cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Joe H. Eagle
sii Laawa
Bii da Kongrasswàhla vu 1912 hàt ma dr Eagle ìm 8. Bezirk vum Texas àls demokràtischer àmerikànischer Represantànt gwählt. Ìm Represantàntahüss z’ Washington, D.C. ìsch’r àb’m 4. März 1913 ìm John M. Moore sii Noohfolger gsìì. Ar ìsch draimol wìdergwähltworra un ìsch àlso wahrend viar Legislàtüürperiooda bis zum 3. März 1912 ìm Kongrass blìewa. Ìn dara Zitt hàt unteràndrem dr Äärschta Waltkriag schtàttgfunda. Drzüa hàt ma-n-ìn dara Zitt dr 16., dr 17., dr 18. un dr 19. Verfàssungszüasàtz ràtifiziart. Àls Represantànt hàt dr Eagle s’ Federal Farm Loan Act vu 1916 unterschtìtzt, un hàt d’ Grìndung vu dr Militäärflugplàtz vun Ellington ìm Südoschttexas ìm Joohr 1917 bfìrwortet. Üsserdam hàt’r a Feerderung vu viar Millioona Dollar iigfiahrt, fìr dr Schìffkànàl vu Houston z’ verbässera. Ìm Joohr 1920 hàt dr Eagle àn dr Kongrasswàhl nìt mìtgmàcht.
Dr Eagle ìsch mìt dr Mary Hamman verhiirotet gsìì. Zamma han sa zwai Kìnder ghàà.
Monica Cantieni
D Monica Cantieni, wo am 9. März 1965 z Thalwil uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Schriftstellerin.
Charles K. Bell
sii Laawa
Dr Charles Bell ìsch ànna 1853 z’ Chattanooga-n-ìm Bundesschtààt Tennessee-n-uff d’ Walt kumma. Ar ìsch dr Nöövö vum Politiker Reese Bowen Brabson gsìì. Ar ìsch ìn d’ äffentliga Schüala vu siinera Haimet gànga, un schpeeter ìns Sewanee College. Ìm Joohr 1871 hàt’r uff Belton ìm Texas gwàndelt. Zwai Joohra schpeeter ìsch’r àwwer ìm Tennessee z’ruckkumma, fìr àn dr Üniwärsiteet vum Tennessee Racht schtudiara. Ànna 1874 hàt ma-n-ìhn àls Rachtsànwàlt züaglooh. Àls Ànwàlt hàt’r z’äärscht z’ Hamilton gschàfft. Ànna 1876 ìsch’r Bezirksschtààtsànwàlt ìm Hamilton County worra. Dàs Àmt hàt’r nochamol vu 1880 bis 1882 üssiawt. Gliichzittlig hàt’r siina politischa Kàrriar ààgfànga, àls Mìtglìed vu dr Demokràtischa Pàrtäi. Ìm Jüüli 1894 ìsch’r Delegiarter gsìì-n-ìn dr Demokràtischa Nàzionàlversàmmlung z’ Chicago gsìì, wu dr Grover Cleveland zum äärschta Mol àls Kàndidàt fìr d’ Presidàntschàft ärnännt worra-n-ìsch. Vu 1884 bis 1888 ìsch dr Bell Mìtglìed vum texanischa Senàt fìr dr 23. Wàhlbezirk gsìì. Drzüa ìsch’r vu 1888 bis 1890 Rìchter ìm 29. Bezirk vum Texas gsìì.
Bii da Kongrasswàhla vu 1892 ìsch dr Bell ìm 8. Wàhlbezirk vu Texas àls àmerikànischer Represantànt gwählt worra. Do drbii hàt’r dr Popülischt Evan Jones so wia dr Repüblikàner C. C. Drake gschlààga. Ìm Kongrass ìsch’r àb’m 4. März 1893 gsassa, àls Noohfolger vum Littleton W. Moore. Ar ìsch ainmol wìdergwählt worra un ìsch àlso bis àm 3. März 1897 ìm Represantàntahüss blìewa. Àn dr Wàhl vu 1896 hàt’r nìt mìtgmàcht. Noh-n-em And vu siinera Àmtszitt ìsch dr Bell Ànwàlt z’ Fort Worth gsìì. Vu 1901 bis 1904 ìsch’r ìm Thomas Slater Smith sii Noohfolger àls Generàlschtààtsànwàlt vum Texas gsìì; drnooh hàt’r witter àls Rachtsànwàlt gschàfft. Ìm 1906 ìsch’r Kàndidàt fìrs Àmt vum Gouverneur gsìì, àwwer ìsch vum Thomas Mitchell Campbell gschlààga worra. Drnooh hàt’r s’ politischa Laawa fàralooh. Ànna 1913 ìsch’r z’ Forth Worth gschtoorwa. Beardigt hàt ma-n-ìhn ìn’ma fräimüürerischa Grààbschtai uff’m East Oakwood-Frìedhoof vu Fort Worth.
Teresa Bücker
D Teresa Maria Bücker (* 13. Meerz 1984 z Meschede) isch e dytschi Schurnalischti un Feminischti. Si isch vu 2017 bis 2019 Schefredakteeri vum feministische Onlinemagazin „Edition F“ gsii.
Lääbe un Wiirke
D Teresa Bücker isch z Meschede ufgwagse un het deert anne 2003 s Abituur gmacht. Derno het si an dr Freien Universiteet Berlin vu 2003 bis 2004 Diermediziin un vu 2004 bis 2008 Publizischtik, Psychology un Bolitik studiert, het s Studium aber nit abgschlosse. Anne 2007 het si aafange blogge un syer 2008 schrybt si unter em Account @fraeulein_tessa uf Twitter. Vu 2008 bis 2010 isch si Ressortlaiteri Community un Social Media vu dr Wuchezytig der Freitag gsii.
Paralleel schrybt si au fir ander Meedie, unter anderem im FAZ-Blog Deus Ex Machina un Zeit Online. Derzue isch si syter 2018 Mitgliid vu dr Jury vum Dytsche Reporterbryys un syt 2019 Mitgliidvu dr Jury vum Nannen-Bryys.
D Bücker isch mit em Johannes Finke ghyroote gsii un isch 2014 Mueter vun ere Doochter.
Hermann Burger
s Lääben und s Wäärch
Em Burger syn Nochlass wird bim Schwiizerische Literaturarchiv z Bärn ghüetet.
A. Francke Verlag
Dr Verlag isch anne 1831 gründet woorde, vom Johann Felix Jacob Dalp, und er het de no J. Dalpsche Buchhandlung gheisse. Sid 1866 het dr Karl Schmid d Firma gchauft. 1884 isch dr Alexander Francke drzuechoo, wo vonnem dr spööter Firmename chunt.
D Büecher, wo bim Francke-Verlag usechöme, sind zmeischt uf de Fachpiet vo dr Sproochwüsseschaft, grad au mit Schrifte zu dr Dialäktforschig, dr Kulturgschicht un dr Theology. Bim Verlagsprogramm isch au d Zytschrift Vox Romanica.
Schweizerland (Zeitschrift)
Schweizerland isch e Kulturzytschrift i dr Schwiiz gsi.
I dr Zytschrift sind näben anderem Wäärch vo Schwiizer Autooren usecho, so öppen in es paar Folge als Erschtpublikazioon em Paul Haller sys Drama Marie und Robert i de Joor 1915 und 1916.
Lechquellengebirge
Umgränzig
Vu dr Alpestadt Bludaz verlauft d Gränze im Side an dr Alfenz im Kloschtertal lang bis zum Flexepass. Vu dert uus verlauft si im Oschte wyter am Zürsbach lang, wu z Lech in dr Fluss Lech mindet, bis zur Yymindig vum Krumbach. Dr Krumbach fiert d Gränze im Norde ufezues bis zum Hochtannbergpass. Vu dertgoht d Gränze am Seebach lang iber Schröcke un wyter an dr Bregazer Ach lang bis uf Au un zur Yymindig vum Argebach, derno dr Argebach duruuf bis churz vor Damüls un wyter am Faschinabach lang im Weschte bis zum Faschinajoch. Vu dert uus goht s aabe ins Groß Walserdal un an dr Lutz lang bis zue dr Yymindig in d Ill, wu zurg zue dr Alfenzmindig z Bludaz fiert.
