cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bahnstrecke Stuttgart–Hattingen
Neuè Fèrn- un Naavokehr (sit 1990)
Nõch Brobleem mit dè Faarzüügvofüègbarkeit un Voschpôtungè isch dè ICE-T-Bedryb uff dè Linniè Stuègètt–Züri zum 21. März 2010 ygschtellt un durch Intercity-Züüg mit Wägè vo dè Schwizerischè Bundesbaanè ersetzt worrè. Dè Fèrnvokeer wörd vo dè Schwizerischè Bundesbaanè im Uffdraag vo dè Dütschè Baan bedribbè (Stand: 2012). D Züüg söttet (Stand: 2010) èrscht denn wieder mit ICE T bediènt wörrè, wenn selli widder bogèschnell vokeerè dürfed. Diè Schwizerischè Bundesbaanè hèn sich Beschtrebungè vo dè Dütschè Baan widdersetzt, ehemòligi Interregio-Wägè uff dè internationalè Linniè yzsetzè. Im Früèjohr 2012 hèt sich diè Dütsche Baan uff èrè europäischè Faarblaankonferènz defür uusgschprochè, dè Fèrnvokeer zwǜschè Stuègètt un Züri yzschtellè, isch abber gschiiterèt am Widderschtand vo dè Schwizerischè Bundesbaanè.
Widderhèrschtellig vo dè Zweigleisigkeit un witeri Uusbautè
Nõch èm 1996 zwǜschè Dütschland un dè Schwiz voybartè Vodraag vo Lugano soll d Reisezit zwǜschè Stuègètt un Züri uff zweieinvirtel Stundè vochürzt worrè isch. Dezuè söllèd punktuèlli Linnièvobesserig!è umgsetzt un Faarzüüg mit Neigetechnig ygsetzt wörrè. Inzwǜschè sin d Maßnaamè uff dè Schwizer Sitè abgschlossè (Stand: 2014). Dõdeby sin unter andrem dè Abschnitt zwǜschè Büèlach un Schaffhuusè für 155 Millionè Schwizer Frankè uusbaut worrè.
S baddè-württèbärgischi Innèminischterium hèt druffhy è witeri Studiè in Uffdraag gää, wo neui Vorschlääg für èn wirtschaftlicherè Gäubaan-Uusbau machè hèt söll!. Selli neuschti Studiè vom März 2007 sièt anderscht wiè d Vorgängerschtudiè kein vollschtändigè Uusbau zwǜschè Duttlingè un Horb vor, sondern schlaat vor, nur d Abschnitt Horb–Neggarhuusè, Rottwyl–Spaichingè un Riètheim–Wurmlingè zweigleisig uuszbauè un dè rèschtliche Abschnitt vorläufig eingleisig z belõ. D Studiè voaaschlagt d Koschtè dõdefür uff 135 Millionè Euro un billigt im Vorhabè nõch Standardisyrter Bewärtig èn bositivè Nutzè vo 1,3 zuè. Sèllè Uusbau söll d Faartzitè vom IC um nüü Minutè reduzyrè un d Aaschlüss vo dè Gäubaan-IC a d ICE gu Bèrlin/Dortmund sicherzschtellè. Ußerdèmm sin sèll d Faartzitè vom Ringzug zwǜschè Rottwyl un Duttlingè mit dè Bibhaaltung vo allnè bisherigè Haalt vo 41 uff 32 Minutè verringern. Diè im Intressèvoband Gäu-Neggar-Boddèsee-Baan organisyrtè Gäubaan-Aaliger hèn sich im März 2008 infolg vo dè bositivè Ergèbnis vo dè letschtè Studiè bereit erklärt, d Blaanigè vom dört vorgschlagenè zweigleisigü Uusbau vorzfinanzyrè. Insgsamt git dè Intressèvoband 360.000 Euro dõdèfür uus. Zee Millionè Euro sin i dè Studiè als èrschti Maßnaam für allgmeini Beschlünigungsmaßnaamè un witeri zee Millionè Euro für dè zweigleisige Uusbau vom Abschnitt zwǜschè Horb un Neggarhuusè vorgsää. Im Juni 2010 hèt s baddè-württèbärgische Vokeersminischterium aakündigt, d Koschtè für d Entwurf- un Gnemmigungsblaanig für sellè Abschnitt in Höchi vo 800.000 Euro vorzfinanzyrè. Am 19. Oktobèr 2010 isch d Blaaningsvoybarig unterzeichnèt worrè. D Baukoschtè wörred (Stand: Oktober 2010) mit 12,6 Millionè Euro kalkulyrt.
Diè Dütsch Baan blaant Aafang 2011 d Realisierung in den Jahren 2013 und 2014. Im Mai 2011 isch è Voschièbig vom Bauaafang vo 2013 uff 2014 bekannt gää worrè. Mitti 2011 isch bekannt worrè, dass dè Uusbau èrscht im Januar 2016 aafangè un bis 2018 abgschlossè wörrè söll. Aafang 2013 sin für dè Abschnitt Horb–Neggarhuusè Entwurf- un Genemmigungsblaang gloffè. D Unterzeichnig vo dè Finanzyrungsvoybarig für sellèn Abschnitt chönnt lut Baanaagaabè 2015 erfolgè un mit èm Bau chönnt denn aaschlièßend aagfangè wörrè. Für diè beidè witerè Abschnitt, Rottwyl–Neufra un Riètheim–Wurmlingè isch no kei Blaanig übber d Bünni gangè. Diè Dütsch Baan hèt dè Blaaningsschtopp für diè beidè letschtgnanntè Abschnitt spôter mit èm neuè Faarblaankonzèpt begründet, welles neui Übberlegigè erforderè duèt. Im Novembèr 2013 hèt diè Dütschi Baan aakündigt, dè Uusbau vo dè drei Abschnitt bis Èndi 2021 abzschlièßè, wenn uusreichendi Mittel vofuègbar sin.
Lucy (Moselle)
Lucy (ditsch 1915–18 Lixingen, 1940–1944 Lixingen bei Delmen) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Gala Éluard Dalí
Schrifte
Im Éluard si Dochter Cécile het postum sini Liebesbrief an d Gala us de Joor 1924–1948 veröffentligt. Dr Éluard het d Brief vo dr Gala churz vor sim Dood vernichtet. Sini Brief häi zur Erbmasse vo dr Gala ghöört.
Landschaftsmalerei
D Landschaftsmoolerei isch näben em Historiebild, em Bordret, em Schãrbild und em Stilllääbe e Gaddig vo dr geegeständlige Moolerei.
Schwyzer Meie
was drinn isch
Bsunders vil Stück sind vom Meinrad Lienert, wo noch dr Meinig vom Thürer als eine vo de bessere Mundartautoore törf gälte und drby vom literarisch intressierte Publikum zumli underschetzt worde sig. Im Buech chunt grad am Afang, als poetischi Yleitig, em Lienert sis Gedicht „D’Muettersproch,“ und denn isch er no mit meh als zwänzg andere Gedicht verträtte, die meischte sind us em Lienert sim Band „’s Schwäbelpfyffli”, wo im Joor 1913 bim Suurländer Verlag usecho isch.
Schwizer Schnabelweid
s Buech
Am Ändi vom Buech chunt no en Uufsatz vom Hans Rudolf Schmid über s Schwiizerdütsch, denn het’s e Lischte, vo wo dr Vogel die Tegscht gnoo het, und en Essai drüber, was d Mundart isch.
Penthaz
Sproch un Dialäkt
Dr alt frankoprovenzalisch Patois isch wahrschyns aafangs 20. Jh. uusgstorbe. Ergebnis us dr Volkszellige vu 1990 un 2000, wu zum Dail Lyt Patois as Sproch aagchryzlet hän, gälte in dr Sprochwisseschaft as Artefakt un hän ihre Ursprung ender in statistische Fähler oder ass d Lyt unter „Patois“ ihr Regionalfranzesisch verstehn
Welfen
D Welfe si ursprünglig e fränkischs Adelsgeschlächt gsi, wo sit em 9. Johrhundert bekannt isch. Si hai spöter europäischi Bedütig übercho. Wo d Familie in dr männlige Linie 1055 mit em Welf III. usgstorben isch, het si Schwöster Kunigunde in d Familie d’Este iighürotet. Ihre Nochkomme sait me die jüngere Welfe.
