dr große Dialäktunterschiid im Niideralemannische wird dr weschtlig Deil aü Oberrhiinalemannisch gnännt, dr eschtlig Deil Bodeseealemannisch. D Gränz zwische däm Wescht- un däm Oschttyp laüft dur dr Schwarzwald an eme Bindel vu Isoglosse entlang: Des Liniäbindel isch Schwarzwaldschranke gnännt wore. Ender untypisch isch dr Verlaüf vu dr Im Süde vum Niideralemannische schliäßt sich s Hochalemannisch a. Diä Wescht-Oscht-Spaltung setzt sich aü im Hochalemannische furt – lueg dert un bi Weschtalemannisch un Ostalemannisch.
Host (Informationstechnik)
Virtuelli Hoscht
Ds Konzept vo Virtuelle Hoscht sind im Grossrächnerberich scho länger im Isatz. Hoschts, wo uf PC basiere, werded erscht igsetzt, sit d Hardware leischtigsfähig gnueg isch, um mehreri Betriebssystems glichzitig uf de Maschine laufe z lah.
Provinz Varese
Geografy
D Provinz lyt am Südfuess vo de Alpe.
Hans Schmid
Lueg au:
Roppe
Roppe (ditsch Rotbach und Roppach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Territoire de Belfort ìn dr Region Bourgogne-Franche-Comté (bìs 2015 Region Franche-Comté).
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt vun Roppe ghert zem Franc-Comtois.
Al'Leu
Biografii
Dr Leu het as Schteibildhauer gschafft und het Büecher zu Gägewartskunscht und Lyrik veröffentlecht. Är isch mit der Künschtlerin Martina Leu verhürotet gsi. Sini Edition LEU isch uf Gägewartsliteratur und Kunschtkatalög fokussiert. Är isch ab 2010 wider dr Presidänt vom Zürcher Schriftsteller und Schriftstellerinnen Verband gsi.
Volkskunde
Volchskund und Spraach
Di elter Volchskund isch in eren änge Verbindig mit de Spraach gstande. Für s «Schwyzerisch Idiotikon» zum Exämpel, s grooss Wöörterbuech vom Schwyzertüütsch, isch es bi synere Gründig im 19. Jarhundert sälbschtverständlich gsy, das me näbed de Spraach au de Brüüch en bräite Platz im Wöörterbuech git. Für di andere drüü nazioonale Wöörterbüecher vo de Schwyz, s «Glossaire des patois de la Suisse romande», s «Dicziunari Rumantsch Grischun» und s «Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana», gilt s Glych; bsunders s «Dicziunari» und s «Vocabolario» händ hüt na d Volchskund ganz fescht im Fokus, bim «Idiotikon» isch si echli hinder d Spraach zruggträtte.
I de Mitti vom 20. Jarhundert häts en äigeti Forschigsrichtig mit em Name «Wörter und Sachen» ggëë, wo Spraach und Volchskund miteinand verbunde hät. Tipische Resultat sind d Büecher übers Spinen und Wäben im Walis vo de Annemarie Bodmer vo 1940 und über d Puurenaarbet im Rhywald vom Christian Lorez vo 1943. Aber au di hindere Bänd vom «Sprachatlas vo de tüütsche Schwyz» huldiget dëm Theema. Bsunders tüütli gseet me d Verbindig vo Volchskund und Spraach im «Atlas vo de schwyzerische Volchskund». Tialäktoloogischi Biraater sind deet der Ernest Schüle vom «Glossaire des patois de la Suisse romande», de Rudolf Trüb vom «Sprachatlas vo de tüütsche Schwyz» und em «Schwyzerischen Idiotikon», der Andrea Schorta vom «Dicziunari Rumantsch Grischun» und der Elio Ghirlanda vom «Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana» gsy. Überhaupt händ di früene Redakzioone vom «Volchskundatlas» uf der äinte Syte und vom «Spraachatlas vo de tüütsche Schwyz» (under em Rudolf Hotzenköcherle) uf der andere Syte äng zämegschaffet. De «Spraach- und Sachatlas vo Itaalien und de Süüdschwyz» träit d Verbindig vo dëne beede Forschigsrichtige sogaar im Titel.
