cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
König von Italien
Gschicht vom Titel
774 sind d Langobarde vo de Franke under em Karl em Grosse besigt worde und de langobardisch König Desiderius isch abgsetzt worde. De Karl de Groß hät mit de Isigi Krone de Titel Rex Langobardorum („König vo de Langobarde“) agno, wo mit „König vo Italie“ glichbedütend ksi isch. In de Jahrhundert druf isch das Königriich (lueg Riichsitalie en Bestandteil vom Heilige Römische Riich ksi. De letzti Monarch, wo sich im Heilige Römische Riich krönt hät, isch de Karl V. ksi. Obwohl danach Niemerd me krönt worde isch, hät de Titel bis 1648 witer existiert.
ConSol
D Betriibsschtätte
D ConSol isch i die 4 folgende Bereich uufteilt. All die befinded sich entlang em Zuger Ibelwäg, verteilt uf drüü Gebäude.
Uufgabe
Es wärded au „Lehrschtelle“ aabote und Zivildienstleischtendi chönd i de ConSol ihre „Zivildienst-Iisatz“ absolviere.
Gründig und Rächtsform
Will de Leischtigsdruck i de Privatwirtschaft schtarch zuegnoh het, isch de Bedarf noch gschützte Arbeitsplätz für Mänsche mit Erwerbsbehinderig aagschtige. 1999 isch d Consol als gmeinnützige Verein und mit Sitz z Zug gründet worde, mit de aktive Hilf vo de „Direktion des Innern des Kantons Zug“
König von Italien
Symbol
S Wappe vom König (im Ganze hät es drü gä) isch glichzitig s Wappe vom Staat und vom Huus Savoye ksi.
Als offizielli Krone isch d Isigi Krone verwändet worde.
Umbrien
D Wirtschaft
Im Joor 2006 isch s regionaale Bruttoinlandsprodukt bro Iiwooner, usdruckt in Chaufchraftstandard, bi 96,6 % vom Durchschnitt vo dr EU-27 gsi.
Communauté de communes des Coteaux de la Mossig
D Communauté de communes des Coteaux de la Mossig ìsch bìs 2016 a Kommünàlverbànd ìm Unterelsass (Frànkrìch) gsìì. Sa ìsch àm 30. Dezember 1992 grìnda worra. Zum Kommünàlverbànd han 14 Gmeina ìm Mossigdàl gheert. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Wàssle gsìì, Präsidant dr Daniel Acker. Zum 1. Janner 2017 ìsch sa mìt dr Communauté de communes de la Porte du Vignoble zum neie Verbànd Communauté de communes de la Mossig et du Vignoble füsioniert wore.
Chardonne VD
Gschicht
Chardonne isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1001 as Cardona.
Wirtschaft
D Arbetslosigkait isch anne 2011 bi 2,7 % gläge.
DB-Baureihe Köf III
Gschichtè
Um d Personalkoschtè im Rangyrdiènscht nò witter z senkè, hèt d DB ab 1984 mit Funkfèrnschtüèrung für Rangyrloks experimentyrt. Hintergrund dõdevù isch gsi, dass d Bsatzung von èrè Rangyreinheit dèvor immer uss zwei Mann bschtò hèt müèsè: im Chlylokbedièner un mindeschtens ein Rangyrer, wo bi gschobbènè Rangyreinheitè a dè Zugspitze mitgfaarè isch un dè Lokfüürer per Rangyrfunk ygwisè hèt. D Übberlegung isch gsi, dè Chlylokbedièner ganz yzschparè un d Stüèrung vom Zug mit Hǜlfi von èrè Funkfèrnschtüèrung i d Händ von èm neu gschaffènè Lokrangyrfüürer z legè. D Loks 333 108, 114 un 138 hèn als èrschti è entschprèchèndi Uusrüschtung ghaa, un ab 1988 bet dè serièmäßigi Umbau vo Loks vo dè Baureiè 333 in Funkfèrnschtüèr-Loks aagfangè, wo ab dört als Baureiè 335 gfüürt worrè isch. Loks vo dè Baureiè 332 hèn keini Fèrnschtüèrungè un dõdemit vobundèni Umbautè chriègt, si sin ab Mitti vo dè 1990er Johr voschtärkt uusgmuschtèrèt worrè, sèllèwäg git s inzwǜschè uusschlièßlich 333er un 335er im DB-Beschtand.
Konschtruktion
Uffgrund vo wènniger Bedarf isch 2001 bi 24 Loks d Funkfèrnschtüèrung uusbaut worrè. D Loks sin widder zuè dè Baureiè 333 worrè, woby d Ordnungsnummèrè um 500 höcher gmacht worrè. Byschpillswys hèt asè d 335 025 diè neu Bezeichnung 333 525 chriègt.
Ruedi Hunsperger
Dr Rudolf «Ruedi» Hunsperger (* 6. Juni 1946 z Habstette, Gmai Bouige; † 18. Augschte 2018 z Zollikofe ) isch e Schwyzer Schwinger gsii.
Botterens
Geographii
Botterens ligt am Fuess vo de Frybùrger Alpe uf ere Geländeterasse oberhalb vom südliche Endi vom Greyerzersee in ere Höchi vo. D Flächi vom Gmeindsbann isch 4.2 km² und bstoht zu 9 % us Sidligsflächi, zu 50 % us Wald un Ghölz, uf 38 % wird buuret un öppe 3 % vom Gmeindsbann wird nöd gnutzt (Schtand: 1997). De höchschti Punkt vo de Gmeind ligt mit uf em Mont Bifé. Zu Botterens ghört au s Dorf Villarbeney und einigi Einzelhöf. Nochbargmeinde sin Broc, Morlon, Corbières, Val-de-Charmey un Châtel-sur-Montsalvens.
Scheuren BE
Politik
Gmeindspresidäntin vo Schüüre isch d Laura Mühlheim (Stang 2013).
18. März
Dr '''18. Merz''' isch dr 77. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 78. in Schaltjohr), dodermit blybe no 288 Däg bis zum Änd vum Johr.
Schweden
Geographii
Zue Schwede ghöre öppe 221.800 Insle, die drei gröschte sin Gotland (2.994 km²), Öland (1.347 km², beidi liege in dr Oschtsee) sowie Orust (346 km², sälli liegt nördlich vo Göteborg). Die längschti Usdehnung vo Norde noch Süde isch 1.572 km, un vo Oschte noch Weschte 499 km. D Landesgränze zue Norweege isch 1.619 km lang, die zue Finnland 586 km.
Niklaus Riggenbach
Dr Niklaus Riggenbach isch am 21. Mai 1817 z Gebweiler im Elsiss uf d Wält cho und am 25. Juli 1899 gschtorbe. Är isch dr Erfinder vom Zaanradbaansyschtem Riggenbach gsi.
Kofi Annan
Generalsekretär vu dr Verainte Natione
Zletscht het si dr Annan fir e globali CO2-Styyr yygsetzt un het d Wältgmainschaft uf e Lesig vu dr Darfur-Krise drängt.
Jahrhundertwende
Sit de letschte Johrdausendwändi vom 20. zum 21. Johrhundert isch de Begriff missverständlig und überholt.
Fritz Broßmer
Wäärch
Dr Hubert Machleid het 1980 en Uuswahl vu Gedicht uusebroocht:
Landespreis für Heimatforschung
Schuelerbryys
Zum 50. Geburtsdag vu Bade-Wirttebärg anne 2002 isch vu dr Stifter vum Bryys zuesätzlig e Schuelerbryys gstiftet wore.
Themene
Arbeite zue däne Biet, wu in ere Verbindig zue Bade-Wirttebärg stehen, chenne yygee wäre:
Ripuarische Dialekte
Abgränzig
Vu dr Moselfränkische Dialäkt im Side wird s Ripuarisch dur d Bad Honnefer Linie oder Eifel-Schranke („Dorp/Dorf-Linie“) abgränzt, wu bi Bad Honnef iber dr Ryy goot un e Dail vum Ryynische Fächer isch.
Liberalisierung
Liberalisierung (lat. libertas - Freyheit) beditet dr Abbau vun schtaatlichi oder gsellschaftlige Iischränkunge, Iigriff un Vorschrifte.