Nicki Minaj
2001–2010: Kàrriarààfàng un verschìedena Mixtapes
Ìm Àwril 2009 ìsch ìhra dritt Mixtape Beam Me Up Scotty veräffentligt worra. S’ Wark hàt positiva Kritik vu da Sander Black Entertainment Television (BET) un MTV bikumma. Doo druff hàt d’ Minaj a Kìnschtlervertrààg biim Lil Wayne siim Label Young Money Entertainement unterschrìewa, ìn Zammaschàffa mìt Universal Motown Records. D’ Rapperin ìsch ìn d’ Liader BedRock un Roger That ùff’m Àlbum We Are Young Money vu dr Grupp Young Money z’ loosa gsìì, wo-n-ìm Dezamber 2009 üssagànga-n-ìsch. S’ Àlbum ìsch àm Plàtz 9 vu dr US-Billboard 200 ànakumma; dàs ìsch ìn dr Minaj ìhra äärschta Plàtziarung ìn’ma Chart gsìì. S’ Wark ìsch àui ìn da USA àls guldiga Schàllplàtta àànärkännt worra. Drzüa ìsch d’ Sìnggel BedRock àm Plàtz 2 vu dr US-Billboard Hot 100 un àm Plàtz 1 vu dr US-Billboard Hot Rap Tracks gsìì.
2014–2015: The Pinkprint
Ìm Mai 2014 ìsch ìn dr Minaj ìhra äärscha Sìnggel üss’m Àlbum The Pinkprint ärschìena; sa haisst Pills N Potions. Doo druff ìsch ìm Àguischt 2014 d’ zwaita Sìnggel vum Àlbum, s’ bekànnta Liad Anaconda, üssagànga. Dia Sìnggel ìsch àm Plàtz 2 vu da àmerikànischa Charts gsìì; dàs ìsch bis doo ìn dr Minaj ìhra bäschta Plàtziarung mìt’ma Liad gsìì. Àm 28. Oktoower ìsch d’ dritta Sìnggel Only zamma mìt’m Wayne, em Drake un Chris Brown, üssagànga. Fìr d’ Färderung vum Àlbum hàt Nicki Minaj d’ Sìnggel Feelin’ Myself zamma mìt dr Beyoncé veräffentligt.
Schupfnudeln
Schupfnudla odr Buabespitzle, Fingernudla und Nackete Mariele isch a traditionells Gricht aus Siddytschland und Eschtrich.
Nicki Minaj
2016–2018: Queen
Ìm Jüüli 2016 ìsch ìm DJ Khaled sii Liad Do You Mind ärschìena, wu d’ Minaj naawa-n-em Chris Brown, em Jeremih, em Future, em August Alsina un em Rick Ross z’ loosa-n-ìsch. Drzüa hàt d’ Minaj àm Liad Side to Side vu dr Ariana Grande mìtgmàcht, wo-n-uff’m Àlbum Dangerous Woman verräffentligt worra-n-ìsch. Dr Tìtel ìsch àm 30. Àuigscht 2016 àls Sìnggel ärschìena un ìsch ìn da Charts vu zàhlriicha Lander gsìì. Ìm Groossbritànnia un ìn da Verainigta Schtààta-n-ìsch d’ Sìnggel àm Plàtz 4 gsìì. S’ Liad ìn dr Minaj ìhra 70. Plàtziarung ìm US-àmerikànischa Billboard Hot 100 gsìì. Domìt hàt d’ Minaj noh dr Aretha Franklin d’ zwaita wiibliga Kìnschtlera mìt da maischta Plàtziarunga ìm Chart worra.
Schwiizergoofe
Dr Name vo dem Chinderchoor – Schwiizergoofe – chunt vom Schwiizer Mundartwort Goofe für es «Chind» wo nöd folge tuet oder schlächt erzogen isch.
Thomas Holenstein
Er isch am 16. Dezember 1954 in Bundesrat gwählt worde. Am 31. Dezember 1959 hät er siis Amt übergeeh, nachdem er am 20. November de Rücktritt erchlärt hät. Während siinere Amtsziit isch er em Volkswirtschaftsdepartement vorgschtande.
Transsibirische Eisenbahn
Bau vo 1891 bis 1916
Im März 1891 hèt dè Zar Alexander III. dè Aafang vom Bau für d Transsib proklamyrt und dè dõmòlige Zarewitsch Nikolai, dè spôtere letschte Zar vo Russland, hèt i dè Nôchi vo Wladiwoschtok dè erscht Spatèschtich durrègfüürt.
Uusbauschtandard
Znägscht isch d Streggi eingleisig uusbaut worrè. Us Koschtègründ isch bi dé Qualidät vom Materiaal un Uusbau nu dè Mindeschtstandard iighaaltè worrè. Vom Blaanungskomitee sin dõdefür diè technischè Aaforderungé abgsènkt worrè. D Gleis sin nu halb so schwèr wiè normal un hèn sich nach obbè bogè, d Schwellè sin im Boddè vofuult. Dè Bau vo Tunell isch vomidè worrè, in dèm mò starki Neigungè un ängi Bögè in kauf gnõ hèt, asè hèt d Högschtgschwindigkeit stellèwys nu 20 km/h bedrait. Nõch`èm Früèlingsrègè „sin d Züüg wiè Eichhörnli vom Gleis gumpèt“, ergo hèt s im èrschtè Bedrybsjohr bis zuè drei Uufäll pro Daag gää.
Hombrechtikon
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,4 % gläge.
Transsibirische Eisenbahn
Bedryb
D Fèrnzüüg hèn i dè Regèl zwei Klassè:
Dié Wägè für d Züüg sowiè s Wagèpersonal stellt brinzipièll der dezentralere vo dè beidè Abfaartsbaanhööf. D Wägè für dè Zug Moskau–Tomsk un umkeert sin also byschpillswys in Tomsk stationyrt. D Wägè wörrèd uff dè Faart, wo è baar Dääg gòt, regèlmäßig brüèft. D Baanhööf z Moskau, am Schwarzè Meer un im Kaukasus hèn kaum eigeni Wägè – bi dè huufigè Vobindungè däts kein Blatz defür ghaa. D Loks dègegè wörrèd unterwègs meemòls gwechslèt, wa allei wèg dè voschidenè Stròmsischteem a dè Streggi einèwäg nötig isch. Jedes Baanbedrybswärch sorgt für dè Bedryb uff öppè 500 Kilometèr Streggi.
È Faarkartè vo Moskau uff Wladiwoschtok hèt im durchgängigè Zug byschpillswys im Januar 2013 im 2er-Schlõfwagè umgrèchnet 922 Euro koschtet, im 4er-Schlõfwagè 493 Euro un im Großruum-Ligewagè 243 Euro. Allerdings git s starki saisonali Schwankungè. 2014 isch èn bis zuè 50-brozèntigè Früèbuècherrabatt ygfüürt worrè.
Röselichranz
Ganz z hinderscht im Büechli cha me gseh, us was für Kwelle s Stèèrns d Lieder und d Melodie gnoo händ. Da drunder sind öppe em Erwin Burckhardt sini Schwiizer Chinderlieder, wo z Aarau usecho sind; em Alfred Leonz Gassme sis Buech Das Volkslied im Luzerner Wiggertal und Hinterland vo 1904; dr Rööseligarte vom Otto vo Greyerz; em Grolimund sini Soledurner und Aargauer Lieder; s Ringe ringe rose vom Carl Hess, s Alemannische Liederbuech vom Rudi Keller, wo anne 1938 z Fryburg im Briisgau usecho isch; d Chüereie und Volchslieder, wo dr Gottlieb Jakob Kuhn gsamlet und useggä het; vom Ernst Ludwig Rochholz s Alemannische Chinderlied; em Otto Sutermeister sini Anthology vo dr alemannische Mundartliteratur; vom Ludwig Tobler s grosse Buech über d Volchlieder; au vom Schwiizerische Volchsliedarchyv z Basel sind deil Nummere, und anders chunt vom Ghöresääge.