Kitsch
Etümologii
Mä wäiss nid genau, vo das Wort chunnt, aber es isch in de 1870er Joor im Münchner Kunsthandel bekannt worde. Dr eltisti Beleeg, wo bis jetz bekannt isch, stammt us em Joor 1878. Es handlet sich um e satirischs Epigramm vom Max Bernstein uf s Gmäld „Bosnische berittene Insurgenten“ vom Franz Adam, wo denn z Münche usgstellt worden isch:
Es isch mööglig, ass dr Begriff vom mundartlige kitsche (Stroossedräck oder Schlamm zämmewüsche, klatsche und klitsche) stammt. Mä het au vorgschlaage, ass es vom änglische sketch für „Skizze“ oder „flüchdigi Moolerei“ abstammi, wie si änglischi oder amerikanischi Turiste in sällere Zit für wenig Gäld as Suveniir am Kunstmärt häi welle chaufe. Dr Abraham Moles (Psychologie des Kitsches, Carl Hanser Verlag 1971) läitet dr Begriff vom jiddische verkitsche ab, was so vil bedütet wie „öbberem öbbis aadräije, won er nit brucht“.
Rougegoutte
Gschìcht
Rougegoutte ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1196.
Verwàltung
vun Rougegoutte ìsch. Rougegoutte ghert zem Kommünàlverbànd.
Belisar
Im Joor 533 het en dr Justinian uf Africa gschickt und dört het er in de Schlachte von Ad Decimum und Tricamarum s Wandaaleriich zerstöört.
Korporation
Korporazioone as Nutzigsgnosseschafte i de Schwyz
Privaaträchtlichi Korporazioone gits au i andere Kantöön. Zum Täil sind s nach de Bistimige vom Schwyzerische Zivilgsetzbuech und daademit dur s Bundesrächt und zum Täil nach de Bistimige vo den Yfüerigsgsetz zum Zivilgsetzbuech und daademit dur s kantonaal Rächt organisiert. D Zueständigkäite vo dene Organisazioone sind ganz verschide.
D Korporazioone im Lauf vo dr Zit
Die korporativi Organisazioonsstruktur het in dr modärne Gsellschaft non e Nischelääbe: Industrii- und Handelskammere und anderi bruefsständischi Organisazioone wie au d Sozialversicherigsdrääger basiere uf dr Zwangsmitgliidschaft. An verfassigsrächtlige Usenandersetzige um d „Pflichtmitgliidschaft“ in de Kammere gseet mä aber, ass daas Brinzip in dr modärne Gsellschaft e bsundrigi Begründig brucht. Iiri Legitimidäät beziet sich nit uf Sonderrächt, wo ständisch begründet si, sondern vilmee uf e Gsichtspunkt vom Gmäinwool: die egalitäri Schanse ass d Inträsse vo de Mitgliider gegenüber em Staat, wo die Kammere in ere Middlerfunkzioon iisetzt, gschützt wärde.
Ausländer
Kriterium vom Geburtsort
E Person isch Ussländer, wenn sie nöd im Inland gebore worde isch. In aller Regel wird daas Kriterium nöd stringent aagwendet, so dass es nur iigschränkt sinnvoll und logisch inkonsequent isch. In Düütschland würded suscht Mensche vo düütscher Ethnizität, wo nöd im ehemalige Düütsche Riich oder siine Nachfolgeschtaate gebore worde isch, als Ussländer gelte. (lueg dezue: Mischkriterie)
Schwiiz
Im Schwiizer Landesrecht isch der Umgang mit de Ussländer detailiert definiert. D Schwiiz nimmt international e Sonderrolle ii. Vor allem, wenn mer si in Europa betrachtet, isch si keis Mitgliid vo de Europäische Union. Drum isch dr Umgang mit de andere EU-Schtaate über bilaterali Verträäg greglet. Die enthaltet au dr freii Personeverkehr mit dr EU: alli EU-BürgerInne, wo en Arbeitsvertrag händ, dörfe in d Schwiiz choo und au d Familie nochezie. D Schwiiz het hüüt zämme mit Luxeburg dr höchschti Ussländerbeschtand in ganz Europa. 25 Prozent vo allne IiwohnerInne händ en ussländische Pass. 1880 sinds no 7,4 Prozent gsii, 1969, wo d Schwarzebach-Volksinitiative iigreicht worde isch, no 15,8 Prozent. De höchi hüütig Beschtand ligt vor, obwohl d Iibürgerig mittlerwiile schtark erliechteret worde isch.
Eichwald (Oberelsass)
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Schàlàmpi ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
S-Bahn Basel
Sit 2016 wird s Aagebot vo dr trinazionaale S-Baan Baasel under em Naame trireno witerentwigglet. Under em gliiche Naame häi d Bsteller sit 2018 e gmäinsaami Koordinazioonsblattform für d Blaanig vom zuekümftige Aagebot, wo über alli Gränze üübere abgstimmt isch. Die früeneri Bezäichnig Regio-S-Baan wird nüme verwändet.
