cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marie Heim-Vögtlin
Lääbe
Anne 1875 het si dr Geologyprofässer Albert Heim ghyrote, wu si scho in dr Zyt vum studium z Züri chänneglehrt ghaa het. Dr Heim isch dermit yyverstande gsii, ass si au no dr Hochzyt wytergschafft het. Si hän zäme zwai Chinder ghaa, dr Arnold un d Helene.
Durstel
Durschtel (frz. Durstel, dt. Dürstel) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Durschtel ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 718.
Verwàltung
vun Durschtel ìsch. Durschtel ghert zem Kommünàlverbànd.
Golaten
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,1 % gläge.
Gérard Leser
Laweslàuif
Dr Gérard Leser geht garn zu da Litt fer Zeugnissa vu friaiher z'sàmmla. Ìn da verlorena Därfer oder bi da àlta Litt fìndet ma vìel so Errìnnerunga wo vum Verschwìnda bedroht sìn; so hàt dr Gérard Leser zum Beispiel ànna 2005 d Gedachntnis vu da àlta Litt ìm Àltersheim „Maison Saint Jacques“ z'Ruffàch ufgschrìewa, fer a Büech drüsmàcha. Mìt em OLCA fiaht'r s Projakt „Sàmmle“, wo aui dur Video-Berìchta d Tràditiona vum Vergassa rettet.
Renningen
Dialekt
Dr Dialekt vo Rẽnnenge ghert zom Schwäbisch.
Bergerac
Bergerac lit am Fluss Dordogne und isch bekannt für dr Wii, wo dört aabaut wird, für e Brugg über d Dordogne und für es Dubakmuseum.
Carabietta
Gschicht
Carabietta isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1335 as Carabio, 1375 La Carabieta. Vu 1806 bis 1816 het s Dorf zue dr Gmai Morcote ghert. Nochher isch es e sälbständigi politischi Gmai worde. Sit em 1. April 2012 isch si mit de bestehende Gmai Collina d’Oro fusioniert.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Carabietta isch dr Davide Bonvicini gsi (Stand 2012).
Brighton
D Uniwersidäät Sussex befindet sich im Stadtgebiet und d Uniwersidäät Brighton, wo früener e Polytechnikum gsi isch. Im Kongresszentrum vo Brighton findet fast jeedes Joor e Bardeidaag vo äinere vo de drei groosse politische Bardeie statt. Jeedes Joor im Mai chömme öbbe e halbi Million Zueschauer zum Brighton Festival, em zwäitgrösste Kunstfestival im Veräinigte Köönigriich noch Edinburgh.
Balzheim
Gmoedsgliderong
Zue Balze gheret d Ortsdoel Oberbalze (Oberbalzheim) ond Õnderbalze (Unterbalzheim).
Harrow School
Uf em Gebiet vo dr hütige Schuel het s Schuele sit 1243 gee. Die hütigi Schuel goot uf e John Lyon zrugg, wo sä 1572 uf dr Grundlaag von ere Royal Charter vo dr Elisabeth I. gründet het. D Schuel ghöört zu de nüün Schuele, wo im Public School Act vo 1868 gnennt wärde und si isch äini vo de siibe Schuele gsi, wo sich 1863 drofe häi und d Cambridge Regle für s Schutte festgläit häi, wo denn äini vo de Grundlaage für d Football Association Regle worde si.
Topikalisierung
Bischbil:
Istitut Ladin Micurà de Rü
S Istitut Ladin Micurà de Rü („Ladinischs Inschtitut Micurà de Rü“) isch anne 1976 grindet wore. D Ufgab vum Ischtitut isch d Erhaltig un d Ferderig vu dr ladinische Sproch un Kultur. Doderzue git s z. B. Schrifte uuse, koordiniert wisseschaftligi Arbete, macht Effetligkeitsarbet un unterstitzt kulturälli Kerperschafte, Verein oder Yyrichtige mit ere ähnlige Ziilsetzig. S het rund zwanzg Mitarbeiter. Syy Hauptsitz isch z St. Martin in Thurn im Ort. Oberhalb vum Ort lyt s Ladinisch Landesmuseum Schloss Thurn.
Córdoba
Städt, Gmeinde und Ortschafte:
Richard Boyle, 3. Earl of Burlington
Lääbe und Wärk
Dr Boyle isch dr äinzig Soon vom Charles Boyle, 2. Earl of Burlington und 3. Earl of Cork gsi. Er isch au an Muusig intressiert gsi und het dr Georg Friedrich Händel in sim Woonhuus Burlington House lo woone. Dr Händel het em zum Dank drei Opere gwidmet.
(20) Massalia
D' (20) Massalia isch e Asteroid vum Asteroide-Hauptgürtel, wo am 19. Juli 1852 vum Annibale de Gasparis as zwanzigster Asteroid entdeckt worre isch. Dr Asteroid isch unabhängig devu vum französische Astronom Jean Chacornac am Observatorium vu Marseille entdeckt worre. Massalia isch dr antik latinisch Namme vu dr Stadt.
Fremdingen
Geografi
Fremda leit en dr Region Augschburg am Nordrand vom Nearler Rias.
Vo dr Gmarkong send 51,2% Landwirtschaftsfleche, 39,1 % Wald, 8,3 % Sidlongsfleche ond 1,3 % sonschtige Fleche.
(20) Massalia
Lueg au Liste vu dr Asteroide
Euphrat
Gschichte
Für d Grieche isch dr Eufrat wie si Brueder Tigris e Soon vom Pontos und dr Thalassa gsi.
Dr Naame Eufrat
In dr Äihäitsübersetzig vo dr Bible wird dr Strom Eufrat gnennt. Bi dr Beschriibig vom Daarde Eden wird d Bezäichnig Perat brucht.
Kalach
Gschicht
Kalach isch öbbe 1270 vor dr Ziitwändi gründet worde. Währed em Neuassyrische Riich isch d Schdadt under em Assurnasirpal II. d Hauptschdadt vo Assyrie gsi. Dr Sanherib het denn d Hauptschdadt nach Ninive verleit. Im Johr 612 isch Kalach währed dr Eroberig vom Assyrische Riich dur d Meder und Babylonier zerschdört worde.
Uusgrabige
Im 19. und 20. Johrhundert isch Nimrud usgrabe worde.
Rutesheim
Gschicht
Ruedemse ischt zom erschte Mol gnennt worde anne 767.
Verwaltong
Ruedemse ghert zue koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Otto Heinrich Klingele
Dr Otto Heinrich Klingele (* 15. Dezämber 1917 z Dodtnau; 10. Septämber 1995 z Schollach) isch e dytsche Schriftsteller un Rundfunkautor gsii.
Lääben un Beruef
Dr Klingele isch e diefglaibige Katholik gsii, dr Glaube, d Volksfremmigkait un s religies Bruuchtum sin em e Schatz gsii, wun er all Ritt drus gschepft het fir syni Biecher un Rundfunkbydreg.
Literarisch Schaffe
Sy erschte Roman het dr Otto Heinrich in dr Johr noch em Chrieg uf em Buurehof z Schollach gschribe, „Wer in den Wäldern wohnt“, e Schwarzwaldroman (1952). Des Buech het dr Klingele im Schwarzwald schnäll as neie Haimetdichter bekannt gmacht, bis zuem sym Dod 1995 sin sechs Uflage vum Roman erschine.
Moskau
Gschicht
1965 isch Moskau d Ehrebezeichnig Schtadt vo de Helde verlihe worde.
Mailand
Bedütig
Mailand giltet as die „heimlich“ Hauptstadt vu Italie. D Agglomeration Mailand isch mit guet 5 Millione Iwohner no vor Rom de gröscht italienisch Balligsruum.