World Cube Association
Vorstand vo de WCA
Im Vorstand sind aktuell:
Disziplinärkomitee
Ds Disziplinärkomitee dued en Aazahl vo Situatione untersueche und dued denn au Strafe verteile wenns nötig isch. Näbä andere Theme, chönted die Situatione schlimmi Verletzige vo de Regle sii oder eifach Problem mit dä Gmeinschaft. Sie mönnd mit vielne Instanzä vo Betrug, allgemeins Verhaltä und Striitigkeitä wie Organisatore und Delegierti en Wettbewerb leited. Sie sind au verantwortlich für intärni Problem.
Artikulation (Musik)
Dònvobindung
D Nämmè un Zeichè für diè musigalischi Artikulation chönnèd nit exakt definyrt wörrè. Iri Aawendung muè je nõch Inschtrumènt, Spilltechnig un Musigschtyl modifizyrt wörrèd un isch stark vom gwäältè Tempo un dè Raumakuschtik abhängig. Asè isch s Legatissimo (au Übberlegato benamst) gnau wiè s Legato mit ènèm Bogè notyrt, un bedütet è Witterklingè i dè nägschte Dòn iè, wodurrè „die Finger sich erst von der Taste heben, wenn der nächste darauf folgende Ton schon gehört worden ist“, un isch nit uff allnè Inschtrumänt möglich isch. S wörd bsunders uff èm Klavyr braktizyrt, schu vom C. Ph. E. Bach erwäänt un z. B. i dè Klassik bi dè pedallosè Ufffüürung vu Alberti-Bäss bruucht. In spôterer Zit (Romantik, Impressionismus) hèt öfter s Pedal sèlli Fungtion übbernõ, obwoll z. B. no dè Frédéric Chopin in Begleitfigurè sèlli Art vum legatissimo-Spyl sowoll sèlber braktizyrt wiè au gleert hèt. Diè aageblichi Möglichkeit, uff èm Klavyr au bi glychzitiger Aawendung vum Pedal è Non-Legato z broduzyrè, woby è Staccato mit 'spitzem' Aaschlag aadütet wörd, isch è akustischi Däuschung un isch nit mit dè phǜsikalischè Gegebèheitè (Interferènz vo beidè Döönd) d'accord.
Nese Erikli
Lääbe
D Nese Erikli isch as jingschts vu sechs Chinder z Haalbrunn uf d Wält chuu. Ihri Eltere stammen us dr Dirkei. No dr Grundschuel isch si zerscht uf Hauptschuel gange, isch speter uf d Realschuel gwächslet un schließli uf e Wirtschaftsgimnasium, wu si s Abitur. Anne 2002 het si di dytsch Staatsaagherigkait aagnuu un doderfir di dirkisch ufgee.
Claude Nicollier
Usbildig
Er het wyteri Trainings als Missionsspezialist übercho. Sy ersti Yysatz isch für d Space-Shuttle-Mission STS-51-H im Novämber 1985 und denn für d Mission STS-61-K im Oktober 1986 vorgseh gsi. Beidi Flüg sind abgseit worde, die zweiti ufgrund vo de Challenger-Katastrophe am 28. Januar 1986, wo sibe Bsatzigsmitglieder ums Läbe cho sind.
Jazzcampus Basel
Öbbe 200 Schüelerinne und Schüeler leere Dschääs an dr Muusigschuel und mee as 60 Studierendi uf em Dschääscampus. Dr Läiter vom Campus isch dr Bernhard Ley.
Niederdeutsche Sprache
Dialäkt
Zerscht cha mer Plattdütsch in zwo Gruppe ydeile, äntweder Wescht – Oscht oder aber Nord – Süd.
Panama
Geographii
D Gebiet, wo am dichtiste besiidlet si, lige an dr pazifische Küste und um d Kanalzone. Über d Helfti vo dr Bevölkerig läbt in Stedt.
D Landesgränze hai e Gsamtlengi vo 555 Kilometer.
Karibik
An dr nördlige, dr karibische Küste isch vo Januar bis März/April „Drochezit”, vo Ändi Juli bis Septämber di „chliini Drochezit”. Uf dr Inselgruppe Bocas del Toro im üsserste Nordweste vo Panama isch e Nationalpark und d Insle si ihre wiisse Stränd eins vo de beliebtiste Touristeziil vo Panama. D Flora und Fauna isch wägen em Tourismus immer meh bedroht. Die nordöstligi Karibikküste isch d Heimet vo de Kuna Yala-Indianer (au San Blas), ihri Autonomii innerhalb vo dr Region wird anerkennt.
Gebirgskamm
E Kreete isch die markanti höchschti Linie uf emene langzogne Bärg. Es anders Wort für d Kreete isch im Düütsche der «Gebirgskamm» und do dervo chunt d Bezeichnig «Hauptkamm» für die zäntrali Bärgchetti vom ene ganze Gebirge.
Im Underschiid zu der Kreete isch e Bärgrügge der ober Deil vomene lange Bärg, wo obe druff zimli flach isch.
Penthéréaz
Gschicht
Penthéréaz isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1141 as Panterea.
Appenzell (Bezirk)
Geografii
De Bezirk Appezöll bestood us de Döefe Rinkebach, Kau, Meistesrüüti mit em Weile Brende ond em Doef Appezöll. S Gebiet weed vo de Settere doflosse.
Kau
D Streusidlig Kau liid westlig vom Doef Appezöll uf eme Hügel obe ond bestood us em Kaubaad, em Gämpingplatz Eische ond no andene chlinne Waile.
Lüttingen (Lothringen)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Perroy VD
Religion
47,8 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 27,6 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Käerch
Ortsdail
Zue Käerch ghere d Ortschafte Giewel (Goeblange), Gëtzen (Goetzingen), Käerch un Wandhaff (Windhof).
Peter Merian
Si Lääbe
Si Brueder Johann Rudolf (1797–1871) isch e Mathematiker und Politiker gsi.
Bottmingen
Bobbmige, wo offiziell uf hochdütsch Bottmingen heisst, isch e politischi Gmeind im Bezirk Arlese im Kanton Basel-Landschaft.
Cornelia Boesch
D Cornelia Boesch (* 7. Juni 1975), siit ihre Hochziit äigetlich Cornelia Wild, isch e Schwiizer Färnsähjournalistin und Moderatorin vo de Tagesschau.
Birsstadt
Drzue ghööre d Baaselbieter Gmäinde Birsfälde, Muttez, Münchestäi, Riinach, Arlese, Ääsch und Pfäffige und s soledurnische Dornach, wo alli im undere Birsdaal ligge.
Am Brojekt schafft s ETH Studio Baasel mit, wo sich uf vier Pünkt konzentriert:
Irma Noseda
D Irma Noseda (* 18. Juli 1946; † 18. Jänner 2019 z Savognin) isch e Schwyzer Chunschthischtorikeri gsii.
Remetschwiel
Infraschtruktur
Z Remètschwyl stòt am nördlichè Dorfrand d Haagwaldhallè, dirèkt denäbbè stòòt s Füèrweerhuus.
Brunnõdèrè
S Dorf Brunnõdèrè lyt 1,5 km nordweschtlich vo Remètschwyl. Bis zuè dè Gmeindsreform im Johr 1975 èn Ortsdeil vo Remètschwyl gsi.
Ludwig II. von Württemberg
Dr Ludwig II. (* um 1137; † 1181) isch vu 1158 bis 1181 Grof vu Wirttebärg gsii.
Är isch ghyrote gsii mit dr Willibirg (* 1142, † 1179), dr Dochter vum Grof Hartmann III. vu Kirchberg.
Mahler-Maß
Àbschtìmmung
folgt:
S’ Mahler-Mààs fìr Polünooma mìt mehrera Vàriààbla
S’ Mahler-Mààs M(p) vu’ma Polünoom bschtìmmt maa dur d’ Formel
Ischgl
Geografii
Der ober Deil vom Fimbertaal ghört zu de Schwiizer Gmeinde Schuls und Valsot und heisst uf romanisch Val Fenga, uf Dütsch Fimbertaal. Der Oberlauf vom Bach i däm Taal heisst Aua da Fenga; erscht bi de Landesgränze chunt er de Name Fimbabach über. Us em Engadiin chunt me übere Fimberpass, de Tasnapass und de Davopass is Fimbertaal.