Julianischer Kalender
E Gegeniberstellig vu dr Munätsnämme
Dr julianisch Kalender an sich isch im gsamte Römische Riich anerchennt gsi, d Johresafäng sin aber vu Region zue Region verschiide ghandhabt worre. Dr Johresafang isch in Ägypte am 29. August, im Byzantinische Riich und später au in Russland am 1. September gsi, im westliche Middelalder (Jurisdiktionsgebiit vum römische Papst) meistens am 25. Dezember, un in andere Länder an noch andere Däg. Erst ab em 13 Johrhundert het sich dr 1. Jänner im Weste meh oder wäniger allgmein durgsetzt, im Oste erst vil später.
Château-d’Œx
Religion
65,2 % vo dr Yywooner sin evangelisch-reformiert, 17,9 % sin römisch-katholisch (Stand 2000).
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 2949 Yywohner 88,5 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 3,6 % Dytsch, 0,6 % Italienisch un 7,3 % anderi Sproche.
Alain Bashung
Gschìcht
Dr Alain Bashung verbrìngt sina Kìndheit bi sina Großeltra z Wìngerscha ìm Elsàss. Mìt 5 Johr àlt entdeckt er d Müsik: Kurt Weil, Strauss, Wagner.
Imatu
Imatu (assyr. Amat, Ḫamatu; aram. Ḥamat; hebr. Ḥamāth, zu aram. ḥmt „Muur“) isch e neohethitische Stadtstaat gsii.
Lebenseinstellung
Hinter dr Lewensiistellung verberge sich d Wert, wu mit einre – noch dr persenlige Uffassung – richtige Lewensfiehrung verbunde sin.
Üsenberger
Gschicht
Im Zämehang mit dr Stadtgrindig stoht au d Grindig vum Chloschter Wonnedal dur Rudolf II. vu Isebärg. S isch anne 1242 zum erschte Mol urkundli gnännt wore. S isch s Huuschloschter un d Grablegi vu dr Familie. Urspringli ne Dominikanerchloschter isch s ab 1262 e Zischterziänsernechloschter gsii. Noch ere wägselvolle Gschicht isch s anne 1806 säkularisiert wore un an Bade chuu. D Gebei sin vun ere Ruebe- un Zichoriefabrik bruucht wore, dodermit het z Känzinge d Induschtrialisierg aagfange.
Woobe
Au in verschidene Ortswoobe wird dr Isebärger Fligel gfiert:
Jainismus
De Jinismus oder Jainismus isch e Religioo, wo wie de Buddhismus im 6.Jh. v. Chr. z Indie usem Hinduismus use entstanden isch. D Aahänger vom Jinismus wered Jaina (skt. जैन jaina m. [dʒaːɪnʌ]) gnennt. De Jinismus isch e Religioo mit strenge Regle und zällt weltwiit rund 4,5 Millioone Aahänger, wo sich i zwoo Sekte uftailet, nämli i d Shvetambara und d Digambara. Di maiste Jaina lebet z Indie. De historisch Stifter isch de Mahavira (599-527 v. Chr.), wo zu de Zitt vom Buddha glebt het.
Silvester I.
Häiligevereerig
Dr Silvester I. isch dr Patron vo de Huusdier und für e gueti Fueterärnt und e guets nöis Joor zueständig.
Blutwurst
Öschterrych
Diè offizièlli Normyrung erfolgt durch dè Codex Alimentarius Austriacus (au Öschtrychisches Läbbensmittelbuèch). Im Kapitel B 14 wörrèd dört d Vorschriftè für Fleisch un Fleischerzügnis zämmègfasst. È Mèrkmòl vo dè Glyderung bschtòt dõdrin, dass d Kochwurschtsortè nõch andrè Mèrkmòl zämmègfasst wörrèd. Dè Aadeil vo Bluèt bzw. dè Uusduusch dèvò gegè Läbbèrè wörd nu i dè Aadeil begränzt. Diè mundartlichi Bezeichnung Blunzè odder Blunzn, wa vom mittelhochdütschè blunsen für 'uffbläè' chunnt, dütet uff dié üßeri Form vo dè Wurscht hy.
Trinidad un Tobago
Diè trinidianischi Bluètwurscht, Black Pudding dauft, wörd traditionèll mit Sauèbluèt gmacht, hützdaag abber öfter mit Sauèläbbèrè ersetzt. D Wurschtmasse wörd durch Süèßhärdöpfel un Sauèfètt aagrychèrèt, gängigi Würzmittel sin u. a. Thǜmian, Chili, Knoblich un Zitronèsaft. D Bluètwurscht wörd traditionèll als Byylaag zuè nèm Brei uff Saufuèß-Basis servyrt.
Spezialidätè
Als Wyßi Bluètwurscht benamst mò è Kochwurschtvariantè uss „wyßem“ Fleisch (Kalb, Gflügel), fèttem Speck, Milch un Eier.
Gottlieben
Politik
Bi de Nationalrootswaale 2011 hät s da Ergebnis gèè: BDP 5,5 %, CVP 7,8 %, FDP 14,3 %, GLP 7,7 %, GP 7,5 %, SP 18,2 %, SVP 34,7 %, Sustigi 4,3 %.
Hirschensprung
Gschicht
De Hirschesprung isch langi Zyt au Sprochgränze zwüschem Alemannische und em Rätoromanische Gebiet gsi. Drum gits oberhalb vo Rüthi de Wiiler Plona, wo uf dia sprochliche Wurzle zrugg goht. No hüt macht sich dia Sprochbarriere i de unterschidliche Dialäkt vo de baide Gmainde südlich und nördlich vom Hirschesprung guet bemerkbar.
Abstatt
Abstett (amtlich Abstatt) ischt a Gmoed em Landkroes Haalbrunn en Bade-Wirttebärg. D Gmoed hot Eiwohner (Stand: ).
Geografi
Abstett leit em Dal vo dr Schozach, rond 10 Kilometer sideschtlich vo Haalbrunn. D Nochbergmoede vo Abstett send Ilsfeld, Untergruppenbach, Lauffen am Neckar ond Beilstein.
Gerhard Wolfram Baur
Läbe un Forschig
Dr Gerhard W. Baur isch z Fraidestadt ufgwachse un het dert anne 1954 Abitur gmacht. No dr Schuel het er an dr Universitete Dibenga (1955–56), Berlin (1956–57), Wien 1958, Fryybeg (1958) Germanischtik, Gschicht, Philosophi, Psychologi un Politik studiert un anne 1966 s erscht Staatsexame an dr Universitet Fryybeg gmacht in dr Fächer Dytsch un Gschicht. Im nämlige Johr het er bim Friedrich Maurer zum Dr. phil promoviert mit dr Arbet „Die Mundarten im nördlichen Schwarzwald“. No dr Zyt as Studiereferendar z Fryybeg het er anne 1967 s zwoot Staatsexame in dr Fächer Dytsch, Gschicht un Gmainschaftskund abglait.
Illtal
Gschìcht
Ìlltàl ìsch àm 1. Janner 2016 grìnda worra. Sa kummt vu dr Fusion vu da Gmeina Granzìnge, Haiflìnge un Oberdorf. Dia Fusion ìsch àm 4. Dezamber 2015 gwählt worra. Dr Nàmma vu dr Gmein ìsch a Referanz àn d Ìll, dr Fluss wo dur d drèi friahiera Gmeina duralàuift.
Mahavira
De Vardhamana Mahavira (skt. वर्धमान महावीर, Vardhamāna Mahāvīra m.; 547-477 v. Chr.) isch de 24. Tirthamkara und de historisch Bigründer vom Jinismus. Er isch e Zittgnoss vom Buddha gsi.
Wollerau
Iiwoner
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005 De Uusländeraateil isch 2010 bi 20,9 % gläge.
Wäge de sehr günschtige Schtüürsätz isch Wollerau zum Wohnsitz vo es bar bekannte Persönlichkeite wie de Formel 1-Rennfahrer Kimi Räikkönen u. a. worde. D Iiwohner vo Wollerau profitiered nöd nur vo de günschtige Stüürsätz, sondern händ au öffentliche Dienschtleischtige, Naherholigsgebiet, Autobahnaaschluss, Zugbahnhof und vor allem e schöni Uussicht uf de Zürisee.