Osterburken
Verwaltig
Osterburken het sich mit dr Stedt Ravestein un dr Gmai Rosenberg zum Gmaiverwaltigsverband „Osterburken“ mit Sitz z Osterburken zämmegschlosse.
Neuenegg
Gschicht
Nöienegg isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1228 aus Nuneca, 1235 Nuwenegge, Thörishuus 1389 aus Toerishus. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Loupe ghört.
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 4362 Ywohner 93 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 1,1 % Französisch u 0,7 % Italienisch.
Ständerat
Kompetenze
Schtänderat und Nationalrat zäme bilded di Vereinigti Bundesversammlig, wo für Wahle und bi einige andere bsundere Aaläss zämetritt.
Sozialdarwinismus
Sozialdarwinismus säit men ere Räije vo politische Ideologie, wo in Groosbritannie, Nordamerika und Westöiropa in de 1870er Joor ufchoo si und e psöidowüsseschaftlige biologistische Determinismus verdrätte häi. Si si bis zum Erste Wältchrieg seer populär gsi.
Neuirland
Bevelkerig
Uf Neuirland läbe rund 100.000 Mänsche. Gschwätzt wäre uf Neiirland noch em Ethnologue 16 Sproche, wu bis uf aini alli zue dr Auschtronesische Sproche un do zue dr New Ireland-Gruppe ghere.
Luther
Luther bzw. Martin Luther stoht für:
Ortschafte i de USA:
Lueg au:
Fußball-Weltmeisterschaft 1978
Dailnämer
Die 16 Mannschafte hän si fir d WM WM 1978 qualifiziert:
Nationalrat (Schweiz)
Sitzzueteilig
Z letscht apasst worde a de Volkszälig vo 2000:
Gero Herr
Uusbildig un Beruef
Noch em Studium het er siibe Johr as Fachreferänt fir d Altehilf bim DRK-Landesverband vum Badische Rote Chryz gschafft un het näbehär no Bedriibswirtschaft studiert. Anne 1991 isch er zue dr Stiftigsverwaltig Fryybeg un isch dert as Stellverdrättende Stiftigsdirektor zueständig gsii fir s Personal un d Organisation vu Yyrichtige vu dr Alte- un Jugedhilf.
We Love
"We Love" (au bekannt als We Love to Entertain You) esch Titelmelodie förd StarForce Kampagne vom dütsche Privatsänder ProSebe''. ''Bereits vorhär hets einigi Könstler gä, wie zum Bispel: Take That, Melanie C, Milk & Honey uvm. wo dä Song inere jewils eigete Version ufgnoh hend. Im Johr 2008 het s dütsche Pop-Trio Monrose ehri eiget Version ufgnoh vom Song. De Song esch vo Mozart & Friends produziert worde ond esch als digitali Single am 20. März 2008 veröffentlecht worde.''
Schweizer Reduit
S Konzept
S Konzept isch gsi, dass vo dr Grenze durs Mittelland im Chriegsfall nur no en Verzögerigskampf hett sölle gfüehrt werde. S dichtbevölkerete Mittelland und demit alli wirtschaftliche Zentre vom Land wär notfalls priisgeeh worde.
Nachwürke: S Réduit National als Mythos
I siinere düütlichschte Uusformig, wo alli andere Bemüehige, d Unabhängigkeit während de Chriegsjahr z erhalte, gringer schätzt, isch s Réduitdenke en wichtige Beschtandteil vo dr Ideologie vo dr Schwiizerische Volkspartei (SVP) und wird bis i d Gegewart als nachahmenswerts Vorbild empfohle, zum Biischpiil gegeüber supranationale Vereinigunge wie dr Europäische Union, dr Überfremdig dur d Uufnaahm vo z viilne Ussländer, aber au gegeüber em internationale Terrorismus.
Metropolitanstadt Mailand
D Metropolitanstadt Mailand isch e Verwaltigseinheit vo Italie. Si het ane 2015 di ehemoligi Provinz Mailand abglöst.
Ravenstein
Geografi
Dr Baan bstoht us 59,7 % Landwirtschaftsflechi, 29,4 % Wald, 9,9 % Sidligsflechi un 1 % sunschtiger Flechi.
Bundesrat (Schweiz)
Departemänt
Sid dr Gründig vom Bundesstaat ane 1848 händ d Nääme vo de Departemänt es baar Mol gänderet.
Waghäusel
Verwaltig
Dr Oberburgermaischter vu Waghäusel isch dr Walter Heiler.
Die Monster Uni
Handlig
Spöter gseht mr de Mike, win er ad Monster Uni chunnt. Er isch topmotiviert und wot Schreckologie studiere. Nach em erschte Semester gits e schtrengi Prüefig. De Mike lernt fliessig.