Mesocco
Geografy
D Gmaind lyt i dr Region Moesa. Dr offiziell Gmeindname isch uf Iteliänisch Mesocco; uf Raetoromanisch heisst d Gmeind Mesauc. S Gmeindwappe zeigt d Zinne vo dr Burg mit em glyche Name.
Guinea-Bissau
Volksgruppe
Iber 25 ethnischi Gruppe lääben im Land, wz si vu dr Sproch, dr Kultur un dr Sozialstruktur här mee oder weniger unterschaide. D Resultat vu dr letschte Volkszellig hän des Bild vu dr yyhamische Velker gee:
Vorkoloniali Zyt
Um 1200 sin d Mandinka in dr Gegnig yygwanderet, d Balanta zwisch em 10. un 14. Jh. Zwische 1230 un 1240 isch d Region vum Tirmakhan Traore, eme General vum Sundiata Keïta, em Herrscher (Mansa) vum Mali-Rych eroberet wore. D Gegnig isch zur Brovinz Kaabu vum Mali-Rych unter em Farim Kaabu wore. All mee Mandinke sim yygwanderet, di vorhärig Bevelkerig isch assimiliert oder in d Sklaverei verchauft wore. Um 1500 isch s Mali-Rych ussenandergheit. Vu Gao im hitige Mail uus het sy s Rych vu dr Songhai bis an dr Atlantik uusbraitet.
Anne 1537 het si dr Sami Koli, dr Farim Kaabu vu dr Brovinz, s Unabhängigkait verchindet un het si dr Titel Titel Kaabu Mansaba zueglait. Hauptstadt isch Gabú wore. D Kultur vum Mali-Rych isch vu dr Oberschicht vu Kaabu furtgfiertwore. D Herrscherklasse vu dr Nyancho sin Elite-Chrieger gsii, wu vyl Mänsche versklavt un si an d Portugiese z Cacheu verchauft hän. Währig im Land sin Kaurischnäcke gsii. Im 19. Jh. hän islamischi Fulbe gege di nit-islamische Staate z Weschtafrika kämpft. Anne 1866 het dr Alfa Yaya vu Labé, dr Herrscher vu Futa Djalon, zäme mit Druppe vum Hadschi Omar Gabú belageret. Wu dr Mansa Dianke Walli 1867 ghaiße het, ass Schießbulver-Lager vu dr Stadt gsprängt wäre, sin di maischte Verdaigiger un au Aagryfer gstorbe, Kaabu isch derni untergange.
DR-Baureihe 44
Gschichtè
Diè èrschtè zee Exemblaar sin 1926 baut worrè. Selli Maschinnè hèn è bitzeli èn höcherè Dampfvobruuch gha als diè zu Voglychszwèck barallel beschafftè èrschtè 10 Exemblaar vo dè mit èm Zwillingstrybwärch uusgrüschtetè Baureiè 43. Èrscht 1937 sin witeri Exemblaar bschafft worrè, well diè zwischèzitlich gschtigenè Aaforderigè vo dè Zugförderig besser mit èm Drillingstrybwärch bewältiget wörrè hèn könnè.
Well am Chriègsènd d Broduktion vo dè BR 44 in französischè Wärch konzentryrt gsi isch, hèt mò nõch Abzug vo dè dütschè Bsatzer witeri 226 Lokomotyvè dirèkt a d SNCF abgliferèt. Witeri zee Exemblaar sin 1948/49 unter Vowendig vo Kessèl vo Frichs z Aarhus bim Lokomotyvbau Elegtrotechnischi Wärch Hans Beimler Hennigsdorf für d DR fèrtiggschtellt worrè.
Guinea-Bissau
Syt dr Unabhängigkait
Mit dr Uflesig vum Oschtblock syt Ändi 1980er Johr het si si Guinea-Bissau schrittwys vu syre sozialistische Wirtschaftsbolitik un Aibarteieherrschaft glest. Syt 1991 sin au anderi Barteie zuegloo wore, Regierigsschef isch dr Carlos Correia wore. Anne 1994 het s Bresidäntschaftswahle gee, näb em Vieira im erschte Wahlgang sibe Gegekandidate gee, dr zweet Wahlgang het er derno mit 50,2% vu dr Stimme gwunne. Syt em 2. Mai 1997 ghert Guinea-Bissau zur Weschtafrikanische Wirtschafts- un Wehrigsunion un het au dr CFA-Franc as Wehrig ibernuu.
Knaben- und Mädchenmusik Basel 1841
D Knaabe- und Mäitlimuusig Baasel 1841, bis 2012 d Knaabemuusig Baasel 1841 (KMB), isch die eltisti Jugendmuusigveräinigung im Kanton Baasel-Stadt. D Veräinigung und iiri Muusigschuel si an dr Utegass 13 im Chläibaasel dehäi, grad näbenem Dschääscampus Baasel. D Schuel underrichdet vor allem Juugendligi, organisiert aber au Kürs für Erwaggsnigi.
Fabian Bösch
Varia
För Schlagziile gsorget hät de Fabian Bösch a de Olympische Winterspiil 2018 z Südkorea mit eme Video, won er uf Instagram veröffentlicht hät. Me gseet en döt, wien er uf uugwöhnlechi Art, e Rollträppe ufe fahrt.
Lützelburg (Lothringen)
Litzelbuerj (lothrìngisch; frànzeesch Lutzelbourg, ditsch Lützelburg) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Gschìcht
Ìm Johr 1661 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1871 bìs 1918 hàt sa zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Rainau
Geografi
Vo dr Gmarkong send 53,3 % Landwirtschaftsfleche, 28,7 % Wald, 14,2 % Sidlongsfleche ond 3,8 % sonschtiche Fleche.
Linden (Botanik)
Beschriibig
2015 in dr Herrenhäuser Allee z Hannover ]]
Josef Escher
Politik
Er isch am 14. September 1950 in Bundesrat gwählt worde. Am 9. Dezember 1954 hät er siis Amt übergeeh, nachdem er am 26. November de Rücktritt erchlärt hät. Während siinere Amtsziit isch er em Post- und Eisenbahndepartement vorgschtande.
Schönbuch
Vorkehr
De wichdigscht Strôß durch da Scheebuach ischt B 464. Dui fangt zwischa Beblenga ond Ehnenga ôô, fihrt ibr Holzgerlenga, Weil em Scheebuach, Deddahausa ond hendr dera Ortschaft an kloina Doil durch da Naturpark nôch Walddorfhäslach (Wescht – Oscht). Vom Norda en d sidlicha Richdong fihret em eschtlicha Doil d Landesstrôß 1208 vo Deddahausa ibr Bebahausa nôch Diibenga ond em weschdlicha Doil a kloina Kreisstrôß vo Holzgerlenga ibr Altdorf ond Hildrizhausa nôch Herraberg.
Mont Racine
Der Mont Racine isch e Bärg vom Nöieburger Jura.
Bassecourt
Bassecourt isch e politischi Gmeind im Schwiizer Kanton Jura gsi. Uf de 1. Jänner 2013 het si mit de Gmeinde Courfaivre, Glovelier, Soulce und Undervelier zu noie Gmeinde Haute-Sorne fusioniirt.
Geographii
S Dorf Bassecourt ligt uf ere Höchi vo 477 m ü. M., öppe 8 km im Südweschte vo Delsbärg.
Mont Racine
Vor em Bärg – vo Nöieburg uus gseh – lyt s Tal Val de Ruz, hindedra s Tal Vallée des Ponts.
Archiv der Basler Mission
Es befindet sich an dr Missionsstrooss 21 z Baasel. Es isch en interdisziplinäre Forschigsstandort, wo für alli offe isch.
S Archiv stoot uf dr Liste vo de Kulturgüeter im Kanton Baasel-Stadt, wo nazionali Bedütig häi.
