cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Klettern
Freichläddere
Bim Freichläddere (engl. Free Climbing) dörfä fr d Fortbewegig nur dr Fels und dr eignig Körper bruucht wärde. Alli Hilfsmittel, wi au diä ganz Usrüschtig Seil und technischi Hilfsmittel diene just zur Sicherig gege Abstürz (dr Begriff bezeichnet also nit ds Chläddere ohni Sicherig, was me in däm Zämmehang als free solo bezeichnet). Sälli Art vom Chläddere wird scho sitem Ändi vom 19. Joorhundert in dr Sächsische Schwyz praktiziert. Vo dört us ischs Freichläddere vom Dütschamerikaner Fritz Wiessner ind USA „exportiert“ worde. Z Europa isch s Freichläddere usserhalb vo dr Sächsische Schwyz vom neue technische Chläddere (wo denn grad ä Boom erläbt het) überschattet worde, und isch erscht in de 70er- und 80er-Joor vo denä weschtöiropäischä Chlädderer widerentdeckt worde, wos in dr Sächsischä Schwyz und in dä USA abgluegt hei. S isch hützutags diä populärscht Form vom Chläddere
Alpinchläddere
Bim Alpinchläddere stoht im Gegensatz zum Sportchläddere nit so sehr die sportlich Useforderig s Ziil dar, sondern s Erreiche vomä Bärggipfel. Dodrbi müesse in dr Regel mehreri Seillängene höchi Felswänd überwunde wärde. Will d Chlädderer je nach Erreichbarkeit und Usmass vor Wand ganz oder deilwiis uf sich äläi gstellt si, si ä sorgfältigi Routeplanig und –uswahl sowi Kenntins im Standplatzbou und Rettigstechnike nötig. Au wenn mä s alpine Chläddere em Freichläddere zueordnet, isch möglich, dases mol nötig wird technischi Chläddere azwändä, dasmä au an Stelle, womä käni frei chlädderbari Lösig findet, nid unnötig Zit verliert und drmit diä ganz Seilschaft z gfärde.
Freichläddere und Sportchläddere (Free Climbing)
Achtung: Mä mues ufpasse, dass me s Freichläddere nit mit em Free-Solo verwächslet! S klassische freie Chläddere (enl: Free Climbing) wird an natürlichem Fels betribe. Normalerwiis si das Chlädderroute mit Chläbhögge, oder wo nur mit portable Anker wi Chlemmkeil oder Friends abgsichered wärde. Wi vili Lüt meine, isch Freichläddere wi scho gseit nid, ohni Sicherig z Chläddere (Free-Solo), sondern äs isch s freie Chläddere am Fels gmeit, womä Seil und Högge nur zur Sicherig oder fr Pause bruch. (Und nid öppe zum sich drmit ufezieh oder so.)
Sturz- und Sicherigstraining
Es isch wichtig, dasme s richtige Sichere wi au s richtige Stürze immer wider trainiert. Vorallem au s Stürze darf me nid unterschetzä, denn im Vorstieg chame jenachdäm bis öppe acht Meter oder sogar no witer abestürze, und weme sich den nid richtig verhaltet (grob gseit, dasme mit de Bei als erschts and Wand chunnt und cha abfädere), den nützt jedi Sicherig nüt.
Dietmar Dath
Bolitischs Wirke
Bolitisch giltet dr Dath as linksorientiert. Im Karl-Marx-Film vum Alexander Kluge dritt dr Dath as Experte uf. Im Jänner 2009 het er mit em Philipp Oehmke im Spiegel iber d „Zuechumft vum Marxismus“ dischpetiert un het uf d Frog, eb är fir d „Beseitigung des kapitalistischen Systems“ sej, d Antwort: „Absolut.“ Dodno hofft dr Dath uf s „System der gemeinschaftlichen, arbeitsteiligen, demokratischen Produktion auf dem Stand der höchstentwickelten Technik“. Em Dath syy bolitischi Uussage sin umstritte, zem Byschpel syy Aktualisierig vu leninistische Theorie (zem Byschpel in „Für immer in Honig“, wun er uusdricklig Bezug nimmt uf em Lenin syy „Was tun?“). Wu dr Essay „Maschinenwinter“ erschine isch, het dr Matthias Bröckers dr Autor uuszännt as "Lenin 2.0", derwylscht dr Christian Schlüter em Wärch "handelsübliche Plattitüden" vorgworfe het un s im beschte Fall het welle läse as e "von allerlei Vorlieben geprägtes Bekenntnis".
Fischach
Gmoendsgliderong
Zua Fischa gheret dr Hauptort Fischa, d Pfarrderfer Aretsried, Siegertshofen, Willmatshofen ond Wollmetshofen, d Derfer Itzlishofen, Reitenbuch, Todtenschläule ond Tronetshofen, dr Weiler Heimberg, s Schloss Elmischwang ond d Hef Kranzfelder, Lehnersberg ond Sägmühle.
Jean-Paul Mathieu
sii Laawa
Àm 14. Dezamber 2005 hàt’ne dr Pàpscht Benedikt XVI. àls Bischoof vù Saint-Dié ärnännt. D’ Bischoofswäih hàt dr Mathieu àm 22. Janner 2006 ìn dr Kìrìch Notre-Dame-au-Cierge z’ Schpìnneln vùm Bischoof vù Bisànz André Lacrampe ämpfànga. Doo sìnn d’ Mìtkonsekràtoora dr ehamààliger Bischoof vù Saint-Dié Paul-Marie Guillaume ùn dr Bischoof vù Laval Armand Maillard gsìì. Ìnnerhàlb vù dr Frànzeescha Bischoofskùmferanz ìsch dr Mathieu àb 2007 Mìtglìed ìm Finànzüüsschuss ùn ìm Root fìr d’ wìrtschàftliga, soziààla ùn rachtliga-n-Ààglaagahaita gsìì. Wahrend siinera Zitt àls Bischoof sìnn ìm Bìschtumm Saint-Dié ìmmer weeniger Priaschter gsìì: ànna 2005 sìnn noch 208 Priaschter gsìì, ùn ànna 2016 sìnn numma 95 Priaschter gsìì. Dr Ààtail àn Kàthoolika-n-ìm Bìschtumm ìsch vù 97,1 Prozant ànna 2004 ùff 83 Prozant ànna 2004 gsunka.
Mosche Scharet
Biografii
Er het 1906 mit sinere Familie Alija uf Eretz Israel gmacht, und het mitghulfe d Stadt Tel Aviv z gründe. 1916 bis 1918 het er für d Türkei Milidäärdienst gmacht. 1931 isch er Sekretär vo dr politische Abdäilig vo dr Jüüdische Agentuur worde und 1933 dr Vorsteher. Er isch verantwortlig gsi drfür, ass e jüüdischi Brigade in dr britische Armee ufgstellt worde isch und het die illegali Iiwanderig understützt. 1947 häi en d Brite für e Zit in Haft gnoo.
Robert Zollitsch
Lewe
Anne 2005 isch er vum Kardinal-Großmeischter Carlo Kardinal Furno zum Großoffizier vum Ritterorde vum Heilige Grab z Jerusalem ernennt un am 21. Mai 2005 im Paderborner Dom dur de Anton Schlembach, Großprior vu de ditsche Statthalterei, iigsetzt wore.
Nil
Flusslauf, -längi und Iizugsgebiet
Dä Nil hät zwei Quellflüss - de chürzeri „blaui Nil“ und de dütlich längeri „wiisi Nil“.
Es paar interessanti Sache zum Nil
Geologe hend uusegfunde, dass de Viktoriasee erscht öpe ei Million Joor alt isch. S'Hochland, wo er drin iibettet isch, hät sich abgsenkt, de See isch denn vor öpe 12'000 Johr, das isch noch de letztschte Iisziit, übereglaufe und hät de Nil bildet.
