cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anita & Alexandra Hofmann
Karriere
Ab 1989 sin di boode mit ere aigene Musikshow, ere Mischung us Rock ’n’ Roll, Volksmusik, Schlaager un Pop bi Fescht un Veraastaltige in dr Region ufdrätte; so bim Regionaalraadio Radio RT 4 in dr Sanderaie Mit Pauken und Trompeten. Dur die Veraastaltige het mer d Gschwischter Hofmann im baade-wiirttebäärgische Ruum chännegleert. Ab 1990 sin verschiideni Albe mit volksdiimligem Schlaager uusechuu; speeter hän si ire Repertoire zue modäärne Schlaager entwicklet. Ire eerscht Fäärnseh-Ufdritt hän di boode Schweschtere im nämlige Johr in dr ARD-Sändig Musikanten sind da ghaa. Anne 1992 sin si ändgiltig vu dr Moderator*ne Marianne un Michael fir s Fäärnseh entdeckt woore. Syterhäär isch s Duo in vyyl soonige Fäärnsehsändige udrätte.
Bryys un Wettbewäärb
Anne 1993 hän boodi mit em Titel Alle Farben dieser Erde bim Grand Prix vu dr Volksmusik mitgmacht un sin zwooti woore. Mit Der Junge von San Angelo sin si bi dr dytsche Vorentschaidig zum Grand Prix vu dr Volksmusik 1995 derbyy gsii un si uf Blatz 6 chuu. Anne 1997 sin si mit Es war einmal ein Traum uf Blatz 3 bim Grand Prix vu dr Volksmusik chuu.
Privatlääbe
Am 28. Juli 2001 het d Alexandra in ire Haimetstadt Meßkirch dr Dietmar Geiger ghyroote. S Baar het zwee Sihn (* 2007 un * 2009 ).
Juliette Gréco
Schanson
dütschi Teggst (Album Abendlied):
Wahl (Begriffsklärung)
Lueg au:
Abfluss
Als Abfluss vrstoot me i dr Hydrologyy die Mängi vom Wasser, wo us eme geografisch definierte Yzugsgebiet vomene Fluss a eim Oort wärend ere bestimte Zyt, wo me tuet mässe, uselauft.
Liste der Abgeordneten im Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande 1922–1925
In däre Lischt wäre di Abgordnete im Kommunallanddag vu dr Hauezollersche Land in dr zwoote Wahlperiod vu dr Weimarer Republik 1922–1925 ufzellt.
Französische Präsidentschaftswahl 2022
Philippe Poutou
Dr Philippe Poutou (14. März 1967 z Villemomble) ìsch dr Kàndidàt vum NPA (Lìnksextrem).
Angèle
s’ äärscht Àlbum Brol un äärschta Tournee (2018–2020)
Ìm Mai 2018 hàt d’ Angèle zamma mìt’m Rapper MC Solaar ìhr äärscht Konzärt z’ Pàriis gaa, àm Theàter Le Trianon. Därt hàt sa ìm MC Solaar sii Liad Victime de la mode gsunga. Doo druff ìsch sa uff mehrera Summer-Faschtschpìeler ìm Belgia, ìm Frànkrììch un ìn dr Schwiiz z’ sah gsìì, wia-n-uff Les Ardentes, ìn Dour,, uff Garorock, Rock Werchter, , un Les Vieilles Charrues. Drnooh hàt sa wittera Bekànntnhait ghàà, wu sa ìm Jüüni 2018 ìm Liad Silence vum Damso siim Àlbum Lithopédion z’ loosa gsìì-n-ìsch. Kurz schpeeter ìsch ìhra drìtta Sìnggel La Thune ärschìena.
Ìm Jüüli 2018 hàt d’ Angèle ìhr äärscht Àlbum Brol ààkìndigt. D’ Lischta vu da Liader uff’m Àlbum hàt d’ Sangera-n-ìm nachschta Monet uffgdäckt. S’ Àlbum ìsch àm 5. Àuigscht 2018 üüssagànga, àm gliicha Tààg wia-n-ìhra viarta Sìnggel Tout oublier, wo sa zamma mìt ìhrem Brüader uffgnumma hàt. S’ Àlbum hàt unmìttelbàr a groosser Ärfolg ghàà, un d’ Angèle ìsch ìn mehrera frànzeescha Farnsahsandunga-n-iiglààda worra, wia-n-ìn dr Müüssiksandung Taratata àm 27. Oktoower. Ìm Nowamber 2018 hàt sa ìn’ra Unterhàltung fìr d’ Websitta vu Télérama gsajt, àss noch vìel Gschlachtsbenoohtailigung ìn dr Müüssik ìsch. Vìel Litt hatta nìt ààgnumma, àls sa àls Fràui ìhra aigena Liader gschrìewa un komponiart hàt. Àm 5. Dezamber 2018 ìsch s’ Àlbum Brol ìm Frànkrììch Plàtin-Schàllplàtta worra, mìt mehr àss 100.000 verkàuifta Schàllplàtta. Ìm Septamber 2019 ìsch’s ìm Lànd mehr àss 500.000 Mol verkàuift worra un ìsch àlso Diàmànt-Schàllplàtta worra.
Alt-Thann
Gschìcht
Àlt-Dànn ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 991 àls Danne.
São Paulo (Bundesstaat)
De Iiwohner vom Bundesstaat sait me Paulistas, während d Bezeichnig für d Iiwohner vo dr Hauptstadt Paulistanos isch.
Wettinger Holzbirne
Gschicht
In de zweiti Hälfti vom 20. Johrhundert isch d Sorte nadisna verschwunde, wil d Frücht relativ chli si gsi und dadermit de Ufwand fürs Günne vo de Frücht nöd wirtschaftlich gsi isch. Zudem het de Bund in de 1960er-Johr s Fälle vo Obschtbäum subventioniirt, wil er en Überproduktion vom Moschtobscht het welle verhindere. Im 2010 het dann en Aktion gstartet, um d Sorte z rette. Im Eigi hets noch en Baum geh, wo am Abschterbe gsi isch. Vo dem sind Reiser abgschnitte und uf anderi Unterlage ufpfropfed worde, so dass me zeh Nachkomme vo der Wettigerbire het chönne züchte, wo im 2014 uspflanzed worde sind. Drü stönd bim Chloschter Wettige, eine uf em Buessberg, eine nebem abgstorbene «Reiser-Spender» und zwei an de Bergstroos. .
Massachusetts Institute of Technology
D Hoochschuel lit am Charles River z Cambridge, diräkt wisawii vo Boston und bachab vo dr Harvard University.
Thierstein
Lueg au:
Hadrian II.
Wu dr Hadrian Prieschter woren isch, isch er no ghyrote gsii. Dr Papscht Gregor IV. het e zum Kardnial vu San Marco ernännt. Scho noch em Dod vum Leo IV. un au noch em Dod vum Benedikt III. isch er as Papscht vorgschlaa wore, het des aber sälber abglähnt. Noch em Dod vum Nikolaus I. am 13. Novämber 867 isch er derno aber ändgiltig vum Klerus un vun Volk gwehlt wore. Bi syre Wahl isch er 75 Johr alt gsii. Är het d Wahl aagnuu un isch derno am 14. Dezämber 867 indroonisiert wore. Churz no syre Indroonisation sin sy Frau un sy Dochter vum Eleutherus, eme Verwandte vum friejere Gegepapscht Anastasius III., umbrocht wore.
Dr Hadrian II. het dur d Hailigsprächig vu dr Äbtissi Walburga an eme 1. Mai dr Aalass gee fir dr hit no verbraitet Bruuch vu dr Walpurgisnacht, wu in dr Nacht vor em Patronatsfescht vu dr Walburga gfyyrt wird.
Schleuse (Begriffsklärung)
Lueg au:
Human Development Index
[[Datei:Human-Development-Index-Trends-2011.svg|mini|HDI-Trend vo 1980 bis 2011
BLS RABe 528
Gschicht
Im Mai 2017 het d BLS bschlosse, bi Stadler Rail 52 neui Züg (später + 6 Option) als Ersatz für d ältere Züg wie d EW III, RBDe 565 und RBDe 566 II, azschaffe.