Dr Flexepass verbindet s Lechquällegebirg mit dr Lechtaler Alpe. Dr Hochtannbergpass bildet d Verbindig zue dr Allgaier Alpe un s Faschinajoch d Verbindig zum Bregazerwaldgebirg.
Li Wenliang
Er het z Wuhan Medizin studiert und bim Zäntralspital vo dere Metropoole gschaffet.
Lechquellengebirge
Umgränzig
Wichtig fir d Definition un d Umgränzig vum Lechquällegebirg isch dr Walther Flaig gsii, e Alpinfierer un Autor vu Vorarlberg. Dr vu ihm gschaffe Name und Yydailig sin fir d AVE ibernuu wore.
Appenzeller Alpen
See
Im Side vu dr Appezäller Alpe lyt dr Walesee in ere Hechi vu, e fjordartig glägene See, wu vu dr Churfirschte iberragt wird.
In dr Appezäller Alpe het s wenig See, was am Chalchschtai lyt, wu do vorherrscht. Drei See zaichne si aber uus dur e bsundersch schen Lag. Alli drei wäre vu gäche Bärghaale un Felswänd yygrahmt. Dr Seealpsee lyt zwische dr mittlere un dr nerdlige Chette vum Alpschtai uf Hechi. Dr Sämtisersee uf ere Heche vu un dr Fälesee uf  Hechi lige zwische dr sidlige un dr mittlere Chette vum Alpschtai. En andere See, dr Voralpsee,, lyt in eme Dalyyschnitt, wu diräkt zum Rhydal entwässeret zwische dr Untergruppe vu dr Churfirschte un dr Alviergruppe.
Lechquellengebirge
Landschaft
D Däler sin vu Walser bsidlet wore. Historisch dominiert d Alpwirtschaft, hite dr Turismus, vor allem dr Skiturismus z Lech un dr chlainere Ortschafte Zürs, Stuben un Damüls.
Idas (Sohn des Aphareus)
De Idas isch de Soo vom Aphareus und vo de Arene und de Zwilling vom Lynkeus. Beed sind Apharetide gnennt wore. Alternatiiv werd o de Poseidon as sii Vatter gnennt. Nochem Tood vom Aphareus isch er de König vo Messenie wore und noch siim Tood hett de Nestor siis Riich öbernoo, well kai männlichi Noofaare ume gsii sind.
Martin R. Dean
Syni literarische Wäärch sind zimli vilsytig. Es git vonnem Romään, Theater, Sache für d Schuel, Essay über Schriftsteller un d Literatur und au Hörspiil. Für em Andreas Neeser sys Buech vo anne 2013 mit em Titel Übers Wasser tanzt en Schy zum Wäärch vom Dichter Paul Haller het dr Dean s Gedicht «Moondart» gschribe.
Isabelle Stamm
D Isabelle Stamm, wo am 19. März 1977 z Schaffuuse uf d Wält cho isch, isch e Schwiizer Schriftstellerin.
Andania
Mythischi Gschicht
Nochem Pausanias isch Andania vom Polykaon und vo de Messene gründet wore und d Königstadt gsii, bis de Aphareus d Königstadt uf Arene verlait hett. Eng verbunde mit de mythische Gschicht vo Andania isch die vom Karnasische Hain, wo nochem Pausanias mitem messenische Oichalia gliichgsetzt were mue.
Kaukon
Noch de messenische Öberliferig isch de Kaukon vo Eleusis uf Messenie choo und hett d Mysterie vo de Groosse Göttine mitbroocht und d Messene, d Frau vom Polykaon, as Ersti i de Kult iigfüert. Er gelt do as Soo vom Kelainos und Enkel vom Phlyous, we e Soo vo de Erdgöttin Gaia gsii isch. Dör de Stammbomm isch e Verbindig mit Phlya, e Kultort vo de Demeter mit ghaime Intiationsritual i de Nööchi vo Athen gschaffe wore. Noch anderne und ältere Genealogie isch de Kaukon de Soo vom Poseidon oder vom arkadische Eponym Arkas.
Marpessa
Nochdem de Idas d Marpessa miteme Wage, wo vo gflüglete Ross zogen woren isch, entfüert hett und de Euenos si dromm nöt hett chöne iihole, hett de sich in Fluss Lykormas gstürzt, wo sitt den de Name Euenos trait hett.
Pamisos (Messenien)
Vo de Quelle bi Agios Floros flüüsst de Pamisos geg Weste und ninnt noch guet sechs Kilomeeter de Mavrozumenos uuf, wo vom Noorde herrchuntt. Mengisch werd de Mavrozumenos Pamisos gnennt. Er flüüst denn geg Süüde und mündet noch 17 Kilomeeter in Messenische Golf.
Marpessa
De Apollon, wo i d Marpessa verliebt gsii isch, hett em Idas d Marpessa graubt. De hett sich gweert und im Champf hett er em Apollon sii Pfiilboge eweggrisse. De Zeus hett den di beede trennt und a de Marpessa d Waal loo, wele vo dene beede si wöli. Si hett sich för de sterblichi Idas entschide, well si gförcht hett, as de eebig jungi Apollon si verlösi, wenn si aalt und runzlig weri. De Idas und d Marpessa hend nume ai Töchter ghaa, nämmli d Kleopatra, wo mitem zwaite Name Alkyone ghaiise hett. Die hett de Meleagros ghüroote.
Verwall
Untergruppe
Di Weschtli Verwallgruppe (Weschtverwall), zum große Dail z Vorarlberg, mit em Hauptchamm Nord–Sid am Verwalltal lang, un Näbechämm no Weschte gege s Montafon, umfasst, grob vu Nordwescht no Sidoscht:
Hitte
In dr Verwallgruppe het s zeh Hitte vum Alpeverain. Di hegschtgläge Hitte, eine Biwakschachtle fir vier Lyt, isch d Kieler Wätterhitte uf Di hegschtgläge gwirtschaftet Hitte isch d Darmstädter Hitte uf  Di grescht Hitte mit rund 140 Schlobplätz isch d Haalbrunner Hitte. Acht vu dr zeh Hitte ligen in ere Hechi vu iber, also dytli iber dr Waldgränze.
Liste der Gemeinden im Département Vienne
Veranderunge sit 2015
2019:
Michael Schneider (Logopäde)
Lääbe
Dr Schneider isch z Rickebach uf em Hotzewald ufgwagse. Am Schefel-Gimnasium z Säckige het er 1985 Abituur gmacht un derno bis 1987 z Fryburg sy Ziviildienscht glaischtet.
Är isch Mitgliid in de Interdisziplinäre „Vereinigung der Stottertherapeuten e. V.“ un im „Therapeuten-Netzwerk Mutismus e. V.“
Anne 1985 het dr Michael Schneider bim Wettbewärb Jungi Mundart 84 vu dr Muettersproch-Gsellschaft e Feederbryys fir Lyrik gwunne. Gediicht vun em uf Alemannisch sin in dr Anthology D Hailiecher uusechuu. Syterhär isch dr Schneider aber nimi as Dialäktautor in Erschyynig drätte.
Orsilochos (Sohn des Alpheios)
De Orsilochos oder Ortilochos isch i de griechische Mythologi e König vo Pherai.
Antikleia (Tochter des Diokles)
D Antikleia isch i de griechische Mythologi d Töchter vom Diokles. Si isch d Frau vom Machaon, wo im Troianische Chrieg umchunnt, wie o ere sini beede Brüedere Krethon und Orsilochos. D Chind vom Machaon und vo de Antikleia sind de Gorgasos und de Nikomachos.