Spraach u Tieläkt
Bi de Volchszellig 2000 hend vu de 6074 Iiwoner 88,8 % Tüütsch als Hauptspraach aaggää u 11,2 % anderi Spraache.
Velomobil
Abmessunge
D’Làngi isch zwische 220 un 300 cm un d Breiti zwische 70 un 110 cm. A Velomobil ohni electrischii Hilfe wiegt um die 24 bis zu 50 kg. D’Modeller med electrischii Hilfe wiege zwische 38 un 75 kg.
Zahl un d’Placierig vo de Rääder
Fer d’Wettbewerbe, fer a Geschwindigkeits- oder Üsdüürrecordversuech gibt’s spezielli Velomobile, wo nume zwei Rääder hàn. Sì bruche a Hilfe fer inne setze, fer starte un fer stoppe ohni z’gheiie.
Benuzungspriis
A Velomobile kostet weihniger ìm Gebrüch als à Auto oder sogar als a Scooter. Zum Biispìl esch ìm Gebrüch, uf 10 000 km, de Allweder-Velomobil (4 000 €) billiger als a Auto.
Gwìcht
S’greischte Teil vo de Velomobile wiege zwische 24 un 39 kg. S’Gwìcht isch a grosse Noochdeil wenn‘s steile Bàrg ufgeht, wege dem sieht mà so weihnig Velomobile in de Bàrge, un fascht keini in de Bàrgepàss wenn sie kei Hìlfsmotor hei. Tatsàchlich sìn d’Bàrge ned de Benuzigsberich vo de Velomobile. Uf de anderi Syde sìn d’Velomobile en de flächeri Orter seich beliebt, denn d’Gschwindigkeit un d’Inertie (wo vom Gwìcht chund) ermögliche d’chliini Oberflächiveränderige z’überwende. S’Gwìcht verschwerigt au d’brutali Geschwindigkeitsveränderige (Inertie).
Sìcht und Beschlàg
Dàs problem existiert nöd im e offenem Velomobil. Die chönne a dach hà vo de chopf schütz. Dàs System chà ungefär gege de ràge schütze, ohni s’siicht störe.
Benutzig’s Orte
A Velomobil esch fer d’àlldtàgs und schnàli Strosse gmàcht. D’Bodefreiheit esch meistens ned gross genug um uf’m Ràndstein uffe stiige, sowie uf de steinigi Gàsse z’fàhre. À Velomobil esch au seich breit, s’esch so möglich dàss er mangmol uf màngi Velowege nöd duurechunt.
Jennifer Cross
ìhr Laawa un Kàrriar
Ìn dr Saison 2017/18 hàt d’ Cross fìr dr ungààrischa Verain UTE Profisport Szolgáltató gschpììlt. Mìt Verain ìsch sa Drìtta ìn dr Nàzionààlmaischterschàft worra. Doo druff ìsch sa ìn dr Mariza Plowdiw ìn Bülgàària gànga ge schpììla. Mìt dam Verain hàt sa ìn dr Saison 2018/19 d’ bülgààrischa Maischteschàft un s’ Bülgària-Pokàl gwunna. Vu 2020 bis 2021 hàt sa ìn dr Tirkäi biim Yeşilyurt Spor Kulübü gschpììlt. Ìn dr Saison 2021/22 hàt sa ìn Griachalànd biim Panathinaikos Athen unter Vertrààg gschtànda. Därt hàt sa d’ Nàzionààlmaischterschàft un s’ Pokààlwättbwarb gwunna. Ànna 2022 ìsch sa ìn dr rumäänischa Verain Rapid Bukarest gànga ge schpììla.
Altgriechische Sprache
Verb
S Verbsystem isch höchst komplex und nume s Sanskrit het no e komplexers Verbsystem. Infiniti Verb kennt 5 Infinitiv und 5 Partizipie und 2 Verbaladjektiva. S Finiti Verb kennt 3 Persone (1., 2. 3. P.), 3 Numeri (Sg., Du., Pl.), 4 Modi (Indikativ, Konjunktiv, Optativ, Imperativ) und 7 Tempora (Präsens, Perfekt, Imperfekt, Plusquamperfekt, Futur, Perfektfutur und Aorist). und denn no 2 Genera verbi (Aktiv, Mediopassiv).
Bistum Lugano
Gschicht
Mit dr Unabhängigkeit vom Kanton Tessin im Joor 1803 het sich s Bedürfnis nach eme eigne Bistum verschtercht, was aber am Widerstand vo Öschtrych gschiteret isch. Die konservativi Regierig vo Öschtrych het befürchtet, dass die katholischi Chile im Tessin under de Yfluss vo de liberale Tessiner Regierung grate chönnti. D Situation het sich erscht nach de Gründig vom Königrych Italie ane 1861 gänderet. Nach eme Vertrag zwüschet de Schwizerische Eidgenossenschaft und em Vatikan im Jahr 1884 sind d Tessiner Pfarrye vo de Bischtümer Como und Mailand trännt und i de Person vom Eugène Lachat, wo devor Bischof vo Basel gsi isch, eme Apostolischen Administrator understellt worde. De Lachat isch im Augschte 1885 i s Tessin gange und am 1. Novämber 1886 gstorbe.
Membranophon
Membranofoon (latiinisch-griechischs Kunstwort, „Fälldööner“) bezäichnet e Muusiginstrumänt, wo d Döön von ere Membraane erzügt wärde. Die Membraan cha e gspannti Dierhut si, au Pergamänt, e Blastikfolie, Babbiir oder äänligs. Für dass d Membraan duet dööne, muess mä si zum Schwinge bringe. Im Allgemäine schloot mä sä aa wie d Schlaagdrummle. Denn git s Riibdrummle, wo mä d Membraan mit eme Geegestand striicht, und z Indie Zupfdrummle, wo as Ektara bekannt si. Bim Kazoo und Mirliton wird d Membraan dur Aabloose in Schwingig gsetzt. Alli Arte vo Drummle zelle zu de Membranofoon.
Füsik
D Art, wie d Membraan ufghänkt isch, macht e groosse Underschiid zwüsche Lutschbrächer und Membranofoon us. Wäärend dr Lutschbrächerkonus dur e Sicke zentriert wird und sust frei cha schwinge, wird d Drummel-Membraan fest uf e Rand vom Chessel gspannt. Dur die Ufhängig entstöön die verschiidenste Schwingige vo dr Membraan, radiaali, partiaali und konzentrischi. Si si - im Geegesatz zum Lutschbrächer - bi Drummelfäll erwünscht, wil si biidrääge drzue, wo dr Doon gformt wird. Bi Schlaagzüügfäll beiiflusst mä die Schwingigsäigeschafte - und mit dene s Oberdoonspektrum - dur verschidigi Dickene vom Materiaal, Beschichdige, Konstrukzioonen mit dobblete Laage und dur zuesätzlig ufkläbti Dämpfigsring oder -pünkt.
Diefenbach bei Hellimer
Gschìcht
Difebach-Hellmer ìsch zem erschte mol gnannt worre ànne 1320 àls Diffenbach (1624: Diffenback, 1703: Tiffembach).
Masuwara
König vo Masuwara
I Chlammere stönd d Joore, wo die Könige bilait sind. Ali Joorzaale sind v. Chr.
Waldstein
Waldstein isch dr Familienname vu däne Persone:
Dachsen
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 2,7 % gläge.
Schlosswil
Gschicht
Schlosswiu isch zum erschte Mal gnennt worde im Jahr 1146 aus Wilare. Bis zum 31. Dezämber 2009 het d Gmeind zum Bezirk Chonufinge ghört. Per 1. Jänner 2018 het d Gmeind mit Grosshöchstette fusioniert.
Paris Gare d’Austerlitz
Dè Baanhof Gare d'Austerlitz (als. Auschterlitz-Baanhof, urschprünglich Gare d'Orléans odder Baanhof vo Orléans) isch ein vo dè sechs Kopfbahnhööf vo Paris. Er lyt im 13. Arrondissement im Quartyr de la Salpêtrière (als. im Salpeter-Virtel) am linkè Seine-Ufer.