Städt am Nil-Ufer
D Millionestädt Kairo, Gizeh (in Ägypte) und Khartum (im Sudan) sind di gröschte Städt am Nil. Die alte Ägypter hend erni Städt hüüfig a di fruchtbare Ebene vom Heilige Fluss anebaut.
Irmin
Irmin
Wenn im Hildebrandslied de Hiltibrant rüeft: "wettu irmingot ... obana ab heuane" (I wiise de Gross-Gott obe vom Himel"), denn isch dodemit woll scho de christlichi Gott gmaint.
Beatrice von Matt
Lääbe
Anne 2022 het s Schwyzerisch Literatuurarchiiv dr Abschluss vu dr Iibernaam vum Archiiv vu dr Beatrice von Matt gmäldet.
Kappelen BE
Politik
Dr Gmeindspresidänt vo Chappele isch dr Hans-Martin Oetiker (parteilos) (Stang 2021).
Mantra
Hinduismus
S wichtigste Mantra isch d Silbe Om oder Aum (ॐ auṃ, oṃ), wo i de indische Schrift en aignigs Zaiche het. Die Silbe het de Gott Brahma as ersts uusgsproche und drus use isch die ganzi Schöpfig entsande. Die Silbe het nünt z tue mitem christliche Wort „Amen“.
S Schantimantra („Frides-Mantra“) söll d Aitracht zwüschet em spirituelle Schüeler und sim Lehrer stärche und isch scho i de Katha Upanischad öberliferet:
Habsburg (Begriffsklärung)
De Name chunnt au vor im Name:
Holzschlag (Bonndorf im Schwarzwald)
Vokeer
Holzschlag wörd am Nordrand vo dè B 315 tangyrt. Zwǜschè m Ort un dè B 315 isch bis 1976 d Baanschtreggi Kappel-Bõõdorf voloffè. Sèlli Streggi hèt in èrè großè 180° Kurvè uff èm Rychèbachdamm s Rychèbachdal übberquert. Am Weschtrand vo Holzschlag stòt dè Baanhof vo Gündelwangè. Obwoll dè Baanhof nõch bi Holzschlag glègè isch un d Gmeind Holzschlag dörtzmòls s Gelände für d Trassè unentgèltlich zur Vofüègung gschtellt hèt, hèt d Baandirèktion für dè Baanhof dè Doppelnammè Gündelwangè-Holzschlag nit gnemmigt. Hüt wörd Holzschlag durch d Buslinniè Neuschtadt – Boõõdorf im Nòvokeer bediènt.
Lannilis
D Gmai ghert zum un zum Arrondissement.
Lanrivoaré
Geografi
Lanrivoaré lyt 66 km vu Quimper un 14 km vu Brest uf ere Hechi zwische 22 m un 104 m iber Normalnull.
Gablingen
Religion
94,5 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 4,2 % evangelisch.
Novazzano
Geografi
S Dorf lyt zeh Kilometer weschtli vu Chiasso an dr italienische Gränz. Zue dr Gmai ghere d Fraktione Brusata, Boscherina, Casate, Canova, Castel di Sotto un Pobia. Nochbergmaine sin Balerna, Chiasso, Coldrerio, Mendrisio un di italienische Gmaine Bizzarone, Ronago un Uggiate-Trevano.
Bevelkerigsentwicklig
Quälle: Bundesamt für Statistik 2005
Landvogteischloss Baden
Es stoot diräkt an de Limet und an de ängschte Schtell vo de Badener Klus am rächte Ufer. dört het’s im Fluss wäge de Felse e chline Lauffe.
Wo im März 1798 d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt sind und di Helvetisch Republik usgruefe worde-n-isch, het d Burg iiri Funktion verlore. Im Zwöite Koalizionschrieg isch d Burg a dr Frontlinie gsii, wo dr Limet no gangen isch.
Girolamo Savonarola
Rezepzioon
D Lutheraaner häi im Savonarola e Reformator gsee und en as «häilige Maa» vereert. Die röömisch-katholisch Chille het sich schweerer doo mit sim Vermächtnis. Es het ere au nid glängt, äifach zuezgee, ass mä e Feeler gmacht het, näi, dr Bapst Johannes Paul II. het am 23. Mai 1998 e Seeligsprächigsverfaare iigläitet.
Freie Hochschule Stuttgart
Di Frei Hoochschuel Stuegert – Seminaar fir Waldorfpedagoogik isch e privaati Hoochschuel mit Stuudiegäng fir d Uusbildig vu Leerer*ne an Waldorfschuele. Si isch anne 1999 as wisseschaftligi Hoochschuel staatli anerkännt woore.
Mengenlehre
Mächdikäit
Bi unändlige Mängene definiert mä Ekwiwalänzklasse, wo die verschiidene Mängene drzueghööre und git dene Kardinalzaale \aleph_i. Äi Klass isch d Klass vo de abzellbare (mä säit au abzellbar unändlige) Mängene, wo alli gliich mächdig si wie d Mängi vo de natürlige Zaale \N. Doodrzue ghööre under anderem die ganze und die razionale Zaale.
Hessen
Hesse (dt. Hessen) isch e Bundesland i de weschtliche Mitti vo Dütschland. S hät öppe 6 Millione Ywohner und e Flächi vo 21'000 km². Hauptstadt isch Wysbade.
Lag
Hesse hät e maximali Nord-Süd-Usdehnig vo 260 Kilometer und e maximali Ost-West-Usdehnig vo 170 Kilometer. D Flächi isch 21.114,94 km². Hesse gränzt an d Bundesländer Thüringe, Bayern, Bade-Württeberg, Rhyland-Pfalz, Nordrhy-Westfale und Nydersachse.
Nadur
E Deil vo de Mitteldütsche Gebirgsschwelle ghört zu Hesse. Wäge denne losst sich s in sechs Gebirgslandschafte ydeile: Hesse hät e rächt milds Klima.
Bezirk, Stedt, Chräis und Gmäinde
D Verwaltigsgliderig vo Hesse isch die:
Gschicht
Im Zweite Wältchrieg händ di Alliierte bis 1945 Frankfurt, Darmstadt, Gießen und Kassel bombardiert und di hischtoorische Zäntre vo dene Stedt i Schutt und Äsche gläit.
Dialäkt
Für d Dialäkt z Hesse gits drüü meerbändigi Wörterbüecher, nämli s Hesse-Nassauisch Wörterbuech (publiziert syt 1927), s Südhessisch Wörterbuech (sächs Bänd, usechoo 1965–2010) und s Frankfurter Wörterbuech (sächs Bänd, usechoo 1971–1985 und 1988). S git au en digitalen Atlas vo de Syntax und Morphosyntax vo de Dialäkt, wo z Hesse gredt wärded, nämli de SyHD: Syntax hessischer Dialekte.
Kaufdorf
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Choufderf ghört zum Hochalemannisch.
Abt
Dr Apt isch bi vilne Religioone dr Vorsteher vomene Chlooschter. D Vorsteheri vomene Frauechlooschter heisst Äptissi.
Oskar Saier
Lewe
Am 7. April 1972 isch er vum Papscht Paul VI. zum Titularbischof vu Rubicon un zum Weihbischof z Friburg ernennt wore. D Bischofsweih het em am 29. Juni 1972 de Friburger Erzbischof Hermann Schäufele gspendet, Mitkonsekratore sin de Karl Gnädinger, Weihbischof z Friburg un de Georg Moser, Bischof vu Raoteburg gsii. Em Saier sin Wahlspruch isch In vinculo communionis (Im Band vu de Gmeinschaft) gsii.
No sinre Wahl dur s Domkapitel vu Friburg het de Papst Paul VI. de Oskar Saier am 15. März 1978 zum Erzbischof vu Friburg un Metropolit vu de Owerrhinische Kilcheprovinz ernennt. Am 3. Mai 1978 isch er mit ere Fiir in sin Amt iigfiertwore. Im nämlige Johr het s in de Stadt e Großereignis gee, de 85. Ditsch Katholikedag, wu vum 13. bis zum 17. September 1978 unter eme Leitwort no Jeremia, „Ich will eich Zuekumft un Hoffnig gee“, stattgfunde.