Bitschweiler
Bitschwiller (frz. Bitschwiller-lès-Thann, dt. Bitschweiler) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Wasserscheide
Es isch d Gränzlinie uf Höchine i dr Landschaft, wo s Wasser i die einti oder die anderi Syte abelauft.
Bahnhof Immendingen
Regionalvokeer
Züüg vo dè Schwarzwaldbaan haltèd dõ stündlich je Richtung.
Landtag des Reichslandes Elsaß-Lothringen
Vorgschìcht
Àm Ààfàng hàt dr Làndsüsschuss numma a Rot-Funktion ghàà. Mìt dr Zitt sìn sìna Veràntwortunga wìchtiger worra: àm 2. Mai 1877 hàt'r a legislative Funktion bikumma, un àm 4. Juli 1879 ìsch a Minischterium fer Elsàss-Lothrìnga grìnda worra, dirigiart vu'ma Stààthàlter (àstàtt vum Oberpräsidant) un mìt sim Hàuiptsìtz z Stroßburg (àstàtt z Berlin).
Gebäi
S Gebäi vum Làndtàg ìsch zwischa 1888 un 1892 vu da Àrchitekta August Hartel un Skjøld Neckelmann bàuia worra, ürsprìnglig fer dr Làndsüsschuss. Dàto befìndet sìch ìn dam neoklàssizistisch Gebäi dr nationàl Theàter vu Stroßburg.
Gewenheim
Gschìcht
Gaiwene ìsch zem erschte Mol gnannt worre ìm 12. Jh. àls Göwenheim.
Oberaspach
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Verwàltung
Dr letscht Maire vun Ìweràschbàch ìsch bìs 2015 dr François Horny gsin.
Leimbach (Oberelsass)
Geogràfi
Laimbàch lijt ìm Regionàle Nàtürpàrk Ballons des Vosges àm Füeß vun dr Vogese, direkt sìdlich vun dr Stàdt Dànn.
Sergius III.
Pontifikat
Ind Amtszyt vum Sergius isch au dr Widerufböu vu dr anne 897 dur e Ärdbidem zersterte Lateranbasilika gheit.
Michelbach (Oberelsass)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
L’Isle-sur-le-Doubs
S Dorf lyt im Doubstaal öppe 18 Kilometer underhalb vo Mömpelgard. Dr Doubs het do zwe Flussärm und bildet zwüschedrin en Insle. Do drvo chunt dr Gmeindname.
Liste der Abgeordneten im Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande 1933
Landesuusschuss
Vorsitzer vu Kommunallanddag un Landesuusschuss isch dr Karl Maier gsii.
Niederburbach
Nìderburbàch (frz. Bourbach-le-Bas, dt. Niederburbach) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Nìderburbàch ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1579 àls Niederburbach.
Oran
Oran isch e Stadt vo Algeerie.
Instagram
Noh dr aigena Schtàtistik sìnn uff Instagram mehr àss 1 Milliarda ààgmaldeta Nutzer. Äbb a Viartel drvu laawa ìn da Verainigta Schtààta. Ìm Diitschlànd sìnn äbb 21 Millioona Nutzer monetlig àktiiv, un äbb 11 Millioona sìnn tààglig àktiiv (Schtànd: 2022). Ìn dr Schwiiz sìnn ànna 2020 äbb 2,7 Millioona Bnutzer monetlig àktiiv gsìì.
Stimmloser dentaler Plosiv
De Luut /t/ wird in viilieSprooche als dental bschryybe, so zum Byspil im Französische. De Luut isch aber viilmool änder en laminale alveolare Luut, wo d Zùngespitz glychzytig aa de Zään isch. Akustisch isch aber de Kontakt vùm Zùngeblatt (=laminal) wichtiger, wie de Kontakt vo de Zùngespitz mit de Zään.
Judith Chemla
D’ Judith Chemla (* 5. Jüüli 1985 z’ Gentilly, Département Val-de-Marne) ìsch a frànzeescha Schàuischpìelera. Sa ìsch Mìtglìed ìn dr Comédie-Française gsìì.
Thoraise
Thoraise isch e Gmeind im französische Departemänt Doubs.
Rammersmatt
Ràmmerschmàtt (frz. Rammersmatt, dt. Rammersmatt) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Gschìcht
Ràmmerschmàtt ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 1323 àls Ramprechtesmatten.
Fabienne Hadorn
D Fabienne Hadorn (* 24. Mai 1975 z Muri) isch e Schwyzer Schauspiileri, Dänzeri un Sängeri.
Veianen
Veianen, im lokale Dialäkt Veinen (dt. Vianden, frz. Vianden), isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Tavaux
S Dorf lyt am Rhy-Rhone-Kanaal. Grad näbem Kanaal isch d Fabrigg vom Chemykonzärn Solvay. Am Kanaal isch für d Fabrigg en eigete Hafe für d Liferig vo Salz us de Saline i dr Nööchi. Bi dr Solvay isch e Arbeiterssidlig us de 1930er Joore.
Roderen
Verwàltung
vun Rodere ìsch. Rodere ghert zem Kommünàlverbànd.
Rochefort-sur-Nenon
Rochefort-sur-Nenon isch e Gmeind im französische Departemänt Jura.
Viichten
Geografi
D Nochbergmaine sin Biissen, Béiwen-Atert, Mäerzeg un Useldeng.
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Viichten ghert zum Moselfränkisch.
Au (Oberelsass)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Konzentrationslager
Dr Begriff Konzentrazioonslaager stoot sit dr Zit vom Nazionalsozialismus für d Aarbets- und Vernichdigslaager vom NS-Reschiim. D Konzentrazioonslaager si im Dütsche Riich und in de bsetzte Gebiet vo Organisazioone vo dr NSDAP iigrichdet worde. Es het schliesslig öbbe 1000 Konzentrazioons- und Nääbelaager und siibe Vernichdigslaager gee. In de Konzentrazioonslaager häi d Nazi Millione vo Mensche umbrocht, häi politischi Gegner iigspert, Gfangeni mit Zwangsaarbet vilmol bis zu iirem Dood usbütet, sogenannti ‹medizinischi› Versüech an Mensche gmacht und Chriegsgfangnigi interniert. S Laagersüsteem isch e wääsentligs Elimänt vo dr nazionalsozialistische Unrächtsherrschaft gsi. Wite Zwiig vo dr dütsche Industrii häi diräkt oder indiräkt von em brofitiert.
Natel
Gschicht, Entwicklig
Analogi Netz:
Coop
Coop isch dr Familiename vom
Aprilscherz
__KEIN_INHALTSVERZEICHNIS__ En Aprilscherz isch de Bruuch, syni Mitmänsche am 1. April dur erfundeni oder verfälschti, meistens spektakuläri oder fantastischi Gschichte, Erzellige oder Informatione i d Irri z füehre, also „inezlegge“ oder si „zum Narre haa“. Zur Uflösig vom Schwindels ghört de Spruch „April, April“. D Tradition vom Aprilscherz gits i de meiste europäische Länder und z Nordamerika. Z Spanie und Latynamerika kännt me die Scherz am 28. Dezämber, em Tag vo de unschuldige Chind.
Konzentrationslager (historischer Begriff)
As Konzentrazioonslaager het mä verschiideni Gfangenelaager in verschiidene Länder in verschiidene Zite bezäichnet. S Wort chunnt us em Latiinische und bedütet sammle, zämmezieh oder zämmelege. S nazionalsozialistische Dütsche Riich het s Wort für e Netzwärk vo Gfangenelaager brucht, wo under schlimmste Umständ Reschiimgegener, Juude, Roma und anderi Volksgrubbe iigspert und vernichdet worde si. Sit em Ändi vom Zwäite Wältchrieg wird dr Begriff, wo äng mit dr Juudevernichdig in Verbindig stoot, hauptsächlig für die dütsche Konzentrazionslaager in dr Zit vom Nazionalsozialismus brucht. As Abchürzig verwändet mä vilmol d Buechstaabe KZ, au wenn die offizielli dütschi Abchürzig wääred dr NS-Herrschaft KL gsi isch.