Alemannisch
Als Alemannisch bezeichnet mer dr Dialäkt / di Sproch, wu im Südweschte vum ditsche Sprochrüüm gschwätzt wird. Alemannisch wird vo uugfähr zäe Millione Mänsche gredet. I de Schwyz kennt mers als Schwyzerdütsch, z Frankriich heissts Elsässerditsch. Regional gits verschiidini Eigebezeichnige, wiä z. B. Markgräflerisch, Kaiserstiählerisch, Baseldytsch, Züritüütsch, Bärndütsch, Luschtenauerisch usw. D Sprochwisseschaft zellt au s Schwäbisch zum Alemannische.
D Erforschig vum Alemannische
Aan de Universität Konstanz im Fachbreich Sprochwisseschaft untersuechet se Alemannisch als e Sprochvariante und arbeitet anere Grammatik vum Alemannische. Aan de Universität Freiburg am Deutsche Seminar, Forschungsstell Sprochvariatione in Baden-Württemberg, wird under em Peter Auer d Veränderung vu de Ussproch in de letschte hundert Johr erforscht. Aan der Universität Züri schaffet me under der Elvira Glaser am Sintaxatlas vo de dütsche Schwyz.
Alemannisch as Dialäkt un Sproch
Dr Rudolf Post, langjährige Leiter vu dr Arbetsstell Badisches Wörterbuch, het d Frog ufgworfe, eb Alemannisch e Sproch oder e Dialäkt isch. Dr schribt, ass d Antwort uf diä Frog drvu abhängt, was mer unter Sproch verstoht.
Brignac (Morbihan)
Gschicht
Brignac isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1330 as Bregnac.
Alhambra-Edikt
S Alhambra-Edikt au as Decreto de la Alhambra oder Edicto de Granada bekannt, isch 1492 mit zwäi nid idäntische Teggst erloo worde, äine für d Herrschaftsgebiet vo dr Chroone vo Kastilie und dr ander für die vo dr Chroone vo Aragón. Die kastilisch Wersioon isch vo de katholische Köönig Isabella vo Kastilien und Ferdinand II. vo Aragón in sinere Funkzioon as Ferdinand V. vo Kastilie underschriibe. Die aragonesisch Wersioon isch nume vom Ferdinand II. vo Aragón underschriibe. S Edikt het aagordnet, ass d Juude us alle Territorie vo dr Chroone vo Kastilie und vo dr Chroone vo Aragón vom 31. Juli vom Joor aa verdriibe wurde, wenn si bis denn nit zum Christedum konwertiert häi.
Schönaich
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 39,8 % Landwirtschaftsfleche, 38,1 % Wald, 21 % Sidlongsfleche ond 1,1 % sonschticher Fleche.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Cyllene (Mond)
Bahndate
Ufgrund vu ihre Bahneigeschafte wird d'Cyllene in dr Pasiphae-Gruppe, benennt nooh em Jupitermond Pasiphae, zuegordnet.
Physikalischi Date
Wie bi allene ussere, chleine Jupitermönd sin die Date iber die physikalische Eigeschafte sehr usicher. Sälli Mönd sin so chlei, dass si au in dr gröschte irdische Teleskope numme e winzigs Liechtpünktli sin. Si sin au sowit ewegg vum Jupiter, dass keini vu dr bisherige Jupitersonde e Vorbiflueg undernumme het. Doher wird sich - es isch wohl uf längeri Zitt kei Sonde meh bim Jupiter - die schlecht Datelag au in de nächschte Johrzehnte nit ändere.
Graben BE
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit isch im Jahr 2011 bi 0,9 % gläge.
Fünfstetten
Verwaltong
Füschtatt hot mit dr Stadt Wemding ond dr Gmoede Huisi, Otti ond Wolferstadt a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Wahla
Ergebnis vo dr Landdagswahla seit 1986:
Loire
D Loire [] (latiinisch: Ligara oder Ligera, okzitanisch: Léger, bretonisch: Liger, veraltet dütsch: Liger) isch dr grössti Stroom in Frankriich wo in Atlantik fliesst. Iiri Kwelle isch im Zentralmassiv am Mont Gerbier-de-Jonc, vo dört fliesst si gege Norde dur Roanne und Nevers, änderet bi Orléans iiri Richdig, fliesst witer dur Tours in Richdig Weste, fliesst dur Nantes und mündet schliesslig noch 1004 Kilometer bi Saint-Nazaire in e Atlantisch Ozean. Unde vo Nantes isch d Loire vo de Gezite beiiflusst und bildet e Mündigsdrichder wo öbbe 30 Kilometer lang isch.
Verlag Huber
Gschicht
Wil s für die chlyne Buechverlääg i der Schwiiz imer wie schwiriger worden isch, het me sech bim Hueber gfröit, ass der Zürcher Mediekonzärn Tamedia binem ygstigen isch. D Zürcher sind aber psunders a der Tuurgauer Zytig inträssiert gsi, weniger am Büecherprogramm. Hueber isch derno es Dochterundernääme vo Tamedia gsi, bis afangs 2008 der Zürcher Verlag Orell Füssli s Frauefälder Verlagshuus übernoo het. S Hueber-Buechprogramm isch au under em nöie Psitzer no zää Joor lang as Inprint wytergfüert worde und d Leitig het z Frauefäld chönne blybe. 2018 het Orell Füssli der Hueber-Verlag wider wyter verchauft.
Was der Hueber für Büecher useggää het
Der Frauefälder Verlag het Sachbüecher psunders zu de Fachgebiet Gschicht, Kulturgschicht und Politik vo der Schwiiz, Kommunikazioon und Sprochwüsseschaft trukt. Und er het natürli au vil Tuurgauer Büecher useggää.
Wärch zu der Literatur
Bim Frauefälder Verlag het der Charles Linsmayer sid 1987 d Reie «Reprinted by Huber» useprocht zum grossi Schwiizer Literatur vo früener wider besser bekant z mache. Das sind Wärch vo der Annemarie Schwarzenbach, der Corinna Bille, der Alice Rivaz, em Kurt Guggenheim, der Jeanne Hersch, vom Helen Meier und em Paul Ilg, näbe vile anderne.
Wärch zu der Sprochforschig
I sinere ganze Gschicht het dr Hueber immer wider Schrifte zu dr alemannische Sprooch und psunders zu de Düütschschwiizer Mundarte und vo dermit verwandte Sache trukt – äänlech wie der Suurländer z Aarau.
Königreich Großbritannien
S Köönigriich Groossbritannie isch am 1. Januar 1801 vom Veräinigte Köönigriich vo Groossbritannie und Irland abglööst worde.
Scheiterhaufen
Dr Schiterhufe (althoochdütsch scît „Holzstück“) isch e Hufe vo Schiter gsi, wo mä druf Dooti verbrennt het (Füürbestattig) oder Lüt dur Verbrenne hiigrichdet het (Füürdood). Er het bi Büecherverbrennige au drzue dient, Schrifte und Büecher z verbrenne, wo vo dr Zensur verbote worde si.
Dr Füürdood
Dr Füürdood isch im Römische Riich in dr Spootantike e verbräiteti Form vo dr Diidesstroof gsi. Im Spootmiddelalter und in dr Früheje Nöizit het mä  Chetzer, wo wäge Heresii zum Dood verurdäilt worde si, vilmol uf em Schiterhufe hiigrichdet. Das het mä au bi de Häxeverfolgige gmacht, aber au Homosexuelli und Verbrächer wie Falschmünzer, Brandstifter und Dieb vo Monstanze si vilmol eso bestrooft worde.
Berthold V. von Zähringen
Eh un Chinder
Dr Berthold het wahrschyns zmindescht zweimol ghyrote. Syy erschti Frau isch d Ida vu Boulogne († 1216) gsi, e Dochter vum Grof Matthäus vu Boulogne. Anderi Quälle gehen dervu uus, ass d Ida di zwot Frau vu syym Vater gsi isch.