Unterroth
Dialekt
Dr Dialekt vo Unterroat ghert zom Schwäbisch.
Bischof
De Regioone, wo es baar Pfarreie drin zämegfasst sind, säit me Bischtum oder Diözeese – das chunt vom griechische διοίκησις (dioíkēsis), wo ”Verwaltigsbezirk“ bedüütet – und si sind ganz underschidlech gross. E Deil vo de erschte Diözese entspräche gnau em Gebiet vo de alte römische Provinze, und i dr Hauptstadt vo dene Sprängel isch dr Bischofssitz ygrichtet worde, so wie öpe s Zäntrum vom Bischtum vo dr Provinz Raetia Prima i dr Stadt Chur gsi isch, und das Chilegebiet het sech ohni Underbruch zum Bischtum Chur entwicklet. Anderi Diözeese sind im Verlauf vo dr Zyt neu ygsetzt worde, wo wie öpe s Bischtum Choschtez, wo erscht im früene Middelalter im Frankeryych für d Alemanne im Gebiet am Rhy und öschtlech vo dr Aare ggründet worden isch.
I dr Spootantike und im Middelalter het d Chile im Episkopat e Rangornig usepildet, wo d Ebene vo de Patriarche, de Metropolite, de Ärzbischöf und de Diözesanbischöf het.
Damiano Cunego
Doping
Im April 2011 het d Staatsaawaltschaft vo Mantua aakündigt, dr Cunego wäge Doping vor Gricht z stelle.
Ostseefinnische Sprachen
Es ghöre sälli acht bzw. zeh Sprooche zùm Sproochzwiig:
Bovernier
Geografii
Uf beide Syte vom änge, stotzige Taal sind steili Bärghäng. Im Norde goots vom Dorfzäntrum, wo uf 613 Meter über Meer isch, 500 Meter obsi bis as Dorf Chemin-Dessus, wo zu Martinach ghört, im Südoschte 1800 Meter bis zum Nordgrat vom Catogne, und gäge Süde durs Taal vom Bärgbach Durnand ufe zum Bärgmassiiv mid em Six Carro (2826 m).
Gschicht
Sid em 15. Joorhundert het Bovernier e Chappelle mit em Patrozinium vom heilige Theodul gha.
Spraach und Tialäkt
Bi dr Volchszellig 2000 heint vannu 733 Iwonru 98 % Franzeesisch als Höiptspraach aagigää, 0,3 % Titsch, 0,1 % Talienisch und 1,6 % anneri Spraache.
Ä
D Daarstellig uf em Kompiuter
Under Windows cha mä s groosse Ä au mit dr Kombinazioon Alt+0196, s chliine ä mit dr Kombinazioon Alt+0228 schriibe. Uf Linux-Süsteem mit nöijere Versioone vo X11 schribt män en Compose, ⇧Shift, 2a.
Gersthofen
Verwaltong
Geäschdhoofe ghert zua koenere Verwaltongsgmoeschaft.
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle seit 1986:
Staatsfeiertag (Liechtenstein)
Dr Staatsfiirtig wird z Liachteschtaa all Johr am 15. Augschte as nazionale Fyrtig gfyrt.
Regio Basiliensis
D Regio Basiliensis isch ä Verein mit Sitz in Basel. Si isch d Schwizer Partneri für d Oberrhy-Kooperation RegioTriRhena Kompetenzzentrum erschter Wahl zur Förderig vo dr grenzüberschritende Zämmenarbet am Oberrhy. Si stoht drby im Dienscht vo dr Politik, vo Behörde, dr Wirtschaft, dr Wüsseschaft, vo Organisatione und dr Bevölkerig. Ihre Zweck isch es, vo schwizerischer Site Impuls für d Entwicklig vom oberrhynische Ruum zun äre zämmeghörige europäische Gränzregion zgäh und bi de Realisierig mitzwürke. Als Ussestell vo de Kantön Aargau, Basel-Landschaft, Basel-Stadt, Jura und Soledurn koordiniert und vertritt si d Interesse vo dr Nordweschtschwiz in dr grenzüberschritende Zämmenarbet.
Schwizer Beteiligung an Kooperationsgremie
Dr Verein erfüllt syt 1970 als Ussestell vo de Kantön Basel-Stadt und Basel-Landschaft au staatlechi Funktione im Sinn vo dr chliine Ussepolitik. Sit 1996 gilt das ebenfalls für de Kanton Aargau und sit 2003 für d Kantön Solothurn und Jura. S Würkigsgebiet vo dr Regio Basiliensis längt drby vo dr Nordwestschwiz bis in d Südpfalz, und umfasst so die grenzüberschritendi Region Oberrhy mit rund 6 Mio. Iiwohner. Partner sind die staatliche Instanze wie au die öffentlich-rächtliche Körperschafte. Mit dr Interkantonale Koordinationsstell (IKRB) erfüllt d Regio Basiliensis vier Fünftel vo ihrne Ufgobe. Drzue ghöre d Schwizer Koordination vo Interreg Oberrhy wie au diversi Kooperationsgfäss (die Trinationali Metropolregion Oberrhy TMO, die Dütsch-französisch-schwizerischi Oberrhykonferenz ORK, dr Trinational Eurodistrict Basel TEB, d INFOBEST Palmrain). Generell stellt d Strategii vo dr Nordweschtschwizer Regierigskonferenz (NWRK) für d Joor 2019 bis 2022 dr massgäbendi Rahme für die inhaltlechi Ziilsetzig vo dr Interkantonale Koordinationsstell bi dr Regio Basiliensis dar. Ziil vo däm Dokumänt isch es, sitens vo dr Nordweschtschwizer Kantön inhaltlechi Schwerpünkt für d Oberrhy-Kooperation zsetze und do drmit ä Bitrag zur Sterkig vo dr Handligsfähigkeit und zur Generierig vo Projäkt im Interesse vo dr Nordweschtschwiz zleischte.
Europäischi territoriali Zämmenarbet (Interreg) und Neui Regionalpolitik
Im Rahme vo dr Europäische territoriale Zämmenarbet (EtZ) vo dr Europäische Union (EU) und dr Neue Regionalpolitik vo dr Schwizerische Eidgenosseschaft fungiert d Regio Basiliensis/IKRB als regionali Koordinationsstell vo dä Nordweschtschwizer Kantön und vom Bund.
Sit 2008 erfolgt d Bundesbeteiligung im Rahmen vo dr Neue Regionalpolitik (NRP). Ziil vo dr NRP isch d Stärkig vo Innovation, Unternähmertum, Wärtschöpfig und dr Wettbewärbsfähigkeit vo de Regione. Do drmit unterstützt dr Bund usschliesslich gränzüberschritendi Projäkt, wo zu de Ziil vo dr NRP biitrage.
Katholische Hochschule Freiburg
D Hochschuel
Im aktuelle CHE Hochschuelranking (2020 / 2021) kunnt d KH Friburg mit em B.A. Studiegang Soziali Arwet in siwe Kategorie uf Positione in de Spitzegrupp. De Hochschuel wird dodemit e arg hochi Zfridehait bi de Studente*ne beschinigt un ghert im ditschsprochige Ruum zue de beschte Hochschuele fir der Studiegang.
Fir di rund 1800 immatrikulierte Studente*ne schaffe 34 Professer*ne in Lehr, Forschung un Witterbildung.
Volker
Gallie
Zur Zit vum Julius Cäsar hän immer no en Tail vo de Volcae im Herkynische Wald gsidelt. Des wird als e Indiz aagsehe dass d keltischi Chultur zu däre Zit z Mitteleuropa nô präsent gsi isch. Aber währed de römischi Erobrigzüg z Germanie hät d keltischi Bvölkrig kei grossi Roll mee gschpylt.