Nammè
Dè Nammè vom Baanhof stammt vo dè mährischè Stadt Auschterlitz, bi dèrrè dè Napoleon i dè Dreikaiserschlacht am 2. Dezembèr 1805 gegè diè vo dè Maaschtärki hèr übberlegènè öschterrychisch-russischè Truppè i d Schlacht zogè isch. Für d Erinnerig a sèllèn historischè Syg sin nebbè m Baanhof au s Chriègsschiff Austerlitz vo dè französischè Marinè un dè Quai d’Austerlitz, s Auschterlitz-Kai, z Paris nõch èm Uusdragungsort vo dè Schlacht dauft worrè. Dè urschrünglich Nammè Baanhof vo Orléans git au Zügnis übber diè Richtungsbschtimmig, well z Paris èn Huufè Örtlichkeitü, wo im Südè vo dè Stadt ligèd, nach dè nägscht größerè Stadt im Südè, Orlèans, benamst sin, dõmit hèt dè Baanhof am Aafang also Südbaanhof gheißè.
Schlierbach (Oberelsass)
Gschìcht
Schlierbi ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 877 àls Slierbach.
Oberbuchsiten
Oberbuchste, au Oberbuchsete (amtlich Oberbuchsiten), isch e Iiwohnergmein im Bezirk Göi im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Bevöukerig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Gäu (Baden-Württemberg)
Gschicht
Uusgrabige zeige, ass d Gegnig vum Gai scho syt dr Mittelsteizyt bsidlet gsi isch. Des bewyse Pfylspitze, Higelgreber un anderi Fund. No dr Bsidlig dur Kelte isch des Biet dur d Remer eroberet wore. Weniger wie 100 Kilometer nordeschtlig vum Gai isch dr Limes verloffe un het d Gegnig zuen ere remische Provinz gmacht. Speter hän d Alamanne in däm Biet gsidlet. Di vile Ortsname, wu uf "-ingen" ände, di sognännte schwebische Urderfer, stamme us dr Zyt vum 6.-8. Johrhundert n. Chr.
Ekliptik
Schiefi vu dr Ekliptik
As Ersti Nächerig wird fer die Middler Ekliptikschiefi ε0 = 23° 26' 21.45" - 46.8"·T mit T as Zittargument in Julianische Johrhunderte sit dr Epoche J2000.0 agäbe, betrait also:
Johreszitte un Ekliptikschiefi
Während d'Erde jährlich d'Sunne umrundet, blibt d'Stellig vu ihrer Ax im Ruum fast uveränderet, wemmer vu dr obe beschribene langperiodische Effekte ewegluegt. Dodur wiist in dr Munäte März bis September d'Nordhalbchugle eweng meh zue dr Sunne, in dr Munäte September bis März aber d'Südhalbchugle. Säller variabel Ifallswinkel vu dr Sunnestrahle isch d'Ursach fer dr Wexel vu dr Johreszitte.
Vum Aldertum bis zum Leonhard Euler un em Laplace
D'Ursach fer die Änderige (lueg d'Tabelle obe) sind die anderee 7 Planete (dr Pluto isch vernochlässigbar), dere ihri Bahnebene vu jener vu dr Erde um 1° (Jupiter, Uranus) bis 7° (Merkur) abwiiche sowie dr Erdmo. Sie üebe wäge dr Abplattig vu dr Erde uf si drillendi Momente us (Abwiichung vu dr Chugelform 0,33530 % oder 21 km).
D'Ekliptikschiefi vum Newcomb (1895) bis zue dr Ruumfahrt
Gege End vum 19. Johrhundert isch dr allgmein akzeptiert Wert säller vum John Nelson Stockwell (1873) gsi, nämli ± 1.311379° bzw. -48.968" / Jhdt. Später isch fer säll Problem e Priis usgschribe, fer der dr Paul Hermann Harzer 1895 alli säkulare Bahnstörige vu dr 8 grosse Planete berechnet het. Um defür die (vorem Albert Einstein noch unerchlärlichi) Periheldrillig vum Merkur z'berucksichtige, het er e spezielli Masseverdeilig in dr Sunne agnu, un 47.499" (bzw. ohni sälli Korrektur 0.14" wäniger) erhalde. Im selbe Johr het dr Simon Newcomb si Theori vu dr Fundamentalastronomi entwicklet un Beobachtige vu vile berühmte Sternwarte benutzt. Sini bis öppe 1970 verwendete Werte sin: ε = 23° 27' 08.26" - 46.844 T -0.0017 T² (T ab 1900.0).
Basler Ungarnsturm
Dr Sturm
Über e Sturm vo Baasel wäiss mä nume wenig. Dr Mönch Hermann vo Riichenau (1013-1054) schribt drüber im Iidrag vom Joor 917 in sinere Chronik:
Mä cha aber aanee, ass es de Baasler nid besser gange isch as de Bürger vo andere Ort. Öb drbii au e Bischof mit em Naame Rudolf umchoo isch, isch nid sicher. Dä Rudolf kennt mä nume us ere Inschrift uf eme Sarkofaag im Münster, wo verzelt, ass dr Bischof Rudolf am 13. Daag vor de Kalände vom August (am 20. Juli) vo Häide umbrocht worde isch. Wenn das wirklig bim Ungaresturm bassiert isch, denn isch dr Rudolf höggstens zwäi Joor lang Bischof gsi, wil mä vom Bischof Adalbero wäiss, ass er am ene 15. Mai gstorbe isch und ass er im Joor 915 no gläbt het.
Diesdorf (Lothringen)
Dischdrëf oder Dischtrof (lothrìngisch; frànzeesch Distroff, ditsch Diesdorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Département Moselle ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Lothrìnge).
Gschìcht
Ìm Johr 1659 ìsch d Gmein züe Frànkrich kumme. Vun 1811 bìs 1902 ìsch dr Nochberort Kuntzig ingmeindet gsin. Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Bad Friedrichshall
Verwaltong
Bad Friedrichshall hot mit dr Gmoede Oedheim ond Offenau a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Katrin Bauerfeind
Läbe
Im Juni 2007 isch si für de rbb als Moderatorin vonere Usgaab vom Kulturmagazin Stilbruch und vom 13. Septämber 2007 bis zum 31. Jänner 2008 bim Magazin Polylux im Ersten im Yysatz gsi.
Zwüsched 2009 und 2013 het si uf 3sat Bauerfeind moderiert, es eigets Popkulturmagazin. Vo 2009 bis 2011 het si zum Late-Night-Sändigsteam vom Harald Schmidt ghört.
Höchenschwand
Gschicht
2600 Meter östlig vo Höcheschwand cha mer no Spure vo-n-re friehe Turmburg, de Burg Tombrugg seh.
Digambara
Fraue
Do di guete Sitte verbüütet, as Fraue blutt umelaufet, globet d Digambara, as d Fraue kai Erlöösig erlange chönid. Drum bitrachtet si de 19. Tirthamkara Malli nöd as e Frau, wies d Shvetambara tüend, sondern as e Maa. Si striitet zudem au ab, as de Mahavira, de Stifter vom Jinismus, ghüroote gsii sai.
Schauinsland
Dr Schauinsland im Schwarzwald isch dr 1284 Meter hoch Huusbärg vu Fryybeg im Bryysgau un e beliebt Uusflugsziil. Friejer het er wäg em Silberbärgböu „Erzkaschte“ gheiße.
Bärgböu
Im Schauinsland sin iber 700 Johr Silber, Blei un Zink abböue wore. Dr Bärgböu isch im Mittelalter seli ertragryych gsi. Im 14. Johrhundert hän e baar Unternämmer (Gruebe Dieselmuot) Glasfänschter fir s Fryybeger Minschter gstiftet. D Bärglyt sin diräkt näbe dr Bärgwärch gwohnt in zwo Sidlige uf em Schauinsland, wu im Lauf vum 16. Johrhundert ufgee wore sin. S Silber, wu do gwunne wore isch, isch vu Fryybeg uus ghandlet wore oder in dr Stadt zue Minze bregt wore.