Club Nacional de Football
Dr Club Nacional de Football (spanisch für Nationale Fuessball Verein) isch e Sportverein vu Montevideo, wo in dr uruguayische Primera División spiilt. Är isch am 14. Mai 1899 grindet wore dur de Zämmeschluss vum Uruguay Athletic Club un Montevideo Football Club. Är het dreimol d Copa Libertadores gwunne un dreimol dr Wältpokal, derzue 46 Uruguayische Maischterschafte. Dr Nacional spiilt sini Häimspiil im Gran Parque Central (26.500 Sitzplätz).
Tigranes II.
Si Noochfolger isch dr Artavasdes II. gsi.
Koplescht
Geografi
D Nochbergmaine vu Koplescht sin Kielen im Norde un Weschte, Steesel un Walfer im Oschte, d Stadt Lëtzebuerg un Stroossen im Side. D Ortschaft Koplescht lyt an dr Mamer.
Verwaltig
Koplescht ghert zum Kanton Kapellen im Distrikt Lëtzebuerg. Dr Burgermaischter vu Koplescht isch dr Romain Adam (är Equipe). Scheffe sin dr Jean-Pierre Sunnen un dr Guy Linster (är Equipe). Gwehlt wird iber e Proporzwahl.
Privatbrauerei Waldhaus
1001 Dégustations - Frankrych
Ußerdèm hèt d Brivatbrauerei Waldhuus dè Bundesehrèpriis chriègt.
Umwältschutz
I dè Brauerei Waldhuus wörd regenerativè Stròm vowendet, wo übberwigend i dè Wasserchraftwärch am Hochrhy un im Südschwarzwald broduzyrt wörd. Durch dè Bezug von èrè halbè Million Kilowattschtundè Ökoschtròm bro Johr reduzyrt d Brivatbrauerei Waldhuus nõch irè Aagaabè dè Umwält jöhrlich èn Uusschtoß vo öppè 275 Tonnè Kollèdioxid.
Burg Hohenstaufen
Gschicht
Sit 1372 isch dr Hohestaufe in de Händ vo de Grafe vo Württebärg gsi. Noch dr Verdriibig vom Herzog Ulrich im Johr 1519 het dr Georg Staufer vo Bloßestaufe, wo sich as Abkömmling vom alte Kaiserhuus usge het, erfolgriich dr Hohestaufe für sich beasprucht. So isch d Burg nume von ere chliine Mannschaft verteidigt worde, wo si im Buurechrieg vermuetlig Ändi März oder Afangs April vom Johr 1525 vo ufständische Buure igno und zerstört worden isch. Stei us dr Burg si für e Bau vom Göppiger Schloss bruucht worde.
Selun
De Seluu (də selū́) isch e Berg und en Aalp i de Churfürste. Er isch de erschti und de westlichst fo de sibe Churfürste und isch 2204 Meeter hööch. Uf de Aalp Seluu werd no traditionell Vee gsümmeret und s Piet isch wichtig för seeltnigi Tier- und Pflanzenaarte. Im Wildemannlisloch sind di ältiste bikannte menschliche Spuure vom Toggeburg gfunde wore.
Gschicht
Schriftlich erwäänt werd d Alp Seluu zerstmool innere Uurchund vom Joor 1433 as die alp zue Salun. Doozmol isch e Grenzstriit zwösched de Toggeburger und de Ammler greglet woore. Im Summer 1844 hett e Senn uf de Alp Seluu e „Findelchind“ gfunde, wo öppe 16 Joor alt gsii isch und offebaar im Wildemannlisloch ghuuset hett. Er isch is Taal abe broocht wore und hett de Name Johannes Seluner öberchoo. Er hett im Aarmehuus vo Nesslau glebt, woner 1898 gstorben isch.
Fauna und Floora
D Alp Seluu isch nöd grad wasserriich, abgsie vom file Rege. S hett aber zee Alpeseeli, s grööst isch s Gampiseeli (1812 müM). Do chömed drai Libellenaarte for. Im Gampiseeli wachst o s Alpelaichchrutt (Potamogeton alpinus), wo i Alpeseeli eener seelte vorchunnt. Oberhalb fo de Bommgrenze wachsed verainzelt no Arfe (Pinus cembra). Well d Bommgrenze wege de Alpwertschaft i de Schwiiz tüüffer isch, als si ooni mentschlichi Iifluss wäär, bistoot d Gfoor vo de Verbuschig vo de Alp, well sich d Alpwertschaft nöme loone tuet. E Ploog sind d Blagge (Rumex alpinus), d Bötzle (Senecio alpinus) und de Alpedost (Adenostyles), well si anderi Pflanze verdränget und vom Vee schlecht vertrait wered. Si weered dromm aktiif bikämpft. D Flora isch wie o d Landschft recht abwechsligsriich und wiist uf e guete natüürliche Zuestand vo de Alp Seluu hii.
Boécourt
Boécourt isch e politischi Gmeind im Kanton Jura. Si ghört zum Bezirk Dälschberg.
Hausrind
Bsonderi Bzoichnonga
E kastrierte Muni bzw. Stier isch en Ox (Ochs). Die het me früecher vor Ochsecharre gspannt und zum Pflüege bruucht.
Teningen
Alemannisch
Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt gheert zuem Oberrhiinlemannisch, wu zuem Nideralemannische zellt.
Pleistozän
S Pläistozään (altgriechisch πλεῖστος pleistos „am mäiste“ und καινός kainos „nöi“) isch en Zitabschnitt in dr Gschicht vo dr Ärde. Es het vor öbbe 2,588 Millioone Joor aagfange und isch vor 11'650 Joor z Änd gange, wo s Holozän, d Jetztzit, aagfange het. S Pläistozään het öbbe 2,5 Millioone Joor duurt.
Teningen
Partnerschafte
Däninge underhaldet partnerschaftlichi Beziegige zue
Pleistozän
S Pläistozään isch vor allem vo de Wäggsel vo Chalt- und Warmzite brägt. Noch dr Elbe-Chaltzit, im Alperuum häisst si Günz-Chaltzit, dr Elster-/Mindel- und Saale-/Riss-Chaltzit isch s Pläistozään am Ändi vo dr letzte (Weichsel-/Würm-)Chaltzit vom Holozään abglööst, dr Serii, wo mr hüte din lääbe.
DR-Baureihe 42
D Dampflokomotyvè vo dè Baureiè 42 sin als Chriègslokomotyvè KDL 3 für diè Dütsch Rychsbaan aagschafft worrè. Iri Bschaffig hèt nämlich nimmi èm Vokeersminischterium unterschtandè, sondern èm Minischterium für Bewaffnig un Munition. Si sin für schweri Güèterzüüg vorgsää gsi, diè mit dè DR-Baureiè, dè lychterè KDL 1, nit würtschaftlich beförderet wörrè hèn könnè. D Aazaal vo dè bautè Maschinnè hèn bi witem nit selli vo dè Planungè erreicht un sin wit gringer blibbè als diè vo dè Baureiè 52. Au hèt dè Serièbau un d Konschtruktion unter dè Umschtänd vom Zweitè Weltchrièg glittè. Trotzdèmm isch si i dè Zit nõch èm Chrièg i villè Länder z Mittel- un Oschteuropa è wichtigi Stützè bi dè Beförderig von Güèterzüüg gsi.
DB, DR un ÖBB, sowiè dènnè iri Vorgängerorganisationè i dè Nõchchriègszit hèn diè Lokomotyvè als Baureiè 42 witergfüürt. Diè anderè europäischè Baangsellschaftè hèn d Loks neu bezeichnèt.
Abgränzig zu dè DB-Baureiè 42.90 bzw. 042
Bi dè DB sin zu dè Zit vo dè Umschtellig uff s neue EDV-Baureièschema 1968 schu alli Lokomotyvè vo dè Baureiè 42 bzw. 42.90 uusgmuschteret worrè sin, sodass d Baureièbezeichnig 042 zur freiè Vofüègig gschtandè isch. Dõher hèn d Lokomotyvè vo dè Baureiè 41 mit Ölhauptfüèrig zu dè Unterscheidig vo dè Kollèloks 041 d Baureièbezeichnig 042 chriègt, disèll Bezeichnig hèt mit dè urschprünglichè Baureiè 42 nüt z duè.