Europa-Park
Dr Europa-Park z Ruescht isch mitere Gsamtflächi vo rund 950'000 Quadratmeter dr gröschti Freizitpark vo Dütschland. S Europa-Park-Resort ligt noch vo dr Gränze zu Frankrych. Im Johr 2016 hän über 5,5 Millione Mensche dr Europa-Park bsuecht. Mit däm isch är dr Freizitpark mit de meischte Bsuecher uf dr Wält. In 18 Themeberych, drunter 15, wo uf Länder bezoge si, findt mä über 120 Attraktione und e Reie Shows. Zum Park khöre au füf Erläbnishotel und e Kino.
Hotel Bell Rock **** (2012)
S Hotel Bell Rock isch am 11. Juli 2012 ufdoo worde und isch dodrmit s neuschte Hotel vom Park. Dr Stil vom Hotel isch dr neu-änglisch Colonialstil (18. Johrhundert). Im Hotel häts 190 Zimmer und 29 Suite. Im 35 Meter höche rot-wysse Lüchtturm sind no 6 wyteri Suite.
Mongolen
Hütigi mongolischi Ethnie
D Kalmücke lääbe as äinzigs mongolischs Volk in ere autonome Region in Öiropa. Anderi Völker, wo wit verströit si und mongolischi Sprooche schwätze wie z. B. d Bonan, Dongxiang, Monguor und Daur in dr Volksrepublik China, wärde nid zu de Mongole im ängere Sinn zelt. Au d Sprooch vo de Moghol in Afghanistan isch e mongolischi Sprooch.
China
Näben em Autonome Gebiet Inneri Mongolei uf dr Browinzeebeni git es z China no anderi mongolischi autonomi Verwaltigsgliidrige. Uf dr Bezirkseebeni:
Meditation
Anderi Forme
Hüt tauchet i de esoterische Literatur immer me noiji Forme vo Meditatione uf, wie zum Bispil die Transzendentali Meditation (TM).
Hermann Schäufele
Lewe
Er isch am 26. Juni 1977 in sinem bevorzugte Urlaubsort z Vorarlberg bim Rosekranzgebett gstorwe, in dem johr, wu im Erzbischtum Friburg s Jubiläum vum 150-jährige Bstoh gfiirt wore. Des Jubiläum isch fir de Schäufele e wichtig Aalige gsii, de Jubiläumsdag selwer het er awer nimi miterlebt.
Wien
Geografii
D Stadt lit zwüsched de nordöstlichste Uusläufer vo de Alpe im nordwestliche Teil vom Wiener Becki, beidsiits vo de Donau.
Kehrsatz
Sprach u Dialäkt
Dr Dialäkt vo Chäsitz ghört zum Hochalemannisch.
Kernel
Hauptufgaba vomana Kernel
An Kernel kann sönigi Funktiona selber implementiera oder sich uf eina vo da andara Prozess verloh, wo dia da andara Prozess wiederum verfüagbar macht. In somana Fall muass dr Kernel aber Mittel zur Verfüagig stella, wia sich die Prozess unteranand per IPC dia entsprechenda Dienst freigäh könnd.
Zu guater letscht muass an Kernel da laufenda Programm a Methoda gäh, zum Aforderiga für dr Zuagriff uf dia Funktiona z stella.
Champéry
Geografy
S Schygebiet, wo sid ane 1967 über d Landesgränze usegoot und wo Champéery an Adeil dervo het, heisst Portes du Soleil. Uf Champéry ufe goot d Ysebaanlinie vo Monthey.
Gschicht
Der Name vo Champéry chunt in ere gschichtleche Kwelle us em Joor 1286 als Champery s erschte Mol vor.
Gessler
S erschti Familiemitgliid, wo in ere Urkund uftaucht, isch de Ulrich I. Gessilerius de Meginberc (1250–1279) gsi, wo im 1251 uf Maiebärg cho isch. Maiebärg isch in dere Ziit de Sitz vomene Habsburger Amt gsi. D Mitgliider vo de Familie hei in de folgende Johrzehnt wichtigi Ämter für ihri Habsburger Dienschtherre übernoh und sind herzöglichi Röt, Gsandti und Landvögt gsi. So isch zum Bischpil de Sohn vom Ulrich, de Johannes I. z Morgarte gfalle und de Heinrich III. (zwüsche 1359 bis kurz vor 1408) isch Kammermeischter vom Herzog Leopold III. gsi, Landvogt im Aargau, im Thurgau und im Schwarzwald. Wohnsitz vo de Gessler sind d Burge Neukrenkinge, Grünige und Brunegg gsi und begrabe worde sind si im Chloschter Kappel.
Ludovico Ariosto
1532 isch dr Ariost noch ere Räis uf Mantua im Dienst vom Herzog chrank häichoo und bald druf gstorbe.
Elzach
Geographi
D'Stadt Elze lit im Elzdal, wo sich om öschtliche Rond vum Landkreis Emmedinge befindet, d'Flächi vun de Gmei grenzt on de Ortenaukreis un de Schwarzwald-Baar-Kreis o. Topographisch isch s'Gmeigebit durch sini Lag im Dal vun de Elz un vum Husberg Rohrhardsberg kennzeichnet. Elze ghert zum Brisgau un bildet de nördlich Abschluss vum Naturpark Südschwarzwald.
Wirtschaft un Infrastruktur
Au hüt sin Gwerbe un Handel bsunders läbhaft. Näbe dr Metzgereie, Bäckereie, Schrinereibetribe, Betribe vum Dienstleischtiggwerbe un dr vile Einzelhandelsgschäfte git's z'Elze noch Beruefszwige, wo anderschtwo so guet wie gar nimmi vorhande sin. So e Linnewäberei, e Drexlerei, wie au e Seilerei.
D' Stadt Elze isch mit 750 Hektare dr gröscht Waldbesitzer vu dr Gmei, wo naturgmäss d'Holzverarbeitig vu dr Sägewerke bis hi zue Holzschnitzer breit verträtte isch.
Genitiv
Dr Genitiv oder Genetiv isch dr '''2. Fall''' in dr klassische Grammatik. In dr dytsche Grammatik sait mer em au Wesfall.
Genitiv z Tärbinu
Ane 2000 isch in zwai Hefder e Wèèrderbuech vù Tärbinu erschiine mid ere chùùrze grammatische Yylaidig vù dr Fides Zimmermann-Heinzmann: Die Mundart von Visperterminen, wie sie im Jahre 2000 von der älteren Generation gesprochen wurde. In dääre grammatische Skizze bschrybd d Zimmermann-Heinzmann d Deklinazion im Tärbiner Dialäkt, wien er 90 Joor noo dr Dissertation vù dr Elisa Wipf gschwäzd wird.
Weenig bruuchd wääre anderi Genitiv: ds Tagsch, ds Jaarsch. Weschschi Hüüs? Der ald Genitiv Plural ùf -o (z. B. Tago) isch faschd verschwùnde.
Genitiv im Leetschntaal
Dr Walter Henzen hed in syym Artikel Der Genitiv im heutigen Wallis d Forme ùn dr Gebruuch vùm Genitiv im Leetschntaal bschriibe. Dää Artikel isch ane 1932 erschiine ùn basierd ùf dr Schbrooch Ändi 1920er / Aafangs 1930er Joor.
Genitivbildig
schwachi Maskulina
Verwändig
Dr Genitivus partitivus chùnd v. a. nääbe Pronomina ùn Adjektiv voor, zem Dail au nääbe Substantiv, doo aber sogar noogschdeld.
Anderi Foorme vùm Genitiv sin im Leetschntaaler Dialäkt säldener.
Genitiv bi dr Südwalser
In dr Siidwalser Dialäkt z Italie sin no lääbigi Genitiv erhalde.