Rheinau
Lueg au:
Merowinger
D Merowinger si e fränkischi Dynastii gsi, wo s Frankeriich vo 476 bis 750 gregiert het. Noch ihne hai d Karolinger d Macht im Riich übernoh. Si hai die gallisch-römischi Kultur und s Christedum übernoh und sich uf römischi Verwaltigspraktike gstützt. Wil si in dr Übergangszit vo dr Antike zum Middelalter gläbt hai, wo dokumentarisch schlächt beleit isch, isch nume wenig bekannt von ene.
D König
Wäge de ständige Deilige vom Riich under de Söhn vo de Merowinger hai deilwiis bis zu vier Brüeder oder anderi Verwandti gliichzitig in Deilriich gherrscht. Die beide wichtigste Deilriich si Austrasie im Oste und Neustrie im Weste vom Kärngebiet vom fränkische Königriich gsi.
Erinome (Mond)
Entdeckig
D'Erinome isch am 23. November 2000 vu de Astronome Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández un Eugene A. Magnier entdeckt worre un het zuenächst die vorläufig Bezaichnig S/2000 J 4 erhalde.
Bahndate
D'Erinome umchraist de Jupiter ime middlere Abstand vu 23.196.000 km in 728 Däg, 12 Stund un 14 Minute. D'Bahn wiist ä Exzentrizität vu 0,2665 uf. Mit ere Naigig vu 164,934° isch d'Bahn retrograd, d. h., der Mond beweggt sich entgege vu de Rotationsrichtig vum Jupiter um de Planet.
1945
uf d Wält chuu
Datum nit bekannt:
Fredy Schär
Dr Buur Fredy Schär (* 18. Jänner 1964) isch e Schwyzer Liedermacher, Trubadur, Kabarettischt und Witzverzeller.
Bezirk Surselva
Da Bezirk Surselva (RMS undefined) isch bis am 31. Dezember 2015 a Verwaltigsainhait vom Kanton Graubünda gsii. Am 1. Januar 2016 isch er dur d Region Surselva ersetzt worda.
Da Bezirk Surselva hät sin Name vo da Gegend, wo Surselva, rätoromanisch för ob dem Wald, haisst. Er liit ganz im Weste vom Kanton und gränzt im Norde an Kanton Glaris, im Weste an Kanton Uri und im Süde an Kanton Tessin.
Pandora (Begriffsklärung)
Pandora (altgriechisch: Πανδώρα) bezaichnet
Deutsche Reichsbahn (1945–1993)
Bèrlin (Wescht)
Zuèdèmm hèt d Priisbolitik vo dè S-Baan vo dè DDR d Möglichkeit zu dè bolitischè Propaganda gää, idèm diè als kapidalistisch bezeichnetè Taryf vo dè BVG aaprangerèt wörrè hèn könnè. Ab 1972 isch dè S-Baan-Tarif analog zu dè BVG-Faargelder aabasst worrè. Nõch èm èrschtè Rychsbaanerschtreik 1949 isch es im Johr 1980 zum zweitè Rychsbaanerschtreik vo dè z Bèrlin (Wescht) aagschtelltè Mitarbeiter vo dè Rychsbaan cho, nõchdèm selli èn S-Baan-Faarblaan vorglait hèn, wo èn Betrièbsschluss um nüüni obends uff allnè Streggè i dè Weschtsektorè vo Bèrlin mit Uusnaam vo dè Streggèabschnitt zwûschè Bèrlin-Fridrichschtrõß un Bèrlin-Charlottèburg enthaaltè hèt. Dè Streik hèt sich vor allem gegè dès mit dè Faarblaanyschränkig vobundenè Wègkeiè vo dè Nachtzuèlaag für d Ysebaaner sowiè gegè dè absehbarè Personalabbau grichtet. D Rychsbaan hèt dè Streik gnutzt, um witeri Yschränkigè im Wescht-Bèrliner S-Bahn-Netz vorznää. So sin nõch èm Streik nu no d Abschnitt Bèrlin Fridrichschtrõß–Bèrlin-Wannsee, Frohnau–Lichtèrade sowiè Heiligèsee–Schönholz un Papèschtrõß (hüt Südchrütz)–Lichterfälde Süd widder in Betrièb gnõ worrè. Ußer m Abschnitt Fridrichschtrõß un Zoologischè Gartè isch denõch um nüüni obends dè Betrièb ygschtellt worrè. Nõch èm Streik sin vo dè DR villi Mitarbeiter vp dè Diènschtschtellè i dè Weschtsektorè vo Bèrlin entlõõ worrè. Zum 9. Januar 1984 hèt d DR d Betrièbsrächt für d S-Baan z Bèrlin (Wescht) unbefrischtet a dè Bèrliner Senat abgää. Dè Betrièb isch wûrtschaftlich nimmi intressant gsi, d Betrièbskoschtè hèn (au wegè m S-Bahn-Boykott) nimmi deggt wörrè könnè. Durch d Entschpannigsbolitik isch dè Betrièb vo dè S-Baan z Bèrlin (Wescht) als Mittel vom Kaaltè Chrièg nimmi tauglich gsi.
Nachgordneti Diènschtschtellè
Jeddi Rychsbaandirektion isch von eim Bräsidentè un meererè Vizebräsidentè gleitet worrè. D Rychsbaandirektionè hèn sich widderum i diè Rychsbaanämter unterglyderèt. Inè unterschtellt sin d Bahnhööf gsi.
Grafenried BE
Gschicht
Graferied isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1258 aus Gravenriet, 1262 Riede. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Froubrunne ghört.
Religion
81,2 % vo de Ywohner si evangelisch-reformiert, 9,6 % si römisch-katholisch (Stang 2000).
Börslingen
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Gregor von Tours
Wirkig und Bewärtig
In dr modärne Forschig isch im Gregor si Glaubwürdigkäit umstritte. Bsunders kritisch isch si in dr jüngere Zit vom Ian N. Wood beurdäilt worde. Dr Wood anerkennt zwar, ass dr Gregor noch fast eme Joorhundert s erste Mitgliid vo dr gallo-röömische Aristokratii gsi isch, wo e Gschichtswärk verfasst het, und lobt au im Gregor si Kunst as Gschichteverzeler. Er mäint aber, ass dr Gregor si Wärk so verfasst häig, wie s sinere Sichtwiis dient häig, und so mänggi Eräigniss us siner äigene Zit verschwiige häig.
Kwelle
Dr Ardikel «Gregor von Tours» uf dr dütsche Wikipedia
Janus
Janus oder au Ianus bezaichnet:
Dietenheim
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 38,2 % Landwirtschaftsfleche, 43,5 % Wald, 16,3 % Sidlongsfleche ond 2 % sonschticher Fleche.
CDU Baden-Württemberg
Organ
No git s au no Landesfachuusschiss un Arbetskrais as Organ vum Vorstand.
Mitglider
Wie alli Bartei z Bade-Wirttebärg het au dr CDU-Landesverband e Mitgliderdichti, wu im weschtdytsche Verglych unterdurschnittli isch. Des hangt zäme mit dr sidweschtdytsche Tradition vun ere chlairuumige bolitische Sälbschtverwaltig. Uf kommunaler Ebeni isch d Person wichtig un nit Barteizuegherigkait. Wäge däm herrscht uf kommunaler Ebeni ne Kultur vu dr Barteiedischtanz un Barteilosigkait vor.
Im Augschte 2001 sin 79 % vu dr Mitglider Manne un 21 % Fraue gsii. Dr Aadail vu kadolische Mitglider isch um die Zyt bi 60 % gläge, därjenig vu evangelische Mitglider bi 27 %. S Durschnittsalter vu dr Mitglider isch im Augschte 2001 bi 56 Johr gläge.