Oberrheinische Tiefebene
Wirtschaftsregione
Zwai wichtigi dytschi Wirtschaftsregione liage in dr Oberrhinische Diafebeni:
Serielle Datenübertragung
asynchroni Dateübertragig
Bi de asynchrone Dateübertragig wird numme dann e Datenschtrom zue me beliebige Zitpunkt erzügt, wenn Date afalle z. B. bim Taschtedruck uf eme Terminal. Do drus folgt, dass jeds gsendeti Datum Synchronisationsinformatione z. B. Start-Bit, bechannti Baudrate, Stop-Bit (lueg RS232) brucht. Durch 's Startbit wird e quasi Synchronisation vo Sender un Empfänger erzügt. Wärden vili glichi Bits übertrage, z. B. vili Nulle, het dr Empfänger kei Möglichkeit meh, sich uf de Sender z synchronisiere ußer durch si hoffentlich glichi interni Taktrote (Baudrote).
Häusern
Lag
Hüsere, als Luftkurort staatlig aerkännt, litt im südlige Hochschwarzwald, sechs Kilometer südlig vom Schluchsee, uff 700 bis 1113 Meter Höchi uff me Höcherucke zwüsche de Däler vo de Alb und de Schwarza.
Ella Kostolich
Wärch
D Kostolich het drej Gedichtbänd uusbrocht, rusgee vu dr Gmei Istei:
Paarbildung (Physik)
Under Bäärlibildig verstoot mä in dr Däilifüsik d Bildig vom ene reale, beobachtbare Bäärli vo Däili-Antidäili. Die wirtuelle Bäärli, wo immer vorhande si und nume indiräkt chönne beobachtet wärde, si im Allgemäine mit däm Begriff nit gmäint.
Niederhünigen
Gschicht
Niderhünige isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1148 aus Huningen inferior. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört.
Sara Bachmann
Engagements
Wil si sich nid für de universitäri Wäg entschide het, sondern en Bruefslehr gmacht het, isch d'Bachmann Repräsentantin vom Aargauer Projekt «Vitamin L - Ausbildungspower» worde (näbet em Rocco Cipriano, de Christine Zehnder, em «Mister Schweiz 2004» und anderne) Ds Projekt söll d'Bruefslehr schterke, d'Schaffig vo Lehrschtelle fördere und ufzeige, dass au en Lehr zum Erfolg füehre cha. Die Bruefslehr isch i de Schwiiz zwar rächt aagseh, doch es herrscht Lehrschtellemangel.
Union Cycliste Internationale
D Union Cycliste Internationale (abkürzt UCI) isch der internationali Velosport-Dachverband. D UCI isch e Nit-Regierigsorganisation, wo die nationale Velosportverbänd repräsentiert. Der Sitz vo der UCI befindet sich z Aigle in der Schwiiz. Mitgliider in der UCI si zur Zit (2010) über 170 nationali und 5 kontinentali Verbänd. Usserdäm duet si öbbe 1'500 professionelli und öbbe 600'000 lizenzierti Rennfahrer verdrätte.
Allgemeine Lesegesellschaft Basel
S Geböid am Münsterblatz 8 und d Sammlig vo dr Gsellschaft si Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.
Rosenberg (Baden)
Rosenberg (sidfränk. Rouscheberch) isch e Gmai im Necker-Odewald-Chrais z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Hermann Schneider
Weblinks
Hebelpreisträger 1968 Hermann Schneider
Udo Kunz
Läbe
1976 isch dr Kuenze Udo als Hauptg’sellschafter un Nochfolger vmn Ludwig Boschert in de Metallbetrieb Boschert iig’schtige un het en zu ne me füehrende Unternähme in dere Branche im Raum Lörrech usbaut. Für e bahnbrechendi Erfindung bi dr maschinelle Blechbearbeitig het d’Firma e Europatent un 1987 de Dr.-Rudolf-Eberle-Pris übercho, e Innovationspris vom Land Bade-Württemberg. Von 1958 bis 1966 isch er Vorsitzender vo dr Elektrizitätsgenossenschaft Hauingen (EGH) gsi, für die Freie Wähler isch er zweimol (1959–1965 un 1971–1975) im Hauger Gmeinderot g’hockt. Er isch vo 1971 bis 1975, wo Hauge ne Ortsteil vo Lörrech worden isch, stellvertretender Bürgermeischter gsi. Vo 1980 bis 1991 isch er Mitglied vom Lörrecher Gemeinderot un vo 1973 bis 1979 und nonemol vo 1989 bis 1991 Mitglied vom Kreistag vom Landkreis Lörrach gsi.