Genitivforme in andere alemannische Dialäkt
Au in andre alemannische Dialäkt git s no Forme mit eme ächte Genitiv, Biispiil:
Wolfsburg
Wolfsburg isch e chreisfreji Stadt im Oschte vum Bundesland Nidersachse. D Stadt isch 1938 als Sitz vum Volkswagewärk grindet worde und mit öppe 125.000 Yywohner di föiftgröscht Stadt vu Nidersachse.
Jass
d Spiilcharte
Die „dütsche“ oder „Dütschschwiizer“ Charte wärde in dr Innerschwiiz, in de Kantöön Züri und Schaffhuuse, in dr Oschtschwiiz (ohni d Bodeseeregion vom Thurgau), im Kanton Aargau (numen im Freiamt und im Bezirk Bade) und teilwys z Liechtestai bruucht.
Di Spiilwiis unterscheidet nid zwüsche de verschiidene Charte, so dass grundsätzlig jede Jasser mit allne Karte jasse ka, wobi aber wäge fählender Routine d Umstellig vo französische uff dütschi oder öschtriichische Charte und umgekehrt schwiirig cha sy. Bsunders noch an dr Brünig-Napf-Rüüslinie und au im Schwiizer Färnseh kännt me beidi Charteset.
s Französische Blatt
D Farbe vom französische Blatt wärde uf gnennt.
s Dütschschweizer Blatt
Jedi Farb umfasst nün Charte: d Zahlcharte vo 6 bis 9, Banner (10), Under (bi Trumpf au Buur gnennt), Ober, König und Ass (z. T. au «Sau»).
d Gschicht vom Jasse
Söldner vor allem us em hüttige Holland häns Spiil uff Mitteleuropa ins hüttige Verbreitigsgebiet brocht. So kömme au d Begriff "Jass" (= Buur, Chaschper) und "Näll" us em holländische.
s Ziil vom Spiili
S Ziil isch es, möglichscht vill Pünggt zmache, äntwäder in ere vorhär definierte Azaal vo Rundene oder emene bestimmte Punktziil (z. B. 500, 1000 etc.). Pünggt chöne erziilt wärde durch Stäche, also indäm me die usgspiilte Karte cha zu sich neh und dr Kartewärt guetgschriibe bikunnt, will me mit enere höchere Karte die andere Karte abgstoche hett oder durch Wyyse, wenn die Karte, vo me sälber usteilt bikoo hett, inere bestimmte Kombination vorhande sin.
d Froog vo offizielle Regle fürs Jasse
Für d Jassart Differänzler gitts dr Eidgenössisch Differänzler-Jass-Verband. Däm sini Regle sin für d Mitgliider verbindlig. Will dr Differänzler au die Jassart isch, wo im Schwiizer Färnseh in dr Sändig «Samschtig-Jass» zeigt wird, hän die Regle, wo dört bruucht wärde, witum Akzeptanz erhalte.
Kandern
Gschicht
Wie Fünd vo de Archäologe zeige, isch Chander scho in vorgschichtliche Zite besydelt gsi. Wohrschints isch s Vorcho vo Ton di wichtigsti Ursach dodefür.
Kernenried
Politik
Bi de Nationauraatswahle 2011 het s das Ergebnis ggää: BDP 26,6 %, CVP 0,9 %, EVP 2,1 %, FDP 5,2 %. GLP 6,9 %, GP 6,8 %, SP 14,7 %, SVP 33,1 %, Suschtigi 3,7 %.
Kandern
Wahle
Ergebnis vo dr Landdagswahle sit 2006: 1 2006: WASG, sit 2011: Die Linke
Dialäkt
Z Chander isch s Alemannisch no wit verbreitet. S wird e Form vo Hochalemannisch, ähnlig de Dialäkt vo Lörrach, Rhyfälde und Basel gschwätzt. Im Gegesatz zu Lörrach und Rhyfälde isch aber d Verschiebig vom hochdütsche k im Aalut zum stimmlose velare Frikativ (ch) no zimli hüfig.
Duale Hochschule Baden-Württemberg Heilbronn
Di Dual Hoochschuel Baade-Wiirtebäärg Haalbrunn (DHBW Haalbrunn) isch e staatligi Bildigsyyriichtig z Haalbrunn, wu duali Stuudiegäng aabietet.
Lachyoga
De Lachyoga, Hasya-Yoga oder au Yogalache isch e moderni Form vom Yoga, wo mer aifach oni Grund lache tuet. Die Lachüebige werdet kombiniert mit Deen- und Ooteüebige und Pantomimik, wo zum Lache areget. S Ziil vom Lachyoga isch, as de Mensch öber en afänglichs künstlichs Lache zumene echte Lache chunt, wo denn bifraie söll.
Sophie Scholl
Mitwürkig i Jugendorganisatione
D Sophie Scholl het zerst wie ire zweiehalb Jahr älteri Brüeder Hans a das vo de Nationalsozialiste propagierte Gmeinschaftsideal glaubt und isch drum 1934 em Bund Deutscher Mädel (BDM) byträtte. Si het sich für iri Jungmädel-Gruppe engagiert und isch Scharfüehreri worde. D Sophie het wie ire Brüeder gärn Muetprobe und Härtetest gmacht, um sich und den andere s Üsserste abzverlange. Spöter het si sich vo de Jugedorganisatione vo de NSDAP abgwändet. Nach em Riichspartyytag 1936 het si zäme mit em Brüeder a de Dütsche Jungeschaft vom 1. Novämber 1929 (churz „dj.1.11“) aagschlosse. Im Herbst 1937 isch d Sophie zäme mit irne Gschwüster für es paar Stunde verhaftet worde, wil ire Brüeder Hans wäge sym Engagement i de Bündische Juged verfolgt worden isch.
D Sophie het im März 1940 Abitur gmacht und isch im Mai is evangelische Chindergärtnerinne-Seminar z Ulm-Söflingen ggange. Im August 1940 het si im Fröbel-Seminar z Ulm es vierwüchigs Praktikum im Chindersanatorium absolviert. Die Usbildig isch nid als Riichsarbetsdienst-Ersatz anerchännt worde. So isch si im Früelig 1941 zum RAD uf Grauchawiis bi Sigmaringa gschickt worde.
Chindergärtneri z Blumbärg
Am 7. Oktober 1941 erhielt sie eine Anstellung im NSV-Kinderhort in Blumbärg, wo si bis Ändi März 1942 e Chriegshilfsdienst het müesse ableiste, wo inzwüsche für Studierwilligi yygfüehrt worden isch. Während irere Zyt i dem vo de Nationalsozialiste brachial vom Dorf in e Bärgbuustadt umbuuten Ort het sich iri Hiiwändig zum Religiöse au zunere sozial und politisch motivierte Haltig entwicklet.
Verhaftig
Am 18. Februar 1943 isch d Sophie Scholl binere Flugblattaktion, bi dere si zäme mit irem Brüeder Hans i de Münchner Universität ca. 1700 Flugblätter verteilt het, vom Huusschlosser und Hörsaaldiener Jakob Schmid, eme SA-Maa, um ca. 11:15 Uhr entdeckt und em Räktorat übergäh worde. Nach eme mehrstündige Verhör dur de Universitätssyndikus Ernst Haeffner und de Räkter vo de Universität, em Profässer Walther Wüst, sind beidi vo de Gestapo festgnuu und inhaftiert worde. I de Münchner Gestapo-Zentrale im Wittelsbacher Palais a de Brienner Strass isch d Sophie Scholl vom Kriminalobersekretär Robert Mohr vom 18. bis 20. Februar verhört worde. Wie sich us em Vernähmigsprotokoll vo de Gestapo ergitt, het si konsequänt probiert, iri Fründe z schütze, und het sich und de Hans als Hauptakteure dargstellt.