Vorgängerorganisatione bis zur Grindig vum Sidwescht-Staat
E gmainsame Landesverband isch no dr Grindig vum Land Bade-Wirttebärg anne 1952 nonig entstande. D Fusion zue aim Landesverband isch erscht anne 1971 chuu. Go bsundersch in Zyte vum Wahlkampf no usse mit aire Stimm schwätze, het mer bis zue dr Bildig vum ainhaitlige Landesverband 1971 in regelmäßige Abständ in ere Kumferämz vu dr Landesvorsitzer dagt, in dr sognännte „Vierer-Konferenz“. Zue däre Kumferänz hän au dr Minischterbresidänt un d CDU-Landesminischter, d CDU-Landesgschäftsfierer un anderi Lyt us dr Barteie ghert.
Colombi Hotel
Uusstattig
S Hotel het 112 Zimmer inklusive siibe Suite, 16 Apartment un 40 Junior-Suite. S integriert Reschtaurant bstoot us dr drei Stuube Zirbelstube (Gourmetreschtaurant), Falkenstube un Hans-Thoma-Stube. Dernääbe het s fimf Bankettryym, e Ruum zum z Moorgeässe, s Café Graf Anton, d Pianobar (Davidoff Smokers’ Lounge), e Wyychäller un d Spa- un Wellnessberaich. Im Gebei het s e baar Uusstelligssvitrine vu verschiidene Chlaidigsunternäme un Juwelier un au ne Modeshop vu dr Luxusklasse.
Äulemer Kreuz
Summer
Am Ülèmer Chrütz git s è baar Parkblätz, wo Uusgangspüngt für Wanderungè im Fèldbärg- odder im Schluchseegebièt sin odder èn guètè Uusbligg übber s Menzèschwander Dal biètèd.
Mariä Himmelfahrt
Mariä Himmelfahrt chan aini vo däne Bedütige ha:
Airbus
D' Airbus isch en Luftfahrtkonzern mit Sitz in Toulouse. Si schtellt vor allem kommerzielli Passagierflugzüg her.
Fastenzeit
Bruuchtum
Dä Bruuch vom Faschta gits au usserhalb vo de Faschtazit jewils ame Frytig, als Erinnerig an Karfrytig, em Gedänktag vom Stärbe vo Jesus am Krütz. I katholisch prägte Regione werd i de Fastezyt i de Kirche alli Krüz und d Bilder vo de Hoch- und Sytealtär mit violette Tüecher abdeckt. Wos Flügelaltär hät, werded dia zueklabt – au s Aug söll i dera Zyt faste. I denoo Pfarreie gits de Bruuch vom Hungertuech, wo i de Kirche ufghängt werd.
Zizers
Geografy
D Gmaind Zizers lyt i dr Region Landquart und nüün Kilometer nördlech vo Chur. S Gmaindgebiet goot vom Rhy bis uf s Bärgmassyv im Oschte mit em Cyprianspitz als höchschte Bärg. Dä het d Höchi vo 1774 Meter. Uf dr Nordsyte chunt d Gmaind mit emene schmale Egge im Gebiet Öpfelwuer und Au am Underlauf vom Landquarter Müibach bis a d Ymündig vo de Landquart in Rhy. Do stoot uf em Bode vo Zizers s grosse nöje Ychaufszäntrum «Landquart Fashion Outlet».
Évry
Évry isch e franzöösischi Stadt südlig vo Bariis mit Iiwooner (Stand ) im Departemänt Essonne. Si isch äini vo de fümf sogenannte Ville nouvelles um Bariis ume und Sitz vom ene katholische Bischof. Sit 1965 isch dr offizielli Naame Évry Ville nouvelle.
Matthias Friedli
De Matthias Friedli (* 3. Jänner 1978 z Langete) isch en Gèrmanischt und Leerer. Er schaffet hüt zum äinten as Redakter am Schwyzerischen Idiotikon und zum anderen as Gimileerer a de Nöie Kantonsschuel Aarau.
Läbe
De Friedli, en Soon vo bèèrnischen Eltere, isch im Aargöi z Suur und z Schöftlen uufgwachse. Nach de Matuur z Aarau hät er a den Uniwèrsitèète Züri und Lausanne Tüütschi und Französischi Spraach- und Literatuurwüsseschaft gstudiert. Vo 2001 bis 2007 isch er am Leerstuel vo der Elvira Glaser aagstelt gsy und hät a dèren irem Projäkt Syntaktischer Atlas der deutschen Schweiz (SADS) mitgwürkt. 2004 hät er s Lizänziaat gmachet, und 2008 isch er promowiert woorde. Vo 2006 bis 2010 isch er Leerbiuufträite für Linguischtik a der Uniwèrsitèèt Züri und a de Pèdagoogische Hoochschuel Züri gsy. Und vo 2008 bis 2014 hät er am Projäkt Chlyne Spraachatlas vo de tüütsche Schwyz (KSDS) mitgschaffet, ere volchstümlichen und komäntierte Churzuusgaab vom achtbändige Spraachatlas vo de tüütsche Schwyz (SDS).
Pausanias Periegetes
Lebe
Er isch fill graist und uf Ägypte choo, woner o d Oase Ammon bsuecht hett, witter ischer z Palästina gsii und z Syrie. Er isch o uf Makedonie cho und uf Italie. Well er, woner z Athen gsii isch, Baute gsie hett wo erst ane 143 fertig baut wore sind, aber s Odeion, wo 160 baut woren isch, nöd gsie hett, wiener selber spööter schribt, so werd klar drususe, und o wegen anderne Aagoobe, aser um 150/155 z Athen gsii isch, wo sini Griechelandrais aagfange hett. S letschti zittgnössischi Eraignis, woner erwäänt, isch de Chrieg mit de Markomanne, wo 176 sis End gfunde hett.
Waldenbuch
Gmoedsgliderong
Zue Waldebuech gheret d Stadt Waldenbuch, d Stadtdoel Glashütte, Hasenhof ond Liebenau ond d Wohnblätz Bachenmühle, Burkhardtsmühle ond Obere Sägmühle.
Berlin
Nach em Zwoida Weltkrieg isch Berlin doilet gweä in en amerikanischa Sektor, en franzeesischa Sektor, en bridischa Sektor ond en sowjedischa. Us dene drui weschtliche Zona hat ma na Weschtberlin gründet, ond us dr sowjedische Oschtberlin.
Politik
Nach de Widdervereinigung vu Berlin isch de Sitz vum Stadtstaat im Berliner Roothuus ("rotes Roothuus" wegge sinner rote Backsteifassade) bim Alexanderplatz. Dett arbeitet de Regierende Birgermoschter vu Berlin, d Senatskanzlei und kummt de Root vu de Birgermoschter zusamme. Dett werret d Staatgäscht empfange und könnet au d Birger und Tourischte neiluege.
Blaustein
Verwaldong
Blaostoe gherd zu koinra Verwaltongsgmoischafd.
Berlin
Schtroße und Plätz
Denn isch au die Schtroß Unter den Linden als Flaniermeile neu blebt, die führt zum Brandeburger Tor.
Schokolade
D Gschicht
D Erfindig vo de Pressig gaht uf de Holländer Coenraad Johannes van Houten zrugg. Durch d Pressig het er d Gaggobutter us der Masse abgspalte. Das isch au das Verfahre, wo hüt no bruucht wird.