Messene
Gschicht
Bim Berg Ithome hets scho i de archaische Zitt e Sidlig ggee, wo no Ithome ghaisse hett. Do hend sich o d Messenier bim Heloteuufstand gege Sparta verschanzt. Noch de Schlacht vo Leuktra ane 371 v. Chr. isch Messenie vo Sparta trennt wore und de Epameinondas hett zäme mitem Epiteles e Stadt gründet. Die hett zerst no Ithome ghaisse. I dere Stadt sind di vertribne Messenier noi agsidlet wore, aber o anderi Sidler hend sich do niderloo. S Piet vom Stadtstaat hett em Aafang nume e Tail vo Messenie umfasst.
Hygiene
Was me cha mache
D Behörde vo der Lääbensmittelkontrolle müesse bsunders i de Chuchine vo de Wirtshüüser go luege, ob alles stimmt.
Lueg au
Es isch aber z underscheide zwüsche de Massnahme vo der Higieene un der algemeine Suuberkäit.
Enge
Gschicht
Zu Züri isch d Ängi im 14. Jarhundert choo. E richtigs Doorff Ängi häts nie ggëë, si isch vilmee en uusprëëgti Ströisidlig gsy. Bis i s 18. Jarhundert ine händ deet nu Puuren und Handwëërcher gläbt, nachane isch di schöön Laag vo Stadtbürger entdeckt woorde. Die händ dän ab de 1770er-Jaar aagfange, deet iri Wille boue. Im spaate 19. Jarhundert isch s Hüüserboue dän eso richtig explodiert – d Ängi isch doozmaal dëë ghobe Woonoort im Gibiet vo de hüttige Stadt Züri gsy, soo wie nachane de Züribëërg. Drum isch si doo au zimli rasch verstedteret.
Klaus Merz
S Literaturmuseum Strauhof het 2007 en Uusstellig über sys Wäärch gmacht. Der Film Merzluft vo 2015 het em Merz syni Texte verarbeitet.
Enge
s Kongrässhuus
S Kongrässhuus am See isch 1937–1939 vo den Architäkte Max Ernst Haefeli, Werner Max Moser und Ruedolf Steiger poue woorde. S isch e wichtigs Byspiil für de Landistil. I spöötere Jaare hät me vil draa umeflickt, und d Qualitëët vom Bou isch zum Täil verloore ggange. 2008 hät en d Stadt drum welen abrysse und e nöis Kongrässhuus anestele, aber die Plään sind inere Volchsabstimig duregheit. D Mäinig vo de Stadt hät sich dän um 180 Graad gcheert, und drufabe hät si der Originaalzuestand wider hëërgstelt.
«Muraltengut»
Dëë früenerig Summersitz a de Seestraass isch 1777–1782 vom Stadtbuuhërr Johannes Werdmüller nach äigene Plään poue woorde und hät doozmaal Werdmüllersches Landguet ghäisse. De Park, wos es Rosarium mit 5000 Roosestöck hät, isch früener bis an See abe ggange, hüt aber händ Baan und Straas vil devoo abzwackt.
de Hafen Ängi und s «Aquaretum»
I de Nööchi vom Hafe stönd au e Räie Bootshüüser, wo di verschidene Clüb iri Ruederboot drin händ. Das vom Politächniker-Ruederclub (gründet 1871) isch s eltischt vo de ganze Schwyz.
Silvia Trummer
D Silvia Trummer, wo anne 1940 uf d Wält cho isch, isch en Aargauer Schriftstellerin.
Schutzmantelmadonna
Das isch en Erschynig vo der Muettergottes, wo de Lüüt i der Noot chunt cho hälfe. Si isch grooss und het en wyte Mantel, wo si usbräitet, und alli Mönsche finde drunder e sichere Platz.
Schiene (Schienenverkehr)
Fischbuuchschinnè
In Aaleenig a s bim Bruggèbau gläufigè Brinzyp vom Fischbuuchdrääger isch 1789 vom William Jessop d Fischbuuchschinnè entwicklet worrè. S handlet sich dõby um è jewyls öppè ein Yard (ca. 91 cm) langes Schinnèschtugg, bi dèm d Höchi a dè Untersitè vo dè Èndè zu dè Mitti hy zuènimmt, wodurrè èn höcherè Durrèbiège-Widderschtandsmoment erreicht wörd. Allerdings isch dè Matriaalvobruuch für Fischbuuchschinnè relativ hoch gsi; au lönn si sich nit durchgängig walzè. Mit dè Yfüürig vo kürzerè Stützpunktabschtänd un dè Möglichkeit, längeri Schinnèstugg z walzè, isch selli historischi Schinnèform uffgää worrè.
Keilkopfschinnè
Keilkopfschinnè sin dè Vignolschinnè zhmli ähnlich. Im Gegèsatz zu sellè sin d Flankè vo dè Schinnèköpf keil- bzw. trapezförmig abgschräägt, ergo nimmt dè Querschnitt vom Schinnèkopf nõch unnè hy ab. Keilkopfschinnè kömmet vorneemlich bi Bergbaanè zum Ysatz. Als Fahrschinnè wörred si byschpillswys bi dè Rychèbachfallbaan z Meiringè vowendet, die übber è zuèsätzlichi, uff dè Schinnèkopf würkendi, Zangèbrèms vofüègt. Diè beidersits am Schinnèkopf aagryfendi Zangèbrèms klammeret sich gwüssermaaßè a d Schinnè aa. Bi dè Pöschtlingerbärgbaan z Linz sin Keilkopfschinnè bis zu dè Erneuerig im Johr 2009 im Ysatz gsi. Zaanschtangè vom Sischteem Strub wörred us Keilkopfschinnè mit höcherèm Kopf gfrääst.
Albert Thomas (Politiker, 1898)
sii Laawa un Kàrriar
Ìm Kongrass ìsch dr Thomas a Schìtzlìng vum texanischa Senàtoor Lyon B. Johnson gsìì, wo schpeeter Presidànt vu da Verainigta Schtààta worra-n-ìsch. Trotzdam hàt dr Thomas konsärvàtiva Mainunga biigschtìmmt; ar ìsch a klàssischer Demokràt vu da Südschtààta gsìì. Ìm Joohr 1949 ìsch’r Vorsìtzender vum Unterüssschuss um d’ Feerdermìttel fìr d’ unabhangiga Amt worra. Züadam ìsch’r Mìtglìed vum Unterüssschuss um d’ Feerdermìttel vu dr Vertaidigung un ìsch doo Vorsìtzender worra. Àn dara Schtälla hàt’r mehrera Projakter ìm Texas unterschtìtzt, drunter ìm Johnson sii Militäärflugplàtz vu Corpus Christi. Ar ìsch àui Mìtglìed vum Gmainsàma-n-Üssschuss um d’ Àtoomkràft gsìì un hàt àlles gmàcht, fìr àss ma s’ Bemànnta Ràuimschìffzäntrum vu dr NASA (schpeeter s’ Lyndon B. Johnson-Ràuimfàhrtzäntrum) z’ Houston bàuit. Drzüa ìsch’r Mìtglìed vum gmainsàma-n-Üssschuss um d’ texanischa Delegàzioon vum Represantàntahüss gsìì.
Gänseblümchen
dr Pflanzename
Im Hochdütsche seit me der Pflanze au no öppe Ausdauerndes Gänseblümchen, Mehrjähriges Gänseblümchen, Massliebchen, Augenblümchen, Himmelsblume, Maiblume, Marienblümchen, Morgenblume, Osterblume, Regenblume, Sommerröschen oder au Tausendschön.
Mercedes-Benz Citaro K
Unterschiede zum 12 Meter Bus
- Bim K sind zwische Vorder- und Hindertür nur 2 Fenster und bim 12 Meter Bus hets nu es witers Fenster vor der Hindertür.
- Bim C2 K isch au es Merkmal under de Fenster der chli Abstand zwischem Hinderrad und Mitteltür.
- Bim K isch jewils es Fenster weniger als bim 12 Meter Bus, 7 statt 8 bim Facelift K bzw. 6 statt 7 bim C2 K (inkl. Fahrerfenster)
Koblenz AG
Vercheer
Näbe dr Ysebaanbrügg schtoht z Choblez d Strossebrügg uf Waldshuet übere Rhy us em Joor 1932 mit ere Zollstazioon.