Todesurteil
Vier Täg spöter, am 22. Februar, isch si z Münche vom Volksgrichtshof under em us Berlin aagreiste Richter Roland Freisler wäge „landesverräterischer Fyndbegünstigung, Vorbereitig zum Hochverrat [und] Wehrkraftzersetzig“ zum Tod verurteilt. Churz vor 5i am Abig isch si im Strafgfängnis Münche-Stadelheim] under Ufsicht vom Leiters vo de Vollstreckigsabteilig vom Münchner Landgricht Walter Roemer zäme mit em Hans Scholl und irem am 20. Februar verhaftete Studiekolleg Christoph Probst vom Scharfrichter Johann Reichhart mit de Guillotine enthauptet. De Reichhart het spöter gsäit, er heig no nie öpper so tapfer stärbe gseh wie d Sophie Scholl. D NS-Propaganda het sehr knapp Form über die Hyrichtig brichtet:
Gessertshausen
Religion
86,3 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 8,9 % evangelisch.
Sigibert III.
Läbe
Dr Sigibert isch dr Stifter vo de zwei Chlöster Malmedy und Stablo. Er het im Remaclus, wo denn Abt vom Chloster Solignac gsi isch, dr Ufdrag ge se z gründe.
Dagobert I.
Läbe
Im Südweste het dr Dagobert Chrieg gege d Baske gfüehrt und gwunne, im Nordweste het sich dr Herzog vo dr Bretagne, dr Judicael, underworfe. Im Oste het er weniger Chriegsglück gha. D Thüringer und d Sachse hai em Niiderlage biibrocht. E Chrieg gege die slawische Wende, wo au de alemannisch Herzog Chrodobert mitchämpft het, isch schlächt usgange für en. D Wende hai dr Donauhandel vor de Aware beschützt, aber won e fränkischi Karavane usblünderet worden isch, het se dr Dagobert agriffe. In ere dreidägige Schlacht het dr wendisch König d Franke bi Wogastiburg gschlage, d Alemanne wo mit ihre langobardische Hilfsdruppe e separati Schlacht gschlage hai, hai die gwunne, aber dr Chrieg isch für d Franke verlore gsi und d Wende hai agfange in s austrasische Thüringe iizfalle.
Fondation Beyeler
D Sammlig
In dr Sammlig Beyeler het s öbbe 250 Wärk us dr klassische Modärne und dr Geegewartskunst. Si dokumentiert dr persönlig Bligg vom Galeriste-Ehebaars Hildy und Ernst Beyeler uf d Kunst vom 20. Joorhundert. Under anderem wärde Wärk vom Degas, Cézanne, Monet, Rousseau, van Gogh, Kandinsky, Matisse, Léger, Giacometti, Picasso, Miró, Calder, Klee, Ernst, Mondrian, Warhol, Lichtenstein oder Bacon zäigt. D Rothko Rooms si e Presentazion vo Wärk vo däm Künstler, wo usserhalb vo de USA äimoolig isch. De Kunstwärk vo dr klassische Modärne wärde öbbe 25 Objekt us dr Kunst vo Stämm us Afrika, Ozeanie und Alaska gegenübergstellt.
Alemannischer Sprachraum (Gliederung)
Wiesinger 1983
D Gründ für em Wiesinger sys Voorgaa sind die: Zum Eerschte isch daas, was traditionell as „Nideralemannisch“ figuriert und en Ruum vom Elsis bis in Vooradelbäärg umfasst, gaar ekäi dialäktoloogischi Äinhäit, näi, es sind zwoo Tialäktgruppe, wo struktuurlinguistisch rächt wyt ewägg sind vonenand. Drum bruuchts au ekäin Name, wo die beede Gruppe zämenimt, und de Bigriff „Nideralemannisch“ wird derewääg frei für de weschtlich Täil im Elsis und im Badische. Und wils scho d Bigriff Hooch- und Hööchschtalemannisch git, drängts sich uuf, de nöie Läärstell um die Bodesee ume „Mittelalemannisch“ z säge. Asewääg gits di loogisch Gliderig „Nideralemannisch“, „Mittelalemannisch“, „Hoochalemannisch“ und „Hööchschtalemannisch“. Pruucht wird die zum Byspiil vo de Marburger Dialäktology.
Gliiderige vu alemannische Teilbereich
Gliiderige vu alemannische Teilbereich sin scho obe enthalte. Einzelni Autore hän sich aber aü üsschliäßlig uf d Gliiderig vu Teilbereich konzentriärt.
1924 Steiner
Dr E. Steiner nännt si Rüüm, wun er gliideret, Hochalemannisch, was ungfähr im Bohnebärger sinem Südalemannisch entspricht. Är goht vum e Südteil üs (Oberalemannisch), wu bis zun ere Liniä Bärn – Luzärn – Walesee goht. Dr Nordteil, wu bis an d k/ch-Liniä goht, also ins Elsass un ins Oberbadisch niiluegt, heißt er Mittelalemannisch. Des Mittel- un Oberalemannisch wird vum Steiner witer unterdeilt.
Hochfirstschanze
Anno 1932 wird die erste Hochfirstschanze baut, domols noch as e 60m-Schanze. Die gross Hochfirstschanze entstoht anno 1950 mit eme kritische Punkt vu 80 m. In dr Folgejohre entstehn diversi Umbaute an dr Schanze. Die mit rund 3,7 Mio € umfangriichst anno 2001 het defir gsorgt, dass d'Sprunganlag in dr FIS-Continental-Cup het ufgnumme werre känne. Hützuedag het d'Hochfirstschanze e K-Punkt vu 125 m.
Griechische Mythologie
Mythos (griechisch mýthos) beditet urschpringlig „Red“, „Kund“ oder „Iberliferung“, schpäter verschiebt sich d Beditung meh uf s Uwahrschinlig. Scho antiki Autore verändre de Schtoff zimli, so dass mer teilwiis unterschidligi Abschtommunge und/oder Nochkumme bi de einzelni Gschtalte finde konn.
Hochfirstturm
Gege Itritt, wo mer im Rasthus näbedra löse ka, ka mer dr Turm au bestiige, vo obe het me en Ussicht uf dr Südschwarzwald un bi klarem Wetter au bis zue dr Alpe, uf die Schwäbisch Alb un in dr Hegau.
Harry Potter
Harry Potter isch e seli populäri Fantasy-Romanreihe vu dr änglische Schriftstelleri Joanne K. Rowling.
Band 2
Churz voreb s zweit Schueljohr vum Harry in Hogwarts aafangt, kriegt dr Harry in dr Ferie bi dr Familie vu synre Dante Bsuech vum Huuself Dobby, wu ihn dra hindere will, ass er zruck uf d Schuel goht, wel ihm dert e groß Unglick diej dole. Dr Dobby verhinderet sogar, ass dr Harry un dr Ron uf s magisch Gleis 9¾ zum Hogwarts-Zug chenne chuu. Si mien derno mit em Auto vum Vater vum Ron uf Hogwarts fliege. Dr Harry fangt in dr Schuel aa, e sältsami Stimm z here, wu di andere nit chenne verstoh (Parsel, d Schlangesproch), churz derno wird bekannt, ass d „Chammere vum Schrecke“ ufgmacht wore isch un s git Aagriff uf Schieler, wu wie versteineret gfunde wäre. Dur Verwicklig vu unglicklige Umständ wird dr Harry verdächtigt, dr aagchindet „Erb vum Slytherin“ z syy. Wu d Schweschter vum Ron, d Ginevra „Ginny“ Weasley verschleipft wird, dringt dr Harry in d Chammere vum Schrecke yy un trifft dert uf dr jung Lord Voldemort, wu us dr Erinnerig us eme Tagebuech uferstande isch. S het sich scho vorher usegstellt, ass d Schieler vun eme Basilisk aagriffe wore sin; dää cha vum Harry in eme Kampf um Läbe und Dod detet wäre.
Wiesbaden
D Stadt Wiesbade lit an dr Mündig vom Main in Rhii. Si isch eins vu dr zeh Oberzentre vom Land Hesse und bildet mit dr rhilandpfälzische Landeshauptstadt Mainz e länderübergrifends Doppelzentrum. D Iiwohnerzahl vo dr Stadt isch im erste Johrzähnt vom 20. Johrhundert grösser as 100.000 worde, was Wiesbaden zur Grossstadt gmacht het.