D Verwendig vom Gaggo und de Schoggi algemein sowohl als Läbesmiddel wie au als Medizin isch für Latinamerika und Europa beleit. D Schoggi isch als chräftigend und liecht verdaulich empfohle worde. No bis is 19. Jahrhundert isch Schoggi au i Apotheke als «Chräftigungsmittel» erhältlich gsii. I de Schwiiz isch 1819 vom François-Louis Cailler in Vevey di erscht Schoggifabrik gründet worde. Ihm sind unter anderem d Schwiizer Firmene Philippe Suchard (1824) z Nöieburg, Lindt, Jean Tobler (1830; Toblerone) und Rudolf Sprüngli (1845) gfolgt. Di erscht Milchschoggi isch 1875 vom Daniel Peter und vom Henri Nestlé uf de Markt bracht worde. 1879 het de Rodolphe Lindt s “Conchierverfahre” vo de Schoggi entwicklet. Die Technigg und d Milchschoggi hend stets zum guete Ruef vo de Schwiizer Schoggi bitreit.
Berlin
Guete Ussichte
Vum Funkturm am Messeglände ka mer uff d Avus, d S-Bahn und uff Weschtberlin luege.
This Fetzer
Publikazioone (en Uuswaal)
Uufsätz
Winston Churchill
«Die Groosse Drei»
Dr Chrieg isch jetz rasch sim Änd zuegange. Im Merz si d Brite am Rhein gstande und am 8. Mai 1945 het dr Churchill vor em britische Underhuus die bedingigsloosi Kapitulazioon vo dr Weermacht und dr Siig in Öiropa (V-E-Day) chönne bekannt gee.
Noch em Zwäite Wältchrieg
Dr Churchill het no zää Joor gläbt und isch am 24. Januar 1965 gstorbe.
D Familie
Dr Winston Churchill stammt vom änglische Hoochaadel ab. Si Groossvater väterligersits isch dr Duke of Marlborough gsi. Sini Eltere si dr britisch Politiker Lord Randolph Churchill und die amerikanischi Millionärsdochder Jennie Jerome gsi.
Drey-Verlag
Dr Drey-Verlag isch e Verlag mit Sitz z Guede, wu vor allem regionali Literatur uusegit.
Robert Walser
1913–1929
In dr Bärner Zit het sich im Walser si Stil radikalisiert. Er het „Mikrogramme gschriibe (mä sait nä eso, wil er se in winziger Bleistiftschrift gschriibe het, wo schwer zum Entziffere isch), das heißt Entwürfe zu Gedichten, wo d Form von ene immer stärker verdichtet gsi isch. Das si Prosastück, Szene und e ganze Roman (Der Räuber) gsi. Von dene het er nume e Deil au mit dr Fädere ins Reine gschriibe, zum si bi Redaktione zum Abdruck iizreiche. In dene Text het er si sproochspiilerisch subjektive Stil zu non ere höchere Abstraktion verdichdet. Vili Text us dere Zit hai mehreri Ebene gha – mä het se as naiv-verspiilti Feuilletons chönne läse, aber au as hochkomplexi, aaspiiligsriichi Montage. Dr Walser het sich drbii vo dr Hoch- wie au vo dr Trivialliteratur lo beiiflusse und het zum Bischbil d Handlig vo Bahnhofsromän nochverzellt, aber eso, dass mä s Original, won er nie gnennt het, nüm drus het chönne erkenne. E grosser Deil vom Walser siim Wärk isch in dene sehr produktive Johr z Bärn entstande. Er het aber nume no für e schmals Buech e Verlag gfunde: Die Rose (1925). Die meiste Text si wit verstreut in Zitige und Zitschrifte erschiine oder überhaupt nid veröffentligt worde und sogar verlore gange si, wie en andere Roman mit em Ditel Theodor. D Text, wo in de mikrographische Bleistiftentwürf enthaltene aber sust unbekannt si, hai dr Bernhard Echte und dr Werner Morlang zwüsche 1985 und 2000 entzifferet und in sächs Bänd ediert (Aus dem Bleistiftgebiet). Vorhär hai dr Jochen Greven und dr Martin Jürgens 1972 dr Räuber-Roman und d Felix-Szene entzifferet und usegee.
Antarktis
Fischerei
I dè Fangsaison 2009/10 sin nõch Aagaabè im Fachjournal PNAS 202.000 Tonnè Krill i dè antarktischè Gwässern gfangè worrè, odder s Vyrfache vo 2002/03.
Tourismus
Als bsunders ußergwöhnlichi touristischi Aktion hèt s 1995 èrschtmòls èn Antarktis-Marathon mit èrè zimli begrènztè Teilnemmerzaal gää. Sit 2006 findet all Johr dè Antarctic Ice Marathon i d! Nôcho vom Ellsworthbärg statt. Èn anderè Marathonlauf isch dè Antarctica Marathon, wo uff dè King George Island uusdrait wörd. Ußerdèm findet jedè Summer am Neujohr uff McMurdo s Musigfeschtival IceStock statt.
Entdeckig un Polerkundig
Diè èrscht Sichtig vo dè Antarktis cha nit mit absoluter Sicherheit an èm Ereignis feschtgmacht wörrè: Käpten Fabian vo Bellingshuusè vo dè russischè Marine, Kaptän Edward Bransfyld vo dè britischè Marine un dè US-amrikanischè Robbèjäger Nathaniel Palmer hèn d Antarktis innerhalb von è baar Dääg odder Wuchè gsää, wòrschinlich isch dè Bellingshuusè am dè èrschte gsi. Diè èrscht Landig hèt nu ei Johr spôter durch dè US-amrikanische Robbèjäger John Davis am 7. Februar 1821 stattgfundè, als sellè è baar vo sinè Mannè mit eim Boot a Land gschickt, um nõch Robbè Uusschau z haaltè. Dè $nglisch Seefaarer James Weddell isch bi guètè Witterigsbedingungè 1823 im nõch ym benamstè Weddell-Meer bis uff 74° 15′ Süd vorgschtoßè. Dè französische Könnig hèt druffhy dè Jules Dumont d’Urville beuffdrait, sellèn Rekord z brèchè, doch dèm sini Reis 1837–1838 isch èrscht im zweitè Aalauf erfolgrych gsi, als er s Adelie-Land gsichtet hèt.
Wenkerbogen von Altusried
Seid 1
''5. Er ist vor vier oder sechs Wochen gestorben. '' S send 4 oder 6 Waha daß nar gschtorba isch.
Heuberg (Basel)
Der Naame Höibärg erinneret draa, ass es früener dört e Hufe Schüüre und Ställ ghaa het. Au hüte het dä Däil vo dr Altstadt non e bitzeli dr Charaggter vom ene Dorf.
Cavagnago
Gschicht
Cavagnago isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1270 as Cavagnago.
Wenkerbogen von Altusried
Seid 1
''7. Er ißt die Eier immer ohne Salz und Pfeffer. '' Ear ißt d Oier alleweil ohne Salz u. Pfeaffar.
Drey-Verlag
s Buechbrogramm
Dr José F. A. Oliver het anne 1997 s Buech „Duende“ im Drey-Verlag vereffetligt, e Lyrikband in drei Sproche: Dytsch, Alemannisch un Spanisch-Andalusisch.
Ferdinand Hodler
Dokumentarfilm
Im Johr 2003 entstande: Ferdinand Hodler – Das Herz ist mein Auge. Buch und Regie stamme vom Heinz Bütler under Mitarbet vo Jura Brüschweiler. Es chömme no zum Wort: Peter Bichsel, Harald Szeemann. Lengi 31 Min., Format scho 16:9, in PAL. Im Verleih vo Accent Films International.
Semitische Sprachen
D Schbroochfamilie
D Iitailig vo de Semitische Sproochgruppe werd nöd aihaitlich anerchennt und isch bis hüt Gegestand vo wüsseschaftliche Diskussione. Vom Norde in Süüde chamer uugföör die Iitailig gelte loo:
Antarktis
Gegèwart
Dè Reinhold Messner un dè Arved Fuchs hèn als Èrschti vom 13. Novembèr 1989 bis zum 12. Februar 1990 dè gsamti Kontinènt übber dè Südpol in 92 Dääg z Fuèß durchquert. 2001 hèn inè diè beidè Antarktis-Abentürerinnè Ann Bancroft un Liv Arnesen uff Schièr glych duè.