Dr Begriff
Ursprünglig isch d Bezäichnig us em Spanische choo. Zum erste Mol isch si verwändet worde, wo die spanischi Kolonialmacht en Ufstand uf Kuba 1896 zämmegschlaage het. D Zwangsmaassnaame si vom Guwernöör Weyler befoole worde. Mä het zum Bischbil Buure zwungen, in d campos de (re)concentración z goo. Im Joor 1900 häi d USA uf dr Insle Mindanao, wo si de Spanier abgno häi, Konzentrazioonslaager iigrichdet und dört philippinischi Guerilleros interniert. Au hüte reedet dr kubanisch Revoluzioonsfüerer Fidel Castro im Bezug uf s amerikanische Gfangenelaager in dr Bahía de Guantánamo vom „Konzentrazioonslaager uf em illegale Milidäärstützpunkt Guantánamo“.
Anne Biget
Läba
En dene Zeida hod se em Hôpital Saint-Jacques (Besançon) älle Gfangene ond Vrwondede ooabhängiig vo dr Nationalidäd gholfa, au en dr Zeid vo dr Belagrong vo Besançon
D Belagerer hend se sogar mid Medikamend ond Essa durchglassa
Nach am Sieg gega da Napoleon I hod dr Louis XVIII se empfanga ond auszoichnad. Au d Kenig vo Preussen, Öschtriich ond dr Zar vo Russland hend se auszoichnad. Se hend r au Geld fir ihr weidre Arbed geba. Se hod nach em Moddo ' tous les malheureux sont mes amis ' weidr gschaffd, bis se mid 75 Joor en Besançon gschdorba isch.
Schwäbische Küche
Mauldaschasubb
Mauldascha ka ma au als Subb essa. Drfir machd ma se kloinr.
Graudwiggl
En gaoße Weißkohlbläddr wiggld ma Brät mit Oier, Weckmehl od Gwürz ei. A Mischong aus Domademark ond Schlagrahn driebr. Em Röhrle broda. Je meh ma se warm macht, deschdo besser ziaht se durch on desto besser schmeckat se. Blos, moischtens send se schnell weggessa.
Luzerner Zeitung
Gründig und Usbau
S Vaterland isch d Nochfolgere vo dr Luzerner Zeitung gsi, wo 1833 vo de Brüeder Räber z Luzärn lanciert worden isch. Die isch vo 1834 aa zweimol in dr Wuche erschiine und und het vo 1842 bis 1847 d Bezeichnig Staatszeitung der katholischen Schweiz drait. Vo 1849 aa isch d Luzärner Zitig wider under em alte Name dreimol in dr Wuche erschiine. 1863 het si dr Sprung zur Dageszitig gwogt.
Schwäbische Küche
Gelbwurschd
D Gelbwurschd hod friahr Hirnwurst, Kalbskäs odr Weißr Floischkäs ghoisa. Wega neie Regla fir d Zuadada hod se s Bsondr abr eibüaßd.
Schwäbischer Wurschdsalad
Heitzodag ersetzt ma meischdens – bsonders en de Wirtschafda – d (schwäbischa) Schenkawurscht oft durch en (boirischa) Floischkäs odr durch Floischwurscht. osch da Salad.
Kirschamichl
A Kirschamichl isch a Auflauf, mo ma kloigschniddns (Weiß-)Brod (Wecka) nemmd, Sauerkirscha drzua, mid Oier ibrgiaßd ond em Röhrle bacha duad.
Ofaschlupfer
→ Hauptartikel: Ofaschlupfer Alde Brotscheiba werdet en Milch oigwoicht ond danoch en a feuerfeschte Form gschichtet. A bisle von der Oiwoichmilch wird na so en Zenti hoch en dia Form neigfüllt. Des ganze kommt na für a halbe Stund in Ofa. Bevor mers isst streit mr no kräftig Zucker ond Zimt drüberd.
Schweizer Radio
S Schwizer Radio isch s nationale Radio vo dr dütsche und dr rätoromanische Schwiiz.
Sänder
S Schwiizer Radio het mit siine Programm in dr Dütschschwiiz e Märtaadeil vo über 60 Prozänt. Sächs Radiosänder ghöre hüt zum Schwizer Radio SRF. Ursprünglig isch au s rätoromanische Programm Radio Rumantsch vo SR DRS veraastaltet worde, jetzt bildet s en eigeständigi Eiheit innerhalb vo dr SRG SSR, nämlig dr RTR.
Kommunallandtag der Hohenzollernschen Lande
Standesherre
D Standesherre hän si im Kommunallanddag verdrätte loo.
In der Weimarer Republik
Am 30. Septämber 1919 het s di erscht Wahl gee.
Armelle Faesch
ìhra Kàrriar
Schun àls Maidla hàt d’ Faesch vu 1991 bis 1996 z’ Sää-Louis ìm Owerelsàss Volleybàll gschpìelt. Drnooh hàt sa vu 1996 bis 1999 a Bìldung àm Federààla Volleybàll-Ìnschtitüüt z’ Toulouse bikumma. Ìn ìhra Jugendsjoohra hàt àui d’ Faesch àm Elsassischa Regionààla Schportszäntrum z’ Mìlhüüsa träniart worra.
Gottfried von Einem
Aus seim Leaba
Am 12. Juli 1996 schliaßt dr Gottfried von Einem em eschtreichischa Oberdürnbach seine Auge fir emmer. 78 Johr alt ischt’r worra. Sei ledschda Ruah fendet’r uff-em Fridhof Hietzing, wo-nr a Ehragrab kriagt.
Val Lavizzara
S Val Lavizzara isch en Abschnitt vum obere Tail vum Valle Maggia im Kanton Tessin in dr Schwyz. S Dal fangt bi Cavergno aa un hert uf bi Fusio, Lavizzara. Dur s Dal fließt dr Fluss Maggia, wu bi Fusio dr Lago del Sambuco verlosst. Mit em Val Serenello, em Val Cocco, em Val Tomé, em Val di Prato, em Valle di Pertüs un em Valle di Peccia het s Val Lavizzara e Huffe Sytedäler. E teerti Stroß goht s Dal ufe.
Masmünster
Gschìcht
Màsmìnschter ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 780 àls cœnobium Masanwilare (828 vallis Masonis).
Liste der Kulturgüter von nationaler Bedeutung in Zürich
D Lischte vo de Kulturgüeter mit nazionaler Bedüütig z Züri isch es Verzeichnis vo de Sache i dr Stadt Züri, wo gmäss em Schwiizerische Infäntaar vo de Kulturgüeter für die ganzi Schwiiz wichtig sind.
Mechanismus von Antikythera
Dr Mechanismus isch 1900 vo Schwummdaucher zämme mit andere Fund im ene Schiffswrack vor dr griechische Insle Antikythera, zwüschen em Peloponnes und Kreta, entdeggt worde. Am Bord vom Schiff si Münze us Pergamon gsi, wo mä uf d Joor zwüsche 86 und 67 v. d. Z. datiert het, und Münze us Ephesos us de Joor zwüsche 70 und 60 v. d. Z. Dorum nimmt mä aa, ass s Schiff zwüsche 70 und 60 v. d. Z. gsunke isch.
Strassenbahn Zürich
Linie
D ufem Zürcher Tramnetz vercherende Linie sind gröschteteils uf d Verchersbetriib Züri konzessioniert und wärdet au vo diese betribe. Jedoch betribe si drei Linie zemme mit de Verchersbetriib Glattal AG (VBG), eini mit der Forchbahn AG (FB), eini mit der Aargau Vercher AG (AVA) sowie mit der Limmattalbahn AG (LTB) und eini mitem Tram-Museum Züri (TMZ).
Limettal
S Limettal isch e bsunders starch wachsendi Region, wo i Zuekunft vil Mehrverchehr afalle wird, weshalb wie im Glatttal e Stadtbahn fürd zuesätzlichi Erschlüssig boue worde isch. Nach em Beschluss vom Zürcher Kantonsrat vom 30. März 2015 isch dur s «Komitee Limettalbahn – NEI!» s Referändum ergriffe worde. S Projäkt isch schliesslich a de Volchsabstimmig vom 22. Novämber 2015 trotz mehrheitlicher Ablänig im Bezirk Dietike mit rund 64 % Ja-Stimme abgsägnet worde.