Ängländerdänkmol
Am 17. April 1936 isch e Gruppe vu änglische Schueler mit ihrem Lehrer Kenneth Keast uf dr Schauinsland uffegloffe. Churz unterhalb vum Gipfel sin si in e Schneesturm grote un hän doderdur d Orientierig verlore. Erscht no ne baar Stund isch die Gruppe derno uf Hofgsrund chuu, wu ne Suechakzion dervu uus gangen isch. Fimf Schueler sin aber scho verfrore gsi. Zum Gedänke an die isch anne 1938 s Ängländerdänkmol yygrichtet wore no Blän vum Architäkt Hermann Alker vu Charlsrue. Bedeiltig an däre Akzion isch d Hitlerjuged gsi, wu des Dänkmol fir Propagandazwäck yygsetzt het.
Broc FR
Broc ([], Frybùrger Patois ) isch e politischi Gmeind im Greyerzbezirk vom schwiizerische Kanton Frybùrg. Frühener het me de Gmeind uf Dütsch Bruck gsait.
Gschicht
Broc isch zum eerschte Maul gnamset choo im Jaar 1115 aus Broyc ù Broch (1285 Broz).
Religion
80,4 % va de Yywoner si im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 4,9 % evangelisch-reformiert.
Dägerlen
Tägerle (amtlich Dägerlen) isch e politischi Gmäind im Bezirk Wintertuur im Kanton Züri, Schwiiz.
Feldbach
Feldbach stoot fir:
Trikka
Trikka  isch di antiki Hoptstadt vo de thessalische Landschaft Hestiaiotis gsii. D Ruine liged bim hüttige Trikala.
Kreis Maggia
Dr Chrais Maggia (ital. Circolo della Maggia) bildet zämme mit de Chrais Lavizzara un Rovana dr Bezirk Vallemaggia im Kanton Tessin in dr Schwyz. Dr Sitz vum Chraisamt isch z Maggia.
Infinitiv
Dr Infinitiv (vom Latinische infinitus, nit fertig) isch ä Begriff uus dr Grammatik vo de meischte Schbrooche und bezeichnet d Grundform vom Ziitwort, em Verb. Im Dütsche und au im Alemannische isch er unkonjugiert, unabhängig vo dr Person und weder im Singular no im Blural.
Infinitiv Präsens Aktiv
Bischbil:
Eugen Falk-Breitenbach
Lääben un Wäärch
Anne 1965 isch er Grindigsmitglid vu dr Muettersproch-Gsellschaft gsii. Zäme mit dr Chinschtleri Inge Ringwald-Engelhardt (1925–2009) het er anne 1975 e Chinschtlergruppe ins Lääbe gruefe, wu an d Guetacher Molerkolony aagchnipft het, wu am Änd vum 19. Johrhundert um d Moler Wilhelm Hasemann un Curt Liebich entstanden isch.
Beimerstetten
Politik
Birgermoischter isch dr Andreas Haas.
Gschicht
Dr Ort isch woorscheins um 900 - 1000 n. Chr. gründet ond 1377 s'erscht Moll in ere Urkunde erwäänt worde. Nôch dr Eröffnong vo dr Baanlinie Schduagert-Ulm isch Boimrstetta als letschti Station vor Ulm und högscht Punkt vom Albübergang (587 m) bekannt worre.
St. Margarethen (Basel)
Uf em Nordwestspitz, wo men em Margrethehüügel säit, stoot uf 310 m ü. M. die ehemooligi Margrethe Chlosterchille mit em Landguet, wo drzue ghöört het. Im Winter isch dr Hüügel beliebt für zum Schlittle. 1892 und 1901 het mä für d Basler Festspiil-Uffüerige vom Hans Hueber groossi Zueschauerdribüünene baut in dr Richdig vo dr Festspiilbüüni uf dr Pruntrutermatte, wo nördlig drvo lit.
Dällikon
Wirtschaft
D Arbetslosigkäit isch im Jaar 2010 bi 3,3 % gläge.
Oberdorf SO
Oberdorf (amtlich Oberdorf) isch e Iiwohnergmein im Bezirk Läbere im Kanton Soledurn, Schwiiz.
Geografi
Nochbergmeine si Rütene, Laägedorf, Bäuch, Lommiswiu, Söuze, Gänsbrunne u Wäuscheror.
Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 5,0 %, CVP 18,6 %, EDU 0,2 %, EVP 1,3 %, FDP 22,5 %, GLP 8,1 %, GP 10,3 %, SP 14,8 %, SVP 16,6 %, Suschtigi 2,6 %.
Thüringisches Wörterbuch
Dialäkt un Darstellig
S Arbetsbiet umfasst e Biet mit ca. 2.800 Ortschafte. S isch s Biet vum hitige Frejstaat Thüringe, dr Side vum Land Sachse-Anhalt bis zue dr ik/ich-Linie links vu dr Saale un dr nerdlig Deil vum bayrischen Chreis Coburg (het friejer zum thüringische Herzogtum Sachse-Coburg ghert). E Iberlappig mit em Hesse-Nassauische Volkswerterbuech git sich dur dr Yybezug vu Belegmarial us em thüringischsprochige Ringgau, wu weschtlig aagränzt.
Reformation
Uswirkige
D Reformazyoon het em relygyööse Läbe vo de Mönsche mänge nöyen Aaschtooss gää. Si het i letschter Konsequänz d Autorität vo de Chiuche über de Mönsch i Froog gstellt u asewääg der Uufklärig u de Freiheit vom Individuum dr Wääg uuftaa. S Näbenang vo verschidene Konfessione het nach viu Urue zu Toleranz u Religionsfreiheit, daademit aber au zu atheistische Wäutbiuder gfüert. D Reformazioon het d Gseuschaft veränderet, en Ernöierig vom Schueu- u Biudigswäse gförderet, daademit nöii Forschig müglech gmacht u im Vouch d Luscht uf Mitspraach gweckt, aso schliesslech zur Demokraty gfüert. Em Wirtschaftsläbe het si indiräkt nöii Impuls ggää u derewääg au em Kapitalismus d Baan gläit.
Hebelhaus
Im Hebelhuus z Huuse im Wiisedal isch s Heimetmuseum vu dr Gmei un e Literaturmuseum fir dr Dichter un Schriftsteller Johann Peter Hebel, wu in däm Huus e Deil vu syyre Chindheit verbrocht gha het.
Elektrotechnik
19. Johrhundert
Dè Philipp Reis hèt 1860 am Inschtitut Garnier z Friedrichsdorf s Delefon un dõdemit diè elegtrischi Sprõchübbermittlung erfundè. Allerdings isch sinèrè Erfindung kei großi Beachtung gschenkt worrè, èrscht 1876 hèt dè Alexander Graham Bell i dè USA s èrschte wǜrtschaftlich vowendbare Delefon konschtruyrt und au erfolgrych vomarktet.
20. Johrhundert
Gerhard Sessler un James E. West hèn 1962 s Elektretmikrofon erfundè, s dõmòls bis hüt am hüüfigschtè broduzyrte Mikrofon wältwit. S isch z. B. Bschtanddeil vo Handys un Kassettenrekorder.
Studièfach
An è baar Hochschuèlè cha dè Bachelor-Studiègang Elegtro- un Informationstechnig in sibbè Semeschter mit aaschlièßendem dreisemeschtrigem Maschter-Studiègang Maschter für Beruèflichi Bildung studyrt wörrè. Mit sèllèm Maschter-Abschluss un nõch witterè 1,5 Johr Referendariatszit bschtôt d Möglichkeit, è beruèflichi Tätigkeit als Gwerbeleerer (höherè Diènscht) an èrè Beruèfsschuèl z findè.
Vobänd
Dè VDE Voband für Elegtrotechnig Elektronig Informationstechnig e. V. isch èn technisch-wǜssenschaftlicher Voband z Dütschland. Mit ca. 35.000 Mitglyder engagyrt sich dè VDE für è besseres Innovationsklima, Sicherheitsstandards, für è moderni Ingenieuruusbildung un è hochi Technigakzeptanz i dè Bevölkerung.
Gustav Schröder (Kapitän)
Vor dr St. Louis
1921 het er bi dr HAPAG aaghüürt und in zwölf Joor uf „Trampfaart“ sini Sträife verdient. 1933 isch er in d NSDAP iidrätte. 1935 sich dr Gustav Schröder Offizier af dr Hansa worde. Im August 1936 het er im Alter vo fuffzig s Kapitäänspadänt überchoo und s Motoorschiff Ozeana übernoo. Dr Schröder het e Hufe KdF-Faarte ins Middelmeer und uf Skandinawie gmacht und het Urlaubsverdrätige uf Schiff bmacht, wo zwüsche Hamburg und Nöi York vercheert häi, under anderem uf dr St. Louis.