Wenkerbogen von Altusried
Seid 1
''19. Wer hat mir meinen Korb mit Fleisch gestohlen? '' Wear hot mer mein Floischkretta (Fleischkorb) gschtohla?
''33. Sein Bruder will sich zwei schöne neue Häuser in eurem Garten bauen. '' Sein Bruader will sie zwoi schöna nuia Häuser baua in uirem Garta.
''35. Das war recht von ihnen! '' Dös ischt schö gwea von ena.
Villmergerkrieg
Als Villmergerchriege werded d Schlachte vom 24. Januar 1656 bzw. 24. Juli 1712 zwüsched de reformierte und katholische Schwiizer Orte bezeichnet.
Bürgergemeinde
D Bürgergmäinde underschäidet me vo de bolitische Gmäinde, wo me-ne au Iiwoonergmäinde säit, im Wallis vo de Munizipalgmäinde, und au vo de Schuelgmäinde, wo’s aber nid in jedem Kanton git, und vo de Chilegmäinde, wo je nach Kanton und Konfessioon underschidlich organisiert sind. Wil d Mobilidäät vo de Lüt sit dr erste Helfti vom 19. Joorhundert immer grösser worden isch, verliert d Bürgergmäind imer mee an Bedütig und mit ere au s Gmäindibürgerrächt. Gää duet se si sit dr Helvetik, wil mer doozmool alli Iiwooner für gliichbirächtiget erchläärt het, also d Bürger und d Hindersässe. Wo doo dr Stritt loosggange isch, wäär über di bürgerliche Güeter darf bistimme, het mer nääbe de Iiwoonergmäinde oder bolitische Gmäinde ebe no d Bürgergmäinde gschaffe, wo über ire Bsitz hän chönne verfüege, aber au di Aarme hän müesse understütze.
Ane 1945 isch dr Schwiizerisch Verband vo de Bürgergmäinde und Korporazioone ggründet worde, wo syni Gschäftsstell z Bärn hett. Hüt gits in dr Schwiz no knapp 2000 Bürgergmäinde und Korporazioone.
Bemdez
Bemdez („ Jeden Dag a (neus) Word auf Bretonisch lerna“) isch a Vrei en dr Bretagne.
Ziel
En seinra Sadsong hod r se als Ziel gsedsd:
Cavigliano
Dialekt
Dr lombardisch Dialäkt vu Cavigliano ghert zum Ticinese.
Corine Mauch
ires Läbe
D Corine Mauch isch i de USA als schwiizerisch-amerikaneschi Dobbelbürgeri uf d Wält choo. Iri Mueter isch d Ursula Mauch, wo für de Kanton Aargäu vo 1979 bis 1995 Nazionalrääti gsi isch, ire Vater de Ingeniöör Samuel Mauch. Si isch i de USA und im Aargäu uufgwachse und hät a der ETH Züri Agrarökonomy und als zwäits Studium a de Uni Züri Sinology studiert und dän na a de Uni Lausanne de Master i de Politik- und Verwaltigswüssechaft gmacht.
Erbach (Donau)
Gmoedsgliderong
Zue Ärrbach gheret d Ortsdoel Aesenge (Ersingen), Ärrbach, Bach (Bach), Dällmesenge (Dellmensingen), Dõneriede (Donaurieden) ond Renge (Ringingen).
Kyros II.
D Fäldzüüg
D Perser häi öbbe 550 v. d. Z. d Meder-Konföderazion übernoo und vo 549 aa het dr Kyros d Fürstedümer und Regione iignoo, wo früener zur medische Konföderazion ghöört häi.
Liste der keltischen Stämme
Dia Lischte vo da keltischa Stämm listet Stämm vo da Kelta geographisch gordnet uf. Untaschida weren prinzipiell Inslkelta (Britischi Insle) und Feschlandkelta (Iberische Halbinsl, Gallie und Kelta, wo noch Oschteuropa und Kleinasien gwandat sin). Danäbs gits no dia ganza Völka us da keltisch-germanischa Mischkultur um n Rhii umme. Bi vilna irischa Schtämm isch umschtritta, ob se übahaupt zu da Kelta körend, oda ob se us da vorkeltischa Bevölkerung kummen. Näbs dera geographischa und schprochlicha Gliederung hond se dia antika Kelta in größere Schtammesvabänd, Königreiche und klenere Sub-Schtämm (Gaue) oda Klientelschtämm untatoalt.
Alagna Valsesia
Ds Walsermuseum
Nua der godu häd – wia in alli berghiser – stainmure. Er ïst van ainer holzwand in zwai g’holda g’tailte. In ainem ïst hit as grouss tuu ong’zaichud und ds andra ïst als godu fïr ds vei usrïste.
Im Walserhus häd mu ckais fir umprannt, um sich z’ erhaitze. Im stand ïst nua a’ stainine haizoufu g’si, der ïst ober vam andre stïbji – dam firhus - g’si i’g’laidte. Im firhus häd mu ds fir umprannt nua fïr z’chäisu und firu.
In dar andru stubu chad mu d’aswennigu Walser hiachlaider g’sei. In disem g’hold sind auch d’ g’schrirri fïr ds huslebi b’halte, villa alji va' holz oder stai, dan ainzigi erlangbori mateirinu.
Verlag Herder
Gschicht
As Herdersche Verlagsbuchhandlung isch de Verlag anne 1801 z Meerschburg vum Bartholomä Herder grindet wore, bal uf Konschtanz un 1810 schließlig uf Friburg verlait wore. Noofolger isch si Suhn Benjamin Herder (1818–1888) gsii, wu de Grundstai glait het fir di katholisch Uusrichtung vum Verlagsprogramm un die dur d Händel vum Kulturkampf het kenne bibhalte. Dem si Suhn Hermann Herder sen. (1864–1937) het s Unterneme uusbaut un d Verlagsgruppe an ihre hitige Standort verlait. No ihm hän de Theophil Herder-Dorneich (1898–1987) un dr Hermann Herder de Verlag glaitet. No schwere wirtschaftlige Schwirigkaite in de 1990er-Johr stoht sitt 1999 de Manuel Herder (* 1966) in sechster Generation an de Spitz vum Unterneme. Unter sinre Fierung sin d Digital- un Audioprodukt vum Verlag entstande un e Onlineshop. Im Juli 2016 isch bekannt wore, dass e Konsortium um de Herder-Verlag de Großdail vu de Thalia-Gruppe iwernimmt. Ab April 2017 isch Herder au Dailhaber vum Berliner Herfunksender Radio Paradiso.
Verlagsgebeid
S Verlagsgebeid, wu z Friburg Herderbau gnännt wird, dominiert de Friburger Stadtdail Neiburg. S isch in de Johr 1910 bis 1912 noch em Entwurf vum Architekt Max Meckel im neobarocke Stil baut wore un umfasst e ganz Stroßekarree. Am 27. November 1944 isch de Bau dur de Bumbenaagriff im Rame vu de britische Operation Tigerfish gschlisse wore. Unter de Opfer sin 11 Herder-Aagstellti gsii. D Druckerei, wu in de 1950er Johr au e Dailuflag vu de Badische Zittung druckt wore isch, un d Uusliferung sin aafangs 1990er Johr uusglageret wore, de Verlag het dann e große Dail vum Verlagsgebeid an s Land Bade-Wirtteberg verkauft. D Riim stehn de Universität Friburg z Verfiegung un were sit 2000 nodisno saniert. Dert sin in de Hauptsach Institute vu de Fakultät fir Umwelt un natirligi Ressource unterbrocht. Im ehmolige Papirlager isch d Uusstellungshalle vu de Archäologische Sammlunge vu de Universität iigrichtet wore. De Verlag selwer brucht nur no de Sidfligel vum Gebeidkomplex.