Glattalbahn
Als nöchschte Erwiiterigsschritt vo de Glattalbahn sött d Strecki Flughafe–Chlote Induschtrii (nach 2019) boue wärde.
Walfer
Gschicht
D Gmai Walfer isch gschaffe wore dur e Gsetz vum 25. Novämber 1850, dervor hän d Ortschafte zue Steesel ghert.
Meteorologie
D Meteorologie isch d Wissâschaft von dr Atmosphäre, umgängsschbrôchlich kâ mâ Wettrkunde sagâ. Sui beschäftigt sich also mit älle phisikalische Vorgeng in dr Atmosphäre von der Êrde (ond ggf au andre Plânedâ), ond mit ällem, was auf diâ phisikalische Vorgeng an Eifluss hôd.
Bedeidong vom Wort Meteorologie
Ond â mâ Meteor odr Meteorit vrschdôôd mâ heidzudag landlaifig an feschdâ Körpr (an grossâ Stoi), wo durch d Atmosphäre auf da Erdboodâ fliâgt. En dr Meteorologie ondrscheidâd mâ 4 andre Sordâ von Meteore (wo allrdings au durch d Athmosphäre fliâgâd):
Athmosphärenchemie / Wolkenmikrophysik
Im Dôilbereich Athmosphärâkemi beschäftigt mâ sich mid dr kemischâ Zammâsetzong von dr Luft ond mit de Reaktionâ von dene Molekül (z. B. Ozon). Wenn mâ emmr gressre Dôil ââguggt, nô kommt mâ zu de Aerosol (z. B. Feinstaub, Sand, kloine Salzkristalle), wo dr Ausleesr fr d Bildong von Wolkâdropfâ odr kloine Eiskrischdall send.
Klimatologie
Fr s Klimavorhersage schaffâd Klimatologâ von dr Methode her mit de gleiche nummerische Modell wiâ en dr Weddrvorhersag, ond dreibâd dann auf m Êrgänbis vill Statistik. Zom Bestimmâ vom frihrâ Klima nemmt mâ Eisbohrkern, Pollâ- ond Varvâânalysâ, Dendrochronologie ond älles meglische sonst. De eldeschdr wissâschafzliche Messroihâ gangâd ogfähr 1860 los.
Wissâschaftliche Eiordnong
D Meteorologie als Wissâschaft isch aus zwoi Richtonga entschdândâ. Auf dr oinâ Seide hend sich d Geographâ mit frschiedâne Weddrsituationâ, mit Klimaregionâ ond mit m Ausseâ ond râ Klissifizierung von Wolkâ geschäftigt. Auf dr andrâ Seide hend Phisikr Temperatur, Luftdruck ond andre Parametr gmessâ ond hend sich gedangâ zur Strömungsmechank ond zur Thermodynamik gmacht.
Oberkirch LU
Wirtschaft
D Arbetslosigkeit esch im Jahr 2011 bi 1,6 % gläge.
Verchehr
Au de N6 (Nachtbus) haltet en Oberchöuch.
Niederbruck
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Alexia Djilali
ìhra Kàrriar
Ìhra äärschta Schrìtta-n-ìm Verain ASPTT Mulhouse hàt d’ Alexia Djilali gmàcht, wu sa 14 Joohra àlt gsìì-n-ìsch. Àn dara Zitt hàt sa ìn dr Kàtegorii Minimes gschpìelt; schuu doo ìsch d’ Magali Magail ìhra Träänera gsìì. A wittera Bìldung hàt d’ Djilali àm Pôle Espoirs vum Frànzeescha Volleybàll-Bund bikumma.
Oberbruck
Owwerbrucke (frz. Oberbruck, dt. Oberbruck) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Rila
S Bild vom Rila-Gebirg wird dur fascht immer schneebedeckti Gipfel, zackigi Felsforme, tüüfi Schluchte und yysigi Bärgseee prägt. Es het usserdäm e Villzahl a Mineralquällene. Die heissischti Quälle (102 °C) befindet sich z Sapareva Banya. Ybettet i die waldbedeckte Gebirgshäng liit s Rila-Chloster, es orthodoxes Chloschter us em 10. Jahrhundert, wo zum UNESCO-Wälterb ghört. Am Südrand vom Rila-Gebirg ligged zwei Wintersportgebiet, Bansko und Raslog.
Bahnhof Blumberg-Zollhaus
Dè Baanhof Blummbärg-Zollhuus (Originalnammè vo 1890 bis ca. 1977 isch wiè hüt nò im Volksmund üblich Zollhuus-Blummbärg) isch èn Baanhof im Ortsdeil Zollhuus, wo zuè dè Stadt Blummbärg im Schwarzwald-Baar-Chrais ghört. Er isch dè högschtglégène Baanhof a dè Sauschwänzlebaan un sit dè Start vo dè Museumsbaan annè 1977 näbbèm m Wizämer Baanhof au dè wichtigschte. Hüt hèn dört d Museumszüüg vo dè Sauschwänzlebaan, wo sit 2014 vom EVU Blummbärger Baan (BB) bedribbè wörrèd, irèn Aafang un Ènd. D Museumszüüg vokeerèd nur im Summerhalbjohr un am Wuchèènd, i dè Hauptsaison au zuèsätzlich am Frytig, Dunschtig un evtl. am Mittwuch. Vor 2014 sin d Museumszüüg vom Vorein Museumsbahn Wutachtal e. V. bedribbè worrè. Sit dè Renovyrung vom Nordabschnitt vo dè Sauschwänzlebaan, dè Aitrachdalbaan, faarèd s ganz Johr übber è baar Ringzüüg dè Zollhuuser Baanhof als Èndbaanhof aa. D Adressè vom Baanhof lutèt Bahnhofstraße 1, d Zuèfaart lyt dirèkt südlich vom BÜ un èm Ortsdeil Zollhuus a dè B 27.
Suschtiges
Wiè früèner üblich, isch dè Abort uss hǜgiènischè un olfaktorischè Gründ EG è separats Hüsli mit è baar Meter Abschtand zum EG gsi. Mit dè Yschtellung vom Personèvokeer uff dè Aitrachdalbaan ab 1967 hèt abber au für s Aborthüsli im Baanhof Zollhuus s letscht Stündle gschlagè. Näbb èm Aborthüsli hèt s annèdubaki au èn Sauèschtall gää, wo für s Sèlbschtvosorgè vom Baanpersonal diènt hèt. Uff èm Blatz vom Aborthüsli un èm Sauéschtall stòt hüt èn Kiosk für d Faargäscht.
Gschichtè
Dè Nordabschnitt vo dè Strategischè Umgehungsbaan, diè sog. Aitrachdalbaan, isch am 28. Mai 1967 für dè Personèvokeer stillglait un uff Schinnèrsatzvokeer umgschtellt worrè. Ab 1967 bis 1977 mit dè Eröffnung vo dè Museumsbaan Sauschwänzlebaan hèt dèmnõch kein fahrblaanmäßigè Personèvokeer im Zollhuuser Baanhof gää. Bim Güètervokeer isch ab sèllèm 28. Mai au uff dè Sauschwänzlebaan nüt mee gangè, wôrend d Aitrachdalbaan bis i s Johr 1995 mit èrè Üg, zogè von èrè DB 211er, bediènt worrè isch. Es hèt zaalrychi Protescht un Bemüèungè z Blummbärg un Umgebig gää, um dè Personèvokeer widder z reaktivyrè, wa bis 2004 au uusnaamswys èmòl glungè isch.
Busverkehr
Dirèkt gegèübber vo dè Strõßèfront vom Baanhof lyt è Buswendeschleifè. I sèllèrè dinnè isch s Bushalteschtell Zollhuus Baanhof (Bus). Dört vokeerèd abber nu è baar Bus. D Halteschtell, wo a dè B 27 lyt, heißt Zollhuus B27, un wörd vo allnè Buslinniè bediènt, wo durch Zollhuus durrè füürèd.