Entwicklig
Aafangs hèt des nu könnè vowûrklicht wörrè, well byschpillswys Krauss-Maffei un Borsig sit èm Hèrbscht 1943 Lokomotyvè nur no reparyrè, abber keini neuè mee bauè hèn dürfè. Diè beidè Firmè hèn stattdessè Waffè liferè müèsè. Im Übbrigè isch im Lauf vom Chrièg d Broduktion vo dè Baureiè 42 immer widder volagerèt worrè. Dõher isch 1944 vorgsää gsi, d Lokomotyvè au in beidè dè GGL aagliderètè polnischè Wärche Fablok (Im Chrièg: Obberschlesischs Lokomotyvwärch Krenau) un Cegielski (Im Chrièg: DWM/Posè) bauè z lòò.
Rumäniè
Unter nit klärtè Umschtänd hèt s d 42 2395 un 42 2508 im Zweitè Wältchrièg zu dè rumänischè Staatsbaan (CFR) voschlagè un sin ab 1948 in 150.1201 un 50.1202 umzeichnèt worrè. Bis 1965 hèn si blaanmäßig schwèri Güèterzüüg zogè. Denõch sin si nu no voeinzelt ygsetzt worrè, bis si zuè nèm nit gnauer bekanntè Zitpunkt ganz uss èm Betrièbsdiènscht gnõ un voschrottet worrè sin. D Lokomotyvè hèn bi dè CFR è Ölzuèsatzfüèrig bsessè.
Letzèbursch
D CFL 5519, welli als 42 2718 vo dè WLF baut worrè isch, hèt mò nõ Ußerdiènschtschtellig 1964 i dè Bürgerpark Bettemburg als Denkmòl uffgschtellt. Uff Initiativè vom Voein 5519 a. s. b. l. isch 1987 diè inzwischè vorotteti Lokomotyvè borgè worrè, zerlait un i d CFL-Wärchschtättè widder museal uffgschaffèt worrè. Durch d Wendi z Dütschland isch es 1991 möglich gsi, d Lokomotyvè im Dampflokwärch Meinigè widder betrièbsfähig z machè. S Brojèkt isch vo Auguscht bis Dezember 1991 durrègfüürt worrè un hèt au einigi Probefaartè vor Sonderzüüg im Thüringer Gau gmacht. Offizièll isch d Lokomotyè am 16. Mai 1992 bi nèm Feschtakt in Betrièb gsi. Bis hüt (Stand 2011) hèt dè Vorein 5519 a. s. b. l. Dampfzùgfaartè mit dè CFL 5519 organisyrt, wo glegèntlich au Faarzyl z Dütschland erreiched.
Polè
D PKP-Cargo bsitzed hüt no drei Lokomotyvè vo dè Reiè Ty43. D Ty3-2, ehemõls Ty43-126 bzw. 42 1427, 1944 vo dè Schichau-Wärche mit dè Hèrschteller-Nr. 4448 baut, isch Museumslok, abber derzit (Stand Mitti 2011) nit betrièbsfähig. D Lokomotyv hèt im Zuug vo irer Uffarbeitig als Museumslokomotyv 1990 widder iri erschti polnischi Bezeichnig erhaaltè un isch bis Oktober 2002 bim Bw Wolsztyn im Ysatz gsi. Zurzit isch d Ty3-2 in Leszno abgschtellt. D Ty43-92 un Ty43-123 sin nit betrièbsfähig im Bw Wolsytyn abgschtellt. È witeri Lokomotyv, d Ty43-17, befindet sich im Ysebaamuseum Warschau.
Friedolsheim
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Frìdelse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Grabungshorizonte
Kuldurschichda  fended se em Schwäbischa en de Hehla vo dr Schwäbischa Alb.
Felix Hemmerlin
Dr Felix Hemmerlin (* 1388 oder 1389 z Züri; † öpe 1460 vermuetli z Luzärn) isch e Schwiizer Theoloog, Jurischt, Chilepolitiker und Schriftsteller gsi.
Rosenberg (Württemberg)
Verwaldong
Roäseberg hot mit dr Stadt Ellwãng ond dr Gmoede Adelmannsfelde, Elleberg, Jagschtzell, Nuiler, Raenao ond Weert a Verwaldongsgmoeschaft vereibart.
Wahla
Ergäbnis vo de Landdagswahla seid 2006: 1 2006: WASG, seid 2011: Die Linke
Brenntar
Gschicht
Im Schwäbische Wertrbuach stoht, dass anno 1540 d Bevelkerung uf dr Schwäbisch Alb durs Brenntar vorm Verhungere grettet wore isch. Jahrhundertelang isch s Brenntar s wichtigste Nahrigsmittel vo dr Landbevelkerung in dr Region gwea. S Brenntar isch schnell kochd. Vo d oifoche Zuatate hods am Land gnue gebe und s Brenntar isch recht nahrhaft. Wege dem hoissts au: „S Häbresmuas git starke Fuaß“. Dazue isch s Muasmähl durs Röschte vom Droid recht lang haltbar, wo friaher a grossr Vordoil gwea isch. Des hod zur Erfolgsgschicht vom Brenntar sicher wesentli bitroge.
Landeck (Teningen)
Landeck isch e Ortsdeil vu Däninge im Landchreis Emmedinge im Südweste vu Bade-Württeberg in Dytschland.
Eschen
Geografii
D Gmond lit am Südhang vom Eschnerbärg. Escha isch met am Wiler Nendla (Nendeln) zemma, dr Iwohner und dr Flähi noha di gröscht Gmond im Underland. Escha grenzt a Gamprii, Schellabärg, Muura, Frastanz (Vorarlberg), Planka, Schaa, Vadoz und Buchs SG und Sennwald-Haag i de Schwiiz.
Stefanija Turkewytsch
Lääbe
Anne 1925 isch si mit irem eerschte Mann Robert Lissowskyj uf Berlin graist, wu si bim Franz Schreker un bim Arnold Schönberg studiert het. Vu Berlin ich si uf Prag gange un het dert bim Zdeněk Nejedlý an dr Karlsuniversitet, bim Otakar Šín am Prager Konservatorium un bim Vítězslav Novák an dr Musikakademy studiert. An dr Ukrainische Freie Universitet z Prag het si anne 1934 in Musikwisseschaft promowiert.
Dekeleia
Dekeleia ( f. Sg.) isch in dr Antike e chliini Stadt im Norde vo Attika gsi, wo wäärend em Peloponnesische Chrieg en entschäidendi strategischi Bedütig ghaa het, und wäge däm säit mä dr letschte Faase vom Chrieg au dr dekeleisch-ionischi Chrieg.
Vindonissa
Gschicht
D Milidärsidlig isch vermutlech im Joor 14 noch Chrischtus gründt worde. Si lit weschtlich vom Zämefluss vo de Rüüss u de Aare uf em hütige Gebiet vo de Gmeind Windisch im Kanton Aargau. Das isch a der römische Hauptstrooss vo Aventicum, em hütige Avenches, uf Turicum (hüt Züri) gsi.
de Plaan und d Zivilsidlig
S Lager het e Flechi vo 21 Hektare gha. Vom Nord- bis zum Südtor isch d Lagerstrooss via decumana, un vom Ost- zum Westtor d via principalis gange. A de Chrüzig vo de beide Stroosse isch s Hauptquartier gsi, südlich devo de Palast vom Legionskomandant. S het au e Badeaalag un es Militärspital im Lager gha. D Unterkünft vo de Mannschafte sin ugfähr 90 Meter lang gsi un hei jewiils Platz für 2 Centurie, als eis Manipel gha, was 200 Legionäre entspricht. Näbe de Kaserne hets im Lager au Ställ für d Rösser, Magazin u Wärkstätte gää.
Bischholz
Bìscholz (frz. Bischholtz, dt. Bischholz) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
D Nochbergmeine sìn Ruubàch, Offwiller, Mielhüse un Schìllerschdorf. Z Bìscholz hàt s ken Departementstroß, numme Nawestreßle.