Ehrige
Für si politisches und gsellschaftliches Engagement het er 1988 s Bundesverdienstkreuz am Bande g’kriegt. 1999 het er e Stiftig gründet, d Stiftung Udo und Johanna Kunz, wo in Haugen in dr Wohnanlag Siegmeer ältere Mensche barrierefreies Wohne möglich macht. Im Januar 2010 het dr Kuenze Udo als Erschter de Markus-Pflüger-Pris vo dr Stadt Lörrach für si soziales Engaschmon übercho.
Saint-Gérand (Morbihan)
Dialekt
Dr traditionell Dialäkt vu Saint-Gérand ghert zum Bretonisch.
Augustus
Dr Gaius Octavianus isch am 23. September 63 vor Chrischtus uf d Wält cho. Er isch ä Groossneveu vom Julius Cäsar gsi, wo ihn as Sohn adoptiert het. Nach em Mord vom Cäsar im Johr 44 vor dr Ziitwändi het er sich im Johr druf mit em Marcus Antonius und em Marcus Aemilius Lepidus zum Zweite Triumvirat zsämmegschloosse. Mit em Antonius zsämme het dr Octavian dr Afüehrer vo de Mörder vom Cäsar, dr Brutus, und dr Cassius bi Philippi in Makedonie besiigt. Im Abkomme vo Brundisium (s hütige Brindisi) im Johr 40 hai die drei Triumvire s Römische Riich zwüsche sich ufdeilt: dr Octavian het dr Weschde, dr Antonius dr Oschde und dr Lepidus Afrika übercho. Aber scho vier Johr schbööter het dr Octavian dr Lepidus entmachdet. Dr Antonius isch mit dr ägyptische Königin Kleopatra VII. liirt gsi und si si vo Ägypte us mit erä Flotte gege Norde gseglet. Bi Actium het dr Octavian im Johr 31 die Flotte vernichdet, dr Antonius und d Kleopatra si noch Ägypte gflüchtet wo si beidi umcho si, und dr Octavian isch Herrscher über s ganze Römische Riich gsi. Im Johr 27 het er dr Ehrename Augustus agno.
Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft
Gschicht
D Verfassig vo 1848 isch 1866 deilwiis revidiert worde: D Jude hai d Gliichstellig übercho; hingege het s s Volk abglehnt, de Niiderglassene (au wenn si die schwizerischi Nationalität gha hai) s kantonale und kommunale Wahl- und Stimmrächt z gee. Die ersti Dotalrevision vo dr Verfassig isch 1874 in Chraft drätte. Si het dr Usbau vo de Bundeskompetänze und vo de Volksrächt vorgseh. Mit dere Dotalrevision isch au s Gsetzesreferendum uf eidgenössischer Ebeni iigfüehrt worde. Sit 1891 git s in dr Verfassung s Initiativrächt uf Deilrevision vo dr Bundesverfassig. Noch däm chann e Bruchdeil vo de Stimmberächtigte (zur Zit 100'000) dr Erlass, d Änderig oder Ufhebig vo einzelne Bestimmige vo dr Bundesverfassig vorschloo und es muess zun ere Abstimmig vom Volk und Ständ (Kantön) drüber choo. Deilrevisione vo dr Verfassig si also jederzit möglig.
Kanton Zürich
Verfassig und Politik
Bi de Kantonsraatswaale 2019 isch s Ergäbnis das gsy (für de ganz Kantoon): SVP 45 Sitz, SP 35 Sitz, FDP 29 Sitz, GLP 23 Sitz, GP 22 Sitz, CVP 8 Sitz, EVP 8 Sitz, AL 6 Sitz, EDU 4 Sitz.
D Exekutive, aso de Raat, wo d Verwaltig füert, ghäisst Regierigsraat und hät sibe Mitglider. Si wèèrded au vom Volch uf vier Jaar gwelt, aber im Majorzwaalsischteem. De Regierigsraat taget im Raathuus a der Limet.
Gschicht
De Kanton Züri isch 1803 us em mittelalterliche Stadtstaat Züri pildet woorde. Sit doo isch d Stadt nu na e Gmäind wie all andere au.
Antiteilchen
Bezäichnigswiis
In Formle wärde Antidäili mäistens mit eme Kwerstrich kennzäichnet: \mathrm{p} für Proton, für Antiproton. S Positron wird aber fast immer gschriibe, s positive Myon und Pion mäistens \mu^+ bzw. \pi^+, und eso macht mä s au mit andere churzlääbige Däili.