Alteckendorf
Àltackedorf (frz. Alteckendorf, dt. Alteckendorf) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Unterelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Geogràfi
D Nochbergmeine sìn Attedorf ìm Norde, Hìttedorf ìm Nordoschte, Mìnversche ìm Oschte, Mummle ìm Sìdoschte, Huffalde un Schwìngelse ìm Sìde, Bossedorf ìm Sìdweschte, Lìxhüse ìm Weschte un Rìngedorf ìm Nordweschte.
Gschìcht
Àltackedorf ìsch entstànde ànne 1777 durich d Füsion vun dr Derfer Ackedorf (Eckendorf) ùn Àltdorf (Altdorf).
Alfred Stern (Musiker)
Dr Alfred Stèèrn (* 4. Merz 1901 z San Remo; † 11. Septämber 1982 z Züri) isch e Schwiizer Musiker und Komponischt gsi.
Liste der Kulturgüter von kantonaler Bedeutung in Zürich
D Lischte vo de Kulturgüeter mit kantonaler Bedüütig z Züri isch es Verzeichnis vo de Sache i dr Stadt Züri, wo gmäss em Schwiizerische Imfäntaar vo de Kulturgüeter für de ganz Kanton Züri wichtig sind. Über das Imfäntaar use isch d Funkzioon vo dene Hüüser je noch Fachberych au für en wyteri Regioon oder Sparte wichtig.
Alfred Stern (Musiker)
Sin musikalisch Nachlass wird i dr Schwiizerische Nazionalbiblioteek z Bärn ufbewaart.
Sentheim
Sante (frz. Sentheim, dt. Sentheim) ìsch e frànzeesche Gmein ìm Owerelsàss ìn dr Region Grand Est (bìs 2015 Region Elsàss). D Gmein ghert zem un zem Arrondissement.
Rekingen
Wirtschaft
D Induschtry het im Dorf agfange, wo ane 1864 en Chalchfabrigg gründet worden isch. Das Wärch het bis 1989 exischtiert.
Weinsberg
Geografi
Vo dr Gmarkong send 46,4 % Landwirtschaftsfleche, 23,7 % Wald, 28,8 % Sidlongsfleche ond 1,1 % sonschtiche Fleche.
Günter Wagner (Dichter)
Lääbe
Dr Wagner isch z Vogelbach ufgwachse un dert au uf d Volksschuel gange. Z Chander isch er uf d Mittelschuel. Wäg em Chrieg isch d Schuel anne 1944 zuegmacht wore. Anne 1945 isch dr Wagner no zue dr Wehrmacht yyzoge wore un au fir e baar Monet in amerikanischi Chriegsgfangeschaft chuu.
Noch em Chrieg het er e Schryynerlehr gmacht un langi Johr bi dr Chandermer Tonwärch gschafft. Dernääbe het er no dr Hochzyt mit dr Elisabeth Kiefer uf em Buck z Marzell buuret, mer het em dert dr „Schattelochbuur“ gsait. Är het mit syre Frau drei Chinder iberchuu, zwoo Dechtere un e Suhn.
Fast in allen Vereinen der Berggemeinde war der Verstorbene aktives oder förderndes Mitglied. Besonderes Engagement widmete er dabei dem Skiclub als ambitionierter Tourenwart, dem Heimatverein als Initiator und Mitgestalter der „Nussabende“ und „Liechtgänge“ und dem Weideverband, bei dessen „50-Jährigem“ er die Festansprache hielt. Unterhaltsame Programme gestaltete er noch bis vor kurzem zusammen mit dem volkstümlichen Sänger Reiner Bauer für die Mitbewohner des Seniorenheims, in dem er seine letzte Lebenszeit verbrachte.
Zinnfigurenklause
Gschicht
Fir e Uusstellung, wu im Johr 1965 im Friiburger Gaschthuus „Schiff“ ufgmacht wore isch, het de Friiburger Buechdrucker Arthur Andreas Lehmann e Raie vu Diorame gschaffe, wu historischi Eraignis mit Hilf vu Zinnfigure noogstellt ghet hän. Die Uustellung isch mit Unterstitzung vum domolige Owerburgermaischter Eugen Keidel anne 1969 als Museum in d denkmolgschitzte Riim vum Schwowedor umzoge. Ab 1987 het de Andreas Müller s Museum glaitet. Wu de Lehmann 1989 im Alter vu 80 Johr gstorbe isch, isch am 2. November 1989 de „Freundes- und Förderkreis der Zinnfigurenklause im Schwabentor e. V.“ als Unterstitzeverain grindet wore,
Dunzenheim
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Rümikon
Geografii
De Rhy macht bi Rümigche, wisawi vom badische Dorf Lienhem (Gmeind Hochetenge), en Kurve noch rächts. Über em Dorf het s gäge Süde en Hügelräje, wo der höchscht Punkt dervo uf em Bruch und am Belche isch. D Flechi vom Gmeindbann het nur 291 Hektaare.
H. R. Fricker
Lääben un Wäärch
Ab 1973 het dr H. R. Fricker, bewusst as Alternatiiv zuen eme Chunschtstudium, e Uusbildig uzm Erzieher an dr Haimerzieherschuel z Rorschach gmacht. Paralleel derzue het er 1973/1974 Kiirs an dr F+F Schuel fir Chunscht un Meediedesign z Züri bsuecht.
Sabine Dahinden
Privats
D Sabine Dahinden isch syt em Septämber 2010 ghyrote mit em Härzchirurg un Universitätsprofessor Thierry Carrel. Dervor isch si ghyrote gsii mit em Flavien Allenspach. D Dahinden un dr Carrel wohne zäme z Bärn.
Full-Reuenthal
Full-Röilete (amtlich Full-Reuenthal) isch e Gmeind im Bezirk Zurzi vom Schwiizer Kanton Aargau.
Bartholomäusnacht
S Massaker isch e zentrals Eräignis vo de Hugenottechrieg. Es isch noch eme erste Mordaaschlaag uf en Admiral Coligny am 22. August 1572 choo, wo nid glunge isch. Noch em Gmetzel in de Stroosse vo Bariis het sich e Wälle vo Gwalt über fast ganz Frankriich usbräitet.
Marinus II.
Är isch us ere remische Familie chuu un isch vor sym Pontifikat wahrschyns Kardinalprieschter vu San Ciriaco gsii.
Dr Marinus isch dr dritt vu fimf Päpscht gsii, wu uf Wysig vum remische Firscht Alberich II. gwehlt wore sin. Wäge däm isch er in allne Entschaidige abhängig gsii vum Alberich.
Im Jänner 945 isch dr Berengar II. vu Ivrea uf Italie retuur chuu vu Dytschland, wun er vor em italienische Chenig Hugo vu Arles in dr Zyt vum Papscht Stephan VIII. aane gflichtet isch.