Lizio
Geografi
Lizio lyt 29 km vu Vannes un 64 km vu Lorient uf ere Hechi zwische 42 m un 163 m iber Normalnull.
Reischacherhof
Dr Reischacherhof isch en ehemooligs Domherrehuus am Münsterblatz 16 z Basel, näben em Gümnasium am Münsterblatz. S Geböid isch äins vo de Baasler Kulturgüeter, wo für d Region vo Bedütig si.
Gschicht
1843 het dr Grooss Root dr Reischacherhof zu de Kiirche- und Schuelgüeter doo.
Adligenswil
Bevölkerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 Dr Uusländeraateil esch 2014 bi 10 % gläge.
Religion
64,3 % vo dr Iiwooner send im Jahr 2000 römisch-katholisch gsii, 20 % evangelisch-reformiert.
Politik
Bi dr Nationauraatswahle 2015 hät s das Ergebnis gää: BDP 1,0%, CVP 14,2% , FDP 18,3% , GLP 6,7% , GP 7,8% , SP 19,6% , SVP 27,1% , Süschtigi 5,3%.
Sprach ond Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hend vo dr 5010 Iiwohner 93,6 % Dütsch aus Houptsprach aagää, 0,9 % Französisch, 0,9 % Italienisch ond 4,6 % anderi Sprache.
Griesingen
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Museum der Kulturen Basel
Gschicht
1849 isch am Blatz vom Augustinerchloster uf em Baasler Münsterhügel en Universalmuseum iigrichdet worde. Si völkerkundligi Sammlig isch dur Schänkige zu äinere vo de bedütendste in Öiropa worde, wo Baasler Grossbürger aagfange häi, ethnografischi Objekt vo iire Überseeräise häizbringe. S Museum het käi koloniale oder missionarische Hindergrund. Spööter häi au Baasler Forscher mit ethnografische Inträsse zur Sammlig biidräit. 1904 het s Museum en Abdäilig für Völkerkund ufdoo. Erst 1917 isch us de völker- und volkskundlige Sammlige en äiges Museum worde, vo 1944 aa under em Naamen Museum für Völkerkunde und Schweizerisches Museum für Volkskunde. Im Lauf vo dr Zit het sich dr Schwerpunggt vom Museum vom Vermiddle vo «fremde Kulture» zum interkulturelle Dialog verlaageret und dorum het men em am 1. Dezämber 1996 dr nöi Naame Museum vo de Kulture gee.
Argol (Finistère)
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Dialekt
Dr traditionäll Dialäkt vu Argol ghert zem Bretonisch.
Friedrich Alois Hugenschmidt
Lääbe
Dr Hugenschmidt isch e Suhn gsii vum Ernst Hugenschmidt (1861-1938), eme Blächnermaischter, un däm syre Frau Luise geb. Keller (1860-1936). Är het sechs Brieder un e Schweschter ghaa.
Claudia Ramsteiner
Lääbe
As Sytenyystygeri isch si in Schurnalismus chuu un schrybt syter 2000 as Lokalredakteeri fir s Offeburger Tagblatt. Vu 2006 bis 2017 isch si dert Laiteri vu dr Kinzigtalredaktion gsii. Fir s Offeburger Tagblatt schrybt si di alemannisch Kolumne „Schönes Wochenende“.
Verein Pendelzug Mirage
Churzi Gschicht
Afangs 2023 het me uf Lokalhelden.ch en Sammelaktion gstartet um de verblibend RBDe 566 I vo der CJ chäne z übernäh. D Aktion het erfolgrich geendet und me het de Zug am 27. Mai 2023 in d alti Heimat chäne überfüehre.
ABt 202
Ou der ABt 202 isch im Dezämber 2007 zum VPM cho u het im 2010 aus erschts Fahrzüg ungerem VPM i kopletter Eigeregie d Roschtsanierig u Neulackierig z Huttu bechoo. Die ganzi Büez isch für di Freiwillige e Lehrblätz i verschidenschter Hisicht gsi. So het dr VPM churz drüber beschlosse, künftig nur no d Roschtsanierig säuber z mache u d Nöilackierig extern z vergäh. Sithär übernimmt d BLS AG z Bönige d Lackierig. Witer het dr VPM beschlosse, nid d Neulackierig a bestehendi Fahrzüg azpasse (Goudigi Türe, SOB-Lackschema mit Versuechsgrüen), sondern a di damalige EBT-Farbe. Spöteschtens we aui VPM-Fahrzüg nöie Lack hei söll ou de ABt no apasst wärde.
Markgrafschaft Baden-Baden
D Markgrafschaft Bade-Bade isch es Territorium in Südweschtdütschland gsi, wo vo 1535 bis 1771 bestande het. Es het zum Heilige Römische Riich ghört.
Centovalli TI
Gschicht
S Dorf Borgnone isch zuem erschte Mol anne 1364 as Brugnono, Intragna 1272 as Intranea, Palagnedra anne 1236 (1379: Pallagnidrio) erwäänt.
Verwaltig
Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Centovalli isch dr Ottavio Guerra.
Grundsheim
Geografi
D Gmarkong setzt sich zemme ous 68,1 % Landwirtschaftsfleche, 21,1 % Wald, 9,2 % Sidlongsfleche ond 1,6 % sonschticher Fleche.
Dialekt
Dr Dialekt vo Grõndse ghert zom Schwäbisch.
Âventiure
Âventiure (middelhoochdütsch; altfranzösisch aventure, avanture) bezäichnet s ridderlige Abentüür, won e zentrals Thema in dr wältlige, romanhafte Dichdig vom Hoochmiddelalter gsi isch.
Allgemäins
Wemm mä vo dr Grundbedütig „Zuefall, Schiggsaal“ (vo lat. adventura „das, wo söll bassiere“) usgoot, denn bezäichnet âventiure vor allem im Artusroman sit em Chrétien de Troyes d Bewäärigsbroobe und Abentüür, wo dr Held muess bestoo. Dr Zuefall wird in dene Romään zum e Däil vom e Sinnzämmehang umgwärtet. D âventiure isch nüme e willkürligs Gschick, wo im Held zuestosst, sondern e Bewäärigsbroobe voller Gfoore, won er vo sich us suecht und dur wunderbari Umständ für iin elläi bestimmt isch. Die Episode vo dr âventiure (Zwäikämpf mit ridderlige Standesgnosse und gföörligi Begegnige mit ghäimnisvolle Fabelwääse wie Riise, Feä, oder Zauberer bilde in iirer Räijefolg und de Bezüüg vo iire Motiv underenander d Struktur vom Roman.
Konservatismus
Dr Konservatismus – au Konservativismus – (vo latiinisch conservare „erhalte, bewahre“ oder au „öbbis in siim Zsämmehang bhalte“) ghört näben em Liberalismus und em Sozialismus zu de drei grosse politische Ideologie, wo sich im 18. und 19. Johrhundert in Europa usebildet hai.
Enzyklopädie
Enzyklopedi (agr. ἐγκυκλοπαιδεία, enkyklopaideía; gibildut us ἐγκύκλιος, enkýklios "chreisförmig" und παιδεία, paideía "Lehr, Bildig") isch ursprünglich die van ä Hippias von Elis im 5 Jh. V. Chr. giprägt Bizeichnig fär d’univerel Bildig. Hittu värsteit mu unnär Enzyklopedi än strukturiärti, meglischt umfassundi Darstellig va mänschlichum Wissu innära fär du täglich Gibrüch üsriächundu Gnauigkeit. Mu unärscheidut universelli und fachspezifischi Enzyklopedie. D’eruru diänunt fär d’Darstellig fa meglich villu Wissunsgibiätu, d’nachgehndu bhandlund nur än igschränkte Bireich, dischi darfir abär vill gnauär und üsfärlichär. Där Bigriff vannär Enzyklopedi wird innär Wissuschaft va dä Enzyklopedi ärforscht.