Biber (Begriffsklärung)
Biber isch de Name vo folgende Persone:
Suur Munamägi
De Suur Munamägi ("Groosse Aierberg") isch de höchsti Berg vo Estland und o vom Baltikum. Er isch 318 Meter hööch und litt im Südoste vom Land im Chrais Võrumaa.
De Berg wo inere hüglige Landschaft mit Wise und Tanewälder ibettet isch, cha z Fuess ufeme Wanderweg erraicht were. Ufem Berg isch en Uusichtsturn miteme Lift. Im Turn isch e Museum mit Uusstelige öber d Natur vo Võrumaa.
Utilitarismus
D Baasis, für wie e Handlig im ene utilitaristische Raame ethisch bewärtet wird, isch s Brinzip vom Nutze. D Grundformle vo däm isch, ass e Handlig oder e Reegle im sittlige bzw. moralische Sinn guet und richdig isch, wenn iiri Folge für s Wool vo dene, wo vo dr Handlig betroffe si, optimal si. Bi dr hedonistische Form vom Utilitarismus isch mit em Wool vo allne s Glück vo de äinzelne gmäint und s chunnt uf d Maxime uuse, ass mä eso söll handle, ass s grösstmööglige Maass an Glück entstoot. Das isch s Brinzip vom maximale Glück, uf Änglisch maximum-happiness principle. Wemm mä s allgemäine Glück as Aggregazioon vom Glück vo de äinzelne Indiwidue uffasst, denn isch dr Utilitarismus en eudaimonistischi Ethik. Wil möögligi Folge und reali Wirkige zentral si drbii, wie e Handlig beurdäilt wird, isch dr Utilitarismus au e konsekwenzialistischi Ethik. Es handlet sich bim Utilitarismus au um e altruistischi und uniwersalistischi Moraltheorii, denn er will, ass es dr Allgemäinhäit immer besser gieng.
Leuk
Geografii
Zu der Gmeind Leik ghöre d Stadt Leik sälber und d Dörfer Suschte und Erschmatt. Die ehemoligi Gmeind Erschmatt isch uf Afang 2013 en Deil vo dr Gmeind Leik worde. Suschte het am meischte Ywooner vo de drü Ortschafte. Derzue hets chlyni Wyler im ganze Gmeindpiet, am Bärg gäge Norde sind das Brunne, Lichte, Rotafe, Sankt Barbara, Brentsche und Thel, am Rotte uf der rächte Syte Getwing, linggs vom Fluss uf em Leukergrund Duranne, Brianne, Feithiere, Gampine, Pullige und Pletsche und i der grosse Liechtig im Pfynwald dr Ort Pfyn. Oben a Erschmatt isch s Bärgdörfli Bachalp.
Blatten (Lötschen)
Religion
98,2 % vannu Iwonru sint im Jaar 2000 remisch-katholischi gsii.
Politik
Dr Ggmeindspresident uf der Blattun ischt dr Jean-Christoph Lehner (Stant Oktober 2017).
Waltershofen (Freiburg)
Partnergmei isch Waltershofe im Allgäu.
Archaeplastida
Syschtematik
Adl u. a. glidere d Archaeplastida in drei Gruppen ohni klassischi Rangstapfle:
Ronald Reagan
In de 1930er Joor isch er Filmschauspiiler worde, denn het er bim Färnsee gschafft. 1962 isch er Mitgliid in dr Republikanische Bardei worde. Vo 1967 bis 1975 isch er dr 33. Guvernöör vo Kalifornie gsi. Politisch isch dr Reagan uf em rächte Flüügel vo dr Bardei gstande und het e Politik vo Konfrontazioon mit dr Sowjetunion betriibe. Innepolitisch het er soziali Brogramm kürzt, aber d Verschuldig vom Staat isch under iim äinewääg uf fast s Dobblete gwaggse.
Evangelische Hochschule für Kirchenmusik Tübingen
Di Evangelisch Hochschuel fir Chilchemusik Dibenga (dt. Evangelische Hochschule für Kirchenmusik Tübingen) isch e chilchemusikalischi Schuel vu dr Evangelische Landeschilche z Wirttebärg. Si isch e staatli anerkännti Musikhochschuel.
Gebei
Vum Spotjohr 2015 bis zum Friejohr 2017 isch s Hochschuelgebei generalsaniert wore. Anne 2019 het d Hochschuel fir Chilchemusik Dibenga e Neiböu vun ere norddytsche Barockorgele iberchuu, wu 2020 zum 75-jehrige Bstoh vu dr Hochschuel yygweit woren isch.
(5261) Eureka
Dr 2 km gross Eureka lauft uf em Lagrange-Punkt L5 vu dr Marsbahn um d'Sunne. Dr Perihel-Abstand betrait 1,4250 AU, dr Aphel-Abstand 1,6220 AU. D'Bahn wiist e Exzentrizität vu 0,06470 uf un isch mit 20,2816° starch gege d'Ekliptik gneigt. D. h. d'Bahn wiist au gegnyber dr Marsbahn dütlichi Underschiid uf.
Kilchberger Schwinget
Dr Chilchbèèrger Schwinget isch dur dr Chilchbèèrger Jurischt Emil Huber (1879–1938) grindet wore. Di erscht Uusdragig isch anne 1927 vum Fritz Hagmann gwunne wore. Anne 1933 het dr Huber derno ne Stiftig mit 15'000 Fr. yygrichtet zum alli baar Johr z Chilchbèèrg e Schwingfescht z veraastalte.
Vöhringen (Iller)
Eiwohner
Dr Ausländeraadoel isch 2011 bei 8,6 % gleäge.
Religion
76,4 % vo dr Eiwohner send em Johr 1987 remisch-katholisch gweä, 13,8 % evangelisch.
Schbort
Dr greaschde Verei vo Vehrenge isch dr Schbortclub Vehrenge 1893 e. V. Dr SCV, wia er abkirzt hoißt, hat 19 Abdeilonga ond ogfähr 3000 Mitglieder. En de Schdadtdoil gibts au Schbortverei ond zwar da SV Illerzell ond da SSV Illerberg/Thal.
Algerien
Ydeilig
De nördlig Deil vo Algerie nännt mer de Mittler Maghreb. Er macht etwa 10 Prozent vo de Flächi vom Staat Algerie uß. Im Süde ligt d Sahara. Sie werde durch d Schotts abgrenzt. Algerie wird in 48 Provinze ydeilt.
Harry Potter
Kommerziälle Erfolg
In dr USA lige d Verchaufszahle im drejstellige Millioneberaich. Bis Juli 2007 sin in dr USA insgsamt rund 140 Millione Exemplar vu dr sibe Bänd druckt wore. D Erschtuflag vum fimfte Band isch 6,8 Millione gsi, vum zwete Band 10,8 Millione. D Startuflag fir dr letscht Band isch sogar 14 Millione Stuck gsi. S meischt druckt Buech in dr USA isch Harry Potter and the Sorcerer’s Stone mit bishär 29 Millione Exemplar (Band 2: 24 Mio., Band 3: 20 Mio., Band 4: 19 Mio., Band 5 un 6 je 17 Mio. un Band 7: 14 Mio.).
D Harry-Potter-Roman sin fascht nyynehalb Johr– vu Dezämber 1998 bis Mai 2008 – durgängig in dr Bestsellerlischte vu dr New York Times gfiert wore. Wel d Verchaufszahle eso hoch gsi sin un di erschte Plätz vu dr Lischt sällewääg alliwyl „blockiert“ gsi sin, isch die Lischt in däre Zyt gänderet wore un d Chinderliteratur isch in e eigeni Lischt uusglageret wore
Graben (Lechfeld)
Grabe (amtlich Graben) ischt e Gmoed im Landkroes Augschburg z Bayern.