Lägern
Kultuurlandschaft
D Burgruine Alt-Lägere un der Platz Hochwacht sin i dr Gschicht wichtigi Stelle uf em Berg gsi. Dr Hügel, wo d Stadt Rägeschbärg druff stoot, isch dur en chline Saddel vom Hauptgrat vo de Lägere abtrennt.
Zürcher Hochschule der Künste
D ZHdK bietet Batscheler- und Maaster-Studiegäng und Witerbildig in de Beriich Kunst, Design, Muusig, Vermiddlig, Theater, Film, Danz und Dransdisziplinaridäät aa. Si isch usserdäm in dr Forschig däätig und betribt vor allem künstlerischi Forschig und Disäinforschig.
Maizeroy
Geogràfi
Maizeroy lijt 17 Kilometer eschtlich vun Metz àn dr Ditsche Nied uf re Heche zwìsche 212 un 325 m ìwer em Meeresspiejel.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Maizeroy ghert zem Lorrain.
Johann Christoph Burckhardt
Si Lääbe
Dr Buurget het as Soon vo dr Buurget-Meriaa Familie e guete Start im Lääbe gha und isch ins Usland, zum dr Kaufmaa z leere, wie s denn vili gmacht häi. Z Frankriich isch er Däiläigedümer vo vier Sklaaveschiff im Haafe vo Nantes worde und het in dr Zit vo 1783 bis 1792 öbbe 7400 Sklaave verchauft. 1100 von ene si in dere Zit uf em Dransbort umcho.
Dr Buurget het d Wichdikäit vo dr Entwigglig z Saint Domingue underschetzt. Er het au nid iigsee, ass Menschehandel mee isch as nume Iidrääg im Kontobuech und het d Laag z Frankriich falsch analüsiert.Si Vadder und Groossvadder häi sich us em Menschehandel zum e groosse Däil uuseghalte, weeniger us ethische Gründ as us Voorsicht wil er riskant gsi isch. Dr Christophe het aber alles dra gsetzt zum dr Hauptbsitzer vom Sklaaveschiff Intrépide z wärde au wenn dr Wettbewärb mit andere Sklaavehändler in dere Perioode üsserst scharf gsi isch. 1792 het s Schiff e ganzes Joor lang vor dr afrikanische Küste müesse warte, dreimol lenger as normaal und e Huffe Seelüt und Sklave si an Chrankäite gstorbe. Wo s 1793 het chönne seegle und in dr Karibik aachoo isch, het s wägen em Ufstand z Saint Domingue z Cayenne müesse in Haafe, und daas noch em Juli vo däm Joor, wo die revoluzionääri Regierig z Bariis dr Sklaavehandel scho verbote gha het. Nid nume si e groosse Däil vo de Sklaave scho gstorbe, die wo no gläbt häi, het mä billig müesse looswärde. D Bourcard Fils & Cie het äso uf deere Exbedizioon 125'000 franzöösischi Pfund verloore.
Liste der badischen Lokomotiven und Triebwagen
Breitschpurlokomotyvè us dè Aafangszit für alli Zugartè
Selli Lokomotyvè sin urschprünglich für diè badischi Breitschpur vo 1600 mm baut worrè un sin bi dè Umschpurig 1854 größtèdeils uff Regèlschpur umbaut worrè. Keini vo dè Lokomotyvè sin aaschlièßend uff è Betrièbsnummer vo dè Dütschè Rychsbaan umzeichnet worrè.
Linard Bardill
Lääbe
Z Cazis het er vo chli uf im Chillechor gsunge. Mit drizääni het er aagfange bi Hochzite und Familiefiire ufzdräte. Dr Bardill het d Matur an dr Evangelische Middelschuel Schiers gmacht und het denn Evangelischi Theologii an dr Uniwersidäät Züüri studiert.
Bubikon
Wappe
Blasonierig (Wappebeschriibig)
Amerbachkabinett
Die staatligi Sammlig
D Sammlig isch hüte e wichdige Bestanddäil vom Kunstmuseum Baasel, vom Historische Museum Baasel und vo dr Baasler Uniwersidäätsbibliothek.
Bahnhof Donaueschingen
Gschichtè
Dè Baanhof isch am 15. Juni 1868 als vorläufigè Ändbaanhof vum Deilabschnitt Donauèschingè–Ängè vo dè Schwarzwaldbaan in Bedryb gnõ worrè. Am 6. Auguscht 1869 isch d Strèggi gu Villingè volängèrèt worrè. Am 18. Oktobèr 1892 isch d Baanschtrèggi Donaueschingè–Hüfingè fèrtiggschtellt worrè un dè Baanhof isch zum Drènnungsbahnhof mutyrt. Glychzitig isch dè Eschinger Baanhof Sitz von èm Baanmeischter un d Kapazidät durch zuèsätzlichi Gleis erwittèrèt worrè. Am 20. Auguscht 1901 isch diè Hinteri Höllèdalbaan vo Donaueschingè uff Neuschtadt an Eschinger Baanhof aagschlossè worrè, dõdèmit isch Donaueschingè übber d Baan via Titisee mit Fryburg vobundè worrè. Anno 1902 isch dè Empfangsbau (EG) abgrissè un durch èn Neubau ersetzt worrè. En Großdeil vo dè Baanaalaagè, unter andrèm au s EG, isch im Zweitè Wältchrièg kabutt bombt worrè. Sèllèwäg hèt mò nõch èm Chrièg dè Bau von èm neuè EG beschlossè, wo im Johr 1959 fèrtig worrè isch.
Kamerun
Religion
Z Kamerun sin rund 50 Prozänt vu dr Bevelkerig Chrischte, dodervu 25 % Katholike un 25 % Proteschtante, ca. 20 Prozänt Muslim un dr Räscht sin Aahänger vu afrikanische Religione. E große Deil vu dr chrischtlige Bevelkerig pflägt aber allno lokali animistischi Bryych. Unter dr chrischtlige Missionsgsellschafte isch im Side, vor allem z Kribi un z Doume di katholisch Pallottinermission wichtig. D Kameruner Baptischte hän syt iber 100 Johr gueti Kontakt zum dytsche Bund vu dr Evangelisch-Freichilchlige Gmeine. Di meischte Muslim läbe in dr nerdlige Regione vum Land, wu d Stedt stark dur dr Islam bregt sin. Zahlemäßig sin d Muslim nume im Norde in dr Iberzahl.
Europäische Yyfluss
Im Johr 1911 isch d Kolonii im Marokko-Kongo-Verdrag uf Cheschte vu franzesische Kolonie z Zentralafrika zimli vergreßeret wore (Nejkamerun). Die Territorie sin aber dur dr Versailler Verdrag wider verlore gange.
Zyt vu dr Unabhängigkeit
Dr Fulbe Ahmadou Ahidjo, wu vum Minischterpresidänt zum kamerunische Staatspresidänt ufgstige isch, het e bluetigi Diktatur errichtet un het ejedi unabhängig Meinig unterdrucke loo. Mit syyne franzesische Beroter un ere brutale Repression isch s em glunge syy Reschiim z feschtige. Am 1. Septämber 1966 isch d Einheitsbartei Union Nationale Camerounaise (UNC) grindet wore, wu syter anne 1985 Cameroon People's Democratic Movement (RDPC) gnännt wird.
Regione
Dr Staat glideret sich in zeh Regione:
Saales
Gschìcht
Saales ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1040.
Provence (Begriffsklärung)
Provence isch de Name vo däne Objekt:
Sali
Sali, Saly, Sali, Salü, Sale oder Soli isch e alemannischí Begrießig, wo meistens nu an Persone grichtet wird, wo mer duzt. Si isch nümmí überall so wyt verbreitet, zem Dail sait mer hyfiger „hoi“. Sali und die andere Versione vom Wort leite sich vom französische Wort salut ab, wo dört so vyl wie „hallo“ bedytet und ähnlich brucht wird wie im Alemannische.
Verb
Als Verbe bezeichnet mer alli Wörter wo e Handlig beschrybe. Im Alemannische und vyle andere Sproche chönne d Verbe an Person und Zit abasst werde.