Wegscheid
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Wagschaid ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Saweetie
sitter 2020: Pretty Bitch Music
Ìm Àwrìl 2021 hàt d’ Saweetie ìhra drìtta EP Pretty Summer Playlist: Season 1 veräffentligt. Uff dr EP sìnn d’ Sìnggels Risky (zamma mìt’m Drakeo the Ruler) un Talkin' Bout vum Loui z’ loosa, wia àui s’ Liad Seesaw zamma mìt’m Quavo. Àm 30. Àwrìl 2021 ìsch d’ Saweetie uff’m Remix vum Liad Confetti vu dr britischa Grupp Little Mix z’ loosa gsìì; s’ Video zem Liad ìsch àm saalwa Tààg üssagànga. S’ Liad ìsch bis àm Plàtz 9 ìm britischa Sìnggelchart glunga. Àm 7. Mai 2021 hàt d’ Saweetie s’ Liad Fast (Motion) àls viarta Sìnggel vu Pretty Bitch Music veräffentligt. Ìm Àuigscht 2021 ìsch d’ Saweetie ìm Liad Out Out vu da britischa DJs Joel Corry and Jax Jones z’ loosa gsìì — àm Liad hàt àui d’ britischa Sangera Charli XCX mìtgmàcht. D’ Sìnggel hàt a internàzionààler Ärfolg ghàà: Sa ìsch ìm Eeschtriich un Itàlia àls Plàtiin-Schàllplàtta üsszaichent worra, so wia àls Guldiga Schàllplàtta ìn Diitschlànd un Frànkrììch. Ìm Oktoower 2021 ìsch s’ Liad Faking Love vu dr bràsiliànischa Sangera Anitta ärschììna, wu d’ Saweetie àls Gàschtkìnschtlera z’ loosa-n-ìsch. Baida Kìnschtlerinna hann ìm Moneet druff ìn dr Sandung The Late Late Show s’ Liad gsunga. Ìm Nowamber 2021 ìsch d’ Saweetie Moderàtoora bii dr Luschtschpììl-Sandung Sex: Unzipped gsìì, wo uff Netflix ärschììna ìsch. Àm 19. Nowamber hàt sa ìhra Sìnggel Icy Chain veräffentligt, wo sa àm Tààg druff àn dr Sandung Saturday Night Live gsunga hàt. Ìn dr Sandung hàt sa àui d’ Liader Tap In un Best Friend gsunga. Àm Andsjoohr 2021 ìsch d’ Saweetie bii da BET Hip-Hop Awards àls „Hustler of the Year“ üsszaichent worra. Bii da MTV Europe Music Awards ìsch sa àls „Best New“ üsszaichent worra — d’ Priisverlaihung z’ Budapest hàt d’ Saweetie salbscht moderiart. Ìm Janner 2022 ìsch sa zamma mìt dr Cher d’ Hàuiptfiguur vu dr Kàmpània „Challenge Accepted“ vu dr Màrka MAC Cosmetics gsìì. Ìm Moneet druff hàt sa d’ Sìnggel Closer veräffentligt; doo drìnn ìsch d’ Sangera H.E.R. z’ loosa. Ìm Hornung 2022 ìsch sa bii da NAACP Image Awards àls „Outstanding New Artist“ üsszaichent worra. Bii da Grammy Awards 2022 ìsch d’ Saweetie zwaimol nominiart worra: ìn dr Kàtegorii „Bäschter Rapsong“ fìrs Liad Best Friend, un àui ìn dr Kàtegorii „Bäschter Näijer Kìnschtler“. Sa ìsch jedoch nìt üsszaichent worra.
Gerundeter halboffener Vorderzungenvokal
De grundet halboffnig Vorderzungevokal isch en Vokal vo dr menschliche Sprooch, wo in mangi Sprooche vor dr Wält vorchunt. S Zeiche im IPA defür isch. Mer bezeichnet de Luut im Alemannische meischt als „offnigs-ö“.
Alma (Fluss)
D Alma isch e Fluss uf der Krim.
Epiphanias
Patrozinium
Drükönig isch erscht rächt sid der Überträgig vo de Relikwie uf Köln als Patrozinium für Chile z Weschteuropa beliebt, wie zum Bischpiil bi Drükönig z Züri.
Oberburnhaupt
Wirtschàft
Züe Ewerburnhaipt ghert de Zone Industrielle du Pont d'Aspach, wie verschìdene Gwerb àngsidelt sin:
Grassendorf
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gràssedorf ghert zem Owerrhinàlemànnisch. D Inwohner vun Gràssedorf warre àui Welschguller gnannt, wel ìm 17. Jh. Litt üs dr Picardie uf Gràssedorf ingwàndret sìn.
Éric de Moulins-Beaufort
Füassnoota
<references group=N/>
Myconius
Myconius (latiinisch: 'dä vo Myconos') isch a Familienaame. Bekannti Persoone mit däm Naame si:
Hochfelden (Unterelsass)
Verwàltung
vun Huffalde ìsch. Huffàlde ghert zem Kommünàlverbànd.
Bulgarische Sprache
Nüübulgarischi Periode (syt em 15. Jh.)
Di Nüübulgarischi Periode kännt me zerst vo d di sogenannte Damaskini vom 17. und 18. Jahrhundert. Daadeby handlets sich primär um di übersetzte griechische Predigte vom Damaskenos Studites, wo grad e paar Maal is Bulgarische überträit worde sind und wo di wichtigste Merkmaal vo de nüübulgarische Mundarte ufwysed.
Veränderige i dr Entwicklig vo de bulgarische Kultur und vom Bildigswäse, wo währed de Bulgarische Nationale Widergeburt yyträtte sind, hend e wältlichi Bildig und e volchssprachlichi Literatur nötig gmacht. Au wenn d Aafäng vo de bulgarische Widergeburt z Makedonie ligged, hend d Ostbulgare bi de Usebildig vo de Standardsprach e füehrendi Rolle gspilt.
S Bulgarische döff nid mit em Protobulgarische verwächslet wärde. Das isch e Turksprach oder, nach andere Theorie, e nordostiranischi Sprach gsi. Hüt existiered aber immer no es paar Wörter i de nüübulgarische Sprach, wo us em Protobulgarische chömed, wie z. B. Тояга/Tojaga (Stock) oder Баща/Baschta (Vatter). Dezue ane gits es paar wenigi Wörter, wo us em thrakische Substrat chömed, wie katerja se (chlättere) vo thrakisch katerdass und kacna, kacvam (sich niderlah).
Samnaun
Gschicht
1913 isch e diräkti Zuefaartsstrooss vo Samnaun ùff Vinadi fertiggstellt worde, wo zum erschte Mool e ganzjöörigi diräkti Verbindig vùm Samnaundaal mit em Ùnterengadin hergstellt het. Devor het mer Samnaun nùmme im Sùmmer über d Gebirgspäss, oder über s Tirol chönne erryyche. In s Tirol hen zwei Fuesspfäd gfiert, eine vo Samnaun über s Zeblasjoch in s Paznauntal, ùn eine über Compatsch in s Inntal. Di näggschti Poscht ùn de näggscht Arzt sin z Nauders im Tirol gsi. Die diräkti Strooss über Schwyzer Territorium isch vùm Bùndesroot im Joor 1905 bewilligt worde, ùn de Bùnd het vo de Bauchöschte vo 988 000 Franke 790 400 übernoo. Devor het mer wäge de Chöschte no Bedenke gha, e Verglych het ergee, dass mer für des Gäld au hät chönne alli Samnauner ùff Südamerika ùmsiidle, ùn jedere Familie dört en groosse Grùndbsitz hätti chönne chaufe. Wyl die Strooss mit viile Brùgge ùn Galerie über Schlùchte ùn aa Fälswänd vorbi fiert, isch de Bau e groossi Leischtig gsi. Noochem Bau vo de Strooss, ùn syt däm immer wiider, isch deno diskutiert worde, ob de zollfrei Status vo Samnaun sött ùffghobe werde. Wyl d Chöschte ùn Noochdeil devo aber gröösser wie d Zollyynaame wäre, isch de Status bis hüt bybhalte worde.
Ab de 1920er isch deno de Tourismus ùffcho, wo nooch ùn nooch d Landwirtschaft als Haupterwerbszwyyg verdrängt het, ùn spöötestens syt de 50er ùn 70er-Joor de wichtigscht Wirtschaftszwyyg isch.
Wappe
D Mùschle sin s Symbol vùm Heilige Jakob em Ältre, wo de Patron vo de Pfarrchilch vo Samnaun isch. S Chrüz isch e Hywys ùff d Lag vo Samnaun als Gränzgmei.
Sprooch
In de Volchszäälig vo 2000 hen 93,5% Dütsch als Sprooch, wo si am beschte bherrsche, aagee, 1,7% Portugiesisch ùn 1,6% Serbokroatisch. Alli andre Sprooche sin ùnter 1% gläge. In de Volchszäälige devor isch es äänlig gsi, so het s Dütsch 1990 en Aadeil vo 97,02 % gha, ùn 1980 en Aadeil vo 95,31 % als Muettersprooch. E Bsùnderheit debi isch, dass Samnaun de einzig Ort in de Schwyz isch, wo en bairische Dialäkt gschwätzt wird.