Tour de France 2011
6. Etappe: Dinan — Lisieux 226.5 km
Dr Hushovd het s Gääle Liibli bhalte, dr Gilbert het s Grüene Liibli verdeidigt, dr Evans het s Bärgliibli an dr Johnny Hoogerland abgee, und dr Geraint Thomas vo Sky isch immer no im Wiisse Liibli vom beste Nochwuchsfahrer.
7. Etappe: Le Mans — Châteauroux 218 km
Scho churz noch em Start isch dr Yannick Talabardon vo Saur-Sojasun usgrisse und s het sich umen ume e Gruppe vo vier Fahrer bildet, wo bis zu acht Minute Vorsprung uf s Peloton uusegfahre hai. Uf s Ändi vo dr Etappe zue het s zwei Massestürz gee. Dr Bradley Wiggins het sich öbbis broche und isch in s Spital iigliferet worde, und anderi Fahrer, wie dr Levi Leipheimer, dr Chris Horner und dr Ryde Hesjedal hai vil Zit verlore. Dr Contador, dr Evans und d Schleck Brüeder hingege si im Peloton gsi, wo die vier Usriisser drizäh Kilometer vor em Ziil iigholt het.
Dr Hushovd isch bim Sprint mit drbii gsi und het s Gääle Liibli verdeidigt. Dr José Joaquín Rojas het im Philippe Gilbert s Grüene Liibli wider abgnoh, im Bärgklassemänt het sich nüt gänderet, aber bi de Nochwuchsfahrer het dr Geraint Thomas s Wiisse Liibli an dr Robert Gesink verlore, won er, wie die ganzi Mannschaft vo Sky, uf si Teamleader Wiggins, wo gstürzt gsi isch, gwartet het für zum en wider ins Fäld zruggzfüehre.
8. Etappe: Aigurande — Super-Besse Sancy 189 km
Dr Thor Hushovd isch mit em Hauptfäld aachoo und isch eso im Gääle Liibli bliibe. Dr Philippe Gilbert het mit eme Aagriff in de letschte Meter nit nume drei Sekunde uf s Gääle Liibli gwunne, sondern het au gnueg Pünkt gsammlet, zum em Rojas, wo mit dr füehrende Gruppe nid het chönne mithalte, s Grüene Liibli wider abzneh und si Vorsprung uf fufzäh Pünkt uszbaue. Dr Johnny Hoogerland het d Bei nid gha, für zum im Bärgklassemänt si erste Blatz z verdeidige und dr Van Garderen het s Bärgliibli übernoh.
10. Etappe: Aurillac — Carmaux, 158 km
Im Gsamtklassemänt het sich nüt Wichdigs veränderet, und au d Rangliste vo de Nochwuchsfahrer het sich nid grooss veränderet. Dr Gilbert het mit 226 Pünkt s Grüene Liibli vor em Rojas (209) und em Cavendish (197) verdeidigt, im Hoogerland siis Punketete Liibli isch nie in Gfohr gsi, so wenig Pünkt im Bärgklassemänt het s gee und s Team Europcar het wiiter die gääle Nummere uf em Buggel.
Bahnelement
D Aagoobe vo Bahnelemänt
D Aagoob as 6-Tupel (p, e, i, Ω, ω, T) bezeichnet mä as klassischi Bahnelemänt. Drnäbe git s au anderi Möglichkeite, wo em jewiilige Fall aapasst si, und denn meistens kanonisch innerhalb vom ene Formalismus greglet si:
Güterschuppen
Uffbau
Chlyni Güèterschöpf sin zmeischt sitlich a s EG hèrrè baut, wôrend größeri Güèterschöpf meischtens allei stôn. Bi dè richtig größerè Baanhööf, welli meischtens Chnotèbaanhööf sin, isch Gleisfäld für dè Guètervokeer uff dè andrè Sitè, d. h. gegèübber vom EG, zämmè mit èm Güèterschopf aaglait, z. B. bim Baanhof Immèdingè odder bim Baanhof z Büli. Oftmòls isch au no è Ladderampè a dè Güèterschuppè hèrrè baut. Dè Güèterschuppè isch durch è Gleis uff dè eintè un durch è Strõß uff dè andrè Sitè a beidi Vokeersdräger aabundè, seltèner füürèd au Gleis dirèkt i s Innere vom Schopf. Zuè dè Erlyychterung vom Umschlag befindet isch dè Boddè vom Güèterschopf uff dè Höchi vom Boddè vo dè Strõßèfaarzüüg bzw. Ysèbaawägè. Im Güèterschopf hèt s au d Güèterexpedition gää, dört hèt jeder sini Güèter uffgää un abhollè chönnè.