Harry Potter
Parodie
E Parodii uf d Harry-Potter-Roman isch im Johr 2002 vum Michael Gerber unter em Titel Barry Trotter and the Unauthorized Parody vereffentligt wore, uf Dytsch 2003: Barry Trotter und die schamlose Parodie.2004 un 2006 sin zwe wyteri Dail erschine: Barry Trotter and the Unnecessary Sequel (Barry Trotter und die überflüssige Fortsetzung) un Barry Trotter and the Dead Horse (Barry Trotter und der unmögliche Anfang).
Wyteri Fantasyreihe
Dr groß Erfolg vu dr Harry Potter-Biecher het zuen eme starke Ufschwung fir Fantasy-Roman fir Chinder- un Jugedligi gfiert. Vilmol sin die Roman mit Harry Potter vergliche un au dra gmässe wore. Doderzue ghere zem Byspel Artemis Fowl vu dr Eoin Colfer oder Molly Moon vu dr Georgia Byng; uf Dytsch zem Byspel Laura und das Geheimnis von Aventerra un d Fortsetzige derzue vum Peter Freund oder Merle und die fließende Königin vum Kai Meyer. Inhaltlig hän die Biecher mit Harry Potter nyt meh z due uußer ass d Entwicklig vu Jugedlige in ere fantastische Wält gschilderet wird.
Le Conquet
Verwaltig
vu Le Conquet isch. Le Conquet ghert zum Kommunalverband.
Feldbrunnen-St. Niklaus
Geografi
Nochbergmeine si Soledurn, Rütene, Riedhouz u Zubel.
Gschicht
Fäubrunne isch zum erschte Mou gnennt worde im Johr 1319 aus Velbrunnen.
Bevöukerig
De Uusländeraateil isch 2010 bi 5,7 % gläge.
Freiburger Kreis um Karl Färber
Im Friiburger Greis um dr Karl Färber sin im Nationalsozialismus Mänsche versammlet gsii, wu sich innerlig vum Regiim distanziärt hän.
Aktivitäte
Bim Griägsüsbruch sin diä Jingere zu dr Soldate iizoge wore, hän aber per Briäf oder im Ürlaüb Kontakt ghalte. Des wird zum Biispil dittlig im e Fäldboscht-Briäf vum Hans Filbinger an dr Reinhold Schneider, wun er am 15. Novämber 1942, noch eme Heimetürlaüb, vu dr Front gschriibe het:
Johann Jakob Weinmar
Aus seim Leaba
Dr Johann Jakob Weinmar – manchmôl isch dr Familianama au „Weimar“ oder „Weimer“ gschriiba wôrra – ischt am 24. Mai 1751 z Bondorf bei Herraberg uff d Welt komma. Scho sei Vadder Johannes Weinmar ischt a bedeidender Orglbauer gwäa, wo em Jôhr 1752 en Bondorf a oigena Werkstatt zom Bau vo Kircha-Orgla grendet ghet hôt. Bei sellem hôt dr Johann Jakob des gleiche Handwerk glernt ond hendrher en dr Firma vo seim Vadder mitgschafft. Wia nô dr alde Weinmar em Sebdember 1795 s Zeitliche gsegnet ghet hôt, hôt dr Johann Jakob s Gschäft vo seim Vadder ibrnomma ond em sella sein Baustil weidergfihrt. Wia-nr 30 Jôhr alt gwäa ischt, hôt’r d Bondorfere Maria Barbara Müller gheiradet. Dui hôt em Lauf dr Zeit fenf Kender uff d Welt brôcht. Vo deane send zwoi Buaba au Orglmacher wôrda.
Em Jôhr 1815 isch Bondorf vo-ma vorheerenda Fuier hoimgsuacht wôrra. Rond 40 Heiser send bis uff d Grondmaura abebrennt. Ob dô drvoo au d Weinmarsche Orglbau-Werkstatt en Mitleidaschaft zoga wôrra ischt, ischt et bekannt. Mr woiß abr, dass des Ondrnehma en dr erschda Hälfde vom 19. Jôhrhondert mit grauße wirtschaftliche Schwirigkeida zo kempfa ghet hôt.
Am 23. Juni 1822 hôt dr Johann Jakob Weinmar en seim Hoimatort em Alder vo 71 Jôhr d Auga fir emmer gschlossa.
Konjunktion
Anstell vom "und" in sælle vier Funktione ka au e anderi Konjunktion stoh, z. B. odder, aber, denn, ...
Kiesen
Sprach u Dialäkt
Bir Vouchszeuuig 2000 hei vo de 742 Ywohner 95,4 % Dütsch aus Houptsprach aaggää, 0,5 % Französisch u 0,4 % Italienisch.
Tiere
Dierer un de Mensch
Dierer werre vum Mensch (wo in dere Betrachtig jetz nit dezuezellt wird) sit früeheste Zitte verehrt, bechämpft un au als Nutz- oder Huusdierer ghalde, nit z'ledscht au gesse.
Wattweiler
Wàttwiller (IPA:, frànzeesch Wattwiller, ditsch: Wattweiler) ìsch a frànzeescha Gmeind àm Rànd vu da Voges a ìm Arrondissement  ìm Owerelsàss (Haut-Rhin). Der àktüell Maire heisst. Der Bàrg Hàrtmànnswillerkopf (frz.: Vieil Armand), wia ìm Erscht Waltkriag a groß Schlàchtfald gsì ìsch, lìggt uff der Gmàrkung.
Küttiger Rüebli
D Chüddiger Rüebli sind en alti Rüeblisorte us dr Schwiiz. Das Gmües chunt ursprünglech us em Aargauer Dorf Chüddige.
Wattweiler
Gschìcht
Der Àbt Berthold hàt s Därfla befeschtiga lo un zwìscha 1260 un 1285 s Schloss Hìrzastei bauia. Àschliassend ìsch d'Ortschàft àls Stàdt ànerkännt worra. Wàttwiller ìsch 1376 vu da Anglander un 1468 vu da Schwitzer gstìrmt worra, vum Bürakriag ìsch's dergega verschont worra. Derfìr han ìm Drissigjehriga Kriag d'Schweda Zersteerunga àgrìchtet. 1464 ìsch Wàttwiller s Marktracht verlèiha worra.
Sankt Georgen (Freiburg)
Sant Jerge bestoht us dr beide Friburger Stadtbezirke 621 St. Jerge Nord un 622 St. Jerge Süd. Dr Grenze vu beide bildet d'Hauptlinie vu dr Rhidalbahn.
Mohammed
Biografii
Uf siine Handelsreise isch er vil in Kontakt mit Jude, Chrischde und Ahänger vo andere Religione cho und het sich mit Broblem vo dr Sünd und em göttlige Gricht und andere Froge afo beschäftige. Im Johr 606 isch si jüngschti Dochder, d Fatima, uf d Wält cho. Vo öbbe 610 aa het er gwüsst, ass är ä Prophet siig und het de Lüt z Mekka siini Offebahrige afo verzelle. Die hai siini Lehre aber abglähnt. Wil er vo de polytheischdische Mekkaner wäge siine Lehre agriffe worden isch, isch er im Johr 622 uf Medina zoge. Das Ereignis, d Hedschra, gältet sit dr Regierig vom Kalif Omar as dr Afang vo dr islamische Ziiträchnig. Z Medina het dr Mohammed Ahänger gfunde und isch denn zrugg uf Mekka, und het d Iiwooner noch mehrere Aläuf im Johr 630 doch no zu siiner Lehr chönne bekehre. Bis zu sim Dod het er ä groosse Deil vo Arabie zum Islam bekehrt und mit de Jude dr Verdrag vo Mekka abgschlosse, wo d Jude as Deil vo dr Umma, dr Gmeinschaft vo de Gläubige, anerkennt. Er isch am 8. Juni 632 gschdorbe.