Salus populi Romani
«Salus populi» isch sid em vierte Joorhundert en Eeretitel vo der Jungfrau Maria. Dää latynisch Begriff bedüütet uf Dütsch «s Häil vom Volch».
Bi de glöibige Chrischte luegt me das Bild für öppis Wundertätigs a. Sid em sächste Joorhundert isch syni Vereerig dokumäntiert. Von es paar Päpscht weiss me, wie si vor em Mariebild sin go bätte wäge schlimme Süüchine: Dr Papscht Gregor dr Gross anne 593, wo z Rom d Pescht gsi isch; der Papscht Gregor dr Sächzääti anne 1837 gäge d Cholera; dr Papscht Franziskus am 15. März 2020 für s Ändi vo der wältwyte Koronavirus-Pandemy 2020.
Ophioneus
De Ophioneus hett d Eroberig vo de messenische Festig Ithome vorusgsie, denn doozmool hend vili schlechti Vorzaiche d Messenier untmuetigt. De Ophioneus hett plötzlich starchs Chopfwee öberchoo und zunderainisch afange gsie, obwoll er blind uf d Welt choo isch. Noch e paar Tääg isch er wider blind wore und da isch ai vo dene schlechte Vorzaiche gsii, wo s Orakel uufzellt hett.
Polyphontes (Heraklide)
I de spöötere Version haisst de Soo Aipytos, wie de Groossvatter vo de Merope. Er wachst drum z Arkadie bim Kypselos uuf, wo de Vatter vo de Merope isch. Nochdem er sich am Polyphontes gräächt hett, isch er denn König vo Messenie wore.
Liste der Gemeinden im Département Corse-du-Sud
D Lischt vun dr Gmeina im Département Corse-du-Sud zellt àlla 124 Gmeina ìm Département Corse-du-Sud uf.
Antilochos
De Antilochos isch i de griechische Mythologi e Soo vom Nestor, wo im Troianische Chrieg umchoo isch.
Liste der Gemeinden im Département Côtes-d’Armor
Veranderunge sit 2015
2019:
Amadeu Antonio Stiftung
Gschichd
Si isch anne 1998 vum Karl Konrad Graf von der Groeben grindet wore mid dr Anetta Kahane as Vorsitzeri un noch em Amadeu Antonio Kiowa gnännt, aim vu dr erschte Dodesopfer vu rächtssextremer Gwalt z Dytschland syt dr Widerverainigung 1990.
Liste der Gemeinden im Département Côtes-d’Armor
Veranderunge sit 2015
2017:
Communauté de communes de l’Alsace Bossue
D Communauté de communes de l’Alsace Bossue ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsàss (Frànkrìch). Sa ìsch zum 1. Janner 2017 grìnda worra üs dr Füsion vu dr Kommünàlverband Communauté de communes d’Alsace Bossue un Communauté de communes du Pays de Sarre-Union. Zum Kommünàlverbànd gheera 45 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Sarre-Union, Präsidant ìsch dr Marc Séné.
Abtei Weingarten
S erscht Chloschter
Anne 1056 het dr Welf IV. uf dm Martinsbärg e Benediktinerchloschter grindet, wu mit Mench vu Altomünster bsidlet woren isch. D Nunne vum 1053 abbrännte Chloschter Altdorf hän im Gegezug s Chloschter Altomünster bsidlet.
S Chloschter isch Grablegi un Huuschloschter vu dr Welfe gsii. Zwelf Aagherigi vu dr eltere, schwebische Welfelinie, wu zwische 990 un 1126 gstorbe sin, ligen in dr Welfegruft in dr hitige Basilika dodrunter dr Welf II., dr Welf III., dr Welf IV., Welf V. un dr Heinrich dr Schwarz.
Karnasion
De Karnasisch Hain oder s Karnasion (, Karnasion alsos, Karneiasion) isch en antiks Hailigtum z Messenie, wo d Mysterie vo de Grosse Göttine gfiiret woren sind. De Name hett s Hailigtum vom Karneios öberchoo, ennere lokaale Form vom Apollon, wo doo ebefalls vereert woren isch. Nochem Pausanias isch de Karnasischi Hain acht Stadie ööstlich vo de Stadt Andania glege, westlich vom Fluss Charadros und er söll i Voorzitte Oichalia (Οἰχαλία) ghaisse haa.
Laag und archäologischi Fund
400 Meeter nördlich vo Polichni stoot ufeme Högel d Cherche Agios Taxiarchos, wo mykenischi Scherbe gfunde wore sind. I de Umgebig vo Polichni sind zo dem no d Rest vomene Aquädukt, Spolie, Gräber, Hüserreste und verschidnigi Inschrifte gfunde wore.
Communauté d’agglomération de Haguenau
D Communauté d’agglomération de Haguenau ìsch a Kommünàlverbànd ìm Unterelsàss (Frànkrìch). Sa ìsch zum 1. Janner 2017 grìnda worra üs dr Füsion vu dr Kommünàlverband Communauté de communes de la Région de Haguenau, Communauté de communes de Bischwiller et Environs, Communauté de communes de la Région de Brumath un Communauté de communes du Val de Moder. Zum Kommünàlverbànd gheera 36 Gmeina. Dr Hauiptort vum Verbànd ìsch Haguenau, Präsidant ìsch dr Claude Sturni.
Jaleo (Tanz)
Er ghört zo de Alegrías und isch nööch verwandt mit de Bulerías und werd imene lebhafte Drüerrhythmus tanzet. D Liedstrophe bistönd us drai achtsilbige Veers, de erst und de dritt stönd debii im Endraim.
Katja Mast
Bolitik
D Katja Mast het si scho syter anne 1990 fir d SPD engaschiert ghaa un isch anne 1993 schließli in d Bartei yydrätte. Vu 1993 bis 1996 het si em Juso-Landesvoorstand z Baade-Wiirtebäärg aagheert. Si isch u. a. Juso-Voorsitzeri z Offeburg un stellverdrättendi Landesvoorsitzeri vu dr Jusos Baade-Wiirtebäärg gsii. In dr Joor 1992, 2009, 2010, 2012 un 2017 isch si Mitgliid vu dr Bundesversammlig gsii, derzue si Deligierti uf SPD-Barteidääg gsii, langjeerig Mitgliid vu dr Aadraagskummission vu dr SPD Baade-Wiirtebäärg un stellverdrättendi Chraisvoorsitzeri vu dr SPD im Enzkchrais.
Carmen Reyle
Läbe
Wärk vo ihre sind vom Baudepartemänt und Kunstkredite Basel-Stadt und Basel-Landschaft, vo de Gmeinde Binnige und Allschwil und vo de Kirchgemeinde Dornach, Rieche und Allschwil aakauft worde. Die letschte Johr vor ihrem Abläbe het si vor allem textili Wärch gschaffe: Bildteppiche und durchsichtigi Wirkereie, wo Zettelfäde zur Gstaltig bitrage. D Reyle het an Usstellige teilgno. Sie isch mehreri Johr im Vorstand vo der Basler Sektion vo der Schwizerische Gsellschaft vo bildende Künschtlerinne gsi und het dört jüngeri Kolleginne betreut.
Liste der Gemeinden im Département Territoire de Belfort
Veranderunge sit 2015
2019:
Thouria
Laag
Thouria isch am ööstliche Rand vo de Messenische Ebni glege underhalb vom Taygetos. Vom Meer isches acht Kilometer ewegg glege, doch mue sich i de Antike s Piet vo de Stadt bis an Messenische Golf uusdeent haa, do de o de Name Thouriatische Golf ghaa hett. De Hafe vo Thouria dörst bi Akovitika glege haa, wo de Fluss Aris is Meer mündet und wo en antike Poseidontempel gstanden isch, wo offebar zu Thouria ghört hett.
Dole (Kanal)
E Tole isch en Ablauf fürs Wasser under em Bode.