Quantenfeldtheorie
D Kwantefäldtheorii (QFT) isch e Gebiet vo dr theoretische Füsik, wo Brinzip us de klassische Fäldtheorie (zum Bischbil dr klassische Elektrodünamik) und dr Kwantemechanik kombiniert, zum d Theorii z erwitere. Si goot über d Kwantemechanik use und beschribt Däili und Fälder äihäitlig. Drbii wärde nit nuume sogenannti Observable (also beobachtbari Gröössene wie Energii oder Impuls) kwantisiert, sondern au die wäggselwirkende (Däili-)Fälder sälber; Fälder und Observable wärde also analog behandlet. D Kwantisierig vo de Fälder bezäichnet mä au as Zwäiti Kwantisierig. Die berücksichtigt explizit dass Elementardäili entstöön und vernichdet wärde (Bäärlierzüügig, Annihilazioon).
Reichsunmittelbarkeit
Persone
D Riichsritter si zwar riichsunmittelbar gsi, hai aber nid zu de Riichsständ ghört. S Gliiche het für e Reihe vo Chlöster gulte (vor allem Frauechlöster) und e baar Freiort oder Riichsdörfer. Die riichsunmittelbare Lüt si die diräkte Vasalle vom Kaiser gsi, wo im Mittelalter s Chronguet bildet hai und denn wäsentlig zahlriicher gsi si as am Ändi vom Riich. Hüfig isch d Richsunmittelbarkeit vom ene Ort oder Chloster umstritte gsi, denn die benochberte Fürste hai welle die riichsunmittelbare Gebiet ihre Territorie azschliesse.
Wiesentäler Alemannenweg
Dr Wisedäler Alemannewäg (dt. Wiesentäler Alemannenweg) isch e Rundwanderwäg z Zäll im Wisedal, wu uf Dafele am Wäg alemannischi Gedicht bresäntiert. Dr Wanderwäg isch vum Schwarzwaldverain Zäll zue sym 100-jehrige Jubiläum anne 1984 yygrichtet wore. Uf 21 Dafele wäre alemannischi Gedicht mit Ibersetzige bresäntiert vu insgsamt 20 läbigi un verstorbeni Dichter*ne, wu im Wisedal läbe oder gläbt hän. Im 2022 isch dr Wäg renowiert wore.
Paradoxon
D Forme vom Paradox
Es git verschidnigi logischi Forme vom Paradox:
Rudolf Hägni
Wärch
De Hägni hät seer vill gschribe: E ganzi Räie Gedichtbänd für Chind und anderi für Erwachsnigi. Dänn aber au Theaterstück für d Schuel und für dihäi, Fäschtspiil, Singspiil, Kantatene und Liedersammlige mit äigete Text. Er hät SJW-Heftli gschribe und Gschichte uf Züritüütsch. Mängi Lieder händ d Melodii vom André Jacot. Es baar Gedicht vom Hägni sind mit Noote, wo verschideni Komponischte dezue gsetzt händ, im Schwiizer Singbuech abtruckt worde.
Priis
De Hägni hät für sis Wärch au Priis übercho, zum Biischpil 1949 d Eeregaab vo de Schwiizerische Schillerstiftig.
Spraach
De Ruedi Hägni hät sini Härkumft nie versteckt. Er hät uf Züritüütsch gschribe, i de Mundart vom rächte Seeufer. Au i de driissg Jaar, won er i de Stadt gwont und gschaffet hät, isch er de Spraach vom See treu plibe. Züritüütsch giltet ja nöd grad als psunders gschmäidig oder poetisch. Drum fallts äim no vill tütlicher uf, wie natürli de Hägni tichted hät: de Rhythmus stimmt, s Värsmass au, e Riim isch da und trotzdem tönt ganz natürli. Nie het er s trouet, es Wort us me andere Dialäkt oder em Hochtüütsche uuszleene.
Marco Streller
Verein
Am 11. Januar 2006 isch dr Stürmer an 1. FC Köln usglehnt worde, isch aber in dr Saison 2006/07 widr zum VfB zruggkehrt, wo är drmit am Ändi vo däre Spilzit Dütsche Meischter worde isch. Well är z Stuttgart meischtens nur Ergänzigsspiler gsi isch, isch dr Streller uf d Saison 2007/08 zum FCB zruggkehrt. Döt het är zur alte Sterggi zrugggfunde und het in dr erschte Spilzitt nach sinere Ruggkehr 12 Träffer in 23 Spil gmacht. Am Ändi vo dr Saison isch mit dr Meischterschaft und em Cupsiig s Double perfäggt gmacht worde. Doch au in Basel het muess är mit Vreltzige kämpfe und het nid alli Spil in dr Ruggrunde könne beschritte.