Ludwig IV. (HRR)
Noch em Dood vom Kaiser Heinrich VII. si im röömisch-dütsche Riich im Joor 1314 mit em Wittelsbacher Ludwig und em Habsburger Friidrich zwäi Köönig gweelt und kröönt word. Dr Kampf um e Droon het meereri Joor duurt und in dr Schlacht bi Müüldorf 1322 e Vorentschäidig für die wittelsbachischi Site gfunde. Mit em Münchner Verdraag vo 13 isch für e Zitli e Dobbelköönigdum festgläit worde, was im middelalterlige Riich völlig umbekannt gsi isch, und Usenandersetzig beändet. Wo dr Ludwig sich in Norditaalie iigmischt het, het er e Komflikt mit em Bapstdum aagfange, wo en fast si gsamti Herschaftszit, vo 1323/24 bis zu sim Dood 1347 beschäfdigt het. Dr Wittelsbacher isch 1324 exkommuniziert worde und isch bis zu sim Dood im Chillebann bliibe. Wääred em Komflikt mit dr Kurie het sich d Riichsverfassig in e sekulaari Richdig entwigglet. Im Joor 1328 het e „bapstfreiji“ Kaiserchröönig stattgfunde, wo dr Ludwig d Kaiserchroone vom röömische Volk üüberchoo het. Dr Ludwig isch dr erst Wittelsbacher gsi, wo röömisch-dütsche Kaiser worde isch. Im 14. Joorhundert häi em kuriaali Kwelle um e Bapst ume dr Schlötterlig „dr Bayer“ (Bavarus) aaghänggt. Vo de 1330er Joor aa het dr Ludwig si Huusmachtpolitik intensiwiert und mit Niiderbayre und em Tirool groossi Gebiet erworbe. Dr Usbau vo sinere Herrschaft isch aber au gföörlig für d Konsensherrschaft mit de Fürste as wääsentligs Herrschaftsmuster vom 14. Joorhundert gsi. Wäge dene Spannige im Gliichgwicht zwüsche de Fürste und em Kaiser isch 1346 dr Karl IV. as Geegeköönig gweelt worde. Ludwig isch immer no im Chillebann gsi, won er 1347 gstorbe isch.
Akkad
Die akkadischi Dynastii
Si Nochfolger isch mögligerwiis dr Manischtu gsi, wo währed siiner fuffzäh jöhrige Regierigsziit um d Chrone und s Läbe kämpft het und in erä Seeschlacht erä Koalition vo zweiädriissig König gegenübergstande isch. Er isch wohrschinlig umbrocht worde.
Pindar
Werch
Nebet dene ganz erhaltnige Ode sind ono Bruchstügg vom Pindar erhalte. Nochem Zügnis vo antiike Autoore isch sis Werch immens gsii und er hett o underem andere Götterhymne, Prozessionslieder, Tanzlieder und vill anderi Ode verfasst.
Hausen am Bussen
House (dt. Hausen am Bussen) ischt a Gmoe em Alb-Done-Kreis en Bade-Wirttaberg. D Gmoe hot Eiwohner (Stand: ).
Sumer
Etimologii
Dr Name Sumer chunnt vom akkadische Šumeru. D Sumerer sälber hai em ki-en-gir gsait und sich sälber sag-giga, wo 'Lüt mit schwarze Chöpf' bedütet. D Bible het s Wort Schinar bruucht, d Ägypter Sngr und d Hethiter Šanhar(a).
Russlandfeldzug 1812
Dr Lauf vom Chrieg
Am Aafang isch dr Napoleon erfolgriich gsi und isch am 24. Juni mit öbbe 475'000 Maa über e Njemen und het am 13. Septämber Moskau iignoo.
Rhodos
Kwelle
Dr Ardikel «Rhodos» uf dr dütsche Wikipedia
Liddratuur
Geologii
Fejér
Under de Ottomanische Herrschaft
1543-1688 isch Fejér vo de Ottomane bsetzt worre. Vyli Städt sin zerstört worre, d Bevölcherig isch starch zruckgange. Noch de Befreiig vo-n-ne isch hät sich d Bevölcherig 1692 neu organisiert; erscht 1703 hät Székesfehérvár sini Stadträcht zruckkriegt.
Gröschti Städt
* Székesfehérvár und Dunaújváros hän s Komitatsrächt.
Baden (Südbaden)
Landtag vo Bade
De Landtag isch numme einisch gwählt worde und zwar im 1947i. Doderbi het di früheri BCSV, wo mit em Name CDU Baden jetzt zu de CDU ghört het, di absoluti Mehrheit vo de Schtimme übercho.
Heroldstatt
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Microsoft Excel
Anwendungsmöglichkeiten und Bestandteile
Wie die meisten Tabellenkalkulationen ermöglicht Excel umfangreiche Berechnungen mit Formeln und Funktionen, unter anderem mit kaufmännischen, statistischen und Datumsfunktionen. Excel besitzt auch zahlreiche mathematische Funktionen, so dass viele Probleme der Wirtschaftsmathematik berechnet werden können. Es können Texte verkettet oder logische Berechnungen (wenn…dann) durchgeführt werden. Abhängig von Inhalten und Werten in der Tabelle kann auf Inhalte an anderer Stelle der Tabellen zugegriffen werden. Die Ergebnisse können mit Hilfe von Sortier-, Gruppier- und Filterfunktionen sowie Pivot-Tabellen ausgewertet und in Diagrammen grafisch dargestellt werden. Tabellen oder Teile davon können gegen Layout- oder Inhaltsänderungen geschützt werden. Die Mindestvoraussetzungen, um in Teamarbeit an Tabellen arbeiten zu können, sind gegeben.
Programmierung
Excel kann seit der Version 1.x mit der Excel-eigenen XLM Sprache programmiert werden (heute versteckt und vergessen, wird aber immer noch für existierende Anwendungen unterstützt) und seit Excel 4.0 mit Visual Basic for Applications (VBA) oder unter Mac OS, mit AppleScript programmiert werden. Unter Windows gibt es die Möglichkeit, in Visual Studio.NET mit den Visual Studio Tools for Office System (VSTO) Add-ins zur Erweiterung der Funktionalität, sowie mit Visual Basic Script (VBS) unter Windows ScriptHost oder Classic ASP zu programmieren. Mit VBA und der XLM Sprache ist es möglich, eigene Funktionen zu programmieren, die analog den eingebauten Funktionen Berechnungen durchzuführen und das Ergebnis auszugeben.
Perasia
De Name Perasia füert de Strabon uf altgriechisch πέραθεν (pérathen) „vo enet her“, well de Orest di taurischi Göttin enet vo de Krim öbere uf Kilikie broocht heb, e hellenistischi Interpration, wo d Grieche o vo de Göttin Ma verzellt hend, aber im End nünt mitem Wese vo dene Göttine z tue hett. D Grieche hend alliwiil gern Sache mitenand verbunde, wo gär nöd zämeghöörid. Moderni Düütige vom Name gits oo, aber kani werd vo de Forschig anerchennt. De René Lebrun maint, de Name sai uf d Göttin Ištar parašši zruggfüere, wo i de Apologii vom hethitische König Ḫattusili III. gnennt werd. De Oliver Casabonne maint, de Name ghööri zom hethitische Rossgottt Pirwa oder zom hethitische (und luwische) Wort peru- „Fels, Stai“.
Audierne
Geografi
Audierne lyt uf ere Halbinsle am Atlantik an dr Mindig vum Goyen uf ere Hechi zwische 0 m un 67 m iber Normalnull, 32 km vu Quimper un 41 km vu Brest.