Patrizia Laeri
D Patrizia Laeri (* 9. Mai 1977; haimetberächtigt z Maiefèld) isch e Schwyzer Wirtschaftsschurnalischti un Moderatori.
Jakobus der Ältere
Zäme mit sim Brueder Johannes und em Andreas und em Simon Petrus isch er eine vo de erschte Jünger vo Jesus Chrischtus gsi. Mit däm het er denn au der Afang vo der Lydensgschicht im Garte Getsemani duregmacht.
Bi der Uferstehig vom Jesus isch der Jakobus au no z Jerusalem gsi. Er soll denn, wien e Legände seit, als Missionaar uf die Iberischi Halbinsle ggange sy. Spöter isch er wider im Heilige Land blibe, bis er under em Reschim vom Statthalter Herodus Agrippa öppe im Joor 44 gchöpft worden isch. Vo sim Tod wird im Markus- und em Matthäusevangelium verzelt.
Misogynie
Misogüny cha sech uf vil Arte manifeschtiere, i der Wirtschaft, oder wemme in ere Gselschaft oder emene Staat de Fraue algemin gwüssi Sache nid erlaubt, i der Politik, dur d Spiilarte vom Sexismus, dur Gwalt gäge Fraue bis hi zum Femizid.
Was d Sproochgschicht agoot, het me ahand vo de früene Wörterbüecher usegfunde, ass bi de Wörter für Fraue vil me negativi Bezeichnige vorchöme als bi dene für d Manne. D Wortfälder zeigen es Bild vo der ehemolige gselschaftlechi Situazioon, wo d Fraue i vilne Fäll en undergordneti Rolle gspilt händ.
Daniela Ryf
D Daniela Ryf (* 29. Mai 1987 z Soledurn) isch e Schwiizer Triathletin und zwöifachi Olympiadeilnähmeri (2008, 2012). Sie isch U-23-Wäutmeisteri (2008), Wäutmeisteri im Mixed-Relay (2009, 2010) und Schwiizermeisteri uf de Triathlon-Churzdistanz (2012, 2013). Usserdäm het sie viermoou d Ironman 70.3 World Championship (Mitteldistanz: 2014, 2015, 2017, 2018) gwunne und isch viermalegi Siigeri vo dr Ironman World Championships (Langdistanz: 2015–2018). D Ryf wird als Füehrendi i de Besteliste vo de Schwizer Triathletinne uf dr Ironman-Distanz gfüehrt.
Katharina Schulze
Abgordneti syt 2013
Zue dr bairische Landdagswahl 2018 isch d Katharina Schulze näb em Ludwig Hartmann as bairischi Spitzekandidati aadrätte un isch au uf dr griene Lischt fir dr Wahlchrais Oberbaiern uf Blatz Nr. 1 gstande. Bi dr Wahl am 14. Oktober 2018 het si in ihrem Stimmchrais Milbersthofen mit 34,9 % s Diräktmandat gwunne.
Privatlääbe
D Schulze isch mit em griene Finanzminischter vu Baade-Wiirtebäärg Danyal Bayaz liiert. Im Juni 2021 sin d Schulze un dr Bayaz Eltere vun eme Bue woore.
Ida Preusch-Müller
Lääbe
Anne 1962 isch im Fryburger Rombach-Verlag s Buech „Das Geheimnis der Tante Perkula – Erzählungen und Geschichten“ uusechuu un 1964 en alemannische Gedichtband unter em Titel „Alles Haimet, isch dy Lied – Alemannische Gedichte“. 1967 isch im Kolibri-Verlag z Wuppertal ihre Chinderbuech „Im Tierreich“ uusechuu, wu in Schrybschrift gsii isch.
Kurt Heynicke
Dr Kurt Karl Albert Heynicke (* 20. Septämber 1891 z Liegnitz/Schlesie; † 18. Merz 1985 z Merzhuuse) isch e dytsche Schriftsteller gsii.
Lääbe
Näbe Gedicht het er Roman, Verzellige, Theaterstuck, Gedicht un Essay gschribe, derzu un Heerspiil un Draibiecher fir Film un Färnseespiil. Vor allem in syne Gedicht isch er e typische Verdrätter vum Expressionismus gsii. Dailwys findet mer in syne Gedicht au anthroposophischi un pantheistischi Yyfliss. Syt dr 1930er Johr het er vor allem Unterhaltigsroman gschribe, wu zum Dail rächt erfolgrych gsii sin. Är het au e baar Volkstheaterstuck uf Alemannisch fir di Alemannisch Bihni gschribe („Hauptsach’ mir sin glücklich“ 1970, „Erasmus vom stillen Winkel“ 1970, „E Tröpfle Ewigkeit“ 1971). Scho e baar Johr friejer het er sy Stuck „Die Nichte aus Amerika“ fir di Alemannisch Bihni uf Alemannisch umgschribe ghaa.
Dorothy Crowfoot Hodgkin
Lääbe
D Dorothy Crowfoot Hodgkin isch di eltscht vu vier Deechtere vu me änglische Kolonialbeamte z Kairo gsii. D Eltere, dr John Winter Crowfoot (1873–1959) un d Grace Mary Hood (1877–1957), sin vyl graist un hän wäge däm ihri chinder bi Verwandte z Ängland ufwachs loo. Scho as Jugedligi isch d Dorothy Crowfoot fasziniert gsii vu Krischtall un chemische Strukture. Wu si im Alter vu 16 Johr d „Grundlagen der Chemie“ vum Parson gläse het, het si bschlosse, Chemy z studiere.
Zue ihre Studänte z Oxford 1946/47 het d Margaret Thatcher ghert, wu ihri Abschlussarbet in Chemy bi dr Crowfoot Hodgkin gmacht het.
Rudolf von Altenburg
Der Rudolf isch us ere bedüütende Familie cho, wo Güeter vom Elsass bis is Gebiet vo der Aare gha het. D Familiegschicht vo de erschte Habsburger isch nid gnau bikant, me nimt aaber aa, der Grossvatter vom Rudolf sig der Guntram gsi, wo der Zuename der Ryych gha het; em Rudolf si Vatter isch der Graf Lanzelin (oder Landolt) gsi, und er het drüü Brüeder gha, der Graf Radbot, wo d «Habsburg» het agfange boue, der Landolt der Zwöit und der Werner. Dää isch Bischof vo Stroossburg worde.
Ig-Nobelpreis
Dr Ig-Nobelbryys ([], änglischsprochig Wortspiil: ignoble „uuwirdig, schmachvoll, schändli“), mänkmol au Anti-Nobelbryys gnännt, isch e satirischi Uuszaichnig, fir zum wisseschaftligi Laischtige eere, wu d „Menschen zerscht zum Lache, derno zum Studiere bringe“ („to honor achievements that first make people laugh, and then make them think“). Vergee wird dr Bryys vu dr Zytschrift Annals of Improbable Research, wu z Cambridge (USA) uusechunnt. Di eerscht Bryysverleihig het anne 1991 am Massachusetts Institute of Technology stattgfunde, syter 2012 wäre d Bryys an dr Harvard University ibergee.
Bedingige fir d Nominierige un Wahl
Vergee wäre d Bryys als im Spotjohr, in dr Regle churz voreb d Empfänger vum Nobelbryys bekannt gee wäre. D Vergabzeremony findet im Sanders-Theater vu dr Harvard-Universitet statt. Dr Bryys isch scho lang kai Schand me un wird mittlerwyli vu dr maischte Bryysdreeger gärn sälber entgege gnuu.
Pia Solèr
D Pia Solèr (* 1971 z Vrin) isch e Schwyzer Schriftstelleri.
BOB ABeh 4/4 II
D BOB ABeh 4/4 II sind meterspuregi Elektrotriibwage vo der Berner-Oberland-Bahn (BOB) iner Schwiz für gmischten Adhäsions- und Zahnradbetriib, härgstellt vo der Schwizerische Loki- und Maschinefabrik und vo Brown, Boveri & Cie.