D Faart vo dr St. Louis
Am 13. Mai 1939 isch dr Schröder as Kapitään mit em HAPAG-Bassaschierschiff St. Louis (öbbe 17'600 BRT) vom Hamburger Haafe uf Kuba gfaare. Vo de 937 Bassaschier si fast alli Juude gsi, wo uf dr Flucht vor dr Verfolgig in Dütschland gsi si und z Kuba häi welle warte, bis si d Iiräisgnäämigung für d USA bechieme.Si häi zwar Landigsbabbiir gha aber nume 29 häi düfe z Havanna an Land goo, wil Kuba churz vorhäär sini Visareegle gänderet het. Au alli Verhandlige vo jüüdische Organisazioone häi kä Erfolg ghaa.
Gutenberg
Gutenberg isch dr Name vo:
Feusisberg
Wappe
Di beide Rabe im Wappe erinnered a d Einsidler Saag vom Meinrad vo Einsidle (Mönch, † 861). Di wiisse Jakobsmuschle symbolisiered de hailig Jakob d. Ä., de Chilepatron vo Föüsisbèèrg.
Religion
62 % vu de Iiwoner sind im Jaar 2000 römisch-katholisch gsii, 20,7 % evangelisch-reformiert.
Spraach u Tieläkt
De Tieläkt vu Föüsisbèèrg ghöört zum Höuchschtalemannisch.
Domnom-lès-Dieuze
Verwàltung
vun Domnom-lès-Dieuze ìsch. Domnom-lès-Dieuze ghert zem Kommünàlverbànd.
Rems
Lauf vu dr Rems
Schließli chunnt d Rems uf Woeblenge, dr Verwaltigssitz vum Rems-Murr-Krois. Ab do ändere sich dr Verlauf un d Gstalt vum Remsdal stark. D Bundesstroß un d Remsbahn gehen graduus wyter no Weschte in Richtig Stuegert, d Rems biegt ab no Nordweschte. Vu dr weiche Keuprerstapfle chunnt si jetz in s herter Muschelchalchbiet, s Dal wird änger. Unterhalb vu Woeblenge-Neustadt fließt si am Stammhuus vu dr Motorsäginefabrik Stihl verbyy un wird vum 45 m hoche un 230 m lange Viadukt vu dr Murrbahn iberquert. Derno goht si mit mächtige Mäander dur s Naturschutzgebiet Unters Remsdal. D Prallhäng sin hite zmeischt bewaldet; zum Deil cha mer aberr no Muurräscht vu friejere Räbbärg säh. Di flachere Gleithäng wäre no landwirtschaftlig gnutzt. Churz noch em Ibertritt in dr Landkrois Ludwigsburg mindet d Rems bi Remseck in dr Neckar.
Svastika
Germane
Bi de Germane isch d Svastika ebefalls guet bizügt und chunnt hüüffig uf nordgermanische Brakteate us de Völkerwanderigszitt vor.
Johann Gutenberg
Über dr Guetebärg as Mensch und über sis Wirke isch wenig bekannt, wil nume wenigi Quelle erhalte si. S meischte muess Spekulation bliibe.
Breuer Lokomotor
Gschichtè
Obwoll s vo dè Leischtung hèr basst hèt, sin sèlli Faarzüüg bi dè Dütschè Rychsbaan wèg dè fäälendè Streggèberechtigung nit i d Kö I - Gruppe ygordnèt worrè. Anderscht isch es dègegè bi dè SBB gsi, wo d Faarzüüg als Tm (mechanisch aadribbènè Rangyrdraktor) ygschtuft worrè sin, um dè Rangyrbedryb in Baanhööf z erledigè.
D Faarzüügbroduktion
Dè gnaue Umfang vo dè Broduktion bi dè Firma Breuer feschtzlegè isch mit Schwirigkeitè vobundè. D Fabriknummèrè sélber hèlfèd dõ nit witter. Diè letschti bekannti Nummèrè isch d 3095 (vo dé Bauart VL gu Kronschtadt z Norwegè glifèrèt worrè). Bekannt sin vo 1924 Fabriknummèrè jensits vo dè 600. Zwǜschè 1914 un 1924 hèt d Breuer kaum mee wiè nè baar Handvoll Tragtorè glifèrèt, abber nit mee wiè 500, wa nõch dè Firmènummèrè meinè chönnt. S isch z vomuètè, dass mit dè Umschtrukturyrungè vom Unternämmè d Nummèrèchrais gändèrèt worrè sin. Asè chunnt s nõch dè Umwandlung i d Breuer-Werk Aktiengesellschaft Frankfurt a. M.-Höchst 1929 zuè nèrè söttigè Nummèrèchraisänderung. Wôrend diè högschtè Nummèrè dèvor d 1268 gsi isch, sin uss èm Johr 1930 Nummèrè ab 2100 übberlifèrèt worrè. D Lischtè hört 1943 mit dè Nummèrè 2220 uff. Nõch èm Chrièg wörd d Lischtè mit dè Nummèrè 3001 widder witter gfüürt un chunnt 1955 mit dè Nummèrè 3095 zum Högschtwärt.
Chavannes-le-Chêne
Chavannes-le-Chêne (frankoprovenzalisch ) isch e bolitischi Gmai im Bezirk Jura-Nord vaudois im Kanton Waadt, Schwyz.
Aletshausen
Geografi
Alatshausa leit en dr Region Donau-Iller, em Dal vo dr Kammel ond em Gebiat dromrom.
Vo dr Gmarkong send 60,4 % Landwirtschaftsfleche, 28,2 % Wald, 9,2 % Sidlongsfleche ond 2,2 % sonschtige Fleche.
Chavannes-le-Chêne
Gschicht
Chavannes-le-Chêne isch zum erschte Mol gnännt wore anne 1334 as Chavanes.
Aletshausen
Verwaltong
Dr Birgermoeschter vo Alatshausa ischt dr Georg Duscher.
Dialekt
Dr Dialekt vo Alatshausa ghert zom Schwäbisch.
Thomas More
Biographii
1504 isch er Mitgliid vom Parlamänt worde. Mä isch uf en ufmerksam worde, won er gege d Schdüürerhöhige vom König Heinrich em VII. gredet het. Ä Ziit lang het er vorgha, Mönch z wärde, und het as Laie im Kartüüserchloschder z London gläbt. Won er 26 gsi isch het er d Joan Colt ghürotet. Si hai zsämme vier Meitli und ä Bueb gha. Si Frau isch überraschend noch sächs Johr gschdorbe. Churz druf het er d Alice Middleton ghürotet, won es Meitli us erschder Eh gha het. Si hai keini Chinder zsämme gha.
Uffheim
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Üffe ghert zem Hochàlemànnisch.
Neftenbach
Bevölcherig
De Uusländeraatäil liit bi 10,4 % (Stand 2011).
Jacques Chirac
Jugend
Dr Jacques Chirac ìsch dr Suhn vu dr Marie Louise Valette (1902-1973) un vum Abel François Marie Chirac (1898-1968) gsìì. Ar ìsch z Pàris uf d Walt kumma, àwer sina Fàmìlia hàt a regionàla Àbstàmmung: sina Vorfàhra kämma vu dr Corrèze har.
Ààfàng vu sinera Kàrriar
Vu 1977 bis 1995 ìsch’r Maire vu Pàris gsìì.
Àls Premier Ministre
Noh-n-em Tod vum Georges Pompidou, ànna 1974, ìsch dr Valéry Giscard d’Estaing Präsidant worra un hàt dr Jacques Chirac àls Premier Ministre ernannt. Dr Chirac hàt dia Funktion ghàlta vum 27. Mai 1974 bis àm 25. Àuigscht 1976.
Präsidantschàft
Ar hàt ànna 2000 d Düür vu dr Präsidantschàft vu sìewa Johr uf fìmf Johr verkìrzt.
Obergerlafingen
Gschicht
Obergerlafinge isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1278 aus Oburgeroluingen (1363 Oberngerolfingen, 1449 Obergerlafingen).