Nationalmannschaft
Bim letschte Qualifikationsspil für d WM 2006 am 16. Novämber 2005 het dr Streller im Barragespil gege die türkischi Nationalmannschaft für si Heimetland s zweite Goal gschosse, nachdäm är vorhär e Penalty zugunschte vo dr Türkey verschuldet gha het. Mit sim Goal isch am Schluss trotz dr 2:4-Uswärtsniderlaag im Gsamtvrgliich d Qualifikation erreicht worde. Füre Streller isch das s erschte Goal im Trikot vo de Eidgenosse gsi.
Erfolg
Dütsche Meischter: 2007
Mathematiker
Mathematiker schaffe as Hüeter und Witerentwickler vom Fachgebiet vo dr Mathematik und beschäfdige sich au mit dr Aawändig vo de Erkenntniss uf braktischi Belang. Mit Hilf vo mathematische Methode chunnt mä zu exakte Erkenntniss und Ussaage, in bestimmte Däilgebiet au zu kwantitative Resultat (z. B. us dr Numerik und dr Statistik).
Dr Inhalt vo de Studie
Im Hauptstudium wärde Beriich vo dr räine und aagwandte Mathematik verdieft, zum Bischbil in Richdig Differenzialgeometrii, Topologii, Funkzionalanalysis oder Optimierig. Drzue chunnt e Nääbefach, wo mänggisch d Aawändig vo dr Mathematik in andere Fächer behandlet, wie in de Wirtschaftswüsseschafte, Informatik oder Füsik.
Benningen
Gmoendsgliderong
Zua Benninge ghered au no d Gheft Bernhard, Frehner, Riedele, Schütz, Wechsel, Wiedemann, Riedbauer, Riedmühle ond Zeller.
Walzbachtal
Walzbachtal (sidfränkisch Walsbachdaal) isch e Gmai im Landchrais Charlsrue z Bade-Wirttebärg. D Gmai het Yywohner (Stand: ).
Generalrat (Frankreich)
Dur d Dezentralisierigsgsetz vo 1982 isch d Stellig vom Generalroot em Präfekt gegenüber, wo vo dr Regierig ernennt wird, gsterkt worde. D Exekutive vom Département wird sithär vom Presidänt vom Generalroot (französisch président du conseil général) gleitet, wo vom Generalroot gwehlt wird.
Niederönz
Niderönz (amtlech Niederönz) isch e politischi Gmeind im Verwautigschreis Oberaargou im Kanton Bärn, Schwyz.
Geografi
Niderönz isch e Ströisidlig ar Önz. D Gmeindsflächi bsteit us 56,5 % langwirtschaftlecher Flächi, 29,1 % Waud u 14,4 % Sidligsflächi. D Nachburgmeinde si Inkbu, Heimehuse u Herzogebuchsi im Kanton Bärn sowie Äschi u Bouke im Kanton Solothurn.
Ywohner
Quäuue: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil isch 2010 bi 7,6 % gläge.
Politik
Gmeindspresidänt vo Niderönz isch dr Urs Gerber (Stang 2013).
Tag
In de Aschtronomie isch e Sunnedag di Zit vo einem Sonnenhöchschtschtand bis zuem nächschte Sonnenhöchschtschtand. Uf em Sunnetag basiert d' Sunnezit. Drgege wird d' Umdrehigszit vo dr Ärde in Bezug uf d' Fixschtärn (23 Schtunden, 56 Minute un 4 Sekunde) Schtärndag odr Siderische Dag gnennt. Sälle isch d' Basis für d' Schtärnzit. Bsunderi Bedütig het bzw. het gha d' Sunne- un Schtärnzit vom Nullmeridian für d' Feschtlegig vo dr Wältzit odr zuer Agab vo Schtärnort.
D' Namensgäbig un Reihefolg vo dr Wuchedag basiert uf folgende antike Regle, di über babylonischi, alt-indischi, jüdischi, denn griechisch-römischi Wäg au uf Nordeuropa cho sin:
Formelzeiche: t
Schwarzach (Odenwald)
Gmaigliderig
Zue Schwarzach ghere d Ortsdail Oberschwarzach un Unterschwarzach
Verwaltig
Schwarzach het sich mit dr Gmaine Aglasterhausen un Neunkirchen zum Gmaiverwaltigsverband „Kleiner Odenwald“ mit Sitz z Aglasterhausen zämmegschlosse.
Dr Burgermaischter isch dr Mathias Haas.
Dialäkt
Dr Dialäkt vu Schwarzach ghert zum Sidfränkisch.
Plozévet
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Ereignis
Ereignis in de Ontologie
Gegewärtige Verträter vo sällere Ereignis-Ontologie isch im bsundere Alfred North Whitehead.