Bregenzer Festspiele
D Breagazer Feschtspiil sin e Kulturfeschtival, wu syter anne 1946 all Johr im Juli un Augschte in dr Vorarlberger Landeshauptstadt Breagaz veraastaltet wird. Näbe klassische Kunzärt wäre Opere, Operette, Musiktheater, Singspiil, Spiilopere, Musical un Theaterstuck ufgfiert.
Abteikirche Ottmarsheim
Züesatzliga Bàui
Ànna 1695 hàt d Anne Elisabeth de la Touche a Kuppel wìder nèi lo bàuia, nohdam àss d ehmàliga Kuppel wahrend em Drissigjohrig Kriag zersteert worra ìsch.
Archtektür
D Àbtèi ìsch üs Stei vu Brunscht bàuia; dàs ìsch a gaaler Kàlchstei, nìt üs dr beschta Quàlität, àwer 's ìsch scheen un 's ìsch ìn dr Gegend vììl benutzt worra. S Gebäi ìsch ìm Romànik Stil; as gheert dàto ìm tourischtischa Wag „Romànischa Stroß vum Elsàss“ (Route romane d'Alsace, uf Frànzeesch ).
Konstantin II. (Rom)
Wo dr Konstantin anne 340 mit synere Armee uf Italie gangen isch zum dr Konstans azgryffe, het er dr Kampf und grad au s Läbe verloore, und jetzt het sy Rychsteil au em Konstans ghört.
BOB ABDeh 8/8
Gschicht
Fer d Tribwage ABeh 4/4 I us de Jahr 1965 und 1979 und d dezue passende Personenwage zu ersetze, bstellt d BOB im Sommer 2014 bi Stadler Rail sächs driteiligi Tribzüg mit Adhäsions- und Zahnradatrib. Der Bestellig isch e vertiefti Evaluation mit drei geprüfte Variante vorus gange: Bi der Evaluation stöhnt d extreme Nachfrageschwankige vo Hoch- und Nebensaison der im Tourismusvercher tätige Berner Oberland-Bahn (BOB) im Zentrum. Ds z beschaffend Rollmaterial muess so usgleit si, dass sich die Kompositione einfach a d Nachfrage apasse la. Ds Platzagebot der Variante „mittel“ entspricht am beschte der Verchersnachfrag ide Randzite, so dass e dreiteilige Tribzug zu dise Zite als Alleifahrer igsetzt wärde chan. D BOB entschiedet sich für de Chouf vo sächs dreiteilige Triebzüg und drei witere Gelenksteuerwagen (GSW) ABt 431–433. D füf bereits vorhandene Niederflurgelenkstürwage ABt 421–425 usem Jahr 2004 wird für de Betrib mit de ABDeh 8/8 apasst.
Lene Voigt
D Lene Voigt (* 2. Mai 1891 z Leipzig als Helene Wagner; † 16. Juli 1962 au daa) isch e düütschi Mundartschriftstellerin gsi.
s Läbe
D Lene Wagner isch z Leipzsch – wie me dr Stadt im Dialäkt vo döört seit – uufgwachse und het zerscht d Uusbildig zu der Chindergärtnere gmacht. Drno het si bim Insel-Verlag gschaffet. 1914 het si dr Friedrich Otto Voigt (1890–1976) ghürootet, wo si sech aber scho 1920 vonnem wider het lo scheide. Denn isch si e freji Schriftstellerin in irere Geburtsstadt gsi. Si het i dr sächsische Mundart gschribe, und iri humorvolle Wäärch sind z Düütschland gly populäär worde.
Sit 1936 het sech d Voigt immer wider wägen ere psychische Chranket lo behandle. Nach em zwöite Wältchrieg isch d Lene Voigt bi dr Verwaltig vom Landchreis Leipzig-Land agstelt gsi, scho gly isch si aber wider is Leipziger Spital für psychisch Chranki choo, wo si bis as Läbensändi bliben isch und glägentlech wyter an irne Gedicht und andere Schrifte gschaffet het. Sit de 1970er Joore isch vo de Kabarett z Leipzig s Wäärch vo dr Voigt wider füregnoo und mit vill Erfolg uufgfüert woorde. 1995 het me d Lene-Voigt-Gesellschaft e. V. gründet, wo fürs Adänke a die jetz wider berüemti Mundartautoorin lueget. E Teil vo dere irne Stuck git’s jetz au uf Schallplatten und als Hörbüecher.
Léopoldine HH
Lääbe
Anne 2014 het d Leopoldine Hummel bi dr Casting-Show „La Nouvelle Star“ uf eme Färnseesänder D8 mitgmacht, dodermit het si ne braiter Publikum z Frankrych chännegleert.
Si spiilt e Hufe Inschtrumänter, unter anderem Klavier, Akkordeon un Querflete un singt uf Franzeesisch, Elsässisch, Dytsch un Änglisch.
Georg Bötticher
s Lääbe
I de 1870er Joor het me dr Bötticher au mit syne obersächsiche Mundartwäärch und es paar Bilderbüecher gleert könne. Sit 1897 isch er mit dr Familie z Leipzig gsi, won er sech immer mee ufs Schrybe verläit het. Vo 1901 bis 1918 het er dr Auerbach’s Deutscher Kinder-Kalender usegää und er het für die Fliegenden Blätter gschribe. Vil Erfolg het dr Autoor z Leipzig mit sine satirische Schrifte, Theater und Gedicht gha.
Der Oberrheinische Rollwagen
Gschiicht
Iniziiert woore isch där Lidraduurwettbewäärb anne 1981 vum Rudolf Stähle (1930-2005), wu bim Siiddytsche Rundfunk in dr Kultuurredakzioon z Charlsrue gschafft het.
Liste der Gemeinden auf Martinique
D Lischt vun dr Gmeina uf Martinique zellt àlla 34 Gmeina ìm Ìwerseedépartement Martinique uf.
ABt
ABt vo der Zentralbahn
D Zentralbahn verfüegt über 18 Wage vom Typ ABt. Drunder hend sich ehemaligi Brünigbahnwage ABt 900-905 befunde, wo als Umbaute us de AB 401-412 entstande si. D räschtliche zäh ABt 923-932 sind ehemaligi LSE-Wage, zwei dervo stamment vom RBS. Zwei weiteri ABt het d LSE zu At 921-922 umbaut, indem me ds chline Zweitklassabteil mit drei Reihe Erstklassstüehl bestückt het. Zuesätzlich het d Zentralbahn drei Gelenkstürwage ABt8 941-943 becho, wo no vo der LSE bestellt worde sind. Bis zur Ablifrig vo de zuesätzliche FINK-Triebzügen 2016 sind diversi ABt zämme mit eme B als Verstärchigseinheit de SPATZ-Tribzüg mitgä worde. Sither wärde d ABt nur no zur Bildig vo Pendelzüg mit de acht HGe 4/4 II brucht.
American-Airlines-Flug 1420
Zum Unglück
Nach em Uufsetze het der Kopilot gseit: „We’re down. We’re sliding“ (was öppe so vil heisst wi: „Mir sy dunde. Mir rütsche“) Si hei weder bemerkt, dass d Störklappe nid funktioniert hei, no hei si se manuell ygschalte. Darum het ds Flugzüüg grad mal 15 % vo der übleche Brämschraft gha. D Pilote hei du letschtändlech d Kontrolle über d Maschine verlohre. Ds Flugzüüg isch mit ere höche Gschwindigkeit bis a z Ändi vo der Landebahn grütscht, isch dert mit em ne Sicherheitszuun kollidiert u de mit em ne Stahlgrüscht vo der Pischtebelüüchtig vo der Pischte 22L zämetätscht. Am Ufer vom Arkansas River het ds Flugzüüg du gstoppet.
„"After departing the end of the runway, the airplane struck several tubes extending outward from the left edge of the instrument landing system (ILS) localizer array, located 411 feet beyond the end of the runway; passed through a chain link security fence and over a rock embankment to a flood plain, located approximately 15 feet below the runway elevation; and collided with the structure supporting the runway 22L approach lighting system."“
Berner-Oberland-Bahn
Historischi Fahrzüg
Historischi Fahrzüg vo der Berner-Oberland-Bahn lueg im Kapitel Aktuelli und ehemaligi Fahrzüg.