Olympische Sommerspiele
Bi de Olympische Winterspiil wärde degege usgfallni Spiil nit mitzellt.
Tabal
Gschicht
De Tiglatpilesar III. listet meriri Könige vo Zentralanatoolie uuf, wonem Tribut i de Joore 739 und 732 v. Chr. zallt hend, drunder de Kaskäer Dadilu, de Wassurme vo Tabal, de Ušḫitti vo Atuna, de Urballa vo Tuḫana, de Tuḫamme vo Ištunda und de Urimme vo Ḫubišnu. Um 730 hetter de uufmüpfig Wassurme dör de Ḫulli, e „Soo vo Niemertem“ ersetzt, aso amene Emporkömmling. De Salmanassar hett em Ḫulli und sim Soo Ambari bifole uf Assyrie z choo, dai hett er em Ambari sini Töchter Aḫatabīša zor Frau ggee und hetten as König öber Ḫilakku iigsetzt, wo zwöschet Tabal und Hiyawa glegen isch.
Team Stuttgart
S Team Stuttgart isch e Radsport-Mannschaft gsi, wu anne 1989 vum Stuegerter Winfried Holtmann grindet woren isch un 1991 im Team Telekom ufgangen isch.
Gschicht
S Team Stuttgart isch dr dritt Versuech gsi z Dytschland e Profi-Radsport-Mannschaft ufzböue noch em rokado-Team (bis 1976) un em Kotter Racing Team, wu s vu 1980 bis 1982 gee het.
Kreiskehrtunnel
Èn Chreiskeerdunnel isch èn Dunnel, wo èm durrèfaarendè Vokeersmittel - èn Zug odder è Auto - è wesentlich anderi Richtig git. Dunnel mit èm Winkèl vo 270° odder mee, z. T. mit sogar meefachè 360°-Drehigè, wöred als Spiraldunnel odder Kreiskeerdunnel bezeichnet. Dè Kreiskeerdunnel stellt dõmit èn Spezialfall vom Keerdunnel dar.
Kreiskeerdunnel dienet èm Höhègwinn vo dè Faartrassè.
Deutsches Epilepsiemuseum
s Museum
Schwärpinkt vum Museum sin näbe dr wisseschaftlige Forschig zue dr Epilepsy au d Diagnoschtik un d Entwicklig vu dr Therapymegligkaite. Au Gmäld un Skulpture vu Lyt, wu Epilepsy hän, wäre im Epilepsiemuseum uusgstellt.
Circuit de Lorraine
Ab 2005 het dr Circuit de Lorraine zue dr UCI Europe Tour in dr Kategorie 2.1 ghert. Bis hite het no nie ne Fahrer zwai Ränne chenne gwinne. Dr Jörg Jaksche isch dr ainzig dytsch Siiger, Gwinner us dr Schwyz het s no nie gee.
Chavannes-le-Veyron
Sproch un Dialäkt
Bi dr Volkszellig 2000 hän vu dr 125 Yywohner 93,6 % Franzesisch as Hauptsproch aagee, 4 % Dytsch un 2,4 % anderi Sproche.
Sarah van Aalen
D’ Sarah van Aalen (* 21. Janner 2000 z’ Stogumber, Somerset, Anglànd) ìsch a nììderlandischa Volleybàllschpììlera, wo àls Schtällera schpììlt. Sitter 2021 schteht sa biim SC Potsdam unter Vertrààg. Sitter 2018 düet sa àui fìr d’ nììderlandischa Nàzionààlmànnschàft schpììla.
Brigitte Zypries
Si isch vu 2002 bis 2009 Bundesminischteri vu dr Juschtiz in dr Kabinett Schröder II un Merkel I gsii un vum 17. Dezämber 2013 bis zum 26. Jänner 2017 Barlemäntarischi Staatssekretäri bim Bundesminischter fir Wirtschaft un Energy. Noch em Wächsel vum Sigmar Gabriel ins Uuswärtig Amt isch si vu Jänner 2017 bis Merz 2018 Bundesminischteri fir Wirtschaft un Energy gsii.
Carl von Linné
Dr Carl von Linné (Carl Nilsson Linnæus bevor er gadlet worden isch; * 23. Mai 1707 z Råshult bi Älmhult; † 10. Januar 1778 z Uppsala) isch e schwedische Naturwüsseschaftler gsi, wo mit dr binominale Nomenklatur d Grundlage für die modärni botanischi und zoologischi Taxonomii erschaffe het. Si offiziells botanischs Autorechürzel luutet „ L. “. In dr Zoologii wird „ Linnaeus “ as Autorechürzel bruucht.
Würke
Ändi 1741 isch dr Linné Profässer an dr Universität Uppsala worde und nüün Johr spöter deren ihre Räkter. Z Uppsala het er wiiter gmacht mit siine enzyklopädische Asträngige, alli bekannte Mineralie, Pflanze und Dier z beschriibe und z ordne. Siini beide Wärk Species Plantarum (1753) und Systema Naturae (in dr zähnte Uflag vo 1758) si no hüte für die biologischi Nomenklatur vo Bedütig.
Wärk (Uswahl)
Dr Linné het vili Büecher verfasst, von dene si vili in mehrere Uflage erschiine. E baar drvo cha mä in digitalisierter Form bi verschiidene Abieter wie em Gallica-Projekt vo dr Französische Nationalbibliothek, dr Online Library of Biological Books, dr Niedersächsischen Staats- und Universitätsbibliothek Göttinge, dr Botanicus Digital Library und dr Google Buechsuechi im Volltext finde. Zu de wichtigste Wärk vom Linné zele:
Malu Dreyer
Bolitischi Laufbahn
Am 15. März 2002 het dr Minischterbresidänt Kurt Beck si as Noofolgeri vum Florian Gerster in syy Kabinett gruefe. D Dreyer isch syterhär rhyland-pfälzischi Minischteri fir Sozials, Arbet, Familie un Gsundhait. Unter Druck isch d Sozialminischteri anne 2004 grote, wun d Opposition im Landdag ere im Zug vu dr sognännte „Rodalben-Affäre“ (im Novämber 2003 isch e Erzieheri vu zwai 16- un eme 17-jehrige Haiminsasse verstoche wore) schwäri Versuumnis bi dr Blanig un Umsetzig vum Brojäkt „Heimunterbringung statt Untersuchungshaft“ vorgworfe un ihre Ruckdritt gforderet het.
Algarve-Rundfahrt
D Rundfahrt wird in mehrere Etappe uusdrait un findet alljohr im Februar in dr portugiesische Region Algarve statt. S erscht Mol isch s Etapperänne anne 1936 gfahre wore, s zwait Mol anne 1947 un erscht syter anne 1977 wird s Algarve-Rundfahrt alljohr veraastaltet. Syt 2005 ghert s Ränne zue dr UCI Europe Tour in dr Kategori 2.1. Wel des Ränne so frie im Johr stattfindet, wird s vu vile Fahrer as Vorberaitig fir d Friejohrsklassiker brucht.
Bad Wimpfen
Dialekt
Dr Dialekt vo Wimpfe ghert zom Sidfränkisch.
Aichen
Verwaltong
Aiche hot mit em Markt Zeamatshausa a Verwaltongsgmoeschaft vereibart.
Pokémon
S Wort Pokémon chunnt vom japanische ポケモン ['pokemoɴ], churz für ポケットモンスター Poketto Monsutā. Das isch vom änglische Pocket Monsters,, abgleitet. Es wird au PoKéMoN oder POKéMON gschriibe.
Amphibien
Systematik un Taxonomie
Di bekannte Amphibie vu dr Gegewart (Unterklasse Lissamphibia) umfasse guet 6600 Arte, d IUCN nännt fir 2008: 6347 Arte, d Websyte Amphibiaweb.org gibt e Zahl vu 6935 aa (Stand: 10 März 2012), in eme „Amphibian Tree of Life“ vu 2006 wäre 5948 Arte gnännt, d Online-Datebank Amphibian Species of the World unterschaidet in ihrem aktuelle Update 6771 Arte (Stand: 11 März 2012). Gegeniber eltere Ibersichten ligen die Zahle dytli hecher, was in erschter Linie uf neji Methode in dr systematisch-taxonomische Forschig zruckzfiere isch.