Bi de Froog nooch de Sprooch, wo d Lüt in de Familie, im Beruef oder in de Schuel schwätze, het au ganz klar s Dütsch dominiert. Dernäbe isch au no vorallem z Italienisch wichtig gsi. Bi derre Froog sin meefachi Antworte mögli gsi.
Di romanischi Mundart vo Samnaun
Merchmool, wo s Samnaunerisch em Ùnterengadinsche zuerächne, sin zum Byspil de Erhalt vo betoontem A wie in chasa ‚Huus‘ (z Samnaun meischt in de Chùrzform cha) statt Oberengadinisch chesa oder de Entwigglig vo latiinischem A vor M zue /o/ wie in chomma ‚Bai‘ statt Oberengadinisch chamma. Dernäbe git es meereri Merchmool, wo im Samnaunerromanische en ältre Luutstand erhalte bliibe isch wie im Ùnterengadin, au wänn in viilene Fäll au de neueri Luutstand belait isch. In viilene Fäll findet mer die Merchmool au im Münstertal, wo au e Randbiet gsi isch, oder deno wiider im Surselvische.
Eisenbahnsignale in Deutschland
Vorsignaal
S aagekündigte Signaal folget i dè Regel im Abschtand vom Brèmswäg. Dè Brèmswäg ka je nõch Streggi unterschidlich sy, er betrait uff Hauptbaanè generèll 1000 Metèr, uff Nebbèbaanè au 700 odder 400 Metèr. È vokürztè Brèmswäg wörd am Vorsignaal bsunders aazeigt.
Rassentheorie
In verschiidene gsellschaftlige und politische Miliöö und zu verschiidene Zite isch d Bezäichnig „Rasse“ underschiidlig interpretiert worde bim grubbiere oder Klasifiziere vom Mensch. In dr Anthropologii isch Rasse vom spoote 17. Jahrhundert bis gege s Ändi vom 20. Joorhundert vilmol sünonüm mit Volk brucht worde. Au in dr Ethnologii und dr Soziologii und as Rassebiologii in dr Biologii het s Rassekonzäpt gee, wo uf e Mensch bezoge gsi sin.
Niederaspach
Verwàltung
vun Unteràschbàch ìsch. Unteràschbàch ghert zem Kommünàlverbànd.
Niederburnhaupt
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Irene Brügger
Lääbe
As Frölein Da Capo singt d Irene Brügger aigeni, humoristischi Lieder uf Schwyzerdytsch un spiilt derzue Gitarre, Euphonium, Klavier oder Drumpete. Ire Maarkezaiche isch e Loop-Gräät, doodruf spiilt si dr Name Da Capo aa. Wel si eso ne Hufe Inschtrumänt spiilt, nännt si si sälber au ne Aifrauorcheschter. No dr Soolobrogramm Gemischtes Plättli un Nöies Zöigs isch anne 2018 s Brogramm Kämmerlimusik chuu, wu mit em Swiss Comedy Award in dr Spaarte Soolo uuszaichnet wooren isch. Syt 2022 isch s Frölein Da Capo mit em Brogramm Die Ein-Frau-Show unterwägs.
D Irene Brügger läbt mit irem Mann un ire zwai Chinder z Willisau.
Kirche Höngg (Zürich)
Gschicht
Sid de Reformazioon hät me d Chile für de refermiert Kult pruucht. Im 18. und 19. Jaahrundert isch si vergrösseret und umbout worde.
Wëntger
Wëntger (dt. Wintger, frz. Wincrange) isch aini vu dr 105 Gmaine z Luxeburg.
Ortsdail
Zue Wëntger ghere d Ortschafte Aasselbur (Asselborn), Aasselburer-Millen, Allerbur (Allerborn), Antoniushaff (Antoniushof), Béigen (Bögen/Boevange), Bockmillen, Boxer (Boxhorn), Bruechtebaach (Brachtenbach), Déierbech (Derenbach), Diänjen (Dönningen/Doennange), Deewelt (Deiffelt), Éimeschbaach-Aasselbur (Emeschbach), Éimeschbaach-Stackem, Hannerhaassel (Hinterhasselt), Heesdref (Heisdorf/Hamiville), Helzen (Helzingen/Hachiville), Houfelt (Hoffelt), Kréindel (Crendal), Leeresmillen (Lehresmühle), Lenzweiler (Lentzweiler/), Lëllgen (Lullingen/Lullange), Maulesmillen (Maulusmühle/), Neimillen, Nidderwampech (Niederwampach), Pafemillen (Fünfbrunnen/Cinqfontaines), Rëmeljen (Rümlingen/Rumlange), Saassel (Sassel), Schëmpech (Schimpach), Schëmpech-Gare, Stackem (Stockem), Tratten (Trotten/Troine), Trätterstrooss (Trottenerstrasse/Troine-Route), Uschler, Uewerwampech (Oberwampach), Weiler (Weiler) un Wëntger.
Issenhausen
Verwàltung
vun Issehüse ìsch. Issehüse ghert zem Kommünàlverbànd.
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Issehüse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Sennheim
Verwàltung
vu Sanna ìsch. Sanna gheert zum Kommünàlverbànd.
Bundesstaaten Nigerias
Lischta mìt Flächa un Beväälkerung
Ìn dara Tàballa sìnn d’ 36 Bundesschtààta vum Nigeria so wia s’ Federààla Hàuiptschtàdt-Gebiat ìn dr Raihjafolga lìschtiart, mìt ìhra jewilliga Flächa, Iiwohnerzàhl, un Hàuiptschtädt. D’ Iiwohnerzàhla schtàmma-n-üss da Volkszehlunga (VZ) vum 26. Novamber 1991 un vum 21. März 2006, so wia vu Schätzunga (Sch) fìrs Johr 2015, wo ma noh-n-em Ärgabniss vum Volkzeelung vu 2006 grachent hàt.
Wuermeldeng
Verwaltig
Wuermeldeng ghert zum Kanton Gréivemaacher im Distrikt Gréivemaacher. Dr Burgermaischter vu Wuermeldeng isch dr Jean Beining. Scheffe sin dr Ernest Demuth un dr Jean-Paul Cloos. Gwehlt wird iber e Majorzwahl.
2NE1
2NE1 (koreànisch: 투애니원, RR: Tuaeniwon ; üüssgschproocha wia s’ Anglischa to anyone odd’r twenty-one, „ ainunzwànzig“) ìsch a süüdkoreànischa Girl-Grupp vu dr Plàttafirma YG Entertainment, wo vu 2009 bis 2016 àktiiv gsìì-n-ìsch. Ìn dr Grupp sìnn viar Mìtglìeder gsìì: d’ Bom, d’ CL, d’ Dara, un d’ Minzy. D’ Grupp ìsch bekànnt worra, wial sa d’ tràdizionälla Klischees vu dr K-Pop gbrocha hàt un ìsch a wìchtig Symbool vu dr „Koreànischa Walla“ worra. Dr Namma vu dr Grupp schteht fìr „Näija Äntwìcklung vum 21. Joohrhundert“ (uff Anglisch New Evolution of the 21st Century).
Wuermeldeng
Dialäkt
Dr luxeburgisch Dialäkt vu Wuermeldeng ghert zum Moselfränkisch.
Melania Trump
Schuu-n-àls Kìnd ìsch sa àls Modäll ìn Zittschrìfta un uff Moodaschàuija vu verschìedena jugoslààwischa Täkschtilunternamma z’ sah gsìì. Àm Ààfàng vu da Joohra 1990 ìsch sa Modäll ìn verschìendena öiropäischa Lander gsìì, àwwer hàt weeniger Ärfolg ghàà. Drnooh ìsch sa ànna 1995 uff Nöi York gànga, wu sa ànna 1998 àls Kàmpàniagsìcht vu dr Zigarättlamàrka Camel ìhr äärschter greesserer Ärfolg ghàà hàt. Ìm gliicha Joohr ìsch sa ìn a Beziihung mìt’m Donald Trump iinagànga. Mìt ìhm hàt sa àn Talk-Shows un àn siinera aigena Sandung The Apprentica mìtgmàcht. Dànk ìhrer Beziihung mìt’m Trump ìsch ìhra Modällkàrriar schnall uffgschtìega; sa ìsch uff da Tìtelblatter vu zàhlriicha bediitenda Moodazittschrìfta z’ sah gsìì. Ànna 2005 hàt sa dr Trump ghiiroota. Ànna 2006 ìsch sa àmerikànischa Bìrgera worra. Sa ìsch d’ äärschta First Lady vu da Verainigta Schtààta gsìì, wo nìt Anglisch àls Müatterschprooch grädd hàt.