Weltklasse Zürich
Bi dene Liechtathleetik-Meeting sind immer wider mol Wältrekörd und 58 Schwiizer Rekörd uufgstelt worde. Wältklass Züri gilt als eis vo de beschte Liechtathletik-Träffe uf dr Wält und es chömen immer wider es paar vo de beschte Athleete wägen iim uf Züri.
Thomas Cook
Dr Thomas Cook (* 22. Novämber 1808 z Melbourne, Derbyshire, Ängland; † 18. Juli 1892 z Leicester) isch en änglische Prieschter und e bedüütende Pionier vom Reisevercheer gsi.
s Lääbe
Anne 1863 het dr Cook e Reis id Schwiiz plaanet, er het ere «First Conducted Tour of Switzerland» gseit. Do drmit het s grosse Zytalter vo den änglische Reise i d Alpen und vo de Hotäll i dr Schwiiz agfange. Am Afang isch das rächt kompliziert gsi, dr Cook het mit Ysebahne, Tampfschiff, Poschtgutsche, Treeger und Muultier müesse schaffe. D Fahrt vo anne 1863 isch mit acht Gescht, nach dr Faart dur Frankrych, vo Gämf uf Chamonix und vo döört überen is Wallis uf Leukerbad ggangen un denn über t Gemmi is Bärner Oberland und i dr Zäntralschwiiz uf d Rigi. D Jemima Morrell het vo dere Reis es Tagebuech gschribe, wo ghulfe het, d Reis id Schwiiz bi den Ängländer (wo se sech hän chöne läischte) populäär z mache.
Charmey
Gschicht
S Doorff isch ane 1211 s eerschte Mol in ere Schriftkwellen erwäänt; es heisst döört Chalmeis.
Niederflurwagen (Schweiz, Schmalspur)
Stadler Kofferkuliwage
D BDk 2236 und 2237 verunfalle am 1. September 2016, wo im Bahnhof Andermatt e Rangierkomposition entlaufe isch und i der Schölleneschlucht im e Tunnel entgleist isch. Der BDk 2237 isch am 11. Oktober 2016 uf Landquart zer Reparatur überfüert worde, der BDk 2236 het e Totalschade erlitte.
RJ Niederflursteuerwagen
Am 27. März 2006 wird über RJ Bahntechnik der Konkurs eröffnet und am 12. Februar 2007 isch ds Unernähme usem Handelsregister glöscht worde. Am 10. Mai 2006 isch am gliche Domizil d Firma Raility AG gegründet worde. Di setzt d Geschäftstätigkeit vo RJ Bahntechnik fort.
Tram-Niderfluerwäge
Bi de Strassebahne geit der Trend immer stärcher hii zu niderfluehrige Glenktribwage. Nur no wenigi Betrib verwende ned motorisierti Ahängerwäge. Z Basel sind no 1986–1987 d vierachsige Motorwäge 477–502 aagschafft worde. Während die ähnliche Glenkwäge 659–686, wo 1990–1991 aagschafft worde si, acht Jahr später mit eme Niderfluermittelteil ergänzt worde si, sind für d Vierachser ab 1997 älteri vierachsige Standardahänger vo de Baujahr 1967–1972 umbaut worde. Si hei in der Mitti e Niderflueriistig becho und au no e Klimaalaag.
Stopfen (Gleisbau)
Stopfè isch e Methodè, wo bim Bau un i dè Inschtandhaltung vo Gleis mit Schotterobberbau aagwendèt wird zum vertikali Unebbèheitè i dè Höchi un horizontali Voschièbungè längs un rächts/links i dè Gleislaag durch Aahebbè un/odder Voschièbè vum Gleis, Weichè un Chrützungè durch Unterfüèttèrè vo dè Baanschwällè mit Schotter z besitigè. Früèner hèt mò sèll vu Hand mit Windè, Schottergablè un Stopfhackè gmacht, hüt dègegè wörd s zmeischt maschinèll durch deilwys au selbschtfaarend uusgfüürti Nivellyr-, Richt- un Stopfmaschinnè gmacht.
Moderni Stopfmaschinnè nivellyrèd asè s Gleis un stabilisyrèd s auch dǜnamisch, wôrend si kontinuyrlich mit 500–1000 Metern pro Stund mit èm Büèz wittermachèd un dõdeby au Berych vu Weichè un Chrützungè stopfè düèn. Si chönnèd Deil von èm Gleisbauzug sy.
Im Fachjargon heißt s Stopfè vum Schotterbett grampè un d Maschinnè dèzuè Gleisschtopfmaschinnè, Gramper odder Grampgräät.
Gall Morel
s Läbe und s Schaffe
Bekant woorde isch dr Äisidler Mönch au als Lyriker und Theaterautor. Vo sym Lääbe brichtet er sälber i sym Tagebuech, und so weiss me, ass er scho i dr Schuelzyt het afo dichte. Das het 1824 agfange mit emene Wäärch uf s Chlooschter: ‘’Die hl. Wüste, Eremus sacra.’’ Und um däm sini Gschicht goot’s au in es paar andere Schrifte vo iim. Nit nume vo de Reise, sondern au vo de Ydrück us dr natur list me i syne Gedicht und Lieder. Zu vil Glägeheite het dr Bendediktiner churzi Spruch und Värs gliferet, für Feschtaläss – wie öppe d Dornacher Schlachtfyyr vo anne 1871 –, als Gloggeninschrifte und für Yweihigsfyre. Und er het verschideni Arbeten über d Literaturgschicht gschribe. Mit de Nääme vo de Schwiizer Dichter, won er vonne öppis gwüsst het, het dr Morell en bsundere Katalog zämegstellt: ‘’Verzeichnis von schweizerischen Dichtern.’’ Do drin chöme 725 Persoone vor.
Mujinga Kambundji
D Mujinga Kambundji isch bim Stadtturnveräin Bärn, so wie au iri elteri Schwöschter Kaluanda Kambundji. Beedi händ mol als Chind s Rönne «S schnäuschte Modi vo Bärn» gwunne. Au die jüngere Schwöschtere Muswama und Ditaji mache Liechtathletik.
Bi dr Wältmäisterschaft 2019 z Doha im Land Katar het si über zwoohundert Meter Bronze gwunne. Si isch die erschti Schwiizer Sprinterin, wo anere Wältmäisterschaft so wyt choo isch.
Liste der Gemeinden im Département Doubs
Veranderunge sit 2015
2019:
Ernesto Monaci
s Lääbe
1872 het er ghulfe d Zytschrift Rivista di filologia romanza gründe. 1882 het er agfange mit der Sery Archivio paleografico italiano und 1883 isch tank iim s Iteliänische Institut für s Middelalter Istituto Storico Italiano per il Medio Evo uf d Bäi gstelt woorde.
Pierre Gauchat
s Lääbe
Dr Pierre Gauchat isch dr Soon vom Romanischt Louis Gauchat gsi. Er het d Kunschtgwärbschuele vo Züri und vo Münche bsuecht. 1924 het er z Züri sys eigete Grafikatelier uftoo. Vo 1926 bis 1950 isch er drnäbe z Züri na Zäichnigsleerer gsi. Er het Bilder für Büecher, Plakat, s Theater und au für Briefmarggen und Banknoote gmacht. Vom Gauchat sind d Entwürf für d Schwiizer Banknoote vo füfzg Franke bis tuusig Franke vo der Uusgab 1956.
Maurice Casanova
Er het zerscht i dr Gmeind Bangis gläbt und syni Frau Josée isch vom Dorf Liddes, wo im Entremont ääne lyt, gsi. Ane 1962 het dr Casanova a der Uni Nöieburg afange Gschicht, Latyn und Dialäktology studiere.
Els Morf-Bachmann
D Els Baachmen isch z Altiken und z Rickebach id Schuel ggange. Si hät as Puurefrau z Toorlike gläbt, si isch mit em Auguscht Morf ghüraate gsi und hät sibe Chind gha.