Adjektivierig vo Verbe
Im Hochdütsche chönne Partizip-I- und Partizip-II-Forme zu Adjektive umgformt werde. Säll nennt mer Adjektivierig. Bispyl:
Die wichtigste unregelmäßige Verbe
Modalverbe:
Brie (Käse)
Bri isch d Bezäichnig für e Wäichchääs mit wissem Edelschimmel, wo us Chuemilch härgstellt wird und ursprünglig us dr franzöösische Region Brie choo isch.
Stühlingen
Buerechrieg
D'Stüèlingor Buurè hän im Johr 1524 èn Uffschtand des gemeinen Mannes gege d'Herrschaft uff em Hochelupfe voaaschtaltet. Es git d'Legènde vom sognanntè Schneggeschtritt, wo Aalass botè ha söll für dè Uffschtand. Dõby handlet s sich um d Landgräfin Clementia vo Lupfè, weilli iri Untertanè zum Sammlè vo Schneggèhüsli vodunderet hèt, un zwar ymitts i d Èrntezit. È gsichereti Aanaam isch, dass sälle Uffschtand e Initialzündig für de Dütsche Buèrèchrièg gsy isch. Gründ für dè Uffschtand sin vo sozialer Nadur, è witeri Ursach bsunders für d Stadt Stüèlingè sin d Zerschtörigè wärend èm Schwizerchrièg un dè dõmit vobundenè müèselige Widderuffbau gsi. Zuèdem sin d Landgrafè vo Stüèlingè bekannt defür gsi, è verschwenderisches Hoflebbè z füürè, wa im Endeffekt immer in Form vo Abgaabè un Frondiènscht zu Laschtè vo dè Bevölkerig gangè isch. Mit dè Stüèlinger Buurè wörd denn i dè aaltè Schriftè è Gruppyrig bezeichnet, die sich us Volk us èm ganzè Albgau zämmègsetzt hèt. Es isch verbrieft, dass de südbadisch Rädelsführer, de Hans Müller vo Bulgebach, us èm Wyler Bulgèbach cho isch. Bulgèbach isch am Aafang vom 16. Johrhundert ganz im Weschtè vo dè Landgrõfschaft im Sûdschwarzwald glegè. Vo Stüèlingè sèlber isch dè Michel Haim als witerè Aafüürer uff dè Sitè vom Stüèlinger Huufè in Erscheinig trettè.
Gmeindsreform
Zwische 1973 un 1975 hät sich d Stadt Stüèlingè vu 1746 uff 5176 Iwohner (Stand 1970) dank de Gmeindsreform in Bade-Württeberg vogrößeret. Dodurch isch Stüèlingè zu nere Flächegmeind mit enere Flächi vo urschprünglich 1670 ha uff 9340 ha aagwachse. Am 1. Januar 1975 isch d Reform faktisch in Kraft trätte.
Maizery
Maizery (ditsch 1915–18 un 1940–44 Macheringen) ìsch bìs 2016 frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge) gsin. Àm 1. Jüni 2016 ìsch sa füsioniert worda mìt dr Gmein Colligny züe Colligny-Maizery.
Dialekt
Dr tràditionell Dialekt (Patois) vun Maizery ghert zem Lorrain.
Barock
Dr Barock isch d Kunstform vom Absolutismus und vo dr Geegereformazioon. Er isch kennzäichnet dur üppigi Brachtentfaltig. Vo Italie us het er sich zerst in de katholische Länder vo Öiropa usbräitet, bevor er sich in ere veränderete Form au in brotestantische Geegende duuregsetzt het.
Bistum Augsburg
Patron
Bischtumspatron sin dr Hailig Bischof Ulrich, di Hailig Afra un dr Hailig Bischof Simpert.
Richterswil
Religion
36,1% vo de Iiwooner sind evangelisch-reformiert, 32,0% sind römisch-katholisch (Stand 2011).
VfB Stuttgart
D Rote schbielad in dr Mercedes-Benz Arena im Neckarpark.
Martin Rößler
Aus seim Leaba
A bsondra Spezialideet vom Martin Rößler send emmer seine Liadpredigda gwäa. Ondr deam Begriff vrstoht mr a Predigt, wo net – wia des meischdens dr Fall ischt – uff-ra bestemmda Biblstell fuaßt, sondern om a chrischdlichs Liad romrankt, wo no au vo de Goddesdenschtbesuacher – entweder d Strofa am Stick oder vorteilt zwischa dr Predigt – gsonga wuud.
Blumenstrauss
Meie in ere Bluemevase sind immer es beliebts Sujet vo de Kunschtmooler gsi und chöme als “Stilllääben” i alne Variante vor.
Końskowola
Gschicht
Bi dr dritte polnische Teilig isch dr Ort anno 1795 österriichisch worre. 1809 ich er no Teil vum Herzogtum Warschau worre un 1815 Zeil vom Königriich Pole In Personalunion mit Russland. Nooch dr Niderschlagig vum polnische Ufstand 1831 wird Pole russischi Provinz. Nochem Jännerufstand 1870 isch Końskowola s'Stadträcht entzoge worre. Sit 1918 isch d'Stadt wiider polnisch.
Wenkerbogen von Lindenberg im Allgäu
Wenkersätz
D viarzg Sätz vom Wenkerboge allgairisch und dytsch (kursiv); Schreibweis wie im Wenkerboge:
Schechingen
Dialekt
Dr Dialekt vo Schechenge ghert zom Schwäbisch.
Kreis 48
Dr Kräis 48 het sich as Reakzioon vo jüngere Mooler und Bildhauer uf d Grubbe 33 bildet, wo Künstlerorganisazioon gsi isch, wo denn z Baasel dominiert het, und uf d GSMBA (Gsellschaft vo schwizerische Mooler, Bildhauer und Archidekte). Im Kräis 48 si d Baasler Graumooler stark verdrätte gsi.
Basilius Amerbach
Dr Basilius Amerbach (* 1. Dezämber 1533 z Baasel; † 25. April 1591 z Baasel) isch e Jurist und Kunstsammler us Baasel gsi. Er isch dr äinzig Soon vom Bonifacius Amerbach gsi.
Reinhold Pix
Dr Reinhold Pix (* 28. Oktober 1955 z Stuegert) isch e dytsche Bolitiker (Bindnis 90/Di Griene). Syter anne 2006 isch er Abgordnete im Landdag vu Bade-Wirttebärg.
Maizières-lès-Metz
Geogràfi
Maizières-lès-Metz lijt ìm Moseldàl, zwelf Kilometer nerdlich vun Metz uf re Heche zwìsche 159 un 206 m ìwer em Meeresspiejel. Ìm Sìdoschte vum Bànn krize sich d Autoroute A4 un A31.
Prangins
Gschicht
Prangins isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1135 as Prengins. Wäge sinere Ortsplanig, Alts bewahre und Ruum för Neus schaffe, hät Prangins vom Schwizer Heimatschutz anne 2021 de Wakkerpriis übercho.
Maizières-lès-Metz
Tourismus
Ìm Norde vum Bànn lijt dr Walygator Parc.
Petra Krebs
Bolitik
Syter anne 2009 isch d Petra Krebs Mitglid vum Gmairot vu dr Stadt Wãnge fir di Grün-Offene Liste (GOL), syter 2014 isch si stellverdrättendi Fraktionsvorsitzeri gsii. Si isch Mitglid un Sprächeri im Vorstand vu dr GOL, vu 2011 bis 2015 isch si Mitglid vum Vorstand vum griene Chraisverstand z Wãnge gii.
Jesse M. Combs
Dr Jesse Martin Combs (* 7. Jüüli 1889 z’ Center, Shelby County, Texàs; † 21. Àuigscht 1953 z’ Beaumont, Texàs) ìsch a àmerikànischer Jurischt un Politiker gsìì. Vu 1945 bis 1953 hàt’r dr Bundesschtààt Texàs ìm Represantàntahüüs vu da Verainigta Schtààta vertratta.
Saulxures
Verwàltung
vun Sacîres ìsch. Sacîres ghert zem Kommünàlverbànd.