Tabälle Schwanzlurch z Europa
NE = nit beurdailt; n (LC) = nit in dr Rote Lischt/nit gfehrdet. Läär Fäld bi „Roti Lischt“ = die Art/Unterart chunnt do nit vor.
Ballrechten-Dottingen
Gebäude
Bi Ballrächte het s au emol d Burg Ballrächte gee.
Kuschana
Under em Groossköönig Kanischka, wo möögligerwiis vom Joor 100 bis 126 regiert het und erfolgriichi Erooberigszüüg in d Länder vo de Noochbere gmacht het, isch s Riich vo Benares über Kaschmir und Baktrie bis an Oxus und im Süde bis in Sindh gange. Dr Staat isch uf sim Höhepunkt gsi, und si Kultur brägt gsi vo iranische, indische und hellenistische Iiflüss.
Oekingen
Politik
Bir Nationalrootswaale 2011 hät s das Ergebnis gää: BDP 4,0 %, CVP 22,1 %, EDU 0,3 %, EVP 1,0 %, FDP 14,7 %. GLP 8,8 %, GP 5,0 %, SP 18,8 %, SVP 23,0 %, Suschtigi 2,1 %.
Gmeindspresidänt isch dr Marcel Linder (Stand 2012).
Ruine Werrach
Gschicht
Die Hecheburg isch wahrschyns im 12. Johrhundert böue wore un isch im Bsitz vu dr Bischef vu Basel gsi. Anne 1265 isch si vum Rudolf vu Habsburg uf eim vu syyne Fäldziig am Hochryy gschlisse wore, dr Bischof vu Basel het d Burg derno wider ufböue loo.
Ħ
Unicode
D Unicode-Kodierig isch <tt>U+0126</tt> für s Ħ und <tt>U+0127</tt> für s ħ; s Zeiche für s Planksche Wirkigsquantum hät e eigeni Kodierig (<tt>U+210F</tt>).
Freienbach SZ
Schtüürpolitik
Im Rahme vom baldige interkantonale Finanzusgliich wird de Kanton Züri scho bald öppis vom Schtüürchueche us em Kanton Schwyz ab überchoo.
Libanonkrieg 1982
Dr Libanonchrieg oder Libanon-Fäldzug isch e milidäärischi Usenandersetzig im Joor 1982 im Libanon zwüsche dr israelische Armee und iire verbündete Milize uf dr äinte Site, und Kämpfer vo dr PLO und sürische Druppe uf dr andere Site. Es isch dr ersti gröösseri Arabisch-Israelischi Komflikt gsi, wo Israel noch joorelange Browokazioone vo dr PLO aber ooni dass si Existänz diräkt in Gfoor gsi weer, aagfange het. Israel het dr Operazion dr Naame „Friide für Galiläa“ gee. Die israelischi Offensive isch aber as Aagriffschrieg aagluegt worde,, au vo vile Israelis.
Wasserspinne
D Jagd
Bi dr Jagd uf chliini Wasserdierli wie Floochräbs und Wasserassle verloot si sich uf Signalfääde, wo si in dr Nööchi vo iirer Luftblootere ufgspannt het und mit deere verbunde si. Wenn äine vo de Fääde e Beweegig aagit, schwümmt d Spinne blitzschnäll em Faade noch und leemt d Büti mit eme giftige Biss. Denn schleppt si dr Fang in iire Underschlupf und sugt en dört us.
Bsundrigs
Fossile (usgstorbnigi) Verdräter vo deere Gattig si Argyroneta antiqua und Argyroneta longipes.
Herdern TG
Gschicht
Hèèrdere isch zum erschte Mol gnamset worde im Joor 1094 as de harderin.
Sprooch un Dialäkt
Bi de Volkszellig 2000 hend vo de 955 Iiwooner 95,5 % Dütsch as Hauptsprooch aagèè, 0,6 % Französisch 0,3 % Italienisch und 3,6 % anderi Sprooche.
Chavannes-près-Renens
Bolitik
Bi dr Nationalrootswahle 2011 het s des Ergebnis gee: BDP 0,5 %, CVP 4,0 %, FDP 9,4 %, GLP 4,4 %, GP 8,3 %, SP 38,1 %, SVP 22,6 %, Sunschtigi 3 %.
Dielsdorf ZH
Tieläkt
De züritüütsch Tieläkt vo Tielschtoorf ghört zue de Unterländer Mundarte.
Bussen
Sunschtigs
''Gega deam dô, wia ge diesem? ''Doch a Salamo, was thuat ar? ''Närrle, dear liabts oi’fach zwiesem, ''Wia sei’ Vater und sei’ Muatar.
Beilstein (Württemberg)
Verwaltong
Dr Schuldes vo Beilschtaa ischt dr Patrick Holl.
Seeed
Bandgschicht
2007 het dr Seeed-Sänger Demba Nabé sis Soloprojekt Boundzound gründet.
Okzitanische Sprache
Sprochcodes:
Dr Name
D'Name „Okzitanisch“ isch nitt güet bekummt b'sundersch in Auvergne un Provence fer zwei Motive :
Gschicht
Während dr sprochliche Zentralisierung, wo dr Ludwig XIV. drmit aagfange het, isch s'Okzitanische als Unterrichtssproch in öffentliche Schuele abgschafft un dr Gebruch im Alltag zrückdrängt worre. Vor allem noch dr Französische Revolution 1789 het d'Sproch a Beditung verlore.
Mittelmeer
Name
Di alte Ägypter hend vom »Groosse Grüene« ( Wȝḏ-wr ) gredt, d Hebräer und anderi Völker im Vordere Orient hend s i de Regle »s Hinderi Meer« gnennt, do dozmol de Oste as vore und de Weste as hine aagluegt woren isch; aber au anderi Bizaichnige sind im Gibruuch gsii.
Balzhausen
Geografi
Vo dr Gmarkong send 74,6 % Landwirtschaftsfleche, 10,8 % Wald, 11,3 % Sidlongsfleche ond 3,3 % sonschtige Fleche.
Gschicht
Balzhausa ischt zom erscht Mol gnennt worda em Johr 956.
Religion
93,6 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 3,9 % evangelisch.
Dialekt
Dr Dialekt vo Balzhausa ghert zom Schwäbisch.
Mittelmeer
Mittelmeerländer
D Länder rund um s Mittelmeer sind Spanie mit de Baleare, denn enet de Pyrenäe chunnt Frankriich mit de Insle Korsika und de Chliistaat Monaco. Östlich vo de Alpe chunnt Italie, wo e Halbinsle bildet. Uf de andere Siite vo de Adria chunnt Slowenie, wo nu en chliine Chüstestraife bsitzt, südlich devo Kroatie und Montenegro, und dezwüschet Bosnie-Herzegowina mit eme munzige Küstestraifli. Nochene chömet Albanie und Griecheland wo zimmli vill Insle het. En Teil vo de Türggai lit nördlich vom Marmarameer, wo Europa vo Asie trennt, de grööst Tail lit aber südlich devo. A de Levante sind Syrie, de Libanon, Israel und Palästina, wo nöd vo allne as aigeständige Staat aglueget werd. Zu Ägypte ghört au de Sinai und de Suezkanal, wo Asie vo Afrika trennt und s Mittelmeer mitem Roote Meer verbindet. Z Libye chunnt d Wüesti Sahara as Mittelmeer ane, Tunesie und Algerie sind degege i de Küsteregion wegem Atlas recht gebirgig, da gelt au för Marokko. Im Mittelmeer selber liget no d Inselstaate Malta und Zypere, wo in en nördliche türkische (Türkischei Republik Nordzypere) und en südliche griechische Tail (Republik Zypere) gspalten isch. England bsitzt zudem no de Felse vo Gibraltar und e Halbinsle uf Zypere, wo militärisch bruucht werd.
Ernst Born
Lääbe und Wärk
Dr Born isch vor allem als Sänger, Texter und Konzepter beschäftigt. Är hett mängg Bihnestugg gschriibe, Heerspiil uffgnoo und Biecher und Abentyyrroman fir Kinder verfasst.
Hohentannen
Sprooch un Dialäkt
De hochalemannisch Dialèkt vo Hoodane ghöort zum Oschtschwizerisch.