Florian Melcher
Lääbe und Wärch
Dr Melcher isch dr Son vom Giosua Melcher un dr Catharina geb. Thöni gsi. Er het z S-chanf d Grundschuel und z Chur s Gimnasium bsuecht. Dänn isch er ad Universitäte z Gämf, z München un no z Wien bim Wilhelm Meyer-Lübke go d Filology studiere. Z Wien het er syni Dokterarbet gschribe, won er drinn der romanisch Dialäkt vo S-chanf beschrybt. Er isch mit dr Martha Walin ghürootet gsi.
Drno het en die Rätoromanischi Gselschaft 1904 as eerschte Redakter für s dozmol grad plaanete romanische Wörterbuech Dicziunari Rumantsch Grischun agstelt. Zäme mit em Robert von Planta und em Chasper Pult het er s Projäkt vorbereitet, und dr Nöieburger Romanischt Louis Gauchat, wo s Wälschschwiizer Mundartwörterbuech ufpout gha het, isch ne drby mit sym Wüsse cho hälfe.
Heinrich Ernst Kromer
Noolääbe
Im Riedermer Gaschthuus „Kreuz“ git s syter 1956 d „Heinrich-Ernst-Kromer-Heimatstube“ mit Wäärch vum Chinschtler. Bi re Brunscht anne 2001 si di ganze Orginaal, Zaichnige un Aquaräll, vernichtet woore. Mit Hilf vu dr Heinrich Ernst Kromer-Gsellschaft un em Landesverain Badischi Haimet hän d Wiirtslyt vum Kreuz die Stuube wider chenne ufböue, 2004 isch si widerufgmacht woore mit Reproduktion vu Bilder vum Kromer.
Paul Scheuermeier
Lääbe
1943 isch dr Scheuermeier als Nochfolger vom Louis Gauchat i die Filologischi Kommission vom Dicziunari Rumantsch Grischun choo. 1964 het em d Uni Bärn dr Eeredokter ggää.
John Auguste Clerc
1889 het dr Clerc d Idee von ere kantonalen akademische Kulturgselschaft uufprocht und isch au grad dere iren eerscht Presidänt woorde. 1893 isch dr Nöieburger als schwiizerische Bundesdelegierte für d Wältauusstellig vo Chicago uusgwäält woorde. Und er isch au als Schriftsteller uufträtte und het, meischtens under verschidene Psöidonym, für die kantonale Zytige Sache gschribe.
Heinrich Morf
s Lääbe
Dr Morf het früech agfange mit dr Dialäktforschig. Syni Schüeler Louis Gauchat, Ernst Tappolet und Jules Jeanjaquet sind d Gründer vom Wälschschwiizer Mundartwörterbuech Glossaire des patois de la Suisse romande.
Reichsherrschaft Bonndorf
D Fürschtè
cha mò unter Äbt vo St. Bläsy inschpizyrè.
Wolfgang Haas
Bischtum Khuur
Dur sy konservativ Verständnis vu dr reemisch-kadoolische Glaubeslehr un e baar bi Chilchekritiker umstrittene Personalentschaidige sin d Protescht in dr Chilche wytergange un hän au noch em Yysetze vun meerere Weibischef, zum Byschpel vum Peter Henrici fir dr Kanton Züri, nit chenne byyglait wääre. Dr Wolfgang Haas isch alsfuurt in dr Schlaagzyylede gsii un isch zum villicht bekannteschte Bischof vu dr Schwyz woore.
Erzbischtum Vaduz
Im Zuug vu dr Yyfierig vun eme Paartnerschaftsinschtitut z Liachtaschtaa het dr es Haas praktizierti Homosexualitet „objäktiv e schwääri Sind“ gnännt, un as di räächtli Anerkännung e Skandal sei.
Burg Alt-Thierstein
Die alti Burg isch mit dr Zyt zämegheit und d Schtäine vo de Burgmuure sind gwüss vo de Lüüt i dr Umgäbig für anders brucht worde.
Chimborazo
De Yheimische gilt dr Tschimborasso als heilige Bärg. Wohär syn Name chunt weiss me nit gnau; «Taita Tschimborasso» bedüütet i dr lokale Kichwa-Sprooch öpe sovil wie «Vatter Ysch-Bärg», und dä isch zäme mit dr «Mama Tungurahua» dr müthologisch Afang vom Volk vo de Puruhá.
Dr Vulkan isch lang nümmen aktyv gsi, dr letscht gross Uusbruch het er öpen im sächste Joorhundert gmacht; aber vor es baar Joore, ane 1999 und 2006, het er undereinisch wider afo Lawa spöize.
Dr Alexander von Humboldt isch ane 1802 mit ere Expedizioon fasch ganz ufe Gipfel vom Tschimborasso ufegange; die eerschte, wo ufem Spitz obe gstande sind, sind dr Edward Whymper, dr Jean-Antoine und dr Louis Carrel; das isch am 4. Jänner 1880 gsi.
Erdüberlastungstag
Für die ganzi Ärde gsamthaft gseh het d Wältwirtschaft mit em allgemein Konsum sid anne 1971 all Joor meh Güeter vebruucht als si für nes nachhaltigs Läbe hätt dörfe.
Jean Bonnard
Dr Jean Bonnard (* 27. Februar 1855 z Lausanne; † 30. Augschte 1915) isch e Schwiizer Romanischt gsi.
Saft
was es für Saft git
Es git vil verschideni Art vo Säft, und me chan drum no wiiter unterteile in:
Eduard Albert Meier
Kontroversä
Einigi Publikatione vo ihm sind allerdings sehr fragwürdig - so het er es Foti vo sinere aagebliche Kontaktperson "Asket" veröffentlicht. Dia Frau uf dem Foti het allerdings starchi Ähnlichkeite mit ere Dame vo de "Dean Martin Show". Gegner vom Billy gönd devo uus er het sie eifach vom Fernseher abfotografiert - er selber isch de Überzügig das sis Original-Foti ustuuscht worde isch vo de "Männer in Schwarz".
Kichwa
Sproochgschicht
Sid dr nazionalen Unabhängigkeit het s Spanische die alte yheimische Sprooche immer wie meh zruggdrängt, und erscht am Ändi vom 20. Joorhundert isch es bi den Aktivischte vo dr «indigene Bevölkerig» es politischs Zyl worde, die eigeti alti Sprooch wider z pflääge. Es git sid denn en einheitlechi Schrybwys für d Kichwa-Sprooch. Und ane 1998 het me z Ecuador i d Landesverfassig gschribe, ass men im ganze Land «interkulturelli zwöisproochigi Schuele» dörf haa. Es schynt, dass do drmit dr langsam Vrfall vo dr Kichwa-Sproochpraxis doch chuum chan uufghalte wärde. Es git z Ecuador vilecht no öpen e halbi oder e ganzi Millioon Lüüt, wo s Kichwa im Alltag no schwätze.
Ackerhaus
Gschicht
1951/1952 isch es am hütige Schtandort «im Acker» i de sinerzitige Gmänd Ebnet wider ufbaut ond renoviert worde. Am neue Ort häts de Name «Ackerhus» öbercho. De pensioniert Gsamtschuellehrer Edelma hät dai ine sis bewohnt Museum für püürlechi Wohnkultur, Alltagsgegeschtänd ond Musiginschtroment us em Toggeburg ygrichtet. Im Johr 1963 isch de Edelma gschorbe ond sither füehrt d Albert-Edelma-Schtiftig s Museum witer.
Konschtrukzio ond Ombaute
2015 isch s früenerige Musigzimmer vomäne Abau ersetzt worde, won ä gschindlete Fassade und än asümmetrisches zeltförmigs Tach hät. Döt ine häts än Uusschtelligssaal ond än Konzertsaal. Dä alt Schtrickbau isch sanft renoviert worde. D Tachundersichte, wo no de Edelma aagmolet hät, hät mer mit Bretter abdeckt.