Theresa Dold
Lääbe
Si isch e Dochter vu dr Schwarzwälder Liedermacheri Roswita Dold un em Alfred Dold, eme Imker un Holzschnitzer.
Lixhausen
Gschìcht
Lìxhüse ìsch zem erschte Mol gnannt worre ànne 855.
Moritat und Bänkelsang
A Moritada-Beispiil
8. An die 1000 Menschen standen Oben auf dem Kirchenbau; Gute Freunde und Bekannten Überlegtens nicht genau, Daß die Last der feuchten Mauer Durch den Druck möcht schädlich seyn. Plötzlich stürzt – o welch ein Schauer! Alles zu der Kirch hinein.
Vo dr Stroß en da Saal
Ich hab meine Tante geschlachtet, Meine Tante war alt und schwach; Ihr aber, o Richter, ihr trachtet Meiner blühenden Jugend-Jugend nach.
Soddiche litrarische Moritada entstandet bis en d Gegawart nei. Dr Tradizioo vo de Bänkelsänger vorbonda fihlt sich au dr Schweizer Peter Hunziker, wo sich selber als Bänkelsänger & Liedermacher bezeichnet ond bei seine Programm et bloß uff alde Moritada zruckgreift, sondern au neie oigene vortregt.
Imbergässlein
Geböid
Im 20. Joorhundert si e Hufe vo de Hüüser baufellig und leer gsi. Denn het mä aber afo Umbaue und Renowiere und an dr Fassaade vom Huus zem groosse Kristoffel isch e Christoforusbild us em Barock zum Vorschiin cho.
Mina Tobler
D Mina Tobler (* 24. Juni 1880 z Züri; † 5. Jänner 1967 z Haidelberch) isch e Schwyzer Pianischti un Klavierpedagoogi gsii.
Lääbe un Wiirke
Mit 25 Joor het si si as Klavierleereri z Haidelberch sälbschständig gmacht. Dr Pianischt Rudolf Müller-Chappuis isch ain vu ire Privaatschueler gsii.
Am 5. Jänner 1967 het d Miona Tobler iri Auge fir immer zuegmacht. Iri letschti Ruei het si uf em Bäärgfriidhoof z Haidelberch gfunde, im e Graab zäme mit irem Bruieder Ludwig Tobler un däm syre Frau Bertha gebooreni Scholl. S Graab isch gschickt mit eme Relief («Ängel, wu saait») vum Schwyzer Bildhauer Hermann Haller.
Steinbach (Oberelsass)
Steibàch (frz. Steinbach, dt. Steinbach) ìsch a frànzeescha Gmeind ìm Owerelsàss ìn der Region Grand Est (bis 2015 Region Elsàss). D'Gmeinda gheert zum un zem Arrondissement.
Hotel
Arte vo Hotelunternehmige
Glegentlich schlüssed sich Privathotels Hotelkooperatione a, wo sämtlichi beteiligte Hotel versueched, de eigeni Nutze z steigere.
Wittelsheim
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Wittelse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Hotel
Usstattig vome Hotel
Die am wiitischte verbreiteti Hotelklassifikation isch de Hotelstärn. Je nach Land gits zum Teil unterschidlichi Azahl vo Stärne, in Europa sind aber eine bis foif Stärn üblich.
Leistigä und Leistigsstellä bzw. -beriich
En Hotelbetriib büütet definitionsgmäss als Hauptleischtigä grundsätzlich Beherbigsleischtigä und Verpflägigsleischtigä a. Mer unterscheidet zwüschet vier Leischtigsstellä bzw. -beriich:
Geishausen
Dialekt
Dr elsassisch Dialekt vun Gaishüse ghert zem Owerrhinàlemànnisch.
Hoosesagg Museeum
D Laag und wie s Museum entstande isch
Die zentrali Laag rund um e Noodlebärg isch dr Grund gsi, wiso s Glaasfänster in dr Husdüür zum e chliine Museeum unfunkzioniert worde isch. Jeede Daag chömme hunderti vo Turiste und Fuessgänger und e Hufe Stadtfüerige am Huus verbii. D Lüt häi gärn in das alte Huus iinegluegt und für daas isch s Fänster in dr Düüre braktisch gsi. Anstatt das Fänster zuezmache, so dass mä nüm het chönne iineluege,häi d Bewooner us em Fänster e «Fänsterlaade» gmacht. Es isch e Minilaade gsi, wo mä chliineri Geegeständ het chönne chaufe. «Basel Tourismus» zhet s au gmerkt und e Hufe Füerige halte am alte Huus aa, zum s chliine Museeum azluege. Ein Zutritt ist nicht möglich.
Liste der Mitglieder des Landtages (Republik Baden) (3. Wahlperiode)
Die Lischt git e Iberblick iber alli Mitglider vum Landdag vu dr Republik Bade in dr 3. Wahlperiod (1925 bis 1929).
Kloster Tennenbach
S Chloschter Dännebach isch e ehmoligi Zischterziänserabtei (circa 1158–1806), wu bi Freiamt un Ämmedinge z Bade-Wirttebärg glägen isch. No syre Grindig het si Dännebach zue aim vu dr wichtigschte un greschte Chleschter im sidweschtdytsche Ruum entwicklet. Des lyt zum aine an dr iber 200 Gieter, wu em Chloschter ghert ghaa hän, zum anderen an dr große Zahl (672) vu Reliquie un Hailigepartikel, wu d Zahl vu däne im Mueterhuus (374) dytli iberdroffe het.
Gebei
Noch em Abriss het mer d Aalag langi Zyt nume no us zytgnessische Aasichte un Blän chenne noovollzie. Di ainzige Räscht, wu s no het, sin d Hoschpitalkapäll,, s Chryz am alte Bärgfridhof un dr Chäller vum hitige Gaschthuus Engel
Mittelhausen (Unterelsass)
Gschìcht
Vun 1871 bìs 1918 hàt d Gmein zem ditsche Richslànd Elsàss-Lothringe ghert.
Paul Meinherz
Wüssaschaft
Ggschtudiart hèt der Paul Meinherz an der Uniwèrsitèèt Züri, zeerscht a Semeschter Mediziin, dìnn Gèrmanistik zum Leerer wèrda. 1915 hèt er mit am Hauptfach Geschichte der deutschen Literatur und am Nèèbafach alte Geschichte promowiart. Sina Dòggtervater isch der Albert Bachmann ggsii, wo nan au zu sinera Dòggteraarbet aaggregt hèt. Dia widmet sich da Dialèggt vo da viar Ggmainda vor Pündner Herrschaft, Fläsch, Maiafèld, Jenins und Malans, und isch under am Titel Die Mundart der Bündner Herrschaft 1920 erschììna. Im Aaschluss hèt der Paul Meinherz au nò z Leipzig ggschtudiart. Sini Leerer sin nèbt am Albert Bachmann au der Adolf Frey, der Emil Ermatinger, der Gerold Meyer von Knonau, der Wilhelm Oechsli und der Eugen Mogk ggsii.
Kanton Vic-sur-Seille
Dr Kànton Vic-sur-Seille ìsch bìs März 2015 a Kànton ìm Arrondissement Château-Salins ìm frànzesche Département Moselle ìn dr Region Lothrìnge gsìì. Zem Kànton han 14 Gmeina gheert. Dr Hàuiptort ìsch Vic-sur-Seille gsìì. Verdratter ìm conseil général vum Département ìsch zitter ànne 1979 dr Philippe Leroy gsìì. Ìm März 2015 ìsch dr Kànton ufglest wora.